Split (1)

train · 162M rows

text stringlengths 254 13.2M	id stringlengths 36 47	dataset_source stringclasses 2 values	prediction float64 1.01 4.21	dump stringclasses 106 values	url stringlengths 13 2.36k	date stringlengths 19 25	file_path stringlengths 108 155	offset int64 -1 1.48B	page_average_lid_score float64 0.85 1 ⌀	full_doc_lid_score float64 0 1 ⌀	language_score float64 0 1	per_page_languages listlengths 1 14.5k	full_doc_lid stringclasses 14 values	top_langs stringclasses 1 value	is_truncated bool 2 classes	page_ends listlengths 1 14.5k	minhash_cluster_size int64 1 1.9M	duplicate_count int64 -1 319
ANTENATANTENAT BIU BIU LET LET LET YN FUNDACJI „QUOMODO" YN FUNDACJI „QUOMODO" YN FUNDACJI „QUOMODO" im. Króla Stanisława Leszczyńskiego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego Nr 3 (3) grudzień 2008 wydanie cyfrowe jako @-biuletyn w formacie PDF JAK RZĄDZIĆ? według "Utopii" Tomasza Morusa Cykl: Utopie Sztuka rządzenia Motto cylle bowiem i drapieżne harpie, i ludożerczych Lestrygonów, i tego rodzaju straszne potwory, mógłbyś prawie wszędzie znaleźć, lecz rzadkością doprawdy jest społeczeństwo mądrze zorganizowane. S Thomas More „Utopia" J ego życie poucza nas, że rządzenie jest przede wszystkim praktykowaniem cnoty. Jan Paweł II o Tomaszu Morusie III Wstęp Nieraz trzeba poświęcić życie by rządzącym pokazać jak należy rządzić, sprzeciwiając się jednocześnie rządom złym, wynaturzonym, pozbawionym poszanowania wartości ogólnoludzkich, sprzecznych z boskimi przykazaniami. Cenę życia za naukę i sprzeciw, podobnie jak Chrystus, zapłacił wielki myśliciel Thomas More. Zapłacili tez inni, często anonimowi „myślący inaczej". Dlaczego więc sztuka rządzenia nie czerpie z doświadczenia, z dziedzictwa przodków i wielkich myślicieli ale ciągle oparta jest na indywidualnym charakterze urzędnika, zarządcy czy przywódcy? Można przyjąć tezę, że władza wynaturza. Czyni z człowieka niewolnika jego słabości, w tym żądzy władzy za wszelką cenę. Wyciąga z władcy ukryte demony pychy, arogancji, lekceważenia poddanych, chciwości. Daj człowiekowi władzę, a zobaczysz kim jest naprawdę. Uczmy się rządzenia, a przede wszystkim właściwego wybierania rządzących, uznając przekazywanie władzy jako jedną z najważniejszych rzeczy na tej Ziemi. Uczmy się pouczania rządzących i nie bójmy się być mądrzy. Jako ludzie mamy wszyscy dług wdzięczności wobec Thomasa Morusa, który wskazywał drogę i sprzeciwiał się wynaturzeniom. © 2008 Wojciech Edward Leszczyński IV List Apostolski «motu proprio» o ogłoszeniu św. Tomasza Morusa Patronem rządzących i polityków Jan Paweł II na wieczną rzeczy pamiątkę 1. Z życia i męczeństwa św. Tomasza Morusa wypływa przesłanie, które dociera poprzez stulecia do ludzi wszystkich czasów i mówi im, że sumienie ma niezbywalną godność, jest bowiem — jak przypomina Sobór Watykański II — «najtajniejszym ośrodkiem i sanktuarium człowieka, gdzie przebywa on sam z Bogiem, którego głos w jego wnętrzu rozbrzmiewa» (Gaudium et spes, 16). Gdy człowiek jest posłuszny wezwaniom prawdy, sumienie kieruje nieomylnie jego czyny ku dobru. Właśnie ze względu na swoje świadectwo o prymacie prawdy nad władzą, składane aż do przelania krwi, św. Tomasz Morus jest czczony jako zawsze aktualny wzór wierności wyznawanym zasadom moralnym. Również poza Kościołem, zwłaszcza wśród tych, którzy powołani są, aby kierować losami narodów, jego postać postrzegana jest jako źródło inspiracji dla polityki, która za swój najwyższy cel uznaje służbę człowiekowi. W ostatnim czasie docierały do mnie prośby, kierowane przez głowy państw i rządów, licznych polityków, niektóre Konferencje Episkopatów i poszczególnych biskupów, o ogłoszenie św. Tomasza Morusa Patronem rządzących i polityków. Wśród sygnatariuszy są osobistości wywodzące się z różnych środowisk politycznych, kulturowych i religijnych, co świadczy o żywym i powszechnym zainteresowaniu myślą i dokonaniami tego wybitnego polityka. 2. Tomasz Morus zrobił w swoim kraju niezwykłą karierę polityczną. Urodzony w Londynie w 1478 r., wywodził się z powszechnie szanowanej rodziny i już w młodym wieku został oddany na służbę arcybiskupa Canterbury Jana Mortona, kanclerza królestwa. Studiował później prawo w Oxfordzie i Londynie, rozszerzając swoje zainteresowania na rozległe obszary kultury, teologii i literatury klasycznej. Opanował doskonale język grecki oraz nawiązał kontakty i przyjaźnie z wybitnymi twórcami renesansowej kultury, m.in. z Erazmem Dezyderym z Rotterdamu. Wrażliwość religijna skłoniła go do poszukiwania cnoty poprzez praktykę wytrwałej ascezy: utrzymywał przyjazne stosunki z franciszkanami obserwantami z klasztoru w Greenwich i przez pewien czas mieszkał u kartuzów w Londynie. Były to wówczas dwa główne ośrodki gorliwego życia religijnego w kraju. Czując się powołany do małżeństwa, życia rodzinnego i działalności w świecie, poślubił w 1505 r. Joannę Colt, z którą miał czworo dzieci. Gdy Joanna zmarła w 1511 r., ożenił się powtórnie, biorąc za żonę Alicję Middleton, wdowę z córką. Przez całe swoje życie był czułym i wiernym mężem i ojcem, poświęcającym wiele wysiłku religijnemu, moralnemu i intelektualnemu wychowaniu dzieci. W swoim domu przyjmował zięciów, synowe i wnuki, gościł też wielu młodych przyjaciół, poszukujących prawdy i swego powołania. W życiu rodzinnym wiele czasu poświęcano modlitwie i lectio divina, nie brakło też miejsca na godziwe i zdrowe formy wspólnego wypoczynku. Każdego dnia Tomasz uczestniczył w Mszy św. w kościele parafialnym, ale jego surowe praktyki pokutne znane były tylko najbliższym członkom rodziny. 3. W 1504 r., za panowania Henryka VII, został po raz pierwszy wybrany do parlamentu. Henryk VIII odnowił jego mandat w 1510 r., mianując go zarazem przedstawicielem korony w stolicy, przez co otworzył mu drogę do błyskotliwej kariery w administracji publicznej. W następnym dziesięcioleciu król wysyłał go wielokrotnie z misjami dyplomatycznymi i handlowymi do Flandrii i na terytorium dzisiejszej Francji. Mianowany członkiem Rady Królewskiej, sędziąprzewodniczącym jednego z głównych trybunałów i wiceskarbnikiem, wyróżniony tytułem szlacheckim, w 1523 r. został przewodniczącym Izby Gmin. Powszechnie ceniony za nieskazitelną postawę moralną, błyskotliwą inteligencję, otwarte i pogodne usposobienie oraz niezwykłą erudycję, został mianowany przez króla w 1529 r. — gdy kraj przeżywał kryzys polityczny i gospodarczy — kanclerzem królestwa. Tomasz był pierwszym człowiekiem świeckim na tym stanowisku i piastował je w niezwykle trudnym okresie, starając się służyć królowi i krajowi. Wierny swoim zasadom, troszczył się o sprawiedliwość i próbował ograniczyć szkodliwe wpływy tych, którzy dbali jedynie o własne interesy kosztem słabszych. W 1532 r., nie chcąc udzielić poparcia zamiarom Henryka VIII, który pragnął przejąć kontrolę nad Kościołem w Anglii, podał się do dymisji. Wycofał się z życia publicznego, godząc się z ubóstwem, jakie przyszło mu znosić wraz z całą rodziną, opuszczony przez wielu fałszywych przyjaciół, którzy w chwili próby odwrócili się od niego. Gdy król przekonał się, że Tomasz, wierny swemu sumieniu, kategorycznie odrzuca wszelkie kompromisy, w 1534 r. polecił go wtrącić do londyńskiego więzienia Tower, gdzie poddawano go różnorakim naciskom psychologicznym. Tomasz Morus nie uległ presji i odmówił złożenia przysięgi, jakiej od niego żądano, gdyż oznaczałoby to akceptację systemu politycznego i kościelnego, który przygotowywał teren dla despotyzmu wolnego od wszelkiej kontroli. W trakcie procesu, jaki mu wytoczono, wygłosił płomienną mowę w obronie swych przekonań na temat nierozerwalności małżeństwa, poszanowania tradycji prawnej inspirowanej wartościami chrześcijańskimi, wolności Kościoła wobec państwa. Skazany przez sąd, został ścięty. Z upływem stuleci dyskryminacja w stosunku do Kościoła złagodniała. W 1850 r. została odtworzona w Anglii hierarchia katolicka. Dzięki temu stało się możliwe otwarcie procesów kanonizacyjnych licznych męczenników. Tomasz Morus wraz z 53 innymi męczennikami, wśród których był także biskup Jan Fisher, został beatyfikowany przez papieża Leona XIII w 1886 r. Z kolei Pius XI kanonizował go wraz z tymże biskupem w 1935 r., w czterechsetlecie męczeństwa. 4. Wiele racji przemawia za ogłoszeniem św. Tomasza Morusa Patronem rządzących i polityków. Jedną z nich jest odczuwana w środowisku polityki i administracji państwowej potrzeba wiarygodnych wzorców, które wskazywałyby drogę prawdy w obecnym momencie dziejowym, gdy mnożą się trudne wyzwania i trzeba podejmować bardzo odpowiedzialne decyzje. Zupełnie nowe zjawiska ekonomiczne przekształcają dziś bowiem struktury społeczne, zdobycze naukowe w dziedzinie biotechnologii stwarzają coraz pilniejszą potrzebę obrony ludzkiego życia we wszystkich postaciach, zaś obietnice zbudowania nowego społeczeństwa, łatwo znajdujące posłuch zagubionej opinii publicznej, pilnie domagają się podjęcia stanowczych decyzji politycznych sprzyjających rodzinie, młodym, ludziom starszym i zepchniętym na margines. W takim kontekście warto odwołać się do przykładu św. Tomasza Morusa, który wyróżniał się niezłomną wiernością prawowitym władzom i instytucjom właśnie dlatego, że pragnął w ten sposób służyć nie władzy, ale najwyższemu ideałowi sprawiedliwości. Jego życie poucza nas, że rządzenie jest przede wszystkim praktykowaniem cnoty. Mając tak mocny fundament moralny, angielski mąż stanu swą działalnością publiczną służył człowiekowi, zwłaszcza słabemu i ubogiemu; rozstrzygał sporne kwestie społeczne kierując się niezwykłym zmysłem sprawiedliwości; opiekował się rodziną i nie szczędził wysiłków w jej obronie; rozwijał wszechstronne kształcenie młodzieży. Głęboki dystans wobec zaszczytów i bogactw, pokora wsparta pogodnym i żartobliwym usposobieniem, trzeźwe spojrzenie na ludzką naturę i na ulotność sukcesów oraz trafność sądu zakorzenionego w wierze dały mu wewnętrzną moc i ufność, która wspierała go w przeciwnościach i w obliczu śmierci. Jego świętość zajaśniała pełnym blaskiem w chwili męczeństwa, ale została przygotowana przez całe życie poświęcone pracy w służbie Boga i bliźniego. Nawiązując do takich przykładów doskonałej harmonii między wiarą a postępowaniem, w posynodalnej adhortacji apostolskiej Christifideles laici napisałem, że «ogromne znaczenie posiada spójność życia wiernych świeckich jako tych, którzy winni dążyć do świętości w normalnych warunkach życia zawodowego i społecznego. Dlatego w odpowiedzi na swe powołanie winni traktować codzienne zajęcia jako okazje do tego, by zbliżać się do Boga, spełniać Jego wolę i służyć innym ludziom» (n. 17). Ta harmonia między sferą przyrodzoną a nadprzyrodzoną jest cechą, która bardziej może niż jakakolwiek inna znamionuje osobowość wielkiego angielskiego męża stanu: w swym bogatym życiu publicznym odznaczał się on prostotą i pokorą, zachowując swój słynny «dobry humor» nawet w obliczu śmierci. Do takiego bowiem celu doprowadziło go umiłowanie prawdy. Człowiek nie może oderwać się od Boga ani polityka od prawdy: oto jest światło, które rozjaśniało jego sumienie. Jak powiedziałem już przy innej okazji, «człowiek jest stworzeniem Bożym i dlatego prawa człowieka biorą początek z Boga, wpisane są w zamysł stworzenia i są objęte planem odkupienia. Można by wręcz powiedzieć, używając śmiałego sformułowania, że prawa człowieka są także prawami Boga» (przemówienie z 7 kwietnia 1998 r.). Właśnie na polu obrony praw sumienia przykład Tomasza Morusa zajaśniał szczególnie mocnym blaskiem. Można powiedzieć, że w bardzo szczególny sposób doświadczał on wartości sumienia, które jest «świadectwem samego Boga, którego głos i sąd przenikają wnętrze człowieka aż do tajników jego duszy» (Veritatis splendor, 58), chociaż w tym, co dotyczyło działań przeciw heretykom, podlegał ograniczeniom kultury swojej epoki. Powszechny Sobór Watykański II w konstytucji Gaudium et spes zauważa, że we współczesnym świecie rośnie «świadomość niezwykłej godności, jaka przysługuje osobie ludzkiej, która przerasta wszystkie rzeczy, i której prawa oraz obowiązki mają charakter powszechny i nienaruszalny» (n. 26). Życie Tomasza Morusa bardzo wyraźnie ukazuje pewną fundamentalną prawdę etyki politycznej. Otóż obrona wolności Kościoła przed nieuprawnionymi ingerencjami państwa jest jednocześnie obroną — podejmowaną w imię prymatu sumienia — wolności człowieka w relacji do władzy politycznej. Zawiera się w tym podstawowa zasada wszelkiego ładu społecznego zgodnego z naturą człowieka. 5. Ufam zatem, że ogłoszenie Patronem rządzących i polityków postaci tak wybitnej jak św. Tomasz Morus służyć będzie dobru społeczeństwa. Akt ten jest zresztą w pełni zgodny z duchem Wielkiego Jubileuszu, który wprowadza nas w trzecie tysiąclecie chrześcijaństwa. Dlatego po dojrzałym namyśle, przychylając się chętnie do kierowanych do mnie próśb, ustanawiam i ogłaszam niebieskim Patronem rządzących i polityków św. Tomasza Morusa, zezwalając, aby oddawano mu cześć we wszystkich formach i przyznano wszelkie przywileje liturgiczne, jakie zgodnie z prawem przysługują patronom kategorii osób. Niech będzie błogosławiony i uwielbiony Jezus Chrystus, Odkupiciel człowieka wczoraj, dziś i na wieki. Rzym, u św. Piotra, 31 października 2000 r., w dwudziestym trzecim roku mego Pontyfikatu. Jan Paweł II Thomas More "Utopia" (fragment) Fragment rozmowy Tomasza Morusa z żeglarzem Rafałem Hotlodeuszem. Ten ostatni był Portugalczykiem, poświęcił się filozofii, ojcowiznę za młodu odstąpił braciom, a sam gnany żądzą zwiedzania świata przyłączył się do drużyny Ameriga Vespucciego uczestnicząc w jego czterech wyprawach. Nie wrócił jednak z nim do Europy z wyprawy ostatniej. Ulegając namowom Amerigo Vespucci pozwolił Rafałowi wraz z kilkunastoma innymi podróżnikami do pozostania na nowo odkrytym lądzie w celu poznania nowych krajów. Rafał przewędrował wiele krain i odwiedził wiele lądów, aż przypadkowo dotarł do miejsca skąd portugalskie okręty zabrały go z powrotem do ojczyzny. Stanowczo twierdził, że był na wyspie Utopii – państwie doskonale rządzonym. W rozmowie uczestniczy też Piotr Egidiusz z Antwerpii. eślibym dalej wykazywał temu monarsze, że te wszystkie wyprawy wojenne które dla dogodzenia jego ambicji pogrążają tyle narodów w zamęcie, wobec wyczerpania skarbu i wyniszczenia jego poddanych mogą w końcu jakimś zrządzeniem losu nie dać żadnych rezultatów, jeślibym powiedział: "Panie, dbaj o dobro odziedziczonego po przodkach królestwa, wzmagaj jego bogactwo i siły, jak tylko możesz, i doprowadź je do największego rozkwitu; kochaj swych poddanych i ciesz się nawzajem ich miłością; żyj wśród nich jak ojciec i rządź nimi łagodnie; inne królestwa zostaw w spokoju, gdyż to, co odziedziczyłeś, wystarczy ci aż nadto" - powiedz mi, drogi Morusie, jak przyjęto by takie rady? J - Z pewnością nie bardzo chętnie - odrzekłem. - Lecz na tym nie koniec - rzekł Rafał - więc chodźmy dalej. Wyobraźmy sobie, że ministrowie razem z jakimś królem radzą i zastanawiają się, jakimi sztuczkami można by zwiększyć dochody skarbu. Jeden radzi podwyższyć wartość pieniądza, gdy trzeba spłacić pożyczkę, a potem znowu znacznie obniżyć, gdy wypadnie ogłosić nową pożyczkę; tym sposobem panujący może tanim kosztem pozbyć się wielkich długów i odebrać więcej, niż dał. © MMVIII Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego „QUOMODO" „QUOMODO" „QUOMODO" „QUOMODO" XI Drugi doradza, aby udawać, że zbliża się wojna i pod tym pozorem nałożyć nowe podatki, a w chwili stosownej zawrzeć pokój i zarządzić z tego powodu dziękczynne nabożeństwa; to podniesie w oczach ludu urok zacnego króla, który widocznie lituje się nad poddanymi i w taki ludzki sposób oszczędza ich krwi. Inny znowu odgrzebuje stare księgi, nadgryzione przez robactwo, i przypomina z nich jakieś dawno zarzucone ustawy; ponieważ nikt nie pamięta o wydaniu ich, przeto wszyscy je przekraczają. Należy więc wznowić ściąganie grzywien za te przekroczenia, i to będzie obfite, a zarazem uczciwe źródło dochodów, gdyż będzie się postępować w imię sprawiedliwości. Inny namawia króla, aby pod grozą wielkich kar pieniężnych wydał wiele zakazów, zwłaszcza takich, których przestrzeganie jest zgodne na ogół z dobrem obywateli. Potem mógłby on za cenę znacznej sumy pieniędzy uwolnić od liczenia się z owymi zakazami tych, których interesy przez nie cierpią; tym sposobem zaskarbi sobie wdzięczność narodu i z dwóch źródeł czerpać będzie dochody; pierwszym źródłem będą grzywny ściągane z tych, których żądza zysku zwabi w pułapkę, drugim sumy uzyskane ze sprzedaży przywilejów, których cena będzie tym większa, im lepszy oczywiście będzie władca. "Patrzcie", powiedzą, "jak on niechętnie robi komukolwiek prywatnemu ustępstwa z uszczerbkiem dobra publicznego i dlatego drogo każe płacić za przywileje". Inny wreszcie radzi królowi zobowiązać sędziów, aby w każdej sprawie bronili praw królewskich; monarcha, dodaje, powinien wezwać ich na dwór i skłonić do rozsądzania przy nim własnych jego spraw. Wtedy żadna jego sprawa nie będzie tak beznadziejnie przegrana, iżby któryś z sędziów nie potrafił jej obronić jakimś wykrętem czy to z przekory, czy z zamiłowania do nie zwykłych paradoksów, czy wreszcie dla przypodobania się monarsze. Otóż wobec rozbieżności zapatrywań sędziów zaczyna się roztrząsanie sprawy, która właściwie jest zupełnie jasna; podaje się w wątpliwość prawdę. To daje królowi doskonałą sposobność do interpretacji prawa w korzystny dla niego sposób. I cóż się dzieje? Ci, którzy byli zdania przeciwnego ustępują bądź ze wstydu, bądź z bojaźni i potem spokojnie zapada wyrok po myśli trybunału. Albowiem temu, który przemawia w obronie króla, nie może brakować do niej pretekstów: wystarczy, że przemawia za nim bądź słuszność, bądź brzmienie ustawy, bądź tłumaczenie zawikłanego tekstu skargi, bądź wreszcie to, co dla sumiennego sędziego jest wyższe ponad wszystkie względy prawne, to jest nie podlegający dyskusji przywilej królewski. Posłuchaj zasad moralnych polityki, zachwalanych zgodnie przez radę królewską. Na początku przytoczę zdanie Krassusa: "Władca, który musi utrzymywać wojsko, nie ma nigdy za wiele pieniędzy". "Król, chociażby chciał nie może nigdy postąpić niesprawiedliwie". "Nie tylko całe mienie poddanych króla, lecz także oni sami są wyłączną jego własnością; każdy zaś z nich może mieć tylko tyle, ile mu pozostawi do użytku łaskawość króla, lecz bez prawa własności". "W interesie króla leży, aby ta własność poddanych była jak najmniejsza; ubóstwo poddanych jest rękojmią bezpieczeństwa monarchy". "Naród bogaty i cieszący się zupełną wolnością dopuszcza się swawoli; człowiek bogaty i wolny nie potrafi znosić cierpliwie twardych i niesprawiedliwych rządów". "Niedostatek i ubóstwo onieśmielają, zmuszają do uległości i pozbawiają ciemiężonych szlachetnego zapału, niezbędnego, gdy chodzi o zrzucenie jarzma niewoli". rzypuśćmy, że wtedy znowu wstałbym i odezwał się w te słowa: "Moi panowie, te wszystkie rady nie przynoszą królowi zaszczytu, lecz zgubę. Cześć i bezpieczeństwo władcy polega raczej na bogactwie poddanych niż na jego własnym. Ludzie obierają króla ze względu na siebie, a nie na niego, aby dzięki jego trudom i staraniom sami mogli żyć w pomyślności, zabezpieczeni od wszelkich krzywd; dlatego świętym obowiązkiem władcy jest więcej dbać o szczęście poddanych niż o własne; podobnie pasterz dopóki jest pasterzem, winien raczej myśleć o tym, aby owce jak najlepiej wypasły się, niż aby dogadzać sobie. P amo doświadczenie poucza, że bardzo mylą się ci, którzy sądzą, że ubóstwo poddanych jest najlepszym zapewnieniem pokoju. Gdzież bowiem spotkać można więcej bójek niż między żebrakami? Któż usilniej dąży do rewolucji niż ten, który żyje w opłakanych warunkach? Wreszcie jacy ludzie porwą się śmielej do wywołania ogólnego zamętu, jeśli nie ci, którzy mogą przy tym coś zyskać, bo sami nie mają nic do stracenia? S Taki zaś król, który zasługiwałby tylko na wzgardę i nienawiść obywateli i nie potrafiłby inaczej ich utrzymać w posłuszeństwie jak przez ucisk, grabież i konfiskatę mienia, zmuszając ich w ten sposób do żebractwa - taki powinien by raczej zrzec się tronu; trzymając się bowiem kurczowo władzy przy pomocy tego rodzaju środków mógłby wprawdzie zachować tytuł króla, lecz z pewnością utraci powagę. Godność królewska wymaga, aby sprawować rządy nie nad żebrakami, lecz nad ludźmi zamożnymi i szczęśliwymi. o właśnie miał niewątpliwie na myśli wielkoduszny Fabrycjusz, gdy odpowiadał, że woli rządzić bogatymi niż samemu być bogatym. I rzeczywiście, jeśli jeden człowiek opływa w przyjemności i rozkoszach, podczas gdy wszyscy dokoła pogrążeni w nędzy jęczą i płaczą - nie jest on królem, lecz dozorcą więzienia. Jak partaczem w medycynie jest ten, który nie potrafi leczyć chorych inaczej jak przez wywołanie drugiej, jeszcze gorszej choroby, tak i człowiek, który nie umie poprawić postępowania obywateli w inny sposób aniżeli przez pozbawienie ich wygód życiowych, powinien by przyznać się, że nie jest zdolny do rządzenia ludźmi wolnymi. Niechże więc wpierw uleczy się ze swej niezdarności lub zarozumiałości, gdyż z powodu tych wad poddani lekceważą swego władcę, albo nienawidzą. Niech przeto żyje ze swoich domen bez krzywdy ludzkiej; wydatki niech uzgodni z dochodami; niech tępi zbrodnie i przez należyte wychowanie raczej zapobiega złemu, niż dopuszcza do szerzenia się przestępstw, które potem musi karać. Nie powinien lekkomyślnie przywracać mocy obowiązującej ustawom, które wyszły z użycia, szczególnie zaś tym, których braku nie odczuwano od dłuższego już czasu. Niech wreszcie nigdy nie pobiera żadnej opłaty w zamian za pobłażanie cudzym wykroczeniom, gdyż sędzia uczciwy nie pozwoliłby na coś podobnego nawet człowiekowi prywatnemu, piętnując to mianem niesprawiedliwości i chytrości. Tutaj mógłbym im opowiedzieć o pięknym zwyczaju Makariów, którzy mieszkają niezbyt daleko od Utopian. Król w dniu objęcia władzy po złożeniu T uroczystej ofiary zobowiązuje się przysięgą, że w swoim skarbcu nigdy nie będzie miał jednorazowo więcej niż tysiąc funtów złota albo odpowiednią co do wartości ilość srebra. Powiadają, iż zwyczaj ten wprowadził jakiś zacny król, któremu bardziej leżało na sercu dobro ojczyzny niż jego bogactwo. Chciał on jakby tamę położyć chciwości swych następców i utrudnić im bogacenie się kosztem poddanych. Widocznie uważał, że ta ilość złota bądź też srebra wystarczy na wypadek, gdy król będzie musiał stłumić powstanie, lub państwu wypadnie bronić się przeciw najazdom nieprzyjacielskim, za mała jednak będzie, jeśliby król zamyślał stać się panem majątku narodowego. To był zasadniczy powód wydania takiej ustawy. Prócz tego ów władca kierował się dwoma innymi względami: po pierwsze sądził, że tym sposobem nie zabraknie obywatelom pieniędzy w codziennych stosunkach handlowych, po wtóre liczył na to, że król, będąc zmuszony wydać całą nadwyżkę dochodów, prawem ograniczonych, nie będzie szukał sposobności do krzywdzenia poddanych. Taki król dla złych będzie postrachem, dobrzy zaś będą go kochali. dybym więc te i tym podobne myśli poddawał ludziom, którzy mają wręcz przeciwne skłonności, czy nie sądzisz, Morusie, że mówiłbym jakby do głuchych? G - Niewątpliwie do zupełnie głuchych - odpowiedziałem. Lecz, mój Boże, nie dziwię się i jeśli mam być szczery, wydaje mi się, że nie należy wszczynać tego rodzaju rozpraw ani udzielać takich rad, gdy ma się pewność, że to nie znajdzie żadnego posłuchu. Cóż bowiem mogłoby to pomóc, lub jakim sposobem mogłyby tak niezwykłe poglądy przeniknąć do umysłów owych polityków, skoro w nich już dawno zakorzeniły się głęboko przesądy i zupełnie odmienne przekonania? Taka scholastyczna filozofia jest bardzo miła w poufałej pogawędce z przyjaciółmi, lecz nie jest stosowana na posiedzeniach rady królewskiej, gdzie omawia się ważne sprawy z wielką powagą. - Właśnie to przed chwilą mówiłem - wtrącił Rafał - że filozofia ma wstęp wzbroniony na dwór władców. - Słusznie - rzekłem - jeśli masz na myśli filozofię scholastyczną, która w swych dociekaniach nie krępuje się żadnymi względami na osoby, ani na okoliczności czasu lub miejsca, lecz jest jeszcze inna filozofia, popularniejsza, która wie, na jakiej widowni powinna występować; dostosowując się do niej gra swoją rolę w tej sztuce, © MMVIII Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego „QUOMODO" „QUOMODO" „QUOMODO" „QUOMODO" jaką życie nadarza, w sposób zręczny i godny zarazem. Z takiej filozofii powinieneś robić użytek. yobraź sobie, że podczas przedstawienia jakiejś komedii Plauta, gdy niewolnicy rozbawieni są w najlepsze, ty w stroju filozofa wyszedłbyś przed scenę i zacząłbyś z tragedii "Oktawia" deklamować urywek, w którym Seneka rozprawia z Neronem. Czy nie byłoby lepiej w tych warunkach ograniczyć się do roli niemej, niż przez niewczesną deklamację urządzać publiczności taką tragikomedię? Przez takie pomieszanie sprzecznych nastrojów popsułbyś zupełnie całe przedstawienie, choćby wygłaszane przez ciebie wiersze były o wiele więcej warte niż grana sztuka. W Jakakolwiek przypadnie ci rola, graj ją jak możesz najlepiej i nie psuj całości przez to, że przyjdzie ci fantazja przytoczyć jakieś wspaniałe wiersze z innej sztuki, może wdzięczniejszej. Tak trzeba postępować, gdy rozważa się sprawy państwowe na posiedzeniach rady królewskiej. Choćbyś nie mógł wykorzenić przewrotnych zapatrywań ani uleczyć zadawnionych wad podług swego życzenia, nie należy mimo to zaniedbywać losu państwa, ani opuszczać okrętu w czasie burzy dlatego, że nie można opanować wichrów. Lecz nie trzeba narzucać się z pomysłami nie zwykłymi i niesłychanymi, skoro możesz przypuszczać, że one nie będą miały znaczenia dla ludzi odmiennych przekonań; raczej zdążaj do celu drogą okrężną, i w miarę możności staraj się zręcznie powiedzieć prawdę w stosownej chwili. Jeśli nie potrafisz tego dokazać, aby w jakiejś sprawie zwyciężyło dobro, czyń przynajmniej wysiłki, aby wpływ zła jak najbardziej osłabić, niemożliwością jest bowiem idealny stan rzeczy na świecie, chyba żeby wszyscy ludzie byli doskonali; lecz tego nie spodziewam się przed upływem wieków. - Zdaje mi się - rzekł Rafał - że w ten sposób usiłując innych wyleczyć z obłędu sam straciłbym rozum w ich towarzystwie. Tak nakazuje mi mówić prawda. Nie wiem, czy kłamstwo godzi się ze stanowiskiem filozofa, lecz w każdym razie sprzeczne jest ono z moim charakterem. Ja wiem, że moja mowa mogłaby wydać się owym doradcom królewskim niemiłą i kłopotliwą, lecz nie rozumiem, dlaczego w swej niezwykłości miałaby na nich robić wrażenie czegoś niedorzecznego. Bo gdybym przedstawiał im bądź teorie Platona, zawarte w jego "Rzeczypospolitej", bądź dzisiejsze zwyczaje Utopian - idee niewątpliwie niepospolite - jedne i drugie niewątpliwie mogłyby wydawać się jednak czymś obcym, gdyż tutaj każdy posiada własność prywatną, tam zaś wszystko jest wspólne. W tym zaś, co ja powiedziałem, czy jest coś takiego, czego nie wypadałoby lub nie powinno się głosić wszędzie publicznie? Moje słowa mogą razić tylko tych, którzy, idąc drogą wręcz przeciwną, postanowili rzucić się w przepaść, wiadomo bowiem, że niechętnie słucha się ludzi, którzy ostrzegają i wskazują niebezpieczeństwa. Ja przynajmniej sądzę, że jeśli mamy milczeniem pomijać wszelkie prawdy, które z powodu przewrotności ludzkiej uchodzą za niezwykłe i niedorzeczne - w takim razie powinniśmy wobec chrześcijan przemilczać wiele nauk Chrystusa; a przecież wiemy, że Jezus tak dalece zabronił tego uczniom swoim, iż nakazał im publicznie z dachów głosić również to wszystko, co im szeptem do ucha kiedykolwiek powiedział. Otóż przeważna część nauk Chrystusa pozostaje w daleko większej sprzeczności z obyczajami tego świata, niż wypowiedziane przedtem przeze mnie poglądy. Być może, iż kaznodzieje, jako ludzie roztropni, obrali zalecaną przez ciebie drogę okrężną; widząc, że ludziom tak ciężko zdobyć się na dostosowanie swych obyczajów do nauki Chrystusa, nagięli ją do nich jakby sztabę ołowianą, aby zapanowała przynajmniej jakaś harmonia między jednym a drugim. Lecz zdaje mi się, że przez takie postępowanie osiągnęli tylko jedno: ludzie mogli spokojniej grzeszyć. Podobnie i ja z pewnością nie doszedłbym do lepszych wyników, biorąc udział w posiedzeniach rady królewskiej, gdyż albo wyrażałbym odmienne od ogólnej opinii zapatrywania, co byłoby równoznaczne z moim milczeniem, albo potakiwałbym radom większości, a w takim razie szalałbym razem z szalonymi, jak wyraził się Micjon w komedii Terencjusza. Nie rozumiem więc, co znaczy ta twoja okrężna droga; powiadasz: "Chociażby nie można dojść do wyniku doskonałego, jednak trzeba starać się prawdę zręcznie powiedzieć i wpływ zła w miarę możności jak najbardziej osłabić". Lecz i tu nie ma miejsca na obłudę ani pobłażliwość, gdyż w takim razie trzeba by pochwalać najgorsze rady i podpisywać się pod najzgubniejszymi uchwałami. Kto nawet w skąpych słowach wyraziłby zgodę na te niegodziwe uchwały, zasługiwałby na miano szpiega, a nawet zdrajcy. A zatem nie widzę, w jaki sposób mógłbyś w czymkolwiek przysłużyć się państwu, dostawszy się do towarzystwa takich kolegów, którzy prędzej mogliby zepsuć nawet najlepszego męża, niż sami poprawić się; obcowanie z tymi przewrotnymi ludźmi wypaczy twój charakter, jeśli zaś uda ci się zachować uczciwość i nieskazitelność, będziesz musiał pokrywać cudzą niegodziwość i głupotę. Nie ma więc żadnej nadziei, abyś idąc twą okrężną drogą mógł cokolwiek poprawić. tego to powodu Platon wyjaśnia, dlaczego ludzie mądrzy słusznie postępują wstrzymując się od polityki; posługuje się przy tej sposobności pięknym porównaniem: Gdy ludzie rozumni widzą, że lud wyległy na ulice stoi ciągle pod ulewnym deszczem, lecz nie mogą go namówić, aby usunął się spod deszczu i schronił się do domów, wówczas świadomi, że wyjście na ulicę narazi ich tylko również na zmoknięcie, pozostają w mieszkaniu; wystarczy im bowiem, że sami przynajmniej są zabezpieczeni przed ulewą, skoro nie mogą zapobiec cudzej głupocie. Z eraz, drogi Morusie, chcę być wobec ciebie zupełnie szczery i wyjawić ci swoje najskrytsze myśli. Zdaje mi się, że gdziekolwiek jest własność prywatna, gdzie wszystko mierzy się wartością pieniędzy, tam nie można spodziewać się ani sprawiedliwości ani społecznego dobrobytu, chyba że nazwałbyś sprawiedliwością taki stan rzeczy, iż wartości najcenniejsze są udziałem ludzi najgorszych; podobnie musiałbyś uznać to społeczeństwo za szczęśliwe, w którym wszelkie dobra materialne dzieli między siebie garstka ludzi, rzadko zadowolonych z tego, co posiadają, masy zaś pogrążone są w nędzy. T Dlatego gdy zastanawiam się w głębi duszy nad tymi zagadnieniami, podziwiam rozumne i moralne zasady Utopian; mają oni tak mało praw, a tak pomyślnie rządzą państwem. Umieją cenić i wynagradzać zasługi osobiste, równocześnie zaś przy równomiernym podziale dóbr narodowych ogół obywateli opływa we wszystko. Z tymi ich zwyczajami porównuję urządzenia tylu innych państw, które ciągle coś organizują, lecz żadne nie jest nigdy dobrze zorganizowane. Ktokolwiek tam coś osiągnął, nazywa to swoją własnością prywatną. Mnożące się z dnia na dzień ustawy nie mogą uregulować sprawy bądź nabywania własności, bądź ochrony jej, bądź XVIII wyraźnego odróżnienia jej od tego, co ktoś inny znowu nazywa swoją własnością prywatną. Świadczy o tym wymownie mnóstwo powstających codziennie procesów, którym nie ma końca. tóż gdy rozważam te sprawy, coraz bardziej przyznaję słuszność Platonowi i mniej mu się dziwię, że przeciwny był ustanawianiu jakichkolwiek praw dla tych społeczeństw, które nie godzą się na równy podział dóbr między wszystkich. Genialny ten człowiek jasno przewidział, że jedynym warunkiem pomyślności państwa jest równy podział własności. Otóż nie wiem, czy jest rzeczą możliwą przeprowadzić to tam, gdzie istnieje niczym nie ograniczona własność prywatna. Albowiem każdy stara się pod różnymi pozorami prawnymi tyle zagarnąć dla siebie, ile może; największe nawet bogactwo narodowe staje się udziałem kilku osobników, którzy innym pozostawiają niedostatek i nędzę; ci biedacy w całej pełni zasługują na to, aby zaznać lepszej doli, gdy bowiem bogacze są łapczywi, nieuczciwi i nieużyteczni, oni są ludźmi prostymi i skromnymi, którzy nie myślą o swoim dobrobycie, byleby państwu mogli przysporzyć jak najwięcej korzyści przez swą codzienną pracowitość. O estem więc mocno o tym przekonany, że zupełne zniesienie prawa własności jest jedynym środkiem do równego i sprawiedliwego podziału dóbr i do zapewnienia ludziom szczęścia. Lecz dopóki prawo własności stanowić będzie podstawę ustroju społecznego, dopóty najliczniejszą i najcenniejszą warstwę społeczeństwa stale niepokoić i dręczyć będzie nieuniknione brzemię nędzy i utrapień. J Przyznaję, że tym bolączkom można po części zaradzić, lecz zupełne uleczenie uważam za rzecz niemożliwą. Przypuśćmy, że dano by następujące zalecenia: Nikomu nie wolno posiadać więcej ziemi i pieniędzy ponad miarę prawem określoną; należy zabezpieczyć się osobnymi prawami przeciw despotyzmowi i przeciw anarchii; tępić próżność w ubieganiu się o urzędy i zabronić ich sprzedawania; nie pozwalać wyższym urzędnikom na wystawne życie, żeby urzędnik kierując się fałszywą ambicją nie był narażony na pokusę uzupełniania swych dochodów przez oszustwo i kradzież, po wtóre, żeby nie musiano wyższych stanowisk powierzać najbogatszym zamiast najzdolniejszym. Przy pomocy takich środków prawnych, powtarzam, można by wspomniane bolączki społeczne złagodzić i uśmierzyć, podobnie jak przy opłakanym stanie zdrowia sprawiamy zwykle choremu ulgę przez częste okłady. Lecz jak długo istnieć będzie własność prywatna, nie ma żadnej nadziei przywrócenia organizmowi społecznemu trwałego zdrowia i sił. Albowiem gdy zajmiesz się leczeniem jednej rany, rozjątrzysz inne; taka panuje tu wzajemna zależność, że jeżeli uleczysz chorego, zaraz popada w chorobę zdrowy członek społeczeństwa, nie można bowiem nikomu dodać czegoś w taki sposób, żeby nie musiało się równocześnie odebrać tego komuś innemu. - Mnie natomiast - odpowiedziałem Rafałowi - wydaje się wprost przeciwnie, że tam, gdzie wszystkie dobra są wspólne, nigdy nie można żyć szczęśliwie. Czyż bowiem możliwy byłby dostatek, jeśliby każdy uchylał się od pracy i nic nie przynaglałoby go do zarabiania na swe utrzymanie? Owszem, widok cudzej pracowitości mógłby zachęcać go do lenistwa. Lecz chociażby bieda pobudzała gnuśnych do pracy, to jednak brak prawnego zabezpieczenia własności prywatnej byłby powodem rozgoryczenia; czy wówczas państwo takie nie cierpiałoby skutkiem ciągłych rozruchów i krwawych bójek? Zwłaszcza nie mogę sobie wyobrazić, w jaki sposób można by wtedy opanować rozprężenie, jeśli urzędnicy nie będą mieli powagi i szacunku; a czy może być inaczej, skoro w państwie o takim ustroju zatarte są między ludźmi wszelkie różnice społeczne? - Nie dziwię się - rzekł Rafał - twoim zapatrywaniom, ponieważ albo w ogóle nie potrafisz wyobrazić sobie takiego społeczeństwa, albo też obraz jego, jaki w duszy ci się wyłania, jest zniekształcony. Lecz gdybyś był ze mną w Utopii i na własne oczy zobaczył tamtejsze obyczaje i urządzenia tak jak ja, który spędziłem tam przeszło pięć lat i postanowiłem stamtąd wyjechać tylko dlatego, aby spojrzenie starej Europy skierować na ten nowy świat - wówczas przyznałbyś bez wahania, że jedynie tam widziałeś społeczeństwo doskonale zorganizowane. Piotr Egidiusz, zwracając się do Rafała, rzekł: - Nie tak łatwo dam ci się przekonać, że mieszkańcy tamtego nowego świata posiadają lepszy ustrój niż narody znanego nam dotąd świata. Mamy wybitnych geniuszów i państwa odznaczające się starszą kulturą: w ciągu wieków powstało w nich mnóstwo wynalazków, mających udogodnić i uprzyjemnić życie; pomijam przypadkowe odkrycia, przy których najbystrzejszy rozum nie byłby wystarczył. - Co się tyczy starożytności państw - odparł Rafał - byłbyś trafniej wypowiedział się, gdybyś był przeczytał dzieje owego świata; jeżeli można im wierzyć, istniały tam dawniej miasta niż u nas ludzie. Lecz jeśli chodzi o dotychczasowe wynalazki geniuszów lub o przypadkowe odkrycia, to zarówno jedne, jak i drugie mogły powstać tu i tam. Poza tym jestem wprawdzie przekonany, że przewyższamy tamtejszych ludzi inteligencją, jednak sądzę, że zapałem do pracy oni znacznie nas prześcigają. Na dowód tego przytoczę pewien przykład: Roczniki ich świadczą, że przed naszym przybyciem do ich kraju nikt tam nie słyszał nic o naszych stosunkach ani o nas, których oni nazywają pozarównikowymi; jedynie przeszło tysiąc dwieście lat temu jakiś okręt zagnany burzą rozbił się w pobliżu wyspy Utopii. Fale wyrzuciły na brzeg jakichś Rzymian i Egipcjan, którzy już nigdy potem nie opuścili tej wyspy. Popatrz, jak mądrze skorzystali z tej sposobności skrzętni Utopianie: nie było w obrębie państwa rzymskiego żadnego pożytecznego rzemiosła, którego nie nauczyliby się od rozbitków, lub nie udoskonalili zasadniczych pomysłów; potrafili oni w tak bogaty sposób skorzystać z tej jednej okoliczności, że burza zaniosła obcych przybyszów na ich wyspę. Lecz być może, iż podobny los zagnał dawniej kogoś stamtąd na nasz ląd, pamięć o tym jednak zupełnie zatarła się; podobnie i o mnie zapewne potomność zapomni, że i ja byłem niegdyś na tej wyspie. Lecz jak mieszkańcy jej pod wpływem tej znajomości natychmiast przyswoili sobie najpożyteczniejsze wynalazki europejskie, tak wiele czasu, myślę, upłynie zanim my przejmiemy od nich jakiekolwiek zwyczaje lepsze od naszych. Te zwyczaje są moim zdaniem najważniejszym powodem, dla którego oni rozumniej rządzą się niż my i większym cieszą się dobrobytem, chociaż my nie ustępujemy im ani pod względem zdolności, ani co do zasobów materialnych. Bardzo cię więc proszę - rzekłem - drogi Rafale, abyś nam opisał tę ciekawą wyspę. Nie pomijaj z łaski swej żadnego szczegółu, lecz opowiedz nam kolejno o polach, rzekach, miastach i ludziach, przedstaw tamtejsze obyczaje, urządzenia i prawa, jednym słowem wszystko, co według twego mniemania chcielibyśmy poznać; bądź przekonany zaś, że ciekawość nasza obejmuje wszystko, czego dotąd nie znamy. - Bardzo chętnie - odrzekł Rafał - spełnię twe życzenie, pamiętam bowiem te sprawy dobrze, ale opowiedzenie ich wymaga dłuższego czasu. - W takim razie - rzekłem - wejdźmy do domu na śniadanie, a potem wybierzemy stosowną porę na opowieść. - Zgoda - dodał Rafał. oszliśmy więc na śniadanie, po którym, wróciwszy na to samo miejsce, usiedliśmy na tej samej ławce. Służbie nakazałem, aby nam nikt nie przeszkadzał. Następnie wspólnie z Piotrem Egidiuszem zwróciłem się do Rafała z prośbą, by spełnił swą obietnicę. Skoro więc zobaczył, że spragnieni jego opowieści czekamy z natężoną uwagą, czas jakiś siedział cicho w zamyśleniu, a następnie po chwili rozpoczął opowiadanie. P © Wykorzystano fragment „Utopii" Thomasa Mana z wydania Wydawnictwa: De Agostini Polska Sp. z o.o. Warszawa we współpracy z Ediciones Altaya Polska Sp. z o.o. Warszawa i Instytutem Wydawniczym PAX Warszawa, 2001; według przekładu prof. Kazimierza Abgarowicza MoŜesz nas wesprzeć Jeśli popierasz to co robimy (promowanie rządności) i chcesz nas wesprzeć darowizną moŜesz to uczynic dobrowolną darowizną ba basze konto bankowe: Nasze konto bankowe: PNB Paribas Fortis O/Poznań Nr: 81 1600 1084 0004 0501 7361 1001 Wydawnictwo „WIENIAWA QUOMODO" 60-670 Poznań 60 skr.poczt.27 ISBN 978-83-926157-0-5 wydanie cyfrowe PDF AD MMVIII © 2008 Copyright: Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego „QUOMODO" Poznań	<urn:uuid:9c7bc93a-fd32-4060-8a0b-abdc4d8ede42>	finepdfs	3.248047	CC-MAIN-2018-51	http://quomodo.org.pl/dane/biuletyn/03122008Jakrzadzic.pdf	2018-12-09T21:48:51Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-51/segments/1544376823183.3/warc/CC-MAIN-20181209210843-20181209232843-00023.warc.gz	280,350,476	0.998902	0.999953	0.999953	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 325, 666, 1871, 3039, 5349, 7603, 9873, 11851, 12657, 14729, 17077, 18809, 21269, 23702, 25901, 28299, 30514, 32693, 34893, 37244, 38594, 38795 ]	2	1
Cierpienia i straty ludności polskiej w okresie okupacji niemieckiej 19391945 na podstawie relacji mieszkańców Gdyni Cisowej Dzieje społeczności lokalnej w Cisowej sięgają XIII w. Przez wieki tworzyła się tam swoista odrębność kulturowa. Oddziaływały na nią m.in.: administracja Zakonu Krzyżackiego, po pokoju toruńskim - Korona Polska, w okresie zaboru pruskiego wielu cisowian służyło w armii pruskiej; w 1869 r. Cisowa stała się samodzielną gminą i wówczas wybudowano tam w 1868 r. pierwszą szkołę; w 1935 r. Cisowa została włączona do miasta Gdyni. W okresie okupacji hitlerowskiej w latach 1939-1945 społeczność cisowska doświadczyła cierpień i strat we wszystkich wymiarach, które żywo trwają w pamięci najstarszych mieszkańców Cisowej. Dla opisania tematu pozyskano relacje najstarszych mieszkańców Cisowej i tych, którzy mieszkają w Baninie, Cisowej, Gdyni, Pucku, Rumi, Żarnowcu. Wszystkim Osobom składam w tym miejscu serdeczne podziękowanie. * * * Migracje do Cisowej w okresie międzywojennym Na obraz stosunków społecznych miał proces migracyjny do Cisowej, który rozpoczął się od 1925 r., a rozwinął się po 1935 r., gdy Cisowa została włączona do miasta Gdyni. Ujawnił się napływ ludności robotniczej z Pomorza, zróżnicowanej narodowościowo i wyznaniowo – polskiej (kaszubskiej) i niemieckiej, która osiedliła się w wybudowanych na początku lat 30. XX w. domach czynszowych. Dotychczas ustalono, że właścicielami domów lokatorskich byli: - Franciszek Bieschke, który posiadał w Cisowej przy ul. Zbożowej cztery domy mieszkalne; w domu zbudowanym w 1935 r. przy ul. Zbożowej 37 mieszkało 12 lokatorów, w tym 8 rodzin polskich: Antczak, Biernat, Furmaniak, Jaskulke, Hallamann, Kaczyński, Lietzau, Schröder, Wolf; mieszkał tam również Feliks Schröder mąż Gertrudy z d. Bieschke; - Justus Schröder z dziećmi wybudowali dom na Pustkach Cisowskich przy ul. Pustki. Dzieci ich to: Konrad Schröder mąż Elżbiety Garockiej (w 1945 r. uciekli statkiem do USA), Józef Schröder mąż Joanny, którzy mieszkali na ul. Wiklinowej na Pustkach, Anna Schröder - panna, Aleksander Schröder mąż Berty Szczuka, którzy mieszkali razem z Gustawem Schröderem, a następnie w domu przy ul. Berberysowej na Pustkach, Jadwiga Schröder wyszła za mąż za krawca Feliksa Dembińskiego z Poznania i mieszkali w domu Gustawa Schrödera przy ul. Chylońskiej; - Adolf Hirsch z Kielna kupił od Kaczmarka dwa domy przy ul. Chylońskiej 170 i wynajmował rodzinom: Franciszka Grabarczyka, Józefa Meyera, Jana Patoka, Gustawa Selonke (Zielonka), Żyda Lehmanna, Żyda Dziełoszyńskiego z synami Józefem i Leonem (prowadził sklep tekstylny); - Jan Cendrowski (Zingler) posiadał dwa domy przy ul. Zbożowej; mieszkali tam m.in. Bachowie, Biernatowie, Joachimscy, Schwistenberg; - w domu Józefa Neumanna przy ul. Cisowskiej 12 mieszkali: Kazimierz Repta, Raszewska, Alojzy Falkowski; - u Jana Neumanna i Joanny z d. Barlikowska w domu zbudowanych w 1933 r. przy ul. Chylońskiej 238 mieszkali: Brunon Jakusz z trojgiem dzieci, N. Jakusz z trojgiem dzieci, Jan i Helena Jarzębińscy z trojgiem dzieci, Poltrock, Stanisław i Irena Kostra z dwojgiem dzieci, Paweł i Marta Ewald, Gertruda Kwiatkowska z dwojgiem dzieci, Roman i Helena Kohnke z trojgiem dzieci; w budynku tym funkcjonował sklep kolonialny; - w domu Stanisława i Tekli Pranga przy ul. Chylońskiej – nie ustalono mieszkańców; - w domu Pawła Vossa w Cisowej przy rogu ul. Chylońskiej i Starogrodzkiej – nie ustalono mieszkańców; - w domu naprzeciw Jana Mayera dom czynszowy przy ul. Chylońskiej i Żytniej – nie ustalono mieszkańców; - w trzech domach Augustyna Potrykusa przy ul. Chylońskiej mieszkali lokatorzy i był sklep spożywczy – nie ustalono mieszkańców; - w domu Franciszka Połoma przy ul Chylońskiej 215 mieszkała rodzina Stanisławy Sosińskiej, prowadził sklep materiałów budowlanych „Rolnik" – nie ustalono mieszkańców; - w domu Józefa Barlikowskiego na Pustkach Cisowskich wynajmowała mieszkanie rodzina Okrój; - w domu w Cisowej na rogu ul. Chylońskiej i Gospodarczej (potem Przychodnia Zdrowia) – nie ustalono mieszkańców; - w domu Józefa Waldera na Ćmirowie od 1928 r. mieszkało 5 lokatorów - nie ustalono mieszkańców. Okupacja niemiecka w Cisowej Okupacja niemiecka zapisała się głęboko w świadomości wszystkich ówczesnych mieszkańców Cisowej. Dotychczas żyją w Cisowej naoczni świadkowie wojennych lat i ze wzruszeniem opowiadają o bolesnych faktach. Z relacji Bernarda Boyke 1 wiadomo, że ostatnie dni sierpnia 1939 r. przeżywane były wśród mieszkańców Cisowej w klimacie psychozy wojny. Nakazano przekopać rów, coś w rodzaju transzei od ul. Chylońskiej do lasu. Dnia 1 września 1939 r. matka Bernarda Boyke – Helena obudziła syna, ubrała go i poleciła, aby udał się na poranną Mszę świętą. Skończyły się wakacje, po powrocie do domu, zjedzeniu śniadania miał sporo czasu przed pójściem do szkoły. Do Cisowej przyjeżdżał handlarz obwoźny z warzywami i owocami. Koło wozu zbierały się kobiety, aby zrobić ewentualne zakupy. 1 września 1939 r. przyszły też do wozu dwie sąsiadki Heleny i Norberta Boyke z płaczem Bieszkowa i jej teściowa Rompczykowa, które zdziwione powiedziały pozostałym kobietom: „To wy nic nie wiecie? Jest wojna! Z tą wiedzą Helena Boyke wróciła do domu. Syn Bernard już do szkoły w tym dniu nie poszedł 2 . Okazało się, że wybuchła II wojna światowa. Rzesza Niemiecka bezprawnie napadła na Polskę. 1 września 1939 r. wcześnie rano spadły pierwsze bomby na lotnisko w Rumi i na Gdynię. Zmieniło się życie wszystkich mieszkańców. Rodzina Boyke zadawała sobie pytanie, skąd kobiety Bieszkowa i Rompczykowa wiedziały, że wybuchła wojna? Wielu mieszkańców Cisowej po wkroczeniu Niemców, a w tym niektóre osoby mieszkające przy ul. Łubinowej zostały Volksdeutschami 3 . W warsztatach portowych Marynarki Wojennej były składy blachy do budowy pierwszego statku wojennego. Kiedy wybuchła wojna postanowiono blachę wykorzystać do opancerzenia trzech wagonów towarowych i parowozu na wzór pociągu pancernego. Składowi wagonów nadano nazwę „Smok Kaszubski". Skład uzbrojony w działa i karabiny maszynowe brał udział w walkach z Niemcami pod Wejherowem, Redą, Białą Rzeką i Rumią 4 . Parowóz prowadził Stefan Hadrzyński (1911-1978). Nad Cisową i Gdynią codziennie przelatywał niemiecki samolot obserwacyjny, którego nazwano „Bocian". Niemcy codziennie ostrzeliwali niebo szrapnelami, co zmusiło m.in. wielu mieszkańców Cisowej do przygotowania sobie schronów domowych przed odłamkami pocisków, jedni przy domach, inni w pobliskim lesie. Schron obok domu wybudowała także rodzina Boyke. Samoloty niemieckie przelatywały nisko nad lasem i ostrzeliwały teren z karabinów maszynowych. Mieszkańcy nie mieli pojęcia, gdzie jest linia frontu i jak daleko znajdują się wojska niemieckie. Zrzucano wiele bomb blisko zabudowań mieszkalnych, m.in. jedna z nich spadła na puste pole niedaleko zabudowań Boyke. Codziennie zwiększał się ostrzał, więc rodzina Boyke udała się na 1 Bernard Boyke, ur. 24 listopada 1928 r. w Mezowie, syn Norberta i Heleny z d. Walaszkowska z Somonina, gdzie posiadali gospodarstwo rolne. Norbert Boyke mieszkał w Pikarni k. Babich Dołów i Żukowa. Mieli dzieci: Alfonsa Klemensa Boyke, który ożenił się z Klarą Konkol z Kobysewa (ślub w Przodkowie), Edmunda Józefa Boyke, który ożenił się z Anną Kapuścińską z Krzywulki koło Suwałk, Bernardę Jadwigę Boyke, która wyszła za mąż za Franciszka Zaracha ze Zbysewa i Bernarda Boyke, który ożenił się z Feliksą z d. Kapuścińska. 2 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 7 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 3 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 8 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 4 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 9 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. Pustki Cisowskie. Jednak następnego dnia ostrzelano tamtą okolicę, zginęła kobieta, a rodzina Boyke wróciła do Cisowej. W czasie pierwszych dni okupacji niemieckiej ul. Chylońską w Cisowej maszerowała kolumna wojsk polskich. Podczas marszu żołnierzy pojawił się samolot niemiecki, a po niedługim czasie z nad lasu nadleciały cztery lub pięć samolotów, które zaatakowały maszerujących żołnierzy. Wojsko Polskie w mgnieniu oka zeszło z szosy i ukryło się w przydrożnych rowach i bruzdach. W tym samym czasie nadjechał pociąg pancerny w kierunku Rumi. Samoloty niemieckie przeniosły swoje działania i zaatakowały skład kolejowy bombami. Pierwsze dwa wagony od strony Rumi oderwały się od składu i spadły z nasypu, trzeci wagon wypadł z szyn i jechał po podkładach. Część pociągu wracała do Gdyni obrzucana bombami i ostrzeliwana z broni pokładowej. Jedna osoba – maszynista został ranny od kuli w brzuch. Dwie osoby zginęły od bomb, jeden żołnierz w mundurze piechoty został pochowany przy ul. Chylońskiej (po zakończeniu okupacji przeniesiono jego ciało na cmentarz w Cisowej). Drugi żołnierz w mundurze Marynarki Wojennej został pochowany na parceli koło rodziny Rozalewskich. Dróżnik, który zamiatał ulicę, kopiąc w miejscu jego pochówku, napotkał zwłoki i usypał niską mogiłę a u wezgłowia wsadził cegłę, na której wydrapał nazwisko żołnierza. Po okupacji niemieckiej ciało to przeniesiono na cmentarz wojskowy w Redłowie. Skład pociągu jednak już nie brał udziału w walkach z Niemcami 5 . Kolejnego wrześniowego dnia do domu Boyke przyszedł żołnierz obrony narodowej i przekazał, żeby opuścić miejsce, ponieważ zbliżają się tu działania frontowe. Następnego dnia cała rodzina Boyke udała się na Grabówek, do znajomych mieszkających obok obozu emigracyjnego, inne rodziny zakwaterowały się w nieukończonym bloku TBO. Po kilku dniach ukrywania się na Grabówku rano wszyscy zobaczyli pierwszy raz żołnierzy niemieckich okopanych w rowach. Wieczorem tego samego dnia do rodziny Boyke przyszło kilku żołnierzy niemieckich i aresztowali Norberta Boyke i dwóch jego synów Alfonsa i Edmunda. Norbert został jednak zwolniony, gdyż okazał dowód, że walczył w pierwszej wojnie światowej w armii niemieckiej. Następnie wrócił młodszy syn Edmund, który wylegitymował się książeczką zdrowia, że choruje dłuższy czas. Starszy syn nie wrócił. Wszelkie poszukiwania, jakie podjęła Helena Boyke, nie dały rezultatu. Poszukiwano go m.in. w obozie emigracyjnym, w świątyniach w Gdyni, gdzie również przetrzymywano aresztowanych, ale bez rezultatu. Rodzina postanowiła wrócić do Cisowej, ale nikt nie mógł poruszać się po ulicach. Pojawiły się trudności z pozyskaniem środków żywnościowych. Rodzina nie planowała pobytu poza domem. Teraz chleb kupowali w przewoźnej piekarni, którą uruchomili Niemcy. Chleb ten wypiekano na okrętach dla żołnierzy. Zdarzało się, że była w nim sieczka. Bochenki chleba były małe, a w kolejkach trzeba było stać długo. Dopiero po tygodniu rodzina Boyke otrzymała pozwolenie i udała się do domu w Cisowej. W drodze nie zatrzymywano ich do żadnej kontroli. W Cisowej przed restauracją Cisowianka stał samochód i żołnierze rozdawali ludziom chleb dla wojska tzw. „kominiak". Podobne akcje propagandowe zdarzały się. W domu Boyke zastali wszystko tak, jak zostało zostawione, nawet pies został na uwięzi przy budzie, którego nie zdążono zwolnić z łańcucha. Ktoś włożył psu pełno chleba do budy. Natomiast mieszkańcy nie mieli prawie nic do jedzenia. Niemcy ustawili na podwórku u Pastalenca kuchnię polową. Helena Boyke posyłała syna Edmunda z kanką pięciolitrową po zupę. Jak dostał pełną kankę, to wszyscy w rodzinie mogli się najeść. Po chleb Boyke chodzili do Rumi, tam sprzedawano biały chleb w większej ilości. Cisowianie odczytywali to jako wdzięczność Niemców za to, że Rumia przyjęła okupantów hitlerowskimi flagami. Wszyscy zaczęli sobie zdawać sprawę, że zaczęła się okupacja niemiecka. Zakazano używania języka polskiego, ale wielu Polaków łamało ten zakaz. Nazwa Gdyni została zmieniona na Gotenhafen. Powstały niemieckie urzędy. Początkowo otwarto sklepy, w których można było kupować żywność bez kartek, ale to się szybko zmieniło. Niemcy rozpoczęli realizować swoją politykę wobec ludności polskiej. Zaczęto wywozić ludność polską, tzw. napływową. Powstał urząd pracy (Arbeitsamt), który wysyłał młodych Polaków do pracy u bauerów niemieckich. By tego uniknąć, Edmund Boyke zatrudnił się w gospodarstwie Jana Barlikowskiego. Norbert Boyke dostał pracę w rzeźni gdyńskiej. Dla starszej młodzieży Niemcy wprowadzili obowiązkowe kursy 5 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 10 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. języka niemieckiego. Pojawili się pierwsi volksdeutsche. Otworzono niemiecką szkołę ludową (Deutsche Volks Schule), do której uczęszczały dzieci volksdeutsche znające język niemiecki. Zarządzono egzamin z języka niemieckiego. Po niedługim czasie zarządzono dla wszystkich dzieci, bez względu na narodowość, obowiązek stawić się do szkoły i podjąć naukę. Początkowo dzieci uczęszczały do jednej klasy. Edukowali polscy nauczyciele znający język niemiecki. Po opanowaniu podstaw z języka niemieckiego w szkole pojawili się nauczyciele niemieccy. Podzielono dzieci na klasy niemieckie i polskie, które różniły się poziomem nauki, z korzyścią dla dzieci niemieckich. Niemcy przeprowadzali kontrolę i aresztowania Polaków. Pod koniec września 1939 r. rozeszła się wiadomość, że w Cisowej aresztowano księży, a świątynię zamknięto. Kościół był otwierany dopiero, jak przybył do parafii pw. Przemienienia Pańskiego ks. Tadeusz Danielewicz. Duchowny odprawiał Mszę świętą w niedziele. Zdarzało się, że po Mszy świętej, gdy wierni wychodzili z kościoła, na chodniku lub na poboczu ulicy, przed kościołem ulicą maszerowali ze sztandarem ssmani, a gdy ludzie nie pozdrawiali sztandaru podniesioną ręką – byli bici i zmuszani do podnoszenia ręki. Ekscesy te jednak ustały. Niemcy zaczęli przysyłać mieszkańcom Cisowej wezwania na egzamin celem wpisywania na Niemiecką Listę Narodowościową (NLN). Różnie z tym bywało, jedni podpisywali i stawali się obywatelami niemieckimi, inni w ogóle nie stawiali się na wezwania. Ci wcześniej czy później musieli opuścić swoją posiadłość i ukrywać się. Na ul. Łubinowej, po wysiedleniu niektórych mieszkańców do pustego domu Żaków, których wywieziono do Kongresówki (już nie wrócili do Cisowej) wprowadził się syn Augustyna Reinhardta - Józef Reinhardt („Burda"), piekarz, który podpisał grupę NLN. Posiadał konie i trudnił się furmaństwem. Uprawiał ziemię leżącą między Strasznicą a Ćmirowem, obsiewał zbożem, sadził kartofle. Posiadał żarna, pomimo że był zakaz ich używania, pozwalał ludziom na ich używanie. Nie zgłaszał też faktu, że hoduje świnie. Ujawnienie tego groziło nawet wysłaniem do obozu. Józef Reinhardt umiał unikać konsekwencji. Zawsze zabijał dwie świnie, jedną dla siebie, a drugą dzielił się z policją niemiecką z Chyloni. Z powodu grupy NLN otrzymał wezwanie, by stawić się na komisję poborową do Wehrmachtu. Za poradą sąsiada przejechał sobie stopę kołem od wozu. Przed komisję poborową udał się z obandażowaną nogą, przy pomocy laski i tak uniknął wojska 6 . Dnia 25 września 1944 r. Adolf Hitler powołał nową formację wojskową – Volkssturmu – dla obrony granicy Rzeszy Niemieckiej, która miała być afiliowana przy NSDAP, ale podczas działań wojennych żołnierze Volkssturmu podlegali dowództwu wojskowemu. Do służby mobilizowano wszystkich mężczyzn zdolnych do noszenia broni w wieku od 16 do 60 lat. Powołani nie nosili mundurów, różnili się od cywilów specjalną opaską na ramieniu „Deutscher Volkssturm – Wehrmacht". Józef Reinhardt tym razem wykorzystał wystawione przez żonę ugotowane łupiny dla świń i poparzył sobie stopę i tak znowu uniknął poboru do wojska. Wojsko niemieckie zatrzymywało i kontrolowało napotkanych na drodze cywilów. Latem 1944 r. Bernard Boyke, wraz z firmą, w której pracował, miał wykonać w zakładzie fryzjerskim w Rumi wodociąg i wyposażenie łazienki. Dojeżdżał pociągiem ze stacji Chylonia. W czasie oczekiwania na pociąg zatrzymała go do kontroli Policja Ochrony Kolei (Banschuz Polizei). Został poproszony o dowód osobisty i spisany. Na jesieni tego samego roku odwiedziło Bernarda Boyke w domu dwóch policjantów niemieckich, którzy zabrali go na posterunek w celu przesłuchania. Policjant nie zadał mu żadnego pytania, sam wypełnił protokół i zażądał złożenia podpisu. Bernard Boyke przeczytał i odmówił podpisu, ale gdy usłyszał, że policja ma sposób na to, żeby podpisał – złożył podpis. Następnie został zaprowadzony do aresztu policyjnego, a potem do sądu w Gdyni. W sądzie Niemiec przeczytał Boyke protokół i powiedział, że należy mu się za to „zbić dobrze tyłek". Bernard Boyke wyjaśnił, że został zmuszony do podpisu wymienionego protokołu. Opowiedział wszystko, zgodnie z prawdą jak było i został zwolniony do domu 7 . Dnia 9 października 1943 r. Bernard Boyke pracował w składnicy złomu przy ul. Batorego w Gdyni – zakładał z firmą centralne ogrzewanie. W czasie pracy, około godziny 14.00, zawyły syreny alarmowe. W niedługim czasie potem przez godzinę zaczęła strzelać artyleria przeciwlotnicza i karabiny maszynowe (zenitówki). Na Gdynię spadły bomby lotnicze, które uszkodziły m.in. świątynię Najświętszego Serca Pana Jezusa i trakcję trolejbusową. Na Pustkach 6 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 11 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 7 Relacja Bernarda Boyke, z dn. 11 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. Cisowskich zrzucono około dziesięciu bomb, które spadły m.in. na dom na rogu ulic Kartuskiej i Chylońskiej. Zginęła tam wówczas cała rodzina. Zginął także od bomby jeden z pracowników, który pracował z Bernardem Boyke. Koniec okupacji niemieckiej pojawił się w głowach ludzi w zimie z 1944 na 1945 r. Z Prus Wschodnich nadciągali pierwsi uchodźcy, byli to bogaci gospodarze, którzy wieźli parą koni obładowane furmanki okryte plandekami, po nich mniej zamożni furmankami z jednym koniem. Na końcu ludność maszerowała ciągnąc swój dobytek na sankach lub niosąc na plecach. Przedstawiali przykry widok, szczególnie ci, którzy szli z dziećmi. Musieli uciekać, gdyż było polecenie gauleitera Ericha Kocha. Niemcy polecili jeszcze, aby kopano rowy przeciwczołgowe i okopy obronne. Na ulicach stawiano betonowe zapory. Niemcom odcięto drogę lądową z Gdańska, Gdyni, Półwyspu Helskiego na Zachód - zostali okrążeni przez Armię Czerwoną. Jedyną drogą ewakuacji i ucieczki była droga morska. W lutym 1945 r. na statki Wilhelm Gustloff i Goya w Gdyni zaokrętowano przeszło 10000 uchodźców, którzy zostali zatopieni przez sowiecką łódź podwodną, pomimo widocznego oznakowania okrętów flagami Czerwonego Krzyża 8 . W Cisowej, przy ul. Łubinowej pod lasem Niemcy zainstalowali kilka kuchni polowych, które zaopatrywały wojsko podczas działań frontowych koło Rumi. Posiłki dowożono nocą dorożką na gumowych kołach. W domach kwaterowali żołnierze niemieccy. Norbert Boyke z synem Bernardem pozostali w domu w najmniejszym pokoju, a reszta rodziny udała się do schronu i tam spała. Zakwaterowani Niemcy obsługiwali działa artylerii, które ustawiono obok domów. Obok domu Boyke stała haubica, a obok sąsiadów drugie działo, a w kolejne dni - cztery duże armaty. Niemcy nie strzelali często z armat, ponieważ nie mieli dużo amunicji. Sowieci odpowiadali natychmiast ogniem z dział. Niekiedy ostrzał był intensywny, na ulicach pojawiło się dużo niewypałów. Pod koniec marca 1945 r. do Cisowej przyjechali niemieccy żandarmi z rozkazem, aby mężczyźni w wieku 16 do 60 lat stawili się na Oksywiu. Kto rozkazu nie wykona, będzie rozstrzelany! Z rodziny Boyke na Oksywie udał się Bernard. Kiedy był blisko ul. Chylońskiej, zawróciła go matka, która została powiadomiona przez żołnierza artylerii, żeby wrócił do domu. Niemcy już się wycofywali. Ewakuowano działa artyleryjskie, spod lasu zniknęły kuchnie niemieckie, ul. Chylońską jechały od czasu do czasu samochody wojskowe. Wieczorem do domu Boyke wszedł z radiostacją żołnierz SS. Ułożył radiostację na schronie Boyke i nadawał szyfrem wiadomość. Godzinę później Niemcy zrzucili pociski świetlne, a następnie w Cisowej zrzucono bombę, która spadła na piekarnię przy ul. Pszenicznej. Przy świątyni Przemienienia Pańskiego ludność cisowska wykopała sobie bunkier obronny. Podczas nalotu niemieckiego spadła tam bomba i zabiła kilka osób. Z relacji Benedykta Reszki wiadomo, że od pierwszych dni września 1939 r. po niemieckich atakach lotniczych wielu mieszkańców Cisowej samorzutnie w trosce o swoje bezpieczeństwo i najbliższych rozpoczęło indywidualne budowanie schronów – bunkrów na terenie pobliskich lasów, które zapewniały im schronienie 9 . Gdynia ze swoim portem i stoczniami była najbardziej narażona, a także pozycje obronne wojska polskiego na Oksywiu oraz przy szosie i linii kolejowej łączącej Gdańsk z III Rzeszą. Dlatego mieszkańcy Cisowej podobnie, jak Rumia – Zagórze byli narażeni na lotnicze ataki bombowe i z broni pokładowej. Po usłyszeniu syreny alarmowej mieszkańcy szukali schronienia w lesie. Spontanicznie kopano pierwsze doły, by tylko się skryć. Inni je pogłębiali, a nawet wykładali żerdziami z wycinki młodych drzew. Całość przykrywano grubszymi balami z wyciętych drzew, pokrywano ściółką leśną, warstwą ziemi i darnią. Łącznie na 20-30 cm grubości. Przygotowany schron dawał większy stopień bezpieczeństwa. Budowano je w zależności od potrzeb rodziny, najczęściej o wymiarach 2,5x3,0 m, były też 3,0x4,0 m dla dwóch lub więcej rodzin. Jeden ze średnich schronów zbudował Franciszek Młyński ze swoim synem Janem na wylocie ul. Łubinowej, ok. 30-40 m w głąb lasu. W tym rejonie było ich kilkanaście, były to schrony osób mieszkających przy tej ulicy. Ulicę, jak i kilka przyległych zabudowań, określano mianem Strasznicy. Według miejscowej tradycji stał tam „straszny" pomalowany smołą dom. Podobne leśne schrony budowali dla siebie mieszkańcy ul. 8 Relacja Franciszka Schrödera, z dn. 28 marca 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 9 Relacja Benedykta Reszke, z dn. 7 lutego 2013 r. zam. w Rumi. Jęczmiennej, Żytniej, Pszenicznej, Kłosowej i innych ulic przylegających do wschodniej ściany lasu – od strony cmentarza i tam, gdzie obecnie znajduje się kościół pw. Chrystusa Dobrego Pasterza. Dalsze znajdowały się w linii brzegowej zalesienia w kierunku Pustek Cisowskich. Po raz drugi zaczęto z nich korzystać w czasie pierwszych nalotów bombowych na Gdynię, począwszy od 1942 r. Jednak najwięcej w czasie działań wojennych w lutym i marcu 1945 r. W rejonie Cisowej nie było schronów betonowych z prawdziwego zdarzenia przeznaczonych dla cywilnej ludności. Każdy ratował się indywidualnie. M.in. Apolonia Młyńska pod koniec okupacji niemieckiej, z małymi przerwami, w ich schronie z pięcioosobową rodziną spędziła ponad dwa tygodnie. Rodzina Hirsch z Cisowej wybudowała bunkier w pobliżu cmentarza i tam się spotkała m.in. z członkami rodziny Młyńskich. Ponadto bunkry stanowiły bezpieczne, zamaskowane miejsce schronienia przed agresywnymi Rosjanami, tych z pierwszej linii dokonujących gwałty i rabunek. Z relacji Apolonii Młyńskiej wiadomo, że bunkrów było kilkadziesiąt. Z pewnością podobne schrony znajdowały się w pozostałych dzielnicach Gdyni, położonych przy lesie pokrywającym morenowe wzgórza 10 . Po wojnie bunkry ulegały stopniowej degradacji, jedynym śladem po nich zostały niewielkie płytkie doły, które stopniowo zarastają. Minęło 70. lat i przyroda skutecznie wchłania pozostałości miejsc schronień. Lepiej widoczne pozostały transzeje i stanowiska ogniowe artylerii. Wyjątkowe miejsce ukrywania się członków rodzin Barlikowskich i Wandtke przed Niemcami było zorganizowane w stodole Alfreda Wandtke w Baninie. Jan Barlikowski i Franciszka z d. Potrykus z Cisowej mieli jedenaścioro dzieci, a wśród nich syna Jerzego Barlikowskiego, który na początku II wojny światowej poległ w okolicach Koleczkowa. Maria z d. Barlikowska wyszła za mąż za Alfreda Wandtke z Banina, który posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni 25 ha. W okresie międzywojennym Alfred Wandtke służył w pułku ułanów w Grudziądzu. Tam w czasie przygotowywania do konkursu wojskowego na koniach został ranny i stracił trzy żebra, a po rehabilitacji zatrudnił się do pracy przy budowie torów Gdynia - Kościerzyna. Tam poznał przyszłą żonę Marię z d. Barlikowska. Po siedmiu latach odnalazł ją i w 1935 r. ożenił się i zamieszkali w Baninie. Tam prowadził gospodarstwo rolne, które kupił mu jego ojciec Andrzej Wandtke (we wcześniejszych pokoleniach rodzina pracowała w Berlinie, ok. 1880 r. Wandtke wrócili do Gdańska i trudnili się kowalstwem artystycznym). Andrzej Wandtke zawarł dwa małżeństwa: z pierwszego małżeństwa była Stefania Wandtke, która wyszła za mąż za Augustyna Rycherta z Żukowa i mieli dwoje dzieci - Jana i Marię; z drugiego małżeństwa z Augustyną było sześcioro dzieci: Franciszka Wandtke, która wyszła za mąż za Alberta Armatowskiego z Pocztołowa, Alfred Wandtke, który ożenił się z Marią Barlikowską, Jadwiga Wandtke, która wyszła za mąż za Maksymiliana Janowskiego z Waplewa koło Malborka, Hubert Wandtke, który ożenił się z Gertrudą z Oliwy, Maria Wandtke, która wyszła za mąż za Leona Barlikowskiego 11 . W 1942 r. Augustyn Rychert z Żukowa, mąż Stefanii Barlikowskiej, został aresztowany przez gestapo i uwięziony w Gdańsku. Po roku został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu i tam zginął. Niemcy żądali od Augustyna i Stefanii Rychert, aby ich syn Jan Rychert zgłosił się do armii niemieckiej, to wówczas wypuszczą ojca Augustyna z obozu. W 1943 r. Jan Rychert uległ i został wcielony do Wehrmachtu (stacjonował we Wrzeszczu). Po niedługim czasie Augustyn Rychert został zabity w Oświęcimiu, a syn Jan postanowił zdezerterować z Wehrmachtu. Z Wrzeszcza do Banina przewiózł go ukrytego w skrzyni z sieczką na wozie Alfred Wandtke i ukrywał do końca okupacji. Nie ustalono czy Jan Rychert przebywał wówczas z partyzantami w stodole Wandtke. Po zakończeniu okupacji niemieckiej Jan Rychert ożenił się z Heleną Zelewską z Żukowa i mają pięcioro dzieci: Reginę, Elżbietę, Marylę, Tadeusza i Witolda. W 1941 r. Alfred i Maria Wandtke mieli zostać wysiedleni i zesłani do obozu w Stutthof. Ocalił ich niemiecki gospodarz, sąsiad z Pępowa, ewangelik Wilhelm Heina 12 . Posiadał on też duże gospodarstwo i bogaty pałac w Pępowie. Przekonał Niemców argumentem, że Alfred Wandtke prowadzi w Baninie 25 ha gospodarstwo i będzie przydatny dla III Rzeszy 13 . 10 Relacja Apolonii Młyńskiej przekazana Benedyktowi Reszke, z dn. 7 lutego 2013 r. zam. w Rumi. 11 Relacja siostry Ireny Wandtke, z dn. 1 lutego 2013 r. zam. w Orliku. 12 Relacja Klary Bejrowskiej z dn. 2 lutego 2013 r. zam. w Pępowie. 13 Relacja Alfreda Jerzego Wandtke z dn. 2 lutego 2013 r. zam. w Baninie. W okresie okupacji niemieckiej w stodole Alfreda Wandtke zorganizowano miejsce ukrywania się członków rodziny Barlikowskich i Wandtke przed Niemcami. Wszystko było urządzone w największej tajemnicy. Nawet Franciszka Barlikowska (zm. 10 sierpnia 1945 r.) nie wiedziała w tamtym czasie, że w okresie okupacji niemieckiej kilku jej synów (Antoni, Alfons, Józef, Leon) ukrywało się w Baninie w wykopanym w środku stodoły dużym dole. Pomieszczenie mogło pomieścić i gromadziło czasem 30 osób. Wśród nich Alfred Wandtke ukrywał partyzantów, którzy prowadzili swoją działalność konspiracyjną w lasach w Brentowie koło Gdańska. Rodzina Wandtke przygotowywała w tym czasie duże kotły jedzenia dla ukrywających się partyzantów. Wandtke zatrudniali dwie osoby - Klarę Pohnke z Pomieczyna, która opiekowała się dziećmi, oraz wziętą do niewoli przez Niemców Ukrainkę, która uciekła z obozu we Wrzeszczu i została sprowadzona przez partyzantów do Banina - pomagała Wandtke w gospodarstwie. Kobiety te nie wiedziały o prowadzonej przez rodzinę Wandtke pomocy partyzantom. Po koniec okupacji niemieckiej, podczas walk wyzwoleńczych, na stodołę spadły bomby i została spalona. Właściciele wybudowali na tym samym miejscu nową stodołę i zasypali piwnicę ziemią, i zalali betonem 14 . Antoni Barlikowski był nauczycielem w Sierakowicach i w 1939 r. poszukiwało go gestapo, ponieważ był na Liście Gończej. Dzieci Antoniego - Janina i Zygmunt całą okupację przebywali u Barlikowskich w Cisowej, a od stycznia 1945 r. w okresie walk o Gdańsk - u Alfreda Wandtke w Baninie. Prawie wszyscy członkowie rodziny Barlikowskich nie zostali wpisani na NLN. Leon Barlikowski był kupcem i prowadził do 1939 r. sklep w Janowie. W okresie okupacji ukrywał się w Baninie, a sklep prowadziła żona Maria Barlikowska z d. Wandtke. Kupcem był też Józef Barlikowski, który w czasie wojny, w okresach większego zagrożenia, przebywał również w Baninie. Waleska Barlikowska z mężem Alojzym Falkowskim okres okupacji spędzili w Cisowej. Waleska pracowała w mleczarni (Milchgeschaft) w Chyloni, którą prowadził treiender Artur Schröder. Kilka miesięcy była przez Niemców osadzona w więzieniu w Wejherowie, a pod koniec okupacji ukrywała sie z córką Teresą w Baninie, a następnie w świątyni w Przodkowie, gdzie dwuletnie dziecko zmarło. W styczniu 1945 r. cała rodzina Wandtke uciekła przed Niemcami z Banina i udała się na okres dwóch tygodni do świątyni w Przodkowie. Alfred Jerzy Wandtke i brat Stanisław Wandtke ukrywali się u gospodarzy w Przodkowie, którzy przetrwali trudny okres żywiąc się surowymi ziemniakami 15 . Po zakończeniu okupacji niemieckiej Barlikowscy i Wandtke wrócili do swoich posiadłości. Jadwiga Barlikowska z Cisowej wyszła za mąż za Teodora Ladmanna z Janowa i prowadzili gospodarstwo rolne w Nowym Świeciu k. Osowej. Podpisali oni II grupę NLN i syna Alojzego wcielono do Wehrmachtu. Zginął on w lutym 1945 r. Po okupacji niemieckiej władze polskie przejęły majątek Ladmannów na Skarb Państwa, a ci udali się do Jana Barlikowskiego w Cisowej, a później tam wybudowali sobie dom przy ul. Chmielnej. W Pępowie stracił własność na rzecz Skarbu Państwa Wilhelm Heina, a w Leźnie jego syn Henryk Heina; pozostali synowie w Czaplach i Borczu. Natomiast w Baninie na Skarb Państwa przeszły majątki rodzin Giertza i Karschnia 16 . Aresztowania i wysiedlenia Pełna liczba osób aresztowanych i wysiedlonych dotychczas jest trudna do ustalenia. Dotąd nie wiadomo dokładnie, jak dużo było mieszkańców w Gdyni, ilu było Niemców i Polaków. Cytowane źródła podają różne liczby. W urzędowym wykazie gmin dla Rzeszy Niemieckiej, który ukazał się w 1941 r. w Berlinie, ze spisu ludności z 1939 r. wynika, że pod koniec 1939 r. było w Gdyni 80 000 mieszkańców 17 . Według Kalendarza Zachodnio-Pruskiego z 1942 r. ludność Gdyni w grudniu 1939 r. wynosiła 93517 osób. W 1943 r. została wymieniona liczba 93517 osób, jednakże podana była data września 14 Relacja Alfreda Jerzego Wandtke z dn. 2 lutego 2013 r. zam. w Baninie. 15 Relacja Alfreda Jerzego Wandtke z dn. 3 lutego 2013 r. zam. w Baninie. 16 Relacja siostry Ireny Wandtke, z dn. 1 lutego 2013 r. zam. w Orliku. 17 M. Stepko-Pape, Die „wartende Stadt" , s. 141-143. 1940 r. Wiosną 1942 r. liczba miała wzrosnąć do 102341. W wydaniu grudniowym 1940 r. „Gospodarka i statystyka", w połowie 1940 r. podano 80 000 mieszkańców. W wydaniu z 1944 r. Kalendarza Zachodnio-Pruskiego, w połowie 1943 r. liczba mieszkańców wynosiła 108110. Dziennik Urzędowy nadburmistrza Gdyni informował, według stanu z 31.07.1942 r., o liczbie 123 776 mieszkańców 18 . Prof. W. Jastrzębski na podstawie leksykonu gminnego miejsca zameldowania z 30 października 1943 r. stwierdził, że było 105117 stałych mieszkańców i 109908 osób razem 19 . Przyjmuje się, że w okresie okupacji niemieckiej przebywała w Gdyni ludność z różnych krajów i regionów Europy, m.in. Niemcy, robotnicy cudzoziemcy, jeńcy wojenni, Polacy, którzy oficjalnie pozostali Polakami i tacy, którzy siłą albo w nielicznych przypadkach z przekonania na NLN zostali wpisani. Przynależność do Rzeszy albo przeciwny status wroga decydowały o rodzaju egzystencji poszczególnych ludzi w Gdyni. Wszystkie grupy osiedleńcze w okręgu Gdańsk Prusy Zachodnie miały stanowić w polityce nazistowskiej nowy typ człowieka, „Niemca Wschodu". Propaganda twierdziła, że „nowy Niemiec na Wschodzie" będzie rolnikiem i żołnierzem, kupcem i rzemieślnikiem, twórcą kultury i politykiem, wstawi się mocno w krajobraz historyczny swojego kraju 20 . Plany okupantów niemieckich nigdy nie stały się rzeczywistością. Została jednak zniszczona, uprzednio przez dziesiątki lat budowana, wspólnota narodowa, mieszkalna i sąsiedzka. Tysiące osób zostały pozbawione korzeni i nawet nierzadko dotychczas nie odzyskali pewności tożsamości narodowej. Wysiedlenia w Gdyni były prowadzone z powodu przekształcenia miasta w bazę niemieckiej marynarki wojennej (Kriegsmarine). Odpowiedzialne za organizację wysiedleń były policja bezpieczeństwa i służba bezpieczeństwa. Do przeprowadzenia wysiedleń powołano w Gdyni Sztab dla Spraw Przesiedleńczych (Umsiedlungsstab), kierowany przez SS-Standartenfiihrera Henschela. Współpracował on ze Sztabem Osadniczym (Ansiedlungsstab), powołanym do sprowadzenia i osadzenia Niemców z krajów nadbałtyckich, Besarabii i Rzeszy 21 . Początek wysiedleń Polaków nastąpił 12 października 1939 r. w Orłowie. Tego dnia prezydent policji wydał zarządzenie: „Ze względu na bezpieczeństwo nakazuję ewakuację ludności polskiej dzielnicy Orłowa, z wyłączeniem Kolibek i Małego Kacka do czwartku, dnia 12 października 1939 r. o godzinie 9.00. 1. Ludność zbiera się o godzinie 9.00 przy ul. Orłowskiej przed gmachem Zarządu Cywilnego. 2. Mieszkania należy zostawić otwarte. Klucze muszą pozostać w zamkach drzwi domowych, mieszkań i pokoi. Ponowne wejście do mieszkań po godzinie 9.00 uważa się za sabotaż. 3. Zabrać wolno zasadniczo tylko bagaż ręczny (ubrania, bieliznę, sztućce i osobiste przedmioty wartościowe). Meble i wszystkie do mieszkania należące urządzenia pozostawić należy w pomieszczeniach mieszkalnych. 4. Zniszczenia mieszkań i ich urządzeń uważa się za sabotaż. 5. Kto dopuści się aktów sabotażu i kto wbrew zakazowi posiada jeszcze broń zostanie rozstrzelany" 22 . Wysiedlonych z Orłowa umieszczono w peryferyjnych dzielnicach miasta: Grabówku, Chyloni i Witominie. Następnie wywożono transportami kolejowymi do Generalnej Guberni w rejon Lublina i Kielc. Część mieszkańców sama wyjechała na skutek nawoływania przez władze niemieckie do szybkiego opuszczenia miasta. W wyznaczonych posterunkach policyjnych wydawano uprawniające do podróży numerowane bilety, z zaznaczoną liczbą osób i miejscem docelowym, stanowiące zarazem przepustkę graniczną. Dnia 24 października 1939 r. rozlepiono w mieście „Ostatnie rozporządzenie" informujące, że kto dobrowolnie nie opuści Gdyni, będzie wysiedlony przymusowo, wzywające przy tym pozostałą ludność do jak najszybszego opuszczenia miasta. Ewakuowane osoby gromadzono przed dworcem od strony ul. Morskiej i po przeprowadzeniu rewizji osobistej wywożono wagonami towarowymi do Generalnej Guberni, w kierunku Częstochowy, Kielc, Siedlec i Lublina. Operację tę Niemcy nazywali ewakuacją i starali się nadać jej pozory dobrowolnej emigracji spowodowanej wojną. Wg „Dziennika Wojennego Dowództwa Wojskowego Gdańsk-Prusy Zachodnie" do dnia 26 18 Tamże. 19 Tamże. 20 Tamże. 21 Tamże. 22 Tamże. października 1939 r. wysiedlono 12271 mieszkańców. Na skutek wytworzonej presji propagandowej wyjechało dalszych 38000 mieszkańców. Razem więc na jesieni 1939 r. wyjechało z Gdyni ponad 50000 mieszkańców. Później wysiedlenia prowadzono z różnym nasileniem. W maju 1940 r. wysiedlono 138 osób. We wrześniu i październiku 1940 r. wywieziono ok. 22000 mieszkańców. Na początku 1941 r. w Gdyni obywatele niemieccy stanowili 30% struktury narodowościowej 23 . Przykłady wysiedleń z Cisowej W Gdyni akcja internowania ludności polskiej rozpoczęła się bezpośrednio po wkroczeniu Wehrmachtu. Przeprowadzili ją wówczas żołnierze i funkcjonariusze jednostek SS i policji. We wrześniu internowano po kilka tysięcy osób dziennie. O liczbie internowanych informowały sprawozdania 16. oddziału operacyjnego policji bezpieczeństwa Einsatzkommando 16. W sprawozdaniu tego oddziału podano, że 16 września 1939 r. internowano 4000 zakładników, a 15 września 11 000 zakładników. Internowania trwały do końca miesiąca. Po przebadaniu wszystkich internowanych zatrzymano 120 osób jako zakładników, poza tym 130 osób, których nazwiska znajdowały się w spisach gończych oraz 2250 osób ze względów zapobiegawczych. Część internowanych we wrześniu 1939 r. zwolniono po kilku dniach. Pozostałych mężczyzn na roboty do Rzeszy, gdzie przetrzymywano ich do połowy grudnia 1939 r. W tym samym czasie przewieziono grupę urzędników kolejnych z więzienia wejherowskiego do Gdańska. Większość aresztowanych wcześniej działaczy zamordowano w Piaśnicy. Ogółem zginęło wówczas w lasach Piaśnicy ok. 2000 osób z powiatu morskiego oraz powiatów kartuskiego i kościerskiego i Wolnego Miasta Gdańska. W okresie od października 1939 r. do kwietnia 1940 r. rozstrzelano w Piaśnicy ok. 10 000 ludzi przywiezionych z Rzeszy. Znajdowali się wśród nich Polacy z różnych ośrodków polonijnych oraz Niemcy - przeciwnicy reżimu hitlerowskiego. Do 16 października 1939 r. zamordowano na Pomorzu ponad 20 000 osób. Z okręgu Pomorza Gdańskiego w latach 1941 do 1945 wywieziono do obozu w Potulicach ok. 25 000 ludzi. Od września 1942 r. obóz służył władzom niemieckim jednocześnie jako obóz pracy dla Polaków 24 . We wrześniu 1939 r. rozpoczęły się wysiedlenia ludności polskiej z Cisowej. Spędzeni jak zwierzęta Polacy zostali prowadzeni na Witomino, a stamtąd pieszo do Victoria Schule w Gdańsku. Z Gdańska przemaszerowali do Wrzeszcza, gdzie przenocowali w pomieszczeniu na betonie. Rano podczas pobytu we Wrzeszczu, Niemcy wystawili skrzynkę, do której wszyscy musieli wrzucić zapalniczki, noże, i inne rzeczy. Oficer SS powiedział zatrzymanym, że wszyscy udadzą się do pracy. Kto nie będzie pracował, ten nie otrzyma jedzenia. Następnie kilka tysięcy mężczyzn przeprowadzono do cywilnego obozu pracy do Redłowa („niewola cywilna), w dawnych koszarach wojskowych, m.in. Franciszka Grabarczyka (ojca), Franciszka Grabarczyka (syna), Romana Nowackiego (zięcia Franciszka Grabarczyka) i Huberta Holmana z Małego Kacka. W Redłowie oficerowi SS weryfikowali zatrzymanych Polaków w posiadanych spisach. Stała duża kolejka mężczyzn i niektórych Niemcy zwalniali do domu. Wówczas po weryfikacji SS zwolniła Franciszka Grabarczyka i jego zięcia Romana Nowackiego. Franciszek Grabarczyk (syn) i Hubert Holman przez miesiąc pozostali w obozie pracy. Niemcy bili tam więźniów w salach i przy innych okazjach tzw. „bykowcem", np. Hubert Holman goił doznane rany przez 14 dni. Holman nie skorzystał z próby ucieczki, ponieważ liczył na zwolnienie z obozu pracy. Ufał, że bedzie miał względy u Niemców, ponieważ ojciec Huberta Holmana, który był piekarzem w Starogardzie Gdańskim, zgłosił się na ochotnika do wojska pruskiego. Starsi zatrzymani mężczyźni zachęcali Grabarczyka i Holmana, aby próbowali ucieczki. Ojciec Franciszka Grabarczyka powiedział w domu żonie o synu, że przebywa on w Redłowie. Matka, która dostarczała synowi chleb również zachęcała Franciszka Grabarczyka do ucieczki. Gdy zauważył w płocie niewielkie dziury, postanowił w porze południowej, podczas wydawania posiłku żołnierzom SS, zbiec z niewoli w Redłowie. Podobną ucieczkę powzięło kilku innych 23 Encyklopedia Gdyni, Gdynia 2006, s. 930-931. 24 G. Berendt, Wysiedlenia Polaków i Żydów oraz zmiany struktury narodowościowej ludności na terenie powiatu morskiego w latach II wojny światowej, [w:] "Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach 1939-1945 przez okupanta niemieckiego", Gdynia 2012, s. 35-53. Polaków. Udali się przez otwory w płocie i pobiegli w różnych kierunkach, co uniemożliwiło kilku Niemcom zatrzymanie ich. Franciszek Grabarczyk dobiegł do alei Zwycięstwa w Orłowie, a tam akurat był ustawiony szpaler Niemców, który ochraniał przejazd Adolfa Hitlera do Gdańska. Matka Grabarczyka znała dobrze język niemiecki i przekonała żołnierzy niemieckich, którzy pozwolili im przejść na drugą stronę drogi i wrócić do domu. Następnie była konieczność załatwienia przepustki dla Franciszka Grabarczyka. Matka znowu udała się z synem do Urzędu Miasta w Gdyni (Entlaschlung), aby wystarać się o przepustkę. Urzędnik niemiecki wypytywał, gdzie Franciszek Grabarczyk przebywał do tej pory. Matka tłumaczyła, że syn leżał w łóżku i nie mógł sam przyjść do urzędu. Urzędnicy niemieccy żartowali, że trzeba pozostawić Franciszka Grabarczyka, to będzie z niego dobry Volksdeutsch. Wydali też przepustkę 25 . W listopadzie 1939 r. w Gdyni i Cisowej rozpoczął się masowy wywóz ludności do Generalnej Guberni. Niemcy wywozili ludzi ciężarówkami. Mieszkańcy Cisowej mogli zabrać do walizki tylko to, co było najpotrzebniejsze do podróży. Po przyjeździe samochodu przed dom każdy miał 15 minut, aby udać się do samochodu. Pozostawiali więc całe swoje mienie. Kilka rodzin przekazało Franciszkowi Grabarczykowi klucze do mieszkań, że jak wrócą, to odzyskają swoje mienie - ale nikt z nich nie wrócił po swoje mienie. Pozostałe mienie przejmowali niemieccy repatrianci, m.in. Baltendeutsche. Z Gdyni zostali wyrzuceni wszyscy mieszkańcy, najpierw wysiedlono mieszkańców Orłowa, ok. 3500 ludzi. Siostra Franciszka Grabarczyka - Anna i Roman Nowaccy z córką Leną przenieśli się na okres okupacji z Gdyni do Grabarczyków do Cisowej. Franciszek Grabarczyk podpisał kontrakt uczniowski pracy z zakładem Fiata w Gdyni przy ul. Świętojańskiej 110, który przejęli Niemcy i w ten sposób ocalał przed wysiedleniem. Pracował za 3 marki miesięcznie, co nie starczało na artykuły na kartki dla Polaków. Ignacy Potrykus wraz z rodziną (wraz z niezamężnymi dziećmi) do stycznia 1942 r. przebywał na swoim gospodarstwie w Cisowej przy ul. Chylońskiej 189. Nie uległ wcześniejszym namowom Niemców podpisania NLN i rodzina została wysiedlona i wywieziona do obozu w Potulicach: Ignacy Potrykus z żoną Otylią, synowie Jan i Paweł Potrykusowie, córka Jadwiga Potrykus z mężem Antonim Wawrzynowskim, córka Franciszka Potrykus z mężem Stanisławem Janickim z dziećmi: Franciszkiem i Bronisławą, która obozu nie przeżyła. Po około dwóch latach ciężkiej pracy w obozie w Potulicach Ignacy Potrykus uległ namowom i podpisał III grupę NLN, co umożliwiło powrót rodziny do Cisowej. Niestety, skutkiem tej decyzji było później powołanie do Wehrmachtu synów Potrykusa: Tadeusza i Pawła. Nie ustalono, gdzie służbę wojskową pełnił Paweł Potrykus. Natomiast z relacji Tadeusza Potrykusa wiadomo, że syn Ignacego - Tadeusz Potrykus był na froncie wschodnim, a w 1944 r. dostał się do niewoli sowieckiej. Do Cisowej wrócił po zakończeniu II wojny światowej 26 . Czesław Nowicki, syn Józefa Nowickiego i Berty z d. Piekarska posiadali z rodziną w Błądzikowie koło Pucka gospodarstwo rolne o powierzchni 32 ha. W okresie okupacji niemieckiej na wiosnę 1940 r. Niemcy wezwali Józefa Nowickiego, Józefa Kosa, Walentego Potrykusa i Józefa Piepera, aby podpisali II grupę NLN. Wszyscy podpisali z wyjątkiem Józefa Nowickiego i za to został wysiedlony z majątku w Błądzikowie. W sierpniu 1940 r. musieli się spakować w ciągu 15 minut i zostali wywiezieni do Smolna, do opuszczonego mieszkania z dziurawym dachem. Po pięciu dniach przeprowadzili się do znajomego kowala Antoniego Krzebietke w Smolnie, który miał III grupę NLN. Syn Antoni Krzebietke został powołany do Wehrmachtu i w tym czasie zginął na froncie wschodnim. Po dwóch tygodniach Niemcy (z soboty na niedzielę) zbierali ludzi na transport do obozów pracy. Wówczas Józefa Nowickiego uprzedził przez niedoszłego szwagra Gerarda Siebentrieta, cukiernika z Pucka, żołnierz SS - Józef Kos, że rodzina Nowickich przebywająca w Smolnie będzie wywieziona do obozu pracy. Józef Kos przekazał, aby jak jest możliwość - uciekali przed wywózką. Wujek Nowickich w Smolnie - Józef Cejnowa przetransportował Nowickich wozem do Wejherowa, a z Wejherowa Nowiccy udali się do Linii koło Strzepcza, do ciotki Hening i przebywali tam tylko tydzień, ponieważ zainteresował się nimi miejscowy Ortsbauerfuhrer. Stamtąd udali się na miesiąc do kolejnej ciotki Bernarda Szynszeckiego i Waleski z d. Piekarska w Kamienicy Królewskiej. Tam 25 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 13 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 26 Relacja Tadeusza Potrykusa na podstawie opowiadania Heleny Potrykus z d. Czerwonka, z dn. 8 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. pewna osoba z rodziny pochodzenia ukraińskiego powiadomiła miejscowego ortsbauerfuhrera o rodzinie Nowickich i musieli znowu uciekać, tym razem do wujka Wiktora Piekarskiego mieszkającego dwie wioski od Kamienicy Królewskiej - do Kamienicy Młyny, ale z powodu ciasnoty w ich domu przenieśli się na całą zimę 1940/1941 r. do Nowej Huty, do babci Pauliny Piekarskiej. W Nowej Hucie Nowiccy rozdzielili się u kilku krewnych, gdzie pomagali w gospodarstwach. Wtedy do Nowej Huty przyjechał Jan Skielnik z Cisowej, który posiadał II grupę NLN. Szukał gospodyni domowej, ponieważ zmarła mu żona Kunegunda Kujawa z d. Lubner. Zabrał do Cisowej Reginę Piekarską, późniejszą żonę Leona Kujawy w Cisowej. Obiecał wówczas, że znajdzie w Cisowej pracę dla Albina Nowickiego. Dotrzymał słowa i po dwóch tygodniach Albin Nowicki rozpoczął pracę w gospodarstwie u Bauer Fuhrera Leona Lubnera. Pracował tam około dwóch lat. Zajmował się gospodarstwem Leona Lubnera, ponieważ ten brał często udział w akcjach społecznych SA i nie miał zbyt wiele czasu na pracę. Po dwóch latach Albin Nowicki został jednak zwolniony przez Leona Lubnera, ponieważ władze niemieckie zabroniły mu zatrudniać dwóch pracowników. Wówczas Albin Nowicki zgłosił się do niemieckiego urzędu zatrudnienia w Gdyni, który wysłał go do pracy przy załadunku amunicji w magazynach na Oksywiu. Pracował tam do końca okupacji niemieckiej. Natomiast Czesław Nowicki pracował przez cztery lata, do końca wojny, w zakładzie przetwórstwa owoców w Chyloni przy ul. Kartuskiej 27 . Leon Lubner był członkiem SA i często widziano go w mundurze z opaską na ręce. Nie rozmawiał po polsku, ale nie zabraniał nikomu używać języka polskiego, np. Czesławowi Nowickiemu, który nierzadko zwracał się do Leona Lubnera w ojczystym języku. W tym względzie bardziej służbowy był Jan Skielnik, który surowo zabraniał używać języka polskiego. Czesław Nowicki z siostrą Reginą Piekarską mieszkali u Jana Skielnika, który wówczas pracował w straży portowej w Gdyni. Jan Skielnik nie był widziany w mundurze niemieckim 28 . Jan Skielnik - gdy kogoś spotkał - pozdrawiał okrzykiem: Heil Hitler! Pewnego razu Czesław Nowicki powiedział Janowi Skielnikowi - Heil Moskau!, oraz że Niemcy przegrają wojnę. Wówczas Jan Skielnik groził Nowickiemu, że za takie mówienie może dostać po pysku i wylądować w obozie Stutthof 29 . Jan Skielnik po śmierci żony Kunegundy Kujawa z d. Lubner, ożenił się z wdową Cecylią z d. Potrykus i przeprowadził się do domu przy ul. Chylońskiej (tam gdzie mieszkali Mleczarski oraz Leon i Hildegarda Meyer). Do mieszkania Jana Skielnika wprowadził się wówczas Leon Kujawa. Córka Jana Skielnika wyszła za mąż za Niemca, który chodził w zielonym wojskowym mundurze. Pierwszy mąż prawdopodobnie zginął podczas okupacji i Maria Skielnik wyszła za mąż za Brunona Jekę. Wtenczas Nowiccy musieli opuścić mieszkanie Skielnika i udali się do mieszkania Jana Potrykusa, w którym mieszkał przymusowo Ignacy Potrykus 30 . Ignacy Potrykus posiadał III grupę NLN, ale i syn Tadeusz Potrykus i zięć Paweł Sartowski zostali na siłę wcieleni do Wehrmachtu. Według Czesława Nowickiego, Tadeusz Potrykus stacjonował w Gdyni w obozie pracy należącym do obozu Stutthof. Odwiedzała go tam często żona, a on pozwalał przekazywać więźniom żywność, za co mógł ponieść surową karę 31 . Niemcy zarekwirowali Ignacemu Potrykusowi, położone koło świątyni pw. Przemienienia Pańskiego w Cisowej gospodarstwo i nakazali mu objąć mieszkanie Jana Potrykusa, męża Walerii Lubner (ojca Brunona Potrykusa z Chyloni), którzy byli wysiedleni przez Niemców ze swojego mienia i ukrywali się u Lubnerów w Cisowej. W gospodarstwie Jana Potrykusa mieszkał wcześniej osiedlony tam przez Niemców treuhender Baltendeutsch Paul Heisler, a po nim przebywali żołnierze niemieccy (kompania karna gestapo, która w posesji Jana Potrykusa prowadziła ogrodnictwo). Niemcy używali tej przestrzeni gospodarczej dla koni i tresowanych psów. Żołnierze niemieccy, którzy stacjonowali w posesji Jana Potrykusa, jeździli codziennie do Gdyni z transportami żywności, którą otrzymywali w porcie. Pod koniec 27 Relacja Czesława Nowickiego (brata Albina Nowickiego z Błądzikowa k. Pucka, który pracował w okresie okupacji niemieckiej u Leona Lubnera w Cisowej), z dn. 27. grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 28 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 27 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 29 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 28 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 30 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 29 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 31 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 27 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. okupacji niemieckiej gospodarstwo Jana Potrykusa zajmowali Niemcy przybywający z frontu (oficerowie niemieccy przyjeżdżali tam z rodzinami na ok. dwa tygodnie na odpoczynek) 32 . Ignacy Potrykus mieszkał na strychu w domu Jana Potrykusa. Leon Kujawa załatwił u Ignacego Potrykusa, aby na strychu, w tym samym budynku zamieszkali także bracia Albin i Czesław Nowiccy, siostra przyrodnia Regina Piekarska, późniejsza żona Leona Kujawy. Mieszkali tam do zakończenia okupacji hitlerowskiej. Albin Nowicki był często zapraszany na spotkania organizowane w posesji Leona Lubnera, ponieważ umiał grać na harmonii. Przychodziła tam też Bernada z Cisowej 33 . W okresie okupacji rodzina Klebbów razem z Janem Potrykusem miała być wysiedlona do lagru (niem. lager - obóz), czyli niemieckiego obozu pracy przymusowej, ale Leon Klebba podpisał III grupę NLN i został w Cisowej. Pracował dalej w porcie gdyńskim jako robotnik. W tym okresie Niemcy powołali Józefa Klebbę do Wehrmachtu. Walczył na froncie z Anglikami, którzy go znaleźli żywego, zasypanego gruzami piasku. Tak dostał się do armii gen. Władysława Andersa. Walczył potem pod Monte Cassino, a po okupacji wrócił z Anglii do Polski 34 . Rodzina Jana Bieschke nie podpisała listy i z tego powodu został Jan Bieschke wywieziony razem z Edmundem Reinholdem (byli obaj kolejarzami) do obozu pracy w Kuthen za Berlinem. Tam Edmund Reinhold ciężko przymusowo i o głodzie pracował. Potem zmuszony do podpisania III grupy NLN mógł raz wyjechać na kilka dni na urlop do domu, do Suchego Dworu. Gdy wrócił do Kuthen został wcielony do Wehrmachtu. Po paru tygodniach zaginął na froncie. Rodzina otrzymała krótką informację o zaginięciu. Natomiast Jan Bieschke wrócił po wojnie do domu w Cisowej chory na płuca i w krótkim czasie zmarł 35 . W listopadzie 1939 r. rodzeństwo Ewa i Franciszek Reinhardt, dzieci Wojciecha Reinhardta (1839-?) i Franciszki z d. Voss (1854-?) zostali wyrzuceni ze swego gospodarstwa rolnego i części domu krytego strzechą, położonego w Cisowej przy ul. Zbożowej 10. Do drugiej części domu Reinhardtów wprowadził się Niemiec z wielodzietną rodziną. Był to prawdopodobnie Polak z NLN. Wówczas, jako obywatel niemiecki miał do pomocy przy całym inwentarzu jedną Ukrainkę. Po dwóch latach niemiecka rodzina przeprowadziła się na gospodarstwo Jana i Franciszki Barlikowskich za torami, a pod koniec wojny zamierzali wypłynąć z Gdyni do Niemiec na statku Gustloff 36 . Maria Reinhardt w 1933 r. wyszła za mąż za wdowca Pawła Vossa z Chyloni. Posiadał on w okresie pierwszego małżeństwa restaurację w Pucku. Natomiast na początku okupacji niemieckiej zajęli oni w Cisowej dom Franciszka i Anieli Połom przy ul. Chylońskiej 215. Paweł Voss posiadał grupę NLN i zajął dwa pokoje, a Połomom zostawili jeden pokój - sypialnię. Następnie pomieszczenia zajęli na sztab wojskowy Niemcy, którzy mieli z tego domu dobry punkt obserwacyjny na okolice Oksywia. Z tego powodu dom stał się celem ataków militarnych Wojska Polskiego i został częściowo uszkodzony. Jedna duża bomba spadła zaraz obok domu i powstał tam wielki lej, który mieszkańcy - sąsiedzi musieli szybko zakopać. Po poddaniu się Oksywia sztab niemiecki wyprowadził się. Paweł Voss natomiast z żoną Marią z d. Reinhardt mieszkał tam przez całą okupację. Według Władysławy Połom-Czerwińskiej Paweł Voss wybierając to miejsce zamieszkania przy ul. Chylońskiej 215 starał się pomóc rodzinie Reinhardtów, Połomów i Madyńskich: m.in. dla kupca Franciszka Połoma, który przed II wojną światową należał do Ligi Obrony Powietrznej i Gazowej i był na liście gończej poszukiwanych przez SS i prawdopodobnie przeznaczony do zagłady w Piaśnicy. Taki los spotkał ks. Anastazego Fierka i nauczyciela Bronisława Malinowskiego, którzy zostali w tym dniu zabrani i następnie zabici w Piaśnicy. Franciszka Połoma ostrzegł Józef Dopierała, który powiedział SS, że Franciszek Połom mieszka w dzielnicy Meksyk. Natomiast on, powiadomiony przez Józefa Dopierałę, ukrył się i następnego dnia wyjechał do swojej siostry Leokadii z d. Połom i Bronisława Brzoskowskich do Dolnej Grupy k. Grudziądza. Po kilku miesiącach Brzoskowscy z dziećmi zostali wywiezieni do południowych 32 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 29 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 33 Relacja Czesława Nowickiego z dn. 28 grudnia 2012 r. zam. w Pucku. 34 Relacja Zofii Klebba, z dn. 13 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 35 Relacja Zofii Klebba, z dn. 14 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 36 Relacja Władysławy Połom-Czerwińskiej, z dn. 12 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. Niemiec i już stamtąd nie wrócili, ale wyjechali do USA. Natomiast Franciszek Połom ukrywał się w Warlubiu, Okolu i innych miejscach. Wrócił dopiero po zakończeniu okupacji niemieckiej 37 . Franciszek Połom kilka razy przyjeżdżał pociągiem i odwiedzał rodzinę w Cisowej. Pomagał mu w tym kolejarz Kunert z Cisowej, który ochraniał go na stacji PKP. Obawiano się natomiast blockleitera Jana K. z Cisowej, który pracował na PKP 38 . U Pawła Vossa w domu przy ul. Chylońskiej 215 mieszkały rodziny polskie wypędzone ze Śródmieścia Gdyni, m.in. Metelska (mąż jej był oficerem polskim w Warszawie) z dwiema córkami Anną i Weroniką, zamieszkała na drugim piętrze. Na pierwszym piętrze mieszkała Barańska, a na parterze Hinzowa z dwojgiem dzieci. Po wkroczeniu Armii Czerwonej cisowianie mieszkający przy ul. Chylońskiej zostali przesiedleni do Wejherowa. Maria i Paweł Voss zostali zabrani do więzienia w Wejherowie. Rodzina Połomów, Reinhardtów i Madyńskich zamieszkała w domu poniemieckim na rynku w Wejherowie. Razem z nimi wypędzony był też ks. Tadeusz Danielewicz, którego spotkano po dwóch tygodniach podczas powrotu do Cisowej. Połomowie i Reinhardtowie wrócili do domu przy ul. Chylońskiej 215 i zastali tam sztab wojsk sowieckich. Otrzymali w swoim domu tylko dwa pokoje. Maria Voss zachorowała na tyfus i zmarła 29 czerwca 1945 r. Paweł Voss po zakończeniu okupacji chciał wyjechać do Niemiec, ale zaginął podczas drogi 39 . Gertruda Reinhardt wyszła za mąż za Stefana Madyńskiego z Rumi. Przed wojną studiował on we Francji i był inżynierem architektem. Podczas okupacji niemieckiej został wywieziony do obozu Stutthof. Żona Gertruda z dziećmi (Narcyzą i Bogdanem) przebywali u Ewy Reinhardt w Cisowej przy ul. Zbożowej 10. Odwiedzali swój dom w Rumi, ale więcej czasu spędzali w Cisowej. M.in. kopali i przestawiali torf. Po wyzwoleniu obozu Stutthof więźniów prowadzono w kierunku Lęborka i Słupska. W jednej wsi niemieccy właściciele gospodarstwa ukryli Stefana Madyńskiego pod ziemniakami w szopie. Paweł Voss i Franciszek Reinhardt załadowali wóz ziemniakami i w taki sposób przewieźli go do Cisowej i ukryli na strychu przy Chylońskiej 215. Tak przetrwał do zakończenia wojny 40 . Problem wysiedlenia dotknął rodziny Peplińskich z Czerska w Borach Tucholskich. W 1930 r. Jan Pepliński (ur. w 1900 r.) i żona Maria z d. Kunath (ur. w 1905 r.) przeprowadzili się do Chyloni i zamieszkali u rodziny katolickiej Ficht, która wynajmowała mieszkania. Mieli dwoje dzieci: Brunona Peplińskiego (ur. 1933 r.), który ożenił się z Janiną z d. N i mieli córkę Sylwię Peplińską oraz syna Franciszka Peplińskiego (ur. 1937 r.), który ożenił sie z Krystyną Galikowską z Białej w Borach Tucholskich 41 . Jan Pepliński pracował na kolei przy budowie torów z Gdyni do Kościerzyny, a następnie w porcie gdyńskim. W okresie okupacji został aresztowany przez gestapo za przynależność do Związku Zachodniego i więziony przez całą okupację w obozie Mathausem Gussen w Austrii. W okresie okupacji dzieci Jana Peplińskiego przebywały u Antoniego Kunatha w Cisowej przy ul. Kotlarskiej. Obóz Mathausem Gussen został wyzwolony przez wojska amerykańskie 5 maja 1945 r. i wówczas Jan Pepliński mógł powrócić do Chyloni 42 . Straty ludnościowe i materialne Dotychczas nie opracowano dokładnie strat ludnościowych z Cisowej w okresie okupacji niemieckiej. Wiadomo, że w Piaśnicy dnia 11 listopada 1939 r. zostali zabici m.in.: Franciszek Grabarczyk, Jan Pawelczyk, Bronisław Malinowski, ks. Anastazy Fierek, ks. Leon Rompca. Dnia 2 października 1941 r. zginął Anastazy Sarnowski. Podczas nalotów dnia 9 października 1943 r. zginęła rodzina Wittbrodt: Cecylia, Bernard, Franciszek, rodzina Magrian – Marta z d. Lademann, Gerhardt, Stanisław i Zygmunt, oraz Pelagia Lamk, Bronisława Lamk i Helena Wiśniewska. W Stutthof w 1944 r. został zamordowany Feliks Kukiełko, zginął Władysław Kunath. W obozie w Potulicach zmarła Bronisława Potrykus. W Cisowej dnia 23 marca 1945 r. przy ul. Chylońskiej w ogrodzie Gustawa Schrödera zginęła siostra Franciszka Grabarczyka – Anna Grabarczyk – 37 Relacja Władysławy Połom-Czerwińskiej, z dn. 10 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 38 Relacja Władysławy Połom-Czerwińskiej, z dn. 11 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 39 Relacja Władysławy Połom-Czerwińskiej, z dn. 13 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 40 Relacja Władysławy Połom-Czerwińskiej, z dn. 22 lutego 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 41 Relacja Franciszka Peplińskiego, z dn. 4 grudnia 2012 r. zam. w Rumi. 42 Relacja Franciszka Peplińskiego, z dn. 5 grudnia 2012 r. zam. w Rumi. Nowacka wraz z siedmioletnią córką Leną oraz trzech synów Stoltmanna. Dnia 7 kwietnia 1945 r. zginął od miny Jan Bejrowski; od miny zginęła Maria Lilla z d. Hallmann. Podczas nalotów Joachim Rode. Na froncie wschodnim polegli jako żołnierze Wehrmachtu: Józef Lubner, Zygmunt Lubner, płk. Richard John Bochentin. W obozach niemieckich zginęli Klemens Bochentin i Stefan Bochentin; 24 kwietnia 1945 r. zginął Franciszek Formella. Wojsko sowieckie rozstrzelało w 1945 r. Gustawa Schrödera oficera SA, który bronił żony przed zbiorowym gwałtem sowietów. Ciało ofiary zostało zakopane na parceli przy ul. Chylońskiej i spoczywa dotychczas 43 . Straty materialne ludność cisowska poniosła podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. Dnia 1 września 1939 r. przestrzeń, na której mieszkały w pobliżu torów kolejowych rodziny Chlebba i Neumann została zbombardowana, spłonął dom Józefa Waldera na Ćmirowie (w listopadzie 1939 r. spadła na dom bomba). Bomba uszkodziła dom Franciszka Połoma przy ul. Chylońskiej 215. Straty powstały podczas bombardowań samolotów wojsk alianckich w 1943 r. i wkroczenia Armii Czerwonej w 1945 r. W trakcie bombardowań została częściowo spalona piekarnia Reinhardta przy ul. Chylońskiej. NLN jako kryterium rozbicia jedności narodowej Polaków Grupy Niemieckiej Listy Narodowościowej (NLN, niem. Deutsche Volksliste DVL) zostały wprowadzone dnia 2 września 1940 r. na podstawie reskryptu Heinricha Himmlera. Wpisywanie na NLN na Pomorzu było niezwykle skomplikowane, a postawa Kaszubów wobec zamierzeń zniemczenia ludności mocno zróżnicowana. Idea obywatelstwa Rzeszy, z naciskiem wprowadzana na Pomorzu przez gauleitera Alberta Forstera, była skierowana dla pozyskania ludności dla armii niemieckiej i siły roboczej dla gospodarki. Nie wiadomo, jaki wpływ na Alberta Forstera wywarły działania Heinricha Himmlera zmierzające do wyselekcjonowania Kaszubów. W dniach 3-6 grudnia 1939 r. Albert Foster zarządził przeprowadzenie w tym celu spisu ludności, który miał mu dać obraz stosunków narodowościowych i etnicznych na Pomorzu Gdańskim. W wyniku tego spisu aż 71% ludności Okręgu Rzeszy Gdańsk - Prusy Zachodnie podało język polski jako język ojczysty, 12% język kaszubski, a jedynie 16,3% język niemiecki. Ze spisu wynikało również, że na 188 000 osób, które uznały język kaszubski za swoją mowę macierzystą, 100 000 przyznało się do narodowości polskiej, 81 000 do narodowości kaszubskiej, a 7000 do narodowości niemieckiej. Wyniki spisu mocno zawiodły Alberta Forstera, który wobec tego uznał Kaszubów za niegodnych uprzywilejowania i niskowartościowych rasowo 44 . Kolejnym aktem dotyczącym ludności kaszubskiej było tajne rozporządzenie komisarza Rzeszy do umocnienia niemczyzny Heinricha Himmlera, z dnia 12 września 1940 r., o przebadaniu i kwalifikowaniu ludności ziem wcielonych do Rzeszy. W dokumencie tym do grupy ludności nadającej się do zniemczania zaliczono Kaszubów. Liczne wpisywanie ludności Pomorza na listę nastąpiło w wyniku rozporządzenia Heinricha Himmlera z dnia 10 lutego 1942 r. Następstwem rozporządzenia było ukazanie się na Pomorzu Gdańskim publicznego rozporządzenia podpisanego przez Alberta Forstera, które początkowało przymusową i przyśpieszoną akcję wpisywania ludności kaszubskiej na NLN. Nazwiska osób uchylających się były podawane do wiadomości Tajnej Policji Państwowej. NLN należała do najsilniejszych środków rozbicia jedności narodowej Polaków w Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. Zadaniem propagandy niemieckiej było zachęcenie przyjęcia możliwie dużo osób na NLN, aby w ten sposób wykazać mieszkańców okręgów, którzy listy nie podpisali, jako element obcy narodowi niemieckiemu, który musi być usunięty z nowego narodowosocjalistycznego społeczeństwa. W marcu 1941 r. została utworzona w Gdyni specjalna struktura władzy administracyjnej NLN z urzędem w gmachu administracji miasta, która odgrywała ważną rolę w politycznej i narodowej strukturze okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie 45 . Tabela nr 1. Grupy NLN i liczby wpisanych osób 43 Relacja Franciszka Schrödera, z dn. 5 kwietnia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 44 M. Stepko-Pape, Die „wartende Stadt" Gdynia – Gotenhafen (1926-1945), Tübingen 2011, s. 124. 45 Tamże, s. 126-128. \| Obszar \| DVL razem \| DVL 1 \| DVL 2 \| DVL 3 \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Prusy Wschodnie \| 45 000 \| 8 500 \| 21 500 \| 13 500 \| \| Gdańsk-Prusy Zachodnie \| 1 153 000 \| 150 000 \| 125 000 \| 870 000 \| \| Kraj Warty \| 476 000 \| 209 000 \| 191 000 \| 56 000 \| \| Górny Śląsk \| 1 450 000 \| 120 000 \| 250 000 \| 1 020 000 \| W tabeli nr 25 podano, że w okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie wpisano 1153000 osób, a w tym 150000 do I grupy NLN, 125000 do II grupy NLN, 870000 do III NLN i 8000 do IV grupy NLN. Na NLN wszystkich grup byli także mieszkańcy Cisowej. Z relacji mieszkańców Cisowej wiadomo, że I grupę NLN podpisało ok. 5% mieszkańców, II grupę NLN ok. 10% ludności i III grupę NLN podpisało ok. 40%. Nie podpisało NLN ok. 30% mieszkańców. Pozostała część społeczeństwa cisowskiego została wysiedlona do Generalnej Guberni. Nie podpisali NLN m.in.: Franciszek Bal, Barlikowscy, Jan Bieschke, Norbert Boyke, Draheim, Franciszek Grabarczyk, Antoni Hildebrandt, Franciszek Kuczkowski, Józef Neubauer, Ksawery Grzegowski, Kołodziejczyk, Leon Augustyn Kujawa, Leon Meyer, Jeżewscy, Pastelenc, Penkul, Franciszek Połom, Jan Potrykus, Józef Pranga, Franciszek Reinhardt, Ewa Heinhardt, Roda, Rogacki, Józef Rompczyk, Sobczak, Jan Sosiński, Jan Wawrzynowski, Józef Wawrzynowski, Mieczysław Wierciński, Żak. Członkowie społeczności lokalnej w Cisowej, którzy zostali wpisani na NLN traktowani byli jako obywatele III Rzeszy. Mieszkali w Cisowej, pracowali w zakładach portu gdyńskiego i często należeli do organizacji niemieckich. Np. w okolicy świątyni w Cisowej przy ul. Ślusarskiej mieszkał Gustaw Schröder, który należał do SA. Według Franciszka Grabarczyka był wysokim mężczyzną i niesympatycznym człowiekiem, miał sztuczne prawe oko. W tym samym domu co rodzina Grabarczyków przy ul. Chylońskiej 107, mieszkał Patok oraz Józef Mayer, który służył w SS 46 . W domu przy ul. Chylońskiej 107 mieszkał Żyd Lehmann. Inny Żyd, Józef Sternfeld, zwany „Sali" prowadził w okresie międzywojennym w Cisowej przy ul. Chylońskiej sklep z konfekcją. Niemcy rozstrzelali go dnia 18 września 1939 r. o godzinie 10.00 na jego parceli przy ul. Puckiej 2 47 . Kolejnymi przedstawicielami społeczności mojżeszowej, mieszkającymi z Grabarczykami, była rodzina Dziełoszyńskich, która miała dwóch synów Józefa i Leona. Pochodzili z Łodzi, ale Dziełoszyński został wyrzucony przez ojca z domu, ponieważ ożenił się z kobietą nieakceptowaną przez rodzinę. Otworzył w mieszkaniu w Cisowej sklep tekstylny. Na początku byli bardzo biedni i często przychodzili do Stefanii Grabarczyk po mąkę i cukier, a towary do sklepu nabywali na kredyt. Spożywali wszystkie pokarmy jak chrześcijanie, a gdy powiększyli swój dobrobyt, praktykowali zwyczaje żydowskie 48 . Według Franciszka Grabarczyka, przed okupacją niemiecką działało w Cisowej środowisko narodowców, które było przeciwne Żydom. Narodowcy ci udali się do proboszcza ks. Anastazego Fierka, aby z ważnego ekonomicznie miejsca Żyda przegonić, który następnie przeniósł się na ul. 46 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 13 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 47 Relacja Henryka Langnera z dn. 11 marca 2013 r. zam. w Gdyni Pustki Cisowskie. 48 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 13 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. Chylońską, kilka domów dalej za fryzjerem Kalikstem, w kierunku Gdyni, gdzie prowadził sklep. Przed wybuchem wojny wypłynął na Batorym do USA i uniknął prześladowań, jakie spotkały Żydów mieszkających w Gdyni przy ul. Abrahama. Naziści wywieźli wszystkich Żydów z Gdyni do obozu przejściowego do Buszkowa koło Kolbud, a następnie do obozów zagłady 49 . W domu przy ul. Chylońskiej 107 mieszkał Gustaw Selonke (Zielonka), który miał braci i jeden z nich - starszy służył w SS. Rodzice Selonka mieli gospodarstwo - dwa konie. Gustaw Zielonka furmanił i pracował w elektrowni, a później w porcie na pilotażu. Ojciec Zielonka w czasie okupacji już nie żył 50 . W SS odbywali służbę Franciszek Troszki z Ćmirowa oraz Jan Stencel, syn mieszanego małżeństwa (ojciec był katolikiem, a matka z córką ewangeliczką). Jan Stencel należał do KSM w Cisowej, ożenił się z Anastazją Miąskowską. Obecnie Stencel mieszka w Bawarii, gdzie odwiedzał go Stanisław Szczelczyński 51 . W okresie okupacji niemieckiej w Cisowej przy ul. Zbożowej mieszkała rodzina Hansa Cendrowskiego (Zinglera), która posiadała dwa domy. Hans Zingler był członkiem SS. W 1945 r. zaginął po aresztowaniu przez żołnierzy Armii Czerwonej 52 . W Cisowej na rogu ul. Zbożowej mieszkał Hubert Potrykus, syn Augustyna Potrykusa oraz Wenzel, który podpisał NLN i wyjechał po okupacji do Niemiec. Cukiernikiem był ewangelik Otto Różycki, mąż Gertrudy Sumińskiej, piekarzem - ewangelik Otton Gohliko, mąż Wiktorii Niesiołowskiej i Stefan Bukowski, mąż Klementyny Murawa. W 1936 r. listonoszem był Bernard Dąbk, mąż Marii Bach, a następnie Jan Pawelczyk. Franciszek Grabarczyk przyjaźnił się kolegami Niemcami. Podczas odbywania praktyki w zakładzie Fiata w Gdyni przy ul. Świętojańskiej 110 otrzymywał 5 zł na tydzień, które najczęściej wydawał na zabawę w Dworze Lipowym. Właścicielem dworu był Paweł Sokołowski. W drugim roku płacono Grabarczykowi 7,50 zł, a w trzecim – 10 zł. W czasie jednego spotkania na zabawie, dnia 3 września 1939 r. podano komunikat przez głośniki o tym, że Anglia i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę. Wśród młodzieży polskiej powstała radość i entuzjazm, a koledzy - Franciszek Pliński i Ryszard Heitemeyer również wiwatowali, choć okazało się później, że w domu mieli mundury SS. Ryszard Heitemeyer (inkasent) mieszkał w większym domu obok Franciszka Wawrzynowskiego, naprzeciw Szkoły Podstawowej nr 9 53 . W pierwszych tygodniu września 1939 r., przed wkroczeniem Niemców do Gdyni, wielu mężczyzn, m.in. z Cisowej, zostało zabranych do kopania rowów przeciwczołgowych w Janowie, ponieważ Niemcy weszli do Gdyni również od strony Janowa i Kazimierza. Franciszek Grabarczyk zaplanował udać się tam z Franciszkiem Plińskim i Ryszardem Heitemeyerem, ale oni już nie przyszli, bo zostali wcześniej zmobilizowani przez Niemców do SS 54 . Wcielenia do Wehrmachtu Służba w armii niemieckiej była konsekwencją wpisania Polaków na NLN oraz kolejną formą germanizacji. W zarządzeniu Komisarza Rzeszy do Spraw Umocnienia Niemczyzny z dnia 9 i 10 lutego 1942 r. stwierdzono, że przyjęci do III grupy NLN podlegają obowiązkowej służbie pracy, jak i służbie wojskowej. Pobór Polaków z III grupy NLN miał stanowić uzupełnienie strat ludzkich ponoszonych na frontach. Straty te wynosiły 30% stanu osobowego wojsk lądowych. Dnia 28 lutego 1942 r. straty Wehrmachtu wynosiły 1005636 ludzi, z czego 202251 zabitych, 725642 rannych i 46511 zaginionych; 112627 było niezdolnych do walki wskutek odmrożeń. Pobór do wojska niemieckiego był realizowany jako ogniwo akcji germanizacyjnej oraz pod wpływem załamania się taktyki wojny błyskawicznej. Uważano, że NLN jest najlepszą formą asymilacji z Niemcami 55 . 49 Relacja Henryka Langnera z dn. 11 marca 2013 r. zam. w Gdyni Pustki Cisowskie. 50 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 13 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 51 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 14 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 52 Relacja Włodzimierza Kuczkowskiego, z dn. 4 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 53 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 13 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 54 Relacja Franciszka Grabarczyka z dn. 14 marca 2012 r. zam. w Gdyni Grabówku. 55 L. Jażdżewski, Kaszubi w Wehrmachcie 1942-1945, Gdańsk 1998, s. 68 (maszynopis w posiadaniu autora). Według ks. dr. Leszka Jażdżewskiego na Pomorzu Gdańskim pierwsze przypadki powołania Kaszubów do Wehrmachtu miały miejsce już w 1940 r. W armii niemieckiej służyli Kaszubi zamieszkujący tereny kaszubskie należące przed 1939 r. do Niemiec (powiaty lęborski, bytowski, człuchowski i słupski). Kaszubi mieszkający w tych powiatach posiadali obywatelstwo niemieckie jeszcze przed 1939 r. Fakt powołania do wojska niemieckiego nie był dla nich zaskoczeniem, jako obywatele III Rzeszy spodziewali się wcielenia do wojska niemieckiego jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Aby tego uniknąć, niektórzy mimo grożących represji w stosunku do rodzin uciekali na terytorium II Rzeczypospolitej. Kaszubi, służący w Wehrmachcie jako obywatele III Rzeszy, często nie byli kierowani na front przeciwko Polsce, np. na skutek prośby żołnierza. Przed 1942 r. odbywali służbę wojskową Kaszubi zamieszkujący obszar dawnego Wolnego Miasta Gdańska. Masowy i przymusowy pobór mężczyzn z III grupy NLN do wojska rozpoczął się w trzeciej dekadzie lutego 1942 r. i trwał do końca okupacji niemieckiej 56 . Rejestracja mężczyzn podlegających służbie wojskowej odbywała się według zasad ustalonych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Przeprowadzały ją władze administracyjne. Na szczeblu okręgu Rzeszy Gdańsk - Prusy Zachodnie całością spraw związanych z poborem do Wehrmachtu kierował Wojskowy Inspektorat Poborowy - Wehrehrersatzinspektion w Gdańsku. Urzędowi temu podlegały rejonowe komendy wojskowe - Wehrbezirkskommando. Rejonowe komendy wojskowe dla terenów kaszubskich znajdowały się w Gdańsku, Wejherowie i w Starogardzie. W miastach powiatowych powołano Wojskowe Urzędy Meldunkowe - Wehrmeldamt. Wojskowym Urzędom Meldunkowym podlegały rejonowe obwody poborowe - Musterungsbezirk. Poszczególnym komendom rejonowym podlegało kilka wojskowych urzędów meldunkowych. Rejonowej komendzie wojskowej w Wejherowie podlegały 3 wojskowe urzędy meldunkowe, które znajdowały się w Wejherowie, Gdyni i w Kartuzach 57 . Komisja poborowa decydowała, do jakich rodzajów wojsk lub rodzajów broni poborowy nadaje się najbardziej. Po badaniu lekarskim podejmowano decyzję o wcieleniu poborowego do jednego z trzech podstawowych działów sił zbrojnych, sił lądowych - Heer, marynarki wojennej Kriegsmarine lub lotnictwa - Luftwaffe. Rybacy kaszubscy z rejonu nadmorskiego kierowani byli często do Kriegsmarine, rzadko do Heer 58 . Otrzymanie karty powołania było wielkim i dramatycznym wydarzeniem dla całej rodziny i znajomych. W czasie odjazdów poborowych do jednostek wojskowych często śpiewano polskie i kaszubskie pieśni patriotyczne i religijne. Wśród najczęściej śpiewanych pieśni były: „Serdeczna Matko", „Boże, coś Polskę", „Mazurek Dąbrowskiego", „Hymn Kaszubski" Hieronima Derdowskiego 59 . Możliwości prawnego uchylania się od służby wojskowej były bardzo ograniczone. Odroczenie od służby wojskowej można było uzyskać na podstawie orzeczenia lekarskiego. Znaczna część uchylających się od poboru szukała schronienia w lasach, bunkrach, przyłączała się do oddziałów partyzanckich (przyjmuje się, że ok. 25%). Uchylający się od służby wojskowej najczęściej wchodzili w skład Tajnej Organizacji „Gryf Pomorski", Armii Krajowej lub stanowili oddziały niezwiązane z żadnymi organizacjami konspiracyjnymi działającymi na Pomorzu 60 . Nie wiadomo jaka była liczba ogólna Kaszubów wcielonych do armii niemieckiej. Konrad Ciechanowski szacował liczbę wszystkich Polaków służących w Wehrmachcie na 300-350 tys. Według Jana Szilinga z Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie wcielono w latach 1942-1945 ok. 8590 tys. Polaków. Czasopismo „Ziemie Zachodnie Rzeczypospolitej" z grudnia 1942 r. podało liczbę 120 tys. Pomorzan w Wehrmachcie, natomiast w styczniu 1944 r. podano liczbę 250 tys. osób. W Biuletynie Informacyjnym z dnia 13 kwietnia 1944 r. zapisano liczbę 300 tys. osób z Pomorza w Wehrmachcie 61 . Dotychczas nie ma opracowań dotyczących udziału Polaków z Cisowej w Wehrmachcie. Przyjmuje się, że zostało powołanych do armii niemieckiej ok. 45 mężczyzn z rodzin wpisanych na 56 Tamże, s. 69. 57 Tamże, s. 74. 58 Tamże, s. 76. 59 Tamże, s. 77. 60 Tamże, s. 78. 61 Tamże, s. 85. NLN. Najliczniejszą grupą były zbrojne siły lądowe, znacznie mniejsza ilość była wcielona do marynarki wojennej. Przyjmuje się, że ok. 25% żołnierzy Werhmachtu pochodzących z Pomorza zdezerterowało później do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Ze względu na fragmentaryczny materiał źródłowy dotyczący udziału cisowian w wojsku niemieckim, wybrano kilka z kilkunastu relacji i zapisanych wspomnień żołnierzy na szlaku wojskowym. Najwięcej strat w okresie okupacji niemieckiej doświadczyli członkowie rodziny Lubner z Cisowej, którzy byli wpisani na NLN, a następnie powoływani byli do armii niemieckiej. W niemieckich zbrojnych siłach lądowych był Józef Lubner, syn Leona, który zginął na froncie wschodnim. Podobnie Zygmunt Lubner, syn Augustyna - zginął pod Kijowem. Leon Lubner był wcielony do Krigsmarine, zachorował na płuca, 21 maja 1948 r. zmarł na gruźlicę 62 . Leon Lubner zmarł dnia 22 lipca 1945 r. w Gdańsku. Adolf Schumann SA, który zamieszkał w szkole w Cisowej, nakłaniał Brunona Chlebbę do podpisania NLN. W tym celu Brunon Chlebba był wzywany kilkakrotnie do sztabu gestapo na Kamiennej Górze w Gdyni. Odmówił dwa razy, ale za trzecim razem Adolf Schumann zagroził mu wywiezieniem do obozu w Stutthof i wówczas podpisał III grupę NLN. Kilka dni później Niemcy wcielili Brunona Chlebbę do armii niemieckiej. Odbył on przeszkolenie Brauschwieg, a stamtąd udał się z wojskiem niemieckim do Caen we Francji. W 1944 r. podczas inwazji angielskiej nad Kanał Lamanche Brunon Chlebba dostał się do niewoli i przeszedł do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Tam, w wojsku polskim, pracował w kancelarii jako urzędnik. W 1947 r. wrócił do Polski i rozpoczął pracę w Miejskiej Radzie Narodowej w Gdyni jako urzędnik w Wydziale Przemysłu 63 . W 1942 r. Niemcy zmusili Antoniego Kaletę do podpisania 3 grupy NLN, a w konsekwencji powołali do Wehrmachtu. W wojsku niemieckim przebywał w Czechosłowacji i Rosji. W Rosji na froncie był piekarzem, został lekko ranny w twarz 64 . W 1943 r. Helena Darznik podpisała NLN i Józef Darznik został powołany do Wehrmachtu na front rosyjski. Został tam ranny, a następnie postanowił razem z Janem (Hanysem) i Teodorem Kujawą zdezerterować i przejść do tworzonych Polskich Sił Zbrojnych poza Krajem. Dnia 23 marca 1946 r. został odesłany przez władze brytyjskie do Polski 65 . Nie ustalono, w jakich okolicznościach rodzina Augustyna Radtke podpisała III NLN. Niemcy wcielili do Kriegsmarine synów Augustyna Radtke - Augustyna i Stanisława. Stanisław pływał na Ubotach (łodzie podwodne), a Augustyn Radtke pływał na niszczycielach 66 . W czasie okupacji niemieckiej Józef Radtke pracował w kotłowni elektrowni TFA i kierował grupą zatrudnionych Włochów. Ożenił się z Marią z d. Miotke, która mieszkała w Cisowej przy ul. Chylońskiej w domu Sondej i mieli dwóch synów - Gintera i Mariana. Augustyn Radtke ożenił się z Marią Małek z Cisowej przy ul. Chylońskiej (w okolicy domów Jana Kujawy i Jana Tesmera); mieli troje dzieci: Karola, Elżbietę i Stanisława. Stefan Radtke ożenił się z Łucją N. z okolic Pucka i mieli córkę Jadwigę. Stanisław Radtke po okupacji niemieckiej wyjechał do pracy na ziemiach odzyskanych pod Słupsk i tam ożenił się z Henryką Łajca; mieli troje dzieci: Bożenę, Krystynę, Marka 67 . Do podpisania NLN została zmuszona rodzina Bochentin. Trzech jej przedstawicieli zostało wcielonych do wojska niemieckiego: Klemens Bochentin, syn Pawła, który zginął w Niemczech, Stefan Bochentin, syn Pawła, który był w obozie koncentracyjnym w Mauthausen, a następnie wysłany na front zginął 68 . Ryszard Jan Bochentin był Niemcem, pochodził z Elbląga. W 1940 r. przyjechał na pogrzeb Anny Bochentin i wchodząc do światyni św. Mikołaja w Chyloni powiedział głośno przy uczestnikach ceremonii „Heil Hitler!" Został za to przez Pawła Augustyna Bochentina z Cisowej wyrzucony z kościoła 69 . Później wyróżnił się walcząc w armii niemieckiej. Dnia 1 stycznia 1940 r. 62 Relacja Franciszka Grabarczyka, z dn. 18 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni Grabówku. 63 Relacja Ireny Chlebba-Śliwińskiej, z dn. 18 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni. 64 Relacja Bronisławy Westa, z dn. 31 października 2012 r. zam. w Rumi. 65 Relacja Jana Darznika, z dn. 8 grudnia 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 66 Relacja Gintera Radtke, z dn. 5 lutego 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 67 Relacja Gintera Radtke, z dn. 6 lutego 2013 r. zam. w Gdyni Cisowej. 68 Relacja Sylwii Bochentin-Jańczuk, z dn. 26 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni. 69 Relacja Sylwii Bochentin-Jańczuk, z dn. 27 stycznia 2013 r. zam. w Gdyni. mianowany został plutonowym, 1 lutego 1940 r. został dowódcą plutonu w walkach we Francji. Następnie brał udział w kampanii na wschodzie, gdzie został ranny 7 lipca 1941 r. i był uważany za zabitego. Wrócił do swojego pułku i zajmował pozycję dowódcy II Batalionu. W maju 1942 r. Ryszard Bochentin brał udział w walkach pod Chełmem i na południe od jeziora Ładoga. Od września 1942 r. do lutego/marca 1943 r. walczył pod Leningradem i za odwagę otrzymał 12 lutego 1944 r. stopień podpułkownika i został dowódcą II Pułku Grenadierów 408, aż w końcu 25 lutego 1945 r. zginął w walce na Łotwie 70 . Józef Langa z Gościcina, który wszedł do rodziny Hallmann na Pustkach Cisowskich, został wcielony do armii niemieckiej. Walczył w Belgii, Francji i Anglii. W Anglii miał przestrzelone płuco i był ranny w rękę. Wrócił do Polski i mieszkał na Grabówku 71 . Na końcu przedstawiono dzieje dwóch przedstawicieli rodziny Pawelczyk - Antoniego Alojzego i Jana Eligiusza. Cierpienia rodziny opisał Kazimierz we wspomnieniach: W latach 1942-1943 nasza matka miała 40 lat i była niezdolna do jakiejkolwiek pracy; dzieci w wieku od 13 do 19 lat, w tym starsi bracia w wieku 16 i 18 lat. Chyba nikt z życzliwych nam sąsiadów nie umiał matce doradzić co dalej. Pozostały nam tylko płacz, różaniec, nadzieja, że ojciec wnet wróci, zdrowie dopisze i że ….ta okrutna wojna się skończy. Mówi się, że nadzieja żyje najdłużej. Czy to się sprawdziło w naszym przypadku? Policja przesyłała kilka wezwań i ponagleń, a kiedy Niemcy wywiesili afisz „Der letzte Aufruf" – ostatnie wezwanie. Mama w tej beznadziejnej sytuacji, w jakiej się znaleźliśmy, ze starszą siostrą i dwoma braćmi, w ostatnim dniu podanym przez komisję okupanta podpisała w Dworze Lipowym NLN. Długo mama ten fakt przed sąsiadami i krewnymi trzymała w tajemnicy. Są osoby w naszej rodzinie, które do dziś nic nie wiedzą na ten temat. Na pytania niektórym osobom powiedziała nieprawdę, ale dzieciom (tym starszym) mówiła, że należy się spodziewać ciężkich, smutnych chwil i momentów, i ta niepewność może trwać do końca wojny jeśli dożyjemy. Niewiele się myliła! Matka mniej martwiła się o nas, czyli o siostry i o mnie. Sen z powiek spędzała jej najbliższa przyszłość naszych dwóch braci zbliżających się do wieku pełnoletniości, czyli potencjalni kandydaci do służby wojskowej i na front! I tak to się też stało. Pożegnanie dwóch braci w niewielkich odstępach czasowych było dramatyczne, nie zapomniane, z płaczem, z różańcami w rękach, który po zakończeniu wojny starszy brat, wróciwszy z Murmańska w październiku 1946 r. pokazał nam jako dowód opieki niebios. Młodszy brat z frontu na zachodzie, po wcieleniu go do armii generała Władysława Andersa i przeżyciu walk pod Monte Cassino „wylądował" w Anglii w 1947 r. 72 . Antoni Alojzy Pawelczyk (17.1.1926-6.6.2010), syn Jana i Bronisławy, już jako kilkuletni chłopak interesował się wojskiem polskim; zbierał zdjęcia z gazet o treści wojskowej. W czasie okupacji niemieckiej pracował w sklepie w artykułami metalowymi w Gdyni przy Litzmann Platz (dziś pl. Kaszubski). W 1944 r. został wywieziony na roboty do Niemiec w pobliżu miasta Flensburg, tj. blisko granicy z Danią. Tu pracował do początku 1945 r. Wkrótce na te tereny wkroczyły wojska alianckie. Antoni Pawelczyk skorzystał z okazji i zgłosił się dowództwa oddziału wojska brytyjskiego. Internowano go do ich obozu, gdzie przyznał się, że jest Polakiem. Po krótkim przeszkoleniu przydzielono go do 2. Korpusu Polskiego, do oddziału wojsk zmechanizowanych, gdzie jako kierowca walczył pod Monte Cassino. Tam doczekał się kapitulacji Niemiec. Dwa lata spędził w obozie wojskowym aż do demobilizacji w 1947 r., która nastąpiła w Millfeld, tj. blisko wybrzeża wschodniego w Anglii. W latach 1950-1952 mieszkał w Middlesbrough i pracował w stoczni przez 38 lat. Po przejściu na emeryturę zamieszkał w Billingham niedaleko Middlesbrough, gdzie zmarł 73 . Jan Eligiusz Pawelczyk kilkakrotnie stawał przed Komisją Poborową. W 1943 r. odroczono go ponieważ miał drobną budowę ciała i w dodatku nie miał jeszcze 150 cm wzrostu. Dnia 8 lutego 1944 r. ponownie stawił się przed Komisją Poborową i wówczas wpisano mu do dokumentów „Fernsprecher", co oznaczało, że postanowili wyszkolić go na telefonistę i skierowali do Strassburga, miasta leżącego w Alzacji/Lotaryngii w przedwojennej Francji, na nowo okupowanej przez Niemców od 1940 r., gdzie stacjonowała 215 Bateria Ciężkiej Artylerii. Znalazł się więc w Artylerii, gdzie działa miały kaliber 18cm, a pociski o wadze 87 kg dobrze zbudowani żołnierze mogli je z łatwością 70 Relacja Sylwii Bochentin-Jańczuk, z dn. 2 lutego 2013 r. zam. w Gdyni. 71 Relacja Marii Stankiewicz, z dn. 2 listopada 2012 r. zam. w Gdyni Cisowej. 72 K. Pawelczyk, Wspomnienia (maszynopis w posiadaniu autora). 73 Relacja Kazimierza Pawelczyka, z dn. 2 lutego 2013 r. zam. w Wejherowie. dźwignąć. Te groźne działa, a na baterię składały się 4, Niemcy nazywali "Schwere Feldhaubitze 18" w tłumaczeniu – „ciężka haubica polowa 18". Oprócz łączności telefonicznej w tej baterii, była również łączność krótkofalowa za pomocą pokaźnych rozmiarów skrzynek - aparatów „Berta" wyposażonych w anteny, a noszonych na plecach przez żołnierzy nazywanych "Funker" - krótkofalowiec i przekazujących zakodowane wiadomości nadawane w systemie alfabetu Morsa. Po trzymiesięcznym okresie rekruckim, po wyszkoleniu, otrzymał 14 -dniowy „Erholungs Urlaub" – urlop wypoczynkowy i bilet do domu. Niektórzy znajomi i sąsiedzi namawiali go: „Nie wracaj! Idź do lasu", ale za dezercję groził sąd polowy i śmierć. Wrócił więc do Strassburga. Tu z miejsca dostał się do tzw. „Marschbatterie", czyli baterii marszowej, co oznaczało – na front. Alianci wylądowali dnia 6 czerwca 1944 r. we Francji, w Normandii. Dość szybko zdobywali teren. W tym czasie, do chwili pełnego skompletowania baterii, dalej miały miejsce ćwiczenia bojowe. Podczas takich jednych ćwiczeń nadleciały nad poligon samoloty amerykańskie i angielskie. Jan Pawelczyk rozwijał kabel telefoniczny i chcąc uniknąć siekącego ognia z karabinu maszynowego myśliwca, uciekając potknął się i został ranny. Po nalocie, po przyjściu do koszar, wezwano go i najpierw w pośpiechu opatrzono ranę, następnie szef baterii, a potem zwołana komisja wojskowa postawiła mu zarzut „Selbstverstuemelung", czyli samookaleczenia, co groziło sądem polowym. Po zawiłych niemiecko-polskich i „na migi" tłumaczeniach Pawelczyka oraz ostrzeżeniach ze strony komisji „winę" mu darowano. Po krótkim jednakże czasie okazało się, że rany nie można bagatelizować, ponieważ nastąpiło poważne zakażenie („Phlegmone"). Skierowano go do szpitala w malowniczych górach Schwarzwald'u w Donaueschingen w Niemczech. Po 14 dniach wrócił do jednostki, ale okazało się, że należy mu się jeszcze „Einsatzurlaub", a więc urlop przed samym pójściem na front. Boże Narodzenie 1944 r. świętował w domu rodzinnym. Tu był odpowiedni moment, aby udać się „do lasu", do partyzantki na Kaszubach, ale znowu zabrakło mu odwagi, bo po pierwsze odstraszała zima i po wtóre postępowanie hitlerowców, którzy bez żadnego miłosierdzia, dla przykładu, bez pardonu wieszali nawet swoich żołnierzy na najbliższych słupach ulicznych latarni za dezercję z wojska. Przykładów takich było wiele, gdyż hitlerowcy przegrywali wojnę, a żołnierzy nie było skąd rekrutować i szybko wyszkolić. Po powrocie do baterii marszowej spostrzegł jak pilnie przygotowywano posiłki dla 715 Dywizji, częściowo zmotoryzowanej - pod dowództwem Ferdinanda Schörnera, ostatniego naczelnego dowódcy wojsk lądowych III Rzeszy. Załadowano artyleryjską baterię do uzbrojonych wagonów towarowych, które kierowano na południe Włoch. Gdy dojechali do Innsbrucka, zostali zaatakowani przez dwie eskadry samolotów. Po krótkim nalocie działa zostały rozbite i uszkodzone, a bateria zdekompletowana i musiała wracać z powrotem do Strassburga. Następnie, dnia 20 marca 1945 r., po szybkim sformowaniu, z nowymi działami wysłano Jana Pawelczyka na front wschodni. Od tego dnia postanowił w kalendarzyku kieszonkowym notować przeżycia wojenne, które za zgodą autora zostają częściowo opublikowane: Postanowiłem od tego momentu notować moje przeżycia. Pierwsze miasto to Loslau. Niedaleko stąd w Radlinie otrzymaliśmy kwaterę, bardzo przyzwoitą. 21.03. Kolega mój pochodzi z Saksonii. Mogę się z nim dobrze porozumieć. Dziś wieczorem mieliśmy już pójść z naszymi działami na front (pierwsza linia) dobrze, że nic z tego. Pozostaliśmy w Radlinie. 22.03. O godz. 14.00 byliśmy gotowi i cała dywizja pomaszerowała do Koenigsdorf. Zaraz wieczorem położyliśmy kabel telef. i już mieliśmy strzelać. Zostałem w „Feuerstelle" stanowisko ogniowe). 23.03 Już wczesnym rankiem Rosjanie ostrzeliwali naszą „B – Stelle" (Beobachtungsstelle w tłum. stanowisko obserwacyjne wysunięte 2 – 3 km przed stanowiskiem ogniowym, gdzie usytuowane były nasze działa – haubice) Musiałem pójść na „Störungssuche", (czyli szukać miejsca, gdzie został uszkodzony kabel), bo nie było łączności. 24.03. 6.30 Rusek położył „Trommelfeuer" (nieustanny ogień – Trommel znaczy bęben) na naszą B – Stelle. Jeden kolega został przy tym ranny. Wieczorem ulotniliśmy się stamtąd przenosząc B-Stelle mniej więcej 1 km w inną stronę. 25.03 Od dzisiejszego dnia jestem na B-Stelle. Dziśbył wielki ogień. Jeden granat padł 3 metry ode mnie, ale mi nic nie zrobił. W tym miejscu chcęwspomnieć, ż e omal nie zastrzelił mnie dowódca - niemiecki Oberleutnant, za to chciałem wykona kabel i przywraca ć rozkazu. ł ć ą teżtelefonistę że nie Chodziło o czno - oszcz Zbuntowałem si ść to, że zawsze wysyłał mnie naprawia , a Niemca, nazywał si ędzał. i gdy zaprotestowałem wyci ę zm czony znowu pój ę ągnął pistolet i krzyczał: "Pójdziesz, czy nie?" Musiałem śćna to niebezpieczne „Stoerungssuche". ć Wagenhaeuser, ze Schwabenland'u (z krainy Szwabia) ę 26.03. Dziś mieliśmy znowu dwóch rannych, cofnęliśmy się na jedną górkę. 27.03. Niedaleko jest tor kolejowy, ma to byćpierwsza linia, więc trzeba sięznowu cofn W budynku, który zajęliśmy sącztery familie cywilistów. 28.03. Dom ten dostał 3 „Volltreffer"- celne pociski: 1 pocisk z czołgu i 2 inne. 29.03. Rusek przeprowadza jeden atak za drugim, ale Niemcy je odparli. Dziś znów 5 „Volltreffer" z „PAK'u" (armaty przeciwpancernej), z „Panzer'u" (czołgu) dalej artylerii i „Granatwerfer" (granatnika) przeciwnika . 30.03. Objęliśmy nową B – Stellę (miejsce obserwacyjne), dosyć cicho. W nocy strzelanina. O godz. 3.00 kładłem kabel do pierwszego rowu. Kule gwizdały, ale mnie nie trafiły. 31.03 Dostałem siędo domu, który zajęliśmy. Nic nie mam do roboty. Chcę napisa list do Kowalskiego. Dzi św nocy zmienili ć my stanowiska. Przydzielono nas na ś inny odcinek frontowy. Jest tu trochęgorę przydzielona do piechoty. 1.04.1945 Utrzymujęłącznośćmiędzy piechotą a artyleri cej, lepszy ogie ń. Nasza bateria jest . Ju ą żparęrazy Rusek nam przerwał kabel pociskami z miotacza granatów. To już pewnie pi si ępomimo wszystko utrzymaćpołączenie. W ą ty raz dzisiaj. Udało mi wi ś ęto dano dla każ dego kawałek placka, tabliczk ęczekolady, 1 drops, a także papierosy i tabakę. Na tej notatce urywają się moje wspomnienia frontowe. Widocznie nie miałem już okazji pisać, bo ciągle uciekaliśmy przed Rosjanami. 8.05.1945 HURRA! KONIEC II WOJNY ŚWIATOWEJ W EUROPIE O godz. 24.00 Zawieszenie broni! Wszędzie ludzie się radują i weselą bo skończyła się najstraszliwsza wojna w dziejach świata.Ucierpiały wszystkie narody Europy za wyjątkiem Szwajcarii i Szwecji, bowiem te państwa pozostały neutralne, nie przystąpiły do wojny. Na zachodzie ludność niemiecka ucierpiała od ciągłych nalotów bombowców alianckich. Gdy przebywałem w Strassburgu jeszcze przed otwarciem drugiego, zachodniego frontu w Normandii, a także nieco później widziałem setki samolotów bombowców przelatujących nad nami w kierunku „Ruhrgebiet" niemieckiego Zagłębia Rury, dokonujących dywanowych nalotów na takie miasta jak Essen, Karlsruhe, Mannheim, Stuttgat, Heiligenhafen, czy Heilbronn – wszystkie piękne miasta, które miałem okazję zobaczyć. Alarmy przeciwlotnicze były na porządku dziennym. Wtedy przypomniał mi się też wielki nalot na Gdynię w dniu 9 października 1943 roku. Alianci dzięki Polakom mieli doskonały wywiad. Znalazłem się wtedy w okolicach ulicy Portowej, gdy nastąpił nalot samolotów angielskich skierowany głównie na port i stocznie, gdzie budowano groźne w bitwach na morzu „U – booty", czyli okręty podwodne. 8.05.1945 O godz. 24.00 Zawieszenie broni. Ostatnie walki z Ruskami miały miejsce już na terenie czeskim. Komendant baterii zwołał po raz ostatni żołnierzy na Apel i oznajmił, że Hitler nie żyje, że koniec wojny i każdy może udać się gdzie chce. Mówił, że radzi uciekać do Amerykanów. Tak Komendant sam zrobił. Wraz z obsługą dział i telefonistami uciekają tej nocy do Amerykanina. Zostałem sam, schowałem się w stodole, bo chciałem się przespać i poddać Ruskowi. Przedtem jednak usiłowałem zdobyć od Czechów cywilne ubranie, ale oni widząc mnie Polaka w niemieckim mundurze śmiali się i drwili ze mnie – nie pomogli. 9.05. 1945 Noc przeszła a Rusek nie nadszedł. Postanowiłem dziś jak wielu innych Polaków w takiej samej sytuacji przedosta ćna amerykańskąstronę. Słyszeliśmy,że są niedaleko, bo jużw Pradze. Wsiadłem razem z kolegą, Ślązakiem na wóz pełen konserw, chleba, napojów, czekolady, słodyczy i innych dobrych rzeczy – i ... jazda! – do Amerykanów! Musieliśmy się bardzo śpieszyć, gdyż Czesi zezwolili na tę ucieczkę, jednakże jak by na złość wyznaczyli termin 24 godzin na przedostanie się do Pragi. Cóż z tego! Tu w Czechach w każdym mieście milicja z karabinami i niestety pozwolono nam przejechać spokojnie, ale tylko jedną ulicą. Boczne ulice są pilnie strzeżone. Jedziemy więc zatłoczoną, zablokowaną do ostateczności ulicą: samochody, wozy, konie z tym, że dla pieszych nie ma miejsca! Żołnierze bez transportu zmuszeni są uciekać przed Ruskami po obu stronach ulicy – rowami. W pewnym momencie widzę nieopodal mego byłego Komendanta pędzącego na koniu przez łąkę. A więc i jemu nie udało sięjeszcze uciec. Nie tracimy nadziei, lecz tu nagle hałas i krzyki : „ Z drogi!" (z drogi) - nagle ze wszystkich stron otaczająnas Rosjanie, ich czołgi, wozy pancerne i sowieccyżołnierze. 10.05.1945 Dziśminął termin 24 godzin i o godz. 10-tej dostałem się do czeskiej niewoli w Chrudimie. St ąd wieczorem dotarliśmy pod strażądo Pardubic. W Pardubicach, na stadionie dołączyliśmy do ogromnej liczby niewolników już tam zgromadzonych, którzy zajęli wszystkie trybuny. Nam przybyłym pozostała do spania tylko murawa pod gołym niebem, co w maju dawało się we znaki, mimo iż miałem koc wojskowy. Cudzoziemcy w niemieckich mundurach stronili od żołnierzy z Rzeszy i zaczęli naszywać sobie na czapkach i furażerkach oraz na ramieniach swoje znaki państwowe – małe flagi i godła. Okazało się wówczas ile to ludzi różnych nacji zostało zniewolonych do służenia w hitlerowskiej armii. Byli tam Czesi, Austriacy, Madziarzy (Węgrzy), Jugosłowianie, Włosi, Polacy i inni. 11.05. Ustawiając siędo jedzenia spotkałem sięz kolegą z naszego rekruckiego czasu w Strassburgu. Pochodzi z powiatu Kartuskiego, nazywa si ę Jan Główczewski - jest te żKaszubą. 13.05. Dziś wypuszczono wszystkie kobiety, kolejarzy i listonoszów z niewoli, którzy byli z nami razem. 16.05. Zmuszono nas do „Propagandamarsz" – marszu propagandowego do miasta Prelouc, mającego na celu pokazanie nas Czechom. Było nas około 12 000 ąć. niewolników. 17.05. W najgorszej gorączce prowadzono nas znowu do Pardubic spowrotem. Tym razem dostaliśmy się do koszar a zarazem oddano nas Ruskom. Jest nas teraz około 24 000. 19.05. Podzielono nas na kompanie. Pierwszy raz idę do roboty. Dziś całej kompanii obcięto włosy. Wyglądamy wszyscy jak obcięte barany. Szkoda włosów, ale co robić ? 22.05. O godz. 9.00 odmaszerowaliśmy do Trautenau, ma to być ok. 100 km. Byliśmy mokrzy do nitki. Zrobiliśmy 44 km – Wysoke Mylo. 23.05. Po16 km mieliśmy odpoczynek. Miejscowość nazywa się Leitomysl. Zostaliśmy tu na noc. Śpimy na mokrej ziemi. 24.05. Po galopp-zupie w nocy wyruszyliśmy na dalszą wędrówkę. Zrobiliśmy dzisiaj 36 km. Jest mniej więcej godz. 20.00. Dostaniemy prawdopodobnie kawałek chleba. Maehl Triebau. 25.05.1945 Dziś zrobiliśmy znowu 24 km. Pogoda do dalszego marszu była dobra. Miasteczko, w którym przenocowaliśmy nazywało się Miglice. 26.05. Nasz dzisiejszy marsz to kolejne 35 km. Nareszcie jesteśmy na miejscu. Jest tu wielki „Sammellager" (obóz zbiorczy), który pomieści 80 000 jeńców. Stąd wysyłani są już na wschód. Jest też połączenie kolejowe i transporty odbywają się pociągami. 27.05. Dziś każdy musiał stawić się przed ruskim lekarzem, kobietą. Zostaliśmy zakwalifikowani do 5 klas roboczych. Mimo trudów 135 km marszu zaliczono mnie do 3-ciej klasy roboczej, a więc do normalnej pracy. 28.05. Dziś nic nadzwyczajnego .Ciepłe jedzenie, które dostaliśmy było dosyć dobre. Dano też jeden bochenek chleba na dwóch jeńców. 29.05. Dziś dla odmiany nie było normalnego czarnego chleba – wojskowego komiśniaka – a twarde duże kawałki chleba tzw. placek dla psa, którego nie można było ugryźć. Przeniesiono nas do drugiej części lagru. 30.05. Przed i po południu przepracowałem w magazynie żywnościowym. Przeładowaliśmy 35 wozów mąki. Była to ciężka praca. Wspomniałem sobie te słowa z biblii: „W pocie czoła będziesz pracował na chleb Twój". 1.06. Dziś o godz. 18.00 władowano nas do pociągu towarowego. W jeden mały wagon 50 ludzi. Nie można ani leżeć ani dobrze siedzieć, tak ciasno tutaj. Jedziemy na wschód – kierunek Oświęcim – wielki obóz koncentracyjny. 2.06. Dojechawszy do Schoenbrunn a potem do Mor. Ostrawy- zatrzymaliśmy się. Stoimy już tu przeszło 24 godzin. Dano nam kawałek chleba i wody. Straszna gorączka w tym ciasnym zamkniętym wagonie. Każdy chwieje się na nogach tak już jest słaby. 3.06. Tak, staliśmy cały dzień w Mor. Ostrawie. Do jedzenia mieliśmy „Knaeckebrot", twardy, suszony chleb – suchary i prawie surowe gotowane kartofle. Dzisiejszy dzień był dla nas bardzo męczący. 4.06. Dziś największa gorączka, zatem chyba najgorszy dzień w wagonie. Dotychczas też mój najgorszy. Głód mamy i do tego złe powietrze, dzięki Bogu jedziemy dalej. 5.06. Jesteśmy na miejscu – w Oświęcimiu. Po 4 dniach widzieliśmy znowu kawałek chleba. Tu odbierano nam już pewnie po raz 10-ty, a ponadto zegarki, bieliznę, fotografie, pieniądze, nożyczki itd. Wszystkiego i tak Ruskom nie oddałem. 6.06.1945 Zaprowadzono nas wszystkich po kolei do łaźni i do odwszawienia. To już może po raz 5-ty. Tutaj otrzymujemy jeden bochenek chleba dla 4-ch osób i 2 razy dziennie pół menażki lub puszkę od konserw cienkiej zupy. 7.06. Niezwykła gorączka dzisiaj. Dziś też zaopatrywano w buty tych, którzy dotychczas chodzili boso oraz płaszcze albo koce. Wpakowano nas do małej salki. Oczekujemy na transport. 8.06. Dziś nic nadzwyczajnego, leżymy w obozie o chlebie i wodzie. Dałby Bóg, aby nas wnet odtransportowano. 9.06. Wieczorem miałem nagle odjechać transportem, ale się od tego wywinąłem. Nie było kolegi, samemu było by źle. Przekradłem się w nocy do innego budynku w obozie. 10.06 Już od rana jestem trochę chorowity i to dokucza mi żołądek – nie mogłem dzisiaj nic jeść. Rano dano nam tylko rzadką zupę, lepsza byłaby kawa. 11.06. Dziś był pożar w obozie, palił się jeden budynek dla niewolników. 12.06. Bardzo źle, gdy człowiek musi tak w tej klatce siedzieć albo leżeć. Nie widzi nic jak jak tylko ponury lager. 13.06. Stanęliśmy przed lekarzem w obozie, wybierał z pośród nas chorych. Z 2200 jeńców wybrał tylko 58 osób. Zanosi się na transport, na roboty. 14.06. Tak samo jak wczoraj stanęliśmy przed lekarzem. Teraz jestem w grupie chorych i nie wiemy, co z nami będzie. 15.06.Już rano przeszliśmy do innego bloku i to do wilgotnej, pachnącą stęchlizną piwnicy. Podłoga jest wysypana piaskiem i kamieniami. Wieczorem przyszliśmy do obozu 3 – ciej klasy roboczej. 16.06. Przez cały dzień obozowaliśmy na spalonych murach. Był to ten dom, który spalił się 11.06. Tragedia! Dziś zmarło około 40 niewolników. Najedli się niby syropu albo miodu, a w rzeczywistości była to metalowa beczka pełna tego syropu do muchołapek. Wielu się bardzo dużo tego świństwa najadło. Rzucali się po ziemi, krzyczeli, takie mieli boleści. W nocy wszyscy wyzionęli ducha, zatruli się! 17.06. Dziś Rosjanie podzielili nas na grupy narodowościowe: Polacy, Czesi, Madziary (Węgrzy), Jugosłowianie, Austriacy, Niemcy itp. Przeniesiono nas znowu do pierwszego obozu. 18.06. Wczesnym rankiem stanęliśmy ponownie przed lekarzem . Przydzielił mnie do 1 – szej klasy roboczej. Zaprowadzono nas pod zwiększonym nadzorem do bloków, przepełnionych jeńcami. W każdym 2200 ludzi, z braku miejsca trzeba było przenocować w korytarzu. Nie udało się uciec. 19.06. Leżymy dzisiaj już od 4-tej rano na dworzu. Jeden transport już odszedł. Może my też jeszcze dzisiaj odjedziemy. 21.06. Ruski zmądrzeli. Od powierzchownego badania przez lekarza poprowadzono nas wprost na transport, aby nikt nie mógł uciec. Pociąg zajechał wprost na bocznicę kolejową w obozie Oświęcimia . 21.06.1945 W kolumnie, w drodze do pociągu postanowiłem pożegnać się z moim dobrym, długo skrywanym zegarkiem. Jeden ruski strażnik dał mi za niego 1 chleb i puszkę wieprzowego mięsa konserwowanego, zwanego po rosyjsku „Tuszonką". O godz. 12.00-tej władowano nas do wagonów okratowanych drutem kolczastym i zamkniętym na cztery spusty. Jak poprzednio w jednym wagonie było nas 50-ciu jeńców. W rogu wagonu wycięto kwadratowy otwór dla załatwiania potrzeb fizjologicznych. Świeżego powietrza mamy dosyć, ale straszna gorączka. Czekamy na pożywienie, a zarazem odjazd. 22.06. Cały dzień stoimy jeszcze w Oświęcimiu. Pod wieczór nareszcie odjechaliśmy, jednakowoż niedaleko. Stoimy jakieś 40 km od Krakowa. Transport ten pewnie jedzie do Rosji. W nocy z 22.06 na 23.06 słychać było strzały! Nagle do naszego wagonu z wielką złością wtargnęli ruscy żołnierze i każdego bito kolbą, mnie też się dostało. Okazało się, że z jednego z ok. 40 wagonów przez otwór w rogu, w czasie jazdy, lądując na torze wydostało się i uciekło 3 jeńców. Byli to prawdopodobnie 3 cywile ze Śląska, którzy dobrze znali teren. Jednym z nich był moim kolegą – Ociepka. Jedzie z nami bardzo dużo cywilów 23.06.. Skończyłem Nowennę do Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Wczesnym rankiem pociąg zatrzymał się; wygnano nas na wolnym miejscu z wagonów i przeprowadzono kolejną rewizję. Odbierano noże, ołówki, lusterka, kremy, nożyczki, cygarniczki i różnego rodzaju pudełka – niewolnikom takich rzeczy nie trzeba. 24.06. Dziś rano podano nam dobrą, gęstą zupę i do tego kawałek suchego chleba. my przez Skawin 25.06. Jak dotychczas droga prowadzi bez wątpienia na wschód. Jechaliś 26.06. Jest już zmrok. Jechaliśmy dziś bardzo długo. Mieliśmy mało przystanków. Droga ciągnie się nad Karpatami przez Rabkę, Suchą, Limanową. Obecnie stoimy w Nowym Sączu. 27.06. Przez szpary i zakratowane okna obserwujemy, gdzie jesteśmy. Dzisiaj jechaliś my przez Jasło, Krosno i Sanok. Były dosy ćdługie postoje. 28.06. Przyjechaliśmy na nową granicę polsko-ruską. 29.06. Do południa staliśmy jeszcze na granicy. Potem przewieziono nas do Chirowa, gdzie zostaliśmy przeładowani do dużych ruskich wagonów przystosowanych do ich szerokich torów. Tym razem jest nas 100 jeńców w jednym dobrze okratowanym wagonie. Pożywienie jest bardzo marne, a ponadto przez szpary w dachu pada na nas deszcz. 30.06. Dziś, w sobotę zajechaliśmy do n/ Lwowa. Tutaj staliśmy bardzo długo. Dzień rozpoczął się znowu od akcji odwszawiania. Jeńcy jednego wagonu za drugim maszerowali do szatni, nago od łaźni do łaźni, a wszystkie ciuchy na jednym haku pod gorącą parę do odwszawienia, a wszy było naprawdę mnóstwo. Wszystko to trwało do aż do niedzieli w południe. 1.07. O godz.12.00 odjazd ze Lwowa. Jechaliśmy przez same równiny, prawdopodobnie przez polską Ukrainę. 2.07.1945 Wczesnym rankiem mieliśmy postój na stacji Zdołbunow, a następnie przejechaliśmy przez starągranicępolsko-ruską.Miejscowośćta nazywała sięSzepytówka. 3.07. Jedziemy ciągle przez Białoruś i nadal kierunek północ. 4.07. Jechaliśmy przez Witebsk i Nevel. Witebsk to duże miasto, jest bardzo zniszczone przez wojnę. Rozdano znowu mniej chleba. 5.07. Podczas naszej podróży prawie nic nie widzimy - tylko lasy i równiny; ziemie leżące odłogiem. Od czasu do czasu widzimy małe osady składające się z 4-ch drewnianych chat. Mijamy teraz właśnie miasto, ale też drewniane chociaż domy niekiedy jedno- i dwupiętrowe. 6.07. Mamy postój w Nowgorowo, jest to niedaleko od Nowgorod. Po południu był ulewny deszcz. Można było się w wagonie kąpać „pod prysznicem". Takie mamy wagony. 7.07. Dla odmiany cały dzień mieliśmy straszną gorączkę. Zatrzymaliśmy się na jakimś terenie łąkowym, przed stacją kolejową dla pobrania wody z dużych pomp kolejowych, które zaopatrują w wodę parowozy. Otwarto po kolei każdy wagon (nie wszystkie naraz), wypuszczono nas na wolne powietrze pod strażą żołnierzy NKWD uzbrojonych w karabiny z bagnetami. Podstawiając nasze kotły do zupy zaczerpnęliśmy wodę z pompy, a potem do naszych menażek i puszek. Odetchnęliśmy świeżym powietrzem, ale woda była zielona, taka torfowa. Niestety trzeba było ją pić – może była nawet zdrowa? Pod wieczór znaleźliśmy się w większym portowym mieście Petrozawodsk. 8.07. Jedziemy dzieńi noc, ale tak naprawdęnie wiemy - czy to dzień , czy to noc - Tu o tej porze roku prawdziwej nocy i prawdziwego dnia nie ma . W dzie ń i w nocy jest jasno i świeci słońce. Pierwszy raz wżyciu przeż ywam takie chwile, o których uczyłem si w szkole: Dni i Noce Polarne, a wi ę c latem nie ma nocy (cały czas ę ę. jasno) a zimą nie ma dnia (cały czas ciemno). W dzień też jest o wiele goręcej niż w tzw. nocy. Przeżywamy też różne momentalne zmiany pogody. Wczoraj gorąco a dziś zimno jak u nas w listopadzie. To wszystko ma wpływ na tutejszy klimat i krajobraz. Wszędzie widać jakieś karłowate drzewa i kamienie, duże i małe. Na wzgórzach leży śnieg. 9.07. Jesteśmy na miejscu! Jest to jedno z ruskich największych miast portowych MURMAŃSK ! Obóz przeznaczony dla nas jest niedaleko, ale postanowiono nas najpierw poprowadzić przez całe miasto, przez samo centrum, pewnie aby pokazać nas wszystkim mieszkańcom. Byłem zdumiony ! Niektórzy Rosjanie podbiegali do nas na ulicę i podawali kromki chleba, papierosa skręconego w papierze gazetowym lub sam tytoń to znaczy ich „machorkę". Dziwne, że wartownicy nas prowadzący do obozu te rzeczy tolerowali, chociaż do czasu, bo zgłodniali jeńcy coraz bardziej nadużywali ich tolerancji. Podobno cała nasza kolumna liczy ok. 1850. Po tym marszu przyszliśmy do obozu. Jest to nowy obóz specjalnie dla nas zbudowany. Składa się z ogromnej ilości namiotów tworzących jakby baraki. Każdy taki barak-namiot pomieści 50 niewolników. Łóżka-prycze zamiast słomą wyściełane są twardymi drewnianymi wiórami. 10.07.1945 Przed południem zadbano o naszą czystość. Zaprowadzono nas naturalnie do dużej miejskiej łaźni, każdy musiał poddać się porządnej kąpieli i.. odwszawieniu Potem już w obozie rozdano dobre jedzenie. Była to bardzo gęsta ruska kasza, każdy mógł -po długim czasie głodu-najeść się. Murmańsk, to bardzo ładne, duże miasto, zwłaszcza port robi wrażenie. Jednakże widać tu też ogromne zniszczenia i ruiny spowodowane podobno częstymi nalotami niemieckich bombowców. Ludzie chodzą tu już lepiej ubrani nie tak jak widzieliśmy jadąc przez Białoruś.. 11.07. Dołączono do nas krawców, szewców, stolarzy. Odszedł od nas kolega Kłos – krawiec. 12.07. Wieczorem po jedzeniu odeszli od nas dalsi rzemieślnicy, sami fachowcy, a było ich mniej więcej 400-tu, do innego lagru (obozu). 13.07. Dziś nic nowego. 14.07. Dziś także nic nowego. 15.07. Dwa razy zagnano mnie do roboty. Pierwszy raz enkawudyś ci poprowadzili nas do roboty od godz. 4.00 – 8.00, a drugi raz od 16.00 – 20.00. Deszcz padał prawie cały dzieńi było bardzo zimno jak jesienią. Wyprowadzano nas na obszary ruin, które musieliśmy usuwać, następnie niwelować teren i stawiać nowe 2piętrowe drewniane domy. Na oczyszczonym terenie najpierw trzeba było wykopywać doły 1m x 1m i o głębokości -1,5m. Może wszystko byłoby dobrze, ale podłoże najpierw było miękkie a potem bardzo twarde jakby cementowe. Trzeba było posługiwać się nawet kilofami. Ruscy nie byli łaskawi. Wyznaczyli normy czasowe (1 dół w czasie 4-ech godzin) i od wykonanej normy uzależniali ilość otrzymywanego chleba dziennie. W ten sposób 60% wykonanej normy to dodatkowo 125g chleba, 80%-200g chleba , a 100% to 300g chleba więcej w myśl ich zasady: „Budziesz charaszo robotać, tak budziesz charaszo kuszać", co jak wiadomo oznacza: „Będziesz dobrze pracował, będziesz dobrze jadł". Ziemia tak twarda, skalista w dodatku kamienie, że nie mogłem nigdy wykonać normy – najczęściej 60%, rzadko 80%. W wykopane doły wstawialiśmy drewniane zaimpregnowane bloki i na wierzch grube bale razem stanowiące fundament. Budowaliśmy dom coraz wyżej, używając coraz cieńszych belek , w końcu o grubości 15cm x 15 cm. Nadzorujący rosyjscy, cywilni inżynierowie chwalili nas czasem i za dobrą pracę pozwalali zabierać odpady drewniane do naszych namiotów, gdzie mieliśmy tzw. „kozy" – małe okrągłe piece żeleźniaki. Gdy inżynierów nie było w pobliżu produkowaliśmy specjalnie te odpady i niektóre dla nich widoczne, ale dużo ich wynosiliśmy pod płaszczem. Jeśli już mowa o żeleźniaku muszę wspomnieć o pewnym wydarzeniu tragicznym. Jeden z moich kolegów obozowych i z mego namiotu, Polak, wcześniej polski podoficer o nazwisku Przegiętka, gdzieś zdobył kilkanaście kartofli. Wytarłszy te kartofle pokroił je i położył na gorący żeleźniak, ale nie mogąc się doczekać jadł je bardzo łapczywie, aby mu je nikt nie zjadł. On zawsze był głodny, tym razem najadł się chyba pół-surowych kartofli i dlatego miał okropne bóle i po niedługim czasie zmarł. Żal mi go było bardzo, bo był dobrym inteligentnym kolegą. 18.07 Dziś pracowałem „na normę" od godz. 0.00 – 4.00 19.07. Wczoraj świeciło słońce, pracowaliśmy pół-nago, a dzisiaj każdy ubrał swój wojskowy niemiecki płaszcz i sweter, bo było strasznie zimno. Nie do wiary – jaka ta pogoda tutaj jest zmienna. 20.07.1945 Zatrudnia sięnas do różnych prac, które podzielono na tak zwane Komanda. Dzisiaj wyznaczono mnie do komanda „Stolarnia". Jaki ze mnie stolarz? Okazało si ę,że chodziło o prace porządkowe i to dobrze,że wewną trz stolarni i obok w drugim ciepłym pomieszczeniu - magazynie. Były też i inne komanda: oprócz komanda budowa także komando port i komando las. To było najgorsze, bo wywożono grupę 40 jeńców w las, 300 km od obozu w Murmańsku, aż do Kandałakszy i w lasy Archangielska, a w dodatku do b. ciężkiej pracy przy wyrębie lasu. Wielu Niemców już nie wróciło. Po prostu tam zmarli. Ci, którzy po miesiącu wrócili do obozu wyglądali jak smolarze wycieńczeni, brudni nie do poznania. Pecha miał też jeden Polak, który tam pojechał. Nie poznałem go. Kto pojedzie w następnej grupie do lasu? Takie z trwogą zadawaliśmy sobie pytanie. 24.07.1945 Dziś podzielono nas na grupy narodowościowe, a więc oddzielnie Polacy, oddzielnie Czesi, tak samo Austriacy, Węgrzy, Jugosłowianie i inni cudzoziemcy oraz Niemcy, których było rzecz jasna najwięcej, a to spowodowało, że przydzielono nam inny barak-namiot. 25.07. Wezwano nas do lekarza i po raz kolejny dokonano podziału na klasy robocze tak jak to czyniono w Ołomuńcu i Oświęcimiu. 26.07. Już o godz.8.00 zwołano wszystkich i wyprowadzono 6 km za obóz do roboty i pracowaliśmy od godz. 9.00 do 12.30. 27.07. Po południu stawialiśmy płot i do niego przybijaliśmy kolczasty drut. Było to ogrodzenie terenu dla pewnej firmy. Nie była to zbyt ciężka praca. 28.07. Rano składaliśmy w tartaku deski, a po południu pracowaliśmy przy wysypisku gruzu po zniszczonych domach w czasie bombardowań. Niektóre domy miały podłoże kamienne i były budowane głównie z kamienia; tu najbardziej się napracowałem. 29.07. Od kilku tygodni trwa tutaj bardzo szczegółowy spis niewolników. Każdy musi przedstawić przed komisją NKWD cały swój życiorys. Jest to taki rodzaj śledztwa. Na tym papierku w różnych miejscach każdy musi 4 razy złożyć swój podpis. Po południu pracowaliśmy przy węglu . Rozładowaliśmy 8 wagonów węgla. Mieliśmy „bardzo ładną niedzielę"! 30.07. Przez cały tydzień albo i dwa, to jest do 11. sierpnia nic nowego się nie działo, nic ciekawego. Pracowaliśmy od 7.00 rano do godz. 19.00, z 1 i pół godzinną przerwą obiadową. Coś się jednak zmieniło. Rosjanie więcej od nas wymagali, zwłaszcza pracy na normę, przy czym nam bez przerwy powtarzali: „najpierw pracować a później jeść „ albo „jak będziesz pracował, tak będziesz jadł". W tych kilku dniach miałem 3 razy nockę. Pracowałem przy węglu, również na normę, o dziwo! Osiągnąłem 100%. Resztę dni, jak już poprzednio, zatrudniono nas przy budowie domu lub przy niwelowaniu terenu. Napotykamy tam same cegły, bryły cementu i kamienie czyli resztki po zburzonych domach przez niemieckie bombardowania. Na tym terenie ma powstać nowy obóz dla niewolników-jeńców. Ma tu przyjechać jeszcze parę tysięcy, tak że razem z nami ma być ok. 6500 nieszczęśników. Praca już nieopodal wre – jedni budują domy mieszkalne z bali drewnianych ( u Ruska prawie nie widać budowli ceglanej ), drudzy stawiają baraki-namioty, które pomieszczą podobnie jak w naszych namiotach - 44 osoby. 30.07.1945 W ciągu już wspomnianego czasu 3 dni zatrudniony byłem przy innej pracy, mianowicie w porcie przy wydobywaniu z wody spławionego drzewa. Była to bardzo ciężka praca. Przy tej robocie w pierwszym dniu osiągnęliś my tylko 80% normy – ka te żtrochęlepsze jedzenie, a więc 150g chleba wię cej i raz tej wodnistej zupy wi komi śniaka-kluchy w tym dniu dostaliśmy 750g. Jużw nast żdy. Otrzymaliś my cej. Zamiast 600g ę pnych dniach niektórzy wykonywali 100% normy, ę co oznaczało 200g chleba dodatkowo. Co 3 dni zmienia sięta norma dla nas, jeńców. Ciekaw jestem na ile % normy wyceniąRuski mojąpracętym razem? 11.08. Ze względu na to, że zaczęliśmy już na dobre pracować, przydzielono nam 40g tytoniu na 8 dni i nieduży kawałek ruskiego mydła. Do tej pory myliśmy się wodą i piaskiem. Nie pamiętam, czy się goliłem albo jak. 12.08. Dzisiejszą niedzielę mamy wolną od pracy. Cóż z tego, jeśli postanowiono nas zaprowadzić grupami do łaźni, ładnie wykąpać i poddać odwszawieniu. Przy tej ilości mężczyzn, całego obozu, trwało to bardzo długo i nici z „wolnej niedzieli". 13.08. Dobra wiadomość. Przydzielają nam wszystkim nowe sienniki i prześcieradła, gdyż w naszym baraku jest bardzo zimno. Jest to barak o jednej ścianie z drewna, a reszta brezent. Dotychczas spaliśmy bezpośrednio na wiórkach drewnianych ze stolarni, przykryci naszymi płaszczami lub już dziurawymi kocami. Mają nas przenieść do innego baraku, albo do innych namiotów, ale czy lepszych? 14.08. Nigdy nie wspominałem o częstych rannych apelach przed udaniem się do pracy. Dziś wyselekcjonowano na apelu mniej więcej 20 Polaków, 5 Austriaków, 5 Francuzów, 3 Czechów, 1 Jugosłowianina i nawet aż 15 Niemców – oficerów. Wśród tych osób też się znalazłem. Myślałem, że było to dla nas Polaków długo oczekiwane zwolnienie z obozu do domu. Nic z tego! Pytano każdego z nas, czy nie chcemy podjąć się nadzoru nad 15 – 20 Niemcami wychodzących do roboty. Zgodziłem się i inni moi koledzy Polacy, bo to oznaczało, że nie musimy już ciężko pracować. 17.08. Trzy dni byłem ciężko chory. Przechodziłem niesamowite rozwolnienie, myślałem iż może to być czerwonka. Bowiem 6-ciu niewolników zachorowało na tę czerwonkę. Jest to bardzo zaraźliwa i niebezpieczna choroba. Miejmy nadzieję, że nie przybierze ona u nas w obozie większych rozmiarów. 23.08. Dziś po wieczornym apelu komendant obozu zwołał nas, przyszłych wartowników, do żołnierskiej, ruskiej jadalni i wybrano 18 Polaków, 2 Czechów, 5 Francuzów, 3 Austriaków, 1 Jugosłowianina i resztę niemieckich oficerów, tak że jest nas 40 wybrańców. Mamy być nadzorcami Niemców, prowadzić ich do roboty i przyprowadzać z powrotem do obozu. Naszym zadaniem ma być pomaganie ruskim żołnierzom-wartownikom w nadzorowaniu tak, aby żaden jeniec nie uciekł. 28.08. Wezwano do jednego pomieszczenia obozowego wszystkich Polaków. Zebrało się nas 26-ciu. Miał to być rodzaj zebrania, ale wnet pojawiła się ruska referentka kultury, mówiąca do nas łamaną polszczyzną. Przeprowadzała z nami wykład o faszyzmie i hitleryźmie. Ma to być przygotowanie nas do zwalczania na każdym kroku tych obu przestępczych kierunków nacjonalistycznych organizacji gdy będziemy wolni i powrócimy do kraju. 29.08. Aby lepiej te szkolenia przeprowadzać, referentka postanowiła powołać z pośród nas przewodniczącego tego antyfaszystowskiego związku. Każdy z nas, dla swojego dobra, musiał podpisać deklarację dobrowolnego przystąpienia do związku. Podpisałem, bo co mogło mi zaszkodzić? 1.09. Słyszeliśmy już także, że Japonia skapitulowała. 3.09. Dziśnaświecie pierwszy dzieńpokoju. U Rusków wielkieświęto; każ dy chodzi pijany, poniewa ż jak nam mówili wartownicy, w wielu przedsi ę biorstwach rozdawano ludziom wódk ę . Na dacie 3.09.1945 ko ń cz ą si ę moje zapiski w pami ę tniczku, kalendarzyku z 1945 roku. (...) W trakcie naszej podróży dołączano do naszego pociągu coraz to inne wagony z byłymi jeńcami, Polakami. Po drodze jak przed rokiem przejeżdżaliśmy przez wioski i miasteczka dotąd jeszcze noszące ślady wojny - kul na ścianach i mocno uszkodzonych dachów, – domów popadających w ruinę, opuszczonych przez mieszkańców, pewnie z braku środków finansowych. Zatrzymywaliśmy się na kilku stacjach kolejowych, również raz lub dwa między stacjami w szczerym polu, gdzie były niewielkie zabudowania. Wychodziliśmy z wagonów nieco wyprostować kości i wtedy podchodzili do nas ciekawscy cywile, proponując nam sprzedaż naszej odzieży i nowej bielizny, w zamian oferując używaną i dodatkowo ruble. Niewątpliwie przyczyną była bieda na tamtych terenach po wojnie. Żołnierze konwojujący nas do granicy polskiej przyglądali się tym „transakcjom", (kilka miało miejsce) i podśmiewali się, nie interweniowali. Spotkaliśmy się również, ku naszemu zaskoczeniu, z ich zachętą: „Jeśli ktoś z Was chce może zostać w Związku Radzieckim u nas „toże charaszo" – też dobrze. Jakoś nikt z nas nie chciał zostać w takim „Raju" i odtąd pilnował, aby mu pociąg nie uciekł. Podróż nie była taka długa do wolności aniżeli na zesłanie, wówczas na Półwysep Kola do Murmańska. Mogę jednakże powiedzieć: wreszcie dotarliśmy na naszą nową granicę w Brześciu nad Bugiem. Tu nas przyjęto dosyć chłodno, ale nakarmiono i wyładowano z wagonów szeroko-torowych do polskich. Na krótko przed odjazdem w dalszą trasę na Śląsk wszystkie wagony dokładnie zamknięto i ku naszemu zdziwieniu zauważyliśmy, owszem, polskich żołnierzy nas eskortujących, ale z bagnetami nasadzonymi na karabiny. Zadawaliśmy sobie pytanie: "Co to znaczy, że tak nas strzegą we własnym kraju ? ". Po kilkunastu godzinach okazało się, że celem naszej podróży był Obóz Przejściowy w Jaworznie Śląskim. Tu wszystko stało się jasne, gdy stanęliśmy przed komisją wojskową w „stroju Adama" i oprócz normalnego badania lekarskiego kazano nam podnieść ramiona do góry i naprężać skórę pod pachami. Z wielką uwagą szukano małego niezmywalnego tatuażu oznaczającego grupę krwi: „0", „A", „B" etc. jakim oznaczeni byli Niemcy w armii hitlerowskiej, służący w jednostkach „SS" („Sturm Staffel) tj: brygada szturmowa, a później w „Waffen SS" czyli „Broń SS" - wojsko najbardziej waleczne i wierne Hitlerowi. Nie chciałem wprost uwierzyć, gdy w mojej obecności zidentyfikowano 2-ch takich „Polaków". Byli to chyba niemieccy Ślązacy, którzy dobrze znali język polski i podając się za naszych prawdziwych rodaków uciekli z Rosji i mieli zamiar uciec przed sprawiedliwością. Wiadomo, że do służby w armii niemieckiej zmuszano Polaków z wielu ziem Polski, z Wielkopolski, z Pomorza, ze Śląska, z Łodzi i innych. W naszej grupie miałem kilku dobrych kolegów Ślązaków i najbardziej utkwili mi w pamięci koledzy Edwin Wilczek, kolega Musioł i kolega Mandrysz – zawsze sobie pomagaliśmy. Stosunkowo długo przebywaliśmy w obozie w Jaworznie Śląskim, ale przecież musiano nas dokładnie „prześwietlić" i przed następną komisją każdy musiał opowiedzieć swój życiorys, gdyż prawie nikt nie miał dokumentów tożsamości. Nie obyło się też bez uwiarygodnienia zeznań własnoręcznym podpisem. Naturalnie każdy podlegał zaewidencjonowaniu w rejestrze obozowym. Nazywało się w Murmańsku, że napewno weźmiemy udział w ważnym, przygotowywanym w kraju Referendum, ale tak się nie stało. Za wiele formalności i wymagań. Naprawdę już wolnym, z bezcennym papierkiem zwolnienia w kieszeni - z datą 1.07.1946 - poczułem się w pociągu- kierunek DOM. Wychodziłem z założenia, że nasza kochana mama, siostry Ela, Bogusia oraz bracia Alojzy i Kazik wiedzieli o moim rychłym powrocie z tułaczki po świecie, gdyż w Jaworznie Śl. spotkałem kolegę z ławy szkolnej szkoły podstawowej o nazwisku Hoga z Cisowej, który miał szczęście być zwolnionym z obozu i opuścić Jaworzno wcześniej. Przyrzekł mi solennie, że Mamę powiadomi o moim lada momencie pojawieniu się. Wybrałem pociąg przez Toruń, bowiem w kieszeni miałem również dokumenty i fotografie rodzinne kolegi Przegiętki, który jak pisałem, zmarł na moich oczach w obozie w Murmańsku w wyniku spożycia nie do końca dopieczonych na „kozie" kartofli. Rodzina jego mieszkała właśnie w Toruniu. Bałem się trochę tej przykrej misji powiadomienia żony o śmierci jej męża, ale ktoś musiał to uczynić. Moje obawy okazały się słuszne, bo p. Przegiętka nie chciała uwierzyć, że mąż nie żyje, mimo iż wręczyłem jej dokumenty i fotografie nieboszczyka. Przerwanie podróży w Toruniu stworzyło okazję odwiedzenia po wojnie mego stryja Franciszka i jego rodziny. I tu utkwił mi w pamięci wprost zabawny szczegół naszego powitania. Po otwarciu drzwi w progu stanęła moja kochana kuzyneczka Femcia i z donośnym krzykiem: „Mamo, Rusek!!!", uciekła do pokoju. Nic dziwnego, że po tylu latach niewidzenia się, mnie nie poznała. Trochę podrosłem, a w dodatku ten ubiór! Miałem na sobie kompletny mundur żołnierza rosyjskiego (naturalnie bez jakichkolwiek naszywek), a na wygolonej głowie furażerkę. Wypisz, wymaluj naprawdę Rusek! Uśmiałem się do łez, ale świadczyło to też o tym, jak musieli zachowywać się rosyjscy żołnierze i jak byli przyjmowani przez Polaków, gdy „wyzwalali" nasz kraj. Rodzina stryjka bardzo mile mnie przyjęła, rozmowom i wspomnieniom „nie było końca" 74 . Jan Pawelczyk po 2,5 latach wrócił do domu w Cisowej, ożenił się z Ireną Borkowicz, córką Bernarda Borkowicza, nauczyciela i kierownika szkoły w Białej Rzece k. Redy, a obecnie mieszka w Gdańsku Przymorzu 75 . Historia, którą przeżył jest tylko jedną z setek tysięcy ofiar okupacji niemieckiej. Specjalny Sąd Karny w Gdańsku Specjalny Sąd Karny w Gdańsku wyrokiem w dniach od 25 kwietnia do 9 maja i od 21 do 31 maja 1946 r. rozpoznawał sprawę zbrodni Johna Paulusa i wspólników w obozie Stutthof, a 74 J. Pawelczyk, Wspomnienia (maszynopis w posiadaniu autora). 75 Relacja Jana Eligiusza Pawelczyka, z dn. 3 kwietnia 2013 r. zam. w Gdańsku Przymorzu. mianowicie Johna Paulusa ur. w 1908 r. w Gdańsku, narodowości niemieckiej, zam. w Gdańsku, Józefa Reitera ur. w 1907 r. wpisanego do III grupy NLN, zam. w Gdyni Cisowej, Wacława Kozłowskiego ur. w 1903 r. we wsi Tuny pow. Wagrowiec, Kazimierza Kowalskiego ur. w 1900 r. w Rogowie pow. Żnin, zam. w Gdańsku, Wandy Klaff ur. w 1922 r. w Gdańsku, zam. w Gdańsku, Gerdy Steinhof ur. w 1922 r. w Gdańsku, Niemki zam. w Gdańsku, Elżbiety Becker ur. w 1923 r. w Neuteich, Niemki zam. w Neuteich, Ewy Paradies ur. w 1920 r. w Lęborku, Niemki zam. w Lęborku, Jenny Wandy Barkmann ur. w 1922 r. w Gdańsku, Niemki zam. w Gdańsku, Aleksego Duzdala ur. w 1911 r. w Łukowie, zam. w Słuchowie, Franciszka Szopińskiego ur. w 1895 r. w Dziemianach pow. kościerski, zam. w Dziemianach, Tadeusza Kopczyńskiego ur. w 1915 r. w Płoski zam. w Ramburgu, Jana Preisa ur. w 1920 r. w Bochum zam. w Bydgoszczy, Jana Breita ur. w 1916 r. w Bydgoszczy, zam. w Bydgoszczy, Erny Beilhardt ur. w 1907 r. w Neuitich, Niemki, zam. w Gdańsku - oskarżonych o to, że w okresie od września 1939 r. do stycznia 1945 r. w obozie Stutthof, idąc na rękę okupacyjnej władzy niemieckiej i będąc funkcjonariuszami obozu koncentracyjnego Stutthof, brali udział w znęcaniu się nad osadzonymi w obozie osobami i w dokonywaniu zabójstw tych osób, a w szczególności, Oberschafuhrera SS i kierownika kolumny robotniczej więźniów – przez bicie ich pałką, ranienie i kaleczenie ich, masowe zabijanie i strzelanie do nich; Józefa Reitera, kapo, przez bicie kijami i kamieniami, obciążanie nadmierną pracą, kaleczenie więźniów i zabijanie, przy czym osobiście zabił ponad 20 osób; Wacława Kozłowskiego, kapo i starszy obozowy, przez bicie, kopanie, łamanie kości, duszenie, wieszanie, głodzenie, pozbawił życia setki osób; Kazimierza Kowalskiego, jako izbowego, tłumacza i blokowego, przez bicie, wieszanie, a także torturowanie więźniów przy wymuszaniu zeznań przez gestapo; Wandy Klaff; Gertrudy Steinhof; Elżbiety Becker; Ewy Paradies; Jenny Wandy Barkmann, jako SS Frauen i strażniczki obozu przez bicie więźniarek, głodzenie ich, obciążanie nadmierną pracą i wydzielanie osłabionych i niezdolnych do pracy specjalnej grupy, która następnie była niszczona; Aleksego Duzdala, sanitariusza i kapo; Franciszka Szopińskiego, kapo przez bicie więźniów i zabijanie ich; Tadeusza Kopczyńskiego, kierownika robót murarskich i zastępcy izbowego, przez bicie więźniów i głodzenie ich; Jana Preissa, kapo i nadzorcy nad zatrudnionymi przy pracy więźniami obozu, przez dokonywanie zabójstw osób spośród osadzonych w obozie więźniów, a nadto za pomocą bicia i obciążania nadmierną pracą znęcanie się na będącymi pod jego nadzorem więźniami; Jana Breita w szpitalu w Stutthof i w cegielni Hoppehill oraz w krematorium obozowym brał udział w zabijaniu więźniów w obozie przez wstrzykiwanie im trucizny, spalanie w krematorium ludzi jeszcze z oznakami życia, przez topienie w wodzie oraz bicie, przy czym pozbawił życia wielu więźniów; Erny Beilhardt, członkini NSDAP i SS, która pełniąc obowiązki dozorczyni w czasie od sierpnia do listopada 1944 r. w obozie centralnym Stutthof, brała udział w znęcaniu się nad przydzielonymi jej do obozu więźniarkami, głodząc je, obciążając nadmierną pracą, oraz pobudzając do bicia i tolerując bicie tych więźniarek przez podległe dozorczynie, za które to czyny stanowiące zbrodnie z art. 1 § 1 Dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 r. w brzmieniu Dekretu PKWN z dnia 16 lutego 1945 r. (Dz.U.R.P. Nr 7, poz. 29) postanowił uznać winnymi czynów zarzuconych im aktem oskarżenia i skazać ich za powyższe winy na karę śmierci, utratę praw publicznych i obywatelskich, praw honorowych na zawsze, konfiskatę całego ich mienia 76 . Oskarżonego Kazimierza Kowalskiego uznano winnym tego, że w okresie od 1 lutego 1940 do 1944 r., idąc na rękę okupacyjnej władzy niemieckiej działał na szkodę osób, a w tym ludności cywilnej i jeńców wojennych osadzonych w obozie koncentracyjnym Stutthof, bił chorych więźniów, brał udział jako tlumacz w przesłuchiwaniu Polek przez gestapo, skazał na karę wiezienia na trzy lata, utratę praw publicznych i honorowych praw obywatelskich na trzy lata oraz konfiskatę całego majątku. Ernę Beilhardt uznano winną za to, że w okresie od października do listopada 1944 r. idąc na rękę okupacyjnej władzy niemieckiej przez uczestniczenie w charakterze członka w organizacji SS mającej na celu dokonywanie zabójstw i prześladowanie osób spośród ludności polskiej oraz znęcanie się nad tymi osobami i biorąc w ten sposób udział w dokonywanych przez tę organizację zbrodniach działając na szkodę ludności polskiej i państwa polskiego, dopuściła się przestępstwa, za które skazano ją na karę więzienia na pięć lat, utratę praw publicznych i obywatelskich przez pięć lat oraz konfiskatę całego jej majątku. 76 Sąd Rejonowy w Gdyni. Odpis wyroku nr 382/46, z dn. 31 maja 1946 r. Natomiast Specjalny Sąd Karny w Gdańsku uniewinnił od zarzutów postawionych im aktem oskarżenia Aleksego Duzdala i Jana Preissa 77 . Według Dietera Schenka drugi proces toczył się w Gdańsku od 8 do 11 października 1947 r. przed Sądem Wojewódzkim. Na karę śmierci skazano osoby, które pełniły w obozie Stutthof wyższe funkcje: kierownika wydziału III, SS-hauptsturmfuhrera Theodora Meyera; dowódcę obozu żydowskiego, SS-oberscharfuhrera Ewalda Fotha; SS-oberscharfuhrera Alberta Paulitza, SSunterscharfuhrera Fritza Petersa, SS-oberscharfuhrera Hansa Racha, SS-rottenfuhrera Karla Zurellę, SS-unterscharfuhrera Kurta Dietricha, SS-rottenfuhrera Karla Eggerta, SS-rottenfuhrera Paula Wellnitza i kapo Alfreda Nicolaysena. Wyroki (z wyjątkiem Nicolaysena, którego ułaskawiono) zostały wykonane. Kierownik wydziału politycznego, SS-unterscharfuhrer Erich Thun, skazany został na dożywotnie więzienie. Czternastu esesmanów otrzymało kary pozbawienia wolności od trzech do piętnastu lat. W trzecim i czwartym procesie (5-10 listopada i 19-29 listopada 1947 r.) przed sądem stanęło 39 esesmanów i jeden więzień funkcyjny. Sąd wydał jeden wyrok dożywotniego więzienia oraz orzekł kary pozbawienia wolności od trzech miesięcy do piętnastu lat 78 . Wszystkie zbrodnie popełnione w okresie okupacji niemieckiej nigdy nie zostały wyjaśnione i osądzone. Tekst opublikowany wcześniej w Zeszytach Gdy ń skich Nr 8, wydawanych przez Wyższą Szkołę Komunikacji Społecznej w Gdyni. Ks. dr Mirosław Józef Gawron Studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie i w Gdańsku. Uzyskał tytuł magistra teologii na Wydziale Teologicznym Papieskiej Akademii Teologicznej w Poznaniu, a rozprawę doktorską obronił na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Autor ponad 30. publikacji książkowych. M.in.: Sanktuarium Maryjne w Trąbkach Wielkich. Kościół w Gdyni Orłowie, Ogniwa z dziejów prezbiterium poewangelickiej świątyni w Gdyni Orłowie, Kult Maryjny w Gdyni, Z dziejów parafii w Kolbudach i Pręgowie oraz autor biografii ks. prałata Jana Majdera i ks. prałata Stanisława Zawackiego. Współpracownik WSKS w Gdyni. 77 Tamże. 78 D. Schenk, Albert Foster, Gdańsk, 2002, s. 348.	<urn:uuid:c2769cd9-e18d-4642-bec9-11aeba4bb817>	finepdfs	2.757813	CC-MAIN-2017-13	http://2wojna.gdynia.pl/materialy/Gawron.pdf	2017-03-29T13:11:10Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-13/segments/1490218190295.65/warc/CC-MAIN-20170322212950-00581-ip-10-233-31-227.ec2.internal.warc.gz	2,478,952	0.999722	0.999808	0.999808	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 3568, 7684, 12326, 17147, 21711, 26411, 30611, 34831, 39251, 43999, 48572, 53127, 57710, 61908, 65155, 69437, 73598, 78143, 83025, 88035, 93696, 98723, 103913, 109279, 114904, 121386, 126248, 128421 ]	1	0
RLK Data 09-04-2016 GOSPODARZE GOŚCIE K2 RYKI BASKET LO RYKI KOLEJKA II - \| K2 RYKI \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Nr \| Zawodnik \| Pkt \| Za 3 \| \| \| Za 2 \| \| \| Z gry \| \| \| Za 1 \| \| \| Zbiórki \| Asysty \| Straty \| Przechwyty \| Bloki \| \| \| \| \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| \| \| \| \| \| \| 7 \| Marek Majchrzak \| 12 \| 0 \| 1 \| 0,0% \| 4 \| 13 \| 30,8% \| 4 \| 14 \| 28,6% \| 4 \| 6 \| 66,7% \| 9 \| 2 \| 1 \| 5 \| 1 \| \| 5 \| Łukasz Tomaszek \| 17 \| 0 \| 2 \| 0,0% \| 6 \| 11 \| 54,5% \| 6 \| 13 \| 46,2% \| 5 \| 7 \| 71,4% \| 0 \| 2 \| 9 \| 2 \| 1 \| \| 6 \| Łukasz Miażdżyk \| 11 \| 0 \| 0 \| \| 4 \| 7 \| 57,1% \| 4 \| 7 \| 57,1% \| 3 \| 4 \| 75,0% \| 3 \| 2 \| 2 \| 2 \| 0 \| \| 8 \| Michał Jeżo \| 15 \| 0 \| 1 \| 0,0% \| 7 \| 8 \| 87,5% \| 7 \| 9 \| 77,8% \| 1 \| 2 \| 50,0% \| 10 \| 1 \| 5 \| 6 \| 1 \| \| 2 \| Wojciech Wojdat \| 2 \| 0 \| 2 \| 0,0% \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 1 \| 3 \| 33,3% \| 0 \| 0 \| \| 5 \| 0 \| 3 \| 0 \| 0 \| \| 1 \| Maciej Ciemiński \| 3 \| 0 \| 0 \| \| 1 \| 3 \| 33,3% \| 1 \| 3 \| 33,3% \| 1 \| 2 \| 50,0% \| 1 \| 6 \| 1 \| 1 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| SUMA \| 60 \| 0 \| 6 \| 0,0% \| 23 \| 43 \| 53,5% \| 23 \| 49 \| 46,9% \| 14 \| 21 \| 66,7% \| 28 \| 13 \| 21 \| 16 \| 3 \| BASKET LO RYKI \| Nr \| Zawodnik \| Pkt \| Za 3 \| \| \| Za 2 \| \| \| Z gry \| \| \| Za 1 \| \| \| Zbiórki \| Asysty \| Straty \| Przechwyty \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| C \| W \| % \| \| \| \| \| \| 14 \| Emil Jeżo \| 12 \| 2 \| 8 \| 25,0% \| 2 \| 13 \| 15,4% \| 4 \| 21 \| 19,0% \| 2 \| 2 \| 100,0% \| 3 \| 3 \| 5 \| 4 \| \| 15 \| Tomasz Pietryka \| 2 \| 0 \| 0 \| \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 0 \| 0 \| \| 0 \| 1 \| 0 \| 1 \| \| 13 \| Kamil Pietryka \| 8 \| 1 \| 5 \| 20,0% \| 2 \| 6 \| 33,3% \| 3 \| 11 \| 27,3% \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 1 \| 3 \| 5 \| 0 \| \| 6 \| Bartosz Bliźniak \| 2 \| 0 \| 2 \| 0,0% \| 1 \| 4 \| 25,0% \| 1 \| 6 \| 16,7% \| 0 \| 0 \| \| 4 \| 2 \| 3 \| 0 \| \| 11 \| Bartosz Kępka \| 2 \| 0 \| 0 \| \| 1 \| 7 \| 14,3% \| 1 \| 7 \| 14,3% \| 0 \| 0 \| \| 6 \| 1 \| 3 \| 3 \| \| 4 \| Marcel Kępka \| 10 \| 0 \| 0 \| \| 5 \| 13 \| 38,5% \| 5 \| 13 \| 38,5% \| 0 \| 0 \| \| 10 \| 4 \| 3 \| 5 \| \| 5 \| Marcin Wąsik \| 3 \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 0 \| 0 \| \| 1 \| 1 \| 100,0% \| 0 \| 0 \| \| 0 \| 0 \| 0 \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| SUMA \| 39 \| 4 \| 16 \| 25,0% \| 12 \| 44 \| 27,3% \| 16 \| 60 \| 26,7% \| 3 \| 3 \| 100,0% \| 24 \| 14 \| 19 \| 14 \|	<urn:uuid:cfa076a2-f487-4254-ae80-9b83027e307a>	finepdfs	1.28125	CC-MAIN-2024-30	http://ryckaligakosza.pl/wp-content/uploads/2015/03/K2-LO.pdf	2024-07-21T19:11:13+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763517768.40/warc/CC-MAIN-20240721182625-20240721212625-00646.warc.gz	27,940,853	0.986659	0.972262	0.972262	[ "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1587, 2997 ]	2	0
Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 3 września 2022 r. do 24 września 2022 r. PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO PROJEKT MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO CZĘŚCI SOŁECTWA KAWĘCZYNEK, GMINA KONSTANCIN-JEZIORNA Zamawiający: Burmistrz Gminy Konstancin-Jeziorna Autorzy opracowania: mgr inż. arch. Ewa Klimkowska – Sul mgr Elżbieta Bartoszewska mgr inż. Agata Jędra Elżbieta Bartoszewska Wydział Planowania Przestrzennego Urząd Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna Konstancin-Jeziorna, lipiec 2022 r. Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska The following is a list of the most common types of software that are used in the field of computer science: 1. Operating Systems: These are the programs that control and manage the hardware and software resources of a computer system. 2. Programming Languages: These are the languages used to write computer programs. 3. Database Management Systems: These are the programs that allow users to store, retrieve, and manipulate data. 4. Web Development Tools: These are the tools used to create websites and web applications. 5. Software Development Tools: These are the tools used to develop software applications. 6. Data Analysis Tools: These are the tools used to analyze data and make decisions based on the analysis. 7. Project Management Tools: These are the tools used to manage projects and ensure that they are completed on time and within budget. 8. Collaboration Tools: These are the tools used to collaborate with others on projects and share information. 9. Security Tools: These are the tools used to protect computer systems from unauthorized access and attacks. 10. Virtualization Tools: These are the tools used to create virtual machines and run multiple operating systems on a single physical machine. Spis treści 1. Przedmiot i zakres opracowania ................................................................. 4 2. Materiały źródłowe .................................................................................. 6 1) Akty prawne i uchwały ........................................................................... 6 2) Mapy ....................................................................................................... 7 3) Bibliografia ............................................................................................. 7 3. Informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy .............. 7 4. Informacja o głównych celach i zawartości projektu planu .................................. 8 5. Powiązania z innymi dokumentami .................................................................... 14 6. Istniejący stan środowiska ............................................................................. 15 1) Położenie fizyczno-geograficzne ............................................................ 15 2) Rzeźba terenu ........................................................................................ 16 3) Budowa geologiczna ............................................................................... 16 4) Obszary występowania złóż kopalin oraz obecne i przyszłe potrzeby eksploatacji tych złóż ................................................................. 17 5) Gleby i chronione użytki rolnicze i leśne .................................................. 17 6) Warunki hydrologiczne ............................................................................ 17 a) Wody powierzchniowe ........................................................................ 17 b) Wody podziemne ................................................................................ 17 c) Główne zbiorniki wód podziemnych .................................................... 17 d) Warunki korzystania z wód regionu wodnego i zlewni ......................... 18 e) Obszary zagrożone powodzią lub podtopieniami ................................. 18 7) Warunki klimatyczne i stan powietrza atmosferycznego ......................... 18 8) Ochrona uzdrowiskowa ........................................................................... 18 9) Szata roślinna i świat zwierzęcy ............................................................. 19 Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska 10) Formy ochrony przyrody ................................................................. 19 11) Ochrona zabytków i dóbr kultury współczesnej ........................................... 19 7. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu .................................................................................................................. 19 8. Stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem ............... 19 9. Istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody .................................................................................................................. 20 10. Ocena i analiza przewidywanych znaczących oddziaływań ustaleń projektu planu na środowisko .................................................................................................................. 20 1) Wpływ na jakość i zasoby wód ........................................................................ 20 2) Wpływ na powierzchnię ziemi oraz gleby .................................................... 20 3) Wpływ na powietrze ......................................................................................... 21 4) Wpływ na klimat ............................................................................................. 21 5) Wpływ na różnorodność biologiczną .............................................................. 21 6) Wpływ na świat roślin i zwierząt .................................................................... 22 7) Wpływ na ochronę przyrody .......................................................................... 22 8) Wpływ na zabytki i dobra materialne ............................................................ 22 9) Wpływ na ludzi ............................................................................................... 23 11. Oddziaływanie transgraniczne .................................................................................. 23 12. Dokumenty dotyczące ochrony środowiska uwzględnione podczas opracowywania prognozy oddziaływania na środowisko .................................................................................. 23 13. Rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie .......... 23 14. Wnioski .............................................................................................................. 23 15. Streszczenie w języku niespecjalistycznym .......................................................... 24 16. Załącznik ............................................................................................................ 26 Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska 1. Przedmiot i zakres opracowania Przedmiotem niniejszego opracowania jest prognoza oddziaływania na środowisko miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna, zwana dalej „prognozą”. Obowiązek sporządzenia prognozy wynika z art. 17 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 51 ust. 1 w związku z art. 46 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Na obowiązek sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko dotyczącej projektu planu miejscowego wskazuje również art. 17, pkt. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego wraz z prognozą, uwzględniając zapisy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Stosownie do tej ustawy projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko przedkładane są instytucjom i organom właściwym do zaopiniowania i uzgodnienia projektu planu, a także jest przedmiotem społecznej oceny – podlega wyłożeniu do publicznego wglądu, a jej ustalenia mogą mieć wpływ na decyzje rady gminy w sprawie uchwalenia planu miejscowego. W prognozie ocenia się stan i funkcjonowanie środowiska, odporność na degradację i zdolność do regeneracji wynikające z uwarunkowań określonych w opracowaniu ekofizjograficznym oraz tendencje do zmian w przypadku braku realizacji ustaleń projektowanego planu. Rozpatrywane są także skutki realizacji ustaleń projektu planu. Projektowane użytkowanie i zagospodarowanie terenów jest analizowane pod kątem zgodności z uwarunkowaniami określonymi w opracowaniu ekofizjograficznym, z przepisami prawa dotyczącymi ochrony środowiska, skuteczności ochrony bioróżnorodności i właściwych proporcji pomiędzy terenami o różnych formach użytkowania. Ocenia się określone w projekcie planu warunki zagospodarowania przestrzennego, wynikające z potrzeb ochrony środowiska, odpowiedniego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych. Ponadto uwzględniane są zagrożenia dla środowiska i wpływ na zdrowie ludzi, skutki dla istniejących form ochrony przyrody i innych obszarów chronionych i zakres zmian w krajobrazie, oraz możliwość rozwiązań eliminujących lub ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko. W prognozie zawarte są, jeśli zachodzi taka potrzeba, również propozycje innych rozwiązań w projekcie planu, sprzyjających ochronie środowiska. Zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko prognoza: Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Baroszeńska – zawiera informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu oraz jego powiązaniach z innymi dokumentami; – zawiera informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy; – zawiera propozycje dotyczące przewidywanych metod analiz skutków realizacji postanowień projektowanego dokumentu oraz częstotliwość jej przeprowadzania; – zawiera informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko; – określa, analizuje i ocenia istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stany w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu; – określa, analizuje i ocenia istniejący stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem; – określa, analizuje i ocenia istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów chronionych; – określa, analizuje i ocenia istniejące problemy ochrony środowiska ustanowione na szczeblu międzynarodowym albo krajowym, istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu oraz sposoby, w jakich te cele ochrony środowiska zostały uwzględnione podczas opracowywania dokumentu; – określa, analizuje i ocenia przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne na środowisko; – przedstawia rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji projektowanego dokumentu; – przedstawia rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz opis metod dokonania oceny prowadzącej do tego wyboru. Informacje zawarte w prognozie powinny być opracowane stosownie do stanu współczesnej wiedzy i metod oceny oraz dostosowane do zawartości i stopnia szczegółowości projektowanego dokumentu oraz etapu przyjęcia tego dokumentu w procesie opracowywania dokumentów powiązanych z tym dokumentem. Ponadto w prognozie uwzględnia się informacje zawarte w prognozach oddziaływania na środowisko sporządzonych dla innych, przyjętych już, dokumentów powiązanych z projektem dokumentu będącego przedmiotem postępowania. Zakres przestrzenny prognozy pokrywa się z granicami obszaru objętego projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prognozą objęto również tereny przyległe w zakresie w jakim prognozuje się wpływ ustaleń projektu planu na środowisko w odniesieniu do tych terenów. Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska Stosownie do wymogów art. 53 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko sporządzający projekt planu miejscowego uzgodnił z właściwymi organami tj. Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (RDOŚ) oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym (PPIS) zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko. Pismem WOOŚ-III.411.125.2020.MM z dnia 30 czerwca 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie ustalił: a) zakres prognozy oddziaływania na środowisko zgodny z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, b) stopień szczegółowości, stwierdzając że w prognozie powinien być przedstawiony wpływ planowanego zagospodarowania na chronione gatunki roślin, zwierząt i grzybów oraz krajobraz i klimat. Pismem ZNS.4700.34.z.2020 z dnia 26 czerwca 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Piasecznie z/s w Chylicach ustalił, że zakres i stopień szczegółowości informacji zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko powinien uwzględniać wymagania określone w art. 51 ust. 2 i art. 52 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. 2. Materiały źródłowe 1) Akty prawne i uchwały - Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1326 z późn. zm.), - Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973 z późn. zm.), - Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503), - Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916) - Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2021r. poz. 1301), - Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm.), - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Jaroszewska – Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2015 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Środkowej Wisły (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r. poz. 3449 z późn. zm.), – Uchwała nr 97/III/17/99 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 27 grudnia 1999 r. w sprawie przyjęcia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna, – Uchwała nr 244/V/17/2008 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 8 września 2008 r. w sprawie Statutu Uzdrowiska Konstancin-Jeziorna (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r. poz. 5696 z późn. zm.), – Uchwała nr 143/VIII/11/2019 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna. 2) Mapy – mapy.geoportal.gov.pl, – gsip.konstancinjeziorna.pl. 3) Bibliografia – Borzyszkowski J. i inni, Opracowanie ekofizjograficzne dla gminy Konstancin-Jeziorna, Etap I – wstępne studium ekofizjograficzne, 2003, – Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Warszawa 2009, – Stupnicka E., Stempień-Sałek M., Geologia regionalna Polski, Warszawa 2016 – Woś A., Klimat Polski, Warszawa 1999, – Zaczkiewicz E., Prognoza oddziaływania na środowisko do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Konstancin-Jeziorna, 2017, – Zaczkiewicz E., Opracowanie ekofizjograficzne gminy Konstancin-Jeziorna, 2009. 3. Informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy Podstawowym celem sporządzenia prognozy jest analiza skutków realizacji ustaleń analizowanego projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla środowiska, analiza potencjalnych skutków zmiany stanu środowiska w przypadku braku jego realizacji oraz ocena czy analizowane zmiany w środowisku będą znaczące. Ponadto w prognozie zostały określone propozycje rozwiązań, dzięki którym skutki te będą mogły zostać wyeliminowane lub zlagodzone (w dostosowaniu do przyjętej szczególowości i charakteru ustaleń projektu planu). Prognoza została opracowana w kilku etapach obejmujących: a) prace dokumentacyjno-analityczne polegające na zebraniu i analizie materiałów wejściowych obejmujące w szczególności: analizę treści projektu planu oraz jego powiązań z innymi dokumentami, analizę istniejącego stanu środowiska i problemów jego ochrony, inwentaryzację istniejącego zagospodarowania terenu; b) ocenę oddziaływania na środowisko obejmującą identyfikację możliwych znaczących i potencjalnie znaczących oddziaływań na poszczególne komponenty środowiska, z uwzględnieniem zależności między elementami środowiska i między oddziaływaniemi na te elementy; c) przedstawienie rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji lub braku realizacji projektowanego dokumentu; d) przedstawienie metod monitorowania skutków realizacji ustaleń ocenianego projektu planu. W trakcie opracowania prognozy wzięto pod uwagę specyfikę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym plan miejscowy sporządza się w celu ustalenia przeznaczenia terenów oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy. W tym miejscu należy zauważyć, że plan miejscowy nie określa ram czasowych w jakich planowane zagospodarowanie terenu ma nastąpić, jak również nie gwarantuje tego, że na całym terenie docelowo powstanie zainwestowanie w maksymalnej dozwolonej wielkości i skali. Powyższe powoduje, że prognozowanie zmian w środowisku ograniczone jest do wskazania potencjalnych oddziaływań praktycznie bez możliwości zwymiarowania zmian i przekształceń. Skutki realizacji planu i ocena ich wpływu na środowisko mogą być zatem przedstawione prawie wyłącznie metodą opisową, a metody ilościowe będą tu miały ograniczone zastosowanie. 4. Informacja o głównych celach i zawartości projektu planu Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sporządza się w celu ustalenia przeznaczenia terenów oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy, z jednoczesnym uwzględnieniem ładu przestrzennego oraz dostosowaniem funkcji, struktury zabudowy intensywności zagospodarowania do uwarunkowań przestrzennych i przyrodniczych terenu. Plan miejscowy sporządzany jest na podstawie uchwały nr 143/VIII/11/2019 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 23 października 2019 r. Obszar objęty opracowaniem planu znajduje się w centralnej części sołectwa Kawęczynek i obejmuje działki z obrębem ewid. 00-10 Kawęczynek-Borowina, o nr ewid.: 112/9, 112/10, 112/11, 112/5 122/8, 122/9, część południową działki 122/6 oraz część północną działki 122/13. Powierzchnia obszaru objętego sporządzeniem planu miejscowego wynosi ok. 1,99 ha. Nadrzędnym założeniem sporządzenia i uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna jest jednoznaczne wyznaczenie granic terenu usług publicznych, przyjmując zachowanie ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju za podstawę tych ustaleń. Zakres przedmiotowy projektu planu odpowiada wymogom określonym w art. 15 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rysunek 1. Rysunek projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna W analizowanym projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalono: 1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania; 2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego; 3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu; 4) zasady kształtowania krajobrazu; Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska 5) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów; 6) granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów; 7) szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym; 8) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy; 9) zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej; 10) sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów; 11) stawkę procentową, na podstawie której ustala się opłatę związaną ze wzrostem wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego; 12) kolorystykę obiektów budowlanych oraz pokrycie dachów; 13) minimalną powierzchnię nowo wydzielanych działek budowlanych. Z powodu braku okoliczności faktycznie uzasadniających dokonanie takich ustaleń w analizowanym projekcie planu miejscowego nie ustalono: 1) zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej. 2) wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych; 3) granic i sposobu zagospodarowania terenów górniczych, obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, obszarów osuwania się mas zieminych, krajobrazów priorytetowych określonych w audycie krajobrazowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Ustalenia w zakresie przeznaczenia terenów o różnych zasadach zagospodarowania przedstawiają się następująco: - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej – oznaczony na rysunku planu symbolem MN, - teren zabudowy usługowej z zakresu usług publicznych, oznaczony na rysunku planu symbolem UP, - teren przeznaczony na cele gospodarki rolnej, oznaczony na rysunku planu symbolem R, - teren komunikacji – droga publiczna klasy dojazdowej, oznaczony na rysunku planu symbolem KDD. W zakresie ochrony i kształtowania ładu przestrzennego na całym obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustalono kolorystykę obiektów budowlanych (nakaz stosowania kolorystyki elewacji zewnętrznych budynków w odcieniach bieli, szarości i beżu o niskim nasyceniu barw oraz w naturalnej kolorystyce wynikającej ze stosowania na elewacji materiałów takich jak: drewno, cegła, kamień, szkło, blacha) oraz pokryć dachowych (nakaz stosowania pokryć dachowych w odcieniach brązu, czerwieni i szarości, z tym że nakaz ten nie dotyczy dachów z nawierzchnią ziemną urządzoną w sposób zapewniający naturalną wegetację). W zakresie ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu w projekcie planu ustalono: - zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z opisanymi w planie wyłączeniami; - zakaz lokalizacji obiektów i urządzeń, które nie dotrzymują obowiązujących standardów emisyjnych, w tym w zakresie hałasu, - zakaz lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, - zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna. Dla terenu objętego sporządzeniem projektu planu obowiązują nakazy, zakazy i ograniczenia wymienione w statucie uzdrowiska oraz wynikające z przepisów dotyczących lecznictwa uzdrowiskowego, uzdrowisk, i obszarów ochrony uzdrowiskowej oraz gmin uzdrowiskowych, w szczególności art. 38 pkt 3 oraz art. 38a ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, ustalone dla strefy C ochrony uzdrowiskowej. W celu ochrony obszaru głównych zbiorników wód podziemnych nr 215 Subniecka Warszawska oraz nr 215A „Subniecka Warszawska część centralna” w projekcie planu nakazano: - prowadzenie wszelkich inwestycji w sposób zapobiegający zanieczyszczeniu wód podziemnych, - przestrzeganie zasad zagospodarowania określonych w przepisach odrębnych dotyczących ochrony wód podziemnych. Obszar opracowania położony jest w granicach obszaru występowania urządzeń melioracji wodnych. W celu ochrony tego obszaru ustalono: 1) przed realizacją zabudowy i zagospodarowania terenu nakaz przebudowy rurociągów melioracyjnych w przypadku wystąpienia kolizji z budynkami i powierzchniami utwardzonymi, w celu niedopuszczenia do zmiany stosunków wodnych na działkach sąsiednich; 2) nakaz ochrony systemu melioracyjnego w szczególności utrzymania i wielkości przepływu. W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy infrastruktury technicznej ustalono: a) w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu wodociągów ustalono: - zaopatrzenie w wodę z sieci wodociągowej, - obowiązek projektowania i wykonania sieci wodociągowej w sposób uwzględniający potrzeby ochrony przeciwpożarowej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach odrębnych. b) w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu kanalizacji sanitarnej i gospodarki wodami opadowymi ustalono: - odprowadzenie ścieków sanitarnych - do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej; - do czasu realizacji gminnej sieci kanalizacji sanitarnej możliwość odprowadzenia ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych; - zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych na terenach MN i UP w granicach własnej działki, - wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałą nawierzchni, w szczególności z terenów dróg i parkingów, powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym w przepisach odrębnych przed ich odprowadzeniem do tych systemów kanalizacyjnych, wód lub ziemi; - obowiązek kształtowania powierzchni działek w sposób zabezpieczający sąsiednie tereny przed spływem wód opadowych i roztopowych. c) w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu elektroenergetyki ustalono zaopatrzenie w energię elektryczną z istniejących i projektowanych sieci elektroenergetycznych 0,4kV i 15kV oraz ze źródeł energii odnawialnej; d) w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu gazownictwa oraz z zakresu ogrzewania budynków ustalono: - zaopatrzenie w gaz z sieci gazowej; - zaopatrzenie w ciepło ze źródeł indywidualnych, z preferencją dla źródeł energii odnawialnej, e) zakazano lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii wykorzystujących energię wiatru, f) w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu łączności publicznej ustalono możliwość realizacji tej infrastruktury na całym obszarze objętym planem, z uwzględnieniem przepisów odrębnych dotyczących w szczególności ochrony środowiska, g) w zakresie gospodarki odpadami ustalono nakaz zapewnienia na każdej działce budowlanej warunków do prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi, w szczególności do segregowania i magazynowania odpadów komunalnych powstałych na terenie nieruchomości przed ich transportem do miejsc odzysku lub unieszkodliwienia. 5. Powiązania z innymi dokumentami Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Burmistrz sporządza projekt planu miejscowego zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Zgodnie z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna, zatwierdzonym uchwałą nr 97/III/17/99 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 27 grudnia 1999 r. obszar objęty planem położony jest w strefie: - urbanizacji Ua (adaptowanej zabudowy), obejmującej tereny istniejącego, adaptowanego zainwestowania, z dopuszczeniem realizacji zabudowy mieszkalnej – zagrodowej i jednorodzinnej oraz usług o uciażliwości nie wykraczającej poza granice działki, - ochrony ekologicznej – SE, obejmującej teren powiązań ekologicznych i strefy izolacyjnej od wysypiska odpadów w Łubnej jest to teren niebudowlany i obowiązuje bezwzględny zakaz zabudowy, - ochrony wartości rolniczych – R, obejmującej tereny upraw rolniczych bez prawa zabudowy. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium. Ponadto dla obszaru objętego opracowaniem projektu planu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi Kawęczynek, zatwierdzony uchwałą nr 492/IV/31/2006 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 27 lutego 2006 r. roku, zm. uchwałą nr 11/VII/3/2014 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 29 grudnia 2014 r. Zgodnie z ustaleniami powyższego planu obszar objęty opracowaniem projektu planu położony jest częściowo na terenie zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem nieuciążliwych usług, częściowo na terenie przeznaczonym do wykorzystania na uprawy łąkowe, dla ekstensywnej gospodarki rolnej i retencji wód powierzchniowych, częściowo na terenie przeznaczonym na cele gospodarki rolnej oraz częściowo na terenie drogi dojazdowej – gminnej. Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna, zgodny jest również z celami ochrony środowiska określonymi w nadrzędnych i równorzędnych dokumentach, ustanowionych na szczeblu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym, które wymieniono na początku Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 3 września 2022 r. do 24 września 2022 r. Cele tych dokumentów opierają się o podstawowe zasady zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi. Cele ustanowione we wspomnianych dokumentach obejmują m.in.: a) w zakresie użytkowania zasobów wodnych: - ograniczenie negatywnego wpływu na stosunki wodne i jakość wód powierzchniowych i podziemnych, - racjonalizacja gospodarki wodnej, - wzmocnienie ochrony dolin rzecznych, - ochrona obszarów wodno-błotnych; b) w zakresie zasobów biotycznych i krajobrazowych: - ochrona różnorodności biologicznej, - zapewnienie ciągłości korytarzy ekologicznych, - tworzenie spójnego przestrzennie systemu obszarów prawnie chronionych niezbędnych dla zachowania równowagi ekologicznej, - ochrona walorów krajobrazowych; c) zachowanie korzystnych warunków aerosanitarnych poprzez kształtowanie struktur ograniczających negatywne skutki zmian lokalnego klimatu (wpływają one na jakość powietrza, minimalizują wpływ hałasu i promieniowania elektromagnetycznego oraz przyczyniają się do zmniejszenia emisji substancji i energii); d) w zakresie gospodarki odpadowej: - minimalizacja wytwarzania oraz składowania odpadów, - osiągnięcie maksymalnych poziomów odzysku odpadów, - podniesienie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju selektywnej zbiórki odpadów komunalnych ulegających biodegradacji; e) potrzeby ochrony dziedzictwa kulturowego; f) konieczności kształtowania ładu przestrzennego; g) poprawa świadomości ekologicznej społeczeństwa. 6. Istniejący stan środowiska 1) Położenie fizyczno-geograficzne Zgodnie z klasyfikacją fizyczno-geograficzną J. Kondrackiego obszar gminy Konstancin-Jeziorna położony jest w prowincji Niż Środkowoeuropejski, podprowincji Niziny Środkowopolskie, makroregionie Nizina Środkowomazowiecka oraz w dwóch mezoregionach: część wschodnia gminy w mezoregionie Dolina Środkowej Wisły, część zachodnia gminy w mezoregionie Równina Warszawska. Granicę pomiędzy mezoregionami stanowi zbocze doliny. Gmina Konstancin-Jeziorna położona jest w środkowej części województwa mazowieckiego, w północno-wschodniej części powiatu piaseczyńskiego. Jej teren jest lekko nachylony w kierunku północno-wschodnim. Od centrum Warszawy dzieli ją ok. 20 km. Obszar opracowania znajduje się w południowej części wsi, poniżej ulicy Prostej. Południowa granica obszaru przylega do cieku wodnego, dopływu rzeki Małej. 2) Rzeźba terenu Gmina Konstancin-Jeziorna położona jest na obszarze dwóch głównych jednostek geomorfologicznych: wysoczyzny połodowcowej zdenudowanej i nie zdenudowanej oraz doliny rzecznej. Wieś Kawęczynek położona jest na Wysoczyźnie Równiny Warszawskiej, a teren, który zajmuje, obniża się nieznacznie w kierunku rzeki Małej. Wzdłuż południowo-zachodniej granicy wsi wysoczyzna morenowa została erozjnie obniżona i wypełniona piaskami i żwiarami tworzącymi poziom fluwioglacialny, a pozostałe tereny należące do wsi stanowi wysoczyzna wyerodowana do poziomu ilów zastoiskowych. Powierzchnię wysoczyzny urozmaicają niewielkie cieki wodne, rowy melioracyjne, prawobrzeżne dopływy rzeki Małej oraz niewielkie podmokłe obniżenia terenu. W odległości 1,5 km na wschód od granicy wsi przebiega skarpa opadająca kilkanaście metrów w dolinę Wisły. 3) Budowa geologiczna Obszar gminy Konstancin-Jeziorna położony jest w obrębie rozległej jednostki strukturalnej zwanej Niecką brzeźną, w jej segmencie warszawskim obejmującym środkową, najgłębszą część niecki brzeźnej. Niecka brzeźna znajduje się częściowo na obszarze strefy T-T, co miało wpływ na rozwój sedymentacji permisko-mezozoicznej. Utwory paleogenu i neogenu powstały w wyniku procesów akumulacyjnych i w większości należą do skał luźnych, a brak ich cementacji powoduje, że są one podobne do przykrywających je skał połodowcowych. Różnią się jednak od nich pod względem składu i pochodzenia. Początkowo sedymentacja przebiegała w przeważających warunkach morskich (paleogen). Powstały wtedy przede wszystkim piaski glaukonitowe z nielicznymi wkładkami drobnych żwirów i konkrecjami fosforytowymi. Neogen cechowała przewaga warunków lądowych. Powstały wtedy piaski, mułki i ily z pokładami węgla brunatnego oraz pstre ily poznańskie. Utwory paleogenu i neogenu leżą na ogół poziomo, są jednak zaburzone uskokami. Osady paleogenu i neogenu tworzą niekę mazowiecką. Niecka ta jest bardzo rozległa o łagodnie nachylonych skrzydłach. Piaski eoceńsko-oligoceńskie niecki mazowieckiej stanowią rezerwuar wód artezyjskich. Utwory czwartorzędowe zostały ukształtowane przez złożone procesy sedymentacji w okresie zlodowaceń i interglacjałów. W obrębie doliny Wisły dominują osady zlodowacenia północnopolskiego (bałtyckiego) oraz najmłodsze wiekowo osady holoceńskie. W trakcie zlodowacenia północnopolskiego (bałtyckiego) tworzyły się piaski rzeczne tarasów nadzalewowych: otwockiego, falenickiego i praskiego. Osiągają one na omawianym terenie miąższość do 18 metrów. U schyłku plejstocenu i w holocenie na starszych utworach formowały się wydmy. W holocenie na tarasach Wisły powstały mady piaszczysto-pylaste, namuły torfiaste oraz torfy. Obszar Kawęczynka znajduje się w obrębie Niecki Mazowieckiej, wypełnionej osadami czwartorzędu i trzeciorzędu, a utworzonej przez osady kredy górnej. Na analizowanym obszarze występują osady czwartorzędowe o zmiennej miąższości. Na ilach pstrych pliocenu osadziły się gliny zwałowe zlodowacenia południowopolskiego o niewielkiej miąższości a na nich piaski rzeczne tego zlodowacenia wraz z piaskami interglacjału mazowieckiego. Miąższość osadów piaszczystych wynosi od kilku do 20 m. 4) Obszary występowania złóż kopalin oraz obecne i przyszłe potrzeby eksploatacji tych złóż W obszarze objętym planem nie występują udokumentowane złoża kopalin. Obszar ten położony jest poza obszarami i terenami górniczymi. 5) Gleby i chronione użytki rolnicze i leśne Powierzchnia obszaru objętego planem wynosi ok. 1,99 ha i stanowi w ewidencji gruntów grunty orne klasy IV, V i VI, które w części zostały już przeznaczone w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele mieszkaniowe i usługowe. 6) Warunki hydrologiczne a) Wody powierzchniowe Obszar objęty planem położony jest w dorzeczu Wisły, w zlewni rzeki Małej – prawego dopływu Jeziorki. Teren wsi jest zmeliorowany, wody z melioracji odprowadzane są do Rowu Borowina. Południową część wsi przecina rów Borowina 2, do którego spływają wody gruntowe z terenu wsi. Rów ten znajduje się poza granicami obszaru opracowania, przy jego południowej granicy. b) Wody podziemne Na obszarze gminy Konstancin-Jeziorna wyróżniono poziomy wodonośne wód zwykłych w osadach czwartorzędu, neogenu (pliocen, miocen), paleogenu (oligocen) oraz paleoceńsko-kredowych, w których występują zarówno wody słodkie jak i zmineralizowane. Znaczenie użytkowe mają poziomy czwartorzędowy, mioceneński i oligoceński. Wody podziemne ujmowane na obszarze Kawęczynka związane są z piaszczystymi utworami czwartorzędowego piętra wodonośnego, będącego głównym piętrem użytkowym na tym terenie. Piętrem podrzędnym jest występujące na znacznej głębokości trzeciorządowe piętro wodonośne. c) Główne zbiorniki wód podziemnych Obszar opracowania położony jest w granicach zbiorniki trzeciorządowych: GZWP nr 215 Subniecka Warszawska, GZWP nr 215A Subniecka Warszawska (część centralna), które nie zostały udokumentowane. d) Warunki korzystania z wód regionu wodnego i zlewni Dla obszaru objętego planem obowiązuje Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2015 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Śródkowej Wisły. W powyższym rozporządzeniu ustalono następujące ograniczenia, zakazy i nakazy, które mogą mieć znaczenie dla zagospodarowania obszaru objętego projektem planu: - w wodach podziemnych objętych korzystaniem nie mogą zachodzić zmiany ilościowe skutkujące trwałym obniżeniem statycznego poziomu zwierciadła wody w warstwach wodonośnych, a także pogorszeniem ich stanu chemicznego, wynikającego ze zmiany naturalnych warunków zasilania, - pobory wód podziemnych nie mogą powodować: - trwałego obniżenia statycznego zwierciadła wód podziemnych w warstwach wodonośnych, - zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych dla wód powierzchniowych i wód podziemnych, - zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych na obszarach chronionych, a w szczególności dla ekosystemów lądowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych, - zanieczyszczenia użytkowych warstw wodonośnych wód podziemnych w wyniku ingresji zanieczyszczeń pochodzenia geogenicznego. e) Obszary zagrożone powodzią lub podtopieniami Obszar objęty projektem planu położony jest poza obszarami narażonymi na niebezpieczeństwo powodzi. Obszar objęty planem położony jest również poza obszarami zagrożonymi podtopieniami. 7) Warunki klimatyczne i stan powietrza atmosferycznego Obszar opracowania znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego z przewagą wpływów kontynentalnych. Klimat wsi charakteryzuje dobre nasłonecznienie, słabe wiatry i mała ilość opadów. Przeważają kierunki wiatrów z zachodu, północnego zachodu i południowego zachodu przy najsilniejszych zachodnich. 8) Ochrona uzdrowiskowa Obszar objęty projektem planu położony jest w strefie C ochrony uzdrowiskowej Uzdrowiska Konstancin-Jeziorna, w związku z powyższym przy zagospodarowywaniu terenów należy uwzględnić przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych oraz uchwały nr 244/V/17/2008 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 8 września 2008 r. w sprawie Statutu Uzdrowiska Konstancin-Jeziorna. Strefa C ochrony uzdrowiskowej obejmuje obszar przyległy do strefy "B" i stanowiący jej otoczenie oraz obszar mający wpływ na zachowanie /walorów krajobrazowych, klimatycznych oraz ochronę złóż naturalnych surowców leczniczych. W strefie C zabrania się: h) budowy zakładów przemysłowych, i) pozyskiwania surowców mineralnych innych niż naturalne surowce lecznicze, j) prowadzenia robót melioracyjnych i innych działań powodujących niekorzystną zmianę istniejących stosunków wodnych, k) prowadzenia działań mających negatywny wpływ na fizjografię uzdrowiska i jego układ urbanistyczny lub właściwości lecznicze klimatu, l) wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć pielęgnacyjnych i wyrębu określonego w planie urządzenia lasu. 9) Szata roślinna i świat zwierzęcy Na obszarze objętym planem występuje głównie roślinność łąkowa. W sąsiedztwie obszaru znajdują się pojedyncze skupiska roślinności leśnej. Świat fauny jest reprezentowany w obszarze opracowania przez gatunki żyjące na granicy pól i lasów: sarny, lisy i zajęce. Liczna jest również grupa małych ssaków takich jak mysz polna, polnik zwyczajny, darniówka, kret, nornica ruda i jeż wschodni. Teren zamieszkują również gady: jaszczurka zwinka oraz płazy: żaba trawnia. Awifaunę reprezentują gatunki polne: skowronek polny, kuropatwa, pliszka żółta. Liczną grupą stanowią również gatunki ptaków związane z zabudową wiejską: wróbel domowy, sikora bogatka, sikora modra, szpak. 10) Formy ochrony przyrody Obszar objęty projektem planu położony jest poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody, w tym poza obszarem Natura 2000. 11) Ochrona zabytków i dóbr kultury współczesnej W obszarze objętym planem nie występują zabytki i dobra kultury współczesnej. 7. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu W przypadku braku realizacji planu nie wystąpią istotne przeksztalcenia środowiska przyrodniczego. Na omawianym terenie będą realizowane ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kawęczynek, zatwierdzonego uchwałą nr 492/IV/31/2006 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 27 lutego 2006 r. roku, zm. uchwałą nr 11/VII/3/2014 Rady Miejskiej Konstancin-Jeziorna z dnia 29 grudnia 2014 r. 8. Stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem Aktualnie w obszarze planu nie występują obiekty stanowiące przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Należy podkreślić, że w obszarze objętym projektem planu, w odniesieniu do lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ustalono zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z wyłączeniem infrastruktury technicznej i dróg oraz wylesień mających na celu zmianę sposobu użytkowania terenu. Za KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartoszewska 9. Istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Analizowany teren znajduje się: - poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody, - poza obszarem Natura 2000, - w zasięgu strefy „C” ochrony uzdrowiskowej Uzdrowiska Konstancin–Jeziorna, - w obrębie głównych zbiorników wód podziemnych. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzają przepisy regulujące działania na ww. obszarze przez co ograniczają niekorzystny wpływ nowych funkcji na poszczególne komponenty środowiska. Przy wprowadzaniu zabudowy nie da się jednak całkowicie wyeliminować negatywnych skutków wywołanych zmianą przeznaczenia terenów. Dlatego należy podejmować działania mające na celu ograniczenie powstawania czynników wpływających na degradację i nieodwracalne zmiany w krajobrazie i środowisku. Obserwacja gleb i rzeźby terenu, klimatu, wód powierzchniowych i podziemnych, świata roślinnego, świata zwierzęcego, klimatu akustycznego, umożliwi kontrolowanie i eliminowanie powstających ewentualnych zagrożeń dla obszaru chronionego. Szczególnie ważnym czynnikiem na ww. obszarze jest monitoring zachodzących zmian w środowisku związanych z procesem urbanizacji (zagadnienie monitoringu rozwinięto poniżej). 10. Ocena i analiza przewidywanych znaczących oddziaływań ustaleń projektu planu na środowisko 1) Wpływ na jakość i zasoby wód Jednym z głównych zagrożeń dla jakości wód jest nieuporządkowana gospodarka ściekowa i niewłaściwa gospodarka odpadowa. W związku z wejściem w życie nowego planu miejscowego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna nie przewiduje się realnego zagrożenia dotyczącego wód. Na obszar objęty projektem planu nie są położone żadne obiekty infrastruktury technicznej, sieć kanalizacyjna dostępna jest w pasie drogi – ul. Prostej. W projekcie planu zawarto odpowiednie zapisy dla ochrony wód, które określają zasady właściwego odprowadzania ścieków bytowych i komunalnych oraz wskazują na konieczność zaopatrzenia w wodę z miejskiej sieci (podłączenie się do sieci wodociągowej) oraz podłączenie do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej. Pozytywne efekty przyniosą także zapisy mówiące o nakazie odprowadzenia wód opadowych i roztopowych na teren biologicznie czynny działki lub do studni chłonnych, ewentualnie zbiorników powierzchniowych lub podziemnych po ich podczyszczeniu w zakresie wymaganym przepisami odrębnymi. 2) Wpływ na powierzchnię ziemi oraz gleby Docelowo zagospodarowanie terenu zgodnie z planem miejscowym, może doprowadzić do zwiększenia erozji w powierzchnię ziemi i usunięcia wierzchniej warstwy gleby. Nie przewiduje się, że planowane przeznaczenie terenu będzie prowadzić do powstania dużych powierzchni szczelnych. Potencjalnym zagrożeniem i źródłem zanieczyszczenia gleb może być niewłaściwie prowadzona gospodarka ściekowa oraz gospodarka odpadami. Plan zawiera jednak szczegółowe wytyczne odnośnie prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej oraz odpadowej, których przestrzeganie pozwoli uniknąć takich sytuacji. Ocenia się, iż proponowane zapisy planu są adekwatne do funkcji poszczególnych obszarów i znaczaco zmniejszają ryzyko zanieczyszczenia gleb. 3) Wpływ na powietrze Przewiduje się, że planowane zagospodarowanie nie będzie powodowało negatywnych oddziaływań i nie będzie stanowić poważnego źródła emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych wpływających na jakość powietrza. Potencjalny wpływ na jakość powietrza atmosferycznego będzie dotyczył ruchu samochodowego. Nie przewiduje się aby realizacja projektu planu miejscowego znaczaco wpływała na jakość powietrza atmosferycznego. 4) Wpływ na klimat Proponowane przeznaczenie terenu nie będzie istotnie wpływało na zmianę warunków klimatycznych. Ewentualnie nowa zabudowa może przyczyniać się do zmiany takich właściwości klimatu jak: zmiana charakterystyki termicznej podłoża, obniżenie intensywności parowania powierzchni czynnej (deficyt w bilansie wilgoci), zmianę natężenia przepływu powietrza i związaną z tym dyfuzję ciepła i pary wodnej (co spowodują utrudnienia wymiany powietrza pomiędzy terenami zabudowanymi a terenami otwartymi), emisję ciepła antropogenicznego, zanieczyszczenia pyłowe (szczególnie jesienią i zimą) i gazowe atmosfery. Należy zaznaczyć, że zmiany te są nieuniknione przy każdych przekształceniach urbanistycznych. Jednak zmiany na terenie objętym opracowaniem nie są na tyle duże aby miało to wpływ na zmianę czynników klimatycznych i nie będą wpływały na klimat lokalny. 5) Wpływ na różnorodność biologiczną Potencjalne ograniczenie różnorodności biologicznej będzie związane z każdą nową inwestycją, która będzie pociągała za sobą ingerencję w rzeźbę terenu, w istniejącą roślinność, ponieważ będzie to prowadziło do ograniczenia powierzchni biologicznie czynnych. Oddziaływanie na różnorodność biologiczną analizowanego terenu w szerszej perspektywie czasowej będzie minimalizowane poprzez ustalenie zapisów utrzymania minimalnych powierzchni biologicznie czynnych na obszarach poszczególnych terenów zagospodarowania. 6) Wpływ na świat roślin i zwierząt Rozwój urbanizacyjny będzie powodował zmniejszenie powierzchni biologicznie czynnej. Realizacja każdej nowej inwestycji to potencjalne miejsce zagrażające życiu zwierząt. Jednocześnie należy zaznaczyć, że realizacja zapisów projektu planu miejscowego będzie korzystnie wpływała na świat roślin i zwierząt, np. przez ochronę istniejącej roślinności oraz poprzez kształtowanie ogrodzeń w sposób umożliwiający migrację małych zwierząt. Ustalony w projekcie planu udział powierzchni biologicznie czynnej ustalono na nie mniej niż 50% na terenie MN oraz nie mniej niż 30% na terenie UP. Teren opracowania nie stanowi obszaru szczególnie cennej ostoi zwierząt. W obrębie tego obszaru występują powszechnie spotykane gatunki zwierząt. Obecnie na obszarze planu nie występują żadne rzadkie, ani chronione gatunki grzybów i roślin. Docelowé zagospodarowanie tego terenu zgodnie z ustaleniami planu będzie więc prowadziło do konieczności usunięcia roślinności oraz wierzchniej pokrywy glebowej na części tego terenu, jednak potencjalna strata będąca wynikiem likwidacji pokrywy roślinnej nie będzie miała istotnego wpływu na bioróżnorodność oraz cenne siedliska występujące potencjalnie poza obszarem planu. Na terenie objętym planem nie przewiduje się istotnych zagrożeń w stosunku do roślinności i zwierząt występujących na tym obszarze. 7) Wpływ na ochronę przyrody Teren objęty planem miejscowym położony jest poza formami ochrony przyrody. W związku z realizacją projektowanego dokumentu, w obszarze opracowania nie występują problemy ochrony środowiska związane z ochroną obszarów podlegających ochronie na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Obszar objęty planem położony jest poza obszarem Natura 2000, a jego ustalenia nie wpływają na cele, przedmiot ochrony i integralność tego obszaru. 8) Wpływ na zabytki i dobra materialne W granicach opracowania nie znajdują się obiekty i obszary objęte ochroną prawną na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nie ma obiektów wpisanych do rejestru zabytków, ani ujętych w gminnej, bądź wojewódzkiej ewidencji zabytków brak jest również stanowisk archeologicznych. Zlokalizowanie nowych budynków na terenie opracowania nie będzie miało wpływu na zabytki zlokalizowane poza obszarem planu. W skutek realizacji ustaleń planu miejscowego powstaną nowe obiekty budowlane oraz nastąpi rozwój infrastruktury technicznej, co pozytywnie wpływa na dobra materialne. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustala odpowiednie procedury związane ze zmianą wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym formy odszkodowania za utratę wartości nieruchomości. Przewiduje się pozytywne skutki wynikające z przyjęcia planu. 9) Wpływ na ludzi Realizacja zapisów planu będzie pozytywnie oddziaływała na ludzi. Projekt planu zabezpieczać będzie mieszkańców przed negatywnymi skutkami w odniesieniu do potencjalnych przedsięwzięć w ten sposób, że oddziaływanie musi zamykać się w granicach działki. 11. Oddziaływanie transgraniczne Położenie gminy Konstancin-Jeziorna w centralnej Polsce oraz charakter ustaleń w zakresie zagospodarowania przestrzennego eliminuje możliwość występowania oddziaływania o charakterze transgranicznym na środowisko. 12. Dokumenty dotyczące ochrony środowiska uwzględnione podczas opracowywania prognozy oddziaływania na środowisko W odniesieniu do obszaru objętego ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiążącymi dokumentami ustanowionymi na wyższym szczeblu a odnoszącymi się do ochrony środowiska są: - Polityka ekologiczna państwa 2030 strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej; - Program ochrony środowiska województwa mazowieckiego; - Program ochrony środowiska w dla powiatu piaseczyńskiego; Na etapie sporządzania prognozy stwierdzono zgodność projektu planu z dokumentami wyższego szczebla. 13. Rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie Analiza projektu planu wskazuje, że z punktu widzenia ochrony środowiska nie ma potrzeby stosowania rozwiązań alternatywnych do tych przedstawionych w projekcie planu. 14. Wnioski Zgodnie z ustaleniami obowiązującego Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna, wiodącą funkcją w rozwoju przestrzennym i gospodarczym gminy jest funkcja uzdrowiskowa wraz z towarzyszącymi jej funkcjami. Projektowane funkcje terenów wywołują procesy, które oddziałują na środowisko zarówno pozytywnie jak i negatywnie. Należy mieć świadomość, że każdy rodzaj działalności człowieka w różnym stopniu i ze zmienną intensywnością wpływa na środowisko. Nie przewiduje się aby zaproponowana w projekcie planu funkcja dla tego terenu niosła za sobą ryzyko pogorszenia się stanu środowiska przyrodniczego. Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Baranowska Zapisy dotyczące ograniczeniom negatywnych oddziaływań w przedłożonym projekcie planu to: - ustalenie minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej; - kompleksowe rozwiązanie gospodarki wodno-ściekowej; - ustalenie zasad wysokości zabudowy; - ustalenie obowiązku wyposażania nieruchomości w urządzenia służące do gromadzenia odpadów, w tym zbieranych selektywnie oraz wywożenie odpadów zgodnie z przepisami odrębnymi z zakresu gospodarki odpadami; - ustalenie zasad zaopatryzenia w ciepło i gaz. Należy podkreślić, że projekt tworzy warunki dla rozwoju gospodarczo-społecznego, dając gwarancję prawidłowego dalszego rozwoju nie tylko analizowanego terenu, ale i terenów sąsiednich. Reasumując należy stwierdzić, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna w pełni uwzględnia interesy ochrony środowiska, a także potrzeby i oczekiwania mieszkańców co do dalszego rozwoju tego rejonu gminy Konstancin-Jeziorna. 15. Streszczenie w języku niespecjalistycznym Sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko dla dokumentów planistycznych wynika z przepisów dotyczących ochrony środowiska. Rada Miejska Konstancin-Jeziorna podjęła decyzję o sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna, w związku z faktem, że część obszaru objętego niniejszym opracowaniem przeznaczona jest do zagospodarowania na cele publiczne. Gmina Konstancin-Jeziorna leży w sąsiedztwie Warszawy, przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 724 i nr 721. Funkcjonowanie tych szlaków przyczyniło się do określonego ładu przestrzennego, który nawiązuje do ich przebiegu, skupiając zabudowę usługową i mieszkaniową. Teren objęty planem miejscowym znajduje się poza formami ochrony przyrody. Obszar objęty planem położony jest poza obszarem Natura 2000. Na analizowanym terenie nie występują ciągi ekologiczne oraz pomniki przyrody. Należy zaznaczyć, że w projekcie planu znalazły się szczegółowe zapisy dbające o interesy środowiska, które ewentualny niekorzystny wpływ na środowisko będą minimalizowały. Podsumowując: przedłożony projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części sołectwa Kawęczynek, gmina Konstancin-Jeziorna opiniuje się pozytywnie. Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego Elżbieta Bartosiewska 16. Załącznik Oświadczenie autora prognozy o spełnieniu wymagań stawianych osobom sporządzającym prognozy oddziaływania na środowisko Oświadczam, że spełniajem wymogi, o których mowa w art. 74a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm.), tj. jednolite studia magisterskie w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i posiadam co najmniej 5-letnie doświadczenie w pracach w zespołach przygotowujących prognozy oddziaływania na środowisko oraz brałam udział w przygotowaniu co najmniej 5 prognoz oddziaływania na środowisko. Jestem świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Konstancin-Jeziorna, [Podpis] Z-ca KIEROWNIKA Wydziału Planowania Przestrzennego [Podpis] If I had to make one big change, it would be to expand the curriculum to include more writing assignments. I think that students need more practice with writing and that it is an important skill for them to develop. I also think that we should have more opportunities for students to work on their own projects outside of class. This would give them a chance to explore their interests and develop their own ideas. It would also help them to become more independent learners. Finally, I believe that we should have more opportunities for students to collaborate with each other. This would help them to learn how to work together and to develop their communication skills. It would also help them to see different perspectives and to learn from each other.	6989281e-7fb1-415b-aabb-00de60fbd55a	finepdfs	1.867188	CC-MAIN-2023-14	http://bip.konstancinjeziorna.pl/attachments/download/8268	2023-03-25T13:08:17+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296945333.53/warc/CC-MAIN-20230325130029-20230325160029-00761.warc.gz	6,176,942	0.927535	0.999954	0.999954	[ "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 712, 1943, 4462, 7396, 10333, 12961, 15568, 17881, 20543, 21166, 21726, 24043, 26710, 29087, 31427, 33626, 36609, 38991, 41560, 44177, 46949, 49347, 51975, 54282, 56454, 56693, 57587, 58347 ]	1	0
ZAPYTANIE OFERTOWE nr 21/2019/Twój los 2 na świadczenie usługi tłumacza języka migowego dla osób niesłyszących uczestników projektu „Twój los w Twoich rękach 2” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 Postępowanie o udzielenie zamówienia prowadzone jest w oparciu o Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 lipca 2017r. wydane przez Ministerstwo Rozwoju. Zatwierdzono w dniu: 11.09.2019. Edward Pukło 1. NAZWA (FIRMA) ORAZ ADRES ZAMAWIAJĄCEGO Centrum Edukacji i Wsparcia RES-GEST ul. Św. Rocha 41B/7, 35-330 Rzeszów e-mail: email@example.com Adres strony internetowej na której dostępne jest zapytanie ofertowe: http://www.resgest.pl/twojlos2 2. SŁOWNICZEK Ilekroć w niniejszym zapytaniu jest mowa o: 2.1. Najkorzystniejszej ofercie – należy przez to rozumieć ofertę, która przedstawia najkorzystniejszy bilans ceny i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia. 2.2. Wykonawcy – należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia, złożyła ofertę lub zawarła umowę w sprawie zamówienia. 2.3. Zamawiającym – należy przez to rozumieć Centrum Edukacji i Wsparcia RES - GEST. 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 3.1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usługi tłumacza języka migowego podczas poradnictwa zawodowego indywidualnego i grupowego, poradnictwa psychologicznego indywidualnego i grupowego, szkoleń „szytych na miarę”, spotkań w ramach pośrednictwa pracy, wsparcia trenera zatrudnienia wspieranego dla uczestników projektu pozostających bez pracy, w tym osób niepełnosprawnych/osób niesłyszących. 3.2. Zamawiający dopuszcza składanie ofert częściowych na jedno lub więcej zadań częściowych. 3.3. Wspólny słownik zamówień (CPV): 79540000-1: Usługi w zakresie tłumaczeń ustnych Zadanie częściowe nr 1 Tłumacz języka migowego \| Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia \| \|----------------------------------------\| \| NAZWA \| Tłumacz języka migowego nr 1 \| \| Termin realizacji \| Od dnia podpisania umowy do 31.07.2020. \| \| Obszar \| Małopolska: Tarnów Zamawiający dopuszcza również możliwość wykonywania usługi w innych miejscowościach, w zależności od miejsca udzielania danej formy wsparcia. Praca stacjonarna i zdalna. \| \| Grupa docelowa projektu \| Uczestnicy projektu: „Twój los w Twoich rękach 2” – 30 osób, w tym osoby z niepełnosprawnością/niesłyszące/slabosłyszące posługujące się \| \| Liczba godzin/osób \| Maksymalna liczba godzin: 300 godzin (1 godzina = 60 minut) Świadczenie usługi wymaga elastyczności czasowej, z uwagi na to, że uczestnicy pochodzą z różnych obszarów województwa małopolskiego. Dokładna liczba godzin będzie ustalana w zależności od potrzeb uczestników Dokładna liczba uczestników wymagających wsparcia tłumacza będzie ustalona po zakończeniu rekrutacji do projektu. \| \|---\|---\| \| Kwalifikacje i doświadczenie osoby prowadzącej \| 1. Wykształcenie minimum średnie 2. Wiedza na temat osób niepełnosprawnych/niesłyszących/słabosłyszących 3. Wiedza na temat metod pracy w zakresie aktywizacji osób niepełnosprawnych 4. Znajomość Polskiego Języka Migowego (PJM) na poziomie biegłym 5. Wpis do Rejestru Tłumaczy Języka Migowego 6. Co najmniej 3-letnie doświadczenie w tłumaczeniu na PJM i z PJM 7. Doświadczenie w tłumaczeniu na PJM następujących form wsparcia: a) psycholog b) doradca zawodowy c) pośrednik pracy d) szkolenia zawodowe 8. Dokument potwierdzający współpracę z organizacjami wspierającymi osoby niesłyszące (wyłącznie w okresie ostatnich 3 lat) 9. W okresie ostatnich 2 lat, przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, przeprowadzili co najmniej 100 godzin tłumaczeń na język migowy konferencji/szkoleń/seminariów/audycji/programów/filmów \| \| Wymagania dodatkowe \| • Cierpliwość, empatia, spokój i opanowanie • Duża kultura osobista • Silna orientacja na pracę z ludźmi • Silne rozwinięte umiejętności komunikacyjne • Bardzo dobra organizacja pracy własnej • Pozostawanie w dyspozycyjności Zamawiającego w godzinach od 8.00 do 20.00 \| \| Zakres tematyczny \| Celem jest niwelowanie barier w komunikacji między osobami niesłyszącymi, a kadrą projektu. Tłumaczenie „na” i „z” Polskiego Języka Migowego podczas: - poradnictwa zawodowego indywidualnego (średnio 9h/os) i grupowego (średnio 40h), - poradnictwa psychologicznego indywidualnego (średnio 9h/os) i grupowego (średnio 40h), - szkoleń „szytych na miarę”, - spotkań w ramach pośrednictwa pracy (średnio 20h/os), - wsparcia trenera zatrudnienia wspieranego (średnio 2h/os/msc) oraz Pomoc w realizacji bieżących potrzeb uczestników podczas trwania projektu. \| \| NAZWA \| Tłumacz języka migowego nr 2 \| \|-------\|-----------------------------\| \| Termin realizacji \| Od dnia podpisania umowy do 31.07.2020. \| \| Obszar \| Małopolska: Tarnów Zamawiający dopuszcza również możliwość wykonywania usługi w innych miejscowościach, w zależności od miejsca udzielania danej formy wsparcia. Praca stacjonarna i zdalna. \| \| Grupa docelowa projektu \| Uczestnicy projektu: „Twój los w Twoich rękach 2” – 30 osób, w tym osoby z niepełnosprawnością/niesłyszące/słabo słyszace posługujące się językiem migowym \| \| Liczba godzin/osób \| Maksymalna liczba godzin: 300 godzin (1 godzina = 60 minut) Świadczenie usługi wymaga elastyczności czasowej, z uwagi na to, że uczestnicy pochodzą z różnych obszarów województwa małopolskiego. Dokładna liczba godzin będzie ustalana w zależności od potrzeb uczestników Dokładna liczba uczestników wymagających wsparcia tłumacza będzie ustalona po zakończeniu rekrutacji do projektu. \| \| Kwalifikacje i doświadczenie osoby prowadzącej \| 1. Wykształcenie minimum średnie 2. Wiedza na temat osób niepełnosprawnych/niesłyszących/słabo słyszących 3. Wiedza na temat metod pracy w zakresie aktywizacji osób niepełnosprawnych 4. Znajomość Polskiego Języka Migowego (PJM) na poziomie biegłym 5. Wpis do Rejestru Tłumaczy Języka Migowego 6. Co najmniej 3-letnie doświadczenie w tłumaczeniu na PJM i z PJM 7. Doświadczenie w tłumaczeniu na PJM następujących form wsparcia: a) psycholog b) doradca zawodowy c) pośrednik pracy d) szkolenia zawodowe 8. Dokument potwierdzający współpracę z organizacjami wspierającymi osoby niesłyszące (wyłącznie w okresie ostatnich 3 lat) 9. W okresie ostatnich 2 lat, przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, przeprowadzili co najmniej 100 godzin tłumaczeń na język migowy konferencji/szkoleń/seminariów/audycji/programów/filmów \| 4. Zakres wsparcia i wymiar godzinowy poszczególnych usług jest określany indywidualnie. Zakres wsparcia może podlegać modyfikacjom w trakcie projektu. Podany czas pracy jest czasem elastycznym, będzie wykorzystywany zgodnie z potrzebami Uczestników Projektu. 5. Udokumentowanie świadczenia usługi tłumaczenia na dokumentach należących do kadry Projektu w formie złożonego własnoręcznego podpisu (doradca zawodowy, psycholog, dokumentacja ze szkoleń „sztyte na miarę”, pośrednictwo pracy, trener zatrudnienia wspieranego, dokumentacja fotograficzna). 6. Przeprowadzenie każdorazowo na zlecenie Zamawiającego ankiety oceniającej tłumacza języka migowego oraz sporządzanie raportu z wypełnionych ankiet oceniających tłumacza (Wykonawca będzie zobowiązany do zmiany tłumacza po zyskaniu przez niego dwóch negatywnych ocen – średnia ocen <50% maksymalnej liczby punktów, jakie Wykonawca może uzyskać po przeprowadzonym tłumaczeniu). 7. Niezwłoczne zgłaszanie Zamawiającemu wszelkich zdarzeń i okoliczności, które mogłyby spowodować opóźnienie w wykonaniu przedmiotu zamówienia. 5. WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ OPIS SPOSOBU DOKONYWANIA OCENY SPEŁNIANIA TYCH WARUNKÓW. 5.1. W postępowaniu mogą wziąć udział Wykonawcy, którzy spełniają warunki udziału w postępowaniu oraz którzy nie podlegają wykluczeniu na podstawie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 lipca 2017r. wydanych przez Ministerstwo Rozwoju 5.2. W celu uniknięcia konfliktu interesów, zamówienia publiczne nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym osobowo lub kapitałowo z Zamawiającym (w tym z Kierownikiem Zamawiającego). Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Zamawiającym lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu Zamawiającego lub osobami wykonującymi w imieniu Zamawiającego czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy, a wykonawcą, polegające w szczególności na: a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej, b) posiadaniu co najmniej 10 % udziałów lub akcji, c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika, d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Treść oświadczenia zawarta została we wzorze dokumentu „Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych” stanowiącym załącznik nr 2 do niniejszego zapytania ofertowego. 5.3 O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy spełniają następujące warunki: \| Lp. \| Warunki oraz opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------\| \| 1 \| Uprawnienia do wykonywania określonej działalności Wykonawca jest zobowiązany wykazać (potwierdzić), że posiada wpis do Rejestru Tłumaczy Języka Migowego. Ocena spełniania warunków udziału w postępowaniu będzie dokonana na podstawie dokumentów wyszczególnionych w punkcie 5, na zasadzie spełnia/nie spełnia. \| \| 2 \| Osoby zdolne do wykonania zamówienia O udzielenie zamówienia mogą się ubiegać Wykonawcy, którzy spełniają warunek dotyczący dysponowania odpowiednimi osobami zdolnymi do wykonania zamówienia. Wymagania stawiane tłumaczom: 1. Wykształcenie minimum średnie (kserokopia) 2. Wiedza na temat osób niepełnosprawnych/niesłyszących/słabosłyszących oraz metod ich aktywizacji (referencje, doświadczenie zawodowe) 3. Znajomość Polskiego Języka Migowego (PJM) na poziomie biegłym (certyfikat tłumacza PJM, kserokopia) 4. Co najmniej 3-letnie doświadczenie w tłumaczeniu na PJM i z PJM (wykaz usług) 5. Doświadczenie w tłumaczeniu na PJM następujących form wsparcia: (wykaz usług) a) psycholog b) doradca zawodowy c) pośrednik pracy d) szkolenia zawodowe 6. Dokument potwierdzający współpracę z organizacjami wspierającymi osoby niesłyszące (potwierdzenie współpracy wyłącznie w okresie ostatnich 3 lat) 7. W okresie ostatnich 2 lat, przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, przeprowadzili co najmniej 100 godzin tłumaczeń na język migowy konferencji/szkoleń/seminariów/audycji/programów/filmów Ocena spełniania warunków udziału w postępowaniu będzie dokonana na podstawie dokumentów wyszczególnionych w punkcie 5, na zasadzie spełnia/nie spełnia. \| 5.4 Wykonawcy, którzy nie wykażą spełniania ww. warunków udziału w postępowaniu zostaną wykluczeni. 6. WYKAZ OŚWIADCZEŃ LUB DOKUMENTÓW, JAKIE MAJĄ DOSTARCZYĆ WYKONAWCY W CELU WYKAZANIA BRAKU PODSTAW DO WYKLUCZENIA Z POSTĘPOWANIA ORAZ INNYCH WYMAGANYCH DOKUMENTÓW 6.1 W celu wykazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia Wykonawcy w okolicznościach, o których mowa w pkt 4. należy przedłożyć: \| Lp. \| Wymagany dokument \| \|-----\|-------------------\| \| \| \| \| Lp. \| Wymagany dokument \| \|-----\|------------------\| \| 1 \| Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych Treść oświadczenia zawarta została we wzorze dokumentu „Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych” stanowiącym załącznik nr 2 do niniejszego zapytania ofertowego. \| \| 2 \| Wpis do właściwego rejestru Dokument potwierdzający wpis do Rejestru Tłumaczy Języka Migowego prowadzonego przez Wojewodę. \| \| 3 \| Wykaz osób Wykaz osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego odpowiedzialnych za świadczenie usług, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia, wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, okresu ich świadczenia, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami (wzór dokumentu stanowiącym załącznik nr 3 do niniejszego zapytania ofertowego). \| ### 6.2 Inne wymagane dokumenty: \| Lp. \| Wymagany dokument \| \|-----\|------------------\| \| 1 \| Formularz oferty stanowiący załącznik nr 1 do zapytania ofertowego. \| \| 2 \| Pelnomocnictwo Do oferty należy dołączyć pełnomocnictwo (pełnomocnictwa) w formie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, jeśli oferta będzie podpisana przez pełnomocnika. \| \| 3 \| Dokumenty dotyczące kryteriów oceny ofert: 1. Wykaz usług z zakresie wymaganym w pkt 9 - KRYTERIA OCENY OFERT Wykazu usług wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, w okresie ostatnich 2 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane oraz grup docelowej do której usługa była kierowana, oraz załączeniem dowodów potwierdzających wykonanie usługi dla danej grupy docelowej i określających czy te usługi zostały wykonane lub są wykonywane należycie, przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego usługi były wykonywane, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych są wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – oświadczenie wykonawcy; (w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych nadal wykonywanych referencje bądź inne dokumenty potwierdzające ich należyte wykonywanie powinny być wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert). (Wzór dokumentu stanowi załącznik nr 4 do niniejszego zapytania ofertowego). \| 7. OPIS SPOSOBU PRZYGOTOWYWANIA OFERT 7.1 Wykonawca może złożyć ofertę na jedno lub więcej zadań częściowych. 7.2 Wszelkie koszty związane ze sporządzeniem oraz złożeniem oferty ponosi Wykonawca. 7.3 Zaleca się, aby pierwszą stronę oferty stanowił formularz oferty, którego wzór stanowi załącznik nr 1 do niniejszego zapytania ofertowego. 7.4 Oferta musi być napisana w języku polskim, na komputerze, maszynie do pisania lub ręcznie długopisem bądź niezmywalnym atramentem. 7.5 Wszystkie opracowane przez Zamawiającego załączniki do niniejszego zapytania ofertowego stanowią wyłącznie propozycję co do formy wymaganych dokumentów. Dopuszcza się przedstawienie wymaganych załączników w formie własnej opracowanej przez Wykonawcę, pod warunkiem, iż będą one zawierać wszystkie żądane przez Zamawiającego informacje. 7.6 Oferta wraz z załącznikami musi być podpisana przez osobę (osoby) uprawnioną do składania oświadczeń woli w imieniu Wykonawcy. 7.7 Wszelkie poprawki lub zmiany w tekście oferty muszą być parafowane przez osobę (osoby) podpisującą ofertę. 7.8 Wykonawca zamieszcza ofertę w kopercie oznaczonej nazwą i adresem Zamawiającego oraz opisanej w następujący sposób: „Oferta na świadczenie usługi tłumacza języka migowego dla osób niepełnosprawnych/niesłyszących/slabosłyszących, dla uczestników projektu „TWÓJ LOS W TWOICH RĘKACH 2” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014 – 2020” lub skan oferty przesyła na adres e-mail: firstname.lastname@example.org w tytule wiadomości wpisując „Oferta na tłumacza języka migowego”. 7.9 Wykonawca może wprowadzić zmiany lub wycofać złożoną przez siebie ofertę wyłącznie przed terminem składania ofert i pod warunkiem, że przed upływem tego terminu Zamawiający otrzyma pisemne (lub pocztą elektroniczną) powiadomienie o wprowadzeniu zmian lub wycofaniu oferty. Powiadomienie to musi być opisane w sposób wskazany w pkt 7.8 oraz dodatkowo oznaczone słowami „ZMIANA” lub „WYCOFANIE”. 8. MIEJSCE ORAZ TERMIN SKŁADANIA I OTWARCIA OFERT 8.1 Oferty należy składać w siedzibie Zamawiającego Centrum Edukacji i Wsparcia RES-GEST ul. Św. Rocha 41b/7, 35-330 Rzeszów lub na adres e-mail: email@example.com do dnia 19.09.2019 r. do godz. 09:55. 8.2 Otwarcie ofert nastąpi w dniu 19.09.2019 r. o godz. 10:00, w siedzibie Zamawiającego, Centrum Edukacji i Wsparcia RES-GEST ul. Św. Rocha 41b/7, 35-330 Rzeszów. 8.3 Zamawiający niezwłocznie zawiadomi Wykonawcę o złożeniu oferty po terminie. 8.4 Otwarcie ofert jest jawne. 9. OPIS SPOSOBU OBLCZENIA CENY 9.1 Cenę oferty stanowić będzie wartość brutto wpisana na formularzu oferty za całość przedmiotu zamówienia. 9.2 Cena podana w ofercie jest ceną brutto, tj. zawierającą pełny koszt ponoszony przez Zamawiającego. Oznacza to, że w przypadku firm zawiera podatek VAT, a w przypadku 9.3 W ofercie należy podać cenę w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2014 r. poz. 915) za wykonanie przedmiotu zamówienia. 9.4 Podana w ofercie cena musi uwzględniać wszystkie wymagania Zamawiającego określone w niniejszym zapytaniu ofertowym oraz obejmować wszelkie koszty, jakie poniesie wykonawca z tytułu należnej oraz zgodnej z obowiązującymi przepisami realizacji przedmiotu zamówienia. 9.5 Jeżeli zostanie złożona oferta, której wybór prowadziłby do powstania obowiązku podatkowego Zamawiającego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług w zakresie dotyczącym wewnątrzspółnotowego nabycia towarów, Zamawiający w celu oceny takiej oferty doliczy do przedstawionej w niej ceny podatek od towarów i usług, który miałby obowiązek wpłacić zgodnie z obowiązującymi przepisami. Obowiązek podatkowy w sytuacji nabywania towarów lub usług od podmiotów zagranicznych, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, spoczywa na nabywcy towarów lub usługobiorcy, którym w przypadku postępowania o zamówienie publiczne jest Zamawiający. Dokonując wyboru – jako najkorzystniejszej – oferty Wykonawcy zagranicznego, z tytułu realizacji zobowiązania wynikającego z umowy, na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych, na Zamawiającego zostaje nałożony obowiązek uiszczenia należnego podatku VAT. Podatek ten mimo, iż nie wchodzi w cenę oferty, tworzy wraz z nią rzeczywistą kwotę wydatkowanych środków publicznych. Z podobną sytuacją mamy do czynienia w przypadku dostawy towarów z państw trzecich. Tym samym dokonując czynności oceny ofert w zakresie kryterium ceny, Zamawiający jest zobowiązany dla porównania tych ofert doliczyć do ceny ofertowej podmiotów zagranicznych, kwoty należnego podatku VAT, który obciąża Zamawiającego z tytułu realizacji umowy. 9.6 Rozliczenia między Zamawiającym a Wykonawcą prowadzone będą w walucie polskiej (złoty polski). 9.7 Cenę oferty należy określać z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, stosownie do przepisu § 5 pkt.6 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług (Dz. U. z 2008r nr 212 poz. 1337) Cenę oferty zaokrąglą się do pełnych groszy, przy czym końcówki poniżej 0,5 gr. pomijają się, a końcówki 0,5 grosza i wyższe zaokrąglą się do 1 grosza. 9.8 Podmiot zagraniczny w formularzu cenowym wpisuje tylko cenę netto. 9.9 Zamawiający nie przewiduje udzielenia zaliczek na poczet wykonania zamówienia. 10. OPIS KRYTERIÓW, KTÓRYMI ZAMAWIAJĄCY BĘDZIE SIĘ KIEROWAŁ PRZY WYBORZE OFERTY, WRAZ Z PODANIEM ZNACZENIA TYCH KRYTERIÓW I SPOSOBU OCENY OFERT. 10.1 Przy wyborze najkorzystniejszej oferty spośród ofert niepodlegających odrzuceniu Zamawiający będzie stosował niżej podane kryteria: Wartość punktowa wagi w % I. Cena brutto - 80 II. Doświadczenie Wykonawcy w świadczeniu usług tłumaczeniowych dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu – 20 Kryterium I. Cena (C) – 80 % Liczba punktów = $(\text{Cmin}/\text{Cof}) \times 100 \times \text{waga}$, gdzie: - Cmin – najniższa cena spośród wszystkich ofert - Cof – cena podana w ofercie Kryterium II. Doświadczenie Wykonawcy w świadczeniu usług tłumaczeniowych dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu: \| Lp. \| Liczba godzin tłumaczeń dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu prowadzonych w ciągu ostatnich 2 lat przed upływem terminu składania ofert. \| Liczba przyznanych punktów: maksymalnie – 20, co stanowi 20% ogólnej oceny \| \|-----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| 2 \| Wykonawca wykonał od 101 do 200 godzin tłumaczeń dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu \| 10 pkt \| \| 3 \| Wykonawca wykonał 201 i więcej godzin tłumaczeń dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu \| 20 pkt \| Wartość punktowa (W) przyznana dla każdej oferty to: suma punktów uzyskanych w kryterium „cena” (C), „doświadczenia Wykonawcy w świadczeniu usług tłumaczeniowych dla osób z dysfunkcją mowy i słuchu” (E) czyli: \[ W = C + E \] 10.2 Za ofertę najkorzystniejszą zostanie uznana oferta, która w sumie uzyska największą ilość punktów. 11. ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY 11.1. Wzór umowy stanowi załącznik nr 5 do niniejszego zapytania ofertowego. 11.2. Zamawiający może udzielić zamówienia uzupełniającego wyłonionemu wykonawcy w wysokości nieprzekraczającej 50 % wartości zamówienia dotyczącego tego samego rodzaju usług. 12. INFORMACJE O SPOSOBIE POROZUMIEWANIA SIĘ ZAMAWIAJCEGO Z WYKONAWCAMI ORAZ PRZEKAZYWANIA OŚWIADCZEŃ LUB DOKUMENTÓW, A TAKŻE WSKAZANIE OSÓB UPRAWNIONYCH DO POROZUMIEWANIA SIĘ Z WYKONAWCAMI. 12.1. Wykonawca może zwrócić się do Zamawiającego o wyjaśnienie treści zapytania ofertowego. Zamawiający jest obowiązany udzielić wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż na 2 dni przed upływem terminu składania ofert. 12.2. Jeżeli wniosek o wyjaśnienie treści zapytania ofertowego wpłynął po upływie terminu składania wniosku, o którym mowa w pkt 12.1, lub dotyczy udzielonych wyjaśnień, Zamawiający może udzielić wyjaśnień albo pozostawić wniosek bez rozpatrywania. 12.3. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami Zamawiający przekazuje wykonawcom, którym przekazał treść zapytania ofertowego, bez ujawniania źródła zapytania, a jeżeli zapytanie jest udostępniona na stronie internetowej, zamieszcza na tej stronie. 12.4. W uzasadnionych przypadkach Zamawiający może przed upływem terminu składania ofert zmienić treść zapytania ofertowego. Dokonaną zmianę zapytania Zamawiający przekazuje niezwłocznie wszystkim wykonawcom, którym przekazano zapytanie ofertowe, a jeżeli zapytanie jest udostępnione na stronie internetowej, zamieszcza je także na tej stronie. 12.5. Postępowanie o udzielenie zamówienia prowadzi się z zachowaniem formy pisemnej, w języku polskim. 12.6. W niniejszym postępowaniu wszelkie oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje Zamawiający i Wykonawcy przekazują pisemnie, faksem lub drogą elektroniczną. W przypadku oświadczeń, wniosków, zawiadomień oraz informacji przekazywanych faksem lub drogą elektroniczną, każda ze stron na żądanie drugiej niezwłocznie potwierdza fakt ich otrzymania. 12.7. Wybrany sposób przekazywania oświadczeń, wniosków, zawiadomień oraz informacji nie może ograniczać konkurencji, zawsze dopuszczalna jest forma pisemna. 12.8. Osobą uprawnioną do kontaktu z Wykonawcami jest Edward Pukło e-mail: firstname.lastname@example.org, tel. 17 852 92 33. 12.9. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający zawiadomi wykonawców, którzy złożyli oferty, o: a) wyborze najkorzystniejszej oferty, podając nazwę (firmę) albo imię i nazwisko, siedzibę albo miejsce zamieszkania i adres wykonawcy, którego ofertę wybrano i uzasadnienie jej wyboru, b) wykonawcach, którzy zostali wykluczeni z postępowania o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie. 12.10 Ogłoszenia w przedmiotowym postępowaniu Zamawiający umieści na stronie internetowej: http://www.resgest.pl/twojlos2 https://bazakonkurencyjnosci.funduszeuropejskie.gov.pl Jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana, uchyli się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego, Zamawiający może wybrać ofertę najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert, bez przeprowadzania ich ponownej oceny, chyba że zachodzą przesłanki do unieważnienia postępowania o których mowa w pkt 12.11. 12.11 Zamawiający unieważni postępowanie w sytuacji, gdy: a) nie złożono żadnej oferty b) cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia c) wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie Zamawiającego d) postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą uzyskanie dofinansowania na realizację zamówienia z budżetu Unii Europejskiej. e) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, które zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie zostały mu przyznane. f) jeżeli wykonawca/wykonawcy biorący udział w postępowaniu wpłynęli na jego wyniki w sposób sprzeczny z prawem lub Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 lipca 2017r. 13. Klauzula informacyjna dot. przetwarzania danych osobowych Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej „RODO”, informuję, że: ☐ administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Centrum Edukacji i Wsparcia RES-GEST w Rzeszowie ul. Jana III Sobieskiego 6 35-002 Rzeszów, email: email@example.com, tel: 785 141 060 ☐ Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego, realizacji umowy, archiwalnym oraz statystycznym, w przedmiocie realizacji usługi ☐ odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania ofertowego, prowadzonego w trybie zasady konkurencyjności, np.: organom kontrolnym ☐ Pani/Pana dane osobowe w celach archiwizacyjnych będą przechowywane w przez okres realizacji projektu pn. „Twój los w Twoich rękach 2”, trwałości projektu oraz okres przechowywania dokumentacji związanej z realizacją projektu określony w umowie o dofinansowanie nr RPMP.08.02.00-12-0063/18; ☐ obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem, związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w oparciu o zasadę konkurencyjności, ☐ w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany, stosowanie do art. 22 RODO; ☐ posiada Pani/Pan: – na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących, – na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych, – na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO, – prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO. ☐ nie przysługuje Pani/Panu: – w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych, – prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO, – na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Wykonawca w formularzu ofertowym składa oświadczenie, że wypełnił obowiązki informacyjne przewidziane w art. 13 lub art. 14 RODO wobec osób fizycznych, od których dane osobowe bezpośrednio lub pośrednio pozyskał w celu ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego w niniejszym postępowaniu. Powyższa klauzula informacyjna dotyczy w szczególności: wykonawcy będącego osobą fizyczną, wykonawcy będącego osobą fizyczną, prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, jak również na analogicznych zasadach: pełnomocnika wykonawcy będącego osobą fizyczną (np. dane osobowe zamieszczone w pełnomocnictwie), członka organu zarządzającego wykonawcy, będącego osobą fizyczną (np. dane osobowe zamieszczone w informacji z KRK), osoby fizycznej skierowanej do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Obowiązek Wykonawcy określony powyżej w punkcie 12 zachodzi w szczególności względem: osoby fizycznej skierowanej do realizacji zamówienia, podwykonawcy/podmiotu trzeciego będącego osobą fizyczną, podwykonawcy/podmiotu trzeciego będącego osobą fizyczną, prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, pełnomocnika podwykonawcy/podmiotu trzeciego będącego osobą fizyczną (np. dane osobowe zamieszczone w pełnomocnictwie), członka organu zarządzającego podwykonawcy/podmiotu trzeciego, będącego osobą fizyczną. Załącznikami do niniejszego dokumentu są: \| Nr \| Nazwa załącznika \| \|----\|--------------------------------------\| \| 1 \| Wzór formularza oferty \| \| 2 \| Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych \| \| 3 \| Wykaz osób \| \| 4 \| Wykaz usług \| \| 5 \| Wzór umowy \|	<urn:uuid:dfe78336-b4f7-4230-b273-1767559d9a78>	finepdfs	1.075195	CC-MAIN-2021-21	https://www.resgest.pl/wp-content/uploads/2019/09/zapytanie-ofertowe-nr-21_2019-twj-los-2-tumacz-z-11.09.2019.pdf	2021-05-11T05:11:02+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-21/segments/1620243991641.5/warc/CC-MAIN-20210511025739-20210511055739-00288.warc.gz	1,011,393,461	0.999988	0.999998	0.999998	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 648, 2687, 4992, 6924, 9733, 12095, 14711, 17567, 20497, 22605, 25536, 28920, 30645 ]	1	0
Zespół Szkół Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku Centrum Kształcenia Praktycznego Nr 1 KWESTIONARIUSZ OSOBOWY UWAGA: WYPEŁNIĆ DRUKOWANYMI LITERAMI! Uprzejmie proszę o przyjęcie mnie na kwalifikacyjny kurs zawodowy z zakresu kwalifikacji: .................................................................................................................................................................................. nazwa i oznaczenie kwalifikacji organizowany w formie zaocznej: 1. Nazwisko Imię (imiona) 2. Imiona rodziców ………………………………………………………………………………………………. 3. Data urodzenia …………………….... miejsce urodzenia………………………………………..………… 4. Pesel 5. Adres zameldowania(wraz z kodem pocztowym): ……………………………………...................................... ……………………………………………………………………………………………………………………… Miejscowość zameldowania: miasto powyżej 5 tys., miasto do 5 tys. wieś 6. Adres do korespondencji(gdy jest inny niż adres zameldowania): ……………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………… 7. Numer telefonu: domowego ……………………………. komórkowego……………………………………… e-mail………………………………………………………………………………………..…. 8. Wykształcenie: podstawowe, gimnazjalne, zawodowe, średnie, inne -jakie ?.................................... 9. Nazwa ostatnio ukończonej szkoły: …………………………………………………………………………. …………………………………………………................................................ rok ukończenia ………………… 10. Dowód osobisty: seria i numer ……………………wydany przez……………………………………….. lub inny dowód tożsamości: rodzaj ………………………………………….. seria i numer …………………… 11. Osoba : pracująca/ niepracująca. 12. Posiadane kwalifikacje zawodowe.* tytuł technika w zawodzie……………………………………………………………………………………….. tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie……………………………………………………………….. mistrz/czeladnik w zawodzie……………………………………………………………………………………. ukończona uczelnia wyższa - kierunek………………………………………………………………………….. ukończony kwalifikacyjny kurs zawodowy, symbol cyfrowy zawodu ……………oznaczenie kwalifikacji……………… 13. Do wniosku dołączam następujące załączniki:* zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, kserokopia dowodu osobistego, kserokopia świadectwa ukończenia ostatniej szkoły, zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego, w przypadku kandydata pełnoletniego: oświadczenie o wielodzietności rodziny kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności dziecka kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności innej osoby bliskiej, nad którą kandydat sprawuje pieczę, oświadczenie o samotnym wychowywaniu dziecka przez kandydata. Zespół Szkół Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku Centrum Kształcenia Praktycznego Nr 1 w przypadku kandydatów, którzy ukończyli 16 lat (niepełnoletnich): oświadczenie o wielodzietności rodziny kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności jednego z rodziców kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności obojga rodziców kandydata, orzeczenie o niepełnosprawności rodzeństwa kandydata, oświadczenie o samotnym wychowaniu kandydata w rodzinie, dokument o objęciu kandydata pieczą zastępczą. W przypadku zakończenia rekrutacji z wynikiem pozytywnym – wyrażam zgodę na przetwarzanie danych przez szkolę oraz organ założycielski i organy uprawnione do nadzoru nad jednostkami oświatowymi w zakresie związanym z procesem kształcenia. Przetwarzanie danych odbywać się będzie zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.). Wyrażam zgodę na nieodpłatne wykorzystanie mojego wizerunku (oraz głosu, wypowiedzi, imienia, nazwiska, itp.) w wydawnictwach, audycjach telewizyjnych, radio- wych, publikacjach w internecie, akcjach i materiałach promocyjnych i/lub reklamach realizowanych w ramach statutowych działań Zespołu Szkół Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku. Przetwarzanie wizerunku odbywać się będzie zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 2006 r. nr 90 poz. 631 z późn. zm.). ……………………………..……………………… Data i podpis osoby składającej Wyrażam zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 39 § 1 Kodeksu postępo- wania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r. poz. 1422, z późn. zm.) ……………………………..……………………… Data i podpis osoby składającej Oświadczam, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że podane we wniosku oraz załącznikach do wniosku dane są zgodne z aktualnych stanem faktycznym, a o wszystkich zmianach poinformuję pisemnie szkołę w ciągu 14 dni od daty zaistniałej zmiany 1 . ……………………………..……………………… Data i podpis osoby składającej ……………………………..……………………… ……………………………..……………………… Data i podpis osoby przyjmującej Data i podpis osoby składającej * właściwe zaznaczyć ** wpisać znak x w kwadracie oraz uzupełnić 1 zgodnie z art. 233. § 1. Kodeksu karnego – kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postę- powaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zezna nieprawdę lub zataja prawdę podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Dnia …………………………………. rezygnuję z nauki. Podpis ……………………………… Rezygnację przyjął …………………………………….	<urn:uuid:358fa85a-2a75-435c-a9ed-47f0836ee41c>	finepdfs	1.244141	CC-MAIN-2018-43	http://zse.biaman.pl/aktual/zaoczne/Podanie_na_kurs.pdf	2018-10-20T18:32:08Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583513009.81/warc/CC-MAIN-20181020163619-20181020185119-00128.warc.gz	607,484,874	0.999799	0.999953	0.999953	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2676, 5518 ]	4	0
REGULAMIN PROMOCJI „Apple Watch z dodatkowym paskiem" § 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin (Regulamin) określa warunki i zasady przeprowadzenia Promocji (Promocja). 2. Organizatorem Promocji jest firma Cortland Sp. z o.o., ul. Zgoda 38, 60-122 Poznań, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, KRS Nr: 0000031468, Kapitał zakładowy 60.000,00 zł opłacony w całości, REGON: 630008749, NIP: 778-00-43-683 (Organizator). 3. Promocja trwa w okresie od dnia 26 kwietnia 2021 r. do dnia 9 maja 2021 r. lub do wyczerpania zapasów (Okres Trwania Promocji). 4. Promocja obowiązuje w salonach stacjonarnych Organizatora oraz w sklepie internetowym www.cortland.pl. 5. Uczestnikiem Promocji (Uczestnik Promocji) jest każdy Klient Organizatora, który w Okresie Trwania Promocji dokona zakupu zestawu tj. zegarka Apple Watch i wybranego paska. (Zestaw Objęty Promocją). § 2. Zasady Promocji 1. Przedmiotem Promocji objętej niniejszym Regulaminem jest uzyskanie rabatu na pasek Crong Liquid lub Crong Duo Sport w wybranym kolorze, którego cena w momencie ścieżki zakupowej zostanie obniżona do kwoty 1 zł brutto (dalej: Rabat). 2. Warunkiem uzyskania Rabatu jest zakup w Okresie Trwania Promocji, w salonie stacjonarnym Organizatora lub w sklepie internetowym www.cortland.pl, Zestawu Objętego Promocją, tj. zegarka Apple Watch Series 6, Apple Watch SE i jednego z wybranych pasków (Crong Liquid lub Crong Duo Sport). 3. Zakup jedynie części Zestawu Objętego Promocją tj. albo zegarka Apple Watch albo paska nie uprawnia do uzyskania Rabatu. 4. Promocja dotyczy zegarków Apple Watch i pasków, które są dostępne w ofercie Organizatora w Okresie Trwania Promocji. 5. Zakup 1 sztuki Apple Watch upoważnia do nabycia 1 sztuki paska w ofercie promocyjnej. 6. W sklepie stacjonarnym Rabat na akcesorium zostanie udzielony przez handlowca w momencie zakupu Zestawu Objętego Promocją. W sklepie internetowym Rabat zostanie naliczony w momencie wpisania kodu rabatowego CRONGZA1ZL, kiedy w koszyku znajdzie się Zestaw Objęty Promocją (zegarek Apple Watch oraz pasek). 7. Uczestnik Promocji, który na podstawie obowiązujących przepisów prawa, jest uprawniony do odstąpienia od umowy sprzedaży, ma prawo do odstąpienia od umowy sprzedaży całego Zestawu Objętego Promocją, tj. wszystkich produktów z Zestawu Objętego Promocją (zegarka Apple Watch i paska). Uczestnik Promocji nie jest uprawniony do odstąpienia od umowy sprzedaży w zakresie tylko niektórych produktów z Zestawu Objętego Promocją. W przypadku odstąpienia od umowy sprzedaży Zestawu Objętego Promocją zwrotowi podlega cały Zestaw Objęty Promocją. 8. Promocja nie łączy się z innymi promocjami, w szczególności: a) produktami z outletu, b) ratami 0%. § 3. Pozostałe postanowienia 1. Uczestnik Promocji może składać reklamacje związane z uczestnictwem w Promocji pisemnie na adres siedziby Organizatora (ul. Zgoda 38, 60-122 Poznań) lub mailowo pod adres: email@example.com. 2. Reklamacje będą rozpatrywane niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni od daty otrzymania reklamacji. 3. Przy rozpatrywaniu reklamacji, Organizator opiera się na treści niniejszego Regulaminu oraz obowiązujących przepisach prawa polskiego. 4. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za jakąkolwiek niezawinioną przez niego szkodę (majątkową lub niemajątkową) poniesioną przez Uczestnika Promocji w związku z jego udziałem Promocji. § 4. Przetwarzanie danych osobowych 1. Administratorem danych osobowych udostępnianych przez Uczestników Promocji jest Organizator. 2. Dane osobowe Uczestników Promocji przetwarzane są zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych obowiązującymi w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej, w zakresie i celu niezbędnym do przeprowadzenia Promocji (weryfikacji uprawnienia do uzyskania Rabatu i udzielenia Rabatu) oraz rozpatrzenia ewentualnych reklamacji Uczestnika Promocji. Przetwarzanie danych osobowych odbywa się na podstawie zgody Uczestnika Promocji wyrażonej po zapoznaniu się przez Uczestnika Promocji z treścią Regulaminu i po zaakceptowaniu go (art. 6 ust. 1 pkt a Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE („RODO")) oraz na podstawie art. 6 ust. 1 pkt c) RODO. 3. Przekazanie danych osobowych przez Uczestnika Promocji jest dobrowolne jednak niezbędne do wzięcia udziału w Promocji. 4. W przypadkach, w których przetwarzanie danych odbywa się na podstawie zgody Uczestnikowi Promocji przysługuje prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie. Cofnięcie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem przetwarzania danych, którego dokonano przed jej cofnięciem. 5. Uczestnik Promocji ma prawo żądania dostępu do danych (art. 15 RODO), żądania sprostowania (art. 16 RODO), żądania ich usunięcia (art. 17 RODO) lub żądania ograniczenia przetwarzania (art. 18 RODO), przenoszenia danych (art. 20 RODO), prawo wniesienia sprzeciwu (art. 21 RODO), prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego. 6. Odbiorcą danych udostępnionych przez Uczestnika jest Organizator. 7. Dane osobowe Uczestnika Promocji przetwarzane są w związku z przeprowadzeniem Promocji oraz rozpatrzeniem ewentualnych reklamacji Uczestnika Promocji. 8. W przypadku niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych przez Organizatora Uczestnikowi Promocji przysługuje prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa, Infolinia: 606-950-000, firstname.lastname@example.org, https://uodo.gov.pl/pl/p/kontakt). 9. W sprawach związanych z przetwarzaniem danych można kontaktować się z Organizatorem, który dostępny jest pod adresem e-mail: email@example.com. 10. Organizator zastrzega sobie prawo do udostępniania danych osobowych Uczestnika Promocji podmiotom upoważnionym na podstawie właściwych przepisów prawa: organom ścigania, urzędom, sądom lub innym podmiotom upoważnionym do takiego udostępnienia na podstawie przepisów prawa w zakresie i celu wymaganym przez te podmioty i przepisy prawa. 11. Dane osobowe dotyczące Uczestników Promocji będą przetwarzane przez czas trwania Promocji oraz przez okres niezbędny dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń. Dane mogą być też przetwarzane w ramach dokumentów księgowych przez okres wymagany przepisami prawa (art. 6 ust. 1 pkt c) RODO). 12. Podane dane osobowe będą udostępniane innym podmiotom, w szczególności dostawcom usług IT, podmiotom wykonującym czynności serwisowe i hostingowe, zajmującym się utrzymaniem systemów informatycznych, w których przetwarzane są te dane, firmom kurierskim, podmiotom zajmującym się świadczeniem usług prawnych na rzecz Organizatora, jedynie w zakresie i celu niezbędnym do przeprowadzenia Promocji oraz rozpatrzenia reklamacji. § 5. Postanowienia końcowe 1. Regulamin Promocji dostępny jest w salonach stacjonarnych Cortland i na www.cortland.pl. 2. Przystąpienie do udziału w Promocji jest równoznaczne z przyjęciem warunków niniejszego Regulaminu i jego akceptacją. 3. Prawem właściwym dla Promocji jest prawo polskie. 4. Promocja nie jest grą losową, zakładem wzajemnym, grą w karty ani grą na automatach, których wynik zależy od przypadku w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. 5. W sprawach nieuregulowanych Regulaminem zastosowanie mają przepisy powszechnie obowiązującego prawa na terytorium Polski. 6. Sąd właściwy dla rozstrzygania sporów związanych z wykonywaniem Regulaminu Uczestnik może ustalić na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. 2016, poz. 1822 z późn. zm.). Uczestnik ma możliwość pozasądowego rozstrzygania sporów wynikających z Regulaminu przez uprawniony podmiot zgodnie z ustawą z dnia 23 września 2016 o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1823 z późn. zm.), których rejestr dostępny jest na stronie https://www.uokik.gov.pl.	<urn:uuid:fed40ed5-0b14-48b5-8ef3-32b4af5ddf0a>	finepdfs	1.03418	CC-MAIN-2021-43	https://www.cortland.pl/apple/wp-content/uploads/2021/04/Regulamin-do-promocji-Apple-Watch-z-paskiem.pdf	2021-10-20T08:11:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323585302.91/warc/CC-MAIN-20211020055136-20211020085136-00409.warc.gz	876,089,000	0.999959	0.999961	0.999961	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3441, 8057 ]	2	0
Nota Informacyjna dla Obligacji Serii PA wyemitowanych przez ROBYG S.A. ROBYG www.robyg.pl Niniejsza nota informacyjna została sporządzona w związku z ubieganiem się o wprowadzenie instrumentów finansowych objętych tą notą do obrotu w alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez BondSpot S.A. oraz do obrotu w alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Wprowadzenie instrumentów finansowych do obrotu w alternatywnym systemie obrotu nie stanowi dopuszczenia ani wprowadzenia tych instrumentów do obrotu na rynku regulowanym BondSpot prowadzonym przez BondSpot S.A., nie stanowi również dopuszczenia ani wprowadzenia tych instrumentów do obrotu na rynku regulowanym prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Inwestorzy powinni być świadomi ryzyka, jakie niesie ze sobą inwestowanie w instrumenty finansowe notowane w alternatywnym systemie obrotu, a ich decyzje inwestycyjne powinny być poprzedzone właściwą analizą, a także, jeżeli wymaga tego sytuacja, konsultacją z doradcą inwestycyjnym. Treść niniejszej noty informacyjnej nie była zatwierdzana przez BondSpot S.A. ani przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. pod względem zgodności informacji w niej zawartych ze stanem faktycznym lub przepisami prawa. Data sporządzenia Noty Informacyjnej: 25 maja 2018 r. Oświadczenie Emitenta Emitent oświadcza, że według jego najlepszej wiedzy i przy dołożeniu należytej staranności, by zapewnić taki stan, informacje zawarte w niniejszej Nocie Informacyjnej są prawdziwe, rzetelne i zgodne ze stanem faktycznym oraz, że nie pominięto w niej żadnych faktów, które mogłyby wpływać na jej znaczenie i wycenę instrumentów dłużnych wprowadzanych do obrotu, a także że opisuje ona rzetelnie czynniki ryzyka związane z udziałem w obrocie tymi instrumentami. ROBYG S.A. Al. Rzeczypospolitej 1, 02-972 Warszawa NIP: 525-23-92-367, REGON: 140900353 [Podpis osoby uprawnionej do reprezentowania Emitenta] Wiceprezes Zarządu ARTUR GÓRSKI Wiceprezes Zarządu W związku z postanowieniami § 18 ust. 18 punkt 1 oraz punkt 3 Regulaminu ASO GPW, Emitent jest zwolniony z obowiązku zawierania umowy z Autoryzowanym Doradcą. 1. NAZWA (FIRMA), FORMA PRAWNA, KRAJ SIEDZIBY, SIEDZIBA I ADRES EMITENTA WRAZ Z DANYMI TELEADRESOWYMI \| Nazwa (firma): \| ROBYG SA \| \|----------------\|----------\| \| Forma prawna: \| spółka akcyjna \| \| Kraj siedziby: \| Polska \| \| Adres Emitenta: \| Aleja Rzeczypospolitej 1, 02-972 Warszawa \| \| Telefon: \| (22) 419 11 03 \| \| Telefaks: \| (22) 419 11 00 \| \| Adres poczty elektronicznej: \| firstname.lastname@example.org \| \| Adres głównej strony internetowej: \| www.robyg.pl \| 2. INFORMACJE CZY DZIAŁALNOŚĆ PROWADZONA PRZEZ EMITENTA WYMAGA POSIADANIA ZEZWOLENIA, LICENCJI LUB ZGODY Działalność prowadzona przez Emitenta nie wymaga posiadania zezwolenia, licencji lub zgody. 3. CZYNNIKI RYZYKA ZWIĄZANE Z EMITENTEM I WPROWADZANYMI INSTRUMENTAMI DŁUŻNYMI, W SZCZEGÓŁNOŚCI ZWIĄZANE Z SYTUACJĄ GOSPODARCZĄ, MAJĄTKOWĄ I FINANSOWĄ EMITENTA I JEGO GRUPY Spółka ROBYG S.A. jest zdania, że poniższe czynniki, odnoszące się do działalności Grupy mogą być istotne z punktu widzenia Obligacji. Każdy z tych czynników może wystąpić bądź też nie i Spółka ROBYG S.A. nie jest w stanie wyrazić opinii o prawdopodobieństwie wystąpienia takiego czynnika. Poniżej opisane są także czynniki, które według ROBYG S.A. mogą mieć istotne znaczenie dla oceny ryzyka rynkowego związanego z Obligacjami. Spółka ROBYG S.A. jest zdania, że czynniki opisane poniżej to podstawowe ryzyka związane z inwestycją w Obligacje, niemniej jednak ROBYG S.A. może nie być w stanie zapłacić odsetek, kwoty głównej lub innych kwot z tytułu Obligacji także z innych powodów, wobec czego, ROBYG S.A. nie składa oświadczenia, że poniższe stwierdzenia dotyczące ryzyka nabycia Obligacji są wyczerpujące. Potencjalni inwestorzy powinni wypracować własny pogląd jeszcze przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Czynniki ryzyka związane z działalnością prowadzoną przez Emitenta 3.1. Rzyko związane ze wzrostem kosztów operacyjnych i innych kosztów Koszty operacyjne i inne koszty Grupy mogą wzrosnąć przy jednoczesnym braku odpowiedniego wzrostu przychodów. Do czynników, które mogą spowodować wzrost kosztów operacyjnych i innych kosztów, należą: - wzrost poziomu inflacji; • wzrost podatków i innych zobowiązań publicznoprawnych; • zmiany w przepisach prawa, innych istotnych regulacjach lub polityce rządowej; • wzrost kosztów finansowania. Czynniki te mogą mieć istotny negatywny wpływ na działalność, sytuację finansową lub wyniki Grupy. 3.2. Koszty realizacji projektów deweloperskich mogą wzrosnąć W toku prowadzenia inwestycji deweloperskich możliwy jest wzrost kosztów, wynikający ze specyfiki procesu budowlanego, w tym, z faktu, iż: (i) roboty budowlane w ramach poszczególnych projektów prowadzone są przez zewnętrzne podmioty świadczące usługi podwykonawstwa i Grupa nie jest w stanie skutecznie zapewnić terminowości i prawidłowości wykonania zamówionych robót, (ii) realizacja robót budowlanych przebiega w stosunkowo długim okresie, w czasie którego mogą ulec zmianie ceny materiałów budowlanych oraz koszty zatrudnienia wykwalifikowanych pracowników, (iii) realizacja robót budowlanych uzależniona jest w dużym stopniu od panujących warunków atmosferycznych, które, gdy są niesprzyjające, mogą doprowadzić do opóźnień w realizacji projektu oraz konieczności ponoszenia kosztów zabezpieczenia budowy w czasie gdy roboty nie są prowadzone, (iv) warunki gruntowe nieruchomości pod projekty deweloperskie mogą wymagać dodatkowych nakładów inwestycyjnych, (v) wadliwe materiały budowlane muszą być zastępowane materiałami prawidłowymi o odpowiedniej jakości, oraz (vi) wady projektowanych budynków wymagają ich usunięcia. Ponadto do innych czynników, które mogą spowodować wzrost kosztów inwestycyjnych należą m.in.: inflacja, wzrost kosztów pracy, wzrost podatków i innych zobowiązań publicznoprawnych, zmiany w przepisach prawa lub polityce rządowej oraz wzrost kosztów finansowania. 3.3. Projekty deweloperskie mogą nie zostać zrealizowane w terminie Realizacja projektów deweloperskich jest przedsięwzięciem długoterminowym, na które wpływ ma wiele czynników otoczenia rynkowego oraz czynniki wewnątrzgrupowe. Do najważniejszych czynników mogących mieć wpływ na zmianę terminów realizacji projektów deweloperskich, należy zaliczyć długą i skomplikowaną procedurę administracyjną oraz liczne wymagania formalnoprawne i poprzedzające wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również problem z pozyskaniem doświadczonych zewnętrznych podmiotów świadczących usługi podwykonawstwa, które posiadają wystarczające i stabilne założenia robotnicze. Wpływ tych czynników oraz pozostałych czynników ryzyka, może spowodować opóźnienia. Konsekwencją tych opóźnień może być, oprócz przesunięcia się w czasie realizacji przychodów z działalności Grupy, także ryzyko powstania dodatkowych kosztów związanych z koniecznością zapłaty odsetek, odszkodowań lub kar umownych wynikających z umów zawartych w związku z realizacją projektów deweloperskich. Opóźnienia w realizacji poszczególnych projektów deweloperskich mogą istotnie negatywnie wpływać na poziom rentowności poszczególnych projektów inwestycyjnych, a przez to na działalność, sytuację finansową, w tym w szczególności płynność, wyniki finansowe oraz perspektywy rozwoju Grupy. 3.4. Grupa może nie pozyskać finansowania zewnętrznego Działalność deweloperska jest kapitałochronna - Grupa ponosi znaczące wydatki wstępne na zakup gruntów oraz pokrycie kosztów infrastrukturalnych, budowlanych i projektowych. Tym samym Grupa potrzebuje znaczących środków pieniężnych oraz finansowania przez banki, aby kontynuować i rozwijać swoją działalność. Potrzeby kapitałowe Grupy zależą od wielu czynników, w szczególności od warunków rynkowych, które są poza kontrolą Grupy. Jeżeli parametry pozyskania niezbędnego kapitału będą znacznie odbiegły od obecnie zakładanych, konieczne może być pozyskanie przez Grupę dodatkowego finansowania. W przypadku wystąpienia trudności z pozyskaniem takiego dodatkowego finansowania, skala rozwoju Grupy oraz tempo osiągania przez nią określonych celów strategicznych może różnić się od pierwotnie zakładanej. Kolejnym czynnikiem ryzyka, który może wpływać na konieczność pozyskania dodatkowego finansowania i reorganizację długu Grupy, jest cel strategiczny określony przez głównego akcjonariusza Bricks Acquisitions Limited (podmiot pośrednio należący do Goldman Sachs Group, Inc.), w postaci squeeze-outu mniejszościowych akcjonariuszy Emitenta, a następnie przywrócenie akcjom formy dokumentu i wycofanie akcji Emitenta z obrotu na rynku regulowanym, co może stać się przyczyną wcześniejszego wykupu już wyemitowanych przez Emitenta serii obligacji. Nie jest pewne, czy Grupa będzie zdolna do pozyskania wymaganego finansowania, jeżeli zajdzie taka konieczność, ani czy środki finansowe zostaną uzyskane na warunkach korzystnych dla Grupy. 3.5. Postępowania przeciwko grupie mogą zostać rozstrzygnięte na niekorzyść grupy Spółki z Grupy Emitenta są stroną postępowań dotyczących roszczeń ze strony wspólnot mieszkaniowych, klientów oraz podwykonawców. W przypadku niekorzystnego dla Emitenta bądź spółek z Grupy zakończenia powyższych postępowań, powstanie obowiązek zapłaty należności z tytułu roszczeń wniesionych przez wspólnoty mieszkaniowe, klientów lub podwykonawców. Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa utworzyła stosowne rezerwy odzwierciedlające jej szacunek ryzyk związanych z aktualnym stanusem powyższych postępowań. 3.6. Zaplanowana przez grupę powierzchnia użytkowa mieszkań może nie zostać osiągnięta Grupa realizuje swoje projekty w oparciu o solidnie przygotowane projekty architektoniczne, które przewidują wybudowanie określonej powierzchni użytkowej w ramach poszczególnych etapów projektów. Z uwagi jednak na fakt, że Grupa planuje swoje projekty z wyprzedzeniem możliwe jest, iż w trakcie ich realizacji konieczne będzie wprowadzenie zmian do przyjętych projektów architektonicznych. Zmiany te mogą wynikać w szczególności: (i) ze zmian planów zagospodarowania przestrzennego i dostosowania do tych planów projektów deweloperskich celem optymalnego wykorzystania dostępnej przestrzeni, (ii) zmian w strukturze planowanych mieszkań, które jeśli będą polegały na zmniejszeniu średniej powierzchni mieszkań, wymagać będą przeznaczenia dodatkowej powierzchni na garaże, co z kolei zmniejszy całkowitą powierzchnię użytkową mieszkań, oraz (iii) przyjęcia innych niż zamierzone rozwiązań technicznych i budowlanych. 3.7. Ryzyko nieosiągnięcia zakładanych celów strategicznych Na osiągnięcie zamierzonych przez Grupę celów strategicznych wpływ ma wiele czynników zewnętrznych, których wystąpienie jest niezależne od decyzji organów zarządzających Grupy i których, pomimo zachowania należytej staranności z uwzględnieniem profesjonalnego charakteru działalności członków tych organów, nie będą one w stanie przewidzieć. Ponadto przy ocenie szans na realizację przez Grupę jej celów strategicznych nie jest możliwe wykluczenie popełnienia przez osoby odpowiedzialne błędów w ocenie sytuacji na rynku i podjęcia na jej podstawie nietrafnych decyzji, które będą skutkować znacznym pogorszeniem się wyników finansowych Grupy. 3.8. Ryzyko związane z zależnością od osób pełniących kluczowe funkcje kierownicze Sukces Grupy jest zależny od działań osób pełniących funkcje kierownicze, a w szczególności członków Zarządu Grupy. Osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Grupie posiadają szerokie doświadczenie zdobyte na rynku nieruchomości w zakresie wyszukiwania atrakcyjnych gruntów, pozyskiwania finansowania, organizowania procesu budowy, marketingu i zarządzania projektami deweloperskimi. Tymczasowa bądź stała utrata możliwości świadczenia usług przez któryregokolwiek z członków Zarządu Grupy, osób na stanowiskach kierowniczych lub kluczowych pracowników, może mieć istotny negatywny wpływ na działalność, sytuację finansową, wyniki i perspektywy rozwoju Grupy. 3.9. Ryzyko odpowiedzialności z tytułu sprzedaży mieszkań Spółki wchodzące w skład Grupy ponoszą odpowiedzialność wobec nabywców lokali z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne budynków oraz gruntu na którym wybudowane są budynki, a także za wady poszczególnych lokali. Podmioty należące do Grupy muszą liczyć się z ryzykiem zgłaszania takich roszczeń przez nabywców poszczególnych lokali bądź przez wspólnoty mieszkaniowe. 3.10. Ryzyko konkurencji ze strony innych podmiotów, braku odpowiedniego banku ziemi oraz ryzyko wzrostu cen gruntów Na wyniki osiągane przez Grupę może mieć wpływ strategia obrana przez firmy konkurencyjne, ich pozycja finansowa oraz zdolność do pozyskiwania kapitału na korzystnych warunkach, a przede wszystkim zdolność do nabywania gruntów w odpowiednich lokalizacjach, za odpowiednią cenę i w odpowiednim stadium przygotowania pod proces inwestycyjny. Grupa może napotkać konkurencję ze strony innych deweloperów, w szczególności na etapie identyfikacji i nabywania gruntów. Nie można również wykluczyć, że grunty pozyskane przez Grupę pomimo prawidłowej oceny z formalno-prawnego punktu widzenia okazać się niemożliwe do zagospodarowania z uwagi na konieczność budowy kosztownej infrastruktury, ochrony środowiska czy protesty społeczne, a w końcu decyzje niezależne od Grupy podejmowane przez organy samorządowe wydające decyzje w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz w sprawie pozwolenia na budowę. W wyniku działalności podmiotów konkurencyjnych w stosunku do Grupy na obszarach, gdzie skoncentrowana jest działalność Grupy, może powstać zwiększona podaż mieszkań i domów, co może mieć wpływ na ich cenę i długość okresu potrzebnego do ich zbycia. Ponadto zwiększona konkurencja może spowodować wzrost zapotrzebowania na materiały budowlane oraz usługi wykonawców i podwykonawców, co z kolei może skutkować dla Grupy zwiększeniem kosztów projektów. Dnia 30 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa ograniczająca obrót gruntami rolnymi. Po zmianach, nabywcą działki ewidencjonowanej jako ziemia rolna, nieobjętej planem zagospodarowania przestrzennego, może być tylko rolnik. Sprzedaż takiego gruntu deweloperowi może odbyć się tylko po uzyskaniu zgody Agencji Nieruchomości Rolnych. Alternatywnie, przed dokonaniem transakcji sprzedaży, nieruchomość będzie musiała zostać wyłączona z produkcji rolnej. Należy przypuszczać, że nowe regulacje mogą znacząco ograniczyć podaż gruntów możliwych do nabycia i zagospodarowania przez podmioty z Grupy oraz wydłużyć proces nabywania nowych gruntów. W konsekwencji, Grupa może napotkać trudności w budowaniu banku ziemi oraz kształtowaniu oferty mieszkaniowej. Ponadto ww. czynniki mogą przełożyć się na wzrost cen gruntów nabywanych przez Emitenta. W 2017 r. na rynku wystąpił zauważalny wzrost cen transakcyjnych dla gruntów nabywanych z przeznaczeniem na budownictwo mieszkaniowe. Cena gruntu stanowi istotny składnik kosztowy każdej inwestycji mieszkaniowej realizowanej przez Emitenta. Wzrost cen gruntów nabywanych przez Emitenta przekłada się każdorazowo na wzrost kosztów realizowanej inwestycji. W przypadku kontynuacji zjawiska wzrostu cen gruntów w przyszłości przy jednoczesnym braku możliwości podniesienia cen mieszkań, może nastąpić obniżenie marže Emitenta z realizowanych inwestycji co może negatywnie wpłynąć na wyniki finansowe Emitenta w przyszłości. Czynniki ryzyka związane z otoczeniem rynkowym, w którym działa Grupa 3.11. Sytuacja na światowych rynkach finansowych oraz nieruchomościowych może mieć wpływ na działalność Grupy. Napięta sytuacja polityczna w Europie Wschodniej może spowodować odpływ inwestorów zagranicznych z rynków Europy Wschodniej i Centralnej, co może mieć bezpośrednie przełożenie na popyt na mieszkania budowane przez Grupę poprzez zmniejszenie popytu na mieszkania, ograniczenie dostępności potencjalnych klientów do kredytu oraz spadek ich dochodów i skłonności do podejmowania długofalowych decyzji inwestycyjnych. 3.12. Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Polsce może wpływać na Grupę Przychody Grupy uzyskiwane są z tytułu prowadzenia działalności na rynku krajowym. Dlatego też na jej wyniki finansowe mają wpływ takie czynniki jak stopień stabilizacji sytuacji politycznej w kraju w danym okresie oraz dane makroekonomiczne dotyczące stanu polskiej gospodarki, w szczególności poziom stopy wzrostu PKB, poziom inwestycji, poziom dochodów gospodarstw domowych, wysokość stóp procentowych, kursów wymiany walut, stopa inflacji, deficytu budżetowego i poziom bezrobocia. Ewentualne negatywne zmiany w sytuacji makroekonomicznej Polski mogą powodować powstanie ryzyk dla prowadzonej przez Grupę działalności gospodarczej i tym samym wpływać na jej wyniki finansowe i perspektywy rozwoju w przyszłości. W dalszym ciągu niedostatecznie rozpoznane pozostają skutki reakcji banków na wprowadzenie podatku od aktywów, czyli skala ograniczenia wolumenu udzielanych kredytów hipotecznych oraz podniesienia marż dla kredytów hipotecznych. Wciąż nieznane są konkretne propozycje rozwiązania sytuacji osób posiadających kredyty we frankach szwajcarskich, a te rozwiązania mogą mieć bardzo istotny wpływ na sytuację banków oraz podaż na rynku mieszkaniowym. 3.13. Stopy procentowe mogą ulec zmianie Narażenie Emitenta na ryzyko wywołane zmianami stóp procentowych dotyczy przede wszystkim długoterminowych aktywów i zobowiązań. Istotna część ryzyka stopy procentowej jest związana z częścią pożyczek udzielonych przez Emitenta, których oprocentowanie oparte jest o zmienną stopę procentową oraz zobowiązania z tytułu obligacji oraz kredytów bankowych, które są oparte o zmienną stopę procentową (WIBOR) (na dzień 31 grudnia 2017 roku 100% salda udzielonych pożyczek w PLN oprocentowane były w oparciu o zmienną stopę procentową WIBOR). Grupa jest stroną umów obligacji, umów kredytowych oraz pożyczek od akcjonariuszy lub podmiotów z nimi powiązanych, w których stopa odsetek obliczana jest przy zastosowaniu zmiennych stóp procentowych. Istotny wzrost stóp procentowych może mieć negatywny wpływ na działalność, sytuację finansową, wyniki oraz perspektywy rozwoju Grupy. Ryzyko niekorzystnej zmiany stóp procentowych zostało częściowo ograniczone poprzez zawarcie przez Emitenta transakcji zabezpieczających (transakcje zamiany stóp procentowych (SWAP)). 3.14. Ceny mieszkań mogą spaść Wyniki finansowe Grupy są uzależnione w szczególności od poziomu cen mieszkań, domów i powierzchni użytkowej w Polsce. Wpływ na ceny nieruchomości ma m.in. zmiana popytu na oferowane lokale, zmiana sytuacji makroekonomicznej w Polsce, dostępność źródeł finansowania dla klientów w tym w szczególności kredytów hipotecznych, podaż lokali na określonym obszarze oraz zmiany w oczekiwaniach nabywców co do standardu, lokalizacji lub wyposażenia lokalu. Spadek cen mieszkań może to mieć istotny negatywny wpływ na działalność, sytuację finansową, wyniki oraz perspektywy rozwoju Grupy. Czynniki ryzyka związane z Obligacjami 3.15. Ryzyko wcześniejszego wykupu Obligacji z przyczyn innych niż żądanie Obligatariusza W przypadku, gdy wystąpi likwidacja spółki Emitenta wówczas, zgodnie z art. 74 ust. 5 Ustawy o Obligacjach, Obligacje podlegają natychmiastowemu wykupowi z dniem otwarcia likwidacji, chociażby termin ich wykupu jeszcze nie nastąpił. W przypadku, gdy nastąpi połączenie, podział lub przekształcenie Emitenta, jeżeli podmiot, który wstąpił w obowiązki Emitenta z tytułu Obligacji, zgodnie z Ustawą o Obligacjach nie posiada uprawnień do ich emitowania, wówczas, zgodnie z art. 74 ust. 4 Ustawy o Obligacjach, Obligacje podlegają natychmiastowemu wykupowi z dniem połączenia, podziału lub odpowiednio przekształcenia Emitenta. 3.16. Ryzyko związane z niespełnieniem zobowiązań wobec Obligatariuszy Świadczenia z Obligacji polegają na wykupie Obligacji poprzez zapłatę wartości nominalnej Obligacji oraz na zapłacie odsetek, a w niektórych sytuacjach także premii. Świadczenia te nie będą wykonane, albo ich wykonanie może ulec opóźnieniu, jeżeli na skutek pogorszenia sytuacji finansowej Emitent nie będzie dysponować odpowiednimi środkami pieniężnymi w terminach ich wymagalności. W przypadku niespełnienia w terminie, w całości lub w części, zobowiązań z Obligacji, Obligatariusz będzie uprawniony do złożenia pisemnego żądania natychmiastowego, wcześniejszego wykupu wszystkich posiadanych przez niego Obligacji, chyba że opóźnienie dokonania płatności jest niezawinione przez Emitenta i trwa krócej niż 3 dni oraz z zastrzeżeniem ograniczeń czasowych na złożenie żądania wcześniejszego wykupu wskazanych w warunkach emisji Obligacji. Ponadto brak spełnienia świadczeń z Obligacji może skutkować ryzykiem upadłości Emitenta, a w konsekwencji ryzykiem utraty całości lub części środków zainwestowanych w Obligacje. Obligacje nie stanowią lokaty bankowej i nie są objęte żadnym systemem gwarantowania depozytów. 3.17. Ryzyko wcześniejszego wykupu Obligacji na żądanie Obligatariusza Warunki emisji obligacji zawierają szereg klauzul, których naruszenie daje prawo obligatariuszowi (po spełnieniu określonych działań i wypełnieniu odpowiedniej procedury) do żądania wcześniejszego wykupu Obligacji przez Emitenta. Istnieje ryzyko, że w przypadku zażądania wcześniejszego wykupu Obligacji, Emitent nie będzie posiadał wystarczających środków na realizację takiego żądania wcześniejszego wykupu Obligacji. Ponadto, Emitent wskazuje na ryzyko braku możliwości realizacji przez Obligatariuszy uprawnienia do żądania wcześniejszego wykupu obligacji, o których mowa w warunkach emisji Obligacji, w kontekście przepisów Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego, a w szczególności w kontekście ograniczeń, co do możliwości wykupu obligacji, jakie przepisy ww. aktów prawnych przewidują w przypadku złożenia wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego i/lub otwarcia tego postępowania, czy też w przypadku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i/lub ogłoszenia upadłości Emitenta. 3.18. Ryzyko zmiany Stopy Bazowej Oprocentowanie Obligacji będzie zmienne oparte o odpowiednie stawki rynku pieniężnego WIBOR. Przy zmiennym oprocentowaniu Obligacji, w okresie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu (zgodnie z definicją zawartą w Warunkach Emisji) mogą nastąpić znaczące zmiany WIBOR. Obniżenie poziomu WIBOR, w szczególności związane z pogarszającymi się warunkami gospodarczymi, może wpłynąć na obniżenie rentowności Obligacji. 3.19. Ryzyko związane ze zgromadzeniem obligatariuszy Warunki emisji Obligacji zawierają zapisy dotyczące podejmowania określonych decyzji przez zgromadzenie obligatariuszy. Decyzje podejmowane przez zgromadzenie obligatariuszy dotyczą również Obligatariuszy, którzy nie uczestniczyli w zgromadzeniu obligatariuszy lub głosowali przeciwko danej uchwale. Powoduje to, że dana uchwała zgromadzenia obligatariuszy może być niezgodna z decyzją danego Obligatariusza, co uniemożliwi mu podjęcie zamierzonych przez niego działań (w tym np. dotyczących żądania wcześniejszego wykupu). 3.20. Ryzyko związane z przepisami podatkowymi Polski system podatkowy charakteryzuje się zmiennością. Przepisy podatkowe bywają często zmieniane, wielokrotnie na niekorzyść podatników. Zmiany te mogą polegać nie tylko na podwyższeniu stawek podatkowych, ale także na wprowadzeniu nowych szczegółowych instrumentów prawnych, rozszerzeniu zakresu opodatkowania, a nawet wprowadzeniu nowych obciążeń podatkowych. Zmiany prawa podatkowego mogą także wynikać z konieczności wdrażania nowych rozwiązań przewidzianych w prawie Unii Europejskiej, wynikających z wprowadzenia nowych lub zmiany już istniejących regulacji w zakresie podatków. Częste zmiany przepisów prawa regulujących opodatkowanie działalności gospodarczej oraz rozbieżności interpretacyjne w zakresie stosowania przepisów podatkowych przez organy podatkowe mogą okazać się niekorzystne dla Emitenta, co w konsekwencji może mieć negatywny wpływ na działalność i sytuację finansową Emitenta. Jednocześnie, posiadacze Obligacji mogą zostać narażeni na niekorzystne zmiany, w szczególności w odniesieniu do stawek podatkowych oraz sposobu poboru podatku przez płatnika. Powyższe może negatywnie wpływać na zwrot z kapitału zainwestowanego w Obligacje. Ponadto zgodnie z ogólnymi zasadami, odsetki wypłacane przez polskie podmioty osobom i jednostkom niebędącym polskimi rezydentami podatkowymi w rozumieniu polskich przepisów podatkowych podlegają zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu w Polsce, z uwzględnieniem treści umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę z państwem rezydencji podatkowej Obligatariusza lub przepisów krajowych przewidujących w niektórych sytuacjach zwolnienie lub brak opodatkowania tym podatkiem. Jednocześnie jednak zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu podlegają również odsetki wypłacane osobom fizycznym będącym polskimi rezydentami podatkowymi. Mając na uwadze, że warunki emisji Obligacji nie zawierają klauzuli "ubrutowienia" dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego od płatności dokonywanych na rzecz wskazanych powyżej osób, istnieje ryzyko, że płatności takie dokonywane na rzecz Obligatariuszy będą podlegały opodatkowaniu. 3.21. Ryzyko ceny obligacji na rynku wtórnym Wartość rynkowa Obligacji jest uzależniona, między innymi, od sytuacji kredytowej Emitenta oraz innych czynników, które mogą mieć wpływ na cenę obligacji, takich jak możliwa mała ilość posiadaczy obligacji, a co za tym idzie brak aktywnego rynku wtórnego. Inwestorzy mogą nie być w stanie sprzedać obligacji w oczekiwany przez nich czasie oraz po cenie, która umożliwi im uzyskanie oczekiwanej przez nich dochodowości. Z tego powodu, inwestorzy nie powinni nabywać obligacji Emitenta, jeżeli nie są w stanie zaakceptować ryzyka braku możliwości szybkiej sprzedaży obligacji po akceptowalnej dla nich cenie. Ceny obligacji Emitenta na rynku wtórnym mogą ulegać znaczącym i nieoczekiwianym zmianom. 3.22. Ryzyko wcześniejszego wykupu Obligacji na żądanie Emitenta Zgodnie z punktem 8.3. Warunków Emisji, Emitent może dokonać wcześniejszego wykupu całości lub części Obligacji. Opcja wcześniejszego wykupu Obligacji może obniżyć ich wartość rynkową. W okresie, w którym Emitentowi będzie przysługiwało prawo wcześniejszego wykupu Obligacji, wartość rynkowa Obligacji, co do zasady nie powinna wzrosnąć znacząco ponad wartość, po której Emitent może dokonać ich wcześniejszego wykupu. Taka sytuacja może nastąpić również w okresie poprzedzającym okres, w którym Emitentowi będzie przysługiwało prawo wcześniejszego wykupu Obligacji. W takim okresie (nawet uwzględniając premię wypłaconą inwestorowi przez Emitenta zgodnie z Warunkami Emisji) inwestor może nie mieć możliwości zainwestowania środków uzyskanych z wcześniejszego wykupu Obligacji w sposób, który zapewniłby mu stopę zwrotu w takiej wysokości jak stopa zwrotu od Obligacji będących przedmiotem wcześniejszego wykupu. 3.23. Ryzyko związane z brakiem zabezpieczenia Obligacji Obligacje są obligacjami niezabezpieczonymi w rozumieniu Ustawy o Obligacjach. W szczególności oznacza to, że ani Emitent ani żaden inny podmiot nie ustanowił zabezpieczenia na rzecz Obligatariuszy. Emitent nie planuje ustanawiać zabezpieczenia Obligacji w przyszłości. W związku z tym potencjalny Obligatariusz powinien brać pod uwagę, że ewentualne dochodzenie roszczeń od Emitenta będzie mogło być prowadzone tylko na zasadach ogólnych, tj. w sposób przewidziany w przepisach kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego. Istnieje, zatem ryzyko, że aktywa posiadane przez Emitenta mogą okazać się niewystarczające do zaspokojenia roszczeń finansowych Obligatariuszy. 3.24. Ryzyko braku adekwatności inwestycji w Obligacje Każdy podmiot rozważający inwestycję w Obligacje powinien ustalić, czy inwestycja w Obligacje jest dla niego odpowiednią inwestycją w danych dla niego okolicznościach. W szczególności, każdy potencjalny inwestor powinien: - posiadać wystarczającą wiedzę i doświadczenie do dokonania właściwej oceny Obligacji oraz korzyści i ryzyka związanego z inwestowaniem w Obligacje; - posiadać dostęp do oraz znajomość odpowiednich narzędzi analitycznych umożliwiających dokonanie oceny, w kontekście jego szczególnej sytuacji finansowej, inwestycji w Obligacje oraz wpływu inwestycji w Obligacje na jego ogólny portfel inwestycyjny; - posiadać wystarczające zasoby finansowe oraz płynność dla poniesienia wszelkich rodzajów ryzyka związanego z inwestowaniem w Obligacje; - w pełni rozumieć warunki Obligacji oraz posiadać znajomość rynków finansowych; oraz - posiadać umiejętność oceny (indywidualnie lub przy pomocy doradcy finansowego) ewentualnych scenariuszy rozwoju gospodarczego, poziomu stóp procentowych i inflacji oraz innych czynników, które mogą wpłynąć na inwestycje oraz zdolność do ponoszenia różnego rodzaju ryzyk. Dodatkowo, działalność inwestycyjna realizowana przez osoby, które potencjalnie dokonają inwestycji w Obligacje, podlega przepisom regulującym inwestycje lub ocenie albo regulacjom przyjętym przez określone organy. Każda osoba rozważająca inwestycję w Obligacje powinna skonsultować się ze swoimi doradcami prawnymi w celu ustalenia czy oraz w jakim zakresie: - Obligacje stanowią dla niej inwestycję zgodną z prawem; - Obligacje mogą być wykorzystywane, jako zabezpieczenie różnego rodzaju zadłużenia; oraz - obowiązują inne ograniczenia w zakresie nabycia lub zastawiania Obligacji przez taką osobę. Instytucje finansowe powinny uzyskać poradę od swojego doradcy prawnego lub sprawdzić stosowne przepisy w celu ustalenia, jaka jest właściwa klasyfikacja Obligacji z punktu widzenia zarządzania ryzykiem lub podobnych zasad Ryzyko związane z decyzją o wprowadzeniu Obligacji do obrotu na ASO 3.25. Ryzyko zawieszenia obrotu Obligacjami BondSpot oraz GPW jako podmioty prowadzące ASO odpowiednio ASO BondSpot oraz ASO GPW mają prawo, zgodnie z § 13 Regulaminu ASO BondSpot oraz § 11 Regulaminu ASO GPW, zawiesić obrót instrumentami dłużnymi w następujących przypadkach: - na wniosek emitenta - w przypadku uznania, że wymaga tego bezpieczeństwo obrotu lub interes jego uczestników - jeżeli emitent narusza przepisy obowiązujące w ASO; oraz zgodnie z §11 ust. 1a Regulaminu ASO GPW oraz odpowiednio z §13 Regulaminu ASO BondSpot, podmiot prowadzący ASO może określić termin, do którego zawieszenie obrotu obowiązuje. Termin ten może ulec przedłużeniu, odpowiednio na wniosek Emitenta lub jeżeli w ocenie podmiotu prowadzącego ASO zachodzą uzasadnione obawy, że w dniu upływu tego terminu będą zachodziły przesłanki, o których mowa w §11 ust. 1 pkt 2 lub 3 oraz w §13 ust. 1 pkt 2 lub 3. W przypadkach określonych przepisami prawa, odpowiednio BondSpot oraz GPW, każdy jako podmiot prowadzący ASO, zawiesza obrót instrumentami dłużnymi na okres wynikający z tych przepisów lub określony w decyzji właściwego organu. Ponadto w przypadku powstania sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej korzystanie z urządzeń i środków technicznych ASO BondSpot, przez co najmniej 5 podmiotów dopuszczonych do działania na ASO BondSpot, BondSpot może zawiesić obrót wszystkimi instrumentami dłużnymi. Dodatkowo, zgodnie z §12 ust 3 Regulaminu ASO GPW oraz § 14 ust. 4 Regulaminu ASO BondSpot, odpowiednio ASO BondSpot oraz ASO GPW, mogą zawiesić obrót instrumentami finansowymi, przed podjęciem decyzji o wykluczeniu instrumentów finansowych z obrotu. Na podstawie §11 ust. 3 Regulaminu ASO GPW oraz odpowiednio §13 ust. 3 Regulaminu ASO BondSpot, podmiot prowadzący ASO zawiesza obrót instrumentami finansowymi niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zawieszeniu obrotu danymi instrumentami na rynku regulowanym lub w ASO prowadzonym przez BondSpot S.A. lub przez GPW S.A., jeżeli takie zawieszenie jest związane z podejrzeniem wykorzystywania informacji poufnej, bezprawnego ujawnienia informacji poufnej, manipulacji na rynku lub z podejrzeniem naruszenia obowiązku publikacji informacji poufnej o emитencie lub instrumentem finansowym z naruszeniem art. 7 i art. 17 Rozporządzenia 596/2014, chyba że takie zawieszenie mogłoby spowodować poważną szkodę dla interesów inwestorów lub prawidłowego funkcjonowania rynku. Zgodnie z § 17 Regulaminu ASO BondSpot, podmiot ten może zawiesić obrót instrumentami dłużnymi, których dotyczy dana tabela odsetkowa, w przypadku, gdy dane zawarte w tabeli odsetkowej nie są poprawne, a także w przypadku nieprzekazania przez emitenta lub podmiot przez niego wskazany tabel odsetkowych dotyczących instrumentów dłużnych w terminach określonych w Regulaminie ASO BondSpot. Dodatkowo, na podstawie art. 78 ust. 3, 3a oraz 3b Ustawy o Obrocie, odpowiednio BondSpot S.A. lub GPW S.A., każdy jako podmiot prowadzący ASO, na żądanie KNF, zawiesza obrót instrumentami finansowymi w przypadku, gdy obrót określonymi instrumentami finansowymi jest dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość zagrożenia prawidłowego funkcjonowania ASO lub bezpieczeństwa obrotu dokonywanego w tym ASO lub naruszenia interesów inwestorów. KNF może wskazać termin, do którego zawieszenie obowiązuje. Termin ten może ulec przedłużeniu, jeśli zachodzą uzasadnione obawy, że w dniu jego upływu będą zachodziły powyższe przestanki. W przypadku, gdy KNF uzna, że przesłanki wskazane w art. 78 ust. 3 Ustawy o Obrocie nie zachodzą, uchyla decyzję zawierającą żądanie zawieszenia obrotu instrumentami finansowymi. 3.26. Ryzyko wykluczenia Obligacji z obrotu w ASO Zgodnie z zapisami odpowiednio § 14 ust. 2 Regulaminu ASO BondSpot oraz § 12 ust. 2 Regulaminu ASO GPW, odpowiednio BondSpot oraz GPW wyklucza instrumenty dłużne z obrotu w ASO: 1) w przypadkach określonych przepisami prawa, 2) jeżeli zbywalność tych instrumentów stała się ograniczona, 3) w przypadku zniesienia dematerializacji tych instrumentów, 4) dla instrumentów finansowych notowanych na ASO GPW: po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości emitenta, albo postanowienia o oddaleniu przez sąd wniosku o ogłoszeniu upadłości ze względu na to, że majątek emitenta nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania albo postanowienia o umorzeniu przez sąd postępowania upadłościowego ze względu na to, że majątek emitenta nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania z zastrzeżeniem § 12 ust. 2 pkt 5 oraz ust. 2a i 2b Regulaminu ASO GPW; oraz odpowiednio dla instrumentów finansowych notowanych na ASO BondSpot: w przypadku uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości emitenta albo postanowienia o oddaleniu przez sąd wniosku o ogłoszeniu upadłości ze względu na to, że majątek emitenta nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania, albo postanowienia o umorzeniu przez sąd postępowania upadłościowego ze względu na to, że majątek emitenta nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania; 5) dla instrumentów finansowych notowanych na ASO GPW – w przypadku uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości emitenta dłużnych instrumentów finansowych albo postanowienia o oddaleniu przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek emitenta dłużnych instrumentów finansowych nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania albo postanowienia o umorzeniu przez sąd postępowania upadłościowego ze względu na to, że majątek emitenta dłużnych instrumentów finansowych nie wystarcza lub wystarcza jedynie na zaspokojenie kosztów postępowania - z zastrzeżeniem, że wykluczenie to dotyczy dłużnych instrumentów finansowych tego emitenta; oraz 6) dla instrumentów finansowych notowanych na ASO BondSpot niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wykluczeniu z obrotu danych instrumentów na rynku regulowanym lub w ASO prowadzonym przez GPW, jeżeli takie wykluczenie jest związane z podejściem wykorzystywania informacji poufnej, bezprawnego ujawnienia informacji poufnej, manipulacji na rynku lub z podejściem naruszenia obowiązku publikacji informacji poufnej o emitencie lub instrumencie dłużnym z naruszeniem art. 7 i art. 17 Rozporządzenia 596/2014, chyba że takie wykluczenie z obrotu mogłoby spowodować poważną szkodę dla interesów inwestorów lub prawidłowego funkcjonowaniu ASO. 7) w przypadkach o których mowa w § 12 ust. 2 pkt 4 Regulaminu ASO GPW: a. GPW, jako podmiot prowadzący ASO może odstąpić od wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu jeżeli przed upływem ww. terminu 6 miesięcy sąd wyda postanowienie: i. o otwarciu wobec emitenta przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego, lub ii. w przedmiocie zatwierdzenia układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym, lub iii. o zatwierdzeniu układu w postępowaniu upadłościowym; b. w przypadkach, o których mowa w podpunkcie a) powyżej, GPW jako podmiot prowadzący ASO wyklucza instrumenty finansowe z obrotu po upływie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu w przedmiocie: i. odmowy zatwierdzenia przez sąd układu w postępowaniu, o którym mowa w podpunkcie (a)(i) powyżej, lub ii. umorzenia przez sąd postępowania restrukturyzacyjnego, o którym mowa w podpunkcie (a)(i) lub (a)(ii) powyżej, lub iii. uchylenia przez sąd lub wygaśnięcia z mocy prawa układu, o którym mowa w podpunkcie (a) (ii) lub (a) (iii) powyżej. Dodatkowo, zgodnie z zapisami odpowiednio § 14 ust. 1 Regulaminu ASO BondSpot oraz § 12 ust. 1 Regulaminu ASO GPW, odpowiednio BondSpot oraz GPW mogą wykluczyć instrumenty dłużne z obrotu w ASO w następujących przypadkach: – na wniosek emitenta, z zastrzeżeniem możliwości uzależnienia decyzji w tym zakresie od spełnienia przez emitenta dodatkowych warunków, – jeżeli uzna, że wymaga tego bezpieczeństwo obrotu lub interes jego uczestników, – jeżeli emitent uporczywie narusza przepisy obowiązujące w ASO, – wskutek otwarcia likwidacji emitenta, oraz dodatkowo w przypadku obrotu na ASO GPW: – wskutek podjęcia decyzji o połączeniu emitenta z innym podmiotem, jego podziale lub przekształceniu, przy czym wykluczenie instrumentów finansowych z obrotu może nastąpić odpowiednio nie wcześniej niż z dniem połączenia, dniem podziału (wydzielenia) albo z dniem przekształcenia. Przed podjęciem decyzji o wykluczeniu instrumentów dłużnych z obrotu, BondSpot lub GPW mogą zawiesić obrot tymi instrumentami dłużnymi. BondSpot lub GPW zawieszają obrot instrumentami dłużnymi do czasu wykonania decyzji o wykluczeniu z obrotu zgodnie z terminami określonymi odpowiednio w § 14a ust. 4 Regulaminu ASO BondSpot oraz § 12a ust. 4 Regulaminu ASO GPW. Zgodnie z artykułem 78 ust 4. Ustawy o Obrocie, na żądanie KNF BondSpot oraz GPW jako podmioty prowadzące ASO, wykluczają z obrotu wskazane przez KNF instrumenty finansowe, w przypadku gdy obrot nimi zagraża w sposób istotny prawidłowemu funkcjonowaniu ASO lub bezpieczeństwu obrotu dokonywanego w tym ASO, lub powoduje naruszenie interesów inwestorów. 3.27. Ryzyko nałożenia na Emitenta kar administracyjnych przez KNF KNF może nałożyć na Emitenta kary administracyjne z tytułu niewykonywania obowiązków przewidzianych obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności Ustawy o Ofercie oraz Ustawy o Obrocie. Zgodnie z art. 96 Ustawy o Ofercie, w przypadku, gdy Emitent nie wykonuje lub wykonuje nienależycie obowiązki wymagane przez przepisy prawa, w szczególności obowiązki informacyjne wynikające z Ustawy o Ofercie, KNF może: – wydać decyzję o wykluczeniu, na czas określony lub bezterminowo, papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym, albo – nałożyć, biorąc pod uwagę w szczególności sytuację finansową podmiotu, na który jest nakładana, karę pieniężną do wysokości 1.000.000 PLN, albo – zastosować obie sankcje łącznie. Zgodnie z art. 176 ust. 1 oraz ust. 2 Ustawy o Obrocie w przypadku, gdy Emitent nie wykonuje albo wykonuje nienależycie obowiązki, o których mowa w art. 18 ust. 1-6 Rozporządzenia 596/2014, KNF może: – w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 4.145.600 PLN lub do kwoty stanowiącej równowartość 2% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 4.145.600 PLN; albo – nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu emitenta, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 2.072.800 PLN. Przepisy art. 96 ust. 6 pkt 2 oraz ust. 7-8a ustawy o Ofercie stosuje się odpowiednio. W przypadku, gdy jest możliwe ustalenie kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez Emitenta w wyniku naruszeń, o których mowa w art. 176 ust. 1, zamiast kary, o której mowa we wskazanym ustępie, Komisja może nałożyć karę pieniężną do wysokości trzykrotniej kwoty osiągniętej korzyści lub unikniętej straty. Ponadto, zgodnie art. 96 ust 13 Ustawy o Ofercie w przypadku, gdy Emitent nie wykonuje albo wykonuje nienależycie obowiązki, o których mowa w art. 10 ust. 5 polegające na obowiązku informowania KNF przez Emitenta o wprowadzeniu do ASO papierów wartościowych Emitenta, KNF może nałożyć karę pieniężną do wysokości 100.000,00 (słownie: stu tysięcy) PLN. 3.28. Ryzyko nałożenia na Emitenta kar regulaminowych przez podmiot prowadzący ASO Jeżeli Emitent nie przestrzega zasad lub przepisów obowiązujących w ASO albo nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki określone w rozdziale V Regulaminu ASO BondSpot, w szczególności obowiązków określonych w § 18 - 20a oraz w rozdziale V Regulaminu ASO GPW, w szczególności obowiązków określonych w § 15a - § 15c lub § 17 - 17b, podmiot prowadzący ASO może, w zależności od stopnia i zakresu powstałego naruszenia lub uchybienia: – upomnieć Emitenta, – nałożyć na Emitenta karę pieniężną w wysokości do 50.000 PLN. W przypadku, gdy Emitent nie wykonuje nałożonej na niego kary lub pomimo jej nałożenia nadal nie przestrzega zasad lub przepisów obowiązujących w ASO albo nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki określone w ww. rozdziałach, podmiot prowadzący ASO może nałożyć na Emitenta karę pieniężną, przy czym kara ta łącznie z karą pieniężną nałożoną na podstawie § 20b ust. 1 pkt 2 Regulaminu ASO BondSpot oraz § 17 ust. 1 pkt 2 Regulaminu ASO GPW nie może przekraczać 50.000 PLN. 3.29. Ryzyko wstrzymania rozpoczęcia obrotu obligacjami Zgodnie z art. 78 ust. 2-3 Ustawy o Obrocie, odpowiednio BondSpot lub GPW, każdy jako podmiot prowadzący ASO, na żądanie KNF, wstrzymuje wprowadzenie instrumentów finansowych do obrotu w ASO lub wstrzymuje rozpoczęcie obrotu wskazanymi instrumentami finansowymi na okres nie dłuższy niż 10 dni. Ponadto, w przypadku, gdy obrót określonymi instrumentami finansowymi jest dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość zagrożenia prawidłowego funkcjonowania ASO lub bezpieczeństwa obrotu dokonywanego w tym ASO, lub naruszenia interesów inwestorów, KNF może zażądać od ASO BondSpot lub ASO GPW zawieszenia obrotu tymi instrumentami finansowymi. 3.30. Ryzyko związane z notowaniem obligacji Zgodnie z art. 78 ust. 4a Ustawy o Obrocie firma inwestycyjna prowadząca ASO może podjąć decyzję o zawieszeniu lub wykluczeniu papierów wartościowych lub instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi z obrotu, w przypadku gdy instrumenty te przestały spełniać warunki obowiązujące na tym rynku, pod warunkiem, że nie spowoduje to znaczącego naruszenia interesów inwestorów lub zagrożenia prawidłowego funkcjonowania rynku. Ponadto zgodnie z art. 78 ust 4d Ustawy o Obrocie w przypadku zawieszenia lub wykluczenia z obrotu w ASO na podstawie ust. 4a KNF występuje do podmiotów prowadzących ASO z żądaniem zawieszenia lub wykluczenia z obrotu tego instrumentu finansowego, w przypadku gdy takie zawieszenie lub wykluczenie z obrotu związane jest z podejrzeniem wykorzystania informacji poufnej, bezprawnego ujawnienia informacji poufnej, manipulacji na rynku lub podejrzeniem naruszenia obowiązku publikacji informacji poufnej o emitencie lub instrumencie finansowym zgodnie z przepisami art. 7 i art. 17 Rozporządzenia 596/2014, chyba że takie zawieszenie lub wykluczenie z obrotu mogłoby spowodować poważną szkodę dla interesów inwestorów lub prawidłowego funkcjonowania rynku. Inne ryzyka 3.31. Ryzyko związane z przestrzeganiem Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie nadużyć na rynku Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie nadużyć na rynku (Rozporządzenie Market Abuse Regulation - MAR), w przypadku gdy Emitent dopuści się manipulacji, wykorzystania lub bezprawnego ujawniania informacji poufnych organy państwowe mogą nałożyć na niego administracyjne sankcje pieniężne, których maksymalna wysokość powinna stanowić co najmniej równowartość 15 milionów EUR lub 15% całkowitych rocznych obrotów podmiotu dominującego Emitenta najwyższego szczebla. Ponadto, Rozporządzenie MAR przewiduje, że naruszenie przez Emitenta obowiązków związanych z prowadzeniem list osób posiadających dostęp do informacji poufnych lub transakcji osób pełniących obowiązki zarządcze powinno wiązać się z możliwością nałożenia na niego kary pieniężnej w wysokości co najmniej równowartości 1 miliona EUR. 4. CEL EMISJI OBLIGACJI, JEŚLI ZOSTAŁ OKREŚLONY Cel emisji Obligacji w rozumieniu Ustawy o Obligacjach nie został określony. 5. OKREŚLENIE RODZAJU EMITOWANYCH OBLIGACJI Obligacje zostały wyemitowane, jako papiery wartościowe na okaziciela, zdematerializowane, zgodnie z art. 8 ust. 5 Ustawy o Obligacjach w zw. z art. 7 ust. 1 Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi, na podstawie: i) Ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2015 r., poz. 238) w trybie art. 33 pkt 1 i na podstawie art. 4 w zw. z art. 2 pkt 1a Ustawy o Obligacjach, oraz ii) Uchwały Zarządu ROBYG S.A. nr 1/2018 z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie ustanowienia Programu Emisji przez spółkę ROBYG SA z siedzibą w Warszawie oraz wielokrotnego emitowania obligacji w ramach Programu Emisji; iii) uchwały Rady Nadzorczej Emitenta nr 1/2018 podjęta na podstawie par. 16 ust.6 Statutu Spółki ROBYG S.A. w sprawie wyrażenia zgody na ustanowienie przez Spółkę programu emisji obligacji o wartości maksymalnej 400.000.000 PLN i zaciśnione zobowiązani w drodze emisji przez Spółkę obligacji w jednej lub wielu seriach do maksymalnej wartości Programu Emisji; oraz iv) Uchwały Zarządu ROBYG S.A. z dnia 16 marca 2018 r. w sprawie emisji przez Spółkę obligacji na okaziciela serii PA w trybie oferty publicznej. Niniejsza Nota Informacyjna obejmuje następujące Obligacje: \| Seria \| Kod ISIN \| Nazwa skrócona Catalyst \| Dzień Emisji \| Dzień Wykupu \| \|-------\|--------------\|-------------------------\|--------------------\|----------------\| \| PA \| PLROBYG00255 \| ROB0323 \| 29 marca 2018 r. \| 29 marca 2023 r. \| Obligacje zostały wyemitowane w ramach programu emisji obligacji do kwoty 400.000.000 PLN (słownie: czterysta milionów złotych) realizowanego na podstawie umowy emisyjnej zawartej w dniu 8 lutego 2018 r. pomiędzy ROBYG SA, a Bankiem Polska Kasa Opieki SA., Pekao Investment Banking S.A., oraz Bankiem Zachodni WBK S.A. ("Program Emisji Obligacji"). Na dzień sporządzenia niniejszej Noty Informacyjnej w ramach Programu Emisji Obligacji zostały wyemitowane Obligacje Serii PA, których dotyczy niniejsza Nota. 6. WIELKOŚĆ EMISJI W ramach serii PA zostało wyemitowanych 300.000 sztuk Obligacji o wartości nominalnej 1.000,00 PLN każda. Łączna wartość nominalna wszystkich Obligacji Serii PA, które obejmuje niniejsza Nota Informacyjna, wynosi 300.000.000,00 PLN (słownie: trzysta milionów złotych). 7. WARTOŚĆ NOMINALNA I CENA EMISJI OBLIGACJI Wartość nominalna jednej Obligacji wynosi 1.000,00 PLN. Cena emisyjna jednej Obligacji była równa jej wartości nominalnej i wynosiła 1.000,00 PLN. 8. INFORMACJE O WYNIKACH SUBSKRYPCJI LUB SPRZEDAŻY INSTRUMENTÓW DŁUŻNYCH BĘDĄCYCH PRZEDMIOTEM WNIOSKU O WPROWADZENIE 8.1 Data rozpoczęcia i zakończenia subskrypcji lub sprzedaży Obligacje zostały zaoferowane w sposób określony w art. 33 pkt 1 Ustawy o Obligacjach, tj. w trybie oferty publicznej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z której przeprowadzeniem nie wiąże się obowiązek sporządzenia prospektu emisyjnego ani memorandum informacyjnego w rozumieniu Ustawy o Ofercie Publicznej. Otwarcie subskrypcji nastąpiło w dniu 19 marca 2018 r., a zakończenie subskrypcji nastąpiło w dniu 26 marca 2018 r. – warunkowo, a w dniu 29 marca 2018 r. definitywnie. 8.2 Data przydziału instrumentów dłużnych Obligacje zostały przydzielone inwestorom w dniu 26 marca 2018 r. – warunkowo, a w dniu 29 marca 2018 r. definitywnie. 8.3 Liczba instrumentów dłużnych objętych subskrypcją lub sprzedażą Subskrypcją było objętych do 300.000 sztuk Obligacji. 8.4 Stopa redukcji w poszczególnych transzach (w przypadku, gdy choć w jednej transzy liczba przydzielonych instrumentów dłużnych była mniejsza od liczby papierów wartościowych, na które złożono zapisy) Średnia stopa redukcji wynosiła 0,85%. 8.5 Liczba instrumentów dłużnych, które zostały przydzielone w ramach przeprowadzonej subskrypcji lub sprzedaży Przydzielono 300.000 sztuk Obligacji. 8.6 Cena, po jakiej instrumenty dłużne były nabywane (obejmowane) Cena, po jakiej nabywano Obligacje wynosiła 1.000,00 PLN za jedną Obligację i była równa wartości nominalnej jednej Obligacji. 8.7 Liczba osób, które złożyły zapisy na instrumenty dłużne objęte subskrypcją lub sprzedażą w poszczególnych transzach W ramach subskrypcji Obligacji oświadczenie o przyjęciu propozycji nabycia Obligacji złożyły 62 podmioty (w tym subfundusze). 8.8 Liczba osób, którym przydzielono instrumenty dłużne w ramach przeprowadzonej subskrypcji lub sprzedaży w poszczególnych transzach W ramach przeprowadzonej subskrypcji przydzielono Obligacje 62 inwestorom (w tym subfunduszom). 8.9 Nazwa (firma) subemitentów, którzy objęli instrumenty dłużne w ramach wykonywania umów o subemisję, z określeniem liczby papierów wartościowych, które objęli, wraz z faktyczną ceną jednostki instrumentu dłużnego (cena emisyjna lub sprzedaży, po odliczeniu wynagrodzenia za objęcie jednostki instrumentu dłużnego, w wykonaniu umowy subemisji, nabytej przez subemitenta) Emitenat nie zawarł umów o subemisję. 8.10 Łączne określenie wysokości kosztów, które zostały zaliczone do kosztów emisji, ze wskazaniem wysokości kosztów według ich tytułów, w podziale przynajmniej na koszty: a) przygotowania i przeprowadzenia oferty; b) wynagrodzenia subemitentów, dla każdego oddzielnie; c) sporządzenia dokumentu informacyjnego, z uwzględnieniem kosztów doradztwa; i d) promocji oferty, wraz z metodami rozliczenia tych kosztów w księgach rachunkowych i sposobem ich ujęcia w sprawozdaniu finansowym Emitenta (a) Koszty przygotowania i przeprowadzenia oferty wyniosły 1.713.139,50 PLN; (b) Emitent nie zawarł umów o subemisję; (c) Koszty sporządzenia dokumentu informacyjnego, z uwzględnieniem kosztów doradztwa wyniosły 18.941,85 PLN; oraz (d) Koszty promocji oferty wyniosły: 0 PLN. Łączne koszty emisji Obligacji wyniosły 1.732.081,35 PLN. 9. WARUNKI WYKUPU I WARUNKI WYPŁATY OPROCENTOWANIA OBLIGACJI 9.1 Warunki wykupu Obligacji Wykup Obligacji w Dniu Wykupu Dniem Wykupu Obligacji Serii PA jest 29 marca 2023 r.. Kwota Wykupu Obligacji zostanie przez Emitenta zapłacona w Dniu Wykupu na rzecz podmiotów będących Obligatariuszami w Dniu Ustalenia Praw, który przypada na dzień 21 marca 2023 r. Wykup Obligacji przed Dniem Wykupu na żądanie Emitenta Zgodnie z postanowieniami punktu 8.3 Warunków Emisji, Emitent jest uprawniony do przedterminowego wykupu całości lub części Obligacji w Dniach Płatności Odsetek („Dni Przedterminowego Wykupu”), przy czym Dzień Przedterminowego Wykupu może przypadać najwcześniej w Dniu Płatności Odsetek przypadającym na koniec czwartego Okresu Odsetkowego. Emitent zawiadomi wszystkich Obligatariuszy o skorzystaniu z prawa przedterminowego wykupu nie wcześniej niż sześć miesięcy i jednocześnie nie później niż trzydzieści dni przed takim Dniem Przedterminowego Wykupu. Zgodnie z punktem 8.3.5. Warunków Emisji przedterminowy wykup Obligacji nastąpi poprzez zapłatę przez Emitenta na rzecz Obligatariusza w danym Dniu Przedterminowego Wykupu kwot wskazanych w tabeli poniżej, wraz z Kwotą Odsetek za dany Okres Odsetkowy obliczoną zgodnie z postanowieniami Punktu 7 (Oprocentowanie) Warunków Emisji. \| Kwota płatności za każdą Obligację \| Dzień Przedterminowego Wykupu \| \|-----------------------------------\|-------------------------------\| \| 100,6% wartości nominalnej jednej Obligacji \| 4 lub 5 Okresu Odsetkowego \| \| 100,45% wartości nominalnej jednej Obligacji \| 6 Okresu Odsetkowego \| \| 100,3% wartości nominalnej jednej Obligacji \| 7 Okresu Odsetkowego; \| \| 100,15% wartości nominalnej jednej Obligacji \| 8 Okresu Odsetkowego; \| \| 100% wartości nominalnej jednej Obligacji \| 9 Okresu Odsetkowego \| W przypadku skorzystania przez Emitenta z opcji przedterminowego wykupu Obligacji, Emitent składa wniosek do podmiotu prowadzącego rynek regulowany lub Rynek ASO, na którym dokonywany jest obrót papierami wartościowymi, podlegającymi przedterminowemu, obligatoryjnemu wykupowi, o zawieszenie obrotu Obligacjami począwszy od dnia wskazanego w § 123 ust. 3 Szczegółowych Zasad Działania KDPW, 9.2 Wykup Obligacji przed Dniem Wykupu na żądanie Obligatariusza Obligatariuszowi nie przysługuje prawo do przedterminowego wykupu Obligacji przed Dniem Wykupu, z zastrzeżeniem postanowień dotyczących wcześniejszego i natychmiastowego wykupu Obligacji w przypadku a) wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu (zgodnie z par. 10 Warunków Emisji), b) braku płatności z Obligacji (zgodnie z par. 11 Warunków Emisji). Na dzień sporządzenia niniejszej Noty Informacyjnej nie wystąpiły przesłanki uprawniające Obligatariuszy do wystąpienia z żądaniem wcześniejszego wykupu Obligacji na podstawie wyżej wskazanych przesłanek. Natychmiastowy wykup obligacji w związku z likwidacją, podziałem, połączeniem lub przekształceniem Emitenta W przypadku likwidacji Emitenta lub też podziału połączenia lub przekształcenia Emitenta (jeżeli podmiot, który wstąpił w obowiązki Emitenta z tytułu obligacji, zgodnie z Ustawą o Obligacjach nie posiada uprawnień do ich emitowania), Obligacje podlegają natychmiastowemu wykupowi (zgodnie z par. 12 Warunków Emisji). Na dzień sporządzenia niniejszej Noty Informacyjnej nie wystąpiły przesłanki wskazane powyżej. Warunki wypłaty oprocentowania Obligacje są oprocentowane począwszy od Dnia Emisji do Dnia Wykupu lub dnia wcześniejszego wykupu, według Stawki Referencyjnej (tj. 6-miesięczny WIBOR) ustalonej w każdym Dniu Ustalenia Stawki Referencyjnej, powiększonej o Marzę w wysokości 2,70 % ("Stopa Procentowa"). Oprocentowanie Obligacji Serii PA w pierwszym Okresie Odsetkowym wynosi WIBOR 6M + 2,70 %. Odsetki przypadające na jedną Obligację będą naliczane według następującej formuły: \[ KO = N \times (SR + M) \times LD / 365 \] gdzie: - $ KO $ oznacza Kwotę Odsetek od jednej Obligacji za dany Okres Odsetkowy - $ M $ oznacza Marzę - $ N $ oznacza wartość nominalną jednej Obligacji - $ SR $ oznacza Stawkę Referencyjną z Dnia Ustalenia Stawki Referencyjnej (określoną w procentach do dwóch miejsc po przecinku) - $ LD $ oznacza rzeczywistą liczbę dni w danym Okresie Odsetkowym. Kwota Odsetek od Obligacji obliczana będzie przez Agenta Kalkulacyjnego. Od dnia wprowadzenia Obligacji do obrotu na Rynek ASO tabele odsetkowe dla każdego Okresu Odsetkowego będą przekazywane zgodnie z odpowiednimi regulacjami podmiotu prowadzącego Rynek ASO. Agent Kalkulacyjny ustali Stawkę Referencyjną około godziny 11:00 w Dniu Ustalenia Stawki Referencyjnej. W przypadku, gdy Stawka Referencyjna nie będzie mogła zostać określona zgodnie z powyższymi zasadami, Stawka Referencyjna zostanie ustalona na poziomie ostatniej dostępnej Ogłoszonej Stawki Referencyjnej. Ponadto, w przypadku, gdy wartość Stawki Referencyjnej ustalona zgodnie z powyższymi zasadami, będzie niższa niż 0 (zero), jej wartość zostanie ustalona na poziomie 0 (zero). Odsetki płatne są w PLN w Dniach Płatności Odsetek wskazanych w tabeli poniżej$^1$, lub – w przypadku płatności Odsetek w dacie wcześniejszego wykupu – odpowiednio w takiej dacie wcześniejszego wykupu. \| Numer Okresu Odsetkowego \| Pierwszy dzień danego Okresu Odsetkowego \| Ostatni dzień danego Okresu Odsetkowego \| Dzień Ustalenia Praw \| Dzień Płatności Odsetek \| \|--------------------------\|------------------------------------------\|----------------------------------------\|----------------------\|-------------------------\| \| \| \| \| \| \| --- $^1$ Tabela zawiera informacje o terminach płatności odsetek dla poszczególnych okresów odsetkowych. \| \| 29.03.2018 r. \| 28.09.2018 r. \| 21.09.2018 r. \| 29.09.2018 r. \| \|---\|---------------\|---------------\|---------------\|---------------\| \| 1 \| \| \| \| \| \| 2 \| 29.09.2018 r. \| 28.03.2019 r. \| 21.03.2019 r. \| 29.03.2019 r. \| \| 3 \| 29.03.2019 r. \| 28.09.2019 r. \| 20.09.2019 r. \| 29.09.2019 r. \| \| 4 \| 29.09.2019 r. \| 28.03.2020 r. \| 20.03.2020 r. \| 29.03.2020 r. \| \| 5 \| 29.03.2020 r. \| 28.09.2020 r. \| 21.09.2020 r. \| 29.09.2020 r. \| \| 6 \| 29.09.2020 r. \| 28.03.2021 r. \| 19.03.2021 r. \| 29.03.2021 r. \| \| 7 \| 29.03.2021 r. \| 28.09.2921 r. \| 21.09.2021 r. \| 29.09.2021 r. \| \| 8 \| 29.09.2021 r. \| 28.03.2022 r. \| 21.03.2022 r. \| 29.03.2022 r. \| \| 9 \| 29.03.2022 r. \| 28.09.2022 r. \| 21.09.2022 r. \| 29.09.2022 r. \| \| 10\| 29.09.2022 r. \| 28.03.2023 r. \| 21.03.2023 r. \| 29.03.2023 r. \| Szczegółowy sposób obliczania Odsetek oraz ustalania oprocentowania Obligacji został opisany w punkcie 7 Warunków Emisji. 9.3 Płatności z tytułu Obligacji Emiент zgodnie z Warunkami Emisji będzie dokonywał na rzecz Obligatariuszy płatności odpowiednich Kwot do Zapłaty w odpowiednich Dniach Płatności oraz w dniach wcześniejszego wykupu zgodnie z postanowieniami Punktów 8 (Wykup Obligacji), 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) i 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział i Przekształcenie) Warunków Emisji. Jeżeli dzień, w którym ma nastąpić płatność nie będzie Dniem Roboczym, płatność nastąpi w najbliższym Dniu Roboczym przypadającym po tym dniu, bez prawa żądania odsetek za opóźnienie lub zwłokę lub jakichkolwiek innych dodatkowych płatności. Płatności dokonywane będą za pośrednictwem KDPW oraz podmiotów prowadzących Rachunki Obligacji zgodnie z aktualnymi Regulacjami KDPW. Płatności będą dokonywane na rzecz podmiotów, których prawa z Obligacji są zarejestrowane na Rachunkach Obligacji w Dniu Ustalenia Praw (wskazanym w Tabeli w punkcie 9.2. powyżej), przy czym w przypadku Obligacji zapisanych na Rachunku Zbiorczym płatności będą przekazane posiadaczowi takiego Rachunku Zbiorczego. Miejscem spełnienia świadczenia pieniężnego z Obligacji będzie siedziba podmiotu prowadzącego Rachunek Obligacji, na który zostaną przekazane Obligatariuszowi środki z tytułu posiadanych przez niego Obligacji. Szczegółowe zasady dokonywania płatności z tytułu Obligacji zostały opisane w punkcie 5 Warunków Emisji Obligacji Serii PA. 10. RATING Zarówno Emitentowi jak i emitowanym przez Niego instrumentom dłużnym nie przyznano ratingu. 11. WYSOKOŚĆ I FORMY ZABEZPIECZENIA I OZNACZENIA PODMIOTU UDZIELAJĄCEGO ZABEZPIECZENIA Obligacje nie są zabezpieczone. 12. WARTOŚĆ ZACIĄGNIĘTYCH ZOBOWIĄZAŃ NA OSTATNI DZIEŃ KWARTALU POPRzedZAJĄCEGO UDOSTĘPNIENIE PROPOZYCJI NABYCIA OBLIGACJI ORAZ PERSPEKTYWY KSZTAŁTOWANIA SIĘ ZOBOWIĄZAŃ EMITENTA DO CZASU CAŁKOWITEGO WYKUPU OBLIGACJI Wartość zaciągniętych zobowiązań Emitenta na dzień 31 grudnia 2017 r. wynosiła około 432.769.000,00 PLN (słownie: czterysta trzydzieści dwa miliony siedemset sześćdziesiąt dziewięć tysięcy złotych), w tym wartość zobowiązań przeterminowanych wynosiła około 94.000,00 PLN (słownie: dziewięćdziesiąt cztery tysiące złotych). Na dzień sporządzenia niniejszej Noty Informacyjnej, Emitent posiada zobowiązania z tytułu następujących emisji obligacji: \| Nazwa serii obligacji \| Wartość nominalna (w PLN) \| Data zapadalności \| \|-----------------------\|---------------------------\|-------------------\| \| L \| 58.500.000 \| 29 październik 2018 r. \| \| N \| 42.700.000 \| 28 czerwiec 2019 r. \| \| R² \| 7.040.000 \| 25 maj 2020 r. \| \| S \| 53.300.000 \| 23 lipiec 2021 r. \| \| PA (seria objęta niniejszą Notą) \| 300.000.000 \| 29 marzec 2023 r. \| \| Łącznie \| 461.540.000 \| \| Perspektywy kształtowania się zobowiązań Emitenta do czasu całkowitego wykupu Obligacji należy oceniać na podstawie oświadczeń i informacji przekazywanych przez Emitenta jako Spółkę publiczną. 13. DANE UMÓŻLIWIJĄCE POTENCJALNYM NABYWCOM ORIENTACJE W EFEKTACH PRZEDSIĘWZIĘCIA, KTÓRE MA BYĆ SFINANSOWANE Z EMISJI ORAZ ZDOLNOŚĆ EMITENTA DO WYWIĄZANIA SIĘ Z ZOBOWIĄZAŃ WYNIKAJĄCYCH Z INSTRUMENTÓW DŁUŻNYCH, JEŻELI PRZEDSIĘWZIĘCIE JEST OKREŚLONE Nie dotyczy. 14. ZASADY PRZELICZANIA WARTOŚCI ŚWIADCZENIA NIEPIEŃIŻNEGO NA ŚWIADCZENIE PIENIĘŻNE Nie dotyczy. 15. W PRZYPADKU USTANOWIENIA JAKIEJKOLWIEK FORMY ZASTAWU LUB HIPOTEKI JAKO ZABEZPIECZENIA WIERZYTELNOŚCI WYNIKAJĄCEJ Z INSTRUMENTÓW DŁUŻNYCH – WYCENA PRZEDMIOTU ZASTAWU LUB HIPOTEKI DOKONANA PRZEZ UPRAWNIONEGO BIEGLEGO Nie dotyczy. --- 2 Zgodnie z raportem bieżącym nr 38/2018 z dnia 23 kwietnia 2018 roku, Emitent dokona przedterminowego wykupu wszystkich obligacji serii R w dniu przedterminowego wykupu przypadającym 25 maja 2018 roku. 16. W PRZYPADKU EMISJI OBLIGACJI ZAMIENNICH NA AKCJE - DODATKOWO: A) LICZBA GŁOSÓW NA WALNYM ZGROMADZENIU EMITENTA, KTÓRA PRZYSŁUGIWAŁABY Z OBJĘTYCH AKCJI – W PRZYPADKU GDYBY ZOSTAŁA DOKONANA ZAMIANA WSZYSTKICH WYEMITOWANYCH OBLIGACJI; B) OGÓLNA LICZBA GŁOSÓW NA WALNYM ZGROMADZENIU EMITENTA – W PRZYPADKU GDYBY ZOSTAŁA DOKONANA ZAMIANA WSZYSTKICH WYEMITOWANYCH OBLIGACJI Nie dotyczy. 17. W PRZYPADKU EMISJI OBLIGACJI Z PRAWEM PIERWSZEŃSTWA – DODATKOWO: A) LICZBA AKCJI PRZYPADAJĄCYCH NA JEDNĄ OBLIGACJĘ; B) CENA EMISYJNA AKCJI LUB SPOSÓB JEJ USTALENIA; C) TERMINY OD, KTÓRYCH PRZYSŁUGUJĄ I WYGASAJĄ PRAWA OBLIGATARIUSZY DO NABYCIA TYCH AKCJI Nie dotyczy. ZAŁĄCZNIKI: 1. Aktualny odpis z rejestru właściwego dla Emitenta; 2. Ujednolicony aktualny tekst Statutu Emitenta; 3. Uchwała Zarządu Emitenta stanowiąca podstawę emisji dłużnych instrumentów finansowych objętych niniejszą Notą Informacyjną; 4. Warunki Emisji Obligacji Serii PA; 5. Definicje i objaśnienia skrótów. ZAŁĄCZNIK 1 AKTUALNY ODPIS Z REJESTRU WŁAŚCIWEGO DLA EMITENTA Wydruk informacji pobranej w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, posiada moc dokumentu wydawanego przez Centralną Informację, nie wymaga podpisu i pieczęci. CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 25.05.2018 godz. 14:25:37 Numer KRS: 0000280398 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU PRZEDSIĘBIORCÓW \| Data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym \| 11.05.2007 \| \|---------------------------------------------\|------------\| \| Ostatni wpis \| \| \| Numer wpisu \| 49 \| \| Data dokonania wpisu \| 08.05.2018 \| \| Sygnatura akt \| RDF/49755/18/9 \| \| Oznaczenie sądu \| SYSTEM \| Dział 1 Rubryka 1 - Dane podmiotu \| 1. Oznaczenie formy prawnej \| SPÓŁKA AKCYJNA \| \|---------------------------------------------\|----------------\| \| 2. Numer REGON/NIP \| REGON: 140900353, NIP: 5252392367 \| \| 3. Firma, pod którą spółka działa \| ROBYG SPÓŁKA AKCYJNA \| \| 4. Dane o wcześniejszej rejestracji \| ----- \| \| 5. Czy przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą z innymi podmiotami na podstawie umowy spółki cywilnej? \| NIE \| \| 6. Czy podmiot posiada status organizacji pożytku publicznego? \| NIE \| Rubryka 2 - Siedziba i adres podmiotu \| 1. Siedziba \| kraj POLSKA, woj. MAZOWIECKIE, powiat WARSZAWA, gmina WARSZAWA, miejsc. WARSZAWA \| \|---------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\| \| 2. Adres \| ul. ALEJA RZECZYPOSPOLITEJ, nr 1, lok. ---, miejsc. WARSZAWA, kod 02-972, poczta WARSZAWA, kraj POLSKA \| \| 3. Adres poczty elektronicznej \| email@example.com \| \| 4. Adres strony internetowej \| ----- \| Rubryka 3 - Oddziały Brak wpisów \| 1. Informacja o sporządzeniu lub zmianie statutu \| \| \|---\|---\| \| 1 \| 14.03.2007 R., NOTARIUSZ WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA W WARSZAWIE, REPERTORIUM A NR 3012/2007 \| \| 2 \| 21.06.2007r., NOTARIUSZ WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA W WARSZAWIE, NR REPERTORIUM A 6420/2007, ZMIANA §7, PRZYJĘTY TEKST JEDNOLITY STATUTU. \| \| 3 \| AKT NOTARIALNY Z DZIA 12 LUTEGO 2008R. NR REPERTORIUM 1955/2008 NOTARIUSZ WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA W WARSZAWIE, AL.JANA PAWŁA II NR 70 M.S ZMIANA: §7.1, §7.3, §8.1, §9 ZE ZNACZKIEM 1, §12.1, §12.2, §13.2, §15, §16.4, §16.6, §16.7, §17.2, §25.1, §25.4, §28.3, §32.2 STATUTU \| \| 4 \| ZZMIANA UMOWY SPÓŁKI §13 UST.2 - SPORZĄDZONO 30.06.2009 R. PRZEZ NOTARIUSZA - ROBERT SIELSKI, JANUSZ RUDNICKI, ROBERT SIELSKI, MAŁGORZATA BARTOSIEWICZ - WŁAZŁO - NOTARIUSZ SPÓŁKA CYWILNA, WARSZAWA, REP. A NR 10151/2009 \| \| 5 \| ZMIANA STATUTU SPÓŁKI SPORZĄDZONA 27.01.2010 R., PRZEZ NOTARIUSZA - WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA HANNA PRUS-GLOWACKA - NOTARIUSZ, WALDEMAR LEŚNIEWSKI - NOTARIUSZ SPÓŁKA CYWILNA, 00-175 WARSZAWA, AL. JANA PAWŁA II 70/5, REP. A NR 619/2010 POPRZEZ ZMIANĘ §6, DODANIE §7 A, ZMIANĘ §15 UST.1, ZMIANĘ §15 UST.2, ZMIANĘ §15 UST.5, DODANIE §15 UST.7, ZMIANĘ §16 UST.4, ZMIANĘ §17 UST.2 PO PKT. R - SKREŚLENIE SŁÓW, §17 UST.2 PKT. K - USUNIĘTO, ZMIANĘ §17 UST.2 PKT. W, ZMIANĘ §22, ZMIANĘ §23, §24 DODANIE UST.2, ZMIANĘ §25 UST.1, ZMIANĘ §25 UST.4, ZMIANĘ §27 UST.2, §28 DODANIE UST 2A, ZMIANA §31 \| \| 6 \| ZMIANA STATUTU SPÓŁKI SPORZĄDZONA 15.06.2010 R. PRZEZ NOTARIUSZA WALDEMARA LEŚNIEWSKIEGO, KANCELARIA NOTARIALNA HANNA PRUS-GLOWACKA - NOTARIUSZ, WALDEMAR LEŚNIEWSKI - NOTARIUSZ S.C., 00-175 WARSZAWA, AL. JANA PAWŁA II 70/5, REP. A NR 3653/2010; ZMIANA §7 UST.1. \| \| 7 \| ZMIANA STATUTU SPÓŁKI - SPORZĄDZONA 5.08.2010 R. PRZEZ NOTARIUSZA - WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA HANNA PRUS - GLOWACKA - NOTARIUSZ , WALDEMAR LEŚNIEWSKI - NOTARIUSZ, SPÓŁKA CYWILNA 00-175 WARSZAWA, AL. JANA PAWŁA II 70/5, REP. A NR 4858/2010 POPRZEZ ZMIANĘ § 7 UST. 1 \| \| 8 \| 27.10.2010 R., REP. A NR 6613/2010 PRZEZ NOTARIUSZA - WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA HANNA PRUS - NOTARIUSZ, WALDEMAR LEŚNIEWSKI - NOTARIUSZ, SPÓŁKA CYWILNA 00-175 WARSZAWA, AL. JANA PAWŁA II 70/5, ZMIANA § 7 UST.1 \| \| 9 \| 21.06.2011 R., WALDEMAR LEŚNIEWSKI NOTARIUSZ W WARSZAWIE REP. A NR 3956/2011 DODANIE §7 B \| \| 10 \| ZMIANA STATUTU SPÓŁKI §7B UST.2 I 7B UST.4 PKT (IV) - SPORZĄDZONY 31.10.2012 R. PRZEZ NOTARIUSZA - WALDEMAR LEŚNIEWSKI, KANCELARIA NOTARIALNA HANNA PRUS-GLOWACKA - NOTARIUSZ, WALDEMAR LEŚNIEWSKI - NOTARIUSZ, SPÓŁKA CYWILNA 00-175 WARSZAWA, AL.JANA PAWŁA II 70/5, REP. A NR 6750/2012 \| \| 11 \| ZMIANA STATUTU SPÓŁKI §12 UST.3, §15 UST.2, §25 UST.1, USUNIĘTO §17 UST.2 I §25 UST.2 - SPORZĄDZONY 07.02.2013 R. PRZEZ NOTARIUSZA - TAMARĘ JOANNĘ ŻURAKOWSKĄ, KANCELARIA NOTARIALNA ANNA EWA DAŃKO-ROESLER - NOTARIUSZ, TAMARA JOANNA ŻURAKOWSKA - NOTARIUSZ, SPÓŁKA CYWILNA, 00-364 WARSZAWA, UL.ORDYNACKA 9, REP. A NR 1267/2013 \| \| 12 \| REP. A NR 2525/2014 ZMIANA STATUTU SPÓŁKI § 15 UST. 2 - SPORZĄDZONY 18.02.2014 R. PRZEZ NOTARIUSZA - TAMARĘ JOANNĘ ŻURAKOWSKĄ KANCELARIA NOTARIALNA ANNA EWA DAŃKO - ROESLER - NOTARIUSZ, TAMARA JOANNA ŻURAKOWSKA - NOTARIUSZ, SPÓŁKA CYWILNA, 00-364 WARSZAWA, UL. ORDYNACKA 9 \| \| 13 \| 29.12.2014 R., REP. A NR 14489/2014, NOTARIUSZ TAMARA JOANNA ŻURAKOWSKA, KANCELARIA NOTARIALNA W WARSZAWIE. SKREŚLA SIĘ § 7 UST. 3 I § 7A, § 7B OTRZYMUJE NUMERACJE § 7A, SKREŚLA SIĘ § 9 (INDEKS \| Rubryka 5 \| \|-----------\| \| 1. Czas, na jaki została utworzona spółka \| NIEOZNACZONY \| \| 2. Oznaczenie pisma innego niż Monitor Sądowy i Gospodarczy, przeznaczonego do ogłoszeń spółki \| ----- \| \| 4. Czy statut przyznaje uprawnienia osobiste określonym akcjonariuszom lub tytuły uczestnictwa w dochodach lub majątku spółki nie wynikających z akcji? \| NIE \| \| 5. Czy obligatoriusze mają prawo do udziału w zysku? \| NIE \| \| Rubryka 6 - Sposób powstania spółki \| \|-----------------------------------\| \| Brak wpisów \| \| Rubryka 7 - Dane jedynego akcjonariusza \| \|----------------------------------------\| \| Brak wpisów \| \| Rubryka 8 - Kapitał spółki \| \|-----------------------------\| \| 1. Wysokość kapitału zakładowego \| 28 940 119,90 Zł \| \| 2. Wysokość kapitału docelowego \| 1 983 900,00 Zł \| \| 3. Liczba akcji wszystkich emisji \| 289401199 \| \| 4. Wartość nominalna akcji \| 0,10 Zł \| \| 5. Kwotowe określenie części kapitału wpłaconego \| 28 940 119,90 Zł \| \| 6. Wartość nominalna warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego \| 571 000,00 zł \| \|---------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Podrubryka 1 \| \| \| Informacja o wniesieniu aportu \| \| \| 1. Określenie wartości akcji objętych za aport \| 1 \| \| \| 15 000 000,00 zł \| ### Rubryka 9 - Emisja akcji \| \| 1. Nazwa serii akcji \| A \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 5750000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| B \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 4250000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| C \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 150000000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| D \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 38390000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| E \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 20000000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| F \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 39000000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| \| 1. Nazwa serii akcji \| G \| \|---\|----------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 5702000 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| \| 8 \| 1. Nazwa serii akcji \| H \| \|---\|---------------------\|---\| \| \| 2. Liczba akcji w danej serii \| 26309199 \| \| \| 3. Rodzaj uprzywilejowania i liczba akcji uprzywilejowanych lub informacja, że akcje nie są uprzywilejowane \| AKCJE NIE SĄ UPRZYWILEJOWANE \| Rubryka 10 - Wzmianka o podjęciu uchwały o emisjach obligacji zamiennych Brak wpisów Rubryka 11 \| 1. Czy zarząd lub rada administrująca są upoważnieni do emisji warrantów subskrypcyjnych? \| TAK \| --- Dział 2 Rubryka 1 - Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu \| 1. Nazwa organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu \| ZARZĄD \| \|----------------------------------------------------------\|---------\| \| 2. Sposób reprezentacji podmiotu \| W PRZYPADKU ZARZĄDU WIELOOSOBOWEGO DO SKŁADANIA OŚWIADCZEŃ I PODPISYWANIA W IMIENIU SPÓŁKI UPOWAŻNIENI SĄ DWAJ CZŁONKOWIE ZARZĄDU DZIAŁAJĄCY ŁĄCZNIE LUB CZŁONEK ZARZĄDU ŁĄCZNIE Z PROKURENTEM, ZAŚ W PRZYPADKU ZARZĄDU JEDNOOSOBOWEGO CZŁONEK ZARZĄDU DZIAŁAJĄCY SAMODZIELNIE. \| Podrubryka 1 Dane osób wchodzących w skład organu \| 1 \| 1. Nazwisko / Nazwa lub firma \| CEGLARZ \| \|---\|-----------------------------\|---------\| \| \| 2. Imiona \| ARTUR \| \| \| 3. Numer PESEL/REGON \| 72111000215 \| \| \| 4. Numer KRS \| ** \| \| \| 5. Funkcja w organie reprezentującym \| WICEPREZES ZARZĄDU \| \| \| 6. Czy osoba wchodząca w skład zarządu została zawieszona w czynnościach? \| NIE \| \| \| 7. Data do jakiej została zawieszona \| ------ \| \| 2 \| 1. Nazwisko / Nazwa lub firma \| OKOŃSKI \| \|---\|-----------------------------\|---------\| \| \| 2. Imiona \| ZBIGNIEW WOJCIECH \| \| \| 3. Numer PESEL/REGON \| 49021203311 \| \| \| 4. Numer KRS \| \| \| \| 5. Funkcja w organie reprezentującym \| PREZES ZARZĄDU \| \| \| 6. Czy osoba wchodząca w skład \| NIE \| \| 3 \| zarządu została zawieszona w czynnościach? \| \|---\|------------------------------------------\| \| \| 7.Data do jakiej została zawieszona \| \| 1.Nazwisko / Nazwa lub firma \| KELTSH \| \|-----------------------------\|--------\| \| 2.Imiona \| EYAL NAHUM \| \| 3.Numer PESEL/REGON \| --- \| \| 4.Numer KRS \| \| \| 5.Funkcja w organie reprezentującym \| WICEPREZES ZARZĄDU \| \| 6.Czy osoba wchodząca w skład zarządu została zawieszona w czynnościach? \| NIE \| \| 7.Data do jakiej została zawieszona \| ------ \| --- Rubryka 2 - Organ nadzoru \| 1 \| Nazwa organu \| RADA NADZORCZA \| \|---\|--------------\|----------------\| Podrubryka 1 Dane osób wchodzących w skład organu \| 1 \| 1.Nazwisko \| KAZANELSON \| \|---\|------------\|------------\| \| \| 2.Imiona \| OSCAR \| \| \| 3.Numer PESEL \| --- \| \| 2 \| 1.Nazwisko \| GOLAK \| \|---\|------------\|-------\| \| \| 2.Imiona \| WOJCIECH \| \| \| 3.Numer PESEL \| 83040303896 \| \| 3 \| 1.Nazwisko \| CANNELL \| \|---\|------------\|---------\| \| \| 2.Imiona \| TAVIS COLM \| \| \| 3.Numer PESEL \| --- \| \| 4 \| 1.Nazwisko \| GRENA \| \|---\|------------\|-------\| \| \| 2.Imiona \| FABRIZIO \| \| \| 3.Numer PESEL \| --- \| \| 5 \| 1.Nazwisko \| SKAAR \| \|---\|------------\|-------\| \| \| 2.Imiona \| STEVEN \| \| \| 3.Numer PESEL \| --- \| \| 6 \| 1.Nazwisko \| GRYGER \| \|---\|------------\|--------\| \| \| 2.Imiona \| GABRIELA ANNA \| \| \| 3.Numer PESEL \| 76112201101 \| --- Rubryka 3 - Prokurenci Brak wpisów Dział 3 \| Rubryka 1 - Przedmiot działalności \| \|-----------------------------------\| \| 1. Przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy \| 70, 22, Z, POZOSTAŁE DORADZTWO W ZAKRESIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ I ZARZĄDZANIA \| \| 2. Przedmiot pozostalej działalności przedsiębiorcy \| 64, 20, Z, DZIAŁALNOŚĆ HOLDINGÓW FINANSOWYCH \| \| \| 64, 91, Z, LEASING FINANSOWY \| \| \| 64, 92, Z, POZOSTAŁE FORMY UDZIELANIA KREDYTÓW \| \| \| 64, 99, Z, POZOSTAŁA FINANSOWA DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA, GDZIE INDZIEJ NIESKŁASYFIKOWANA, Z WYŁĄCZENIEM UBEZPIECZEŃ I FUNDUSZÓW EMERYTALNYCH \| \| \| 68, 10, Z, KUPNO I SPRZEDAŻ NIERUCHOMOŚCI NA WŁASNY RACHUNEK \| \| \| 68, 20, Z, WYNAJEM I ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI WŁASNYM LUB DZIERŻAWIONYM \| \| \| 70, ,, , DZIAŁALNOŚĆ FIRM CENTRALNYCH (HEAD OFFICES); DORADZTWO ZWIĄZANE Z ZARZĄDZANIEM \| \| \| 73, ,, , REKLAMA, BADANIE RYNKU I OPINII PUBLICZNEJ \| \| \| 77, 40, Z, DZIERŻAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PODOBNYCH PRODUKTÓW, Z WYŁĄCZENIEM PRAC CHRONIONYCH PRAWEM AUTORSKIM \| \| Rubryka 2 - Wzmianki o złożonych dokumentach \| \|---------------------------------------------\| \| Rodzaj dokumentu \| Nr kolejny w polu \| Data złożenia \| Za okres od do \| \|------------------\|-----------------\|--------------\|---------------\| \| 1. Wzmianka o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| 17.07.2008 \| 14.03.2007 – 31.12.2007 \| \| \| 2 \| 10.07.2009 \| 01.01.2008 – 31.12.2008 \| \| \| 3 \| 15.07.2010 \| 01.01.2009-31.12.2009 \| \| \| 4 \| 06.07.2011 \| 01.01.2010 – 31.12.2010 \| \| \| 5 \| 14.06.2012 \| 01.01.2011 – 31.12.2011 \| \| \| 6 \| 09.05.2013 \| 01.01.2012 – 31.12.2012 \| \| \| 7 \| 19.05.2014 \| OD 01.01.2013 DO 31.12.2013 \| \| \| 8 \| 21.05.2015 \| OD 01.01.2014 DO 31.12.2014 \| \| \| 9 \| 07.07.2016 \| OD 01.01.2015 DO 31.12.2015 \| \| \| 10 \| 20.06.2017 \| OD 01.01.2016 DO 31.12.2016 \| \| \| 11 \| 08.05.2018 \| OD 01.01.2017 DO 31.12.2017 \| \| 2. Wzmianka o złożeniu opinii biegłego rewidenta / sprawozdania z badania rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| \| 14.03.2007 – 31.12.2007 \| \| \| 2 \| \| 01.01.2008 – 31.12.2008 \| \| \| 3 \| \| 01.01.2009-31.12.2009 \| \| \| 4 \| \| 01.01.2010 – 31.12.2010 \| \| \| 5 \| \| 01.01.2011 – 31.12.2011 \| \| \| 6 \| \| 01.01.2012 – 31.12.2012 \| \| \| 7 \| \| OD 01.01.2013 DO 31.12.2013 \| \| \| 8 \| \| OD 01.01.2014 DO 31.12.2014 \| \| \| 9 \| \| OD 01.01.2015 DO 31.12.2015 \| \| \| 10 \| \| OD 01.01.2016 DO 31.12.2016 \| \| \| 11 \| \| OD 01.01.2017 DO 31.12.2017 \| \| 3. Wzmianka o złożeniu uchwały lub postanowienia o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| \| 14.03.2007 – 31.12.2007 \| \| \| 2 \| \| 01.01.2008 – 31.12.2008 \| \| \| 3 \| \| 01.01.2009-31.12.2009 \| \| Rubryka 3 - Sprawozdania grupy kapitałowej \| \|------------------------------------------\| \| Rodzaj dokumentu \| Nr kolejny w polu \| Data złożenia \| Za okres od do \| \| 1. Wzmianka o złożeniu skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| 15.07.2010 \| 01.01.2008-31.12.2008; 01.01.2009-31.12.2009 \| \| \| 2 \| 06.07.2011 \| 01.01.2010 – 31.12.2010 \| \| \| 3 \| 14.06.2012 \| 01.01.2011 - 31.12.2011 \| \| \| 4 \| 09.05.2013 \| 01.01.2012 - 31.12.2012 \| \| \| 5 \| 21.05.2015 \| OD 01.01.2014 DO 31.12.2014 \| \| \| 6 \| 07.07.2016 \| OD 01.01.2015 DO 31.12.2015 \| \| \| 7 \| 20.06.2017 \| OD 01.01.2016 DO 31.12.2016 \| \| \| 8 \| 08.05.2018 \| OD 01.01.2017 DO 31.12.2017 \| \| 2. Wzmianka o złożeniu opinii biegłego rewidenta / sprawozdania z badania skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| * \| 01.01.2008-31.12.2008; 01.01.2009-31.12.2009 \| \| \| 2 \| * \| 01.01.2010 – 31.12.2010 \| \| \| 3 \| * \| 01.01.2011 - 31.12.2011 \| \| \| 4 \| * \| 01.01.2012 - 31.12.2012 \| \| \| 5 \| * \| OD 01.01.2014 DO 31.12.2014 \| \| \| 6 \| * \| OD 01.01.2015 DO 31.12.2015 \| \| \| 7 \| * \| OD 01.01.2016 DO 31.12.2016 \| \| \| 8 \| * \| OD 01.01.2017 DO 31.12.2017 \| \| 3. Wzmianka o złożeniu uchwały lub postanowienia o zatwierdzeniu skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego \| 1 \| * \| 01.01.2008-31.12.2008; 01.01.2009-31.12.2009 \| \| \| 2 \| * \| 01.01.2010 – 31.12.2010 \| \| \| 3 \| * \| 01.01.2011 - 31.12.2011 \| \| \| 4 \| * \| 01.01.2012 - 31.12.2012 \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 5 \| \| OD 01.01.2014 DO 31.12.2014 \| \| 6 \| \| OD 01.01.2015 DO 31.12.2015 \| \| 7 \| \| OD 01.01.2016 DO 31.12.2016 \| \| 8 \| \| OD 01.01.2017 DO 31.12.2017 \| Rubryka 4 - Przedmiot działalności statutowej organizacji pożytku publicznego Brak wpisów Rubryka 5 - Informacja o dniu kończącym rok obrotowy \| \| \| \|---\|---\| \| 1. Dzień kończący pierwszy rok obrotowy, za który należy złożyć sprawozdanie finansowe \| 31.12.2007 \| Dział 4 Rubryka 1 - Zaległości Brak wpisów Rubryka 2 - Wierzytelności Brak wpisów Rubryka 3 - Informacje o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe albo o zabezpieczeniu majątku dłużnika w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości albo w postępowaniu restrukturyzacyjnym albo po prawomocnym umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego Brak wpisów Rubryka 4 - Umorzenie prowadzonej przeciwko podmiotowi egzekucji z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych** Brak wpisów Dział 5 Rubryka 1 - Kurator Brak wpisów Dział 6 Rubryka 1 - Likwidacja Brak wpisów Rubryka 2 - Informacje o rozwiązaniu lub unieważnieniu podmiotu Brak wpisów Rubryka 3 - Zarząd komisaryczny Brak wpisów Rubryka 4 - Informacja o połączeniu, podziale lub przekształceniu Brak wpisów Rubryka 5 - Informacja o postępowaniu upadłościowym Brak wpisów Rubryka 6 - Informacja o postępowaniu układowym Brak wpisów Rubryka 7 - Informacje o postępowaniach restrukturyzacyjnych, o postępowaniu naprawczym lub o przymusowej restrukturyzacji Brak wpisów Rubryka 8 - Informacja o zawieszeniu działalności gospodarczej Brak wpisów data sporządzenia wydruku 25.05.2018 adres strony internetowej, na której są dostępne informacje z rejestru: ekrs.ms.gov.pl ZAŁĄCZNIK 2 UJEDNOLICONY AKTUALNY TEKST STATUTU EMITENTA Dnia dwudziestego siódmego marca dwa tysiące osiemnastego roku (27.03.2018r.) w Warszawie przy Alei Rzeczypospolitej nr 1 odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie spółki pod firmą ROBYG Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (02-972) przy Alei Rzeczypospolitej nr 1, wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000280398, NIP 525-239-23-67, REGON 140900353, z którego notariusz Anna Ewa DAŃKO-ROESLER prowadząca Kancelarię w Warszawie przy ulicy Ordynackiej nr 9, bezpośrednio po zamknięciu obrad i w miejscu ich odbycia, w zakresie objętym treścią art.421 ksh, sporządziła niniejszy: __________________________________________ § 4. Realizując przyjęty porządek obrad, Mateusz Zaleński jako Przewodniczący oświadczył, że poddaje pod głosowanie i niniejszym zatwierdza poniższe uchwały: __________________________________________ UCHWAŁA NR 13 NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA ROBYG SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE Warszawa dnia _______________ Za zgodność z oryginałem Wicedyrektor Zarządu Eyal Keltsh Warszawa dnia _______________ Za zgodność z oryginałem Wicedyrektor Zarządu Eyal Keltsh Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu § 1 Na podstawie art. 430 § 1 Kodeksu spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki ROBYG S.A. ustala jednolity tekst zmienionego Statutu ROBYG S.A., uwzględniający zmiany wynikające z uchwały nr 12 niniejszego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia. Tekst jednolity Statutu ROBYG S.A. stanowi załącznik do niniejszej uchwały. § 2 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia, ze skutkiem na dzień rejestracji przez sąd rejestrowy zmian statutu ROBYG S.A. wynikających z uchwały nr 12 niniejszego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia. Załącznik „STATUT ROBYG SPÓŁKA AKCYJNA (tekst jednolity) I. POSTANOWIENIA OGÓLNE § 1 Firma Spółki brzmi: ROBYG Spółka Akcyjna. Spółka może używać skrótu firmy ROBYG S.A. § 2 Siedzibą Spółki jest miasto stołeczne Warszawa. § 3 Spółka działa na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą. § 4 1. Spółka może tworzyć oddziały, przedstawicielstwa i inne jednostki organizacyjne w kraju i za granicą. 2. Spółka może być akcjonariuszem/udziałowcem w innych spółkach w kraju i za granicą, a także uczestniczyć we wszelkich dozwolonych prawem przedsięwzięciach organizacyjno-prawnych. § 5 Założycielami Spółki są: 1. Leon Gurwicz, 2. Artur Ceglarz. II. PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI § 6 Przedmiot działalności Spółki obejmuje: a) realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków wg PKD – 41.10.Z, b) roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych wg PKD – 41.2, 25 MAJ 2018 Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Kelsh Warszawa dnia 24. MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Kelsh c) roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej wg PKD 42, d) roboty budowlane specjalistyczne wg PKD 43, ----------------- e) działalność związana z zarządzaniem urządzeniami informatycznymi wg PKD 62.03.Z, ----------------------------------- f) działalność holdingów finansowych wg PKD 64.20.Z, -------------- g) leasing finansowy wg PKD 64.91.Z, ------------------------------ h) pozostałe formy udzielenia kredytów wg PKD 64.92.Z, ------------ i) pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych wg PKD 64.99.Z, ----------------------------------- j) pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych wg PKD 66.19.Z, ------------ k) kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek wg PKD 68.10.Z, --- l) wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi wg PKD 68.20.Z, ----------------------------------- m) pośrednictwo w obrocie nieruchomościami wg PKD 68.31.Z, ------------ n) zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie wg PKD 68.32.Z, o) działalność rachunkowo-księgową, doradztwo podatkowe wg PKD 69.20.Z, p) działalność firm centralnych (Head Offices), doradztwo związane z zarządzaniem wg PKD 70, ----------------- q) działalność w zakresie architektury wg PKD 71.11.Z, -------------- r) działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne wg PKD 71.12.Z, ----------------------------------- s) pozostałe badania i analizy techniczne wg PKD 71.20.B, ------------ t) reklama, badanie rynku i opinii publicznej wg PKD 73, ------------ u) działalność w zakresie specjalistycznego projektowania wg PKD 74.10.Z, v) pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna gdzie indziej niesklasyfikowana wg PKD 74.90.Z, ----------------- w) dzierżawa własności intelektualnej i podobnych produktów, z wyłączeniem prac chronionych prawem autorskim wg PKD 77.40.Z, --------. x) działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej wg PKD 82, ----------------------------------- y) handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi: PKD 46, ----------------------------------- z) handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi: PKD 47, ----------------------------------- aa) pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane: PKD 85.59.B. ----------------------------------- III. KAPITAŁ SPÓŁKI I AKCJE § 7 Warszawa dnia .................. Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGŁARZ Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh 25 MAJ 2018 Warszawa dnia .................. Za zgodność z oryginałem Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh 1. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 28.940.119,90 zł (dwadzieścia osiem milionów dziewięćset czterdzieści tysięcy sto dziewiętnaście złotych i dziewięćdziesiąt groszy) i dzieli się na: - 5.750.000 (słownie: pięć milionów siedemset pięćdziesiąt tysięcy) akcji zwykłych na okaziciela serii A, oznaczonych numerami kolejno od 0.000.001 do 5.750.000 o wartości nominalnej 0,10 PLN (dziesięć groszy) każda, - 4.250.000 (słownie: cztery miliony dwieście pięćdziesiąt tysięcy) akcji zwykłych na okaziciela serii B, oznaczonych numerami kolejno od 0.000.001 do 4.250.000, o wartości nominalnej 0,10 PLN (dziesięć groszy) każda, - 150.000.000 (słownie: sto pięćdziesiąt milionów) akcji zwykłych na okaziciela serii C oznaczonych numerami kolejno od 000.000.001 do 150.000.000 o wartości nominalnej 0,10 PLN (dziesięć groszy) każda, - 38.390.000 (słownie: trzydzieści osiem milionów trzysta dziewięćdziesiąt tysięcy) akcji zwykłych na okaziciela Serii D, oznaczonych numerami kolejno od 00.000.001 do 38.390.000, o wartości nominalnej 0,10 PLN (słownie: dziesięć groszy), - 20.000.000 (słownie: dwadzieścia milionów) akcji zwykłych na okaziciela Serii E, oznaczonych numerami kolejno od 00.000.001 do 20.000.000, o wartości nominalnej 0,10 PLN (słownie: dziesięć groszy) każda, oraz - 39.000.000 (słownie: trzydzieści dziewięć milionów) akcji zwykłych na okaziciela Serii F, oznaczonych numerami kolejno od 00.000.001 do 39.000.000, o wartości nominalnej 0,10 PLN (słownie: dziesięć groszy) każda; - 5.702.000 (pięć milionów siedemset dwa tysiące) akcji zwykłych na okaziciela Serii G, oznaczonych numerami kolejno od 00.000.001 do 5.702.000, o wartości nominalnej 0,10 zł (dziesięć groszy) każda; oraz - 26.309.199 (dwadzieścia sześć milionów trzysta dziewięć tysięcy sto dziewięćdziesiąt dziewięć) akcji zwykłych na okaziciela Serii H, oznaczonych numerami kolejno od 00.000.001 do 26.309.199, o wartości nominalnej 0,10 PLN (słownie: dziesięć groszy) każda. 2. Kapitał zakładowy Spółki może być podwyższony w drodze emisji nowych akcji na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia. Podwyższenie kapitału zakładowego może również nastąpić poprzez przeniesienie na kapitał zakładowy kwot z kapitału zapasowego oraz poprzez zwiększenie wartości nominalnej istniejących akcji. Warszawa dnia 15 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch Warszawa dnia 15 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Chrystian Wroczek Olsztańki Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch § 7a 1. Kapitał zakładowy Spółki jest warunkowo podwyższony o nie mniej niż 0,10 zł (dziesięć groszy) nie więcej niż 571.000 zł (pięćset siedemdziesiąt jeden tysięcy) i dzieli się na nie mniej niż 1 (jeden) akcja i nie więcej niż 5.710.000 (pięć milionów siedemset dziesięć tysięcy) akcji zwykłych na okaziciela serii G o wartości nominalnej 0,10 zł (dziesięć groszy każda), ----- 2. Celem warunkowego podwyższenia kapitału jest przyznanie prawa do objęcia akcji serii G posiadaczom warrantów subskrypcyjnych emitowanych przez Spółkę na podstawie uchwały Zwyczajnego Walnego Zgromadzenie dnia 21 czerwca 2011 roku Nr 21/2011 z późn. zmianami, ------------------------------ 3. Uprawnionymi do objęcia akcji serii G będą posiadacze warrantów subskrypcyjnych, o których mowa w ust. 2 powyżej, ------------------------------- 4. Prawo do objęcia Akcji Serii G będzie mogło być wykonane: (i) przez posiadaczy Warrantów Serii D1 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2011 roku i nie później niż w terminie trzech miesięcy od 4 listopada 2011 roku; (ii) przez posiadaczy Warrantów Serii D2 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2012 roku i nie później niż w terminie trzech miesięcy od 4 listopada 2012 roku; (iii) przez posiadaczy Warrantów Serii D3 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2013 roku i nie później niż w terminie trzech miesięcy od 4 listopada 2013 roku; (iv) przez posiadaczy Warrantów Serii A1, Warrantów Serii B1 oraz Warrantów Serii C1 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2011 roku i nie później niż w terminie dwóch lat od 4 listopada 2011 roku; (v) przez posiadaczy Warrantów Serii A2, Warrantów Serii B2 oraz Warrantów Serii C2 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2012 roku i nie później niż w terminie roku od 4 listopada 2012 roku; (vi) przez posiadaczy Warrantów Serii A3, Warrantów Serii B3 oraz Warrantów Serii C3 nie wcześniej niż w dniu 4 listopada 2013 roku nie później niż w terminie roku od 4 listopada 2013 roku; oraz (vii) przez posiadaczy Warrantów Serii E od terminów początkowych określonych przez Radę Nadzorczą, jednak nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 roku. --------------------------------------------- § 8 1. Spółka ma prawo emitować akcje imienne i akcje na okaziciela. Zamiana akcji imiennych na akcje na okaziciela, albo odwrotnie może być dokonana na żądanie akcjonariusza za zgodą Spółki, z wyjątkiem akcji na okaziciela dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, które nie mogą być zamienione na akcje imienne, --------------------------------------------------------------- 2. Spółka może emitować papiery wartościowe imienne lub na okaziciela, w tym obligacje zamienne na akcje, uprawniające ich posiadacza do zapisu lub objęcia akcji. --------------------------------------------------------------- § 9 Akcje Spółki mogą być umarzane. Umorzenie akcji Spółki wymaga zgody akcjonariusza, którego akcje mają zostać umorzone oraz, z zastrzeżeniem art. 363 § 5 Kodeksu spółek handlowych, uchwały Walnego Zgromadzenia. IV. ORGANY SPÓŁKI Warszawa dnia .................. 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch Warszawa dnia .............. 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch § 10 Organami Spółki są: a) Zarząd Spółki, b) Rada Nadzorcza, c) Walne Zgromadzenie. A. ZARZĄD SPÓŁKI § 11 1. Zarząd Spółki prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. 2. Do kompetencji Zarządu należą wszelkie sprawy Spółki niezastrzeżone przepisami prawa, niniejszym Statutem, lub uchwałą Walnego Zgromadzenia do kompetencji Walnego Zgromadzenia lub Rady Nadzorczej. 3. Szczegółowy tryb działania Zarządu określa Regulamin Zarządu uchwalony przez Zarząd i zatwierdzony przez Radę Nadzorczą. § 12 1. Zarząd Spółki składa się z od jednej do pięciu osób. 2. Kadencja Zarządu trwa trzy lata i jest wspólna. Jeżeli jakikolwiek członek Zarządu zostanie odwołany w trakcie trwania jego kadencji i inna osoba zostanie powołana na jego miejsce, mandat nowo powołanego członka Zarządu wygasa z dniem wygaśnięcia mandatów wszystkich członków Zarządu. Ta sama zasada ma zastosowanie do odwołania całego Zarządu w trakcie trwania kadencji i powołania nowych członków Zarządu, a także w przypadku zwiększenia liczby członków Zarządu w trakcie trwania kadencji na skutek powołania nowych członków Zarządu. 3. Członków Zarządu, w tym Prezesa Zarządu, powołuje i odwołuje Rada Nadzorcza w drodze uchwały podejmowanej większością dwóch trzecich głosów. 4. Z ważnych powodów prezes, wiceprezes, członek lub wszyscy członkowie Zarządu mogą zostać zawieszeni w wykonywaniu czynności przez Radę Nadzorczą. 5. Zarząd odbywa posiedzenia w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na miesiąc. 6. O ile przepisy prawa nie wymagają większej liczby głosów, uchwały Zarządu zapadają bezwzględną większością głosów. W przypadku równości głosów decyduje głos prezesa Zarządu. § 13 1. Zarząd reprezentuje Spółkę w sądzie i poza sądem. 2. W przypadku Zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki upoważnieni są dwaj członkowie Zarządu działający łącznie lub członek Zarządu łącznie z prokurentem, zaś w przypadku Zarządu jednoosobowego Członek Zarządu działający samodzielnie. Warszawa dnia 25 MAJ 2018 § 14 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Zbigniew Wojciech Okrzeski Prezes Zarządu Eyal Kelish 1. W umowie między Spółką a członkiem Zarządu, jak również w sporze z nim Spółkę reprezentuje Rada Nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą Walnego Zgromadzenia. 2. Rada Nadzorcza ustala zasady wynagradzania i wynagrodzenie członków Zarządu. B. RADA NADZORCZA § 15 1. Rada Nadzorcza składa się z od pięciu do siedmiu członków. 2. Członkowie Rady Nadzorczej są powoływani i odwoływani przez Walne Zgromadzenie. 3. Rada Nadzorcza wybiera ze swego grona przewodniczącego Rady Nadzorczej i jego zastępcę, a w miarę potrzeby także sekretarzy Rady. 4. Kadencja Rady Nadzorczej trwa trzy lata i jest wspólna. Jeżeli jakikolwiek członek Rady Nadzorczej zostanie odwołany w trakcie trwania jego kadencji i inna osoba zostanie powołana na jego miejsce, mandat nowo powołanego członka Rady Nadzorczej wygasa z dniem wygaśnięcia mandatów wszystkich członków Rady Nadzorczej. Ta sama zasada dotyczy odwołania całej Rady Nadzorczej w trakcie trwania kadencji i powołania nowych członków Rady Nadzorczej, a także zwiększenia liczby członków Rady Nadzorczej w trakcie trwania kadencji na skutek powołania nowych członków Rady Nadzorczej. 5. Przynajmniej dwóch członków Rady Nadzorczej ("Członkowie Niezależni") powinno spełniać warunki niezależności od Spółki oraz podmiotów pozostających w istotnym powiązaniu ze Spółką określone w Załączniku II do Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 15 lutego 2005 r. dotyczącego roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rad nadzorczych spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej), przy czym za powiązanie z akcjonariuszem wykluczające przymiot niezależności członka rady nadzorczej rozumie się rzeczywiste i istotne powiązanie z akcjonariuszem mającym prawo do wykonywania co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu. 6. Niespełnienie kryteriów wymienionych w § 15.5 powyżej przez żadnego z członków Rady Nadzorczej lub brak w Radzie jakiegokolwiek Członka Niezależnego nie ma wpływu na możliwość dokonywania i ważność czynności dokonywanych przez Radę Nadzorczą, w tym w szczególności na ważność podjętych uchwał. 7. Akcjonariuszom przysługuje prawo zgłaszania kandydatów na Członka Niezależnego Rady Nadzorczej. Propozycje kandydatów należy zgłaszać do Zarządu najpóźniej na dwa dni przed dniem odbycia Walnego Zgromadzenia, którego przedmiotem będzie wybór Członków Niezależnych Rady Nadzorczej, w formie pisemnej wraz z pisemnym oświadczeniem danego kandydata zawierającym jego zgodę na kandydowanie oraz deklarację o spełnianiu warunków określonych w ust. 5 powyżej, a także życiorys. Jeżeli kandydatury w sposób przewidziany w zdaniu poprzednim nie zostaną zgłoszone przez akcjonariuszy, kandydatów do Rady Nadzorczej, spełniających warunki opisane w § 15.5 powyżej zgłasza Rada Nadzorcza. § 16 1. Rada Nadzorcza odbywa posiedzenia w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż cztery razy w roku obrotowym. 2. Przewodniczący Rady Nadzorczej ma obowiązek zwołać posiedzenie Rady Nadzorczej także na pisemny wniosek Zarządu lub członka Rady Nadzorczej, złożony wraz z proponowanym porządkiem obrad w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania wniosku. 3. Dla ważności uchwał Rady Nadzorczej wymagane jest zaproszenie na posiedzenie wszystkich członków Rady. 4. Rada Nadzorcza podejmuje uchwały większością dwóch trzecich głosów przy obecności co najmniej czterech członków Rady Nadzorczej, pod warunkiem, że przewodniczący lub zastępca przewodniczącego Rady Nadzorczej zapewni każdemu członkowi Rady Nadzorczej możliwość uczestniczenia w posiedzeniu Rady i podejmowania uchwał przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. 5. Członkowie Rady Nadzorczej mogą brać udział w podejmowaniu uchwał Rady, oddając swój głos na piśmie za pośrednictwem innego członka Rady Nadzorczej. Oddanie głosu na piśmie nie może dotyczyć spraw wprowadzonych do porządku obrad na posiedzeniu Rady Nadzorczej. 6. Uchwały Rady Nadzorczej mogą być podjęte przez Radę Nadzorczą w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Uchwała jest ważna, gdy wszyscy członkowie Rady zostali powiadomieni o treści projektu uchwały, a co najmniej dwie trzecie jej członków głosowało za jej przyjęciem. Podejmowanie uchwał w trybie pisemnym oraz przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość nie dotyczy wyborów przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Rady Nadzorczej, powołania członka Zarządu oraz odwołania i zawieszenia w czynnościach tych osób. 7. Rada Nadzorcza uchwala swój regulamin, który szczegółowo określa jej organizację oraz tryb działania. W szczególności, Regulamin Rady Nadzorczej może uwzględniać tworzenie komitetów wewnętrznych oraz innych jednostek organizacyjnych Rady Nadzorczej. Regulamin Rady Nadzorczej podlega zatwierdzeniu przez Walne Zgromadzenie. § 17 1. Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. 2. Oprócz spraw zastrzeżonych przepisami prawa oraz postanowieniami niniejszego Statutu, do szczegółowych uprawnień Rady Nadzorczej należy: a) ustalanie lub zmiana jakichkolwiek elementów wynagrodzenia członków Zarządu otrzymywanego od Spółki lub podmiotów z tej grupy kapitałowej ("Grupa") na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego (w tym m.in. krótkookresowych premii motywacyjnych i odpowiedających im celów oraz długoterminowych programów motywacyjnych z uwzględnieniem wynagradzania ich podmiotów powiązanych, otrzymywanych od Spółki lub podmiotów z Grupy na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego); ----------------------------- b) wyrażanie zgody na jakąkolwiek wypłatę zaliczki na poczet dywidendy na rzecz akcjonariuszy oraz kwotę takiej zaliczki; ----------------------------- c) powoływanie, odwoływanie i ustalanie liczby członków Zarządu Spółki;--------------------------------------------------------------- d) zawieszenie w czynnościach, z ważnych powodów członka Zarządu lub całego Zarządu; --------------------------------------------------------------- e) delegowanie członka lub członków Rady Nadzorczej, na okres nie dłuższy niż trzy miesiące, do czasowego wykonywania czynności Zarządu Spółki w razie zawieszenia członków Zarządu czy też całego Zarządu lub gdy Zarząd z innych powodów nie może działać; --------------- f) wybór biegłego rewidenta przeprowadzającego badanie sprawozdania finansowego Spółki i podmiotów z Grupy oraz wyrażanie zgody na zmianę biegłego rewidenta Spółki i podmiotów z Grupy; ----------------------------- g) określanie zakresu i dat przedstawiania przez Zarząd rocznych planów finansowych i planów rozwoju oraz strategicznych planów długookresowych; --------------------------------------------------------------- h) ocena i wydawanie opinii na temat projektów uchwał, które mają zostać podjęte przez Walne Zgromadzenie;---------------------------------------- i) emisja obligacji (za wyjątkiem obligacji zamiennych); ----------------------------- j) wyrażanie zgody na wszelkie zmiany istotnych zasad i polityk rachunkowości, dat referencyjnych i okresów dla celów księgowości; -- k) wyrażanie zgody na sposób wykonywania przez Spółkę prawa głosu na walnych zgromadzeniach i zgromadzeniach wspólników podmiotów z Grupy w sprawach określonych w niniejszym § 17 ust. 2; ----------------------------- l) udzielanie zgody członkom Zarządu na udział: (i) w działalności konkurencyjnej wobec działalności Spółki lub podmiotu z Grupy; lub (ii) jako akcjonariusz, wspólnik lub członek organu spółki prowadzącej działalność konkurencyjną wobec działalności Spółki lub podmiotu z Grupy (zwolnienie z ustawowego zakazu konkurencji); ----------------------------- m) zwolnienie z zakazu konkurencji obowiązującego jakiegokolwiek członka Zarządu lub Rady Nadzorczej oraz jego podmiotu powiązanego na podstawie jakiejkolwiek umowy zawartej przez takie osoby lub podmioty ze Spółką lub podmiotem z Grupy; ----------------------------- n) przyjęcie lub zmiana prognoz finansowych i biznesplanów Spółki lub Grupy (indywidualnie każdego projektu w ujęciu skonsolidowanym) oraz ustalanie zakresu i dat sporządzania przez Zarząd prognoz finansowych, biznesplanów i budżetów, a także jakiego okresu one dotyczą; --------------------------------------------------------------- o) zatwierdzanie budżetów dla inwestycji realizowanych przez Spółkę lub podmioty z Grupy oraz wyrażanie zgody na wprowadzanie znaczących zmian do takich budżetów, z zastrzeżeniem, że poziom „znaczącej zmiany do budżetu”, wymagającej zatwierdzenia przez Radę Nadzorczą będzie każdorazowo ustalany uchwałą Rady Nadzorczej zatwierdzającej dany budżet, jednak będzie nie niższy niż 3%; --------- przy czym niżej wymienione czynności lub transakcje wymagają zgody Rady Nadzorczej, chyba że: (i) są przeprowadzane w związku z inwestycjami zatwierdzonymi przez Radę Nadzorczą, lub (ii) zostały wyraźnie określone i wyszczególnione w budżecie lub biznesplanie zatwierdzonym przez Radę Nadzorczą lub (iii) są przeprowadzane w toku zwykłej działalności: p) zbycie, obciążenie, wyrażenie zgody na zbycie lub obciążenie lub ustanowienie prawa na rzecz osoby trzeciej do używania, prawa pierwokupu lub innego prawa do składników majątku Spółki lub podmiotów z Grupy, o wartości przekraczającej kwotę 10.000.000 PLN (w ramach jednej transakcji lub kilku powiązanych transakcji przeprowadzonych w ciągu jednego roku obrotowego), za wyjątkiem wszelkich obciążeń ustanawianych tytułem zabezpieczenia jakiegokolwiek finansowania zaciągniętego zgodnie z postanowieniami §17 (zatwierdzonego przez Radę Nadzorczą lub dozwolonego bez zgody Rady Nadzorczej); q) zawarcie lub zmiana jakiejkolwiek umowy, przeprowadzenie jakiejkolwiek transakcji lub przyznanie jakiejkolwiek świadczeń przez Spółkę lub podmiot z Grupy z udziałem: (i) członka Zarządu, (ii) członka Rady Nadzorczej, (iii) członka zarządu podmiotu z Grupy, (iv) członka rady nadzorczej podmiotu z Grupy, (v) akcjonariusza Spółki, (vi) spółki powiązanej z akcjonariusem Spółki lub (vii) jakiejkolwiek osoby powiązanej z którąkolwiek osobą lub podmiotem wymienionym w pkt (i) – (iv) powyżej, z zastrzeżeniem, że dla celów niniejszego pkt (q) osoba powiązana oznacza między innymi: (a) osobę fizyczną, która jest współmałżonkiem, osobą spokrewnioną lub spowinowaconą z taką osobą do drugiego stopnia w linii prostej lub bocznej lub osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z taką osobą, (b) spółkę osobową, w której taka osoba fizyczna jest wspólnikiem lub osobą zasiadającą w organach tej spółki, (c) spółkę, w której taka osoba jest członkiem organów spółki, akcjonariuszem lub wspólnikiem posiadającym ponad 10% akcji lub udziałów w tej spółce, (d) fundację, w której taka osoba jest fundatorem lub członkiem jakiegokolwiek organu lub (e) inną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, w której taka osoba jest członkiem jej organów; r) zaciągnięcie nowego finansowania dłużnego, jeżeli kwota finansowania przekracza 20.000.000 PLN (z wyjątkiem finansowania inwestycji podmiotów z Grupy zatwierdzonych w stosownym budżecie inwestycyjnym); s) udzielenie pożyczki lub gwarancji lub poręczenia przez Spółkę lub Warszawa dnia ....................... Za zgodność z oryginałem ARTUR CECI Mieczysław ZARZAŻU Wiceprezes Zarządu Eyal KOTISH Warszawa dnia 7. MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Eyal Kotish Wiceprezes Zarządu podmiot z Grupy na rzecz jakiejkolwiek osoby, których wartość (łącznie z jakąkolwiek umową dotyczącą tego samego przedmiotu lub stanowiącą część serii transakcji) przekracza 10.000.000 PLN (w ramach jednej transakcji lub kilku powiązanych transakcji przeprowadzonych w ciągu jednego roku obrotowego); za wyjątkiem transakcji wewnątrzgrupowych i transakcji związanych z finansowaniem inwestycji zatwierdzonym w stosownym budżecie inwestycyjnym lub innego finansowania zaciągniętego zgodnie z postanowieniami §17 (zatwierdzonego przez Radę Nadzorczą lub dozwolonego bez zgody Rady Nadzorczej); t) nabycie lub zbycie przez Spółkę lub podmiot z Grupy nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości i nabycia lub zbycie udziałów w przedsiębiorstwie lub jego znaczącej części, działalności lub innych udziałów w innych spółkach dokonanych przez Spółkę lub podmiot z Grupy (z wyłączeniem dokonywanych wewnątrz Grupy), których wartość (łącznie z jakimkolwiek innym nabyciem lub zbyciem dotyczącym tego samego przedmiotu lub stanowiącym część serii transakcji) przekracza 10.000.000 PLN; u) wszelkie istotne zmiany przedmiotu prowadzonej działalności lub jurysdykcji, w której jest ona prowadzona przez Spółkę lub podmioty z Grupy, w tym ustanowienie jakiegokolwiek przedstawicielstwa lub prowadzenie działalności poza Polską; v) objęcie lub nabycie akcji, udziałów lub innych papierów wartościowych lub innych jednostek uczestnictwa w jakimkolwiek podmiocie, ustanowienie spółki prawa handlowego, przystąpienie do spółki osobowej lub dokonanie innych inwestycji w innych podmiotach przez Spółkę lub podmiot z Grupy, których wartość przekracza 10.000.000 PLN (w ramach jednej transakcji lub kilku powiązanych transakcji przeprowadzonych w ciągu jednego roku obrotowego) lub które nie są związane z działalnością podstawową Grupy; w) ustanowienie obciążenia, zbycie lub utworzenie udziałów, emisja akcji, papierów wartościowych lub innych jednostek uczestnictwa przez jakikolwiek podmiot z Grupy (za wyjątkiem obciążeń ustanawianych tytułem zabezpieczenia jakiegokolwiek finansowania zaciągniętego zgodnie z postanowieniami §17 (zatwierdzonego przez Radę Nadzorczą lub dozwolonego bez zgody Rady Nadzorczej)); x) zbycie (w tym przeniesienie, obciążenie, udzielenie licencji itp.) przez Spółkę lub podmiot z Grupy całości lub zasadniczej części przedsiębiorstwa lub działalności Spółki lub podmiotu z Grupy, w tym przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (z wyłączeniem zbycia dokonywanego wewnątrz Grupy); y) wyrażanie zgody na zapoczątkowanie, dokonywanie ustaleń lub podjęcie jakichkolwiek działań mających na celu wyjście przez podmiot kontrolujący Spółkę z jego inwestycji w Spółkę lub powołanie jakichkolwiek akcji Spółki lub podmiotu z Grupy na giełdzie papierów wartościowych lub innym rynku obrotu; ----------------------------- z) rozwiązanie lub likwidacja podmiotu z Grupy (za wyjątkiem likwidacji dobrowolnej); ----------------------------------------------- aa) przekształcenie, połączenie lub podział (wydzielenie) podmiotu z Grupy, za wyjątkiem transakcji wewnętrzgrupowych; --------------- bb) przystąpienie do wspólnego przedsięwzięcia (joint venture), współpracy strategicznej (inaczej niż w toku zwykłej działalności), partnerstwa lub podobnej umowy przez Spółkę lub podmiot z Grupy; -- cc) zawarcie umowy, zaciągnięcie zobowiązania lub zawarcie porozumienia obejmującego zaciągnięcie zobowiązania o wartości przekraczającej kwotę 10.000.000 PLN; --------------------------------------------- dd) dokonywanie darowizn, za wyjątkiem darowizn na cele charytatywne do łącznej wysokości 100.000 PLN w roku obrotowym, z zastrzeżeniem, że każdorazowo takie darowizny są dokonywane zgodnie z „Polityką darowizn na cele charytatywne” przyjętą przez Spółkę lub podmioty z Grupy; --------------------------------------------- ee) nabywanie wszelkich istotnych praw własności intelektualnej oraz rozporządzanie, ustanawianie obciążeń lub innych praw na rzecz osób trzecich lub udzielanie licencji na korzystanie z jakichkolwiek istotnych praw własności intelektualnej Spółki lub podmiotów z Grupy (za wyjątkiem transakcji wewnętrzgrupowych); --------------------------------------------- ff) uznawanie przez Spółkę lub podmiot z Grupy roszczenia o rekompensatę lub odszkodowanie, którego łączna wartość przekracza 5.000.000 PLN; --------------------------------------------- gg) zawieranie, zmienianie warunków lub rozwiązywanie umowy o pracę z jakimkolwiek pracownikiem Spółki lub podmiotu z Grupy, którego łączne wynagrodzenie w skali roku (z uwzględnieniem wszelkich kwot wypłaconych na podstawie umów o świadczenie usług, premii motywacyjnych, świadczeń i dodatków) przekracza lub można oczekiwać, że przekroczy 1.000.000 PLN rocznie; --------------------------------------------- hh) zawieranie, przedłużanie lub zmienianie umów lub porozumień ze związkami zawodowymi działającymi w Spółce lub podmiocie z Grupy, za wyjątkiem działań, których podjęcie jest konieczne celem zapewnienia ciągłości działalności grupy kapitałowej Spółki w razie strajku, groźby strajku lub jakiegokolwiek zbiorowego działania pracowników Spółki lub podmiotu z Grupy; --------------------------------------------- ii) inicjowanie lub przeprowadzanie programu zwolnień grupowych w Spółce lub podmiocie z Grupy; --------------------------------------------- jj) nabywanie przez Spółkę akcji własnych w celu ich umorzenia; --------- kk) zawieranie transakcji, umowy lub porozumienia z jakimkolwiek organem administracji państwowej, który należy interpretować jako jakikolwiek organ władz ponadnarodowych, krajowych lub lokalnych, jakikolwiek jego jednostkę organizacyjną, instytucję administracyjną. komisję lub inny organ oraz wszelkie organy quasi-rządowe lub prywatne wykonujące jakąkolwiek funkcję nadzoru, administracji państwowej lub quasi-administracyjnej; --------------------------------- II) wyrażanie zgody na wytoczenie, wniesienie, przystąpienie, zawarcie ugody, cofnięcie lub unieważnienie powództwa, postępowania arbitrażowego lub podobnego postępowania spornego oraz zawarcie ugody w sprawie dotyczącej Spółki lub podmiotu z Grupy, w której stroną przeciwną jest jakikolwiek organ administracji państwowej (innej niż w związku z prawem użytkowania wieczystego) lub o wartości sporu (łącznie z wszelkimi innymi powództwami, postępowaniami arbitrażowymi lub podobnymi postępowaniami spornymi w tym samym przedmiocie) przekraczające 5.000.000 PLN; mm) zawarcie umowy lub porozumienia w celu wykonania lub podjęcia się wykonania jakichkolwiek działań wymienionych w powyższych punktach niniejszego §17.2; oraz----------------------------------------------- nn) sprzedaż, dzierżawa lub wynajęcie jednemu podmiotowi, w ramach jednej lub kilku transakcji, powierzchni w której wartość lokalu stanowiącego przedmiot sprzedaży, dzierżawy lub wynajmu wynosi więcej niż 10.000.000 PLN. W celu wykonania powyższych czynności Rada Nadzorcza może badać wszystkie dokumenty, żądać od Zarządu i pracowników Spółki sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji majątku Spółki. --------------------------------------------- § 18 Członkowie Rady Nadzorczej wykonują swoje prawa i obowiązki osobisto. Zasady wynagradzania członków Rady Nadzorczej ustala Walne Zgromadzenie. --------------------------------------------- C. WALNE ZGROMADZENIE § 19 Walne Zgromadzenie może być zwyczajne lub nadzwyczajne. ----------------------------- § 20 Walne Zgromadzenie odbywa się w siedzibie Spółki lub pod adresem wskazanym w ogłoszeniu o zwołaniu Walnego Zgromadzenia. ----------------------------- § 21 1. Zwyczajne Walne Zgromadzenie zwołuje Zarząd Spółki w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego w celu rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy, powzięcia uchwały o podziale zysku albo o pokryciu straty, udzielenia członkom organów Spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. --------------------------------------------------- 2. Przedmiotem zwyczajnego Walnego Zgromadzenia mogą być także inne sprawy. --------------------------------------------------- 3. Rada Nadzorcza ma prawo zwołania Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia, jeżeli Zarząd nie zwoła go w terminie określonym w ust. 1. --- Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Eyal Kelish Wiceprezes Zarządu ARTUR CEGLARSKI Wiceprezes Zarządu Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Zugmienność Warszawski Prezes Zarządu Eyal Kelish Wiceprezes Zarządu § 22 1. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie zwołuje Zarząd Spółki z własnej inicjatywy lub na żądanie akcjonariusza lub akcjonariuszy, o których mowa w ust. 2 poniżej. 2. Akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego Spółki mogą żądać zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia i umieszczenia spraw w porządku obrad tego Zgromadzenia. Żądanie takie uprawnieni akcjonariusze składają Zarządowi pisemnie lub w postaci elektronicznej. 3. Zarząd zwoła nadzwyczajne Walne Zgromadzenie w ciągu 14 dni od otrzymania żądania, o którym mowa w ust. 2 powyżej. 4. Akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący co najmniej połowę kapitału Spółki lub co najmniej połowę ogółu głosów w Spółce mogą zwołać Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie wyznaczając przewodniczącego tego Zgromadzenia. 5. Rada Nadzorcza może zwołać Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, jeżeli zwołanie go uzna za zasadne. § 23 Walne Zgromadzenie zwołuje się poprzez ogłoszenie na stronie internetowej Spółki oraz w sposób określony dla przekazywania informacji bieżących zgodnie z przepisami o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, które powinno być dokonane nie później niż na 26 dni przed terminem Walnego Zgromadzenia. § 24 1. W sprawach nieobjętych porządkiem obrad nie można powiązać uchwały, chyba że cały kapitał zakładowy jest reprezentowany na Walnym Zgromadzeniu, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego powzięcia uchwały. 2. Akcjonariusz lub akcjonariusze posiadający co najmniej jedną dwudziestą część kapitału zakładowego mogą żądać umieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad najbliższego Walnego Zgromadzenia, składając w tym celu Zarządowi pisemny lub w formie elektronicznej wniosek wraz z uzasadnieniem lub projektem uchwały dotyczącej proponowanego punktu porządku obrad nie później niż na dwadzieścia jeden dni przed wyznaczonym terminem Walnego Zgromadzenia. § 25 1. Uchwały Walnego Zgromadzenia zapadają zwykłą względną większością głosów, chyba, że przepisy Kodeksu spółek handlowych lub pozostałe postanowienia statutu przewidują surowsze warunki powzięcia uchwał. 2. (usunięty). 3. Każda akcja daje prawo do jednego głosu na Walnym Zgromadzeniu. 4. Akcjonariusz może uczestniczyć w Walnym Zgromadzeniu i wykonywać prawo głosu osobiście lub przez pełnomocnika. Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGŁA Wiceprezes Zarządu Eyal Keilsh Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Keilsh § 26 1. Głosowanie jest jawne. Tajne głosowanie zarządza się przy wyborach oraz nad wnioskami o odwołanie członków organów Spółki lub likwidatorów, o pociągnięcie ich do odpowiedzialności, jak również w sprawach osobowych. 2. Ponadto tajne głosowanie zarządza się na wniosek choćby jednego z obecnych uprawnionych do głosowania. 3. Uchwały w sprawie zmiany przedmiotu działalności Spółki zapadają zawsze w jawnym głosowaniu imiennym. § 27 1. Walne Zgromadzenie otwiera przewodniczący lub wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej, a następnie wybiera się przewodniczącego. W razie nieobecności tych osób Walne Zgromadzenie otwiera prezes Zarządu Spółki lub osoba wyznaczona przez Zarząd. 2. Szczegółowy tryb organizacji i prowadzenia obrad Walnego Zgromadzenia określa Regulamin. § 28 1. Do kompetencji Walnego Zgromadzenia należą sprawy zastrzeżone w przepisach prawa i Statucie. 2. Nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości nie wymaga zgody Walnego Zgromadzenia. 2a. Zmiana przedmiotu działalności Spółki może nastąpić uchwałą Walnego Zgromadzenia bez wykupu akcji tych akcjonariuszy, którzy nie zgadzają się na zmianę przedmiotu działalności Spółki. Uchwała wymaga większości 2/3 głosów oddanych w obecności akcjonariuszy, których akcje reprezentują co najmniej połowę kapitału zakładowego. 3. Poszczególne sprawy umieszczone w porządku obrad Walnego Zgromadzenia na wniosek akcjonariuszy mogą być usunięte z porządku obrad lub można zaniechać ich rozpatrzenia pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody wszystkich obecnych akcjonariuszy, którzy zgłosili taki wniosek, popartej uchwałą Walnego Zgromadzenia, podjętą większością 3/4 oddanych głosów. 4. Walne Zgromadzenie jest upoważnione do określenia dnia, według którego ustala się listę akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy za dany rok obrotowy ("dzień dywidendy") oraz dzień, w którym nastąpi wypłata dywidendy. V. GOSPODARKA FINANSOWA I RACHUNKOWOŚĆ SPÓŁKI § 29 1. Kapitały własne Spółki stanowią: a) kapitał zakładowy, b) kapitał zapasowy, c) kapitały rezerwowe, 2. Walne Zgromadzenie może tworzyć inne kapitały rezerwowe lub fundusze w trakcie roku obrotowego, w szczególności na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. § 30 1. Gospodarka finansowa Spółki w roku obrotowym prowadzona jest na podstawie rocznych planów rzeczowo-finansowych przygotowanych przez Zarząd i zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą. 2. Rokiem obrotowym Spółki jest rok kalendarzowy. 3. Rada Nadzorcza wybiera biegłych rewidentów do badania ksiąg finansowych Spółki do końca każdego roku obrotowego. § 31 Zarząd Spółki jest obowiązany w ciągu trzech miesięcy po upływie roku obrotowego sporządzić i przedłożyć Radzie Nadzorczej zweryfikowane przez biegłego rewidenta sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy oraz sprawozdanie Zarządu z działalności Spółki. § 32 1. Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez Walne Zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. 2. Zarząd jest upoważniony do wypłaty akcjonariuszom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy na koniec roku obrotowego pod warunkiem, że Spółka dysponuje wystarczającymi środkami na wypłatę zaliczki oraz, że Rada Nadzorcza wyraziła zgodę na wypłatę takiej zaliczki. VI. POSTANOWIENIA KOŃCOWE § 33 Wymagane przez prawo ogłoszenia pochodzące od Spółki są publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. § 34 W razie likwidacji Spółki, Walne Zgromadzenie wyznaczy na wniosek Rady Nadzorczej spośród członków Zarządu likwidatorów i określi sposób prowadzenia likwidacji. § 35 Wszystkie opłaty i wydatki związane z utworzeniem Spółki, w tym koszty niniejszego aktu pokrywa Spółka.” Na tym tekst jednolity zakończono. Przewodniczący oświadczył, że jako reprezentant jedynego akcjonariusza wszystkimi 289.401.199 głosami tj. 100% kapitału zakładowego, przy braku głosów przeciwnych, wstrzymujących się i nieważnych podjął powyższą uchwałę. (opuszczono) Akt ten został odczytany, przyjęty i podpisany. Uwaga: w wyciągu opuszczono następującą partię tekstu: Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Eyal Kelsh 1) §§ 1, 2 i 3: w całości, 2) w § 4: uchwały nr 1 – nr 12, 3) §§ 5, 6, 7 i 8 – w całości, aż do „Akt ten został odczytany, przyjęty i podpisany.” Na oryginale podpisy przewodniczącego i notariusza. Repertorium A. Nr 5299/2018 KANCELARIA NOTARIALNA w Warszawie 00-364 ulica Ordynacka nr 9, Anna Ewa Dańko - Roesler i Tamara Joanna Żurakowska - spółka cywilna Wyciąg ten wydano - SPÓŁCE. Pobrano tytułem taksy notarialnej w/g § 12 rozporząd. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.06.2004r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (tekst jednolity: Dz.U.2018.272 z dnia 30.01.2018r.) kwotę 96,00zł, Pobrano tytułem podatku od towarów i usług na podst. ustawy z dnia 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz.U.2017.1221 z dnia 24.06.2017r.) od kwoty 96,00zł według stawki 23% kwotę ….. 22,08zł. Warszawa, dnia 25 MAJ 2018 Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem ARTUR OLEJKA Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem Zbigniew Wojtasik, Osadnik Prezes Zarządu Eyal Keltsh ZAŁĄCZNIK 3 UCHWAŁY EMITENTA STANOWIĄCE PODSTAWĘ EMISJI DŁUŻNYCH INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH OBJĘTYCH NINIEJSZĄ NOTĄ INFORMACYJNĄ UCHWAŁA NR 1/2018 ZARZĄDU ROBYG S.A. Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE Z DNIA 16 MARCA 2018 R. W SPRAWIE EMISJI PRZEZ SPÓŁKĘ ROBYG S.A. Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE OBLIGACJI NA OKAZICIELA SERII PA W TRYBIE OFERTY PUBLICZNEJ Zarząd spółki działającej pod firmą ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: „Spółka”, „Emitent”) na podstawie § 11 ust. 2 Statutu Spółki, w związku z art. 368 oraz 371 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577, z późn. zm.), oraz w związku z art. 2 pkt 1 i art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2015 r. poz. 238) („Ustawa o Obligacjach”) oraz zgodnie z Uchwałą Rady Nadzorczej Spółki nr 1/2018 z dnia 7 lutego 2018 r. podjętej na podstawie par. 16 ust.6 Statutu Spółki ROBYG S.A. w sprawie wyrażenia zgody na ustanowienie przez Spółkę programu emisji obligacji o wartości maksymalnej 400.000.000 PLN i zaciąganie zobowiązań w drodze emisji przez Spółkę obligacji w jednej lub wielu seriach do maksymalnej wartości Programu Emisji („Program Emisji”), jak i w Uchwale nr 1/2018 Zarządu Spółki z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie ustanowienia programu emisji obligacji przez ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie oraz wielokrotnego emitowania obligacji w ramach Programu Emisji, podejmuje uchwałę o następującej treści: § 1 1. Spółka postanawia wyemitować nie więcej niż 300.000 (trzysta tysięcy) sztuk obligacji zwykłych, na okaziciela, nieposiadających formy dokumentu, serii PA, o wartości nominalnej 1000,00 (jeden tysiąc 00/100) złotych każda, o łącznej wartości nominalnej nie wyższej niż 300.000.000,00 (trzysta milionów 00/100) złotych, z terminem wykupu przypadającym na 5 (pięć) lat licząc od dnia ich emisji („Obligacje”). 2. Emisja Obligacji będzie przeprowadzana w trybie określonym w art. 33 pkt 1 Ustawy o Obligacjach, tj. w trybie oferty publicznej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z której przeprowadzeniem nie wiąże się obowiązek sporządzenia prospektu emisyjnego ani memorandum informacyjnego w rozumieniu Ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1639, ze zmianami) ("Ustawa o Ofercie Publicznej") i na podstawie art. 4 w zw. z art. 2 pkt 1 a) Ustawy o Obligacjach. Przy czym oferta publiczna skierowana będzie wyłącznie do klientów profesjonalnych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1768, ze zmianami) (zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 Ustawy o Ofercie Publicznej), z zastrzeżeniem, że oferta publiczna jest prowadzona jedynie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Obligacje oferowane będą po cenie emisyjnej równej ich wartości nominalnej. 4. Obligacje będą oprocentowane. Oprocentowanie Obligacji będzie zmienne, ustalone w oparciu o stawkę WIBOR dla sześciomiesięcznych depozytów międzybankowych (WIBOR6M) i powiększone o marżę, której wysokość będzie wynosić 2,70% [270]pb (słownie: dwa i 70/100 punktu procentowego) od wartości nominalnej Obligacji w skali roku (tj. WIBOR 6M + 2,70%) 5. Odsetki będą wypłacane w okresach co 6 (sześć) miesięcy. 6. Obligacje nie będą zabezpieczone. 7. Obligacje nie będą miały formy dokumentu w rozumieniu art. 8 Ustawy o Obligacjach. Obligacje zostaną zdematerializowane i zarejestrowane w depozycie papierów wartościowych prowadzonym przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. 8. Obligacje nie są ani nie będą przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie ich do obrotu na rynku regulowanym. Spółka będzie ubiegała się o wprowadzenie Obligacji do alternatywnego systemu obrotu prowadzonego przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. i/ lub BondSpot S.A. w ramach Catalyst. § 3 Niniejsza uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. Podpisy Zarządu ROBYG S.A. Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu Eyal Kelish Wiceprezes Zarządu Artur Ceglarz Wiceprezes Zarządu Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Warszawa 4682783.1 – Uchwała Zarządu ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie nr 1/2018 z dnia 16 marca 2018 w sprawie emisji przez spółkę ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie obligacji na okaziciela serii PA w trybie oferty publicznej Repertorium A Nr 9300 /2018 KANCELARIA NOTARIALNA Anna Ewa Dańko-Roesler i Tamara Joanna Żurakowska - spółka cywilna, Warszawa ulica Ordynacka 9, tel. 22 826-84-07, fax 22 828-92-47; --------------------------------------------- Poświadczam zgodność niniejszego odpisu z okazanym dokumentem liczącym 3 strony. Pobrano: --------------------------------------------------------------- a) tytułem taksy za dokonanie czynności notarialnej na podstawie § 12 rozporząd. Min. Spraw. z dnia 28.06.2004r. (tekst jednolity: Dz.U.2018.272 z dnia 30.01.2018r.) – kwotę ........................................... 12,00zł, b) tytułem podatku od towarów i usług na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.1221 ze zm.) przy zastosowaniu stawki VAT 23% od kwoty 12,00zł – kwotę ........................................... 2,76zł. Warszawa, dnia dziesiątego maja dwa tysiące osiemnastego roku (10.05.2018r.). --------------------------------------------------- Tamara Joanna ŻURAKOWSKA NOTARIUSZ Warszawa dnia ................... Za zgodność z oryginałem 24 MAJ 2018 Warszawa dnia ................... Za zgodność z oryginałem 25 MAJ 2018 ARTUR CIEGLARZ Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish The Management Board turned to the Supervisory Board of ROBYG S.A. for the purpose of the approval of the following transaction: the establishment of a bond issue programme ("Issue Programme") by the Company, with a maximum value of PLN 400,000,000.- (four hundred million zlotys) ("Issue Programme") and the incurring of liabilities through the issue of bonds by the Company in one or several series up to the maximum value of the Issue Programme. In relation to the above, the Supervisory Board of ROBYG S.A. with its registered office in Warsaw has adopted the following resolution by circulation: RESOLUTION No. 1/2018 of the Supervisory Board of ROBYG S.A. adopted on the basis of § 16.6 of the Articles of Association of ROBYG S.A. regarding providing the consent for the establishment of a bond issue programme ("Issue Programme") by the Company, with a maximum value of PLN 400,000,000.- (four hundred million zlotys) ("Issue Programme") and the incurring of liabilities through the issue of bonds by the Company in one or several series up to the maximum value of the Issue Programme. The Supervisory Board of ROBYG S.A. ("ROBYG") acting pursuant to of § 16 subsection 6 and § 17 subsection 2 f) and v) of the Company's Statute in connection with art. 388 § 3 and 384 § 1 of the act dated 15 September 2002 Commercial Companies Code (Journal of Laws of 2017, item 1577, as amended), the Supervisory Board of the Company resolves the following: § 1 The Supervisory Board of the Company has resolved to grant a consent for establishing of a bond Issue Programme by the Company with a maximum value of PLN 400,000,000.- (four hundred million zlotys) and the multiple incurring of financial liabilities through the issue of unsecured bearer bonds by the Company as part of this Issue Programme. § 2 The bonds will be issued by the Company under the Issue Programme, in particular they: 1) shall be issued within the public offer within the meaning of the act as of 29 July 2005 on the public offering and the terms and conditions of introduction of the financial instruments to the organized system of trading and on public companies (Journal of Law as of 2016, no. 1639, as amended), without the obligation to prepare a prospectus or information memorandum and in a way provided for in the article 33 section 1 of the Act on Bonds; 2) will be issued on basis of the act dated 15 January 2015 on bonds (Journal of Laws of 2015, item 238, as amended); 3) will carry variable interest rate based on the WIBOR rate, the length of which shall be determined by the Management Board of the Company, increased by the margin to be determined by the Management Board of the Company; 4) will have a nominal value of PLN 1,000 or a full multiple of that amount each; 5) the maximum maturity period of the Bonds is shall amount 84 months; 6) will be dematerialised in the securities deposit operated by the National Depository of Securities (KDPW S.A.); 7) may be introduced to an alternative trading system Catalyst operated by the Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. or BondSpot SA, if such obligation results from the terms & conditions of the Bonds of the particular series; 8) the Company shall be entitled to an earlier buy-out of the Bonds commencing from the end of the fourth interest period, provided that it will pay the early buy-out fee in the amount determined in accordance with the terms and conditions of the Bonds. § 3 The total nominal value of all issued and not bought-out bonds at any time during the duration of the bond Issue Programme cannot exceed the maximum value of this Issue Programme (with the exception that as at the particular date of the issuance, the amount shall not include the bonds whose buy-out date falls on that issuance date). § 4 Subject to Section 1, 2 and 3 above, the Management Board of the Company shall be authorised, at its sole discretion, to determine the final amount of the Bonds to be allotted to investors and the nominal value of one Bond. § 5 The Management Board of the Company shall be authorised to determine other terms and conditions of the issuance of the Bonds upon completion of the book building process, including the margin at the market conditions, as well as, to take any and all actions necessary to execute this Resolution. § 6 The execution of the resolution is entrusted to the Management Board. § 7 This resolution enters into force on the date of its adoption. UCHWAŁA nr 1/2018 Rady Nadzorczej ROBYG S.A. podjęta na podstawie § 16 ust. 6 Statutu Spółki ROBYG S.A. w sprawie wyrażenia zgody na ustanowienie przez Spółkę programu emisji obligacji o wartości maksymalnej 400.000.000,- PLN (słownie: czterysta milionów złotych) ("Program Emisji") i zaciąganie zobowiązań w drodze emisji przez Spółkę obligacji w jednej lub wielu seriach do maksymalnej wartości Programu Emisji. Rada Nadzorcza Spółki działając na podstawie § 16 ust. 6 oraz § 17 ust. 2 lit. f) i v) Statutu Spółki oraz w związku z art. 388 § 3 oraz 384 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577, z późn. zm.) , uchwala co następuje: § 1 Rada Nadzorcza Spółki podejmuje decyzję o wyrażeniu zgody na ustanowienie przez Spółkę Programu Emisji obligacji o wartości maksymalnej 400.000.000,- PLN (słownie: czterysta milionów złotych) oraz wielokrotnym zaciąganiu zobowiązań finansowych w drodze emisji przez Spółkę niezabezpieczonych obligacji na okaziciela w ramach tego Programu Emisji. § 2 Obligacje będą emitowane przez Spółkę w ramach Programu Emisji w tym w szczególności będą: 1) emitowane w ramach oferty publicznej w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1639, ze zmianami), z którą nie będzie wiązał się obowiązek sporządzenia prospektu emisyjnego ani memorandum informacyjnego i w trybie art. 33 pkt 1 Ustawy o Obligacjach; 2) emitowane na podstawie ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2016 r., poz. 238, z późn. zm.); Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR OGLARZ Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Prezes Zarządu Eyal Kelish 3) oprocentowane według zmiennej stopy procentowej opartej o stawkę WIBOR, której długość określi Zarząd Spółki, powiększona o marżę, która zostanie ustalona przez Zarząd Spółki; 4) emitowane o wartości nominalnej 1.000 PLN lub całkowitej wielokrotności tej kwoty każda; 5) maksymalny termin zapadalności Obligacji będzie wynosił 84 miesiące; 6) zdemateryalizowane w depozycie papierów wartościowych prowadzonym przed KDPW S.A.; 7) mogły być wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu Catalyst prowadzonego przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie SA lub BondSpot SA, jeśli taki obowiązek będzie wynikał z warunków emisji danej serii Obligacji; 8) Spółka będzie miała prawo do wcześniejszego wykupu Obligacji poczynając od zakończenia czwartego okresu odsetkowego, za zapłatą premii z tytułu wcześniejszego wykupu w wysokości wskazanej w warunkach emisji Obligacji. § 3 Łączna wartość nominalna wszystkich wyemitowanych i nie wykupionych obligacji w każdym czasie trwania Programu Emisji obligacji nie może przekroczyć maksymalnej wartości tego Programu Emisji (z zastrzeżeniem, że w danym dniu emisji do kwoty tej nie wlicza się tych obligacji, których dzień wykupu przypadła w tym dniu emisji). § 4 Z zastrzeżeniem § 1, 2 i 3 powyżej, Zarząd Spółki jest upoważniony do określenia według swojego wyłącznego uznania ostatecznej liczby Obligacji, które w ramach danej serii zostaną przydzielone inwestorom i wartości nominalnej jednej Obligacji. § 5 Zarząd jest upoważniony do ustalenia pozostałych warunków emisji Obligacji po przeprowadzeniu procesu budowy książki popytu na Obligacje, w tym do ustalenia marży na warunkach rynkowych oraz do podjęcia wszelkich czynności koniecznych do wykonania niniejszej Uchwały. § 6 Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi. § 7 Niniejsza uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. The resolution has been voted in the following manner: Uchwała została głosowana w następujących sposób: \| No. L.P. \| NAMES IMIĘ I NAZWISKO \| * \| DATE DATA \| SIGNATURE PODPIS \| \|----------\|-----------------------\|---\|-----------\|------------------\| \| 1 \| Oscar Kazanelson \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 07.02.2018 \| \| \| 2 \| Michał Wnorowski \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 07.02.2018 \| \| \| 3 \| Piotr Kaczmarek \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 07.02.2019 \| \| \| 4 \| Marek Szymczak \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 08.02.2018 \| \| \| 5 \| Piotr Schramm \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 01.02.2018 \| \| \| 6 \| Wojciech Golak \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 08.02.2018 \| \| \| 7 \| Krzysztof Gerula \| Yes/No/Refrained Tak/Nie/Wstrzymał się \| 08.02.2018 \| \| Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Zbigniew Wojciech Olejński Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGIARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Zbigniew Wojciech Okoniecki Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Repertorium A Nr 2475 /2018 KANCELARIA NOTARIALNA Anna Ewa Dańko-Roesler i Tamara Joanna Żurakowska - spółka cywilna, Warszawa ulica Ordynacka 9, tel. 22 826-84-07, fax 22 828-92-47; --------------------------------- Poświadczam zgodność niniejszego odpisu z okazanym dokumentem liczącym 3 strony.--------------------------------- Pobrano: ------------------------------------------------ a) tytułem taksy za dokonanie czynności notarialnej na podstawie § 12 rozporząd. Min. Spraw. z dnia 28.06.2004r. (tekst jednolity: Dz.U.2018.272 z dnia 30.01.2018r.) – kwotę ........................................... 12,00zł, b) tytułem podatku od towarów i usług na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.1221 ze zm.) przy zastosowaniu stawki VAT 23% od kwoty 12,00zł – kwotę ........................................... 2,76zł. Warszawa, dnia szesnastego marca dwa tysiące osiemnastego roku (16.03.2018r.). ------------------------------------------------ Tamara Joanna ŻURAKOWSKA NOTARIUSZ Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Uchwała nr 1/2018 Zarządu ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie Z dnia 8 lutego 2018 r. W sprawie Ustanowienia programu emisji obligacji przez Spółkę ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie oraz wielokrotnego emitowania obligacji w ramach Programu Emisji Zarząd spółki działającej pod firmą ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: „Spółka”, „Emiten”t”) na podstawie § 11 ust. 2 Statutu Spółki, w związku [z art. 208 § 4 i 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577, z późn. zm.)] podejmuje uchwałę o następującej treści: § 1 Spółka postanowiła ustanowić program emisji obligacji o łącznej maksymalnej wartości nominalnej 400.000.000,00 (czterysta milionów 00/100) złotych („Program”), w ramach którego Zarząd jest upoważniony, z zastrzeżeniem odpowiedniej uchwały Rady Nadzorczej Spółki, do wielokrotnego zaciągania zobowiązań finansowych Spółki w drodze emisji przez Spółkę niezabezpieczonych obligacji na okaziciela, przy czym wartość nominalna wszystkich wyemitowanych i nie wykupionych obligacji w każdym czasie trwania Programu nie może przekroczyć ww. maksymalnej wartości tego Programu (z zastrzeżeniem, że w danym dniu emisji do kwoty tej nie wlicza się tych obligacji, których dzień wykupu przypada w tym dniu emisji). 1. Program zostanie ustanowiony na okres 7 lat. 2. Emisja obligacji w ramach Programu będzie dokonywana na warunkach emisji każdorazowo uzgodnionych przez Zarząd. § 2 Zarząd jest upoważniony, zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki, do zawarcia z BANKIEM POLSKA KASA OPIEKI S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PEKAO INVESTMENT BANKING S.A. z siedzibą w Warszawie oraz BANKIEM ZACHODNI WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu umowy emisyjnej dotyczącej obsługi Programu na warunkach tam uzgodnionych. § 3 Niniejsza uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. Warszawa dnia ............ 24 MAJ 2019 Za zgodność z oryginałem Strona 1 z 2 Warszawa dnia ............ 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGŁARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelsh Warszawa dnia ............ 24 MAJ 2019 Zbigniew Włodzimierz Okoński Prezes Zarządu Strona 1 z 2 Warszawa dnia ............ 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Kelsh Podpisy: Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu Eyal Keltsh Wiceprezes Zarządu Artur Ceglarz Wiceprezes Zarządu Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu Eyal Keltsh Strona 2 z 2 Repertorium A Nr 3473 /2018 KANCELARIA NOTARIALNA Anna Ewa Dańko-Roesler i Tamara Joanna Żurakowska - spółka cywilna, Warszawa ulica Ordynacka 9, tel. 22 826-84-07, fax 22 828-92-47; --------------------------------- Poświadczam zgodność niniejszego odpisu z okazanym dokumentem liczącym 2 strony.--------------------------------- Pobrano: --------------------------------------------------------------- a) tytułem taksy za dokonanie czynności notarialnej na podstawie § 12 rozporząd. Min. Spraw. z dnia 28.06.2004r. (tekst jednolity: Dz.U.2018.272 z dnia 30.01.2018r.) – kwotę ...........................................6,00zł, b) tytułem podatku od towarów i usług na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.1221 ze zm.) przy zastosowaniu stawki VAT 23% od kwoty 6,00zł – kwotę ...........................................1,38zł. Warszawa, dnia szesnastego marca dwa tysiące osiemnastego roku (16.03.2018r.). --------------------------------------------------- Tamara Joanna ŻURAKOWSKA NOTARIUSZ 25 MAJ 2018 Warszawa dnia ................... Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGLAŁ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Warszawa dnia .............. 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish Uchwała nr 1/2018 z dnia 26 marca 2018 r. Zarządu ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie przydziału obligacji serii PA § 1 1. Z zastrzeżeniem ust. 2 poniżej, Zarząd spółki ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie ("Spółka"), stosownie do postanowień umowy emisyjnej, w ramach której są emitowane Obligacje (zgodnie z definicją poniżej), uwzględniając otrzymane przez oferującego - od inwestorów, dokumenty „FORMULARZ PRZYJĘCIA PROPOZYCJI NABYCIA OBLIGACJI SERII PA SPÓŁKI ROBYG S.A.”, postanawia, że Spółka dokonuje w dniu 26 marca 2018 roku przydziału 300 000 tysięcy sztuk obligacji na okaziciela serii PA Spółki o wartości nominalnej 1000,00 zł każda ("Obligacje"). 2. Przydział Obligacji dokonany zostaje warunkowo – pod warunkiem rozliczenia i rozrachunku transakcji nabycia danych Obligacji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych S.A. zgodnie z zasadami wskazanymi w odpowiedniej propozycji nabycia danych Obligacji. 3. Lista inwestorów, którym warunkowo przydzielono Obligacje wraz ze wskazaniem liczby Obligacji przydzielonych warunkowo danemu inwestorowi stanowi załącznik nr 1/1 do niniejszej uchwały. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Liczba członków Zarządu – 3 Liczba obecnych członków Zarządu – Uprawnionych do głosowania – Głosów „Za” – 3, Głosów „Przeciw” – , Głosów „Wstrzymujących się” – nie było \| Imię i nazwisko Członka Zarządu \| Funkcja \| Podpis \| \|---------------------------------\|------------------\|--------\| \| Zbigniew Wojciech Okoński \| Prezes Zarządu \| \| \| Artur Ceglarz \| Wiceprezes Zarządu \| \| \| Eyal Nahum KELTSH \| Wiceprezes Zarządu \| \| ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Eyal Kelsh Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem Warszawa dnia 24 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Zbigniew Wojciech Okoński Prezes Zarządu Eyal Kelsh Wiceprezes Zarządu ZAŁĄCZNIK 4 WARUNKI EMISJI OBLIGACJI SERII PA WARUNKI EMISJI OBLIGACJI Niniejszy dokument stanowi zgodnie z art. 6 Ustawy o Obligacjach warunki emisji Obligacji określonych w Suplemencie Emisyjnym (zdefiniowanym poniżej) ("Warunki Emisji"), których emitentem jest ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie, Al. Rzeczypospolitej 1, 02-972 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000280398, NIP: 525-23-92-367, REGON: 140900353, kapitał zakładowy wpłacony w całości w wysokości 28.940.119,90 PLN, dla której prowadzona jest strona internetowa o adresie www.robyg.pl ("Emiten"). Obligacje emitowane są w ramach publicznego programu emisji obligacji Emitenta do kwoty 400.000.000 PLN ("Program Emisji"). Niniejsze Warunki Emisji wraz z Załącznikiem nr 1 stanowią jednolity dokument i powinny być analizowane łącznie z Załącznikiem. 1. PODSTAWA PRAWNA EMISJI Obligacje emitowane są w trybie art. 33 pkt 1 Ustawy o Obligacjach, tj. w trybie oferty publicznej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z której przeprowadzeniem nie wiąże się obowiązek sporządzenia prospektu emisyjnego ani memorandum informacyjnego w rozumieniu Ustawy o Ofercie Publicznej i na podstawie art. 4 w zw. z art. 2 pkt 1 a) Ustawy o Obligacjach oraz: (i) uchwały nr 1/2018 Zarządu Emitenta z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie ustanowienia Programu Emisji Obligacji przez spółkę ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie oraz wielokrotnego emitowania obligacji w ramach Programu Emisji; (ii) uchwały Rady Nadzorczej Emitenta nr 1/2018 podjętej na podstawie par. 16 ust.6 Statutu Spółki ROBYG S.A. w sprawie wyrażenia zgody na ustanowienie przez Spółkę programu emisji obligacji o wartości maksymalnej 400.000.000 PLN i zaciąganie zobowiązań w drodze emisji przez Spółkę obligacji w jednej lub wielu seriach do maksymalnej wartości Programu Emisji; (iii) uchwały Zarządu Emitenta z dnia 16 marca 2018 r. w sprawie emisji przez spółkę ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie Obligacji na okaziciela serii PA w trybie oferty publicznej. 2. DEFINICJE W niniejszych Warunkach Emisji: "Agent Kalkulacyjny" oznacza Bank Polska Kasa Opieki S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Grzybowska 53/57, 00-950 Warszawa; "Certyfikat Rezydencji" oznacza ważny i aktualny certyfikat rezydencji podatkowej, o którym mowa w art. 29 ust. 2 Ustawy o PDOF lub art. 26 ust. 1 Ustawy o PDOP; "Depozytariusz" oznacza każdy z podmiotów prowadzących Rachunek Obligacji. "Dozwolona Gwarancja lub Poręczenie" oznacza gwarancję lub poręczenie udzielone: (a) na zabezpieczenie finansowania uzyskanego w celu całkowitej splaty obligacji emitowanych w ramach Programu Emisji; (b) na zabezpieczenie zobowiązań Emitenta lub Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta związanych z podstawową działalnością prowadzoną w Dniu Emisji przez Emitenta lub odpowiednio dany Kluczowy Podmiot z Grupy Emitenta, a w przypadku Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta, który został utworzony po Dniu Emisji w związku z podstawową działalnością takiego podmiotu, która odpowiada działalności prowadzonej przez Emitenta lub inny Kluczowy Podmiot z Grupy Emitenta w Dniu Emisji; lub Warszawa dnia .................................................. godność z oryginałem Eyal Keltsch Wiceprezes Zarządu ARTUR CEGŁOWSKI Wiceprezes Zarządu (c) do łącznej kwoty w okresie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu odpowiadającej równowartości 10% skonsolidowanych kapitałów własnych Grupy Emitenta wskazanych w ostatnim opublikowanym zaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta; „Dozwolone Rozporządzenie” oznacza każde rozporządzenie, tj. sprzedaż, najem, dzierżawa, przelew wierzytelności lub inną podobną czynność rozporządzającą, spełniające przynajmniej jeden z poniższych warunków: (a) jest dokonane na warunkach rynkowych lub na korzyść (w stosunku do warunków rynkowych) Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta, a zbywane składniki majątku są zastąpione co najmniej składnikami o takiej samej lub zbliżonej wartości; (b) jest dokonane na warunkach rynkowych w dniu dokonania takiego rozporządzenia i za gotówkę; (c) jest dokonane na rzecz Emitenta lub Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta; (d) polega na ustanowieniu Dozwolonego Zabezpieczenia; (e) rozporządzenie, którego łączna wartość w okresie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu (wraz z innymi rozporządzeniami dokonanymi zgodnie z postanowieniami niniejszego podpunktu (e)) z dnia dokonywania danego rozporządzenia lub odpowiednio ostatniego z takich rozporządzeń nie przekracza równowartości 10% skonsolidowanych kapitałów własnych Grupy Emitenta wskazanych w ostatnim opublikowanym zaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta; „Dozwolone Zabezpieczenie” oznacza każde Zabezpieczenie spełniające przynajmniej jeden z poniższych warunków: (a) ustanowione na zabezpieczenie Obligacji; (b) ustanowione z mocy prawa; (c) ustanowione na zabezpieczenie zadłużenia Emitenta lub Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta zaciągniętego w celu finansowania podstawowej działalności Emitenta lub odpowiednio Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta, a w przypadku Kluczowego Podmiotu z Grupy Emitenta, który został utworzony po Dniu Emisji w celu finansowania podstawowej działalności takiego podmiotu, która odpowiada działalności prowadzonej przez Emitenta lub inny Kluczowy Podmiot z Grupy Emitenta w Dniu Emisji; (d) ustanowione w celu refinansowania całości lub części Zadłużenia Finansowego zaciągniętego przez Emitenta lub Kluczowy Podmiot z Grupy Emitenta; lub (e) ustanowione do najwyższej sumy zabezpieczenia odpowiadającej łącznej kwocie w okresie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu 10% skonsolidowanych kapitałów własnych Grupy Emitenta wskazanych w ostatnim opublikowanym zaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta; „Dzień Emisji” oznacza dzień wskazany w Punkcie 2 Suplementu Emisyjnego; „Dzień Płatności” oznacza, w zależności od kontekstu, Dzień Płatności Odsetek lub Dzień Wykupu; „Dzień Płatności Odsetek” lub w zależności od kontekstu „Dni Płatności Odsetek” oznacza dni wskazane w Punkcie 12 Suplementu Emisyjnego; „Dzień Roboczy” oznacza każdy dzień inny niż sobota, niedziela lub dzień ustawowo wolny od pracy, w którym KDPW prowadzi działalność operacyjną w sposób umożliwiający wykonanie czynności określonych w niniejszych Warunkach Emisji; „Dzień Ustalenia Praw” oznacza koniec szóstego Dnia Roboczego przed Dniem Wykupu lub odpowiednio Dniem Platności Odsetek, a gdy taki dzień nie będzie mógł być Dniem Ustalenia Praw zgodnie z Regulacjami KDPW inny najbliższy dzień przed Dniem Wykupu lub odpowiednio Dniem Platności Odsetek zgodnie z aktualnie obowiązującymi Regulacjami KDPW w zakresie mającym zastosowanie do ustalenia podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczeń z tytułu Obligacji, z wyjątkiem przypadku otwarcia likwidacji Emitenta, jego połączenia, podziału lub przekształcenia, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji lub wystąpienia sytuacji, w której zgodnie z Punktrem 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu) oraz 11 (Brak Platności) niniejszych Warunków Emisji zostanie złożone żądanie wcześniejszego wykupu, kiedy to za Dzień Ustalenia Praw uznaje się odpowiednio dzień otwarcia likwidacji, dzień połączenia, dzień podziału lub dzień przekształcenia Emitenta, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji lub dzień złożenia żądania wcześniejszego wykupu; „Dzień Ustalenia Stawki Referencyjnej” oznacza trzeci Dzień Roboczy przypadający przed początkiem danego Okresu Odsetkowego; „Dzień Wykupu” oznacza dzień wskazany w Punkcie 3 Suplementu Emisyjnego; „Grupa Emitenta” oznacza w danym czasie Emitenta oraz Podmioty z Grupy Emitenta; „KDPW” oznacza Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. z siedzibą w Warszawie; „Kluczowe Podmioty z Grupy Emitenta” oznacza Podmioty z Grupy Emitenta prowadzące podstawową działalność Emitenta lub Podmiotów z Grupy Emitenta prowadzoną w Dniu Emisji lub działalność z nią związaną, a w przypadku Podmiotu z Grupy Emitenta, który został utworzony po Dniu Emisji, podmiot prowadzący podstawową działalność odpowiadającą działalności prowadzonej przez Emitenta lub inny Podmiot z Grupy Emitenta w Dniu Emisji lub działalności z nią związanej; „Kwota do Zapłaty” oznacza, w zależności od kontekstu, Kwotę Odsetek lub Kwotę Wykupu; „Kwota Odsetek” oznacza kwotę odsetek należną od Emitenta z tytułu Obligacji obliczaną i wypłaconą zgodnie z postanowieniami niniejszych Warunków Emisji; „Kwota Wykupu” oznacza w odniesieniu do każdej Obligacji kwotę przypadającą do zapłaty w Dniu Wykupu, dniu otwarcia likwidacji Emitenta, dniu jego połączenia, podziału lub przekształcenia, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji lub odpowiednio w dniu wcześniejszego wykupu, tj. jej wartość nominalną wskazaną w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego; „Marża” oznacza Marżę wskazaną w Punkcie 7 Suplementu Emisyjnego; „Materiały Informacyjne” oznacza: (i) sporządzone zgodnie z MSSF roczne jednostkowe sprawozdania finansowe Emitenta oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Emitenta wraz z opinią biegłego rewidenta zawierające informacje o wysokości Wskaźnika Zadłużenia Netto i informacje niezbędne do jego obliczenia; oraz (ii) sporządzone zgodnie z MSSF okresowe skonsolidowane sprawozdania finansowe Grupy Emitenta zawierające informacje o wysokości Wskaźnika Zadłużenia Netto i informacje niezbędne do jego obliczenia i (iii), o ile Emitent podjął decyzję o ich sporządzeniu, okresowe jednostkowe sprawozdanie finansowe Emitenta; „MSSF” oznaczają Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej; „MSR” oznaczają Międzynarodowe Standardy Rachunkowości; „Obligacje” oznacza obligacje serii wskazanej w Punkcie 1 Suplementu Emisyjnego emitowane przez Emitenta na podstawie niniejszych Warunków Emisji w ramach Programu Emisji; 25 MAJ 2018 Warszawa dnia …………………… i zgodność z oryginałem ARTUR CEGŁA Wiceprezes Zarządu Eyal Kelish „Obligatariusze” oznacza osobę lub podmiot będący posiadaczem Rachunku Papierów Wartościowych, na którym zapisane są prawa z Obligacji, lub, w odniesieniu do Obligacji zapisanych na Rachunku Zbiorczym, oznacza osobę lub podmiot wskazany Depozytariuszowi przez posiadacza Rachunku Zbiorczego, jako będący uprawnionym z Obligacji zapisanych na takim Rachunku Zbiorczym działający, w zakresie jakichkolwiek praw wynikających z niniejszych Warunków Emisji oraz Obligacji, za pośrednictwem posiadacza Rachunku Zbiorczego, a każda z nich zwana jest „Obligatariuszem”; „Ogłoszona Stawka Referencyjna” oznacza stawkę WIBOR (tj. Warsaw Interbank Offer Rate) wskazaną w Punkcie 9 Suplementu Emisyjnego dla depozytów złotówkowych o długości wskazanej w Punktce 8 Suplementu Emisyjnego; „Okres Odsetkowy” oznacza okres o długości wskazanej w Punkcie 8 Suplementu Emisyjnego, przy założeniu, że (i) w przypadku pierwszego Okresu Odsetkowego – jest to okres rozpoczynający się w Dniu Emisji (włącznie z tym dniem) i kończący się w pierwszym Dniu Płatności Odsetek (z wyłączeniem tego dnia), (ii) w przypadku każdego następnego Okresu Odsetkowego - jest to okres rozpoczynający się w danym Dniu Płatności Odsetek (włącznie z tym dniem) i kończący się w następnym Dniu Płatności Odsetek (z wyłączeniem tego dnia), z zastrzeżeniem, że ostatni Okres Odsetkowy może być krótszy ze względu na wcześniejszy wykup Obligacji na podstawie Punktu 8 (Wykup Obligacji), 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) lub 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji; „Podatek Dochodowy” oznacza zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych w rozumieniu Ustawy PDOP oraz podatek dochodowy od osób fizycznych w rozumieniu Ustawy PDOF; „Podmioty z Grupy Emitenta” oznacza podmioty zależne od Emitenta lub współkontrolowane przez Emitenta, w rozumieniu przepisów MSR i MSSF, w stosunku do których istnieje obowiązek konsolidacji sprawozdania finansowego na podstawie Ustawy o Rachunkowości, (przy czym zwolnienie z obowiązku konsolidacji nie powoduje wyłączenia danego podmiotu z definicji „Podmioty z Grupy Emitenta”) i opisane w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta lub które zostaną opisane w najbliższym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta, z wyłączeniem Emitenta, a każdy z nich zwany jest „Podmiotem z Grupy Emitenta”; „Rachunek Obligacji” oznacza Rachunek Papierów Wartościowych lub Rachunek Zbiorczy; „Rachunek Papierów Wartościowych” oznacza rachunek papierów wartościowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi; „Rachunek Zbiorczy” oznacza rachunek zbiorczy w rozumieniu art. 8a Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi, na którym zostały zapisane prawa z Obligacji; „Regulacje KDPW” oznacza obowiązujące regulaminy, uchwały, procedury i innego rodzaju regulacje przyjęte przez KDPW, określające sposób prowadzenia przez KDPW/spółkę zależną KDPW systemu depozytowo-rozliczeniowego, w szczególności regulamin Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych i szczegółowe zasady działania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych; „Rynek ASO” oznacza alternatywny system obrotu prowadzony przez BondSpot S.A. lub Giełdę Papierów Wartościowych S.A. lub ich następców prawnych; „Stawka Referencyjna” oznacza zmienną stawkę referencyjną wskazaną w Punkcie 9 Suplementu Emisyjnego mającą zastosowanie do obliczenia Kwoty Odsetek; „Suplement Emisyjny” oznacza dokument określony w Załączniku 1 do niniejszych Warunków Emisji, zawierający szczegółowe warunki emisji Obligacji i stanowiący integralną część Warunków Emisji niniejszej serii Obligacji; „Ustawa o Obligacjach” oznacza ustawę o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 238, ze zmianami); „Ustawa o Obrocie Instrumentami Finansowymi” oznacza ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1768, ze zmianami); „Ustawa o Ofercie Publicznej” oznacza ustawę z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1639, ze zmianami); „Ustawa o PDOF” oznacza ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, ze zmianami); „Ustawa o PDOP” oznacza ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2343, ze zmianami); „Ustawa PU” oznacza ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2344, ze zmianami); „Ustawa PR” oznacza ustawę z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1508, ze zmianami); „Ustawa o Rachunkowości” oznacza ustawę z dnia 29 września 1994 o rachunkowości (Dz. U. z 2017 r., poz. 2342 ze zmianami); „Wskaźnik Zadłużenia Netto” oznacza wskaźnik zdefiniowany i badany zgodnie z postanowieniami Punktu 13 (Wskaźnik Zadłużenia Netto); „Zabezpieczenie” oznacza hipotekę, zastaw, zastaw rejestrowy, zastaw finansowy, przelew na zabezpieczenie, depozyt nieprawidłowy, przewłaszczenie na zabezpieczenie lub inną czynność prawną, której skutkiem jest ustanowienie zabezpieczenia rzeczowego; „Zadłużenie Finansowe” oznacza zadłużenie z tytułu umów pożyczkki lub kredytu, wystawienia weksli (innych niż wystawiane w celu zabezpieczenia zobowiązań handlowych), emisji obligacji lub innych dłużnych papierów wartościowych, leasingu finansowego, factoringu dotyczącego należności z regresem, zobowiązanie do zapłaty wynikające z udzielonego poręczenia lub gwarancji, przystąpienia do długu wynikającego z Zadłużenia Finansowego, przejęcia zobowiązań lub negatywnej wyceny „mark-to-market” transakcji pochodnych; „Zgromadzenie Obligatariuszy” oznacza zgromadzenie Obligatariuszy posiadających Obligacje danej serii (lub obligacje objęte tym samym kodem w rozumieniu art. 55 ust. 2 Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi), o którym mowa w art. 46 Ustawy o Obligacjach, zwolniane oraz przeprowadzone zgodnie z postanowieniami Punktu 18 (Zgromadzenie Obligatariuszy). 3. OPIS OBLIGACJI 3.1. Obligacje są papierami wartościowymi na okaziciela emitowanymi w serii zgodnie z art. 4 Ustawy o Obligacjach. Obligacje są emitowane w formie zdematerializowanej, a prawa z nich wynikające, zgodnie art. 7 ust 1 Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi, powstają w chwili dokonania po raz pierwszy zapisu na Rachunku Obligacji. Po Dniu Emisji Emitent rozważa podjęcie niezbędnych starań w celu wprowadzenia ich do obrotu na Rynku ASO w terminie wskazanym w Punkcie 15 Suplementu Emisyjnego. 3.2. W ramach serii wskazanej w Punkcie 1 Suplementu Emisyjnego Emitent emituje Obligacje w maksymalnej liczbie Obligacji proponowanych do nabycia wskazanej w Punkcie 4 Suplementu Emisyjnego. Wartość nominalna jednej Obligacji jest wskazana w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego. Łączna maksymalna wartość nominalna wszystkich Obligacji emitowanych w ramach serii jest wskazana w Punkcie 5 Suplementu Emisyjnego. 3.3. Obligacje są emitowane są w Dniu Emisji. 3.4. Prawa z Obligacji, zgodnie z postanowieniami Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi, przysługują osobie wskazanej jako posiadacz Rachunku Papierów Wartościowych, na którym są zapisane albo, w przypadku zapisania Obligacji na Rachunku Zbiorczym, osobie wskazanej Depozytariuszowi przez posiadacza takiego Rachunku Zbiorczego jako osoba uprawniona. 3.5. Wyemitowane Obligacje stanowią nieodwołalne, bezpośrednie, bezwarunkowe, niezabezpieczone i niepodporządkowane zobowiązania Emitenta do spełnienia świadczenia pieniężnego polegającego na zapłacie Kwoty Wykupu oraz Kwoty Odsetek, równe i bez prawa pierwszeństwa zaspokojenia względem siebie oraz (z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa polskiego) z co najmniej równym pierwszeństwem zaspokojenia względem wszystkich pozostałych obecnych lub przyszłych bezpośrednich, bezwarunkowych, niezabezpieczonych i niepodporządkowanych zobowiązań Emitenta. 3.6. Obligacje są emitowane jako obligacje niezabezpieczone. Przyjęcie propozycji nabycia Obligacji zgodnie z art. 42 Ustawy o Obligacjach może zostać złożone w formie elektronicznej. 3.7. Zgodnie z art. 14 Ustawy o Obligacjach roszczenia wynikające z obligacji, w tym roszczenia o świadczenia okresowe, przedawniają się z upływem 10 lat. 3.8. Emitent nie jest uprawniony do jednostronnej zmiany Warunków Emisji, o której mowa w art. 7 ust. 2 Ustawy o Obligacjach. 4. PRZENOSZENIE PRAW Z OBLIGACJI Przeniesienie praw z Obligacji następuje zgodnie z postanowieniami Ustawy o Obligacjach, Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi i Regulacjami KDPW. 5. PŁATNOŚCI Z TYTUŁU OBLIGACJI 5.1. Emitent, zgodnie z niniejszymi Warunkami Emisji, będzie dokonywał na rzecz Obligatariuszy płatności Kwot do Zapłaty w odpowiednich Dniach Płatności oraz w dniach wcześniejszego wykupu zgodnie z postanowieniami Punktów 8 (Wy kup Obligacji), 10 (Wcześniejszy Wy kup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) i 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział i Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji. Jeżeli dzień, w którym ma nastąpić płatność nie jest Dniem Roboczym, płatność nastąpi w najbliższym Dniu Roboczym przypadającym po tym dniu, bez prawa żądania odsetek za opóźnienie lub zwłokę lub jakichkolwiek innych dodatkowych płatności. 5.2. Wszelkie płatności z tytułu świadczeń z Obligacji dokonywane będą za pośrednictwem KDPW oraz podmiotów prowadzących Rachunki Obligacji zgodnie z aktualnymi Regulacjami KDPW. Płatności będą dokonywane na rzecz podmiotów, na rzecz których prawa z Obligacji są zarejestrowane na Rachunkach Obligacji w Dniu Ustalenia Praw, przy czym w przypadku Obligacji zapisanych na Rachunku Zbiorczym płatności będą przekazane posiadaczowi takiego Rachunku Zbiorczego. 5.3. Miejscem spełnienia świadczenia pieniężnego z Obligacji jest siedziba podmiotu prowadzącego Rachunek Obligacji, na który zostaną przekazane Obligatariuszowi środki z tytułu posiadanych przez niego Obligacji. 5.4. Wszelkie płatności z tytułu Obligacji będą dokonywane z uwzględnieniem przepisów prawa obowiązujących w dniu dokonywania płatności. 5.5. Emitent nie będzie dokonywał potrąćć wierzytelności Obligatariuszy z tytułu Obligacji z wierzytelnościami Emitenta w stosunku do Obligatariuszy. 6. BRAK PŁATNOŚCI, PŁATNOŚCI CZĘŚCIOWE 6.1. W przypadku niedokonania płatności lub dokonania częściowej płatności przez Emitenta, Obligatariusze będą uprawnieni dochodzić swoich praw bezpośrednio od Emitenta przy zastosowaniu przysługujących im środków prawnych. 25 MAJ 2019 Warszawa dnia .................. Za zgodność z oryginałem ARTUR CEBULARSKI Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu 6.2. W przypadku opóźnienia w zapłacie jakiejkolwiek części Kwoty Wykupu odpowiedni Obligatariusz będzie uprawniony do żądania od Emitenta za każdy dzień opóźnienia aż do dnia faktycznej zapłaty (ale bez tego dnia) odsetek obliczanych według stopy odsetek ustawowych za opóźnienie. 7. OPROCENTOWANIE 7.1. Obligacje są oprocentowane od Dnia Emisji (włącznie z tym dniem) do Dnia Wykupu lub dnia wcześniejszego wykupu (z wyłączeniem tego dnia) zgodnie z 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) i 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji według Stawki Referencyjnej powiększonej o Marzę; wysokość Kwoty Odsetek jest ustalana zgodnie z postanowieniami Punktu 7.3. 7.2. Kwota Odsetek obliczana jest odrębnie dla każdego Okresu Odsetkowego. 7.3. Obligatariuszowi w każdym Dniu Płatności Odsetek z tytułu jednej Obligacji przysługuje Kwota Odsetek w wysokości obliczanej zgodnie z następującym wzorem: \[ KO = N \times (SR + M) \times \frac{LD}{365} \] gdzie: "KO" oznacza Kwotę Odsetek od jednej Obligacji za dany Okres Odsetkowy. "M" oznacza Marzę. "N" oznacza wartość nominalną jednej Obligacji wskazaną w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego. "SR" oznacza Stawkę Referencyjną z Dnia Ustalenia Stawki Referencyjnej (określoną w procentach do dwóch miejsc po przecinku). "LD" oznacza rzeczywistą liczbę dni w danym Okresie Odsetkowym. po zaokrągleniu wyniku tego obliczenia do najbliższego grosza (pół grosza będzie zaokrąglane w górę). 7.4. Kwota Odsetek od Obligacji obliczana będzie przez Agenta Kalkulacyjnego. 7.5. Stawka Referencyjna zostanie ustalona w następujący sposób: 7.5.1. około godziny 11:00 w Dniu Ustalenia Stawki Referencyjnej Agent Kalkulacyjny ustali Ogłoszoną Stawkę Referencyjną; 7.5.2. w przypadku, gdy Stawka Referencyjna nie może być określona zgodnie z powyższymi zasadami, Stawka Referencyjna zostanie ustalona na poziomie ostatniej dostępnej Ogłoszonej Stawki Referencyjnej; 7.5.3. w przypadku, gdy wartość Stawki Referencyjnej ustalona zgodnie z powyższymi zasadami, będzie niższa niż 0 (zero), jej wartość zostanie ustalona na poziomie 0 (zero). 7.6. W Dniu Ustalenia Stawki Referencyjnej przypadającym przed danym Dniem Płatności Odsetek, Agent Kalkulacyjny zawiadomi Emitenta o wysokości Stawki Referencyjnej i o wysokości Kwoty Odsetek dla danego Okresu Odsetkowego. Emitent będzie informował KDPW o wysokości Kwoty Odsetek zgodnie z Regulacjami KDPW, a od dnia wprowadzenia Obligacji do obrotu na Rynek ASO tabele odsetkowe dla każdego Okresu Odsetkowego będą przekazywane zgodnie z odpowiednimi regulacjami podmiotu prowadzącego Rynek ASO. Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem 8. WYKUP OBLIGACJI 8.1. Obligacje będą wykupywane w Dniu Wykupu lub datach przedterminowego wykupu na żądanie Emitenta („opca call”) lub w datach wcześniejszego wykupu – zgodnie z postanowieniami niniejszego Punktu 8 (Wykup Obligacji), 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) oraz 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie). Z tytułu wykupu każdej Obligacji w Dniu Wykupu Emitent jest zobowiązany do dokonania płatności Kwoty Wykupu. 8.2. Obligacje wykupione w całości zostaną umorzone. 8.3. Emitent jest uprawniony do przedterminowego wykupu całości lub części Obligacji na następujących zasadach: 8.3.1. przedterminowy wykup może być dokonywany przez Emitenta tylko w Dniach Płatności Odsetek („Dni Przedterminowego Wykupu” lub, w zależności od kontekstu, „Dzień Przedterminowego Wykupu”); 8.3.2. Dzień Przedterminowego Wykupu może przypadać najwcześniej w Dniu Płatności Odsetek przypadającym na koniec czwartego Okresu Odsetkowego; 8.3.3. Emitent zawiadamia wszystkich Obligatariuszy o skorzystaniu z prawa przedterminowego wykupu, wskazując w takim zawiadomieniu: (a) dany Dzień Przedterminowego Wykupu, przy czym takie zawiadomienie musi nastąpić nie wcześniej niż sześć miesięcy przed takim Dniem Przedterminowego Wykupu i jednocześnie nie później niż trzydzieści dni przed takim Dniem Przedterminowego Wykupu; (b) liczbę Obligacji, która zostanie przedterminowo wykupiona przez Emitenta w danym Dniu Przedterminowego Wykupu; 8.3.4. przedterminowy wykup będzie dokonywany zgodnie z aktualnie obowiązującymi w tym zakresie regulacjami KDPW; 8.3.5. przedterminowy wykup Obligacji nastąpi poprzez zapłatę przez Emitenta na rzecz Obligatariusza w danym Dniu Przedterminowego Wykupu: (a) kwoty w wysokości 100,6% wartości nominalnej jednej Obligacji (wskazanej w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego) za każdą Obligację, jeżeli dana Obligacja będzie wykupiona w Dniu Przedterminowego Wykupu przypadającym na koniec czwartego lub piątego Okresu Odsetkowego; (b) kwoty w wysokości 100,45% wartości nominalnej jednej Obligacji (wskazanej w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego) za każdą Obligację, jeżeli dana Obligacja będzie wykupiona w Dniu Przedterminowego Wykupu przypadającym na koniec szóstego Okresu Odsetkowego; (c) kwoty w wysokości 100,3% wartości nominalnej jednej Obligacji (wskazanej w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego) za każdą Obligację, jeżeli dana Obligacja będzie wykupiona w Dniu Przedterminowego Wykupu przypadającym na koniec siódmego Okresu Odsetkowego; (d) kwoty w wysokości 100,15% wartości nominalnej jednej Obligacji (wskazanej w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego) za każdą Obligację, jeżeli dana Obligacja będzie wykupiona w Dniu Przedterminowego Wykupu przypadającym na koniec ósmego Okresu Odsetkowego; (e) kwoty w wysokości 100% wartości nominalnej jednej Obligacji (wskazanej w Punkcie 6 Suplementu Emisyjnego) za każdą Obligację, jeżeli dana Obligacja... będzie wykupiona w Dniu Przedterminowego Wykupu przypadającym na koniec dziewiątego Okresu Odsetkowego; wraz z Kwotą Odsetek za dany Okres Odsetkowy obliczoną zgodnie z postanowieniami Punktu 7 (Oprocentowanie) niniejszych Warunków Emisji. 9. OPODATKOWANIE 9.1. Obliczenie i pobranie Podatku Dochodowego z kwot wyplacanych z tytułu Obligacji dokonane zostanie zgodnie z obowiązującymi przepisami. 9.2. Wszelkie płatności z tytułu Obligacji będą dokonywane bez potrąceń lub pobrania z tytułu podatków, opłat lub innych należności publicznoprawnych nałożonych z mocy przepisów wydanych w Rzeczpospolitej Polskiej w odniesieniu do Obligacji, chyba że dokonanie takiego potrącenia lub pobrania podatku, opłaty lub innej należności publicznoprawnej wymagane jest przepisami prawa. 9.3. Emitent, Depozytariusz ani Agent Kalkulacyjny nie będzie dokonywał zwrotu kwot wyrównujących pobrane podatki ani żadnych dodatkowych płatności, jeżeli z jakąkolwiek płatnością z tytułu Obligacji związany będzie obowiązek pobrania i zapłaty jakiegokolwiek podatku, opłaty lub innej należności publicznoprawnej. 9.4. Obligatariusz przekaże Depozytariuszowi wszelkie informacje i dokumenty niezbędne do obsługi zobowiązań Obligatariusza z tytułu Podatku Dochodowego, w zakresie i terminie wymaganym obowiązującymi przepisami prawa i regulacjami. Niezależnie od powyższego każdy Obligatariusz zobowiązany jest przekazać Depozytariuszowi oraz Emitentowi informacje i dokumenty dotyczące statusu podatkowego Obligatariusza, jakie mogą być wymagane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym między innymi ważne i aktualne Certyfikaty Rezydencji. 9.5. W przypadku, gdy Obligatariusz nie przekaże wszelkich informacji i dokumentów niezbędnych do zastosowania zgodnie z przepisami prawa obniżonej lub zerowej stawki Podatku Dochodowego, Podatek Dochodowego ten zostanie pobrany w pełnej wysokości. 10. WCZEŚNIEJSZY WYKUP W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA PODSTAWY WCZEŚNIEJSZEGO WYKUPU 10.1. Z zastrzeżeniem postanowień Punktu 18.2, w przypadku wystąpienia któregokolwiek z następujących zdarzeń: 10.1.1. Naruszenie określonych zobowiązań z obligacji: Emitent nie wykona lub nienależycie wykona swoje zobowiązanie do przekazania informacji zgodnie z Punktem 17 nieniejszych Warunków Emisji i takie naruszenie nie zostało usunięte w ciągu 10 Dni Roboczych od dnia wystąpienia danego zdarzenia; 10.1.2. Naruszenie innego Zadłużenia Finansowego: (i) Emitent lub którykolwiek Podmiot z Grupy Emitenta nie dokonał płatności swoich wymagalnych Zadłużen Finansowych (innego niż Zadłużenie Finansowe z tytułu Obligacji), których łączna wartość w danym czasie przekracza 15.000.000 PLN i takie naruszenie: (a) nie zostanie usunięte w okresie naprawczym dla danego Zadłużenia Finansowego - jeżeli dokumentacja takiego Zadłużenia Finansowego przewiduje okres naprawczy; lub (b) nie zostanie usunięte w ciągu 3 Dni Roboczych od dnia niedokonania płatności takiego Zadłużenia Finansowego - jeżeli dokumentacja takiego Zadłużenia Finansowego nie przewiduje okresu naprawczego; lub (ii) Zadłużenie Finansowe Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta, inne niż Zadłużenie Finansowe z tytułu Obligacji, stało się wymagalne przed pierwotnym terminem wymagalności takiego Zadłużenia Finansowego z powodu zażądania jego wcześniejszej splaty w wyniku wystąpienia przypadku naruszenia (dowolnie opisanego) i upływu odpowiedniego okresu do usunięcia takiego naruszenia (w tym splaty), o ile łączna wartość takiego Zadłużenia Finansowego, o którym mowa w Punkcie (ii) powyżej, która stała się wymagalna, tj. podlega spłacie przed pierwotnym terminem jego wymagalności, przekracza równowartość 30.000.000 PLN; 10.1.3. Niewypłacalność Emitenta: (i) Emitent jest niewypłacalny w rozumieniu Ustawy PU lub Emitent jest zagrożony niewypłacalnością w rozumieniu Ustawy PR, przy czym łączna wartość takich wymagalnych zobowiązań Emitenta z dowolnego tytułu będzie nie niższa niż 30.000.000 PLN; (ii) z zastrzeżeniem postanowień Ustawy PU i Ustawy PR, podjęte zostaną przez Emitenta działania (obejmujące m.in. złożenie wniosku lub propozycji albo zwolnienie walnego zgromadzenia) mające na celu zawarcie przez Emitenta układu z jego wierzycielami na podstawie Ustawy PR lub Ustawy; lub (iii) z zastrzeżeniem postanowień Ustawy PU oraz Ustawy PR, wydane zostanie prawomocne orzeczenie w sprawie ustanowienia zarządu przymusowego lub rozwiązania Emitenta; 10.1.4. Rozporządzenie mieniem: Emitent lub którykolwiek Podmiot z Grupy Emitenta dokona rozporządzenia swoimi składnikami majątkowymi niebędącego Dozwolonym Rozporządzeniem; 10.1.5. Egzekucja lub zajęcie mienia: (i) w odniesieniu do składników majątkowych Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta o łącznej wartości stanowiącej co najmniej 10% wartości sumy skonsolidowanych kapitałów własnych Grupy Emitenta wskazanych w ostatnim zatwierdzonym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta, nastąpiło zajęcie komornicze lub została skierowana egzekucja, w obu przypadkach w celu innym niż udzielenie zabezpieczenia, która nie została umorzona lub uchylona lub w jakikolwiek inny sposób wstrzymana w ciągu 120 (stu dwudziestu) dni od dnia uzyskania przez, odpowiednio, Emitenta lub Podmiot z Grupy Emitenta informacji o jej rozpoczęciu, i w razie wniesienia środka zaskarżenia nie została w ciągu 120 (stu dwudziestu) dni od dnia uzyskania przez, odpowiednio, Emitenta lub Podmiot z Grupy Emitenta informacji o jej rozpoczęciu wstrzymana do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia; lub (ii) w odniesieniu do składników majątkowych Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta o łącznej wartości stanowiącej co najmniej 100.000.000 PLN, nastąpiło zajęcie komornicze lub została skierowana egzekucja, w obu przypadkach w celu udzielenia zabezpieczenia, która nie została umorzona lub uchylona lub w jakikolwiek inny sposób wstrzymana w ciągu 120 (stu dwudziestu) dni od dnia uzyskania przez, odpowiednio, Emitenta lub Podmiot z Grupy Emitenta informacji o jej rozpoczęciu, i w razie wniesienia środka zaskarżenia nie została w ciągu 120 (stu dwudziestu) dni od dnia uzyskania przez, odpowiednio, Emitenta lub Podmiot z Grupy Emitenta informacji o jej rozpoczęciu wstrzymana do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia; 10.1.6. Wskaźnik Zadłużenia Netto: Wskaźnik Zadłużenia Netto przekroczył na koniec danego Okresu Badania wysokość dopuszczalną dla Wskaźnika Zadłużenia Netto zgodnie z Punktrem 13; 10.1.7. Przychody Grupy Emitenta: przychody Grupy Emitenta wykazane w ostatnim opublikowanym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta z tytułu podstawowej działalności prowadzonej przez Emitenta i Podmioty z Grupy Emitenta w Dniu Emisji stanowią mniej niż połowę wszystkich przychodów Grupy Emitenta; 10.1.8. Wykluczenie lub zawieszenie obrotu Obligacjami na Rynku ASO: Obligacje, które zostały uprzednio wprowadzone do obrotu na Rynku ASO, zostaną wykluczone z obrotu na Rynku ASO lub zostanie zawieszony obrót takimi Obligacjami z Warszawa dnia 25. MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem ARTUR CEGŁA Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh wyłączeniem przypadku zawieszenia obrotu Obligacjami w związku z wcześniejszym wykupem Obligacji lub przyczynami leżącymi po stronie innej niż Emitenta; 10.1.9. Niewykonanie orzeczeń sądowych lub decyzji administracyjnych: Wskutek prawomocnych orzeczeń lub ostatecznych decyzji administracyjnych (lub takich decyzji administracyjnych, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności), Emitent zobowiązany będzie do zapłaty łącznych kwot przekraczających 30.000.000 PLN; 10.1.10. Poręczenie i gwarancje: (i) Emitent lub którykolwiek Podmiot z Grupy Emitenta udzieli gwarancji lub poręczenia, chyba że dana gwarancja lub poręczenie stanowi Dozwoloną Gwarancję lub Poręczenie; lub (ii) Emitent lub którykolwiek Podmiot z Grupy Emitenta przystąpi do długu lub w inny sposób przyjmie odpowiedzialność za dług jakiegokolwiek podmiotu innego niż Emitent lub Kluczowy Podmiot z Grupy Emitenta, a wartość powyższego długu przekroczy łącznie w okresie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu 10% skonsolidowanych kapitałów własnych Grupy Emitenta wskazanych w ostatnim opublikowanym zaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta; - każdy Obligatariusz będzie uprawniony do żądania wcześniejszego wykupu posiadanych przez niego Obligacji (z zastrzeżeniem ograniczeń czasowych na złożenie żądania wcześniejszego wykupu wskazanych w Punkcie 10.2.3). 10.2. Procedura 10.2.1. W celu dokonania wcześniejszego wykupu Obligacji zgodnie z Punktem 10.1, Obligatariusz złoży Emitentowi (z kopią do Depozytariusza prowadzącego Rekunek Obligacji, na którym takie Obligacje są zapisane) pisemne, pod rygorem nieważności, żądanie wcześniejszego wykupu Obligacji posiadanych przez tego Obligatariusza. 10.2.2. Z zastrzeżeniem postanowień Punktu 18.2, dla skutecznego złożenia powyższego żądania Obligatariusz powinien: (a) wskazać podstawę żądania wcześniejszego wykupu; oraz (b) wraz z żądaniem zobowiązany jest przedstawić świadectwo depozytowe dotyczące posiadanych przez niego Obligacji, w stosunku do których składa żądanie wcześniejszego wykupu (z terminem ważności do dnia wcześniejszego wykupu włącznie). 10.2.3. Powyższe żądanie wcześniejszego wykupu Obligacji, Obligatariusz może złożyć w okresie od: (a) dnia wystąpienia dowolnego ze zdarzeń, o których mowa w Punkcie 10.1 Warunków Emisji (i upływu terminu na jego naprawienie, o ile został przewidziany) do (b) dnia przypadającego 30 dni od dnia powiadomienia Obligatariusza przez Emitenta o wystąpieniu zdarzenia określonego w Punkcie 10.1 Warunków Emisji (i upływu terminu na jego naprawienie, o ile został przewidziany). 10.2.4. Skuteczne doręczenie żądania wcześniejszego wykupu powoduje, że Obligacje posiadane przez takiego Obligatariusza, objęte żądaniem wcześniejszego wykupu, stają się wymagalne i płatne w terminie 30 dni od dnia złożenia tego żądania. 10.2.5. W związku ze złożeniem żądania wcześniejszego wykupu Emitent zobowiązany jest do dokonania na rzecz Obligatariusza, który złożył takie żądanie, płatności Kwoty Wykupu takich Obligacji powiększonej o Kwotę Odsetek od takich Obligacji narosłych do dnia wcześniejszego wykupu. Warszawa dnia .................. Za zgodność z oryginałem 25 MAJ 2013 Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh ARTUR CEBULSKI Wiceprezes Zarządu 11. BRAK PŁATNOŚCI 11.1. W przypadku niewykonania przez Emitenta zobowiązania do dokonania płatności z tytułu Kwoty do Zapłaty, każdy Obligatariusz, w stosunku do którego Emitent nie dokonał takiej płatności będzie uprawniony do żądania wcześniejszego wykupu posiadanych przez niego Obligacji, chyba że opóźnienie dokonania płatności jest niezawiniione przez Emitenta i trwa krócej niż 3 dni. 11.2. W celu dokonania wcześniejszego wykupu Obligacji zgodnie z Punktem 11.1, Obligatariusz złoży Emitentowi (z kopią do Depozytariusza prowadzącego Rachunek Obligacji, na którym takie Obligacje są zapisane) pisemne, pod rygorem nieważności, żądanie wcześniejszego wykupu wszystkich lub części Obligacji posiadanych przez tego Obligatariusza. Dla skutecznego złożenia powyższego żądania Obligatariusz wraz z żądaniem zobowiązany jest przedstawić świadectwo depozytowe dotyczące posiadanych przez niego Obligacji, w stosunku do których składa żądanie wcześniejszego wykupu (z terminem ważności do dnia wcześniejszego wykupu włącznie). Skuteczne doręczenia żądania wcześniejszego wykupu powoduje, że Obligacje posiadane przez takiego Obligatariusza stają się wymagalne i płatne w najkrótszym terminie pozwalającym na dokonanie takich płatności zgodnie z Regulacjami KDPW, po dniu otrzymania żądania Obligatariusza. W związku ze złożeniem żądania wcześniejszego wykupu Emitent zobowiązany jest do dokonania na rzecz Obligatariusza, który złożył takie żądanie płatności Kwoty Wykupu takich Obligacji powiększonej o Kwotę Odsetek od takich Obligacji narosłych do dnia wcześniejszego wykupu bez dodatkowych działań lub formalności. 12. LIKWIDACJA, POŁĄCZENIE, PODZIAŁ LUB PRZEKSZTAŁCENIE W: (i) dniu otwarcia likwidacji Emitenta lub (ii) dniu połączenia, dniu podziału lub dniu przekształcenia w przypadku połączenia Emitenta z innym podmiotem, jego podziału lub odpowiednio przekształcenia formy prawnej, jeżeli podmiot, który wstąpił w obowiązki Emitenta z tytułu Obligacji, zgodnie z Ustawą o Obligacjach nie posiada uprawnień do ich emitowania, Obligacje stają się natychmiast wymagalne i płatne. Emitent jest zobowiązany zapłacić każdemu Obligatariuszowi w tym dniu Kwotę Wykupu wraz z narosłymi odsetkami za czas od dnia rozpoczęcia Okresu Odsetkowego (włącznie z tym dniem), w którym nastąpiło otwarcie likwidacji, połączenie, podział lub odpowiednio przekształcenie do dnia otwarcia likwidacji, dnia połączenia, dnia podziału lub dnia przekształcenia (z wyłączeniem tego dnia). 13. WSKAŻNIK ZADŁUŻENIA NETTO 13.1. Emitent zapewni, że w czasie od Dnia Emisji do Dnia Wykupu Wskaźnik Zadłużenia Netto (obliczany na bazie skonsolidowanej) będzie nieujemny i nie będzie większy niż 1,10 na koniec danego Okresu Badania. 13.2. Definicje finansowe: "Okres Badania" oznacza każdy okres 12 miesięcy kończący się dnia 30 czerwca oraz 31 grudnia każdego roku. "Ustawa Deweloperska" oznacza ustawę z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1468, ze zmianami). "Właściciele" oznacza: (i) udziałowców, akcjonariuszy, komandytariuszy, komplementariuszy Podmiotów z Grupy Emitenta, (ii) akcjonariuszy Emitenta lub (iii) nienależące do Grupy Emitenta podmioty powiązane – w rozumieniu przepisów MSR i MSSF – z podmiotami, o których mowa w punktach (i) i (ii) powyżej. "Wskaźnik Zadłużenia Netto" oznacza stosunek Zadłużenia Finansowego Netto do skonsolidowanych kapitałów własnych Emitenta. Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem 25 MAJ 2018 ARTUR CEGŁARZ Wiceprezes Zarządu Wicedyrektor Zarządu Eyal Kelish 12 "Zadłużenie Finansowe Netto" oznacza Zadłużenie Finansowe wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta (bez podwójnego liczenia), na podstawie którego jest obliczane Zadłużenie Finansowe Netto na potrzeby ustalenia wartości Wskaźnika Zadłużenia Netto dla danego Okresu Badania, z wyłączeniem Zadłużenia Finansowego Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta związanego z działalnością podstawową Emitenta lub Podmiotu z Grupy Emitenta w Dniu Emisji udzielonego Emitentowi lub Podmiotowi z Grupy Emitenta przez Właścicieli, pomniejszone o: (i) środki pieniężne i ich ekwiwalenty w rozumieniu Ustawy o Rachunkowości wskazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta na koniec danego Okresu Badania oraz środki pieniężne zainwestowane w fundusze pieniężne; oraz (ii) (i) 100 % środków pieniężnych zgromadzonych na koniec danego Okresu Badania na otwartych mieszkaniowych rachunkach powierniczych w rozumieniu Ustawy Deweloperskiej oraz (ii) 50 % środków pieniężnych zgromadzonych na koniec danego Okresu Badania na zamkniętych mieszkaniowych rachunkach powierniczych w rozumieniu Ustawy Deweloperskiej; z zastrzeżeniem, że jeżeli obliczona zgodnie z tymi zasadami wartość Zadłużenia Finansowego Netto będzie wartością ujemną, to wówczas dla potrzeb kalkulacji wartości Wskaźnika Zadłużenia Netto przyjmuje się, że wartość Zadłużenia Finansowego Netto wynosi zero. 13.3. Obliczanie Wskaźnika Zadłużenia Netto Wskaźnik Zadłużenia Netto będzie obliczany przez Emitenta za dany Okres Badania na bazie danych finansowych wynikających ze skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy Emitenta. 14. FUNKCJA AGENTA KALKULACYJNEGO 14.1. W sprawach związanych z Obligacjami Agent Kalkulacyjny działa wyłącznie jako pełnomocnik Emitenta i nie ponosi żadnej odpowiedzialności w stosunku do Obligatariuszy w zakresie płatności przez Emitenta Kwoty Wykupu lub Kwoty Odsetek, ani za żadne inne zobowiązania Emitenta wynikające z Obligacji oraz za skuteczność dochodzenia roszczeń Obligatariuszy wobec Emitenta. Agent Kalkulacyjny nie pełni funkcji banku reprezentanta w rozumieniu art. 78 Ustawy o Obligacjach ani nie jest zobowiązany do reprezentowania Obligatariuszy wobec Emitenta. 14.2. Agent Kalkulacyjny nie dokonuje weryfikacji lub oceny ryzyka Emitenta oraz ryzyka inwestycji w Obligacje. 14.3. Agent Kalkulacyjny, w ramach prowadzonej działalności, współpracuje z Emitentem w zakresie różnych usług i może posiadać informacje, które mogą być istotne w kontekście sytuacji finansowej Emitenta oraz jego możliwości wywiązywania się ze zobowiązań wynikających odpowiednio z Obligacji, jednakże nie jest uprawniony do ich udostępniania Obligatariuszom, chyba że Emitent wyraźnie wskaże dokumenty i informacje, które mają być przekazane Obligatariuszom w związku z Obligacjami i pełnieniem funkcji Agenta Kalkulacyjnego. Wykonywanie przez Agenta Kalkulacyjnego określonych czynności oraz pełnienie określonych funkcji w związku z Obligacjami nie uniemożliwia Agentowi Kalkulacyjnemu oraz jego podmiotom zależnym lub stowarzyszonym świadczenia Emitentowi innych usług, doradzania Emitentowi lub współpracy z Emitentem w każdym innym dowolnym zakresie lub formie. 15. ZAWIADOMIENIA 15.1. Wszelkie zawiadomienia skierowane do Obligatariuszy będą przekazywane przez Emitenta za pośrednictwem strony internetowej Emitenta pod adresem www.robyg.pl, a po wprowadzeniu do obrotu na Rynku ASO, również zgodnie z regulaminem Rynku ASO. Warszawa dnia 25 MAJ 2018 Za zgodność z oryginałem Wiceprezes Zarządu Eyal Keshish ARTUR S. Wiceprezes Zarządu 15.2. Wszelkie zawiadomienia od Obligatariuszy do Emitenta będą uznane za skuteczne, o ile zostaną sporządzone w formie przewidzianej niniejszymi Warunkami Emisji i wysłane listem poleconym lub przesyłką kurierską i doręczone na adresy wskazane w Punktcie 16 (Adresy Do Doręczeń) niniejszych Warunków Emisji. Emitent może zawiadomić Obligatariuszy o zmianie adresu do doręczeń. Zawiadomienie takie stanie się skuteczne w terminie 5 Dni Roboczych od zawiadomienia przez Emitenta o zmianie zgodnie z Punktrem 15.1. 15.3. Jeżeli zawiadomienie zostanie doręczone (lub opublikowane przez Emitenta) po godzinie 17:00 w Dniu Roboczym lub w dniu nie będącym Dniem Roboczym, będzie ono uważane za doręczone w pierwszym Dniu Roboczym następującym po dniu, w którym takie zawiadomienie zostało faktycznie doręczone (lub opublikowane). 16. ADRESY DO DORĘCZEŃ 16.1. W przypadku Emitenta: ROBYG S.A., Al. Rzeczypospolitej 1, 02-972 Warszawa. 16.2. W przypadku Agenta Kalkulacyjnego: Bank Pekao S.A., Departament Rynków Finansowych (Biuro Wsparcia Treasury), ul. Żwirki i Wigury 31, 02-091 Warszawa. 17. PRZEKAZYWANIE INFORMACJI 17.1. Emitent będzie publikował odpowiednie Materiały Informacyjne (w tym zawartą w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych Grupy Emitenta informację o wysokości Wskaźnika Zadłużenia Netto obliczanego za dany Okres Badania oraz informacje niezbędne do jego obliczenia), zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi przekazywania sprawozdań finansowych. 17.2. Emitent zobowiązuje się powiadomić Obligatariuszy o wystąpieniu każdego ze zdarzeń opisanych w Punktach: 10.1, 11.1 oraz 12 w trybie przewidzianym dla publikacji Materiałów Informacyjnych w Punktcie 17.3 poniżej. 17.3. Materiały Informacyjne (w tym zawarta w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych Grupy Emitenta informacja o wysokości Wskaźnika Zadłużenia Netto obliczanego za dany Okres Badania oraz informacje niezbędne do jego obliczenia) oraz inne informacje dla Obligatariuszy będą publikowane na stronie internetowej pod adresem www.robyg.pl, a po wprowadzeniu do obrotu na Rynku ASO, również zgodnie z regulaminem Rynku ASO. 17.4. Dokumenty, informacje i komunikaty publikowane na stronie internetowej Emitenta w wykonaniu przepisów Ustawy o Obligacjach Emitent będzie przekazywał, w postaci drukowanej, do Kancelarii Notarialnej prowadzonej przez Tamarę przy ul. Ordynackiej 9, 00-364 Warszawa. 18. ZGROMADZENIE OBLIGATARIUSZY 18.1. Obligatariusze mogą podejmować na Zgromadzeniu Obligatariuszy decyzje w postaci uchwały Zgromadzenia Obligatariuszy. Przedmiotem Zgromadzenia Obligatariuszy mogą być zagadnienia wskazane w Ustawie o Obligacjach, zmiana każdego z postanowień Warunków Emisji, jak i kwestie, o których mowa w Punktcie 18.2. 18.2. Przed wystąpieniem lub po wystąpieniu danego zdarzenia wskazanego w Punktach 10.1.1 – 10.1.11, Emitent może zwołać Zgromadzenie Obligatariuszy w celu podjęcia uchwały Zgromadzenia Obligatariuszy stwierdzającej, że zaistnienie takiego zdarzenia stanowiącego podstawę wcześniejszego wykupu nie będzie uprawniało Obligatariuszy do żądania wcześniejszego wykupu Obligacji. 18.3. Zasady zwoływania i organizacji Zgromadzenia Obligatariuszy oraz podejmowania uchwał Zgromadzenia Obligatariuszy określa Ustawa o Obligacjach w brzmieniu obowiązującym w Dniu Emisji, chyba że z brzmienia lub celu bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa wynika co innego. ARTUR CEGLARZ Wiceprezes Zarządu Warszawa dnia ............... Za zgodność z oryginałem 25 MAJ 2018 Eyal Keltsch 18.4. Z zastrzeżeniem postanowień Ustawy o Obligacjach przewidującej bardziej rygorystyczne większości dla podjęcia uchwały Zgromadzenia Obligatariuszy oraz wymaganego kworum, uchwały Zgromadzenia Obligatariuszy będą podejmowane bezwzględną większością głosów Obligatariuszy. 18.5. Zgromadzenie Obligatariuszy będzie odbywać się w Warszawie. 19. PRAWO WŁAŚCIWE I JURYSDYKCJA 19.1. Obligacje podlegają prawu polskiemu i zgodnie z nim należy dokonywać wykładni Warunków Emisji. 19.2. Wszelkie spory związane z Obligacjami rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy miejscowo dla siedziby Emitenta. W imieniu ROBYG S.A. [Podpis] ARTUR CEGŁA Wiceprezes Zarządu Bogusław Wojciech Chorński Prezes Zarządu Warszawa, 16.03.2018 [miejsce i data podpisania Warunków Emisji] ROBYG S.A. Al. Piłsudskiego 1, 02-972 Warszawa NIP: 525-23-92-367, REGON: 140900355 [Podpis] ARTUR CEGŁA Wiceprezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsh 25 MAJ 2018 Warszawa dnia .................. Za zgodność z oryginałem ZAŁĄCZNIK 1 DO WARUNKÓW EMISJI SUPLEMENT EMISYJNY Niniejszy załącznik stanowi suplement emisyjny do Warunków Emisji i razem z nimi stanowi jednolity dokument Warunków Emisji niniejszej serii Obligacji SZCZEGÓŁOWE WARUNKI EMISJI \| \| \| \|---\|---\| \| 1. \| Numer serii: PA \| \| 2. \| Dzień Emisji: 29.03.2018 r. \| \| 3. \| Dzień Wykupu: 29.03.2023 r. \| \| 4. \| Maksymalna liczba Obligacji proponowanych do nabycia: 300.000 \| \| 5. \| Łączna maksymalna wartość nominalna emitowanych Obligacji: 300.000.000 PLN \| \| 6. \| Wartość nominalna jednej Obligacji 1.000 PLN \| \| 7. \| Marża (w skali roku): 2,7 % \| \| 8. \| Okres Odsetkowy: 6 miesięcy \| \| 9. \| Stawka Referencyjna: WIBOR dla 6 - miesięcznych depozytów złotówkowych \| \| 10. \| Cel emisji: Nie został określony \| \| 11. \| Dni Płatności Odsetek: 29.09.2018 r., 29.03.2019 r., 29.09.2019 r., 29.03.2020 r., 29.09.2020 r., 29.03.2021 r., 29.09.2021 r., 29.03.2022 r., 29.09.2022 r., 29.03.2023 r. \| \| 12. \| Forma Obligacji Obligacje zdematerializowane \| \| 13. \| Próg emisji Nie został określony \| \| 14. \| Termin, w ciągu którego Obligacje zostaną wprowadzone do obrotu na Rynku ASO nie później niż 60 dni od Daty Emisji \| W imieniu ROBYG S.A. Zbigniew Wojciech Ołoniski Prezes Zarządu ROBYG S.A. Al. Piłsudskiego 1, 02-972 Warszawa NIP: 525-23 92-367, REGON: 140900353 Warszawa dnia ................. Za zgodność z oryginałem 25 MAJ 2018 ARTUR CEGLA Wiceprezes Zarządu Eyal Keltsch Wiceprezes Zarządu ZAŁĄCZNIK 5 DEFINICJE I OBJAŚNIENIA SKRÓTÓW Definicje i objaśnienia skrótów nie wskazane poniżej znajdują się w punkcie 2 Warunków Emisji Obligacji stanowiących Załącznik nr 4 do niniejszej Noty Informacyjnej. Agent Kalkulacyjny oznacza Bank Polska Kasa Opieki S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Grzybowska 53/57, 00-950 Warszawa. Agent Dokumentacyjny oznacza Kancelarię Notarialną Anna Dańko-Roesler, Tamara Żurakowska s.c., przy ul. Ordynackiej 9, 00-364 Warszawa. ASO oznacza ASO BondSpot lub ASO GPW. ASO Bondspot oznacza ASO, w rozumieniu Ustawy o Obrocie, prowadzony przez BondSpot lub jego następców prawnych. ASO GPW oznacza ASO, w rozumieniu Ustawy o Obrocie, prowadzony przez GPW lub jego następców prawnych. BondSpot oznacza BondSpot S.A. z siedzibą w Warszawie. Catalyst oznacza ASO BondSpot lub ASO GPW. Depozytariusz oznacza każdy z podmiotów prowadzących Rachunek Obligacji. Dzień Emisji oznacza 29 marca 2018 r. Dzień Płatności oznacza, w zależności od kontekstu, Dzień Płatności Odsetek lub Dzień Wykupu. Dzień Płatności Odsetek oznacza odpowiednio dni wskazane w Punkcie 11 Suplementu Emisyjnego. Dzień Roboczy oznacza każdy dzień inny niż sobota, niedziela lub dzień ustawowo wolny od pracy, w którym KDPW prowadzi działalność operacyjną w sposób umożliwiający wykonanie czynności określonych w Warunkach Emisji. Dzień Ustalenia Stawki Referencyjnej oznacza trzeci Dzień Roboczy przypadający przed początkiem danego Okresu Odsetkowego. Dzień Ustalenia Praw oznacza koniec szóstego Dnia Roboczego przed Dniem Wykupu lub odpowiednio Dniem Płatności Odsetek, a gdy taki dzień nie będzie mógł być Dniem Ustalenia Praw zgodnie z Regulacjami KDPW inny najbliższy dzień przed Dniem Wykupu lub odpowiednio Dniem Płatności Odsetek zgodnie z aktualnie obowiązującymi Regulacjami KDPW w zakresie mającym zastosowanie do ustalenia podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczeń z tytułu Obligacji, z wyjątkiem przypadku otwarcia likwidacji Emitenta, jego połączenia, podziału lub przekształcenia, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji lub wystąpienia sytuacji, w której zgodnie z Punktom 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu) oraz 11 (Brak Płatności) niniejszych Warunków Emisji zostanie złożone żądanie wcześniejszego wykupu, kiedy to za Dzień Ustalenia Praw uznaje się odpowiednio dzień otwarcia likwidacji, dzień połączenia, dzień podziału lub dzień przekształcenia Emitenta, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) niniejszych Warunków Emisji lub dzień złożenia żądania wcześniejszego wykupu. Dzień Wykupu oznacza 29 marca 2023 r. Emitent oznacza ROBYG S.A. z siedzibą w Warszawie, Al. Rzeczypospolitej 1, 02-972 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000280398. GPW oznacza Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z siedzibą w Warszawie. Grupa, Grupa Emitenta oznacza w danym czasie Emitenta oraz Podmioty z Grupy Emitenta. KDPW oznacza Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. z siedzibą w Warszawie. KNF oznacza Komisję Nadzoru Finansowego. Kwota do Zapłaty oznacza, w zależności od kontekstu, Kwotę Odsetek lub Kwotę Wykupu. Kwota Odsetek oznacza kwotę odsetek należną od Emitenta z tytułu Obligacji obliczaną i wypłacaną zgodnie z postanowieniami Warunków Emisji. Kwota Wykupu oznacza w odniesieniu do każdej Obligacji kwotę przypadającą do zapłaty w Dniu Wykupu, dniu otwarcia likwidacji Emitenta, dniu jego połączenia, podziału lub przekształcenia, o których mowa w Punkcie 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) Warunków Emisji lub odpowiednio w dniu wcześniejszego wykupu, tj. 1.000 PLN. Marża oznacza marżę w wysokości 2,70 % w stosunku rocznym. Obligacje, Obligacje Serii PA oznacza obligacje serii PA wyemitowane przez Emitenta w Dniu Emisji, oznaczone kodem ISIN: PLROBYG00255. Obligatariusz oznacza osobę lub podmiot będący posiadaczem Rachunku Papierów Wartościowych, na którym zapisane są prawa z Obligacji, lub, w odniesieniu do Obligacji zapisanych na Rachunku Zbiorczym, oznacza osobę lub podmiot wskazany Depozytariuszowi przez posiadacza Rachunku Zbiorczego, jako będący uprawnionym z Obligacji zapisanych na takim Rachunku Zbiorczym działający, w zakresie jakichkolwiek praw wynikających z niniejszych Warunków Emisji oraz Obligacji, za pośrednictwem posiadacza Rachunku Zbiorczego, a każda z nich zwana jest „Obligatariuszem”. Okres Odsetkowy oznacza okres 6-miesięczny, przy założeniu, że (i) w przypadku pierwszego Okresu Odsetkowego jest to okres rozpoczynający się w Dniu Emisji (włącznie z tym dniem) i kończący się w pierwszym Dniu Płatności Odsetek (z wyłączeniem tego dnia), (ii) w przypadku każdego następnego Okresu Odsetkowego jest to okres rozpoczynający się w danym Dniu Płatności Odsetek (włącznie z tym dniem) i kończący się w następnym Dniu Płatności Odsetek (z wyłączeniem tego dnia), z zastrzeżeniem, że ostatni Okres Odsetkowy może być krótszy ze względu na wcześniejszy wykup Obligacji na podstawie Punktu 8 (Wykup Obligacji), 10 (Wcześniejszy Wykup w Przypadku Wystąpienia Podstawy Wcześniejszego Wykupu), 11 (Brak Płatności) lub 12 (Likwidacja, Połączenie, Podział lub Przekształcenie) Warunków Emisji. Podmioty z Grupy Emitenta oznacza podmioty zależne od Emitenta lub współkontrolowane przez Emitenta, w rozumieniu przepisów MSR i MSSF w stosunku, do których istnieje obowiązek konsolidacji sprawozdania finansowego na podstawie Ustawy o Rachunkowości, (przy czym zwolnienie z obowiązku konsolidacji nie powoduje wyłączenia danego podmiotu z definicji „Podmioty z Grupy Emitenta”) i opisane w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta lub które zostaną opisane w najbliższym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Emitenta, z wyłączeniem Emitenta, a każdy z nich zwany jest „Podmiotem z Grupy Emitenta”. Rachunek Obligacji oznacza Rachunek Papierów Wartościowych lub Rachunek Zbiorczy. Rachunek Papierów Wartościowych oznacza rachunek papierów wartościowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi. Rachunek Zbiorczy oznacza rachunek zbiorczy w rozumieniu art. 8a Ustawy o Obrocie Instrumentami Finansowymi, na którym zostały zapisane prawa z Obligacji. Regulacje KDPW oznacza obowiązujące regulaminy, uchwały, procedury i innego rodzaju regulacje przyjęte przez KDPW, określające sposób prowadzenia przez KDPW/spółkę zależną KDPW systemu depozytowo-rozliczeniowego, w szczególności regulamin Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych i szczegółowe zasady działania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych. Regulamin ASO BondSpot oznacza Regulamin ASO prowadzony przez BondSpot. Regulamin ASO GPW oznacza Regulamin ASO prowadzony przez GPW. Rozporządzenie 596/2014 oznacza rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku oraz uchyłające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 20003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, ze zmianami); Stawka Referencyjna oznacza zmienną stawkę referencyjną WIBOR dla 6-miesięcznych depozytów złotowych, mającą zastosowanie do obliczenia Kwoty Odsetek; Suplement Emisyjny oznacza Załącznik nr 1 do Warunków Emisji, zawierający szczegółowe warunki emisji Obligacji i stanowiący integralną część Warunków Emisji serii Obligacji, których dotyczy niniejsza Nota Informacyjna. Ustawa o Obligacjach oznacza ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2018 r., poz. 483, ze zmianami); Ustawa o Obrocie Instrumentami Finansowymi oznacza ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 650, ze zmianami); Ustawa o Ofercie Publicznej oznacza ustawę z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 512, ze zmianami); Ustawa o Rachunkowości oznacza ustawę z dnia 29 września 1994 o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r., poz. 395, ze zmianami); Warunki Emisji, Warunki Emisji Obligacji oznacza warunki emisji Obligacji Serii PA z dnia 16 marca 2018 roku wyemitowanych przez Emitenta w Dniu Emisji.	51d4ecd8-1d4e-44f3-a303-79ad044f88f2	finepdfs	1.150391	CC-MAIN-2022-21	https://obligacje.pl/pl/d/99c6f268344edbb30282830508b8ea62	2022-05-25T01:20:38+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662577757.82/warc/CC-MAIN-20220524233716-20220525023716-00713.warc.gz	464,731,857	0.986266	0.999999	0.999999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 1359, 2200, 4371, 8654, 12631, 17294, 21299, 25252, 28845, 32556, 36307, 39163, 42328, 45727, 48485, 50976, 53784, 57028, 59691, 61978, 62955, 63019, 65076, 68559, 69517, 71893, 73774, 75273, 77899, 79372, 80471, 81106, 81231, 81290, 82566, 84232...	1	0
Deklaracja zgodności nr 37/2012 1. Producent wyrobu budowlanego: PW FAST SP. Z O.O. UL. FOLUSZOWA 112 65-751 ZIELONA GÓRA 2. Nazwa wyrobu budowlanego: FAST AQUA Płynna masa uszczelniająca. 3. Klasyfikacja statystyczna wyrobu budowlanego: PKWIU 184.108.40.206 4. Przeznaczenie i zakres stosowania wyrobu budowlanego: Płynna masa uszczelniająca, do wykonywania powłok przeciwwilgociowych na podłożach betonowych, gipsowych, gipsowych zapraw cementowych lub cementowo-wapiennych oraz płyt gipsowo-kartonowych pod okładziny i wykładziny z płytek ceramicznych. Wyrób może być stosowany wewnątrz pomieszczeń podwyższonej wilgotności, tj lazienki, kuchnie, pralnie. 5. Specyfikacja techniczna AT-15-7755/2008 6. Deklarowane cechy techniczne typu wyrobu budowlanego: \| Lp. \| Właściwości \| Wymagania \| Metoda badań \| \|-----\|------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| 1 \| Wygląd wyrobu \| masa o niebieskiej barwie, bez zanieczyszczeń mechanicznych \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 2 \| Gęstość pozorna, g/cm³ \| 1,56 ± 5% \| PN-B – 30175:1974 \| \| 3 \| Konsystencja robocza w temp. 23 ± 2 °C \| wyrób o konsystencji gęsto-płynnej, dobrze rozprowadza się pędzlem po podłożu betonowym \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 4 \| Zawartość wody % \| 17 - 22 \| PN-B-24000:1997 \| \| 5 \| Czas wysychania, min \| ≤ 60 \| p. 5.6.1 \| \| 6 \| Spływność z powierzchni pionowej \| brak spływania \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 7 \| Wygląd powłoki \| powłoka o barwie niebieskiej, bez pęcherzy i kraterów, dobrze przylegająca do podłoża \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 8 \| Przyczepność do podłoża, MPa \| ≥ 2,0 \| PN-EN 1542:2000 \| \| \| -betonowego \| ≥2,5 \| \| \| \| -z tynku cementowo-wapiennego \| ≥ 0,7 \| \| \| 9 \| Przyczepność międzywarstwowa, MPa \| ≥ 1,3 \| PN-EN 1542:2000 \| \| 10 \| Przesiąkliwość przy działaniu słupa wody o wysokości 1000 mm w czasie 24h \| brak przesiąkania \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| \| Wodochłonność, % \| ≤ 14 \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \|---\|------------------\|------\|---------------------\| \| 11\| Wodoszczelność, po 7 dniach badania brak przecieku przy ciśnieniu, MPa \| ≥ 0,15 \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 12\| Odporność na działanie wody o podwyższonej temperaturze (+60 °C), określona miarą przyczepności powłoki do podłoża, MPa \| ≥ 1,2 \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| \| 13\| Maksymalne naprężenie rozciągające, MPa \| ≥ 1,6 \| PN-EN ISO 527-1:1998 PN-EN ISO 527-3:1998 (próbka typu 5, v=100 ± 10mm/min) \| \| 14\| Wydłużenie względne przy maksymalnym naprężeniu, % \| ≥ 22 \| PN-EN ISO 527-1:1998 PN-EN ISO 527-3:1998 (próbka typu 5, v=100 ± 10mm/min) \| \| 15\| Odporność na powstanie rys w podłożu, mm \| brak pęknienia przy rysie o szerokości co najmniej 1,5 mm \| ZUAT-15/IV.19/2005 \| 7. Nazwa i numer akredytowanej jednostki certyfikującej lub laboratorium oraz numer certyfikatu lub numer raportu z badań typu, jeżeli taka jednostka brała udział w zastosowanym systemie oceny zgodności wyrobu budowlanego Instytut Techniki Budowlanej Zakład Certyfikacji, numer akredytacji AC 020 Certyfikat ZKP ITB - 0307/Z Raport z badań nr protokołu NO-3/717/A/07 wykonany przez ITB w Warszawie Deklaruję z pełną odpowiedzialnością, że wyrob budowlany jest zgodny ze specyfikacją techniczną wskazaną w pkt 5. Zielona Góra 06.02.2012 (miejsce i data wystawienia) Aktualizacja dnia 05.12.2012r.	<urn:uuid:f9fe97fd-b23b-4913-b9f2-15936c5471e1>	finepdfs	1.055664	CC-MAIN-2018-47	http://fast.zgora.pl/fileget.php?file=Li9maWxlcy9wcm9kdWN0c19kYi9maWxlcy9kb2NfOTRfMjAxNjA0MDZfMTEwMDE2LnBkZg==&name=FAST_AQUA2012	2018-11-16T19:50:09Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-47/segments/1542039743184.39/warc/CC-MAIN-20181116194306-20181116220306-00547.warc.gz	117,211,369	0.999874	0.999922	0.999922	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2850, 4242 ]	1	3
Wisła w literaturze turystycznokrajoznawczej Mazowsza Ponawiane od lat inicjatywy zmierzające do zwrócenia uwagi środowiska turystycznego na bogactwo walorów doliny Wisły, owocują licznymi przedsięwzięciami, podejmowanymi przez samorządy terytorialne, PTTK i inne organizacje pozarządowe. Tereny nadrzeczne są teraz lepiej zagospodarowane, organizowane są cyklicznie, lub też sporadycznie, imprezy. Problemem staje się jednak niedostatek informacji turystycznych. Liczba publikacji turystycznych w odniesieniu do Wisły, niestety w ostatnich latach uległa zmniejszeniu. Warto przeto sięgnąć do dorobku dawniejszych pokoleń, gdyż z pewnością niektóre dawne doświadczenia kwalifikują się do adaptowania w dzisiejszych uwarunkowaniach. Przewodniki były i są jedną z najważniejszych form publikacji turystyczno-krajoznawczych 1 , Ta grupa publikacji odgrywa istotną rolę w propagowaniu turystyki 2 . .Próbę historycznego przeglądu kształtowania się pojęcia „przewodnik" podjął (w odniesieniu do XIX i początków XX w.) i przedstawił w roku 2002 Dariusz Opaliński analizując różne źródła, przede wszystkim encyklopedie i słowniki. 3 . *** Polskie miasta odwróciły się od Wisły. Toteż twierdzenie, że Warszawa, Puławy, Sandomierz leżą nad Wisłą nie jest całkowicie prawdziwie, choć to wynika z mapy. „Faktem jest, że niektóre miasta odwróciły się od matki naszych rzek. Rzeki zamiast łączyć, stały się u nas najczęściej barierą gospodarczą… nie pomogły odgórne akcje uzdrawiania tej sytuacji…" Te słowa z 1993, wraz z wezwaniem „Powróćmy nad rzeki" 4 , aktualne były nadal po sześciu latach 5 , 1Przegląd dorobku w dziedzinie piśmiennictwa turystycznego zawiera monografia: J. Merski, J.P.Piotrowski, Drogi ewolucji drukowanych przewodników turystycznych po Polsce, ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2010. 3 D. Opaliński. Polskie dziewiętnastowieczne przewodniki turystyczne. Próba definicji. W: „Z przeszłości Europy środkowo – wschodniej". Rzeszów 2002, s. 11-120. 2Zob. J. Merski, J.P. Piotrowski, System informacji a ruch turystyczny,, ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2008. 4 J.P.Piotrowski, Powróćmy nad rzeki, w: Poznaj Swój Kraj, Nr 6/93, s. 1-2. 5 J.P.Piotrowski. Żegluga czeka na odrodzenie w: Poznaj Swój Kraj, Nr 2/99, s. 7-8. kiedy to rozpoczęta dyskusja doprowadziła do pewnych efektów. Okazało się bowiem, że liczba entuzjastów ogólnego zbliżenia się do Wisły i restytucji żeglugi jest znaczna. Z inicjatywy organizacji społecznych, m.in. PTTK, Fundacji „Ja, Wisła", samorządów Warszawy oraz powiatów, miast i gmin, „przybliżyły" nieco społeczeństwu rzekę. Turystyka wodna i inne formy turystyki związanej z wykorzystaniem Wisły zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, mogą być korzystne zarówno dla przyrody, jak też nadrzecznych miast i gmin. Wiśle przybywa entuzjastów, powraca żegluga, pojawiają się dodatkowe sezonowe przeprawy promowe. Na praskim brzegu Wisły w stolicy powstała ponownie plaża. Znalezienie w Czersku zabytkowej 30-metrowej szkuty sprzed 500 lat wywołało duże zainteresowanie i deklaracje pomocy niezbędnej do jej właściwego zakonserwowania i udostępnienia. Wisła jest silnym atutem dla wielu nadrzecznych miejscowości, które mogą dzięki położeniu nad największą z polskich rzek, budować od podstaw lub też rozwijać swoje funkcje turystyczne. Wisła królową rzek Mazowsza Jerzy Kondracki w Geografii fizycznej Polski 6 zaliczył mazowiecki odcinek doliny Wisły do prowincji Niż środkowopolski, wyodrębniając podprowincje: Niziny Środkowopolskie i Pojezierza Południowobałtyckie. W ramach pierwszej poprowincji wyróżnił mezoregiony: Wysoczyzna Płocka, Wysoczyzna Raciąska, Wysoczyzna Siedlecka, Równina Kutnowska oraz Kotlina Warszawska. Reprezentantem drugiej podprowincji jest Pojezierze Gostynińskie. 7 . Na południu województwa znajduje się Przedgórze Iłżeckie, fragment innej prowincji, Wyżyny Małopolskiej. Wisła na całym odcinku środkowym płynie szerokim, nie uregulowanym korytem (600- 1000 m), które zostało sztucznie zwężone do 340 metrów, jedynie na terenie Warszawy. 8 W odległej przeszłości ta wielka rzeka miała duże znaczenie gospodarcze. Na skrzyżowaniu ruchliwego szlaku wodnego i dróg lądowych powstawały i rozwijały się miasta i osady. W 1867 roku nie były już w pełni aktualne W granice województwa mazowieckiego rzeka wkracza na prawym brzegu w rejonie Maciejowic i Turzyna, a opuszcza to województwo opodal wsi Głowina i Rokicie. Na lewym brzegu południowa granica mazowieckiego odcinka rzeki biegnie pobliżu do Solca i Pawłowic, a północna – w rejonie Nowej Wsi i Duninowa. Na terenie województwa mazowieckiego Wisła płynie przez powiaty lipski, kozienicki, zwoleński, otwocki, garwoliński, grójecki, piaseczyński, m. st. Warszawa, warszawski zachodni, legionowski, nowodworski, sochaczewski, płoński, płocki, m. Płock. 6 J. Kondracki. Geografia fizyczna Polski, PWN, Warszawa 1967. 8 Tamże, s. 125. 7 Tamże, s. 259. stwierdzenia Piotra Czarkowskiego 9 z 1880 r., ani Wacława Nałkowskiego z 1894 roku, że Wisła jako droga wodna, ma ważne znaczenie dla spławu drewna i zboża, płynąc zaś na przejściu z Niziny Niemieckiej do Wschodnioeuropejskiej ma znaczenie strategiczne. 10 Wisła w najstarszych przewodnikach Jednym z najstarszych utworów, opiewających Wisłę jest „Flis…" 11 , to jest „Spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi" – czteroczęściowy poemat barokowy Sebastiana Fabiana Klonowica opublikowany w Krakowie w 1595. Autor podziwiał pracę flisaków obyczaje flisaków, powodując niewątpliwie zainteresowanie Wisłą. Autorem cennego opisu podróży wzdłuż polskich rzek w tym oczywiście Wisły jest Z. Gloger 12 . Odbył on pierwsza podróż wzdłuż Wisły w roku 1875 i w przypadku Warszawy odnotował m.in.:„Powiśle miasta przedstawia się biednie. Można mieć nadzieję, że w przyszłości wielki gród pozyska bulwary, które mu się należą. Gdzieniegdzie nadbrzeżny ruch publiczny ześrodkowuje się z wodą. Nawet zgiełk mieszczański uciekł od Wisły". 13 Sytuacja ta po upływie ponad 125 lat nie uległa zasadniczym zmianom. Zygmunt Gloger, wybitny krajoznawca, regionalista, etnograf dostrzegał częste zmiany w przebiegu nurtu Wisły, pojawianie się zaludnionych kęp wraz z osadnictwem i ustępowanie tego osadnictwa. Wspomina też tradycje wypoczynkowe Saskiej Kępy, Młocin i Tarchomina. Czytamy o uprzejmych mieszkańcach nadrzecznych osad dużym ruchu w portach. Wybitny krajoznawca był zafascynowany urodą Wisły i nadrzecznych miejscowości, nie stronił jednak od dostrzegania problemów wynikających z położenia osad nad wielką, dziką rzeką. „Nowy Dwór, osada w widłach dwóch rzek nie mogła nigdy się rozwinąć, bo co kilkadziesiąt lat wydarza się tu wylew, niweczący pracę kilku pokoleń. 14 Ten problem dotyczył miasta aż do lat 70. XX wieku. 15 Z. Gloger podziwiał urodę Wisły u ujścia Narwi: „Nigdzie chyba nie łączą się z sobą dwie rzeki o tak regularnie innych barwach… wobec białawej Wisły pojawia się przezroczysta, czarna Narew". 16 9 Czarkowski P. , Krótki wykład jeografii powszechnej dla użytku uczących się. Orgelbrandt. Warszawa 1880. 11 S. Klonowic, Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi, 159, Ossolineum Wrocław 1951 i inne wydania. 10 W. Nałkowski, Zarys geografii powszechnej rozumowej, T. Paprocki, Warszawa 1894, s. 436. 12 Z. Gloger. Dolinami rzek. Opisy podróży wzdłuż Niemna, Wisły, Bugu i Biebrzy. F. Hoesick. Warszawa 1903. 14 Tamże, s. 111. 13 Tamże, s. 100. 15Ostatnie wielkie powodzie wystąpiły tu w latach 1947 i 1962. W końcu 1952 ukończono budowę wałów przeciwpowodziowych wzdłuż Narwi, w 1975 zaś wzdłuż Wisły. 16 Do dziś te odmienne barwy rzek można obserwować np. na zdjęciach lotniczych. Kolejną podróż ten sam krajoznawca odbył i opisał po 25 latach. Odnotował wówczas m.in.: „Zmiany w powiślu 17 Warszawy. Park praski urósł potężnie… Nabudowano mnóstwo wysokich kamienic". 18 Informacje dotyczą m.in. masowego wydobywania żwiru w dolinie Wisły, co powoduje straty w wyniku niszczenia i podmywania brzegów, możliwości zwiedzania pustelni klasztoru w Bielanach 19 . Podróżnicy napotykali na szlaku szereg trudności. Choć przystanie były rozmieszczone wówczas stosunkowo gęsto, to jednak np. w Zakroczymiu, były one bardzo odległe od gospód. 20 .Z Gloger chwalił porządek w miejscowościach zamieszkanych przez osadników niemieckich i holenderskich, narzeka na niedostatek usług. W Czerwińsku, u stóp klasztoru, była tylko jedyna oberża, a pojawienie się przybysza traktowano jako sensację. 21 Znacznie korzystniej przedstawiała się sytuacja w Wyszogrodzie, będącym wówczas miastem wielokrotnie większym od Nowego Dworu, dysponującym porządnym domem zajezdnym, funkcjonującym, jak głosiła tablica, od roku 1847. 22 Wiślane relacje Warszawy odnajdziemy w przewodniku z 1893 r. 25 Czytamy w nim m.in. monumentalnego Saskiej Kępie, w której znajdował się „zbiór licznych domków z ogródkami" 26 ,a kolonie „Pod Dębem",„Prado", „Pod Kotwicą" służyły odpoczynkowi mieszczan, podobnie jak Bielany, 27 które jednak – zdaniem autorów – na swym znaczeniu bardzo utraciły. Wisła w Warszawie, zwłaszcza latem, była miejscem ciekawych i ożywionych imprez. „Obok mostu znajdowały się przystanie statków parowych, klubów wiośłarskich. Rzeką płynęło mnóstwo berlinek, tratew z drzewem 28 dążących do Znamienne są informacje dotyczące ówczesnego stanu czystości wiślanej wody. „Niesie ona ogromne zanieczyszczenia z samej Warszawy, tysiące korków od butelek i gilz.". Opisując Płock autor zauważył, że tutejsze hotele były droższe od warszawskich, podziwiał tutejsze zabytki, teatr i szkoły. 23 Ciekawe są też spostrzeżenia o charakterze bardziej ogólnym. „Jeżeli okolice Krakowa tchną wesołą pogodą, jeżeli Wilno budzi sentyment dla swojego malowniczego krajobrazu, to okolice Warszawy swą monotonią nie urozmaiconymi równinami nie mogą mieć pretensji do malowniczości. Jedynie tylko tarasy lewego brzegu Wisły, wprowadziły pewien motyw artystyczny w tę monotonię" 24 17 Nazwa „powiśle" pisana przez autora od malej litery odnosi się do terenów nadwiślańskich stolicy, nie zaś do Powiśla - części miasta. 19 Tamże, s. 116 18 Z. Gloger, dz. cyt., s. 114. 20 Tamże, s. 126. 22 Tamże, s. 137. 21 Tamże, s. 128. 23 Tamże, s. 143. 25 Ilustrowany przewodnik po Warszawie, Redakcja „Wędrowca", Warszawa 1893. 24 Tamże, s. 166. 26 Tamże, s. 267. 28 W dzisiejszej pisowni winno być: „z drewnem". 27 Tamże, s. 282. Gdańska; lodzi rybackich, nad wieczorem – łodzi wioślarskich, których flagi różnobarwne bardzo malowniczo odbijają się w wodzie". 29 W bardzo skądinąd cennej serii publikacji krajoznawczych „Cuda Polski", ukazał się tom poświęcony Warszawie. 34 Z prawdziwym zdziwieniem należy odnotować fakt, że w tej publikacji nie poświęcono choćby akapitu wiślanym relacjom miasta. Stosunkowo nieliczne informacje o związkach Warszawy z Wisłą umieszczono w przewodniku M. Orłowicza z roku 1922 30 . Autor m.in. monumentalnego ożywionej przystani parowców do Płocka, Włocławka, Puław, Kazimierza, która przesuwała się stosownie do stanu wody. 31 Czytamy m.in., że „Powiśle i Solec to dzielnice zabudowane niejednolicie i niestylowo, pełne ogromnych fabryk, brudu i dymu." 32 . Most Kierbedzia był zdaniem autora bardzo brzydki pod względem estetycznym, a wskazana przechadzka po nim motywowana jest jedynie pięknym widokiem na Warszawę. 33 Przewodniki specjalistyczne - Katastrofa drugiej wojny światowej odwróciła uwagę od rzeki, choć przyznać trzeba, że w okresie tuż powojennym ponownie ożywiła się żegluga towarowa i pasażerska na Wiśle. Działo się to mniej więcej do roku 1953, kiedy to przestały istnieć ostatnie prywatne firmy żeglugowe. Nowe, państwowe przedsiębiorstwa żeglugowe nie potrafiły dostosować się do potrzeb i systematycznie ograniczały liczbę połączeń pasażerskich. Już w początkach lat 50. XX w. liczne nadrzeczne osady popadły w stan wieloletniego kryzysu, co wiązało się z restrykcyjną polityką władz wobec drobnego prywatnego handlu i rzemiosła, które były ich siłą napędową. Jednocześnie, wraz z rozwojem wielkiego przemysłu w dużych miastach, systematycznie wzrastało zanieczyszczenie wód. W roku 1952, kiedy wydano pierwsze powojenne przewodniki Mariana Sobańskiego „Wisłą do morza" 35 , i „Wodami Polski do Granicy Pokoju" 36 ,w kilku latach następnych, próbowano jednak nawiązywać do dawnych tradycji turystycznych. W pierwszym z przewodników czytamy, m.in.:„Fundusz Wczasów Pracowniczych organizuje corocznie wczasy na Wiśle statkiem „Bałtyk" na trasie Warszawa – Gdańsk" 37 Statki Państwowej Żeglugi na Wiśle kursują od Krakowa do Nowego Korczyna i od Józefowa Lubelskiego do 29 Ilustrowany przewodnik…, s. 242. 31 Tamże, s. 7. 30 M. Orłowicz. Krótki ilustrowany przewodnik po Warszawie, Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, Warszawa 1922. 32 Tamę, s. 149. 34 A. Janowski. Warszawa. Cuda Polski. Wydawnictwo Polskie R. Wegner Poznań, [ok. 1930]. 33 Tamże, s. 153. 35 M. Sobański. Wisłą do morza. SIW Kraj, Warszawa 1952. 36 M. Sobański, Wodami Polski do Granicy Pokoju, Kraj, Warszawa 1953 37 Tamże, s. 3. Gdańska". 38 Autor przewodnika pisał, że „Wisła jest rzeką nizinną, z wyjątkiem nieznacznego odcinka w górnym biegu. Poniżej Kazimierza i Puław wije się malowniczymi skrętami, płynąc wśród wysp i mielizn, rozlewając się gdzieniegdzie do 2,5 km szerokości" 39 . Czytelnicy mogli skorzystać z licznych informacji praktycznych. „Na kajaku można przebyć dziennie 40 km, łodzią wioślarską – 40-45 km" 40 . W granicach obecnego województwa mazowieckiego autor proponował następujące etapy spływu: 41 ``` Dla łodzi: [Kazimierz Dolny] 42 – Kozienice (51 km), Kozienice – ujście Pilicy (45 km), Ujście Pilicy – Góra Kalwaria (20 km), Góra Kalwaria – Warszawa (38 km), Warszawa – Zakroczym (42 km), Zakroczym – Czerwińsk (22 km), Czerwińsk – (55 km), Płock – [Włocławek] 43 – (47 km). Dla kajaków: Kazimierz Dolny – Dęblin (24 km), Dęblin – Ryczywół (35 km), Ryczywół – Ujście Pilicy (27 km), Ujście Pilicy- Góra Kalwaria (20 km), Góra Kalwaria – Warszawa (38 km), Warszawa – Modlin (35 km), Modlin – Czerwińsk (29 km), Czerwińsk – Kępa Polska (29 km), Kępa Polska – Płock (26 km), Płock - Włocławek (47 km). ``` Przewodnik zawierał krótkie opisy miejscowości, nie tylko położonych nad brzegiem rzeki, ale także w pewnej od niej odległości, a jednocześnie zachęcał do wycieczek pieszych. Opisano m.in.: Puszczę Kozienicką, Kozienice 44 , Maciejowice i Ryczywół 45 , Górę Kalwarię i Czersk 46 , Konstancin 47 . Osiedla włączone dopiero w 1951 roku do Warszawy, np. Natolin, Wilanów 48 miały wówczas wiejski charakter. Opisując Wisłę w granicach stolicy autor pisał m.in.: „W miarę zbliżania się do miasta wzmagał się ruch na 38 Tamże, s. 4. 40 39 Tamże, s. 6. 41 Tamże, s. 15-18. Tamże, s. 13. 42 W granicach województwa lubelskiego. 44 M. Sobański, dz. cyt., s. 91. 43 W granicach województwa kujawsko-pomorskiego. 45 Tamże, s. 92. 47 Tamże, s. 100. 46 Tamże, s. 96. 48 Tamże, s. 102. Wiśle. Barki towarowe i galary płyną z prądem lub są ciągnione w górę rzeki przez statki". 49 Zgodnie z tendencjami jeszcze przedwojennego krajoznawstwa autor koncentrował się na opisie zabytków i muzeów, zwracał też jednak uwagę na malowniczość krajobrazu nadwiślańskiego, w tym, plaż. W publikacji nie było natomiast informacji o zagospodarowaniu turystycznym, które w tym okresie (poza Warszawą i Płockiem) właściwie nie występowało na tej trasie. Turyści mogli nocować we własnych namiotach lub ewentualnie u gospodarzy. Nie istniała organizacja kwater. Kolejnymi miejscowościami opisanymi w przewodniku były m.in.: ówczesne wsie, które swój rolniczy charakter zachowały przez okres ponad 30 lat od czasu włączenia do Warszawy, m.in. Żerań, Tarchomin, Młociny 50 . Jabłonna, Czerwińsk i Wyszogród 51 , Płock 52 i Duninów 53 . Autorem monumentalnego (ponad 600 stron na papierze biblijnym) przewodnika dla turystów wodnych po Polsce był w 1960 r. S. Jastrzębski. 54 Dziś ta poszukiwana książka, nie spotkała się wówczas z dużym zainteresowaniem, o czym świadczyło jej zaleganie na półkach księgarskich. W tych latach malała komunikacyjna rola Wisły, zmniejszała się też jej funkcja turystyczna Poczesne miejsce zajmuje w tej publikacji opis szlaku wodnego Wisły 55 . Autor podaje parametry rzeki: jej długość 1066 km, w tym długość szlaku wodnego – od Goczałkowic do Gdańska – 999 km. Na przebycie całego szlaku potrzeba 30-45 dni. Ówcześnie obowiązująca Ustawa wodna z dnia 19. IX. 1922 roku określała prawa i obowiązki właścicieli gruntów przylegających do wód żeglugowych i spławnych..." S. Jastrzębski podkreślał, że „Pod względem historyczno- krajoznawczym szlak Wisły przedstawia wyjątkową wartość, na jej brzegach bowiem leżą najstarsze polskie miasta" 56 .Na odcinku w granicach Mazowsza autor proponował rozpocząć spływ w Dęblinie 57 , a zakończyć w Duninowie lub Rokiciu. 58 Opisy krajoznawcze, dotyczące przede wszystkim zabytków, ale także punktów widokowych i zakres informacji użytkowych, były dość obszerne. W przewodniku pojawiły się informacje m.in. o: częstotliwości połączeń autobusowych i kolejowych z najbliższych miejscowości, sklepach położonych we wsiach 59 , gospodach, siedzibach strażników wodnych i kępowych. Na odcinku mazowieckim było 19 wówczas 19 przystani żeglugi: 49 Tamże, s. 107. 51 Tamże, s. 137. 50 Tamże, s. 128. 52 Tamże, s. 139. 54 S. Jastrzębski, Turystyczne szlaki wodne Polski, Sport i Turystyka, Warszawa 1960. 53 Tamże, s. 143. 55 Tamże, s. 58-132. 57 Opis, tamże s. 331, 56 Tamże, s. 61. 58 Tamże, s. 115-116. 59 W przewodniku nie wspomniano, że sklepy te jednak były bardzo słabo zaopatrzone i turysta powinien korzystać z placówek handlowych w miastach. Puławy, Dęblin, Staszów, Wilczkowice, Kraski Nowe, Magnuszew, Tarnów, Holendry, Goźlin, Konsumce, Wólka Załęska, Karczew, Warszawa, Rajszew, Nowy Dwór Mazowiecki, Sady, Czerwińsk, Płock, Duninów. Autorem pierwszego dokładnego przewodnika dla turystów wodnych prowadzącego szlakiem Wisły był w 1963 roku Stanisław Szymborski. 62 O stosunkowo niskiej popularności turystyki wodnej w tym czasie, a te zapewne o bardzo słabym poziomie dystrybucji tej cennej, dziś bardzo poszukiwany przewodnik świadczy fakt, że jeszcze po dziesięciu latach publikacja ta była sprzedawana jako... przeceniona. 63 W przewodniku znajdziemy informacje m.in. o malowniczych panoramach miast, plażach, zmieniających się starorzeczach i kępach. Autor informuje, np. że we wsi Sady koło Nowego Dworu znajdujemy w Wiśle wodę czystą, zdatną do kąpieli, dzięki zasileniu przez Bug. 60 Interesujące informacje dotyczyły ówczesnych wsi położonych na kępach, okresowo oddzielanych od lądu przez wypełniające się wodą starorzecza, np. Kretońska Kępa 61 koło Czerwińska. We wstępie autor przywoływał słowa Stefana Żeromskiego, który określił tę rzekę jako „żywą pieśń narodu polskiego" 64 , przypominając jednocześnie niektóre ważne fakty związane z historią Polski, a związane z Wisłą: m.in. bitwy ze Szwedami i bohaterskie walki drugiej wojny światowej na Przyczółku Magnuszewskim. Z przewodnika można było dowiedzieć się o funkcjonowaniu regularnych żeglugowych połączeń pasażerskich Zakres opisów krajoznawczych był dość skromny, autor ograniczał się na ogół do wyszczególnienia nazw obiektów (głownie zabytków) i wieku, z którego one pochodziły. Na uwagę zasługuje zakres treści dość dokładnych (jak na owe czasy) map. Ujęto w nich: osadnictwo, przebieg dróg, leśniczówki, poczty, zabytki architektury, brakowało natomiast – zgodnie z ówczesnym stanem faktycznym – informacji o zagospodarowaniu turystycznym, np. o zorganizowanych przystaniach, bazie noclegowej, których (poza Warszawa i Płockiem 65 ) wówczas nie było na mazowieckim odcinku szlaku Wisły. W przypadku Kozienic np. odsyłano turystów po informacje do najbliższego oddziału PTTK w... Radomiu. W przewodniku zawarto wykaz domów wycieczkowych i schronisk młodzieżowych, często jednak nie przystosowanych do obsługi turysty wodnego. Znajdowały się one wówczas w: Górze Kalwarii, Warszawie, Nowym Dworze Mazowieckim, Czerwińsku, Wyszogrodzie, Płocku i Duninowie i miały – poza obiektami w Warszawie – charakter sezonowy. 60 Do połowy lat 60. XX w. uważano, że dopływem Wisły jest nie Narew, lecz Bug, a w obiegu była też nieoficjalna nazwa Bugo-Narew. 62 S. Szymborski, Wisła, Przewodnik dla turystów wodnych. Sport i Turystyka, Warszawa 1963. 61 S. Jastrzębski, dz. cyt., s. 110. 63 Informacja własna. Około 1971-1972 r. znaczna liczba egzemplarzy tej publikacji znalazła się wśród publikacji przecenionych w ówczesnej księgarni „Tania Książka", w Warszawie, przy ul. Świętokrzyskiej. 65 Tamże, s.23 i 30. 64 S. Szymborski, dz. cyt., s. 5-6. Monumentalną publikacją, do dziś nie mającą odpowiednika, był, wydany w 1967 roku, przewodnik geologiczno – krajoznawczy Z biegiem Wisły" 66 , wyjątkowo trafnie łączący wiedzę geologiczną i informacjami o innych walorach turystycznych. W okresie powstania przewodnika takie ujęcie nie spotkało się, niestety, z dużym zainteresowaniem. O zaleganiu nakładu tej wyjątkowej, pionierskiej, publikacji, a następnie jej przecenieniu, świadczyć też mogła niewłaściwa dystrybucja. Z punktu widzenia geologii na obszarze obecnego województwa mazowieckiego wyodrębniono kilka odcinków doliny Wisły 69 . Autorzy, reprezentujący nauki geologiczne i geograficzne, przytoczyli poglądy innych autorów, sytuujących Wisłę i jej dolinę w krainach geograficznych Polski. Według Rajmunda Galona (1947) i Stanisława Pietkiewicza (1947) 67 są to następujące jednostki geograficzne –po stronie prawej Wisły: wysoczyzny – Siedlecka, Ciechanowska, Płocka, po stronie lewej – Wysoczyznę Mszczonowska, Równina Kutnowska oraz kotliny Warszawska i Płocka. Publikacja zapoznaje czytelnika z dziejami geologicznymi i przemianami środowiska geograficznego doliny Wisły 68 1) Odcinek Puławy – Ujście Pilicy, na którym Wisła płynie szeroką doliną, utworzoną w osadach czwartorzędowych, z dobrze wykształconymi tarasami akumulacyjnymi. Dwa kolejne odcinki Wisły przebiegają w granicach Kotliny Warszawskiej 2) Odcinek – Ujście Pilicy – ujście Wilanówki. Tutaj rzeka płynie w osadach czwartorzędowych, o znacznej już miejscami miąższości. Lewa krawędź doliny przebiega bliżej rzeki niż prawa. 3) Odcinek – Ujście Wilanówki – ujście Narwi. Wisła w szerokiej dolinie tworzy tu rozległy system tarasów czwartorzędowych. W granicach zwartej zabudowy Warszawy Wisła podmywa lewą krawędź wysoczyzny. W opisach miejscowości i miejsc przedstawiono m.in. zabytki architektury, a także liczne jeszcze wiatraki i obiekty budownictwa wiejskiego, nie uznawane w tym okresie jako zabytki i systematycznie znikające z pejzażu Mazowsza, jako obiekty uważane za przestarzałe i symbolizujące okres przedwojenny, z którym oficjalnie należało wówczas zerwać. 70 4) Odcinek Ujście Narwi – Dobrzyków. Tutaj Wisła skręca ku zachodowi. Brzeg prawy jest wysoki. Na południe od rzeki znajduje się Puszcza Kampinoska. 66 J. Głodek, A. Kęsik, C. Kolago, J.E. Mojski, L. Starkel. Z biegiem Wisły. Przewodnik geologiczno – krajoznawczy. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1967. 68 J. Głodek, A. Kęsik, C. Kolago, J.E. Mojski, L. Starkel. Z biegiem Wisły. Przewodnik geologiczno – krajoznawczy. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1967, s. 267. 67 J. Głodek, A. Kęsik, C. Kolago, J.E. Mojski, L. Starkel. Z biegiem Wisły. Przewodnik geologiczno – krajoznawczy. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1967, s. 256-257. 69 Tamże, s. 269. 70 Nie jest to w żadnym przypadku pogląd eksponowany w publikacji przez jej autorów, ale jedynie odzwierciedlenie ówczesnej rzeczywistości. Autorzy, z racji geologicznego charakteru przewodnika, koncentrowali się na wskazaniach atrakcyjnych form geomorfologicznych i odkrywek. Są to m.in. dwukilometrowy odcinek tarasu plejstoceńskiego w okolicach wsi Świerże 71 , tarasy zalewowe i nadzalewowe w okolicach wsi Tarnów 72 , rozległe plaże przy ujściu Pilicy 73 , strome krawędzie doliny we wsi Potycz 74 . W przewodniku podkreśla się urodę nadrzecznych ogrodów, sadów i pól truskawkowych, m.in. w okolicach Czerska 75 , plaż przy ujściu Świdra 76 i nie zurbanizowanych wówczas terenów wzdłuż Wału Miedzeszyńskiego. W publikacji zwrócono uwagę na liczne przystanie i szerokie plaże w Warszawie i okolicach i kompleks Lasu Bielańskiego, intensywnie penetrowany wówczas degradowany wówczas przez uczestników imprez masowych. 78 Kolejne informacje dotyczyły m.in. widoków Puszczy Kampinoskiej, Modlina, Czerwińska, Wyszogrodu i stromej skarpy płockiej. 79 Autorzy zwracali też uwagę na zmianę krajobrazu otoczenia Wisły w czasach historycznych. „Pierwotna rzeźba Warszawy, uwarunkowana budową geologiczną i bliskością Wisły, odbiegała znacznie od dzisiejszej. Dziś sztucznie wyrównany teren pocięty był kilkoma większymi dolinami, którymi spływały rzeczki i strumienie okresowe". 77 Podkreślali, że teren centrum stolicy góruje maksymalnie 114 m n.p.m. i około 30 metrów nad doliną Wisły, a powyższe deniwelacje maja wpływ na atrakcyjność stolicy. W latach 1976 - 1977 ukazały się dość wyjątkowe publikacje Tomasza Kowalika, poświęcone nie tyle samej Wiśle, ale trasom spacerowym skrajem warszawskiej skarpy. Tak jak w okresie międzywojennym, również w latach 70. XX wieku, podjęto wówczas szereg prac, mających na celu rewitalizację skarpy, a przede wszystkim udrożnienie samego szlaku skarpy, który miał udostępnić widok ba dolinę Wisły. Do inicjatywy powracano później, także na początku XXI stulecia. W przewodniku Wiślana skarpa warszawska 80 napisano „W ostatnich latach trasa wzdłuż skarpy wiślanej została uporządkowana, nad czterema ulicami można przejść przez kładki". Autor zaproponował 6- kilometrową trasę, którą można zwiedzić w ciągu czterech godzin. Trasa wiodła od Placu Na Rozdrożu do Parku Traugutta, m.in. przez Ujazdów 81 , Łazienki Północne, otoczenie Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska Polskiego, Mariensztat i podzamcze. 71 Tamże, s. 284. Tamże, s. 292. 72 Tamże, s. 286. 73 74 Tamże, s. 295. 76 Tamże, s. 305. 75 Tamże, s. 300. 77 Tamże, s. 321. 79 Tamże, s. 340. 78 Zgodnie z panującą modą na imprezy masowe, kierowane do „świata pracy" o zgubnych dla przyrody skutkach takiego użytkowania terenu nie można było pisać, choć przedstawiciele nauki byli ich świadomi. 80 T. Kowalik. Wiślana skarpa warszawska, KAW Warszawa 1976. 81 Nie istniał wówczas, odbudowany później, Zamek Ujazdowski. W przewodniku T. Kowalika Żoliborska skarpa wiślana 82 opisano trasę od Cytadeli, przez Kępę Potocką, Las Bielański do Lasu Młocińskiego, z licznymi panoramicznymi odcinkami, odsłaniającymi dolinę Wisły. Interesujące są informacje dotyczące historii wyjazdów wypoczynkowych do Bielan i Młocin, pozostających do 1951 r. poza granicami Warszawy, a - w zwłaszcza w przypadku części Młocin, nie zurbanizowanych do końca lat 80. XX w. W latach 30, a po wojnie także 50. i 60. XX w. statki przywoziły tu tysiące osób, a pierwsze autobusy do Młocin pojawiły się już w 1921 r. Atrakcją w latach 194673 było tutaj Muzeum Kultur Ludowych, usytuowane w pałacu na skraju wiślanej skarpy. Przewodniki ogólnoturystyczne Informacje o Wiśle oraz miejscowościach położonych nad tą rzeką znajdują się w nielicznych przewodnikach dla zwolenników różnych form turystyki, obejmujących obszar całego Mazowsza, dotyczących na ogół bardzo często obszarów w granicach zmieniających się zasięgów jednostek administracyjnych obejmujących ten teren. 83 . We wczesnych latach 50. XX wieku ukazywały się ilustrowane przewodniki, charakterem zbliżone do monografii i albumów, mające zarówno na celu przekonywanie czytelnika do wyboru określonego celu jednodniowych wycieczek 86 , jak też zaproponowanie konkretnych tras. Stosunkowo mało znaną publikacją nestora polskiej turystyki, doktora Mieczysława Orłowicza, jest przewodnik Jednodniowe wycieczki z Warszawy z roku 1951 84 . Wśród wielu zaproponowanych tras, trzy są kierowane do turystów wodnych, w tym jedna obejmuje Wisłę. Autor proponuje rejs statkiem do Wyszogrodu 85 z możliwością opuszczenia jednostki na przystaniach i zwiedzania w: Jabłonnie, Rajszewie, Leoncinie (stąd wycieczki do Puszczy Kampinoskiej), Czerwińsku i Wyszogrodzie. Trzy spośród dwunastu wycieczek w pobliże Warszawy, zaproponowanych w 1953 r. przez Lecha Pietrzaka 87 prowadziły wzdłuż lub w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły. Pierwszą jest spacer wzdłuż Wisły z Bielan do Młocin (włączonych dwa lata wcześniej do Warszawy). Autor podkreślał, że Wisła na tym nie nadawała się już wówczas do kąpieli 88 , zachęcał jednocześnie do korzystania z letniego Ludowego Parku Kultury z licznymi karuzelami, 82 T. Kowalik, Żoliborska skarpa wiślana, KAW Warszawa 1977. 84 M. Orłowicz, Jednodniowe wycieczki z Warszawy z roku 1951. SIW Kraj Warszawa 1951. 83 Były to: w latach 1945 -1975 województwo warszawskie i m.st. Warszawa – jako odrębne województwo miejskie; w latach 1975 -1998 województwa – ciechanowskie, ostrołęckie, płockie, radomskie, siedleckie, stołeczne warszawskie i częściowo – skierniewickie; od roku 1999 – województwo mazowieckie. 85 Tamże, s. 34. 87 L.Pietrzak. Jedziemy w niedzielę za miasto. 12 wycieczek w okolice Warszawy. Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj" Warszawa 1953. 86 W tym okresie nie znano pojęcia „wolnej soboty", tydzień pracy trwał 6 dni. 88 To był wyjątkowy odcinek, zanieczyszczenie rzeki, ówcześnie dostępnej dla celów rekreacji na innych odcinkach, pogłębiało się ze względu na ujście miejskiego kolektora ściekowego – przyp. J.P.Piotrowski) strzelnicami i bufetami. 89 Druga wycieczka prowadziła do dawnej stolicy Książąt Mazowieckich – Czerska, a jej celem miał być także odpoczynek na plażach i kąpiel w Wiśle. 90 . Wreszcie trzecia wycieczka przebiegała przez ówcześnie wiejskie, a dziś znacznie zurbanizowane tereny mokotowskiej skarpy wiślanej, z odwiedzinami w Królikarni, Ursynowie 91 i plażowaniem nad Wisłą i jej starorzeczami. 92 W popularnym informatorze o Warszawie z roku 1960. 96 znajduje się interesująca informacja o ówczesnym Muzeum Kultur Ludowych w Tarchominie, znajdującym się nad brzegiem Wisły, wraz z czynną przeprawą. 97 Warto też zwrócić uwagę na aktualną wówczas informację „Kąpiel w Wiśle dozwolona tylko przy plażach strzeżonych, kajakowcy i żeglarze musza posiadać karty pływackie. 98 . Nad rzeką było wówczas 13 klubów sportów wodnych, nie licząc usytuowanych nad jeziorkami – Czerniakowskim i Kamionkowskim. Czynne były pasażerskie linie żeglugowe, m.in. do Młocin (czas rejsu 2 godziny, powrotny bilet 10 zł i dwugodzinne między mostami. W monografii – przewodniku Tadeusza Garczyńskiego z roku 1954, pracy o aspiracjach literackich 93 , wiślane akcenty pojawiały się dwukrotnie. Jest tak w przypadku Czerska 94 , dawnego miasta, od którego odsunęła się Wisła, otoczonego ogrodami położonymi nad rzeką oraz Czerwińska. 95 Również w 1960 roku ukazał się pierwszy (i przez ponad 40 następnych lat jedyny) przewodnik turystyczny po Otwocku. 99 . Choć administracyjne granice tego miasta stykały się już wówczas z Wisłą, to jednak informacja o atrakcyjności tej rzeki została ograniczona do kilku zdań: „Proponujemy rejs [kajakiem – przyp. J.P.Piotrowski] z Warszawy w górę Wisły, około 30 km do Nabrzeża (dawna przystań statków pasażerskich i towarowych). Pod opieką miejscowego strażnika wodnego można pozostawić sprzęt i udać się nad jezioro, zwane „Uroczyskiem Rokola". 100 Autorzy zachęcali do zwiedzenia pałacu w Otwocku Wielkim. 101 Możemy dowiedzieć się też, że doliną Wisły w okolicach Otwocka zachwycali się m.in. Władysław Reymont i Stefan Żeromski. 89 L. Pietrzak, dz, cyt., s. 19-20. 91 Teren obecnej dzielnicy Ursynów do lat 70. XX w. miał wiejski charakter. Niewielkie enklawy zabudowy wiejskiej na skraju wiślanej skarpy, ze względu na swą malowniczość, godne są zachowania. 90 Tamże, s. \34-36. 92 Tamże, s. 66-72. 94 Tamże, s. 29. 93 T. Garczyński. Mazowsze. Sport i Turystyka, Warszawa 1954. 95 Tamże, s. 49. 97 Tamże, s. 200, Obecnie Państwowe Muzeum Etnograficzne mieści się w dawnym gmachu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a pałac w Młocinach jest niedostępny. 96 P. Trzeciak, M. Terlak, Warszawa. Informator, Sport i Turystyka Warszawa 1960. 98 Tamże, s. 158. 100 Tamże, s. 126. Zwraca uwagę informacja, że port ten już w 1960 roku był nieczynny. 99 Otwock. Uzdrowisko, informator, Komisja Klimatyczna Otwock, Nasza Księgarnia Warszawa 1960. 101 Obiekt ten wkrótce, na długie lata, został ogrodzony i całkowicie niedostępny do zwiedzana. Obecnie filia Muzeum Narodowego zagrożona likwidacją w związku z roszczeniami spadkobierców byłych właścicieli – informacja własna.. W Małym przewodniku po Warszawie, wydanym z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Historii w roku 1967. 102 nie znajdziemy w zasadzie jakiekolwiek słowa zachęty do poznawania stolicy od strony Wisły. Autorzy ograniczają się do opisu pomnika Syreny oraz ośrodków sportów wodnych przy Wale Miedzeszyńskim. 103 Nowatorskim ujęciem charakteryzował się wydany w 1967 roku przewodnik z tekstem znanego podróżnika Olgierda Budrewicza i fotografiami Jana Styczyńskiego 105 . Autor koncentruje się najpierw na d zachętą do odwiedzenia terenów rekreacyjnych. Pisząc o ówczesnym ośrodku wypoczynkowym na Bielanach 106 zauważa, że „miejsce to ładne do dzisiaj, choć wspaniałość natury nieco przywiędła. Wobec agresywnej okupacji miasta rolę Lasku Bielańskiego zaczynają przejmować Młociny. 107 . Znamienne są tez inne słowa: „Rzeka nie uregulowana, krnąbrna, o smętnych brzegach brudnej wodzie…Ale jakże swojska i bliska!", „powiadają, że panna Syrena marzy o większym ruchu na wybrzeżu, o kawiarniach, klubach, hotelach wzdłuż Wisły…". W przewodniku po Warszawie wydanym w 1956 roku przez Oddział Stołeczny PTTK 104 .nie dostrzeżono atrakcyjności stolicy wynikającej z jej położenia nad Wisłą, ograniczając się jedynie do zaproponowania rekreacyjnego spaceru nad rzeką. Ważną publikacją obejmującą obszar województwa był informator turystyczny województwa warszawskiego z 1961 r. 108 , w którym po raz pierwszy zamieszczono – obok informacji turystyczno-krajoznawczych – także informacje praktyczne. Jeden z podrozdziałów Szlaki wodne 109 poświęcono opisowi szlaku Wisły. 110 . Zespół autorów zaproponował podzielenie spływu na następujące etapy: Kazimierz Dolny- Dęblin (34 km), Dęblin – Mniszew (64 km), Mniszew – Warszawa (49 km), Warszawa – Czerwińsk (73 km), Czerwińsk – Płock (32 km). Stwierdzono, że warunki obozowania są dobre, sugerując turystom korzystanie z własnych namiotów lub kwater we wsiach. Opis krajoznawczy ograniczono do sugestii zwiedzenia najcenniejszych zabytków. Obszerny przewodnik „Województwo warszawskie" 111 z 1965 roku obejmował przede wszystkim opisy tras samochodowych i kolejowych. We 102 A.. Berdecka, H. Rutkowska, H. Szwankowska, R. Zdziarska, Mały przewodnik po Warszawie, Komisja Badań Dawnej Warszawy Towarzystwa Miłośników Historii, Sport i Turystyka, Warszawa 1963. 103 104 Jesteśmy w Warszawie, informator – przewodnik, PTTK Oddział Stołeczny, Warszawa 1956. Tamże, s. 141. 105 O. Budrewicz, J. Styczyński, To jest Warszawa, informator, WAG, Warszawa 1967. 107 Tamże, s. 29. 106 Tamże, s. 27. 108 Informator turystyczny województwa warszawskiego, Wojewódzki Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki; Sport i Turystyka, Warszawa 1961. 110 Tamże, s. 126-127. 109 Tamże, s. 118-139. 111 T.. Chludziński, T. Maczubski, K. Rutkowski, J. Żmudziński, Województwo warszawskie, przewodnik. Sport i Turystyka, Warszawa 1965. wstępie wymieniono jedynie najważniejsze rzeki 112 , a przy prezentacji miejscowości ograniczono się do poinformowania o ich położeniu nad rzekami. W dziale informacji praktycznych przedstawiono adresy czterech stanic wodnych, przy czym jedna – w Płocku, znajdowała się nad Wisłą, pozostałe zlokalizowano nad Pilicą i Narwią. 113 W małym przewodniku po Mazowszu z 1978 roku 117 przedstawiono szereg miejscowości położonych nad Wisłą, przy czym opisy skoncentrowano na prezentowaniu zabytków, a zachęty do wędrowania wzdłuż rzeki były bardzo nieliczne. Jedynie na dwóch stronach publikacji przestawiono opis mazowieckiego odcinka szlaku wodnego Wisły 118 „Wody rzeki rozlewaj się szeroko, tworzą się liczne odnogi, wyspy i piaszczyste plaże. Rzeka jest częściowo uregulowana. W okolicach Zakroczymia, Wyszogrodu i Płocka napotykamy wysoki brzeg". Autorzy zwracają uwagę na atrakcyjność położenia i zabytki Góry Kalwarii, Zakroczymia, Czerwieńska, Wyszogrodu, Płocka oraz dziesięciu innych miejscowości. Nieliczne akcenty wiślane zawierał przewodnik po Warszawie z roku 1966 114 . Książka ta ilustruje ówczesną tendencję ponownego odwracania się miasta od rzeki. Są w niej wprawdzie informacje o istniejących wówczas ośrodkach sportów wodnych przy Wybrzeżu Helskim i Wale Miedzeszyńskim 115 , natomiast w czterodniowym programie zwiedzania miasta nie ujęto wycieczki nad Wisłę, a jedynie autokarowe zwiedzanie obiektów nad nią położonych, przede wszystkim Cytadeli 116 W przewodniku po okolicach Warszawy dla uczestników wypoczynku sobotnio- niedzielnego z roku 1980 119 autorzy skoncentrowali się na opisie wycieczek pieszych, których trasy rozpoczynały się przede wszystkim na wybranych stacjach kolejowych i (rzadziej) przystankach autobusowych. Przedstawiono tylko jedną propozycję wycieczki wodnej – rejs statkiem Wisłą nad Zalew Zegrzyński, opisując m.in. urządzenia hydrotechniczne portu i śluzy. 120 . Przy opisach miejscowości nadwiślańskich zwrócono uwagę na malowniczość ich położenia, np. Jabłonny 121 , Nowego Dworu Mazowieckiego 122 , Wyszogrodu 123 , skarpy w okolicach Czerska i Góry Kalwarii 124 , koncentrując się jednak na opisach zabytków. Jedynie w przypadku 112 Tamże, s. 14. 114 J. Rutkowska, R. Zdziarska, H. Szwankowska. Warszawa, przewodnik, Sport i Turystyka Warszawa 1966. 113 Tamże, s. 47. 115 Tamże, s. 236. 117 T. Chludziński, J. Żmudziński. Mazowsze – mały przewodnik, Sport i Turystyka, Warszawa 1978. 116 Tamże, s. 461. 118 Tamże, s. 84-85. 120 Tamże, s. 21-29. 119 J.P.Piotrowski, J. Wysokiński, Z Warszawy za miasto, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980. 121 Tamże, s. 45. 122 123 Tamże, s. 114. Tamże, s. 70. 124 Tamże, s. 34. Wyszogrodu zwrócono uwagę na wartości rekreacyjne plaż i możliwości wędkowania. W obszernym przewodniku z 1982 r. autorstwa K.. Mórawskiego i W. Głębockiego 126 pojawiły się dokładniejsze opisy dwóch tras miejskich związanych z Wisłą. Na trasie „Skarpą wiślaną od książęcego zamku po zamek królewski" 127 zwrócono uwagę na atrakcyjne panoramy Wisły i Powiela rozpościerające się skarpy. Na szlaku „Z Trasy Łazienkowskiej przez nadwiślańskie bulwary do Cytadeli" 128 opisano m.in.: stocznie rzeczne i ośrodki sportów wodnych na Cyplu Czerniakowskim 129 (z informacją o Warszawskim Towarzystwie Wioślarskim działającym od 1878 r), pomniku Syreny 130 , Lasu Bielańskiego 131 , pałacu i parku w Młocinach 132 , dokąd przedłużono rejsy statków. W przypadku Bielan znamienna była informacja, o tym, że choć w 1973 roku powstał tu rezerwat przyrody, to nadal rozwijana była tutaj funkcja rekreacyjna. „W północnej części kompleksu czynna jest estrada, krąg taneczny, czytelnia i kioski". 133 Obecnie tę rolę pełni kompleks rekreacyjny na Kępie Potockiej. Do odbycia wycieczki statkiem po Wiśle i nad Zalew Zegrzyński zachęcano tej w popularnym przewodniku dla turystów weekendowych z roku 1980. 125 Po roku 1989 Atrakcje nadwiślańskich miast i wsi okolic Warszawy przedstawiono w przewodniku „Za rogatkami Warszawy" z roku 1991. Autor opisując m.in. Wyszogród, Czerwińsk, Zakroczym, Nowy Dwór Mazowiecki, Czersk i Gore kalwarię zwrócił uwagę zna historyczne powiązania tych miejscowości z rzeką i walory wynikające z położenia nad nią. Jednym z najnowszych, najnowszych jednocześnie najbardziej wszechstronnych przewodników po Mazowszu, jest praca Lechosława Herza 135 z 2000 r. W publikacji przyjęto podział tego obszaru na mikroregiony, spośród których cztery stykają się z Wisłą. Noszą one, w ujęciu autora, następujące nazwy: Natomiast W przewodniku po Warszawie z 1994 r. autorstwa Z. Pakalskiego 134 , żadna z opisanych tras nie powadzi nad Wisłą. 125 J.P.Piotrowski, J. Wysokiński, Z Warszawy za miasto, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980. Tamże, s. 187-203. 126 K. Morawski, W. Głębocki. Warszawa, przewodnik turystyczny, KAW Warszawa 1982. 127 128 Tamże, s. 261-274. 130 Tamże, s. 267. 129 Tamże, s. 262. 131 Tamże, s. 357-360. 133 Tamże, s. 358. 132 Tamże, s. 361-362. 134 Z. Pakalski, Warszawa, przewodnik. Księgarnia Atlas, Warszawa 1994. 135 L. Herz, Mazowsze. Przewodnik, Wiedza i Życie, Warszawa 2000. Grody Nadwiślańskie 136 ; Wokół Otwocka 137 ; Nad Wisła, Bzurą i Utratą 138 ; Ziemia Płocka 139 . W przewodniku autor ograniczył się do zaakcentowania malowniczości położenia miejscowości nadrzecznych, (ze wskazaniem odcinków stromej skarpy), cenniejszych zabytków, obszarów chronionych (np. Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego u ujścia Skrwy i rezerwatów wiślanych) i pomników przyrody. Książka nie zawiera opisów szlaków wodnych. Powiązania Puszczy Kampinoskiej z Wisłą mają swoje odzwierciedlenie w kolejnych wydaniach przewodnika, autorstwa najlepszego propagatora turystyki na tym terenie. Lechosława Herza 142 . Rzece i terenom nadrzecznym poświęcony został tutaj cały rozdział „Ku Wiślanym brzegom". 143 . Autor wymienia m.in.: rezerwat ornitologiczny Grochale 144 z widokiem na Wisłę; siedliska ptaków (siewki, jaskółki, zimorodki, czaple) w rezerwacie „Wikliny wiślane" i Bór Kazuński 145 ; widok z mostu na okolice Zakroczymia 146 , rezerwat przyrody „Zakole Zakroczymskie". 147 Również z 2000 roku pochodzi specjalistyczny przewodnik przyrodniczy po okolicach Warszawy. 140 Znajduje się tu opis wycieczki przyrodniczej Wisłą od Zakroczymia do Czerwińska. 141 .. Zespół autorów zwraca uwagę na takie walory, jak: wysoka skarpa pocięta wąwozami, leniwie płynąca rzeka w cieniu czerwieńskiej bazyliki, wśród pachnących róż klasztornego ogrodu, uroda Kępy Śladowskiej i Kępy Wyszogrodzkiej, szerokich piaszczystych plaż i rzadkie okazy roślinności. Najnowsza publikacja dla turystów wodnych ukazała się w kolejnych wydaniach, w latach 2007 i 2009. 148 . Z uwagi na promocyjny charakter, niewielką objętość (ok. 100 stron), a także zasięg terytorialny obejmujący obszar całego województwa, informacje mają charakter skondensowany, choć walorem publikacji jest aktualna informacja o obiektach i firmach świadczących usługi dla turystów wodnych. Zwięzły, ale treściwy opis krajoznawczy obejmuje trzy mazowieckie odcinki Wisły o łącznej długości 320 km. Autorka wyróżnia: 1. Wisłę powyżej Warszawy; 2. Odcinek pomiędzy Warszawą a Płockiem, 3. Wisłę poniżej Płocka z wodami spiętrzonymi przez Zalew Włocławski. Przewodnik podaje dokładny kilometraż, a także informacje o najcenniejszych walorach turystycznych, do których należą: wyspy i plaże; ostoje ptaków, odcinki 136 Tamże, s. 21. 138 Tamże, s. 242. 137 Tamże, s. 126. 139 Tamże, s. 293. 141 Tamże, s. 24-28. 140 Perły za progiem. Przewodnik przyrodniczy po okolicach Warszawy, Pre Press Warszawa 2000. 142 L. Herz. Puszcza Kampinoska. Przewodnik, Rewasz, Pruszków 2002. 144 Tamże, s. 126, 143 Tamże, s. 125-134. 145 Tamże, s. 129. 147 Tamże, s. 133. 146 Tamże, s. 10-131. 148 S. Kulczyk, Mazowsze. Turystyka wodna, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa 2007, II wyd. 2009. wysokiej skarpy, punkty widokowe, pomniki przyrody i zabytki skupione przede wszystkim w nadwiślańskich miastach. Kolejny przewodnik dla uczestników turystyki weekendowej z roku 1991 149 uwzględniał realia postępującej motoryzacji i dlatego też przedstawiono w nim także liczne miejscowości, do których można dotrzeć jedynie samochodem osobowym. W porównaniu z poprzednimi publikacjami można tutaj odnaleźć znacznie więcej słów zachęty do poznania uroków Wisły i jej doliny. W przypadku Czerska 150 czytamy m.in., że „można tu odbyć spacer wśród sadów ku Wiśle, ku jej niezliczonym odnogom i kępom, zaś w ciepłej porze roku są tu idealne miejsca do zażywania kąpieli…". W odniesieniu do Czerwińska 151 „Po odwiedzeniu zespołu sakralnego zejdźmy do miasteczka. Warto pobłądzić pustawymi uliczkami zbiegającymi ku Wiśle. Był tu kiedyś niewielki port, a mieszkańcy utrzymywali się różnych zajęć związanych z użytkowaniem rzeki (wydobycie piasku, transport). Spacery nad Wisłą, plażowanie, podziwianie uroków nadrzecznych krajobrazów to także składnik programów wycieczek do: Góry Kalwarii 152 , Nowego Dworu Mazowieckiego 153 Jabłonny 154 , Wyszogrodu i Zakroczymia 155 . Podsumowanie Sposoby przedstawiania walorów turystycznych doliny Wisły w minionych latach były bardzo zróżnicowane i odzwierciedlały, obok polityki władz, także zmieniające się zainteresowanie turystyką wodną. Spadek zainteresowania Wisłą, i nadbrzeżnymi miejscowościami, w pewnych latach był spowodowany swoistym „odwracaniem się" tych miejscowości od rzeki. Wynikał on też z kryzysu żeglugi i niedostatku, nawet podstawowej, infrastruktury. Te fakty z kolei powodowały kryzys turystyki. W dziejach polskiego piśmiennictwa można odnotować długie lata, w których nie ukazywały się popularne przewodniki, a jednocześnie bardzo cenne inicjatywy nie zawsze spotykały się z zainteresowaniem czytelników. Mądra moda na turystykę wodną, a także turystykę krajoznawczą, której celem jest poznawanie malowniczych, nadwiślańskich miejscowości, spowoduje z pewnością ożywienie wielu miejsc. Duża w tym rola Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, lokalnych organizacji turystycznych i społecznych organizacji regionalnych. Ich celem powinno być wspólne aktywne 149 J.P.Piotrowski, Za rogatkami Warszawy. Informator turystyczny po okolicach miasta, Warszawskie Centrum Informacji Turystycznej, Warszawa 1991. 151 Tamże, s. 20. 150 Tamże, s. 17. 152 Tamże, 24. 154 Tamże, s. 39. 153 Tamże, s. 70. 155 Tamże, s. 70-71. kreowanie wiślanego i nadwiślańskiego produktu turystycznego i jego promocja, także poprzez wydawnictwa turystyczno-krajoznawcze. Literatura Berdecka A., Rutkowska H., Szwankowska H.. Zdziarska R., Mały przewodnik po Warszawie, Komisja Badań Dawnej Warszawy Towarzystwa Miłośników Historii, Sport i Turystyka, Warszawa 1963. Chludziński T., Maczubski T., Rutkowski K., Żmudziński J., Województwo warszawskie, przewodnik. Sport i Turystyka, Warszawa 1965. Budrewicz O., Styczyński J., To jest Warszawa, informator, Warszawa 1967. Chludziński T., Żmudziński J.. Mazowsze – mały przewodnik, Sport i Turystyka, Warszawa 1978. Orgelbrand. Warszawa 1880. Czarkowski P. , Krótki wykład jeografii powszechnej dla użytku uczących się. Garczyński T, Mazowsze. Sport i Turystyka, Warszawa 1954. Głodek J., Kęsik A., Kolago C., Mojski J.E., Starkel L., Z biegiem Wisły. Przewodnik geologiczno – krajoznawczy. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1967. Gloger Z., Dolinami rzek. Opisy podróży wzdłuż Niemna, Wisły, Bugu i Biebrzy. F. Hoesick. Warszawa 1903. Herz L., Mazowsze. Przewodnik, Wiedza i Życie, Warszawa 2000. Informator turystyczny województwa warszawskiego, Wojewódzki Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki; Sport i Turystyka, Warszawa 1961. Herz L., Puszcza Kampinoska. Przewodnik, Rewasz, Pruszków 2002 Ilustrowany przewodnik po Warszawie, Redakcja „Wędrowca", Warszawa 1893. Jarzębski. Gościniec, Klonowic S., Flis, 1595, Ossolineum Wrocław 1951 i inne wydania.. Jastrzębski S., Turystyczne szlaki wodne Polski, Sport i Turystyka, Warszawa 1960. Kondracki J., Geografia fizyczna Polski, PWN Warszawa 1967. Kowalik T., Żoliborska skarpa wiślana, KAW Warszawa 1977. Kowalik T., Wiślana skarpa warszawska, KAW Warszawa 1976. Kulczyk S., Mazowsze. Turystyka wodna, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa 2007, II wyd. 2009. Merski J., Piotrowski J.P., System informacji a ruch turystyczny, , ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2008. Merski J., Piotrowski J.P., Drogi ewolucji drukowanych przewodników turystycznych po Polsce, ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2010. Nałkowski W., Zarys geografii powszechnej rozumowej, T. Paprocki, Warszawa 1894. Opaliński D.,. Polskie dziewiętnastowieczne przewodniki turystyczne. Próba definicji. W: „Z przeszłości Europy środkowo – wschodniej". Rzeszów 2002, s. 11-120. Orłowicz M., Krótki ilustrowany przewodnik po Warszawie, Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, Warszawa 1922. Orłowicz M., Jednodniowe wycieczki z Warszawy. Przewodnik, SIW Kraj Warszawa 1951. Perły za progiem. Przewodnik przyrodniczy po okolicach Warszawy, Pre Press Warszawa 2000. Pakalski Z., Warszawa, przewodnik. Księgarnia Atlas, Warszawa 1994. Otwock. Uzdrowisko, informator, Komisja Klimatyczna Otwock, Nasza Księgarnia Warszawa 1960. Pietrzak L.,. Jedziemy w niedzielę za miasto. 12 wycieczek w okolice Warszawy. Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj" Warszawa 1953. Piotrowski J.P., Powróćmy nad rzeki, w: Poznaj Swój Kraj, Nr 6/93, s. 1-2) Piotrowski J.P., Atrakcje turystyczne Mazowsza i Warszawy, Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyczna, Warszawa 2007. Piotrowski J.P., Za rogatkami Warszawy. Informator turystyczny po okolicach miasta, Warszawskie Centrum Informacji Turystycznej, Warszawa 1991. Piotrowski J.P., Wysokiński J., Z Warszawy za miasto, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980. Piotrowski J.P.. Żegluga czeka na odrodzenie w: Poznaj Swój Kraj, Nr 2/99, s. 7-8) Rutkowska J., Zdziarska R., Szwankowska H., Warszawa, przewodnik, Sport i Turystyka Warszawa 1966. Sobański Marian, Wodami Polski do Granicy Pokoju, Kraj, Warszawa 1953. Sobański M.,. Wisłą do morza. SIW Kraj, Warszawa 1952. Szymborski S., Wisła, Przewodnik dla turystów wodnych. Sport i Turystyka, Trzeciak P., Terlak M., Warszawa. Informator, Sport i Turystyka Warszawa 1960. Warszawa 1963. Warszawa. Cuda Polski. Wydawnictwo Polskie. Poznań ok. 1930. Wisła i Wiślacy płoccy. Towarzystwo Naukowe Płockie, Płock b.r.w.	<urn:uuid:e8436ed5-0e53-4ae0-af34-69fcc2c67590>	finepdfs	2.337891	CC-MAIN-2020-16	http://swrt.pl/dokumenty/artykul-Wisla-w-literaturze-turystyczno-krajoznawczej-Mazowsza.pdf	2020-04-06T17:35:38+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-16/segments/1585371656216.67/warc/CC-MAIN-20200406164846-20200406195346-00366.warc.gz	161,919,232	0.997744	0.999614	0.999614	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2262, 4909, 7681, 10395, 13030, 14922, 17644, 20628, 23539, 26324, 29414, 32515, 35372, 38057, 40492, 43258, 45755, 47942, 49721 ]	1	0
Drukarki przemysłowe z serii ZT400 Nowy poziom wydajności, elastyczności i łatwości obsługi Nieprzerwana realizacja kluczowych dla przedsiębiorstwa zadań dzięki trwałym drukarkom z serii ZT400 marki Zebra. Drukarka ZT400 oferuje zaawansowaną technologię, która zapewnia zupełnie nowy poziom uniwersalności, łatwości użycia i wydajności. Seria ZT400 oferuje trzy rozdzielczości oraz dwie szerokości druku, dzięki czemu sprawdza się w wielu różnych zastosowaniach w branżach, takich jak produkcja, transport i logistyka, handel detaliczny i nie tylko. Duży, kolorowy ekran dotykowy wyświetla przejrzyste podsumowanie stanu oraz umożliwia błyskawiczne zarządzanie ustawieniami. Opcje łączności, obsługi nośników oraz RFID możliwe do zainstalowania na miejscu u klienta umożliwiają łatwe dodawanie nowych funkcji w miarę pojawiania się nowych potrzeb. Twój dział IT doceni łatwość integracji drukarek ZT400 i zarządzania nimi za pomocą pakietu programów narzędziowych, aplikacji i narzędzi programistycznych Zebra Print DNA obsługiwanych przez system Link-OS®. Efekt? ZT400 zapewnia elastyczność, niezawodność i wydajność, które zaspokoją Twoje potrzeby w zakresie druku klasy przemysłowej dziś i będą je zaspokajać także i jutro. Uniwersalne rozwiązanie, które zaspokoi zmieniające się potrzeby Różnorodne opcje łączności zapewniają dowolność konfiguracji Urządzenia ZT400 obsługują połączenie Ethernet, szeregowe, USB, dwa porty hosta USB oraz Bluetooth 4.1. Dodaj opcjonalną dwupasmową bezprzewodową kartę sieciową Wi-Fi 802.11ac oraz Bluetooth, aby zapewnić błyskawiczną i niezawodną komunikację bezprzewodową. Obsługa wielu różnych nośników i zastosowań ZT400 może drukować wiele różnych formatów etykiet na wielu różnych rodzajach nośników. Model ten oferowany jest w wersji 4- oraz 6-calowej, a dostępne rozdzielczości druku obejmują 203 dpi, 300 dpi oraz 600 dpi* (rozdzielczość 600 dpi dostępna jest wyłącznie w przypadku 4-calowego wariantu ZT411). Możesz dodać technologię druku i kodowania etykiet RFID do zainstalowania w fabryce lub na miejscu u klienta, aby zwiększyć możliwości śledzenia i zyskać lepszą widoczność. Wybierz wyjątkowe rozwiązanie znakowania do powierzchni metalowych Zebra ZT411 RFID – jedyną dedykowaną opcję druku i kodowania grubszych etykiet RFID dla metalowych pojemników i zasobów. Dwa porty USB hosta – większa elastyczność Dwa porty hosta USB umożliwiają bezpośrednie podłączenie wielu urządzeń USB różnego typu. Przy użyciu pamięci przenośnej USB można wykonać kopię oprogramowania układowego, plików i konfiguracji lub w łatwy sposób drukować i przesyłać formaty. Jednoczesne podłączenie do drukarki skanera i klawiatury uprości zaś proces wprowadzania danych – dzięki dwóm portom hosta nie trzeba odłączać jednego urządzenia peryferyjnego, aby móc podłączyć drugie. Budowa umożliwiająca wprowadzanie zmian w miarę zmieniania się potrzeb firmy Drukarkę ZT400 można indywidualnie dostosowywać, dodając szereg opcji do obsługi nośników, które można zainstalować w ciągu kilku minut. Dwa otwarte gniazda interfejsów pozwalają korzystać z dodatkowych opcji łączności. A duża moc obliczeniowa i pamięć oznaczają, że drukarka będzie mogła obsługiwać aktualizacje oprogramowania układowego i nowe narzędzia Print DNA jeszcze przez długie lata. Prostota integracji i obsługi Duży, kolorowy wyświetlacz dotykowy znacznie upraszcza obsługę Konfiguracja i obsługa drukarki ZT400 jest bardzo łatwa dzięki intuicyjnemu, opartemu na ikonach interfejsowi. Kolorowy ekran dotykowy 4,3" umożliwia szybkie przeglądanie ustawień drukarki za pomocą przyjaznych ikon menu w celu zmiany języka, ustawień drukarki, opcji łączności i nie tylko. Ekrany dotykowe firmy Zebra zostały precyzyjnie zaprojektowane oraz poddane rygorystycznym testom, aby zapewnić trwałość i niezawodność dorównującą pozostałym produktom z portfolio drukarek Zebra. Obejmuje to wyjątkową odporność na temperaturę, wilgotność, kurz i inne czynniki środowiskowe, z której słyną urządzenia firmy Zebra. Oznaczone kolorami alerty są doskonale widoczne z dużej odległości, gdy drukarka zostanie wstrzymana lub przejdzie w stan błędu, dzięki czemu od razu wiesz, czego potrzeba, aby przywrócić ją do stanu sprawności. Zgodność wsteczna z praktycznie wszystkimi istniejącymi drukarkami Niezależnie od tego, czy Twoja firma eksploatuje drukarki marki Zebra, czy też drukarki marki konkurencyjnej, w ZT400 możesz wykorzystywać te same formaty etykiet i aplikacje. Obsługa zarówno języka EPL, jak i ZPL ułatwia migrację z innej drukarki biurkowej marki Zebra. A dzięki aplikacji Virtual Devices ZT400 może używać języków stosowanych zazwyczaj w drukarkach innych marek. Łatwe ładowanie nośników i taśmy Boczne ładowanie materiałów eksploatacyjnych upraszcza i przyspiesza proces ładowania i sprawia, że jest on bardziej intuicyjny. Oznaczone kolorami ścieżki pokazujące sposób ładowania nośników i taśmy barwiącej prowadzą użytkownika przez proces ich instalacji, a podświetlane ścieżki sprawiają, że czynność ta jest łatwa do wykonania nawet w słabo oświetlonych miejscach. Kompaktowa budowa – możliwość eksploatacji w większej liczbie miejsc Konstrukcja ze składaną pokrywą umożliwia łatwą eksploatację drukarki w miejscach, gdzie ilość wolnej przestrzeni jest bardzo ograniczona. Certyfikat ENERGY STAR® oznacza, że jest ona energooszczędna, dzięki czemu ponoszone przez użytkownika koszty eksploatacji w ciągu cyklu jej życia są niższe. Bezpośrednia łączność z przemysłową siecią Ethernet Opcja Network Connect umożliwia łączenie drukarek ZT400 bezpośrednio z przemysłową siecią Ethernet bez konieczności korzystania z żadnego dodatkowego sprzętu. Eliminuje to słabe strony wrażliwe na atak, zwiększa bezpieczeństwo i pozwala zaoszczędzić szereg godzin pracy potrzebnej do skonfigurowania urządzeń oraz zarządzania nimi i rozwiązywania problemów. Parowanie urządzeń i dostęp do informacji za jednym dotknięciem Aplikacja Print Touch™ pozwala sparować jednym dotknięciem drukarki z serii ZT400 z urządzeniami obsługującymi łączność NFC. Dynamiczne kody QR zapewniają natychmiastowy dostęp do potrzebnych danych takich jak filmy instruktażowe lub pomoc techniczna. Łatwość zarządzania Zebra Print DNA – odmienia drukarki od wewnątrz Jeżeli chodzi o maksymalne zwiększenie korzyści zapewnianych przez drukarkę, sam sprzęt to dopiero początek. Seria ZT400 działa pod stworzonym przez firmę Zebra solidnym systemem operacyjnym Link-OS do drukarek oraz oprogramowaniem Print DNA – zestawem narzędzi programistycznych zwiększających produktywność i widoczność oraz usprawniających zarządzanie. Pozwalają one uzyskać najwyższej jakości środowisko i wyniki druku poprzez lepszą pracę i łatwiejszą integrację drukarek oraz prostsze zarządzanie zdalne urządzeniami. Łatwe zarządzanie wszystkimi drukarkami placówki – z jednego miejsca Nasze kompleksowe i elastyczne narzędzia do zarządzania zdalnego umożliwiają konserwację, zabezpieczanie i rozwiązywanie problemów z drukarkami w prosty i łatwy sposób, z dowolnego miejsca i w dowolnym czasie. Dzięki aplikacji Printer Profile Manager Enterprise, opcji dostępnej w ramach pakietu Print DNA, można zarządzać jedną drukarką, grupą konkretnych drukarek lub wszystkimi drukarkami, niezależnie od tego, gdzie na świecie się one znajdują. To obsługiwane z poziomu przeglądarki rozwiązanie umożliwia natychmiastowe wykrywanie wszystkich podłączonych do sieci drukarek z systemem Link-OS – nie ma konieczności ręcznego lokalizowania, konfigurowania i diagnozowania drukarek. Poza opcjonalnymi narzędziami do zarządzania zdalnego klasy korporacyjnej oferujemy pełny zestaw bezpłatnych programów narzędziowych do wdrażania, które upraszczają pierwszą instalację i konfigurację drukarki. Bezproblemowa integracja z istniejącym systemem do zarządzania urządzeniami Zyskaj możliwość prostego zarządzania wszystkimi drukarkami i urządzeniami marki Zebra – łącznie z serią ZT400 – z poziomu jednego ekranu. Wchodzące w skład rozwiązań Print DNA oprogramowanie łączące MDM Connectors umożliwia łatwą integrację podłączonych do sieci drukarek z serii ZT400 z istniejącym systemem AirWatch lub SOTI MobiControl do zarządzania urządzeniami. Wydajność, na którą można liczyć Maksymalna przepustowość i wydajność Uniknij spowolnienia tempa pracy i procesów operacyjnych związanego z czekaniem na wydrukowanie etykiety przez drukarkę. Najwyższa w tej klasie urządzeń wydajność zapewnia krótki czas wydruku pierwszej etykiety i wysoką przepustowość, co pozwala zadbać o to, by etykiety były gotowe wtedy, gdy ich potrzebujesz. Trwałość i wytrzymałość doskonała do trudnych zastosowań Niezawodne drukarki z serii ZT400 będą służyć Twojej firmie przez wiele lat. Trwała metalowa rama wytrzyma nawet najtrudniejsze warunki pracy, a odporna powłoka ochroni głowicę drukarki podczas druku w trybie termicznym, co zmniejsza częstotliwość koniecznej wymiany głowic. Funkcja wykrywania elementu głowicy drukującej pozwala zapewnić optymalną jakość druku. Każdy szczegół został starannie zaprojektowany i przetestowany, aby zapewniać maksymalną dostępność drukarki do pracy przez cały okres jej eksploatacji – od wykonanych z włókna węglowego wzmocnień przekładni po kabel USB o wysokiej retencji. Seria ZT400 – dane techniczne Wyposażenie standardowe * Technologie druku: druk termotransferowy i termiczny * Boczny załadunek materiałów eksploatacyjnych upraszczający proces ładowania nośników i taśmy * Budownictwo Metalowa rama i składana, metalowa pokrywa zasobnika nośników z dużym, przezroczystym oknem * Cienkowarstwowa głowica drukująca z technologią E3™ Element * Komunikacja: Szybki port USB 2.0, port szeregowy RS-232, Ethernet 10/100, Bluetooth 4.1, dwa porty hosta USB Energy™ Equalizer, zapewniająca wysoką jakość druku * Kolorowy ekran dotykowy 4,3" z intuicyjnym menu umożliwia szybką obsługę i zarządzanie ustawieniami zarządzanie * Certyfikat ENERGY STAR * Dwukolorowe diody LED szybko informujące o stanie drukarki * Zebra Designer Essentials: łatwe w użyciu narzędzie do projektowania etykiet, dostępne bezpłatnie na stronie www.zebra.com/zebradesigner Parametry fizyczne Wymiary (przy zamkniętej pokrywie)* ZT411: 19,5 in (dł.) x 10,6 in (szer.) × 12.75 in (wys.) 495 mm (dł.) × 269 mm (szer.) × 324 mm (wys.) ZT421: 19,5 in (dł.) x 13,25 in (szer.) x 12,75 in (wys.) 495 mm (dł.) × 336 mm (szer.) × 324 mm (wys.) Wymiary dotyczą podstawowego modelu drukarki. Skonsultuj się z przedstawicielem handlowym, aby uzyskać szczegółowe informacje dotyczące innych konfiguracji. Waga ZT411: 36 lb / 16,33 kg ZT421: 40 lb / 18,14 kg Parametry drukarki Opcje i akcesoria Czcionki i grafika 16 rezydentnych rozszerzalnych czcionek bitmapowych ZPL II i dwie rezydentne skalowalne czcionki ZPL Azjatyckie i inne międzynarodowe skalowalne i wygładzane Unicode™: do druku wielojęzycznego czcionki bitmapowe Pobierane obiekty obejmują grafikę, czcionki skalowalne i Międzynarodowe zestawy znaków IBM Code Page 850 dostępne są dla czcionek A, B, C, D, E, F, G i 0 za pośrednictwem sterowania programowego Obsługa Code Page 1250, 1252, 1253, 1254, 1255 dla czcionki 0 bitmapowe, szablony i formaty etykiet 64 MB dostępnej dla użytkownika pamięci nieulotnej do 8 MB dostępnej dla użytkownika pamięci SDRAM przechowywania obiektów pobieranych Kody kreskowe Parametry nośników Optymalne zastosowania serii ZT400: Sektor produkcji * Praca w toku * Etykietowanie opakowań * Oznaczenia identyfikacyjne produktów/numery seryjne * Etykiety odbiorcze/etykiety składowania Transport i logistyka * Kompletacja * Wysyłka i przyjmowanie towaru zamówień/pakowanie * Przeładunek * Znakowanie zgodności Handel detaliczny * Centra dystrybucyjne * Obsługa zaplecza Sektor ochrony zdrowia * Etykiety laboratoryjne * Śledzenie zasobów * Etykiety w bankach krwi * Etykiety do zastosowań w aptekach Parametry nośników Spełniane normy Oprogramowanie Print DNA Parametry taśmy barwiącej Informacje dotyczące środowiska Oprogramowanie układowe (firmware) ZBI 2.0™ – opcjonalny zaawansowany język programowania, umożliwiający drukarkom obsługę niezależnych aplikacji, łączenie z urządzeniami peryferyjnymi i wiele więcej. ZPL i ZPL II® – język programowania Zebra Programming Language umożliwia zaawansowane formatowanie etykiet i kontrolę drukarki; zgodny ze wszystkimi drukarkami Zebra. EPL i EPL2™ – język programowania Eltron® z trybem liniowym upraszcza formatowanie etykiet i zapewnia zgodność formatu ze starszymi systemami. (EPL dostępny wyłącznie w modelach o rozdzielczości 203 dpi) Parametry elektryczne Zasilacz samonastawny (zgodny z PFC) 100-240 V AC, 50-60 Hz; z certyfikatem ENERGY STAR Polecane usługi Usługi Zebra OneCare Essential i Select zapewniają maksymalną dostępność i wydajność urządzeń. Obejmują one całodobową pomoc techniczną, pełną obsługę serwisową, przyspieszoną wymianę urządzeń wymagających naprawy oraz aktualizacje oprogramowania. Opcjonalne usługi pomocy technicznej i zapewniania widoczności są dostępne. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.zebra.com/zebraonecare. (Uwaga: dostępność usług może się różnić w zależności od regionu). Przypisy Pod warunkiem dostępności funkcji. Dane techniczne mogą ulec zmianie bez powiadomienia. Oprogramowanie Print DNA Ta drukarka jest obsługiwana przez Print DNA – nasz zaawansowany zestaw aplikacji, programów narzędziowych i narzędzi dla programistów, które zapewniają lepsze wyniki, prostsze zarządzanie zdalne i łatwiejszą integrację naszych drukarek. Dostępne funkcje rozwiązań Print DNA mogą zależeć od konkretnego modelu i konieczne może być zawarcie umowy o usługi wsparcia. Więcej informacji na stronie: www.zebra.com/printdna Wszelkie prawa zastrzeżone. Zebra i stylizowany obraz głowy zebry są znakami handlowymi firmy ZTC, zarejestrowanymi w wielu jurysdykcjach na całym świecie. Wszystkie pozostałe znaki handlowe należą do odpowiednich właścicieli. ©2024 ZTC i/lub podmioty z nią powiązane. 09/15/2023 HTML	<urn:uuid:05d06514-5f45-414b-875e-32373135b9c2>	finepdfs	1.107422	CC-MAIN-2024-10	https://weilandt-elektronik.pl/new2/wp-content/uploads/2024/02/zt400-series-spec-sheet-pl-pl.pdf	2024-03-01T15:24:07+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947475311.93/warc/CC-MAIN-20240301125520-20240301155520-00384.warc.gz	607,544,187	0.999901	0.999954	0.999954	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3381, 9227, 11845, 13679, 13965 ]	1	0
Koszty ogrzewania pompą ciepła powietrze/woda – dom jednorodzinny Michał Zalewski Jednym z moøliwych rozwiπzaÒ w zakresie ogrzewania domÛw jednorodzinnych jest zastosowanie pompy ciep≥a powietrze/woda. Artyku≥ prezentuje analizÍ kosztÛw eksploatacji takiego ürÛd≥a ciep≥a, w oparciu o zapis danych z realnie dzia≥ajπcej instalacji. WybÛr ürÛd≥a ciep≥a dla domu jednorodzinnego moøe byÊ duøym wyzwaniem dla úwiadomego uøytkownika. Wydaje siÍ, øe nie ma jednego najlepszego systemu ogrzewania dla tego typu obiektÛw. Z jednej strony zagadnienie techniczne ogrzewania doúÊ prostego budynku, jakim jest dom jednorodzinny, ma co najmniej kilka rozwiπzaÒ, ktÛre mogπ byÊ uznane za rÛwnorzÍdne, a z drugiej o ostatecznej decyzji i wyborze decydujπ czÍsto bardzo lokalne czynniki, takie jak: ï lokalizacja i wielkoúÊ dzia≥ki, ï wielkoúÊ domu, ï dostÍpnoúÊ mediÛw, ï zasobnoúÊ inwestora, ï gwarancja, ï dostÍpnoúÊ i niezawodnoúÊ serwisu, ï zaawansowanie techniczne uøytkownika i moøliwoúci zarzπdzania systemem, ï zaufanie do oferenta, konsultanta czy doradcy, ï referencje od innych uøytkownikÛw i inne. Referencja Zestawienie zaprezentowane poniøej jest rodzajem referencji. Przez okres oko≥o 16 miesiÍcy, czyli od paüdziernika 2011 roku do stycznia 2013 roku, uøytkownik pompy ciep≥a typu powietrze/woda wykorzystanej do ogrzewania domu jednorodzinnego zbiera≥ dane dotyczπce poboru energii i temperatur. Samo porÛwnanie prostego wskaünika, jakim jest koszt energii elektrycznej, nie jest w 100% miarodajne w przypadku eksploatacji pompy ciep≥a, ale moøe staÊ siÍ jednym z istotnych argumentÛw przy podejmowaniu decyzji o wyborze ürÛd≥a ciep≥a. Jest rÛwnieø rzeczπ oczywistπ, øe prosty koszt wynikajπcy z rachunkÛw nie uwzglÍdnia wielu innych czynnikÛw: zwyczajÛw domownikÛw, ich dyscypliny w podejmowaniu prostych dzia≥aÒ energooszczÍdnych (úwiadome wietrzenie pomieszczeÒ, regulacja temperatury za pomocπ zaworÛw termostatycznych, programy obniøeÒ nocnych itp.). Mimo to analiza kosztÛw energii moøe byÊ g≥Ûwnπ bazπ u≥atwiajπcπ odniesienie siÍ do tego rodzaju technologii ogrzewania. 36 Rys. 2. Do ogrzewania wykorzystano powietrznπ pompÍ ciep≥a Waterstage High Power firmy Fujitsu General marzec 2014 koszty ogrzewania pompπ ciep ≥a p o w i e t r z e / w o d a Instalacja grzewcza Omawiany dom jest zlokalizowany w okolicach Bia≥egostoku, ma powierzchniÍ uøytkowπ 250 m 2 i ca≥kowitπ powierzchniÍ ogrzewanπ 290 m 2 . Do ogrzewania wykorzystano powietrznπ pompÍ ciep≥a Waterstage High Power firmy Fujitsu General ñ model WSYK160DA9 WOYK160LAT, z oferty firmy Klima-Therm. Jest to pompa zasilana 3-fazowo, przeznaczona do pracy przy temperaturach zewnÍtrznych od -20 do +35 o C, o mocy 16 kW. Funkcje pompy to ogrzewanie (c.o.) i przygotowanie ciep≥ej wody uøytkowej (c.w.u.). System grzewczy pracuje z regulacjπ pogodowπ, instalacja wewnÍtrzna to g≥Ûwnie grzejniki z elementami ogrzewania pod≥ogowego (≥azienki i posadzki ceramiczne). Roczny rozk≥ad temperatur na podstawie wieloletnich pomiarÛw ze stacji pogodowej przedstawia rys. 4. Uøytkownik domu w okresie od paüdziernika 2011 rok do stycznia 2013 roku prowadzi≥ pomiary temperatur zewnÍtrznych, wewnÍtrznych, poboru energii elektrycznej oraz kosztÛw energii. Dane zosta≥y zebrane w tabeli 1. Analiza Koszty zosta≥y oszacowane w dwÛch wariantach. Przy wykorzystaniu opcji jednotaryfowej oraz przy wykorzystaniu opcji dwutaryfowej, przy czym przy opcji dwutaryfowej koszt jest niøszy o blisko 20%. Interesujπce jest porÛwnanie takiego domu do domu ogrzewanego paliwem gazowym za pomocπ kot≥a kondensacyjnego. W tym przypadku dane pochodzπ z portalu ebok udostÍpnionego przez PGNiG dla odbior- R E K L A M A cÛw gazu. PorÛwnywany dom to obiekt o powierzchni oko≥o 250 m 2 , rÛwnieø, tak jak dom z Podlasia, zbudowany w pierwszej dekadzie XXI w. Instalacja ogrzewania takøe g≥Ûwnie bazuje na grzejnikach z elementami ogrzewania pod≥ogowego. Zuøycie gazu przedstawia tabela 2. 37 W opisanym okresie koszty wynikajπce z rachunkÛw za gaz wynios≥y 8 055 z≥ przy kosztach dla pompy ciep≥a 5 600 z≥ dla dwutaryfowego licznika oraz 6 700 z≥ dla licznika jednotaryfowego. Podsumowanie Jak widaÊ z powyøszych danych, pompa ciep≥a powietrze/woda jest systemem ogrzewania wartym rozwaøenia przy po- dejmowaniu decyzji o wyborze domowej technologii grzewczej. Koszty takiego ogrzewania przy zastosowaniu odpowiednich taryf mogπ byÊ niskie. Przy szacowaniu kosztÛw eksploatacji warto takøe wspomnieÊ o jeszcze jednym wskaüniku: wzroúcie cen paliw. Z analiz firmy Klima-Therm wynika, øe úredni koszt jednej kilowatogodziny w 2011 roku wynosi≥ 0,59 z≥, w 2012 roku oko≥o 0,67 z≥/kWh ñ czyli nastπpi≥ wzrost o oko≥o 8%. Dla gazu te wartoúci przedstawiajπ siÍ nastÍpujπco: w 2011 roku koszt úredni wynosi≥ 2,1 z≥/m 3 natomiast w 2012 roku 2,3 z≥/m 3 ñ czyli nastπpi≥ wzrost o oko≥o 9%. èrÛd≥o: portal ebok dla klientÛw PGNiG 38 Micha≥ Zalewski Autor jest kierownikiem Sekcji SzkoleÒ firmy Klima-Therm KLIMA-THERM S.A. FUJITSU GENERAL PARTNER ul. Budowlanych 48 80-298 GdaÒsk tel. (58) 768 03 33 fax (58) 768 03 00 ul. Ostrobramska 101 A 04-041 Warszawa tel. (22) 517 36 00 fax (22) 879 99 07 www.klima-therm.pl marzec 2014	<urn:uuid:447edc2f-d901-4fe3-9a5b-600b0d1ef93a>	finepdfs	2.298828	CC-MAIN-2024-42	https://szkolenia.klima-therm.com/files/baza-wiedzy/ogrzewanie/koszty_ogrzewania_pompa_ciepla_waterstage__systemy_instalacyjne_03-2014.pdf	2024-10-05T23:59:24+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253393.48/warc/CC-MAIN-20241005235613-20241006025613-00624.warc.gz	484,966,108	0.998456	0.998766	0.998766	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2206, 3952, 5194 ]	2	0
Załącznik do Uchwały nr ………….………… Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia………….2016 r. Harmonogram naborów wniosków o dofinansowanie w trybie konkursowym dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020 na 2016 rok 1 wersja z dnia 31 marca 2016 r. a (1.1.) Do wsparcia mogą być zgłaszane tylko przedsięwzięcia uwzględnione w KT WiM. b (1.3.6) W ramach poddziałania wyszczególniono dwa schematy: Schemat A) wsparcie doradcze i szkoleniowe podmiotów wspierających przedsiębiorczość, w tym zarządzających parkami przemysłowymi, naukowo-technologicznymi, inkubatorami przedsiębiorczości, ośrodków innowacji (w oparciu o zidentyfikowane potrzeby instytucji); Schemat B) przygotowanie i świadczenie pakietowych usług służących podniesieniu innowacyjności firm (w ramach tego typu przedsięwzięć również promocja rozwoju technologicznego innowacyjności), w tym inwestycje w infrastrukturę, wyłącznie w celu świadczenia nowych usług; (profesjonalizacja usług). OŚ PRIORYTETOWA 2 KADRY DLA GOSPODARKI c Termin uzależniony od przyjęcia Strategii ZIT. systemu oświaty prowadzących uwzględniające niezbędne kwalifikacje oraz umiejętności ucznia/słuchacza, które zostaną wykorzystane podczas realizacji stażu/praktyki; b) zdiagnozowanie ucznia/słuchacza pod kątem uzupełnienia jego kwalifikacji i umiejętności zawodowych oraz kompetencji miękkich ułatwiających wejście na rynek pracy/kontynuację nauki; c) wyposażenie ucznia/słuchacza w: dodatkowe kwalifikacje/umiejętności zawodowe oraz jeżeli zachodzi potrzeba w miękkie kompetencje pracownicze. Ww. kwalifikacje/umiejętności zostaną uzyskane w trakcie kursów/szkoleń powiązanych z profilem kształcenia, wybranych przy udziale pracodawców lub przedsiębiorców, tak aby efektywnie wykorzystać je podczas zorganizowanego stażu/praktyki; d) realizacja kształcenia praktycznego (staże/praktyki) dla uczniów/słuchaczy w rzeczywistych warunkach pracy. We wskazanym modelu istnieje również możliwość uzupełnienia ww. działań o tworzenie klas patronackich i/lub realizację kursów przygotowawczych (dla uczniów/słuchaczy) na studia we współpracy ze szkołami wyższymi. II MODEL PROJEKTU Model zakłada realizację obligatoryjnych d Termin uzależniony od przyjęcia Strategii ZIT. w Olsztynie uzyskane w trakcie kursów/szkoleń powiązanych z profilem kształcenia, wybranych przy udziale pracodawców lub przedsiębiorców ,tak aby efektywnie wykorzystać je podczas zorganizowanego stażu/praktyki. d) realizacja kształcenia praktycznego (staże/praktyki) dla uczniów/słuchaczy w rzeczywistych warunkach pracy. We wskazanym modelu istnieje również możliwość uzupełnienia ww. działań o tworzenie klas patronackich i/lub realizację kursów przygotowawczych (dla uczniów/słuchaczy) na studia we współpracy ze szkołami wyższymi. II MODEL PROJEKTU Model zakłada realizację obligatoryjnych działań zawartych w Modelu I uzupełnionych o wsparcie na rzecz doskonalenia umiejętności i kompetencji zawodowych nauczycieli kształcenia zawodowego oraz instruktorów praktycznej nauki zawodu, (np. kursy kwalifikacyjne lub szkolenia doskonalące w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem, studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela przedmiotów zawodowych albo obejmujących zakresem tematykę związaną z nauczanym zawodem, programy walidacji i certyfikacji wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych w pracy dydaktycznej, nadawanie uprawnień egzaminatora w zawodzie instruktorom praktycznej nauki zawodu na terenie przedsiębiorstw), w tym obligatoryjnie staże lub praktyki w przedsiębiorstwach. We wskazanym modelu istnieje również możliwość uzupełnienia ww. działań o tworzenie klas patronackich i/lub realizację kursów przygotowawczych (dla uczniów/słuchaczy) na studia we współpracy ze szkołami wyższymi. III MODEL PROJEKTU Model zakłada doposażenie bazy dydaktycznej szkół i placówek prowadzących kształcenie zawodowe przy jednoczesnym: a) wprowadzeniu nowego zawodu/nowych zawodów na użytek specyficznych zdiagnozowanych potrzeb firm z regionu (szczególnie w obszarach inteligentnych specjalizacji) i/lub b) zmodernizowaniu/dopasowaniu metod i treści kształcenia i szkolenia do zapotrzebowania rynku pracy. Przedmiotowy model zakłada również wsparcie na rzecz doskonalenia umiejętności i kompetencji zawodowych nauczycieli kształcenia zawodowego oraz instruktorów praktycznej nauki zawodu (np. kursy kwalifikacyjne lub szkolenia doskonalące w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem, studia podyplomowe przygotowujące do OŚ PRIORYTETOWA 3 CYFROWY REGION Działanie 3.1 Cyfrowa dostępność informacji sektora publicznego oraz wysoka jakość e-usług publicznych sierpień 2016 wykonywania zawodu nauczyciela przedmiotów zawodowych albo obejmujących zakresem tematykę związaną z nauczanym zawodem, programy walidacji i certyfikacji wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych w pracy dydaktycznej, nadawanie uprawnień egzaminatora w zawodzie instruktorom praktycznej nauki zawodu na terenie przedsiębiorstw), w tym obligatoryjnie staże lub praktyki w przedsiębiorstwach. We wskazanym modelu istnieje również możliwość tworzenia klas patronackich. * Preferencje w zakresie wprowadzania nowych zawodów będą miały kierunki służące rozwojowi inteligentnych specjalizacji województwa. * Wprowadzaniu nowych zawodów winno również towarzyszyć wygaszanie starych, na których absolwentów znacząco zmniejsza się zapotrzebowanie. - Budowa systemów informacji przestrzennej: rozwój i integracja danych przestrzennych oraz budowa i rozbudowa platform informacji przestrzennej; digitalizacja, harmonizacja i uzupełnienie baz danych zasobów 13 089 300,00 zł (3 000 000,00 euro) Urząd Marszałkowski Województwa WarmińskoMazurskiego w Olsztynie EFRR ludzkimi, tworzenie narzędzi władzy ustawodawczej i legislacyjnej w zakresie informacji w systemie ochrony zdrowia. - Cyfryzacja dokumentacji medycznej placówek ochrony zdrowia: projekty mające na celu uruchomienie w podmiotach leczniczych świadczących usługi w publicznym systemie ochrony zdrowia prowadzenia elektronicznej dokumentacji medycznej w sposób spełniający wymagania ustawy z dnia28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (t. j. Dz. U. 2015 poz. 636). - Wprowadzanie systemów udostępniania zasobów cyfrowych o zdarzeniach i rejestrów medycznych: projekty umożliwiające przekazywanie przez świadczeniodawców informacji o udzielonych, udzielanych i planowanych świadczeniach opieki zdrowotnej, dostęp usługobiorców do tych informacji, wymianę pomiędzy świadczeniodawcami danych zawartych w elektronicznej dokumentacji medycznej niezbędnych do zapewnienia ciągłości leczenia oraz dokumentów elektronicznych w celu prowadzenia diagnostyki, leczenia oraz zaopatrzenia pacjentów w produkty lecznicze i wyroby medyczne. Wprowadzane rozwiązania technologiczne muszą zapewniać udostępnianie i wymianę danych za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Gromadzenia, e (4.3.1) W przypadku wymiany źródeł ciepła wsparcie może być udzielne na inwestycje w kotły spalające biomasę lub paliwa gazowe, gdy w ich wyniku osiągnięte zostanie znaczne zwiększenie efektywności energetycznej oraz gdy istnieją szczególnie pilne potrzeby. Inwestycje te muszą przyczyniać się do zmniejszenia CO2 (o co najmniej 30% w przypadku zmiany spalanego paliwa) i innych zanieczyszczeń powietrza oraz do znacznego zwiększenia oszczędności energii. Wspomniane inwestycje mogą zostać wsparte jedynie w przypadku, gdy nie jest uzasadnione ekonomicznie podłączenie do sieci ciepłowniczej na danym obszarze. Projekty powinny również być uzasadnione ekonomicznie i społecznie oraz przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu. f Z uwagi na konieczność zmiany SZOOP wynikającą ze zmiany interpretacji Komisji Europejskiej odnośnie realizacji projektów na drogach lokalnych poddziałania 4.4.2 Mobilny MOF oraz 4.4.1 Ekomobilny MOF zostaną połączone. Konkurs ten zostanie więc ogłoszony w planowanym terminie, zgodnie ze wskazaną alokacją oraz na wskazane typy projektów, zmieni się natomiast nazwa Działania na Ekomobilny MOF. - Budowa, przebudowa dróg lokalnych inżynierskich - wyłącznie jako element projektu; OŚ PRIORYTETOWA 9 DOSTĘP DO WYSOKIEJ JAKOŚCI USŁUG PUBLICZNYCH OŚ PRIORYTETOWA 10 REGIONALNY RYNEK PRACY 3 równoczesnych c) Edukacyjnym, których celem jest wzrost poziomu wykształcenia lub jego dostosowanie do potrzeb rynku pracy realizowanym poprzez m.in. skierowanie i sfinansowanie: - zajęć szkolnych związanych z uzupełnieniem wykształcenia lub zajęć w ramach kształcenia ustawicznego, mających na celu uzyskanie zawodu lub przygotowania zawodowego; - zajęć w ramach podnoszenia kluczowych kompetencji o charakterze zawodowym lub zdobywania nowych kompetencji, umiejętności zawodowych (np. kursy i szkolenia zawodowe); - usług wspierających aktywizację edukacyjną (np. brokera edukacyjnego). d) Zdrowotnym, których celem jest wyeliminowanie lub złagodzenie barier zdrowotnych utrudniających funkcjonowanie w społeczeństwie lub powodujących oddalenie od rynku pracy realizowanym m.in. poprzez skierowanie i sfinansowanie: - programu korekcyjnoedukacyjnego dla osób stosujących przemoc w rodzinie; - finansowanie kosztów badań lekarskich związanych dotyczącej wyboru lub zmiany zawodu, wyposażenie w kompetencje i kwalifikacje zawodowe oraz umiejętności pożądane na rynku pracy realizowanym poprzez m.in. organizację i sfinansowanie: - aktywizacji zawodowej osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym z wykorzystaniem m.in. doradcy zawodowego, trenera pracy, coacha, asystenta osoby niepełnosprawnej; - poradnictwa; - wsparcia indywidualnego oraz grupowego w zakresie podniesienia kompetencji zawodowych umożliwiających powrót na rynek pracy i aktywizację zawodową; - staży; - praktyk zawodowych; - uczestnictwa w zajęciach CIS, KIS lub reintegracji zawodowej u pracodawcy. c) Edukacyjnym, których celem jest wzrost poziomu wykształcenia lub jego dostosowanie do potrzeb rynku pracy realizowanym poprzez m.in. skierowanie i sfinansowanie: - zajęć szkolnych związanych z uzupełnieniem wykształcenia lub zajęć w ramach kształcenia ustawicznego, mających wykluczonych oraz zagrożonych zakłady aktywności zawodowej oraz wieku 50+ uczestnictwa i zwiększaniu szans na zatrudnienie aktywnej integracji o charakterze: w Olsztynie ROPS organizację i sfinansowanie: kluczowych kompetencji w rodzinie m.in. poprzez zastosowanie KGR, TSR, mediacji; wsparcie rodzin w rozwiązywaniu problemów opiekuńczowychowawczych, zmierzające do świadomego i odpowiedzialnego podejmowania i realizacji funkcji wynikających z rodzicielstwa (udział w zajęciach edukacyjnych/warsztatach/ poradnictwie, m.in. szkoła dla rodziców, zajęcia z wychowania bez przemocy, poradnictwo w zakresie problemów opiekuńczowychowawczych, edukacja w zakresie opieki nad osobami niesamodzielnymi tj. starszymi czy niepełnosprawnymi, edukacja przyszłych rodziców); wzmacnianie środowiskowych form wsparcia rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych (m.in. asystent rodziny, konsultant rodziny, rodziny wspierające, lokalne grupy wsparcia rodziny, mediator, itp.); organizacja i wsparcie grup samopomocowych, grup wsparcia i klubów dla rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym (borykających się z różnymi problemami m.in.: przemocą w rodzinie, uzależnieniami, bezradnością opiekuńczo rozwoju wiedzy lub kształtowaniu postaw, służących polepszeniu funkcjonowania rodziny, w tym m.in. wspólne wyjazdy rodzinne; wspieranie organizacji pomocy sąsiedzkiej, usług wolontariackich dla rodzin wykluczonych bądź zagrożonych wykluczeniem społecznym; usługi, mające na celu propagowanie i kształtowanie właściwych postaw członków rodzin wykluczonych bądź zagrożonych wykluczeniem społecznym, w szczególności dotkniętych problemami uzależnienia, problemami adaptacyjnymi po opuszczeniu zakładu karnego, bezdomności, polegające na organizacji spotkań z osobami, którym udało się przezwyciężyć te problemy; usługi wolontariackie przez lub na rzecz rodzin wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym. - Realizacja usług wspierających integrację rodzin ze środowiskiem lokalnym, prowadzących do aktywnego uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej i podejmowania działań na jej rzecz (np. wspólne działanie na rzecz poprawy przestrzeni publicznej z wykorzystaniem nabytych podczas aktywizacji zawodowej kompetencji, solidarnej w celu ułatwia dostępu do zatrudnienia Poddziałanie 11.3.2 Koordynacja ekonomii społecznej w regionie 1 Harmonogram jest planem naborów i może ulec zmianie. Dokumenty opublikowane są na stronie internetowej Instytucji Zarządzającej: http://rpo.warmia.mazury.pl. 2 Kwoty w zł ujęte w harmonogramie są kwotami orientacyjnymi. Właściwe kwoty zostaną podane w ogłoszeniu o konkursie. Wykaz skrótów: FS - Departament Europejskiego Funduszu Społecznego IF - Instrumenty Finansowe IP - Instytucja Pośrednicząca KT WiM - Kontrakt Terytorialny dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego ROPS - Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej EFRR - Departament Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego	<urn:uuid:c9502853-ac3d-4e57-b067-24c723d552de>	finepdfs	1.738281	CC-MAIN-2018-05	http://rpo.warmia.mazury.pl/zdjecia/strona/Harmonogram_2016/Harmonogram_2016_03_31.pdf	2018-01-21T08:15:35Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-05/segments/1516084890394.46/warc/CC-MAIN-20180121080507-20180121100507-00679.warc.gz	289,665,003	0.999942	0.999992	0.999992	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol...	pol_Latn	{}	false	[ 386, 1007, 1097, 1127, 2217, 2267, 2280, 3433, 4542, 5758, 5788, 6907, 6946, 7481, 7672, 8072, 8110, 8160, 8224, 8267, 8284, 9193, 9216, 10113, 10137, 10213, 10316, 10346, 10370, 11374, 12400, 13103 ]	1	0
Rada Miejska w Serocku Wspólne posiedzenie stałych Komisji Rady Miejskiej Protokół nr 10/2019 Posiedzenie w dniu 28 października 2019 Obrady rozpoczęto 28 października 2019 o godz. 15:00, a zakończono o godz. 19:55 tego samego dnia. W posiedzeniu wzięło udział 14 członków. Obecni: 1. Marek Biliński 2. Krzysztof Bonkowski 3. Sławomir Czerwiński 4. Bożena Kalinowska 5. Teresa Krzyżczkowska 6. Gabriela Książyk 7. Józef Lutomirski 8. Agnieszka Oktaba 9. Sławomir Osiewała 10. Jarosław Krzysztof Pielach 11. Aneta Rogucka 12. Mariusz Rosiński 13. Włodzimierz Skośkiewicz 14. Wiesław Winnicki 15. Krzysztof Zakolski W posiedzeniu Komisji udział wzięli także: 1. Artur Borkowski – Burmistrz Miasta i Gminy 2. Marek Bąbolski – Z-ca Burmistrz Miasta i Gminy Serock 3. Rafał Karpinski – Sekretarz Miasta i Gminy 4. Monika Ordak – Skarbnik Miasta i Gminy 5. Jakub Szymański – Kierownik Referatu GP 6. Bożena Kaczmarczyk – p.o. Kierownika Referatu RMP 7. Stanisław Paszkowski – Radca Prawny 1. Otwarcie posiedzenia i przedstawienie porządku obrad. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński otworzył posiedzenie, powitał wszystkich zebranych, poinformował, że w komisji bierze udział 11 członków. (radni Bożena Kalinowska, Aneta Rogucka i Marek Biliński spóźniли się na posiedzenie). Przewodniczący przedstawił porządek obrad, do którego nie zgłoszono zastrzeżeń. 1. Otwarcie posiedzenia i przedstawienie porządku obrad. 2. Przyjęcie protokołów z poprzednich posiedzeń. 3. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wydzierżawienia części działki nr 409 w obrębie Skubianka gm. Serock. 4. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Bolesławowo nazwy ul. Aleja Dębów. 5. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. ............... 6. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. Mokra. 7. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja C1 powiat legionowski woj. mazowieckie. 8. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja H, powiat legionowski, woj. mazowieckie – ETAP „A”. 9. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie pozostawienia bez dalszego biegu zgłoszenia kandydata na ławnika – Pani Ewy Elżbiety Sroczkowskiej, które nie spełnia wymogów formalnych. 10. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru ławnika do Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie. 11. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie kultury. 12. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. 13. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. 14. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyjęcia protokołu Komisji Rewizyjnej z kontroli problemowej dotyczącej realizacji zadań i funkcjonowania Centrum Kultury i Czytelnictwa. 15. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie likwidacji jednostki budżetowej Miasta i Gminy Serock Ośrodek Sportu i Rekreacji. 16. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Serock na lata 2019-2034. 17. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wprowadzenia zmian w budżecie Miasta i Gminy Serock w 2019 roku 18. Sprawy różne. 19. Zakończenie posiedzenia. Głosowano w sprawie: Otwarcie posiedzenia i przedstawienie porządku obrad. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Krzysztof Bońkowski, Sławomir Czerwiński, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Jarosław Krzysztof Pielach, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Marek Biliński, Bożena Kalinowska, Agnieszka Oktaba, Aneta Rogucka 2. Przyjęcie protokołów z poprzednich posiedzeń. Protokoły zostały przyjęte. 3. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wydzierżawienia części działki nr 409 w obrębie Skubianka gm. Serock. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Projekt uchwały dotyczy wydzierżawienia części działki o powierzchni 43 m². Działka przylega do Cmentarza parafialnego w Woli Kiełpińskiej. Część ww. nieruchomości jest wydzierżawiona na okres do dnia 10.11.2021 r. i prowadzona jest tam działalność handlowa, sprzedaż m.in. zniczy. Obecnie dzierżawca wyraża wolę dalszego użytkowania gruntu o większej powierzchni. Radny Krzysztof Bońkowski zapytał czy nie ograniczy to miejsca innym podmiotom, które chciałyby się tam rozstawić. Kierownik Referatu GP Jakub Szymański odpowiedział, że działka ma kilka hektarów powierzchni, znaczna część jest przeznaczona na parking, a na dzień dzisiejszy jest dwóch zainteresowanych dzierżawą. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wydzierżawienia części działki nr 409 w obrębie Skubianka gm. Serock. Wyniki głosowania ZA: 12, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 1, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 2 Wyniki imienne: ZA (12) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Sławomir Czerwiński, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Jarosław Krzysztof Pielach, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski WSTRZYMUJĘ SIĘ (1) Bożena Kalinowska NIEOBECNI (2) Agnieszka Oktaba, Aneta Rogucka 4. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Bolesławowo nazwy ul. Aleja Dębów. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Właściciele działki przylegającej do drogi wewnętrznej zwrócili się z wnioskiem o nadanie jej nazwy ul. Aleja Dębów. Działki stanowią przedłużenie drogi oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 17/30, której uchwałą Rady Miejskiej 476/LII/2014 nadano nazwę ul. Aleja Dębów. Właściciele ww. drogi wyrazili zgodę na nadanie drodze ww. nazwy. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Bolesławowo nazwy ul. Aleja Dębów. Wyniki głosowania ZA: 13, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 2 Wyniki imienne: ZA (13) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Sławomir Czerwiński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Jarosław Krzysztof Pielach, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (2) Agnieszka Oktaba, Aneta Rogucka 5. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. ................. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Współwłaściciel drogi wewnętrznej zwrócił się z prośbą o nadanie jej nazw ul. Tomka Czereśniaka. Wszyscy współwłaściciele ww. drogi wyrazili zgodę na nadanie drodze ww. nazwy. Radny Włodzimierz Skośkiewicz powiedział, że nie jest to dobra nazwa na ulicę i będzie głosował przeciw. Radny Krzysztof Zakolski zapytał ilu jest współwłaścicieli tej drogi. Kierownik Referatu GP Jakub Szymański odpowiedział, że trzy osoby. Radny Sławomir Osiwała zapytał jaki jest tam teraz adres. Kierownik Szymański odpowiedział, że na razie nie ma tam zabudowy. Wiceprzewodniczący Rady Józef Lutomirski zapytał jakie są nazwy ulic sąsiednich, ponieważ ta informacja zdecyduje o tym jak będzie głosował, Kierownik Szymański odpowiedział, że od południa jest ul. Serocka, droga okalająca ten teren to ul. Ogrody i odchodząca od niej na północ ul. Dęby. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński powiedział, że ma takie zdanie jak przedmówcy i ta nazwa nie koresponduje z innymi w tej okolicy. Radny Krzysztof Zakolski przypomniał, że kilka lat temu Rada nadała nazwę ul. Tolka Banana i ta ulica istnieje, zdaniem radnego ul. Tomka Czeresiąka jest w podobnym stylu. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. Tomka Czeresiąka Wyniki głosowania ZA: 1, PRZECIW: 9, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 3, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 2 Wyniki imienne: ZA (1) Krzysztof Zakolski PRZECIW (9) Marek Biliński, Sławomir Czerwiński, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Jarosław Krzysztof Pielach, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz WSTRZYMUJĘ SIĘ (3) Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Wiesław Winnicki NIEOBECNI (2) Agnieszka Oktaba, Aneta Rogucka 6. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. Mokra. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Współwłaściciele drogi wewnętrznej zwrócili się z wnioskiem o nadanie jej nazwy ul. Mokra. Wszyscy współwłaściciele, a jest ich osiem, wyrazili zgodę na nadanie jej ww. nazwy. Przy drodze nie ma jeszcze zabudowań. Radny Krzysztof Zakolski zapytał jaka jest szerokość tej drogi. Kierownik Szymański odpowiedział, że 10 metrów. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie nadania drodze położonej w miejscowości Nowa Wieś nazwy ul. Mokra. Wyniki głosowania ZA: 12, PRZECIW: 1, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 2 Wyniki imienne: ZA (12) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Sławomir Czerwiński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Jarosław Krzysztof Pielach, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski PRZECIW (1) Sławomir Osiwała NIEOBECNI (2) Agnieszka Oktaba, Aneta Rogucka 7. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja C1 powiat legionowski woj. mazowieckie. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Przedkładany projekt uchwały dotyczy przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Borowej Góry. Zmiana drobna, ale w pewnym względzie znacząca dotyczy terenu jednej drogi publicznej. Jedna z zaprojektowanych dróg – KDD2, zaprojektowana w całości po gruntach prywatnych miała wg planu stanowić łącznik między ulicami Lipową i ul. Długą. Jednakże w planie nie przewidziano przełotowego charakteru drogi publicznej, lecz miała ona oprzeć się w części o istniejącą drogę wewnętrzną KDW2. Realizacja drogi KDD2 miałaby w całości obejmować grunty jednego właściciela prywatnego. Obszar obecnie skomunikowany jest drogą wewnętrzną o szerokości 6 m, zakończony placem do zawracania. Do Urzędu Miasta i Gminy w Serocku wpłynął wniosek właściciela o usunięcie drogi KDD2 z planu. Przylegle tereny zabudowy z powodzeniem mogą być obsługiwane za pośrednictwem istniejącego i projektowanego układu drogowego. Ponadto zachodzi potrzeba aktualizacji zapisów dotyczących realizacji infrastruktury technicznej, chodzi o możliwość pozyskania energii z odnawialnych źródeł energii. Radny Sławomir Osiwała zapytał czy zaproponowane w uchwale zmiany są na tyle przemyślane, że żadnych innych nie trzeba będzie już wnosić. Kierownik Referatu GP Jakub Szymański odpowiedział, że nigdy nie jest wiadomo, kiedy będzie potrzeba wprowadzenia jakiś zmian. Plany trzeba aktualizować i na pewno pojawią się jeszcze jakieś inne wątki. Radny Krzysztof Zakolski zapytał o obszary, na których będzie wymagana zgodna na montaż fotowoltaiki. Kierownik Szymański odpowiedział, że nie ma przepisów dotyczących montażu instalacji fotowoltaicznych, od starosty zależy, czy dopuści instalację. Zasada jest taka, że instalacje powyżej 100 watów wymagają wskazania w dokumentach planistycznych gminy. Wiceprzewodniczący Rady Józef powiedział, że został uruchomiony program rządowy na montaż fotowoltaiki, na który można otrzymać dofinansowanie. Wiceprzewodniczący zapytał ponadto czy droga, która będzie wynosiła po zmianie 6 metrów będzie spełniała warunki drogi publicznej. Kierownik Szymański odpowiedział, że to nie jest droga publiczna tylko droga prywatna. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja C1 powiat legionowski woj..mazowieckie. Wyniki głosowania ZA: 14, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 1 Wyniki imienne: ZA (14) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Sławomir Czerwiński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Jarosław Krzysztof Pielach, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Włodzimierz Skośkiewicz, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (1) Agnieszka Oktaba 8. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja H, powiat legionowski, woj. mazowieckie – ETAP „A”. Projekt uchwały przedstawił Kierownik Referatu GP Jakub Szymański. Podstawą podjęcia prac nad sporządzeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja H, była uchwała Nr 459/LV/2010 Rady Miejskiej w Serocku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja H, powiat legionowski, woj. mazowieckie w związku z uchwałą nr 253/XXVII/2012 z dnia 26.09.2012 r. dotyczącą zmiany załącznika graficznego oraz nr 308/XXIX/2017 Rady Miejskiej w Serocku z dnia 30 stycznia 2017 r. dotyczącą podziału na etapy. Na obszarze tym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Serock przyjęty uchwałą nr 630/LXVII/2002 Rady Miejskiej w Serocku z dnia 01.02.2002r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock pow. Legionowo, woj. Mazowieckie. Obszar objęty planem obejmuje część obrębów Kania Polska, Łacha, obrębę Gąsiorowo, Kania Nowa gmina Serock. Zmiana obowiązującego dotychczas planu podyktowana była przez wszystkim: potrzebę zwiększenia możliwości inwestycyjnych w zakresie dostosowanym do występujących potrzeb społeczności lokalnej oraz inwestorów zewnętrznych, stworzeniem przyjaznej i atrakcyjnej przestrzeni dla obecnych i przyszłych mieszkańców gminy, potrzebą dostosowania planu do obowiązujących przepisów prawa, w tym regulacji zawartych w przepisach odrębnych. (Posiedzenie Komisji opuścili radni Włodzimierz Skośkiewicz oraz Sławomir Czerwiński) Radny Krzysztof Zakolski zapytał, czy plan obejmuje również ulicę Pieńki. Kierownik GP Jakub Szymański odpowiedział, że jest to teren wspólnoty gruntowej Gąsiorowa i zaproponowano, aby tę część drogową wyodrębnić jako inny teren funkcjonalny z przeznaczeniem pod drogę wewnętrzną. Radny Krzysztof Bońkowski zapytał czy limit 600 m2 to jest kompromis, ponieważ mieszkańcy chcieli, aby te limity były niższe. Kierownik GP Jakub Szymański odpowiedział, że mieszkańcy chcieli aby było to 200 m2 powierzchni sprzedaży, ale nawet jeśli gmina Serock wprowadziłaby taki limity, to nie ma pewności czy gmina Somianka, która sąsiaduje, dopuści na podstawie warunków zabudowy budowę budynków wielkopowierzchniowych. Radny Krzysztof Bońkowski zapytał ponadto o teren przy lesie, gdzie jest wydzielony duży teren na usługi nieuciągliwe, w uzasadnieniu do uchwały pojawia się zapis, że gmina stara się dbać o naturę, radny zapytał, czy inwestor ma tam konkretne zamierzenia inwestycyjne czy uda się uchronić przyrodę. Kierownik GP Jakub Szymański odpowiedział, że teren jest podzielony na działki, ale jest to niesprzedane, droga wyznaczona w planie uniemożliwiałaby inne zagospodarowanie obszaru niż działki budowlane. Radny Sławomir Osiwała zapytał czy w trakcie spotkań z mieszkańcami podczas wyłożenia wniosków, które wpłynęły do planu była mowa o lokalach usługowych o dużej kubaturze, które miałyby tam stanąć, radny zapytał ponadto czy jest w planach budowanie na tym terenie domów bliźniaczych lub w zabudowie szeregowej, oraz czemu załączniki są w różnej skali, kolejne pytanie pojawiło się w słowniczku pojęcie wskaźnik powierzchni zabudowy a w innych naszych planach jest wskaźnik intensywności zabudowy, radny zapytał również gdzie może znaleźć definicję pojęcia ciąg pieszo-jedzny. Kierownik GP Jakub Szymański odpowiedział, że jest jedna działka na skrzyżowaniu ul. Wyszkowskiej z ul. Mazowiecką, działka ma powierzchnię 4 tys.m², która należy do przedsiębiorcy prowadzącego działalność i posiadającej w innej gminie sklep, mieszkańcy myślą, że na tym terenie także powstanie sklep i to był jedyny problem z uwagami, które masowo wpływały. Kierownik powiedział, że nie są mu znane żadne plany w kwestii zabudowy bliźniaczej. Co do skali załącznika graficznego to ustawa o planowaniu przestrzennym określa w jakich skalach załączniki mają być opracowywane. Ciąg pieszo-jedzny to pojęcie pojawia się w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński zapytał, czy jest możliwe zbudowanie na tej działce takiego sklepu wielkości Biedronki czy Netto oraz czy właściciel sprecyzował swoje plany dotyczące tej działki. Kierownik GP Jakub Szymański odpowiedział, że jest możliwe postawienie w tym miejscu takiego sklepu, ale właściciel na obecną chwilę nie sprecyzował swoich zamiarów. Następnie Kierownik Szymański omówił uwagi zgłoszone do projektu planu, które nie zostały uwzględnione. Głosowano w sprawie: Sposób rozstrzygnięcia B. uwag z I wyłożenia. Wyniki głosowania ZA: 9, PRZECIW: 2, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 1, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 3 Wyniki imienne: ZA (9) Marek Biliński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Jarosław Krzysztof Pielach, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki PRZECIW (2) Sławomir Osiwała, Krzysztof Zakolski WSTRZYMUJĘ SIĘ (1) Krzysztof Bońkowski NIEOBECNI (3) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Włodzimierz Skośkiewicz Głosowano w sprawie: Sposób rozstrzygnięcia B. uwag z II wyłożenia. Wyniki głosowania ZA: 8, PRZECIW: 1, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 3, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 3' Wyniki imienne: ZA (8) Marek Biliński, Bożena Kalinowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Jarosław Krzysztof Pielach, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki PRZECIW (1) Krzysztof Zakolski WSTRZYMUJĘ SIĘ (3) Krzysztof Bońkowski, Teresa Krzyczkowska, Sławomir Osiwała NIEOBECNI (3) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Włodzimierz Skośkiewicz Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Serock – sekcja H, powiat legionowski, woj. mazowieckie – ETAP „A”. Wyniki głosowania ZA: 9, PRZECIW: 1, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 2, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 3 Wyniki imienne: ZA (9) Marek Biliński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Jarosław Krzysztof Pielach, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki PRZECIW (1) Sławomir Osiwała WSTRZYMUJĘ SIĘ (2) Krzysztof Bońkowski, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (3) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Włodzimierz Skośkiewicz 9. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie pozostawienia bez dalszego biegu zgłoszenia kandydata na ławnika – Pani Ewy Elżbiety Sroczkowskiej, które nie spełnia wymogów formalnych. Projekt uchwały przedstawił Sekretarz Rafał Karpinski. Zespół ds. zaopiniowania kandydatów na ławników do sądów powszechnych powołany uchwałą Rady Miejskiej, podczas posiedzenia w dniu 27.09.2019r., dokonał analizy zgłoszeń pod kątem spełnienia wymogów formalnych określonych w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych. W toku analizy zgłoszenia kandydatów na ławnika Pani Ewy Sroczkowskiej zespół stwierdził braki formalne i postanowił pozostawić zgłoszenie kandydata bez dalszego biegu. Radny Marek Biliński zapytał, czy będzie wybierana następna osoba. Sekretarz odpowiedział, że nie ma w procedurze uzupełniania braków formalnych. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie pozostawienia bez dalszego biegu zgłoszenia kandydata na ławnika – Pani Ewy Elżbiety Sroczkowskiej, które nie spełnia wymogów formalnych. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) 10. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru ławnika do Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie. Sekretarz poinformował, że kandydata zgłosił Prezes Sądu Okręgowego Warszawa Praga. Zespół ds. zaopiniowania kandydatów na ławników do sądów powszechnych wyraził pozytywną opinię dotyczącą zgłoszenia i rekomenduje Radzie Miejskiej przyjęcie zgłoszenia Pani Katarzyny Zofii Bienias jako kandydata na ławnika do Sądu Powszechnego. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru ławnika do Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz 11. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie kultury. 12. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. 13. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński przedstawił projekty uchwał, w których proponuje się przyznanie wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie kultury Panı Ewie Źmijewskiej oraz za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu Panu Pawłowı Calakowi oraz Panu Ryszardowi Świąteckiemu. Radny Sławomir Osiwała, zauważył, że wciąż wyróżniani są nauczyciele lub sportowcy a przecież na terenie gminy są na pewno też inne osoby, które warto byłoby wyróżnić. Radny uważa, że nauczyciel realizuje swój program jako wychowawca i pedagog a są inne dziedziny, w których można przyznać statuetki. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński powiedział, że są dwie drogi przyznawania wyróżnień, Rada Miejska może przyznać w formie uchwały oraz Burmistrz na podstawie zarządzenia. Przewodniczący wyjaśnił, że każdy radny może zgłaszać kandydatów do wyróżnienia a na Komisji Kultury pojawiły się tylko te trzy propozycje. Przewodniczący powiedział, że wyróżnienia dla nauczycieli przyznawane są wtedy, kiedy robią oni coś ponad podstawę programową. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie kultury. (E. Źmijewska) Wyniki głosowania ZA: 10, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 1, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (10) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski WSTRZYMUJĘ SIĘ (1) Ślawomir Osiwała NIEOBECNI (4) Ślawomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. (P. Calak) Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Ślawomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Ślawomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyznania wyróżnienia za wysokie osiągnięcia w dziedzinie sportu. (R. Świątecki) Wyniki głosowania ZA: 8, PRZECIW: 1, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 2, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (8) Marek Biliński, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki PRZECIW (1) Ślawomir Osiwała WSTRZYMUJĘ SIĘ (2) Krzysztof Bońkowski, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Ślawomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz 14. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyjęcia protokołu Komisji Rewizyjnej z kontroli problemowej dotyczącej realizacji zadań i funkcjonowania Centrum Kultury i Czytelnictwa. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Ślawomir Osiwała odczytał protokół z kontroli problemowej dotyczącej realizacji zadań i funkcjonowania Centrum Kultury i Czytelnictwa. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyjęcia protokołu Komisji Rewizyjnej z kontroli problemowej dotyczącej realizacji zadań i funkcjonowania Centrum Kultury i Czytelnictwa. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz 15. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie likwidacji jednostki budżetowej Miasta i Gminy Serock Ośrodek Sportu i Rekreacji. Burmistrz Artur Borkowski poinformował, że uchwała jest elementem procedury likwidacyjnej. Podmiotem powołującym istnienie ośrodka na wniosek organu wykonawczego jest Rada Miejska, dlatego tryb likwidacji musi odbyć się za zgodą Rady. W uchwale określony jest podmiot przejmujący wszystkie zobowiązania i jest to spółka Serockie Inwestycje Samorządowe. Przyjęcie tej uchwały umożliwiłoby uruchomienie ośrodka w spółce od nowego roku. Z analiz wynika, że bazując na wzorcach wynika, że pewne zadania mogą a nawet powinny być realizowane w nowej formule. Co do OSIR to obiekty, boiska, budynki, plaża miejska, place zabaw oraz osoby, które się nimi opiekują powinny zostać przekazane do spółki. Włączenie ośrodka do spółki będzie rozsądnym rozwiązaniem i było to konsultowane z kancelariami podatkowymi. Racjonalizacja wydatków spowoduje, że te same pieniędze, które dzisiaj są wkładane w OSIR czyli około 2 mln. zł. i 80 tys. na klub trafiałyby do jednego podmiotu, który jest kontrolowany w sposób właściwy przez gminę rozliczone i potencjał dwóch podmiotów będzie skupiony w jeden, aby podnieść jakość szkolenia, efektywność prowadzenia zajęć, poprawić wymiar organizacyjny i sportowy. Radny Krzysztof Bońkowski zapytał o radę nadzorczą spółki o kadrę, która obecnie funkcjonuje w OSIR oraz o sekcje, ponieważ są takie sekcje, np. boksu, które w ramach klubu nie będą funkcjonowały czy w spółce będzie wydzieć, który będzie się tym zajmował. Radny zapytał czy mieszkańcy będą mogli wynająć salę, aby pogrąść. Radny powiedział, że przy spółce może pojawić się taka kwestia, że korzyści, które się otrzymuje muszą być dodatkowo opodatkowane jako korzyść i jak będzie to rozwiązane. Burmistrz A. Borkowski odpowiedział, że jeśli chodzi o ten wymiar personalny, to planuje się przyjąć z OSIR 12 osób z 15, jedna osoba jest na urlopie wychowawczym, dyrektor oraz główna księgowa przejdą w struktury Urzędu. Na chwilę obecną nie planuje się mnożyć etatów, bo nie podjęła jeszcze działalności operacyjnej. Jeśli chodzi o skład rady nadzorczej, przewodniczącym jest Pan Robert Wróbel, członkowie, Pan Robert Oktaba i Pan Sylwester Tomaszewski. Radca Prawny Stanisław Paszkowski powiedział, że w związku z samą likwidacją jednostki nie należy się dopatrywać dodatkowych obciążeń publiczno-prawnych z tym związanych, następuje tu przejęcie zadań przez spółkę oraz przejście pracowników, przejęcie zakładu pracy w świetle prawa pracy, jeśli chodzi o działalność to nie ma takiego zamiaru aby nieruchomości gminne były przekazywane spółce, ale nawet jeśli zdarzyłoby się tak, to jeśli chodzi o oddawanie na zewnątrz wykorzystywania nieruchomości to gmina ponosiłaby obciążenia, bo musi podatek od towarów i usług uregulować i rozliczyć. Jeśli chodzi o dokonywanie zamówień przez gminę to w przypadku zleceń przez gminę na różne usługi to spółka będzie kontrahentem równoprawnym i usługi będą podlegały opodatkowaniu. Burmistrz Artur Borkowski powiedział, że w kwestii nieodpłatnego użyczenia przez gminę mienia, mieszkańcom czy klubowi, za korzystanie z sali jest wystawiona fakturna obciążona vatem i OSIR lub klub za to płaci a teraz będzie tylko zmiana po stronie podmiotu, na rzecz którego ta płatność będzie wykonywana. Skarbnik Monika Ordak odpowiedziała, że gmina współpracuje z kancelarią, która jest odpowiedzialna za rozliczenia VAT i oni wskazują najbardziej korzystne formy dla jednej lub drugiej strony. Radny Sławomir Osiwała powiedział, że nad takim tematem powinno rozmawiać się dużo wcześniej, aby można było się do tematu odpowiednio odnieść. Radny powiedział, że podczas tworzenia spółki była mowa, że jej zadaniem będzie koordynowanie tworzenia Centrum Sportu, natomiast okazuje się, że działalność spółki jeszcze nie funkcjonuje a likwiduje się jednostkę budżetową, która zaspokaja potrzeby mieszkańców w zakresie sportu i rekreacji. Przekazuje się do spółki podmiot, który nie generuje dochodów, wobec czego nie da środków, z których spółka mogłaby rozpocząć działalność operacyjną. Jeśli chodzi o uchwałę i sprawy pracownicze, to może się zdarzyć, że ktoś nie zgodzi się przejść do spółki to czy wtedy należy mu się odprawa, czy ma prawo zaskarżyć decyzję, następnie napisane jest, że mienie przejmie Miasto a przecież to już było Miasta więc nie ma co przejmować w tym przypadku, kto w imieniu Miasta przejmie w uzyskowanie. Radny zastawia się także co będzie, jeśli po pieniądze przyjdzie jakiś inny klub czy spółka temu podoła, rady powiedział ponadto, że nie chciałby, żeby się okazało, że spółka powstała, żeby sfinansować klub. Burmistrz Artur Borkowski odnosząc się do wypowiedzi powiedział, że podczas przyjmowania uchwały o tworzeniu spółki, radny Krzysztof zgłosił wniosek o rozszerzenie działań spółki, które uznano za nieformalne, przyzwolenie, aby kompleksowo myśleć, jak ona mogłaby funkcjonować na tym rynku. Faktycznie można zamknąć jej działalność do zbudowania jednego obiektu, ale nie byłoby to jej 100% wykorzystanie. Co do zaspokajania zadań publicznych, głównym nośnikiem realizacji zadań są ludzie, dlatego rozpoczynamy od zmiany formy. Burmistrz wyjaśnił, że to nie jest tak, że spółka będzie dawała klubowi pieniądze, tylko to spółka będzie klubem, spółka będzie rejestrowała sekcję piłkarską, tenisową, korfballową i po auspicjami spółki będą te zajęcia prowadzone. Radny Sławomir Osiwała powiedział, że na pewno będzie to opłacalne dla budżetu gminy, ale ma obawę o zadania publiczne, do kogo ma przyjść stowarzyszenie, które będzie chciało zorganizować jakieś sportowe przedsięwzięcia. Radny uważa, że jedno stanowisko urzędnicze nie będzie wystarczające. Radny chciałby, żeby oprócz spraw ekonomicznych które są najważniejsze nie umknęły te drobniejsze rzeczy, które do tej pory były w gminie realizowane. Burmistrz Artur Borkowski odnosząc się do wypowiedzi powiedział, że nie ma planu, aby rezygnować ze współpracy z mieszkańcami jest tylko kwestia zmiany formuły. Radny Krzysztof Bońkowski powiedział, że według wyliczenia uwzględniając poziom wynagrodzeń będzie z samej spółki 200 tys. zł do przodu na poziomie zarządzania inwestycji i m.in. z tego powody radny wnioskował, aby rozszerzyć zakres działania spółki, gdyż daje to konkretne korzyści ekonomiczne, a taki jest przecież cel powołania spółki. Korzyści będą choćby z odliczenia VAT, realizując projekt np. za 40 mln zł. około 8 mln będzie VATu. Radna Bożena Kalinowska powiedziała, że na temat spółki były już rozmowy i zostało ustalone, że spółka zostanie utworzona, w tej chwili jest zupełnie inny temat uchwały, który się rozmył. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński zapytał jakie będą w spółce warunki pracownicze, ponieważ pracownicy, którzy przejdą nie będą już pracownikami samorządowymi, czy będą mieli trzynastki czy jubileusze. Burmistrz Artur Borkowski odpowiedział, że założenie jest takie, że żadne warunki nie zostaną pogorszone. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie likwidacji jednostki budżetowej Miasta i Gminy Serock Ośrodek Sportu i Rekreacji. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz 16. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Serock na lata 2019-2034. 17. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wprowadzenia zmian w budżecie Miasta i Gminy Serock w 2019 roku. Projekty uchwał przedstawiła Pani Monika Ordak Skarbnik Miasta i Gminy Serock. Pani Skarbnik poinformowała o zwiększeniu strony dochodowej o kwotę 901.639 zł oraz strony wydatkowej o kwotę 901.022 zł oraz przedstawiła najważniejsze źródła zmian. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński zapytał o zwiększone wydatki dotyczące mostu, czy to gmina będzie ponosiła koszty dowozu mieszkańców. Z-ca Burmistrza Marek Bąbolski wyjaśnił, że gmina będzie organizatorem tej komunikacji, ale będzie zwrot kosztów od wykonawcy. Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Serock na lata 2019-2034. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski NIEOBECNI (4) Sławomir Czerwiński, Agnieszka Oktaba, Jarosław Krzysztof Pielach, Włodzimierz Skośkiewicz Głosowano w sprawie: Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wprowadzenia zmian w budżecie Miasta i Gminy Serock w 2019 roku. Wyniki głosowania ZA: 11, PRZECIW: 0, WSTRZYMUJĘ SIĘ: 0, BRAK GŁOSU: 0, NIEOBECNI: 4 Wyniki imienne: ZA (11) Marek Biliński, Krzysztof Bońkowski, Bożena Kalinowska, Teresa Krzyczkowska, Gabriela Książyk, Józef Lutomirski, Sławomir Osiwała, Aneta Rogucka, Mariusz Rosiński, Wiesław Winnicki, Krzysztof Zakolski 18. Sprawy różne. Radny Krzysztof Bońkowski poprosił aby rozważyć ufundowanie stypendium naukowego, aby nie ograniczać się jedynie do działalności kulturalnej czy sportowej tylko spróbować wesprzeć osoby, które nie tylko angażują się sportowo lub kulturalnie. Radny poprosił również o rozważenie jakie są konsekwencje podatkowe w przypadku zmian miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Wiceprzewodniczący Rady Józef Lutomirski zgłosił problem nieodpowiedniego użytkowania altanki w Stasim Lesie oraz pojawienie się wulgaryzmów na chodnikach, radny poprosił, aby Straż Miejska ustaliła sprawców tych wandalizmów oraz aby przyspieszyć uruchomienie kamer monitoringu. Radna Teresa Krzyczkowska zapytała czy w szkołach był jakiś odzew na tęczowe piątki oraz zgłosiła, że na drodze łączącej Nasielsk i Wolę Smolana jest skrzynka elektryczna, która stoi na drodze. Radna Gabriela Książyk zapytała, jak będzie rozwiązana sprawa dotarcia do pacjenta do miejscowości za wodą w czasie, kiedy most będzie zamknięty. Burmistrz Artur Borkowski odpowiedział, że to pytanie powinno być skierowane do dyrektora SPZOZ, ale w ramach działań wspierających, gmina umieści samochód, który będzie służył różnym służbom, będzie też 24 godzinna służba Straży Miejskiej, która będzie mogła wspomóc. Burmistrz odpowiedział również, że żadna szkoła nie uczestniczyła w tęczowym piątku, oraz że system monitoringu w Stasim Lesie lada dzień zostanie uruchomiony. Co do stypendiów naukowych Burmistrz powiedział, że chętnie zastosuje się do tego co zaproponuje Rada Miejska. Radny Krzysztof Zakolski poprosił o umieszczenie informacji na tablicy w Popowie o zamknięciu mostu. Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński poprosił o wyjaśnienie, dlaczego wzrosły opłaty za Bieg Niepodległości. Burmistrz odpowiedział, że odpowiedź zostanie przygotowana i przekazana do sesji. 19. Zakończenie posiedzenia. W związku z wyczerpaniem porządku obrad Przewodniczący Rady Mariusz Rosiński zakończył wspólne posiedzenie stałych Komisji Rady Miejskiej. Przewodniczący Rady Miejskiej w Serocku Mariusz Rosiński Przygotowała: Paulina Kopeć Przygotowano przy pomocy programu eSesja.pl	621cd9b3-5f74-4dfc-9a8e-b0b4dc2a3598	finepdfs	1.151367	CC-MAIN-2020-50	https://www.bip.serock.pl/plik,12136,protokol-ze-wspolnego-posiedzenia-komisji-rady-miejskiej-w-serocku-w-dniu-28-pazdziernika-2019r.pdf	2020-11-27T14:39:45+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141193221.49/warc/CC-MAIN-20201127131802-20201127161802-00197.warc.gz	590,516,919	0.999641	0.999858	0.999858	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1927, 4661, 7033, 9226, 12144, 15473, 18100, 20420, 22934, 25055, 28819, 32606, 34777, 36937 ]	1	0
Wydział Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu KIERUNEK: Prawo FORMA: studia stacjonarne Rok rozpoczęcia studiów 2023/2024 PROFIL: praktyczny POZIOM: jednolite studia magisterskie \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Lp. \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| I \| Podstawy prawa \| \| 45 \| 5 \| \| \| Wstęp do prawoznawstwa \| konwersatorium \| \| \| \| \| Wykładnia prawa \| konwersatorium \| \| \| \| II \| Prawo rzymskie \| \| 48 \| 5 \| \| \| Prawo rzymskie \| wykład \| \| \| \| \| Prawo rzymskie z elementami łacińskiej terminologii prawniczej \| konwersatorium \| \| \| \| III \| Geneza instytucji prawnych \| wykład \| 45 \| 4 \| \| IV \| Praktyczna logika prawnicza \| warsztaty \| 20 \| 3 \| \| V \| Etyka \| wykład \| 12 \| 2 \| \| \| Blok SZTUKA PRAWNICZA \| \| \| \| \| VI \| Formy językowe wypowiedzi \| warsztaty \| 16 \| 2 \| \| VII \| Protokół, etykieta i netykieta językowa w komunikacji ustnej i pisemnej \| warsztaty \| 10 \| 1 \| \| VIII \| Analiza i czytanie prawnicze \| warsztaty \| 16 \| 2 \| \| IX \| Wizerunek i autoprezentacja \| warsztaty \| 12 \| 1 \| \| X \| Narzędzia informatyczne w warsztacie prawnika \| warsztaty \| 20 \| 2 \| \| XI \| Język angielski 1 \| ćwiczenia \| 36 \| 3 \| \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 280 \| 30 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Prawo konstytucyjne \| \| 60 \| 6 \| \| Prawo konstytucyjne \| wykład \| \| \| \| Prawo konstytucyjne \| konwersatorium \| \| \| \| Prawo cywilne. Część ogólna \| \| 60 \| 6 \| \| Prawo cywilne. Część ogólna \| wykład \| \| \| \| Prawo cywilne. Część ogólna \| warsztaty \| \| \| \| Prawo Unii Europejskiej \| \| 30 \| 4 \| \| Instytucjonalne prawo Unii Europejskiej \| wykład \| \| \| \| Instrumenty prawne \| warsztaty \| \| \| \| Blok SZTUKA PRAWNICZA \| \| \| \| \| Podstawy erystyki i retoryki \| warsztaty \| 20 \| 2 \| \| Formułowanie wypowiedzi prawniczych na piśmie \| warsztaty \| 15 \| 2 \| \| Planowanie i strategia, research \| warsztaty \| 15 \| 2 \| \| Zarys pojęć biznesowych \| konwersatorium \| 20 \| 2 \| \| Fakultet psychologiczny* \| \| 30 \| 3 \| \| Język angielski 2 \| ćwiczenia \| 36 \| 3 \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 286 \| 30 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Zobowiązania. Część ogólna \| \| 60 \| 7 \| \| Zobowiązania. Część ogólna \| wykład \| \| \| \| Zobowiązania. Część ogólna \| warsztaty \| \| \| \| Prawo karne. Część ogólna \| \| 60 \| 7 \| \| Prawo karne. Część ogólna \| wykład \| \| \| \| Prawo karne. Część ogólna \| warsztaty \| \| \| \| Prawo administracyjne \| \| 60 \| 7 \| \| Prawo administracyjne \| wykład \| \| \| \| Prawo administracyjne \| warsztaty \| \| \| \| Prawo międzynarodowe publiczne \| \| 60 \| 7 \| \| Prawo międzynarodowe publiczne \| wykład \| \| \| \| Prawo międzynarodowe publiczne \| warsztaty \| \| \| \| Modele pracy zespołowej \| warsztaty \| 18 \| 2 \| \| Język angielski 3 \| ćwiczenia \| 36 \| 3 \| \| Wychowanie fizyczne 1*** \| ćwiczenia \| 30 \| 0 \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 324 \| 33 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Zobowiązania. Część szczegółowa \| \| 60 \| 7 \| \| Zobowiązania. Część szczegółowa \| wykład \| \| \| \| Zobowiązania. Część szczegółowa \| warsztaty \| \| \| \| Prawo karne. Część szczególna \| \| 30 \| 5 \| \| Prawo karne. Część szczególna \| wykład \| \| \| \| Prawo karne. Część szczególna \| warsztaty \| \| \| \| Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne \| \| 60 \| 7 \| \| Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne \| wykład \| \| \| \| Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne \| warsztaty \| \| \| \| Praktyka zawodowa 1* \| praktyka \| 160 \| 5 \| \| Język angielski 4 \| ćwiczenia \| 36 \| 3 \| \| Wychowanie fizyczne 2* \| ćwiczenia \| 30 \| 0 \| Strona 2 z 5 \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Prawo rzeczowe \| \| 30 \| 4 \| \| Prawo rzeczowe \| wykład \| \| \| \| Prawo rzeczowe \| warsztaty \| \| \| \| Postępowanie karne \| \| 60 \| 6 \| \| Postępowanie karne \| wykład \| \| \| \| Postępowanie karne \| warsztaty \| \| \| \| Postępowanie cywilne 1 \| \| 60 \| 6 \| \| Postępowanie cywilne 1 \| wykład \| \| \| \| Postępowanie procesowe \| warsztaty \| \| \| \| Prawo publiczne gospodarcze \| konwersatorium \| 30 \| 3 \| \| Swobody rynku wewnętrznego Unii Europejskiej \| konwersatorium \| 30 \| 3 \| \| Fakultet 1* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 2* \| \| 30 \| 4 \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 270 \| 30 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Ochrona danych osobowych \| warsztaty \| 20 \| 2 \| \| Prawo rodzinne i opiekuńcze \| \| 30 \| 4 \| \| Prawo rodzinne i opiekuńcze \| wykład \| \| \| \| Prawo rodzinne i opiekuńcze \| warsztaty \| \| \| \| Postępowanie cywilne 2 \| \| 60 \| 6 \| \| Postępowanie cywilne 2 \| wykład \| \| \| \| Postępowanie nieprocesowe \| warsztaty \| \| \| \| Prawo podatkowe \| konwersatorium \| 30 \| 3 \| \| Blok SZTUKA PRAWNICZA \| \| \| \| \| Argumentacja prawnicza \| warsztaty \| 15 \| 2 \| \| Praktyka zawodowa 2* \| praktyka \| 160 \| 5 \| \| Fakultet 3* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 4* \| \| 30 \| 4 \| Strona 3 z 5 \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Prawo pracy \| \| 60 \| 6 \| \| Prawo pracy \| wykład \| \| \| \| Prawo pracy \| warsztaty \| \| \| \| Prawo handlowe \| \| 60 \| 7 \| \| Prawo handlowe \| wykład \| \| \| \| Prawo handlowe \| warsztaty \| \| \| \| Prawo spadkowe \| \| 30 \| 3 \| \| Prawo spadkowe \| wykład \| \| \| \| Prawo spadkowe \| warsztaty \| \| \| \| Prawo antydyskryminacyjne \| warsztaty \| 20 \| 2 \| \| Ochrona praw człowieka \| konwersatorium \| 30 \| 2 \| \| Legal English 1 \| ćwiczenia \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 5* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 6* \| \| 30 \| 4 \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 290 \| 32 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Własność intelektualna \| \| 45 \| 5 \| \| Prawo autorskie \| wykład \| \| \| \| Znaki towarowe i prawo patentowe \| warsztaty \| \| \| \| Rozprawa sądowa \| \| 30 \| 3 \| \| Rozprawa sądowa w sprawach cywilnych \| warsztaty \| \| \| \| Rozprawa sądowa w sprawach karnych \| warsztaty \| \| \| \| Rozprawa sądowa w sprawach administracyjnych \| warsztaty \| \| \| \| Pisanie prac akademickich \| \| 30 \| 3 \| \| Pisanie prac akademickich \| konwersatorium \| \| \| \| Pisanie prac akademickich \| elearning \| \| \| \| Praktyka zawodowa 3* \| praktyka \| 160 \| 5 \| \| Legal English 2 \| ćwiczenia \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 7* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 8* \| \| 30 \| 4 \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 355 \| 28 \| Strona 4 z 5 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Lp. \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| I \| Prawo prywatne międzynarodowe \| \| 30 \| 5 \| \| \| Prawo prywatne międzynarodowe \| wykład \| \| \| \| \| Prawo prywatne międzynarodowe \| warsztaty \| \| \| \| II \| Negocjacje \| warsztaty \| 20 \| 3 \| \| III \| Seminarium magisterskie 1* \| seminarium dyplomowe \| 30 \| 6 \| \| IV \| Legal English 3 \| ćwiczenia \| 30 \| 4 \| \| V \| Fakultet - klinika prawna 1* \| \| 30 \| 4 \| \| VI \| Fakultet 9* \| \| 30 \| 4 \| \| VII \| Fakultet 10* \| \| 30 \| 4 \| \| \| Liczba godzin i punktów \| \| 200 \| 30 \| \| \| \| Godziny zajęć \| Liczba \| \|---\|---\|---\|---\| \| Nazwa przedmiotu \| Forma zajęć \| Ogółem \| punktów ECTS \| \| Etyka zawodów prawniczych \| konwersatorium \| 20 \| 3 \| \| Seminarium magisterskie 2* \| seminarium dyplomowe \| 30 \| 6 \| \| Legal English 4 \| ćwiczenia \| 30 \| 4 \| \| Przedmiot do wyboru* \| \| 30 \| 5 \| \| Prawnik w mediacji \| \| 30 \| \| \| Zasady i cel mediacji \| konwersatorium \| \| \| \| Techniki mediacyjne \| warsztaty \| \| \| \| Prawnik w arbitrażu \| \| 30 \| \| \| Zasady i cel arbitrażu \| konwersatorium \| \| \| \| Praktyczne aspekty arbitrażu \| warsztaty \| \| \| \| Fakultet - klinika prawna 2* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 11* \| \| 30 \| 4 \| \| Fakultet 12* \| \| 30 \| 4 \| Łączna liczba godzin i punktów ECTS na wszystkich latach Dodatkowe informacje : * W przypadku Fakultetów i Fakultetu - klinika prawna, forma zajęć zależy od oferty przedmiotów zatwierdzonej przez dziekana na dany rok akademicki lub wybranego przez studenta przedmiotu z oferty. Obowiązuje zapis i zaliczenie testu B2 z języka angielskiego studentów którzy w trakcie toku studiów zrealizują lektorat języka angielskiego na poziomie niższym niż kurs 5 (B2). *Na podstawie art.81 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz.1668) w programie studiów pierwszego stopnia i jednolitych studiów magisterskich prowadzonych w formie studiów stacjonarnych określa się zajęcia z wychowania fizycznego w wymiarze 60 godzin. Na USWPS wychowanie fizyczne realizowane jest na 2 roku studiów.	<urn:uuid:5dc5229c-fcb3-4012-a836-8546da3d5844>	finepdfs	2.341797	CC-MAIN-2023-40	https://www.swps.pl/images/Programy-studiow-2023/2023_2024_Wroclaw_Prawo_JSM_Stacjonarne.pdf	2023-10-02T11:50:53+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510994.61/warc/CC-MAIN-20231002100910-20231002130910-00620.warc.gz	1,094,577,154	0.998079	0.999702	0.999702	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2153, 3776, 5136, 6584, 8678 ]	1	2
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Oddział PTTK w Radzyniu Podlaskim SKKT PTTK nr 21 przy I LO w Radzyniu Podlaskim zapraszają na XVII Radzyńskie Marsze na Orientację "AZYMUCIAK 2010" ...śladami bohaterskich lotników DYWIZJONU 303 Komisja Ino Oddziału PTTK w Radzyniu Podlaskim "AZYMUCIAK 2010" XVII Radzyńskie Marsze na Orientację ...śladami bohaterskich lotników DYWIZJONU 303 Regulamin Finał Pucharu Polski 2010 w Marszach na Orientację Wola Osowińska, 19-21 listopada 2010 r. 1. Termin i miejsce Impreza odbędzie się w dniach 19-21 listopada 2010 roku (piątek-niedziela), w okolicach Woli Osowińskiej, na terenie gminy Borki, powiat radzyński, woj. lubelskie. 2. Organizatorzy i sponsorzy - Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Radzyniu Podlaskim, - Komisja Imprez na Orientację Oddziału PTTK w Radzyniu Podlaskim, - SKKT PTTK nr 21 przy I Liceum Ogólnokształcącym w Radzyniu Podlaskim, - Stowarzyszenie Wspólnota Samorządowa Powiatu Radzyńskiego, - Zespół Placówek Oświatowych w Woli Osowińskiej, - Urząd Marszałkowski w Lublinie, - Starostwo Powiatu Radzyńskiego, - Urząd Gminy w Borkach. 3. Cele imprezy - rozwijanie wśród młodzieży zamiłowania do uprawiania sportu, turystyki i rekreacji, - podnoszenie ogólnej sprawności fizycznej uczestników, - popularyzacja turystycznych marszów na orientację, jako doskonałej formy niekonwencjonalnego wypoczynku, - praktyczne potwierdzenie własnych umiejętności w posługiwaniu się mapą i kompasem, - wstępne przygotowanie do XXXIX Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego PTTK. 4. Komitet organizacyjny Kierownik Imprezy: Robert MAZUREK /Przodownik InO nr leg. 430/ Sędzia Główny: Dariusz WALCZYNA /Przodownik InO nr leg. 420/ Gospodarz: Danuta KUCIO /Dyrektor ZPO w Woli Osowińskiej/ Budowniczowie tras: Członkowie SKKT PTTK nr 21 przy I LO w Radzyniu Podlaskim Sekretariat: Małgorzata MAZUREK Kierownik bazy: Hanna GOŁÓŚ ...oraz liczne grono Członków i Sympatyków Oddziału PTTK w Radzyniu Podlaskim. 5. Forma, etapy, kategorie TD – osoby ur. w 1997 r. i później (2 etapy dzienné i 1 nocny), zespoły 2-osobowe, TM – osoby ur. w latach 1994-96 (2 etapy dzienné i 1 nocny), zespoły 2-osobowe, TJ – osoby ur. w latach 1991-93 (2 etapy dzienné i 1 nocny), zespoły 2-osobowe, TS – osoby ur. w 1990 r. i wcześniej (2 etapy dzienné i 1 nocny), zespoły 2-osobowe. Za każdy ukończony etap przynajmniej będą odpowiednio 3 (w kategoriach TD i TM) i 4 punkty (w kategoriach TJ i TS) do Odznaki Imprez na Orientację. Wyniki we wszystkich kategoriach zaliczane będą do rywalizacji Pucharu Polski 2010 w Marszach na Orientację (8 rund) oraz XIV Turystycznych Mistrzostw Podlasia w Marszach na Orientację (6 rund). 6. Mapy i teren Mapy czarno-białe, nietypowe dla kategorii TM, TJ i TS, częściowo aktualizowane. Etapy krótkie i przyjemne. Teren o różnej kulturze, płaski, z widocznym wpływem człowieka. 7. Baza imprezy Zespół Placówek Oświatowych w Woli Osowińskiej (ul. Parkowa 7): noclegi w warunkach turystycznych; należy posiadać własny sprzęt turystyczny; najlepszy dojazd PKP do Lublina bądź Łukowa, skąd dalej autobusem PKS do Radzynia Podlaskiego, według poniższego rozkładu jazdy: \| Lublin (72 km) \| 10\textsuperscript{30}, 10\textsuperscript{50}, 11\textsuperscript{15}, 11\textsuperscript{45}, 12\textsuperscript{22}, 12\textsuperscript{45}, 13\textsuperscript{00}, 14\textsuperscript{31}, 14\textsuperscript{45}, 16\textsuperscript{00}, 16\textsuperscript{25}, 19\textsuperscript{00}, 19\textsuperscript{20}. \| \| --- \| --- \| \| 17\textsuperscript{30} – bezpośredni kurs przez Wolę Osowińską (szczegóły na www.pks.lublin.pl) \| \| Łuków (24 km) \| 11\textsuperscript{11}, 12\textsuperscript{10}, 13\textsuperscript{35}, 14\textsuperscript{25}, 15\textsuperscript{20}, 16\textsuperscript{20}, 16\textsuperscript{45}, 17\textsuperscript{00}, 20\textsuperscript{10}. \| \| --- \| --- \| \| 13\textsuperscript{30}, 15\textsuperscript{30} – bezpośredni kurs przez Wolę Osowińską (szczegóły na www.pks.lukow.pl) \| Organizatorzy proponują usługi komunikacji prywatnej „AfarBus” w zakresie przejazdu na trasie Warszawa – Radzyń Podlaski. Godziny odjazdów mikrobusów z Warszawy (Plac Defilad przy Trybunie): 10$^{30}$, 13$^{15}$, 14$^{15}$, 16$^{10}$, 17$^{00}$, 18$^{30}$, 20$^{40}$, 22$^{15}$. Cena biletu normalnego 20 zł. Zalecana jest rezerwacja telefoniczna pod numerem 667-833-633. Szczegóły na [www.afarbus.pl](http://www.afarbus.pl). W ramach wpisowego organizatorzy zapewniają transport na trasie: Radzyń Podlaski – Wola Osowińska (w piątek 19 listopada, zbiórka na dziedzińcu pałacu Potockich w Radzyniu Podlaskim o godz. 18$^{00}$) oraz Wola Osowińska – Radzyń Podlaski (w niedzielę 21 listopada, wyjazd tuż po zakończeniu imprezy). Prosimy o wcześniejszą rezerwację miejsc w autokarze poprzez dokonanie odpowiedniej adnotacji na karcie zgłoszenia. 8. Zgłoszenia i wpisowe Zgłoszenia, na załączonym formularzu, należy przesłać na adres: Robert Mazurek, ul. Wisznicka 105/32, 21-315 Radzyń Podlaski, bądź za pośrednictwem poczty elektronicznej – [email@example.com](mailto:firstname.lastname@example.org) (formularz zgłoszenia w wersji elektronicznej dostępny jest na [www.skkt21.radzynpodlaski.pttk.pl](http://www.skkt21.radzynpodlaski.pttk.pl)). Wpłaty wpisowego (według poniższych stawek) można dokonywać bezpośrednio u Kierownika Imprezy lub na konto Banku PEKAO S.A. I O. w Radzyniu Podlaskim nr 65 1240 2180 1111 0010 0332 3613 (koniecznie z dopiskiem „AZYMUCIAK 2010”). \| Do 5 listopada 2010 r.* \| OInO, PInO ** \| Członkowie PTTK \| Pozostali \| \|-------------------------\|---------------\|-----------------\|-----------\| \| 25 zł \| 30 zł \| 40 zł \| * zgłoszonym po 5 listopada 2010 r. nie możemy zagwarantować pełnych świadczeń w dniu rozpoczęcia imprezy z blachą na piersi Udział bezpłatny: Adam Skoczyński oraz przedstawiciel HKT „PLESSINO” Pszczyna. 9. Ramowy program imprezy Piątek (19 listopada) - od 16$^{00}$ - przyjmowanie uczestników w bazie - 18$^{00}$-18$^{30}$ - przejazd autokarem na trasie Radzyń Podlaski – Wola Osowińska - 19$^{00}$ - uroczyste otwarcie imprezy, odprawa techniczna - 20$^{00}$ - konkurs krajoznawczy (25 pytań o woj. pomorskim i 25 pytań o Polsce) - od 21$^{00}$ - wieloboj turystyczno-sportowy Sobota (20 listopada) - 9$^{00}$-14$^{00}$ - etapy dzienne turystycznych marszów na orientację - od 14$^{00}$ - wydawanie obiadu - 20$^{00}$ - start do etapu nocnego turystycznych marszów na orientację Niedziela (21 listopada) - 8$^{00}$ - uroczyste zakończenie imprezy - do 11$^{00}$ - opuszczanie szkoły UWAGA!!! Podczas imprezy przeprowadzone zostaną dwa konkursy o charakterze otwartym. Będą to: InO-konkurs, polegający na sprawdzeniu karty startowej uczestnika imprezy na orientację, oraz konkurs wiedzy o Dywizjonie 303 im. Tadeusza Kościuszki – jednostce lotniczej Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. 10. Świadczenia i nagrody - dwa noclegi w warunkach turystycznych, - herbata w bazie i poza nią, - wysokokaloryczna przekąska pomiędzy etapami dziennymi, - gorący posiłek w sobotę, - puchary dla zwycięskich zespołów w kategoriach TD, TM, TJ i TS, - dyplomy i nagrody dla najlepszych w marszach na orientację, - dyplomy i nagrody rzeczowe w wieloboju turystyczno-sportowym oraz w konkursach, - materiały krajoznawcze dla każdego uczestnika imprezy, 11. Postanowienia końcowe i uwagi - impreza odbędzie się bez względu na warunki atmosferyczne, - punktacja prowadzona będzie według regulaminów Komisji InO ZG PTTK w Warszawie, - za szkody wyrządzone przez uczestników jak i wypadki zaistniałe podczas imprezy organizator nie bierze odpowiedzialności, - uczestnicy ubezpieczają się we własnym zakresie i startują na własną odpowiedzialność, - uczestnik, który nie zgłosił się na starcie traci prawo do wpisowego i świadczeń, - podczas przyjmowania drużyn wymagane będą dowody wpłaty wpisowego oraz przy zniżkach odpowiednie dokumenty do nich uprawniające (legitymacja PTTK, OInO lub PlInO), - obowiązuje bezwzględne przestrzeganie Karty Turysty w czasie trwania całej imprezy, - ostateczna interpretacja Regulaminu należy do Organizatorów, - dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem tel. 606-234-320 – Robert Mazurek. DO ZOBACZENIA NA IMPREZIE ORGANIZATORZY Wyjazd z Warszawy drogą na Lublin i Terespol (np. Trasa Łazienkowską, Ostrobramską i Płowiecką lub Grochowską i Płowiecką), po drodze mija się Dębe Wielkie, Mińsk Mazowiecki, Kaluszyn i dociera do obrzeży Siedlec. Objazd Siedlec drogą na Terespol (naturalny bieg drogi), po około 4-5 kilometrach objazdówki skręt w prawo (na Radzyń Podlaski) i wówczas jakieś 24 kilometry do Łukowa. Przejazd prosto przez miasto. 14 km po wyjeździe z Łukowa dojedziemy do Ułana. Przed kościołem odbijamy w prawo na Borki. Po drodze minujemy wioski Zarzec Ułański i Krasew. Łącznie z Warszawy około 130 km. Myśliwski Dywizjon 303 im. Tadeusza Kościuszki jednostka lotnicza Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii Opis jednostki - TRADYCJE – spadkobierca III/1 Dywizjonu Myśliwskiego warszawskiego (odznaka 111 Eskadry Kościuszowskiej, początkowy personel). - ZWYCZAJ – noszenie szkarłatnych szalików. - REKORDY – najsłynniejsza jednostka Aliantów w czasie „Bitwy o Anglię”; najsłynniejsza jednostka Aliantów w operacji „Jubilee” (desant pod Dieppe). - ŚWIĘTO DYWIZJONU – 1 września. - LITERY KODOWE – RF (przezwisko „Rafałki”); od 2 sierpnia 1945 r. PD. - UTWORZONY – 2 sierpnia 1940 r., Northolt. - PIERWSZY ROZKAZ DZIENNY – 2 sierpnia 1940 r., Northolt. - GOTOWOŚĆ OPERACYJNA – 31 sierpnia 1940 r., Northolt. - OSTATNIE ZADANIE BOJOWE – 25 kwietnia 1945 r., Northolt. - ROZWIĄZANY – 11 grudnia 1946 r., Hethel. - STRUKTURA – dzielił się na dwie eskadry, A i B; eskadrę tworzyły dwa klucze po trzy samoloty. Na mocy angielsko-polskiego układu wojskowego każda wyższa funkcja w dywizjonie miała podwójną obsadę. Polskim odpowiednikiem dowódcy dywizjonu Ronalda Kelleta był Zdzisław Krasnodębski, a polskimi dowódcami eskadr, dublującymi funkcję Johna Kenta i Athola Forbesa, Witold Urbanowicz oraz Ludwik Paszkiewicz. Główne operacje - Bitwa o Anglię, - ofensywa myśliwska nad Francją, - obrona ujścia rzeki Mersey, - „Jubilee” (desant pod Dieppe), - osłona konwojów, - Alianckie naloty na Niemcy, - „Overlord” (inwazja Europy), - „Big Ben” (zwalczanie V1), - udział w inwazji na Niemcy. W 1942 r. piloci dywizjonu przeszkołili w walce powietrznej amerykański 94 Dywizjon Bojowy skierowany do walki w Europie oraz towarzyszyli jego pilotom w pierwszych lotach operacyjnych nad Francją. Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię Pierwsze zwycięstwo Dywizjonu 303 miało miejsce 30 sierpnia 1940 r., jeszcze przed oficjalnym uzyskaniem gotowości bojowej. Podczas lotu treningowego Ludwik Paszkiewicz odłączył się i zestrzelił myśliwiec Messerschmitt Bf 110. Po tej walce, skierowano następnego dnia dywizjon na front. Mimo że wszedł do akcji stosunkowo późno, Dywizjon 303 zgłosił najwięcej zestrzeleń samolotów niemieckich podczas bitwy o Anglię – 126, zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co stawiało go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie. Po wojnie jednak okazało się, że suma zwycięstw zaliczonych pilotom alianckim jest około półtorakrotnie wyższa od rzeczywistych strat niemieckich (zawyżone z różnych przyczyn zgłoszenia jednostek myśliwskich były regułą w praktycznie wszystkich konfliktach). Niewątpliwym jest, że wynik 126 zestrzeleń Dywizjonu 303 jest znacznie zawyżony, lecz mimo to był on jednym z najlepszych dywizjonów alianckich. Brytyjski historyk John Alcorn uznał 44 zwycięstwa za na pewno potwierdzone, co stawia dywizjon na czwartym miejscu wśród dywizjonów bitwy o Anglię (po dywizjonach 603 – 57,8 zwycięstw, 609 – 48 zwycięstw i 41 – 45,33 zwycięstw, wszystkie one latały jednak na nowocześniejszych Supermarine Spitfire’ach). Dywizjon 303 natomiast był najlepszym dywizjonem z latających na starszych myśliwcach Hawker Hurricane. Biorąc pod uwagę, że te zwycięstwa odniesiono w ciągu 17 dni walk, był on także najsukuteczniejszym dywizjonem alianckim (2,6 zwycięstwa dziennie), z wysokim stosunkiem zwycięstw do strat 2,8:1. Niemniej jednak, cytowany John Alcorn nie był w stanie przyznać 30 zwycięstw nad Niemcami żadnemu konkretnemu dywizjonowi z uwagi na zbieg roszczeń, dlatego liczba zwycięstw Dywizjonu 303 najprawdopodobniej była wyższa – zdaniem Jerzego Cynka, ok. 55-60, co mogło istotnie stanowić najlepszy wynik dywizjonu alianckiego. Dowódcy, Piloci Dywizjonu 303 • ogólne dowództwo (brytyjskie) 2 sierpnia 1940 r. – S/Ldr Ronald Gustave Kellet, przekazane S/Ldr (kpt.) Adamowi Kowalczykowi 1 stycznia 1941 r. • 2 sierpnia 1940 r. – S/Ldr (mjr) Zdzisław Krasnodębski • 7 września 1940 r. – F/O (por.) Witold Urbanowicz • 22 października 1940 r. – F/O (por.) Zdzisław Henneberg • 15 października 1940 r. – F/O (płk.) Jan Leszczyński • 7 listopada 1940 r. – S/Ldr (kpt.) Adam Kowalczyk • 20 lutego 1941 r. – S/Ldr (por.) Zdzisław Henneberg • 13 kwietnia 1941 r. – F/Lt (por.) Tadeusz Arentowicz • 5 maja 1941 r. – S/Ldr (kpt.) Wacław Łapkowski • 3 lipca 1941 r. – S/Ldr (kpt.) Tadeusz Arentowicz • 9 lipca 1941 r. – S/Ldr (kpt.) Jerzy Jankiewicz • 21 listopada 1941 r. – S/Ldr (por.) Wojciech Kołaczkowski • 7 maja 1942 r. – S/Ldr (kpt.) Walerian Żak • 19 maja 1942 r. – S/Ldr (por.) Jan Zumbach • 1 grudnia 1942 r. – S/Ldr (por.) Zygmunt Witymir Bieńkowski • 4 lipca 1943 r. – S/Ldr (kpt.) Jan Falkowski • 21 listopada 1943 r. – S/Ldr (kpt.) Tadeusz Koc • 25 września 1944 r. – S/Ldr (kpt.) Bolesław Drobiński • 1 lutego 1946 r. – S/Ldr (mjr) Witold Łokuciewski (do rozwiązania) Zdzisław Krasnodębski (1904-1980) Zdzisław Krasnodębski ps. „Król” (ur. 10 lipca 1904 r. w Woli Osowińskiej, zm. 3 lipca 1980 r. w Toronto) – pułkownik, dyplomowany pilot Wojska Polskiego, twórca i dowódca 303 Dywizjonu Myśliwskiego. Służbę żołnierską rozpoczął jako szesnastoletni ochotnik w roku 1920 w warszawskim 201 Pułku Piechoty, podczas wojny polsko-bolszewickiej. W 1925 r. ukończył Korpus Kadetów Nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Lwowie i wstąpił do Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. Ukończył ją, promowany 15 sierpnia 1928 r. Otrzymał stopień podporucznika i tytuł obserwatora. W następnym roku odbył kurs pilotażu podstawowego w Dęblinie. Po ukończeniu kursu trafił do 111 Eskadry Myśliwskiej. W maju 1930 r. ukończył kurs pilotażu wyższego w dywizjonie myśliwskim 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Od 13 listopada 1935 r. do 19 października 1937 r. dowodził 111 Eskadrą Myśliwską. Awansował na stopień kapitana i został nominowany dowódcą III/1 Dywizjonu Myśliwskiego. Dowodzony przez niego dywizjon walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. w składzie Brygady Pościgowej. 3 września 1939 r. Zdzisław Krasnodębski podczas walki z Me 110 został zestrzelony. Ratował się skokiem ze spadochronu. Pomimo odniesionych ran powrócił do eskadry, z którą przekroczył granicę rumuńską i przedostał się do Francji. Po krótkim przeszkoleniu na samolotach francuskich został dowódcą grupy polskich pilotów dołączonej do francuskiego dywizjonu I/55. W końcu maja i pierwszych dniach lipca 1940 r. brał udział w walkach z Niemcami. 17 czerwca wraz ze swoją grupą przez Algier ewakuował się do Wielkiej Brytanii. 2 sierpnia objął dowództwo 303 dywizjonu myśliwskiego w Northolt. Jednostka weszła do walki 30 sierpnia 1940 r. 6 września Zdzisław Krasnodębski został zestrzelony podczas walki, między Hextable a Wilmington. Ciężko poparzony trafił do szpitala. Tam z rąk gen. Władysława Sikorskiego otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. Po powrocie ze szpitala w czerwcu 1941 r. został wysłany z Misją Wojskową do Kanady, której celem było werbowanie w Ameryce młodych rekrutów do Polskich Sił Zbrojnych. Do końca wojny pełnił wiele funkcji dowódczych naziemnego personelu obsługi lotnictwa, m.in. był dowódcą stacji myśliwskiej w Heston, brał udział w organizacji 131 Skrzydła Myśliwskiego, będącego ruchoma bazą dla polskich dywizjonów myśliwskich. Był też dowódcą Polskiej Szkoły Pilotów w Newton pod Nottingham. Od 2 stycznia 1945 r. był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej w Szkocji. 31 października 1947 r. otrzymał Krzyż Walecznych. Po wojnie przeniósł się do Południowej Afryki, gdzie pracował jakiś czas jako kierowca. W 1951 r. przeprowadził się wraz z żoną do Kanady. Początkowo pracował jako kierowca, następnie był inspektorem w firmie lotniczej Sanderson Aircraft Lim w Malton. W późniejszym okresie pracował w Motorola Canada Ltd., Addison Industries Ltd. w Toronto, Canadian Radio Manufacturing Corp. Lim. w Toronto. W 1956 r. uzyskał obywatelstwo kanadyjskie. Wiele czasu poświęcał pracy społecznej w organizacjach polonijnych. Działał głównie w polskim środowisku lotniczym. Ponadto był mocno zaangażowany w działalność upamiętniającą polskość Lwowa i Ziemi Południowo-Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej. Zmarł 3 lipca 1980 r. w Toronto. 28 kwietnia 2009 r. za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Dywizjon 303 – książka Arkadego Fiedlera Została napisana w 1940 r. Powstawała w ostatnich tygodniach Bitwy o Anglię oraz przez kilka tygodni po niej. Wyszło 28 polskich wydań, w czasie wojny pojawiły się cztery wydania w Polsce, z czego trzy wydano w okupowanej przez III Rzeszę Warszawie przez Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze w 1943 r. i jedno w Kielcach nakładem „Chrobrego Szlaku” w 1944 r. W słowach autora: „Spośród wszystkich moich książek Dywizjon 303 jest chyba utworem pisanym najbardziej na gorąco, pod bezpośrednim wrażeniem rozgrywających się w 1940 roku wypadków (...).” Opracowano na podstawie www.wikipedia.pl	<urn:uuid:9eb788cc-6ae1-4530-b7d0-b14ba1f951d3>	finepdfs	1.123047	CC-MAIN-2018-17	http://ino.pttk.pl/imprezy/2010/reg/29.pdf	2018-04-19T09:24:09Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-17/segments/1524125936833.6/warc/CC-MAIN-20180419091546-20180419111546-00050.warc.gz	123,119,056	0.999318	0.999664	0.999664	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 491, 4010, 7429, 8935, 10627, 12777, 15178, 17766 ]	1	0
ARTYKUŁYIROZPRAWY Ewa Woźniak (Uniwersytet Łódzki, e-mail: email@example.com) ORCID: 0000-0002-0784-6178 DOI: 10.33896/PorJ.2020.6.1 WKŁAD DWUDZIESTOLECIA MIĘDZYWOJENNEGO W EWOLUCJĘ POLSZCZYZNY Jeśli przyjąć, że periodyzacja odzwierciedla udział danego odcinka czasu w rozwoju języka, to w świetle klasycznych (akademickich) periodyzacji Zenona Klemensiewicza [Klemensiewicz 1985] i Stanisława Urbańczyka [Urbańczyk 1979] wkład dwudziestolecia międzywojennego w ewolucję polszczyzny należałoby ocenić jako nieznaczny. Kolejne doby w dziejach języka – dobę średniopolską, dobę nowopolską – otwierają „złote" okresy, charakteryzujące się wzrostem prestiżu języka narodowego, w tym szczególnie rozszerzeniem jego spektrum funkcjonalnego i społecznego, a także bogaceniem środków umożliwiających realizację potrzeb wspólnoty komunikatywnej. Okresom kończącym epoki, zwłaszcza ocenianym z perspektywy tego, co nastąpiło po przełomie i podlega aﬁ rmacji, przypisuje się zastój, a nawet uwstecznienie. Z taką kwaliﬁ kacją związana jest geneza nazwy średniowiecze, która w periodyzacji historycznojęzykowej odpowiada staropolszczyźnie. Negatywne konotacje ma również określenie czasy saskie, nazywające schyłek epoki średniopolskiej. W tym kontekście uznanie przez Z. Klemensiewicza i S. Urbańczyka lat 1918–1939 za koniec doby nowopolskiej kwaliﬁ kuje międzywojnie jako odcinek dziejów języka mniej znaczący w jego ewolucji. Taką ocenę sugeruje Klemensiewiczowska diagnoza zmian leksykalnych w międzywojniu, którą utrwaliła Historia języka polskiego: według tego uczonego przeobrażenia w zasobie leksyki były wprawdzie bardziej znaczące niż w obrębie gramatyki, ale nie objęły „trzonu" słownictwa i miały przede wszystkim podłoże regionalne [Klemensiewicz 1985, 496]. Podważenie tej tezy przez fotodokumentację słownictwa międzywojennego, zebraną w Depozytorium leksykalnym języka polskiego [Wierzchoń 2014], skłania do powtórnego postawienia pytania o wkład dwudziestolecia w ewolucję polszczyzny. Podejmując reﬂ eksję nad tym problemem po upływie półwiecza od wydania Historii języka polskiego Z. Klemensiewicza, z ubolewaniem skonstatować musimy niewielki przyrost dorobku historii języka w zakresie badań tego odcinka dziejów polszczyzny. O ile przemiany powojenne były obiektem zainteresowania językoznawców, o tyle czasy pomiędzy wojnami spychano na margines. Rezultatem są dysproporcje w stanie wiedzy o polszczyźnie międzywojennej i powojennej, które dają się zauważyć w próbach syntetycznych ujęć, podejmowanych z racji różnych „okrągłych rocznic" [Rieger, Szymczak (red.) 1982; Dubisz, Gajda (red.) 2001]. 1 Stan wiedzy na temat lat 1918–1939, a przede wszystkim brak badań materiałowych, na pewno utrudniają adekwatną ocenę znaczenia dwudziestolecia w dziejach języka polskiego. Ze względu na niedostatek szczegółowych badań źródłowych, a także w związku z wolniejszym tempem zmian systemowych, alternatywą jest wnioskowanie na podstawie przesłanek zewnętrznych, wspomaganie się obserwacją faktów pośrednio wpływających na stan języka. Tą drogą można dojść do przekonania, że niektóre procesy, zwłaszcza prowadzące do uniﬁ kacji polszczyzny, na przykład na płaszczyźnie wymowy, przyspieszyły w ciągu dwudziestolecia. Spowodowane to zostało gruntownymi przeobrażeniami społecznymi, zwłaszcza kontaktami pomiędzy mieszkańcami, dotychczas ściślej związanymi z miejscem stałego pobytu oraz ograniczonymi kordonami granicznymi, jak również z racji awansu społecznego dużych grup ludności. Poczucie i przeczucie, że dynamiczne Dwa dziesięciolecia to również okres zbyt krótki, by w jego obrębie umiejscowić początek i/czy koniec jakiegoś procesu. Zmiany językowe, zwłaszcza na płaszczyźnie gramatyki, przebiegają długofalowo, uwidaczniają się w dłuższej perspektywie 2 i nie mają ściśle wyznaczonych granic. Trudność oceny wkładu lat 1918–1939 w rozwój polszczyzny potęguje jeszcze fakt, że tempo przeobrażeń wewnątrzjęzykowych w dwudziestym wieku jest wolniejsze niż w poprzednich stuleciach [Bajerowa 1991/1992], co wynika zarówno z osiągnięcia przez system języka stanu zrównoważenia, jak i z działalności normatywnej, która sprzyja stabilizacji. Większa jest jedynie dynamika zmian w zakresie leksyki, która ponadto łatwiej niż procesy gramatyczne poddaje się datacji (chronologizacji). Pomimo wymienionych trudności językoznawcy podejmują próby opisu nawet krótszych niż dwudziestoletnie okresów dziejowych, choćby pięciolecia drugiej wojny światowej [Bajerowa (red.) 1996; Walczak, Kula 2013]. 1 Na przykład Bogusław Dunaj w opisie ewolucji systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny XX wieku stwierdza, że o ile punkt dojścia, a więc wymowa końca XX stulecia, jest dobrze utrwalony i zbadany (dzięki wykorzystaniu środków technicznych), o tyle punkt wyjścia, a więc początek XX wieku, „kryje pewne niejasności" [Dunaj 2001, 76], spowodowane niedostatkiem danych. Z kolei Hanna Jadacka w opracowaniu systemu słowotwórczego materiał przedwojenny traktuje jedynie jako punkt wyjścia do opisu przemian późniejszych, których podstawą jest zbiór neologizmów powojennych [Jadacka 2001, 83]. 2 Na przykład, zdaniem B. Dunaja, rozwój systemu fonologiczno-fonetycznego, który jest najwolniejszy, może być uchwytny dopiero w perspektywie życia trzech pokoleń, a niekiedy i kilkuset lat [Dunaj 2001, 75]. zmiany zachodzące we wspólnocie komunikatywnej muszą przełożyć się na sytuację języka, manifestują współcześni: (…) w związku z kształtowaniem się stosunków społeczno-politycznych i kulturalnych ogromny wpływ na duchowe życie Polski i na losy mowy polskiej posiadają i coraz więcej posiadać będą szerokie warstwy, związane językowo z podłożem ludowo-gwarowem [podkr. – E.W.] [Prawidła 1930, 5]. Podobne przekonanie o nieuniknionych przeobrażeniach w języku ogólnym wskutek aspirowania dużej liczby osób do zbiorowości jego nosicieli wyraża Stanisław Szober we wstępie do Słownika ortoepicznego: Dzisiaj inteligencja polska coraz bardziej zasila się ludźmi pochodzącymi z warstwy ludowej. Przynoszą oni z sobą nabyte w dzieciństwie przyzwyczajenia językowe. Pod ich wpływem polski język wykształcony ulega gwałtownemu napływowi dialektycznych zwyczajów językowych [podkr. – E.W.] [Szober 1937, X]. Konfrontacja różnych sposobów wymawiania, której sprzyjała większa mobilność ludności, a także rozszerzenie zakresu użycia polszczyzny w sferze publicznej, to kolejne czynniki wspomagające tendencje integracyjne. Za ważny impuls należy uznać kodyﬁ kację wymowy, której normy przedstawiono w Prawidłach poprawnej wymowy, wydanych w 1930 roku w opracowaniu Z. Klemensiewicza [Prawidła 1930]. Zakres ich oddziaływania zwiększyło ministerialne zalecenie do użytku szkolnego. 3 Z dużą dozą prawdopodobieństwa można więc przypuszczać, że Prawidła przysłużyły się do upowszechnienia artykulacji ṷ niezgłoskotwórczego w miejsce ł przedniojęzykowo-zębowego, wprowadzając taką normę tzw. wymowy szkolnej. Ł przedniojęzykowo-zębowe zalecone było jedynie w wymowie scenicznej. Twórcy Prawideł, charakteryzując ówczesną sytuację fonetyczną, szacują, że jedno i drugie ł wymawia zbliżona liczba osób 4 [Prawidła 1930, 15]. Jednak fakt, że do powszechniejszego zastosowania ustalona została artykulacja niezgłoskotwórcza, świadczyć może o zauważalnej przewadze tego typu wymowy lub zarysowującej się tendencji do jej dominacji. 5 Do podobnego wniosku dochodzimy, odwołując się do zasad, którymi kierowali się twórcy Prawideł: według nich normy poprawnej wymowy powinny odzwierciedlać rzeczywistość wymawianiową, nie mogą być oderwane od praktyki językowej, ale powinny ją 3 Informacja na stronie tytułowej: „Polecone nauczycielom wszystkich szkół rozporządzeniem Ministerstwa W.R.i O.P. z 31 marca 1930, nr. II 21,841/29" [Prawidła 1930]. 5 Zmiana ł przedniojęzykowo-zębowego w ṷ niezgłoskotwórcze, nazywana „wałczeniem", zapoczątkowana została w XVII wieku i interpretuje się ją jako przejaw tendencji do ekonomizacji w artykulacji [Dubisz 2005, 15]. 4 Według Prawideł, wymowa ł jest charakterystyczna dla Polski wschodniej, ṷ zaś dla Polski zachodniej, na północy i południu spotyka się obydwa typy [Prawidła 1930, 15]. sankcjonować [Prawidła 1930, 5–6]. Na tej podstawie upowszechnienie się ṷ niezgłoskotwórczego należałoby przesunąć na czasy międzywojnia i uznać, że jest to wkład dwudziestolecia w ewolucję polszczyzny. 6 Potwierdzają to obserwacje Bronisława Rocławskiego, w opinii którego inteligencja, będąca nosicielem wzorcowej polszczyzny, „nie zmieniła jednej głoski na drugą" po II wojnie światowej. W języku ogólnym zmiana ta dokonała się wcześniej, natomiast tzw. głoska sceniczna wycofana została po 1945 roku jedynie z wymowy aktorów [Rocławski 2013]. Można sądzić, że nowa sytuacja socjolingwistyczna wpłynęła również na ożywienie procesów ﬂ eksyjnych toczących się w XX wieku, jednak hipoteza ta, oparta całkowicie na przesłankach zewnątrzjęzykowych, wymagałaby potwierdzenia w badaniach korpusowych i spojrzenia na interesujący nas okres jako część historii polszczyzny XX wieku. Porównywanie frekwencji wariantywnych końcówek w krótkich przedziałach czasu i na nie do końca reprezentatywnym materiale może przynieść sprzeczne wnioski [Bajerowa (red.) 1996, 211; Nagórko 2018, 31]. To samo dotyczy zmian składniowych, które „są najwolniejsze i najmniej liczne, najsłabiej w tekście współczesnego języka zauważalne" [Bajerowa (red.) 1996, 210]. Dlatego za niewątpliwy wkład dwudziestolecia w ewolucję polszczyzny na płaszczyźnie ﬂ eksyjnej najbezpieczniej uznać ujednolicenie końcówki -ym/-im, -ymi/-imi w narzędniku i miejscowniku, co stało się na mocy normy ortograﬁ cznej z 1936 roku. W ciągu najbliższych lat nowa pisownia się upowszechniła, co odnotowały badaczki języka II wojny światowej [Bajerowa (red.) 1996, 214]. Regionalizmy fonetyczne podtrzymywały zabory [Dunaj 2001, 79], natomiast po odzyskaniu niepodległości zaistniał splot różnorodnych okoliczności, które sprzyjały ujednolicaniu wymowy, takich jak: rozszerzenie zakresu użycia polszczyzny w sferze publicznej, większa mobilność ludności w obrębie granic nowo powstałego państwa, ograniczanie analfabetyzmu poprzez wprowadzenie obowiązkowej edukacji, rozwój kultury masowej, a zwłaszcza radiofonii upowszechniającej wzory werbalnych zachowań komunikacyjnych, działania kodyﬁ kacyjne podejmowane przez ogólnopaństwowe instytucje oraz decyzje władz oświatowych zapewniające ich wdrażanie w szkolnictwie. Od dwudziestolecia międzywojennego rozpoczyna się w polszczyźnie ekspansja skrótowców, uznana przez Jadwigę Puzyninę za zjawisko 6 I. Bajerowa przyporządkowuje zanik ł do zmian powojennych, stwierdzając, że zakres jego występowania w wymowie przedwojennej „z pewnością był szerszy" [Bajerowa 2005, 56], natomiast S. Dubisz ostateczny zanik artykulacji przedniojęzykowo-zębowej, datowany na 2. poł. XX wieku, tłumaczy ustaniem wpływów polszczyzny kresowej [Dubisz 2005, 15]. Oczywiście nie sposób nie zgodzić się z tymi opiniami. Przyporządkowanie omawianego procesu do przeobrażeń powojennych jest jednak w moim przekonaniu konsekwencją ujęcia z innej perspektywy: jego zakończenia, a nie kumulacji czynników dynamizujących przebieg. charakterystyczne dla XX wieku, szerzące się z siłą eksplozji [Puzynina 1976, 81]. O zauważalnym ich przyroście świadczą roztrząsania, prowadzone na łamach ówczesnych pism poprawnościowych. Józef Młodyński wymienia 13 artykułów poświęconych tej problematyce, które w latach 30. ukazały się w „Języku Polskim" i „Poradniku Językowym" [Młodyński 1986, 159]. Stosunek wobec skrótowców tam prezentowany jest typowy dla wartościowania elementów nowych i ekspansywnych w języku. W tym wypadku na ocenę wpływa również ich kwaliﬁ kowanie jako tworów niezgodnych z duchem polszczyzny, powstałych z obcej inspiracji. 7 Nadmiar skrótowców piętnują również w prasie codziennej znani publicyści, co świadczy o tym, że nie jest to temat przesadnie wyolbrzymiony przez czasopisma zajmujące się problemami kultury języka. Przykładem jest felieton Tadeusza Dołęgi-Mostowicza z 1927 roku 8 zatytułowany B.Z.I.K: Dlaczego bowiem – zgadnij – D.O.K rozkazało P.K.U. skomunikować się z P.K.P. w sprawie P.K.O. i K.O.P.? Co o tym sądzi B.G.K. zainteresowany w C.Z.W.W. i czy B.B.C. bez porozumienia z B.P. może interweniować w M.P. i O.P. lub M.W.R. i O., a jeżeli tak, co na to powie Z.L.N. i P.S.L.? [Dołęga-Mostowicz 2017, 141]. Puenta felietonu zwraca uwagę nie tylko ze względu na krytykę nadmiaru skrótowców, ale również jako przykład ekspansji potoczności: A.N.T.W.S.T. – to znaczy: a niech to wszystko szlag traﬁ . Za dużo już tego w naszej R.P. Na Zachodzie tego rodzaju skróty używane są najczęściej tylko dla określenia instytucji oznaczonej po prostu W.C. [Dołęga-Mostowicz 2017, 141–142]. Współcześni w tendencji do abrewiacji upatrywali wpływu komunikatów frontowych oraz kodowania tajnych informacji [Młodyński 1986, 159–162]. Wydaje się jednak, że asumpt do rozpowszechnienia skrótowców po 1918 roku dało przede wszystkim powstawanie nowych instytucji i organów państwa, demokracja parlamentarna z systemem wielopartyjnym oraz możliwość swobodnego tworzenia różnego rodzaju stowarzyszeń i organizacji. Większość z nich miała nazwy wieloczłonowe, które z powodów ekonomicznych wymagały skrócenia. Potwierdzają to badania Joanny Sobczykowej nad skrótami językowymi w historii języka polskiego [Sobczykowa 1987]. W przedziale lat międzywojennych autorka zauważyła zwiększanie się liczby skrótowców, szczególnie w kategorii nazw partii politycznych, instytucji ﬁ nansowych i oświatowych oraz dru- 7 Nie było natomiast zgody co do tego, czy skrótowce należy uznać za przejaw oddziaływania języków germańskich czy języka rosyjskiego [Młodyński 1986, 159–162]. 8 Warto zwrócić uwagę, że popularny pisarz wywołał ten temat, zanim stał się on przedmiotem serii artykułów w „Poradniku Językowym" i „Języku Polskim". żyn i organizacji sportowych [Sobczykowa 1987, 48–51]. Na obecność tego zjawiska w prasie już w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości zwróciła również uwagę Irena Kamińska-Szmaj [1994, 66]. Obydwie badaczki odnotowały również, że skrótowce stawały się podstawą derywacji, np. liczną rodzinę wyrazów utworzył skrót ND: endecja, endek, endecki, endectwo, endeckość [Kamińska-Szmaj 1994, 67], endeczka, eks-endecki, eks-endek, endeczyć, endeﬁ kować się, zendeczyć, zendeczony [Sobczykowa 1987, 91–93], proendecki [D 2670 9 ] oraz endekoid: „Grupa profesorów ND wysuwa sprytnie kandydaturę Opoczyńskiego, poczciwego histeryka, endekoida" [Żongołłowicz 2004, 173]. Sylabowiec utworzony od nazwy Obozu Wielkiej Polski 10 stał się bazą dla derywatów Obwiepole i obwiepolski: „w bojówkach ulicznych pomiędzy Obwiepolem a Żydami" [Żongołłowicz 2004, 248], bojówka obwiepolska [Żongołłowicz 2004, 246]. Jeśli nawet, jak sugeruje I. Bajerowa, po 1945 roku liczba skrótowców ogromnie wzrosła [Bajerowa 2005, 64], to sądzę, że zasługą dwudziestolecia międzywojennego było wytyczenie tego kierunku rozwoju języka, a liczne dowody materiałowe świadczą o dużym nasileniu zjawiska już w latach 1918–1939. 11 Innym zjawiskiem, którego udziału w międzywojennym słowotwórstwie nie doceniano, było wykorzystywanie nazwisk jako podstawy derywacji. 12 Do popularnych obyczajów należało tworzenie nazw zwolenników partii od nazwiska przywódcy, np. okoniowcy, witosowcy, thuguttowcy, korfantczyki, co odnotowuje Kamińska-Szmaj [Kamińska-Szmaj 1994, 67], a także sławkowiec [D 0407], bartlowiec [D 1637], piłsudczyk [D 1637], piłsudczykowski [D 1638], piłsudczyzna [D 1639], a nawet ultra-piłsudczyk [D 2198]. Na określenie interpelacji w sprawach błahych i jednostkowych utarł się termin kremplacje od nazwiska posła Franciszka Krempy, który podczas jednego posiedzenia sejmu pierwszej kadencji składał po kilkadziesiąt takich zapytań [Kondracka 2013, 130]. Z kolei azeﬁ ady od nazwiska prowokatora carskiej policji politycznej Jewno Azefa stały się synonimem konﬁ dencji i donosicielstwa [DołęgaMostowicz 2017, 134]. Genezę międzywojenną ma nazwa sławojka, po- 9 W ten sposób oznaczone zostały przykłady zaczerpnięte z Depozytorium leksykalnego języka polskiego, liczba oznacza numer hasła [Wierzchoń 2014]. 11 O gwałtownym wzroście liczby skrótów w latach 1918–1922 w stosunku do okresu poprzedzającego pisze J. Sobczykowa [1987, 42]. 10 Była to organizacja powstała w 1926 r. z inicjatywy Romana Dmowskiego. 12 Hanna Jadacka przeprowadza następujące porównanie polszczyzny przed- i powojennej oraz najnowszej ze względu na to kryterium: „Należy też wspomnieć o jeszcze jednej grupie podstaw słowotwórczych, częściej eksploatowanych w polszczyźnie najnowszej niż przedwojennej i powojennej. Wcześniejsze użycia były na tyle marginalne, że i same podstawy i derywaty od nich stanowiły co najwyżej trzeciorzędny składnik opisu. Mowa o nazwiskach jako klasie morfemów leksykalnych, których wykorzystywanie słowotwórcze stało się jednym z wyróżników współczesnego systemu derywacyjnego" [Jadacka 2001, 85]. chodząca od nazwiska ministra spraw wewnętrznych i premiera Felicjana Sławoja-Składkowskiego, który zasłynął z troski o wyższy poziom higieny. Podstawą kilku derywatów stało się nazwisko Chaplin: chaplinada [D 0067], chaplinowaty [D 0068], chaplinowski [D 0069]. Eksploatowano słowotwórczo antroponim Hitler: hitlerowiec, hitlerowski, hitlerowszczyzna, hitlerówka, hitleryzacja („hitleryzacja ruchu endeckiego"), hitleryzm, hitleryzować („Dziś młodzi zaczynają hitleryzować w deklaracji ideowej") [D 0316–D 0323]. Za wkład dwudziestolecia w rozwój polszczyzny, choć niestety w dużej części zaprzepaszczony, należy uznać liczne nazwy żeńskie. Prawdziwy „wysyp" nowych feminatywów motywowany był zwiększającą się aktywnością kobiet w życiu publicznym i zawodowym [Woźniak 2014]. Ich tworzenie, nieograniczone przeszkodami natury fonologicznej czy stylistycznej, było zgodne z „duchem polszczyzny", która dysponowała całym arsenałem środków słowotwórczych służących do wyrażania żeńskości i od zarania je stosowała. Dywagacje prowadzone na łamach wydawnictw poprawnościowych (np. poślina, poślica, posełkini, posełka czy posłanka?, 13 dramaturgini czy dramaturżka, „a może ani jedno, ani drugie?" 14 ) nie były wyrazem dystansu wobec feminatywów w ogóle i nie miały podtekstu deprecjonującego. Wynikały natomiast z jednej strony z nadmiaru możliwości, z drugiej zaś z dynamiki, jaką charakteryzowało przybywanie neologizmów. W roztrząsaniach tych przejawia się również niepełna akceptacja wobec postępującej emancypacji kobiet. Dwudziestolecie utrwaliło nie tylko posłankę. 15 Zawdzięczamy tej epoce również takie feminatywa, wobec których wyraża się dzisiaj wątpliwości różnej natury (fonologicznej, stylistycznej, pragmatyczno-semantycznej), jak adiunktka, docentka, dramaturżka, komisarka (policji), pedagogiczka, plutonowa, podchorążanka, żołnierka. O spontanicznym tworzeniu formacji żeńskich w zależności od potrzeb świadczy przykład femintywum od wyrazu snob: W wieku radja i samolotów można się spodziewać różnych rzeczy. W U.S.A., gdzie tempo jest hasłem dnia, rozmaici snobi i snobinetki 16 wymyślili dla siebie nowy sposób zawierania ślubów, ultraszybki i ultraprosty… przy użyciu telefonu" [„Głos Poranny" 20 kwietnia 1936 r., cyt. za: D 2227]. 13 Zob. PJ 1919, 55; PJ 1923, 71. 15 Wbrew temu, co przeczytamy w Kulturze języka polskiego Hanny Jadackiej, że posłanka to wyraz „powołany nie tak dawno do życia (z niemałym trudem)" [Jadacka 2005, 129]. 14 „Niewiele mamy w swej historii literatury dramaturgiń (czy dramaturżek, a może ani jedno, ani drugie?), chociaż jedna starczy za małą armję, t. j. fenomenalna konstruktorka teatru – Zapolska" [„Tęcza" 1930, cyt. za: D 2945] 16 Wyróżnienia przez pogrubienie pochodzą od autorki artykułu. O zaprzepaszczeniu dorobku dwudziestolecia w procesie tworzenia feminatywów świadczy fakt, że o wielu używanych w tym czasie nazwach żeńskich sądzi się, że nie tworzą w polszczyźnie feminatywów [Szpyra-Kozłowska 2019, 24], np. architektka, jeźdźczyni, 17 kierowczyni, 18 polityczka. 19 Niedoceniany był również wkład dwudziestolecia w internacjonalizację polszczyzny. Odrodzenie państwa, aspiracje do odgrywania znaczącej roli w polityce europejskiej i międzynarodowej, kontakty dyplomatyczne, otwarcie na świat i wejście w krąg kosmopolitycznej kultury masowej – to główne czynniki sprawcze internacjonalizacji słownictwa po 1918 roku. Zaistniały wówczas okoliczności bardziej sprzyjające uaktywnieniu tej tendencji niż po 1945 roku, po zaciągnięciu „żelaznej kurtyny". Bardzo dużą produktywność wykazują już wówczas przedrostki obcego pochodzenia, takie jak anty- [Wierzchoń 2008], pro- czy ultra-, o czym można się przekonać, przeglądając Depozytorium leksykalne języka polskiego [Wierzchoń 2014]. Bogatą egzempliﬁ kację można stworzyć dla zilustrowania tendencji do seryjnego tworzenia złożeń z członami obcymi, np. auto-, fono-, kino-, radio-, tele- [Wierzchoń 2014]. Człony wykazujące produktywność odzwierciedlają obszary zainteresowań i preferencji wspólnoty komunikatywnej: – Długo u nas w Polsce ludzie nie mieli poczucia humoru – ozwał się nagle J. Orlin, sławny śpiewak fonograﬁ czny, zapalając odruchowo papierosa od pięknej radjozapalniczki, stanowiącej jedną z wielu ozdób teleaparatu. Pamiętamy wszyscy ten moment historyczny, gdy atmosfera zaczęła się nasycać humorem za pomocą działania fal radiotechnicznych na organizm ludzki" [„Ziemia Radomska" 27 maja 1934, cyt. za: D 1367]. Więc gdy tele-radio zwycięży i zniszczy kinoteatr, kto wie, czy nie wrócimy do poczciwego staromodnego teatru [„Tęcza" listopad 1937, cyt. za: D 1470]. 17 „Znakomita angielska jeźdźczyni konkursowa (….) zdobyła dotąd już 700 nagród" [„Prąd" 1932, cyt. za: D 0094]. 19 D ustala parę datacyjną polityczka – 1933, ilustrując neologizm przykładem z czasopisma satyrycznego „Mucha": „Podręcznik zdobywania kobiet, czyli mały Donżuan kieszonkowy. Kobiety dzielimy na: panny, mężatki, sportówki, brydżystki, polityczki i stare panny. Każdy gatunek należy traktować specjalnie" [„Mucha" 21 lipca 1933 r. cyt. za: D 0508]. Jednak, jak wynika z badań moich dyplomantek, Kornelii Jankowskiej oraz Katarzyny Majki, polityczka ma poświadczenie na łamach czasopisma „Bluszcz" już w latach 1924–1925, jak również na kartach „Mojej Przyjaciółki" z lat 30. 18 Agnieszka Małocha-Krupa relacjonuje przebieg powojennej dyskusji na temat nazywania kobiety za kierownicą, ostatecznie stwierdzając, że derywat kierowczyni pozostaje nadal dyskusyjny [Małocha-Krupa 2018, 155–156]. O wynikach przeprowadzonego w 2010 roku konkursu na nazwę kobiety kierującej pojazdem pisała na łamach „Poradnika Językowego" Magdalena Bartłomiejczyk [Bartłomiejczyk 2012]. Tymczasem dyskusyjny dziś neologizm kierowczyni ma tradycję sięgającą okresu międzywojennego [Starzec 1984, 39, 55]. Jeden z moich przyjaciół, będąc pod psychozą przemówień posłów na ten temat [antysemickich – E.W.], zwierzył mi się niebacznie, że nawet w głośniku wyczuł wyraźnie zapach czosnku. Jeżeli to prawda, to to już nawet nie telewizja, ale tele-zapach [„Powstaniec" 23 stycznia 1938 r., cyt. za: D 1516]. Cząstki charakteryzuje duży potencjał słowotwórczy i semantyczny, o czym świadczy felieton, zamieszczony w „Dzienniku Ludowym", a następnie przytoczony przez bardziej popularny „Czas": Przez otwarte okna napływają do pokoju radiodźwięki, radiojęki, radiopiski, radioskrzypienia i radiowycia, ulica staje się radioulicą, pokój radiopokojem, a porządany [sic!] spokój przemienia się w radioniepokój, radiohałas, radiomękę, radioudrękę, jednym słowem: radiopiekło. Radio, wiem o tym dobrze, jest wspaniałym wynalazkiem, ale w rękach inteligentnego radioamatora, radiowłaściciela, radiopraktyka. W rękach radioidjoty, radio tu mana [sic!], radiobarbarzyńcy, radio wbrew swym intencjom staje się radioplagą, radioprzekleństwem, a my przemieniamy się w radiooﬁ ary, radiomęczenników i możemy stać się wskutek tego radiowrogami! [„Czas" 25 czerwca 1939 r.]. Z kolei w artykule z „Dziennika Bydgoskiego" radiotrębaczem zostaje nazwana osoba zbyt głośno słuchająca radia: „W Meksyku już dawno rozległyby się strzały do mieszkania rozhukanego radiotrębacza. Tak – radiotrębacza, bo to chyba nie radiosłuchacz" [cyt. za: Zaborski 2019, 50]. Poza przykładami kreatywności lingwistycznej z członem radio- w prasie codziennej, o żywotności struktur hybrydalnych świadczą również obawy wyrażane na łamach pism poprawnościowych: (…) radio (…) przyczepiamy dziś bezceremonialnie do wszystkiego, co się tylko obronić nie umie… A niechby sobie był radioaparat, radioamator czy radiokoncert, gdzie wyraz obcy z obcym się kojarzy, ale tworzenie radiosprzętu, radiosłuchacza, radioodczytu, gdzie tułowie obce polskich się czepiają nóg, to już nieposzanowanie języka; a cóż dopiero mówić o cynicznym wprost radiobajtlu! [PJ 1929/1, 5]. Na podstawie materiałów międzywojennych terminus post quem dla zjawiska rozpowszechnienia słowotwórstwa hybrydalnego w kategorii struktur przedrostkowych przesunąć by trzeba na okres wcześniejszy niż do tej pory sądzono [Buttler 1981, 208; Waszakowa 2005, 76]. Oprócz znacznej produktywności tego typu słowotwórczego przejawem internacjonalizacji jest również otwarcie zasobu leksykalnego polszczyzny na napływające falowo nowe zapożyczenia, zwłaszcza z języka angielskiego. Nastawienie purystyczne utrzymywało się w stosunku do zapożyczeń z języków państw zaborczych, rosyjskiego i niemieckiego, natomiast wobec anglicyzmów i galicyzmów zajmowano postawę mniej restrykcyjną. Nowe zapożyczenia szybko się asymilowały, dopasowując się do polskiej ﬂ eksji i derywacji. Łatwość tworzenia wyrazów pochodnych od pożyczek angielskich ilustrują przykłady rozbudowywania rodzin słowotwórczych, np. od przyswojonego w międzywojniu camping utworzono nie tylko przymiotnik campingowy, ale również nomen actionis campingować oraz nomen agentis campingowiec. Metodą lingwochronologizacji ustalono dla nich następujące pary datacyjne: camping – 1933, campingowy – 1930, 20 campingować – 1934, campingowiec – 1935 [D 2235, 2237–2238, 2240]. Inne przykłady to: singel, singlista, singlowy; speaker, speakerka, speakerowski; weekend, weekendowy; foxtrott, fox-trotowo; football, footbalista, footballowy; champion, championat, championka; dżentelmen, dżentelmeństwo, dżentelmeński, niedżentelmeństwo; transmisja, transmitować, transmisyjny. Podatność na tworzenie derywatów wykazują również zapożyczenia z innych języków, np. od internacjonalizmu automobil utworzono w krótkim czasie automobilistę, automobilistkę, automobilowy, automobilia, automobilklub, a także auto oraz auciarz. W tym kontekście cechę przypisywaną dopiero powojennemu słowotwórstwu, czyli „łatwość tworzenia derywatów od obcych podstaw, jeszcze niezupełnie przyswojonych" [Buttler 1981, 208] 21 również należałoby przesunąć na okres wcześniejszy. Pożyczki obce, zwłaszcza angielskie czy francuskie, napływały i upowszechniały się dzięki popularnej prasie oraz dynamicznie rozwijającej się radiofonii. Przestawały być one własnością elit, zataczając coraz szersze kręgi społeczne. Świadczy o tym ich obecność w gazetach kierowanych do masowego odbiorcy. Liczne zapożyczenia i obce wtręty znajdujemy na przykład w odcinkowej powieści Juliana Starskiego Szatan Łodzi, która jako „powieść awanturniczo-obyczajowa z życia łódzkiego" drukowana była w latach 1923/24 na łamach „Expressu Wieczornego Ilustrowanego": businessman, bluff, brauning, dancing, doppingować, ﬁ nish, lord, shimmy, smoking, spleen, ineksprymable, clou, coupe, haszysz, pyjama, a giorno, bon viveur, en masse, chemin de fer, en frac et en clac, va banque, entre nous [Starski 1923]. Wyrazy angielskie wykorzystywane są w humorze słownym w ówczesnej prasie humorystycznej, która – jak wykazuje łódzki jej badacz Bartłomiej Cieśla – kierowana była do mało wyraﬁ nowanego odbiorcy [Cieśla 2014]. Znajomość angielskiego wyrazu ski, oznaczającego nartę, zakładał autor dowcipu rysunkowego w łódzkim tygodniku „Czerwony Kos" z 1925 r., w którym wykorzystana została homonimia z polskim suﬁ ksem nazwiskotwórczym -ski: Sezon zimowy w Zakopanem: – Przy obiedzie pani nie chciała ze mną rozmawiać, bo ja jestem na „berg", a pani na „ski". Teraz nie ma między nami żadnej różnicy: oboje jesteśmy na „ski" [cyt. za: Cieśla 2014, 238]. Również teksty popularnych międzywojennych piosenek służyły transmisji zapożyczeń, np. Ty masz dystynkcje i seksapil i sportowy styl z piosenki Adama Astona Nikodem czy bardziej znane Seksapil to nasza 20 Oczywiście wyraz podstawowy camping musiał być obecny w polszczyźnie wcześniej niż utworzony od niego derywat campingowy. 21 „Można powiedzieć, że do polszczyzny przenikają teraz nie izolowane słowa obce, lecz pożyczki wraz z całą serią swych możliwych wyrazów pochodnych" [Buttler 1981, 208]. broń kobieca; Potem one-step'a tańczyłem z nią, (…) Ten sprośny gest shoking jest w piosence Shimmy-manja do słów Andrzeja Własta [Tichauer 1923]. Zawierają je tytuły piosenek Mała Miss, Fordanserka, 22 Shimmy [Woźniak, w druku]. Obecność niektórych zapożyczeń w międzywojennej prasie jest zaskakująca z dzisiejszego punktu widzenia, ponieważ ich pojawienie się w polszczyźnie skłonni bylibyśmy wiązać dopiero z ostatnimi latami, np. cocktailbar, dumping, handicapować, hod-dog, kardigan, roadster czy tabloid [D]. Dwudziestolecie międzywojenne jest okresem wzbogacania zasobu leksykalnego polszczyzny chyba na niespotykaną dotąd skalę. Tworzy się wówczas, modernizuje i ustala terminologia wielu dziedzin. Kodyﬁ kacja nazewnictwa stanowi domenę działania władz państwowych, w tym poszczególnych resortów, a także instytucji społecznych, naukowych, technicznych. Odrodzenie państwa wymagało przyjęcia obowiązującej, ujednoliconej na całym terytorium, nomenklatury, oﬁ cjalnych nazw urzędów i organów władzy, jednostek podziału terytorialnego, terminologii różnych branż [Woźniak 2015, 14–17; Woźniak 2019]. Przemiany w obszarze słownictwa w tym czasie są jednak nie tylko konsekwencją działalności normalizacyjnej, odgórnie sterowanej. Dynamika zmian jest skorelowana z przyspieszającym tempem życia. Wdrożenie odkryć naukowych i wynalazków technicznych, zwłaszcza umożliwiających szybkie pokonywanie dużych przestrzeni, komunikację dźwiękową na odległość, przekaz masowy słowa pisanego i mówionego, a także ruchomych obrazów – to wszystko wywołuje odczucie innego rytmu egzystencji. Dają temu wyraz współcześni, np. Stanisław Wasylewski w artykule O posłannictwie kobiety z 1926 r.: Rozwój kobiecości osiągnął tempo kinowe i pęd ﬁ lmu sensacyjnego, szybko wyświetlanego, kiedy to pod koniec ostatniego programu operator śpieszy się na kolację (…). Są jeszcze różne inne, bardzo różne mody, są urocze, bardzo urocze pędy, co dzień inne, co godzina nowe. Ogarnąć je trudno, nadążać im niełatwo (…) [Wasylewski 1926, 3]. Dyskusje wokół leksykalnych nowości, zapełniających luki nazewnicze, są sposobem na oswajanie pojawiających się masowo rodzimych neologizmów oraz zapożyczeń, które współczesnym trudno od razu zaakceptować. Przykładem jest uznanie za objaw „nietaktu językowego" wyrazu parkowanie w znaczeniu 'parkowanie samochodu'. 23 Popularyzowaniu nowej leksyki w szerokich warstwach służą media, które – jak w wypadku rozwijającej się intensywnie radiofonii – nie wymagają od odbiorców nawet przekroczenia granicy analfabetyzmu. Jest to niewąt- 22 Jest to nowe zapożyczenie, nieodnotowane w ArctSWO. 23 „(…) sam park w tem znaczeniu [parkowanie samochodu – E.W.] jest wyrazem czysto zawodowym; a już parkowanie, które zahacza o inne nasze rodzime parkowanie, jest objawem nietaktu językowego" [PJ 2/1931)]. ArctSWO zna ten wyraz w znaczeniu 'ogrodu' oraz jako termin wojskowy (park artyleryjski). pliwie czynnik wspomagający dynamikę zmian w zasobie słownictwa. Drogą radiową utrwala się terminologia branżowa, np. abonent, ampliﬁ katornia, antena (łódzka), audycja, dziennik (radiowy), emisja, eter, głośnik, mikrofon, nadajnik, prelegent, radioodbiornik, radiostacja, rozgłośnia, service, słuchowisko, skecz, speaker, stacja (nadawcza), studio, transmisja itd. W krótkim czasie upowszechniają się neologizmy wyłaniane w konkursach nazewniczych ogłaszanych na łamach prasy, motywowanych chęcią polonizacji obcego słownictwa. Taką szybką karierę ilustruje przykład wyrazu przebój, mający zastąpić zapożyczony z niemieckiego szlagier, o którym pisze się w komentarzu na łamach „Poradnika Językowego" z 1929 roku, że to „wynalazek ostatnich tygodni", a równocześnie, że „dość się nawet już przyjął, każdy bowiem ﬁ lm nowy (…) ogłasza o sobie, że jest przebojem" [PJ 3/1929, 44]. Opisująca ówczesne anglicyzmy Halina Koneczna zauważa: (…) niedawny jeszcze tank zastępujemy dziś czołgiem, broadcast – słuchowiskiem, broadcasting station – rozgłośnią, zamiast football mówimy piłka nożna, a boksera coraz częściej zastępujemy pięściarzem [Koneczna 1936/1937, 170]. Zasługą dwudziestolecia jest również polonizacja słownictwa, zwłaszcza terminologicznego. Kształtuje się semantyka wyrazów: na przykład wyłoniony w wyniku konkursu neologizm słuchowisko, który miał zastąpić zapożyczone broadcast i audycja, ostatecznie ustalił się w znaczeniu 'rodzaju audycji radiowej'. Długą drogę w krótkim czasie odbywa terminologia motoryzacyjna: od samojazdu do samochodu, od automobilisty do kierowcy, od dorożki samochodowej do taksówki (z rozbudowaną rodziną słowotwórczą: taksówkarz, taksówkarski, taksówkowy). Przykłady można by mnożyć. 1. Oszacowanie wkładu dwudziestolecia w ewolucję polszczyzny na płaszczyźnie gramatycznej jest trudne ze względu na krótki okres podlegający ocenie oraz spowolnione w stosunku do poprzednich stuleci tempo przeobrażeń systemowych. Poważną przeszkodą jest również brak systematycznych danych materiałowych, co skazuje badacza na wnioskowanie na podstawie wyrywkowych obserwacji, w dużej mierze przypadkowych i intuicyjnych. Problem byłyby w stanie rozwiązać tylko badania korpusowe. Sądzę jednak, że mocnych argumentów dostarcza również charakterystyka sytuacji zewnątrzjęzykowej, a także ówczesna reﬂ eksja na temat przeobrażeń socjolingwistycznych. Przekonują one o uaktywnieniu tendencji do uniﬁ kacji języka. W niniejszym szkicu ten sposób argumentacji wykorzystano, dowodząc znaczącego udziału dwudziestolecia w upowszechnieniu ṷ niezgłoskotwórczego. Na koniec – zestawienie głównych tez artykułu: 2. Dwudziestolecie międzywojenne wytyczyło kierunki rozwoju języka na płaszczyźnie słowotwórczej, takie jak: zwiększenie liczby skrótowców, wykorzystanie nazwisk jako podstawy derywacji czy tworzenie struktur hybrydalnych z przedrostkami i innymi członami o obcej proweniencji. Po regresie w stosowaniu feminatywów wracamy (mniej lub bardziej świadomie i nie bez kontrowersji) do tradycji międzywojennych w zakresie ich produktywności. 4. Nie do przecenienia jest wkład dwudziestolecia w rozwój leksyki, w tym słownictwa terminologicznego wielu dziedzin i sfer życia, m.in. państwowej, motoryzacyjnej, sportowej, radiowej, kolejowej, wojskowej itp. 3. Przesunięcia termini post quem na rok 1918 wymaga zjawisko internacjonalizacji polszczyzny, przejawiające się nie tylko zwiększonym napływem, ale przede wszystkim rozpowszechnieniem zapożyczeń z języków zachodnich, zwłaszcza stanowiących novum (jeśli chodzi o skalę i zakres użycia) pożyczek angielskich. Wyraźnie zarysowuje się już wówczas tendencja do ich adaptacji ﬂ eksyjnej i słowotwórczej. W kategoriach internacjonalizacji interpretuje się również złożenia z członami obcymi oraz derywaty z niesłowiańskimi przedrostkami. 5. Dwudziestolecie międzywojenne z etykietą okresu schyłkowego doby nowopolskiej długo pozostawało poza obszarem zainteresowań językoznawców, koncentrujących uwagę na innych epokach rozwoju języka. Problem z oceną znaczenia lat między wojnami w dziejach polszczyzny polegał na tym, że po dziesięcioleciach izolacji z powodu żelaznej kurtyny pewne zjawiska językowe zakwaliﬁ kowane zostały jako nowe, zaistniałe w polszczyźnie dopiero po przełomie 1989 roku. Dopiero w ostatnich latach badacze opisujący procesy charakterystyczne dla współczesnego języka, choćby tendencje słowotwórcze czy internacjonalizację polszczyzny, coraz częściej przyznają, że nie jest to novum powojenne, ale kontynuacja tendencji zainicjowanych w dwudziestoleciu. Niedoceniany wkład lat 1918–1939 w ewolucję polszczyzny wymaga weryﬁ kacji i uwidocznienia w periodyzacji historycznojęzykowej. Bibliograﬁ a ArctSWO: M. Arct, 1947, Słownik wyrazów obcych. 33 000 wyrazów, wyrażeń i przysłów cudzoziemskich, Warszawa. I. Bajerowa (red.), 1996, Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939– 1945), Warszawa. I. Bajerowa, 1991/1992, Zagadnienie wewnętrznej periodyzacji doby nowopolskiej, „Roczniki Humanistyczne" t. XXXIX–XXXXI, z. 6: Językoznawstwo, s. 24–34. I. Bajerowa, 2005, Zarys historii języka polskiego 1939–2000, Warszawa. D. Buttler, 1981, Tendencje rozwojowe w zasobie słownym powojennej polszczyzny [w:] H. Kurkowska (red.), Współczesna polszczyzna, Warszawa, s. 187– 219. M. Bartłomiejczyk, 2012, O kierowcach płci żeńskiej. Próby zapełnienia luki leksykalnej, „Poradnik Językowy" z. 3, s. 38–47. B. Cieśla, 2014, Łódzkie czasopisma humorystyczne w międzywojniu, Łódź. S. Dubisz, 2005, Rozwój systemu językowego polszczyzny w XIX wieku, „Poradnik Językowy" z. 7, s. 14–22. T. Dołęga-Mostowicz, 2017, Zły system. Teksty niewydane, Warszawa. S. Dubisz, S. Gajda (red.), 2001, Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, Warszawa. H. Jadacka, 2001, Czym się stał polski system słowotwórczy w wieku XX? [w:] S. Dubisz, S. Gajda (red.), Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, Warszawa, s. 83–93. B. Dunaj, 2001, Rozwój systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny w XX wieku [w:] S. Dubisz, S. Gajda (red.), Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, Warszawa, s. 75–81. , I. Kamińska-Szmaj, 1994, Judzi, zohydza, ze czci odziera. Język propagandy politycznej w prasie 1919–1923, Wrocław. H. Jadacka, 2005, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia Warszawa. Z. Klemensiewicz, 1985, Historia języka polskiego, cz. I–III, Warszawa. H. Koneczna, 1936/1937, Wyrazy angielskie w języku polskim, „Poradnik Językowy" z. 9, s. 161–170. M. Kondracka, 2013, Obywatelki i panie domu – życiowe role pierwszych polskich parlamentarzystek [w:] A. Landau-Czajka, K. Sierakowska (red.), Procesy socjalizacji w Drugiej Rzeczpospolitej 1914–1939, Warszawa, s. 123–138. , J. Młodyński, 1986, Skrótowce we współczesnym języku polskim [w:] H. Kurkowska (red.), Współczesna polszczyzna, Warszawa, s. 156–186. A. Małocha-Krupa, 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych Wrocław. A. Nagórko, 2018, Zmiany w systemie gramatycznym polszczyzny po roku 1918 (ﬂ eksja, słowotwórstwo, składnia), „Poradnik Językowy" z. 8, s. 26–39. Prawidła 1930, Prawidła poprawnej wymowy polskiej, oprac. Z. Klemensiewicz, Kraków. PJ: „Poradnik Językowy", https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/ J. Puzynina, 1976, Skróty językowe – charakterystyczna struktura XX wieku [w:] J. Magnuszewski i in. (red.), Z problemów współczesnych języków i literatur słowiańskich, Warszawa, s. 81–89. B. Rocławski, 2013, Fonetyka i fonologia w ostatnim siedemdziesięcioleciu [w:] A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (red.), 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska – tendencje – procesy, Lublin, s. 267–281. J. Rieger, M. Szymczak (red.), 1982, Język i językoznawstwo polskie w sześćdziesięcioleciu niepodległości (1918–1978), Wrocław. J. Sobczykowa, 1987, Studia z historii skrótów językowych w polszczyźnie ogólnej do roku 1939, Katowice. A. Starzec, 1984, Rozwój polskiej terminologii motoryzacyjnej (od początku do 1945 roku), Opole. J. Starski, 1923, Szatan Łodzi, „Express Wieczorny Ilustrowany" nr 72–117. S. Szober, 1937, Słownik ortoepiczny: jak mówić i pisać po polsku, Warszawa. tywy w ujęciu ankietowym , „Język Polski" XCIX, z. 2, s. 22–40, doi: http:// J. Szpyra-Kozłowska, 2019, Premiera, premierka czy pani premier? Nowe femina- dx.doi.org/10.31286/JP.99.2.2 H. Tichauer, 1923, Shimmy-manja, Warszawa, https://polona.pl/item/shimmymanja-shimmy,NzA2MzkyODQ/0/#info:metadata B. Walczak, A. Kula, Polszczyzna lat wojny i okupacji (1939–1945) na tle dziejów języka polskiego [w:] A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (red.), 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska. Procesy. Tendencje, Lublin, s. 501–516. S. Urbańczyk, 1979, Periodyzacja dziejów polskiego języka literackiego [w:] tenże, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław, s. 50–62. S. Wasylewski, 1926, O posłannictwie kobiety, „Almanach Świata Kobiecego" I, s. 1–5, https://bcul.lib.uni.lodz.pl [dostęp: 25 listopada 2019 r.]. P. Wierzchoń, 2014, Depozytorium leksykalne języka polskiego, t. 11–40: Fotosuplement do Słownika warszawskiego, Warszawa. P. Wierzchoń, 2008, Anti, Poznań. E. Woźniak, 2014, Język a emancypacja, feminizm, gender, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego" LX, s. 295–312. E. Woźniak, 2019, Pamiętniki jako źródło do dziejów języka polskiego w okresie dwudziestolecia międzywojennego, „Poradnik Językowy" z. 4, s. 21–31. E. Woźniak, 2015, Polityka językowa państwa polskiego w okresie międzywojennym, „Socjolingwistyka" XXIX, s. 7–20, doi: https://dx.doi.org./10.17651/ SOCJOLING.29.1 E. Woźniak, Język angielski i anglicyzmy w dwudziestoleciu międzywojennym [w druku]. B. Żongołłowicz, 2004, Dzienniki 1930–1936, oprac. D. Zamojska, Warszawa. M. Zaborski, 2019, Lato '39. Jeszcze żyjemy, Warszawa. The contribution of the interwar period to the evolution of the Polish language Summary The object of this paper is the extent and dynamics of language changes in the interwar period. The rebirth of Poland in 1918 and the resulting sociopolitical and cultural transformations caused major changes in the use of Polish as compared to the period of the Partitions. The process of language uniﬁ cation, in particular on the phonetic plane, accelerated in the new conditions. The interwar period set the language development directions as regards word formation, namely expansion of acronyms, use of surnames as the derivation basis, and creation of hybrid structures with preﬁ xes and other elements of foreign provenance. The interwar period's contribution to the evolution of the Polish language is internationalisation of vocabulary on the one hand and its Polonisation on the other hand. The ground-breaking nature of the period 1918–1939 is evidenced also by the multiplication of the lexical resource of the language. The unappreciated role the interwar period played in the evolution of Polish needs to be veriﬁ ed and exposed in the periodisation of the history of language. Keywords: history of Polish – 20 th century – interwar period – evolution of Polish	<urn:uuid:9c0059a8-da98-44b5-bf09-751bd7ba0787>	finepdfs	4.191406	CC-MAIN-2023-23	http://www.poradnikjezykowy.uw.edu.pl/wydania/poradnik_jezykowy.775.2020.06.1-E.Wozniak.pdf	2023-06-04T23:47:59+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224650409.64/warc/CC-MAIN-20230604225057-20230605015057-00107.warc.gz	81,724,946	0.994527	0.999786	0.999786	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2313, 5314, 8126, 11133, 13839, 16934, 19690, 22743, 25848, 28710, 31619, 34390, 37023, 39905, 42612 ]	1	2
Biuletyn informacyjny Dolnośląskiej Sieci Doradztwa Pozarządowego 8/listopad Wiadomości/Informacje: Zapraszamy na stronę projektu www.inkubatorNGO.info Mapkę Lokalnych Inkubatorów NGO znajdziesz tutaj http://www.inkubatorngo.info/8/nse/2/12 Dołącz do nas na facebooku Zapraszamy na bezpłatne doradztwo zindywidualizowane dla organizacji pozarządowych „Profesjonalna organizacja". Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych i Stowarzyszenie - Centrum ds. Katastrof i Klęsk Żywiołowych „Tratwa" zapraszają do udziału w programie edukacyjnym „Profesjonalna Organizacja", skierowanym do organizacji pozarządowych w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zarejestrowanych w KRS, z siedzibą na terenie Dolnego Śląska. Program skierowany jest przede wszystkim do organizacji pozarządowych, które odczuwają potrzebę zmian, nowych rozwiązań strategicznych, profesjonalnego impulsu rozwojowego oraz są gotowe do podejmowania nowych wyzwań. Rekrutacja trwa do 05.12. Więcej na http://www.inkubatorngo.info/3/uslugi Spotkanie dot. konsultacji Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020. Pragniemy Państwa poinformować, iż od 08 października 2012 r. rozpoczęły się konsultacje społeczne Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2020. W związku z tym Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych pragnie już teraz zaprosić Państwa na kolejne nasze spotkanie, którego celem będzie zebranie uwag, propozycji zapisów zmian do udostępnionej na stronach UMWD Strategii. Szczegóły na http://www.dfop.org.pl/pl/1/nse/15/370/Spotkanie_dot_konsultacji_Strategii_Rozwoju_Wojewodztwa_Dolnoslaskieg o 2020 _ Doradztwo prawne specjalistyczne pn. „Nadzór i kontrola w organizacjach pozarządowych" – 19.11. Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych serdecznie zaprasza przedstawicieli organizacji pozarządowych na bezpłatne doradztwo specjalistyczne. Na spotkaniu podejmowane będą m.in. zagadnienia tj. Pojęcie nadzoru, Nadzór nad organizacjami pozarządowymi. Pojęcie i funkcje kontroli. Rodzaje kontroli przeprowadzanych w organizacjach pozarządowych. Jak postępować podczas kontroli. Procedura odwoławcza od rozstrzygnięć kontrolnych. Termin: 19 listopada 2012 r. w godzinach: od 10.00 do 15.30. Miejsce: Wrocławskie Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych SEKTOR3, ul. Legnicka 65 Prosimy o zgłaszanie chęci uczestnictwa do dnia 14 listopada 2012 r. na nr 71 793 23 24 bądź na adres e-mail: email@example.com. W doradztwie może wziąć udział więcej niż jedna osoba z organizacji. Prosimy o przesłanie następujących danych uczestnika: imię i nazwisko, organizacja oraz dane kontaktowe (e-mail, tel.) Finał Konkursu Akcja Akacja, Akcja Dąb - Niezwykli Dolnoślązacy 2012. 30 października 2012 odbyła się uroczysta Gala Konkursu, podczas którego laureaci posadzili drzewko akacji i dębu. Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z Finału Konkursu "Akcja Akacja, Akcja Dąb - Niezwykli Dolnoślązacy 2012". A już wkrótce więcej informacji na temat naszych laureatów oraz podsumowanie tegorocznej edycji. Galeria zdjęć dostępna jest na naszej stronie w dziale "Galeria" pod linkiem: www.dfop.org.pl/pl/324/ oraz na naszym Facebook'owym profilu: www.facebook.com/dfop.org Aktywność Kobiet na Dolnym Śląsku. Podczas uroczystej gali zorganizowanej przez stowarzyszenie „Aktywność Kobiet na Dolnym Śląsku", która odbyła się w bolesławieckim Kinie Forum nagrodą Wicemarszałka Województwa Dolnośląskiego Pana Radosława Mołonia, uhonorowana została Pani Elżbieta Skoczylas, Prezeska Fundacji Pomocy Szkole im. Edwarda Machniewicza, a także animatorka Lokalnego Inkubatora NGO w Górze. Więcej na http://www.umwd.dolnyslask.pl/spoleczenstwoobywatelskie/spoleczenstwoobywatelskie/aktualnosci/artykul/aktywnosc-kobiet-na-dolnym-slasku/ II Powiatowe Forum Organizacji Pozarządowych powiatu polkowickiego i lubińskiego. Lokalny Inkubator NGO w Lubinie prowadzony przez Stowarzyszenie Civis Europae serdecznie zaprasza na II Powiatowe Forum Organizacji Pozarządowych powiatu polkowickiego i lubińskiego pt: "Społecznie odpowiedzialni...", dnia 16 listopada 2012 r. o godzinie 16.00 w Centrum Kultury Muza w Lubinie. Więcej na http://www.inkubatorngo.info/1/nse/4/89/ii-powiatowe-forumorganizacji-pozarzadowych-powiatu-polkowickiego-i-lubinskiego II Powiatowe Forum Organizacji Pozarządowych Trzebnica 2012 pn. „Perspektywy rozwoju stabilności finansowej stowarzyszeń i fundacji – czyli skąd wziąć pieniądze?" Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Społecznej im. Św. Jadwigi Śląskiej prowadzące Lokalny Inkubator NGO w Żmigrodzie zaprasza na II Powiatowe Forum Organizacji Pozarządowych Trzebnica 2012 pn. „Perspektywy rozwoju stabilności finansowej stowarzyszeń i fundacji – czyli skąd wziąć pieniądze?", które odbędzie się 23 listopada 2012r. Szczegółowy program na http://www.inkubatorngo.info/1/nse/4/92/iipowiatowe-forum-organizacji-pozarzadowych-trzebnica-2012-pn-perspektywy-rozwoju-stabilnosci-finansowejstowarzyszen-i-fundacji-czyli-skad-wziac-pieniadze Polsko-niemiecki specjalistyczny warsztat „OPTYMALIZACJA SPRZEDAŻY BEZPOŚREDNIEJ Z UWZGLĘDNIENIEM EKONOMIKI GOSPODARSTWA". Stowarzyszenie Południowo-Zachodnie Forum Samorządu Terytorialnego POGRANICZE w Lubaniu - prowadzące Lokalny Inkubator NGO, EkoConnect e.V. i Gaea e.V. mają przyjemność zaprosić Państwa do udziału w bezpłatnym polsko-niemieckim specjalistycznym warsztacie „OPTYMALIZACJA SPRZEDAŻY BEZPOŚREDNIEJ Z UWZGLĘDNIENIEM EKONOMIKI GOSPODARSTWA", który odbędzie się we wtorek 20 listopada 2012 r. w Ebersbach koło Görlitz (Saksonia / Niemcy). Więcej na http://www.inkubatorngo.info/1/nse/4/90/polsko-niemiecki-specjalistycznywarsztat-optymalizacja-sprzedazy-bezposredniej-z-uwzglednieniem-ekonomiki-gospodarstwa Pobierz 3 bezpłatne publikacje – PRAWO, FINANSE i PUBLIC RELATIONS w NGO. PRAWO, FINANSE i PUBLIC RELATIONS – to mocne słowa, które mogą zaważyć na funkcjonowaniu Twojej organizacji – i trzy mocne pozycje w Twojej podręcznej biblioteczce. Pobierz na http://sektor3.wroclaw.pl/miasto/aktualnosci/pobierz-publikacje/ Startuje Dolnośląski Festiwal Wolontariatu 2012! W imieniu Partnerstwa na rzecz Promocji i Rozwoju Wolontariatu na Dolnym Śląsku „Razem dla Wolontariatu" mamy zaszczyt zaprosić do udziału w drugiej edycji „Dolnośląskiego Festiwalu Wolontariatu", który odbędzie się we Wrocławiu w dniach 7 – 9 grudnia 2012 r. Przedsięwzięcie wpisuje się w obchody ustanowionego przez Unię Europejską Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej. Więcej na http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/815147.html Standard jest tarczą przy kontroli ngo.pl. Standardów formalno-prawnych powinien przestrzegać przede wszystkim zarząd organizacji, bo jest prawnie odpowiedzialny za jej działanie – za to, czy organizacja działa zgodnie z prawem, na przykład czy prowadzi pełną księgowość. Natomiast znać, przynajmniej część standardów powinni członkowie i członkinie stowarzyszenia, bo to oni wybierają zarząd. O standardach rozmawiamy z Joanną Krasnodębską. Źródło http://wiadomosci.ngo.pl/wiadomosci/817156.html Strategia dla młodzieży. Dnia 05.11.2012r. odbyło się posiedzenie sejmikowej komisji do spraw młodzieży i miało wyjątkowy charakter. Przedstawiciele organizacji młodzieżowych z całego województwa wysłuchali prezentacji projektu Strategii Rozwoju naszego regionu, którą poprowadził marszałek Rafał Jurkowlaniec. Dodatkowo Dolnośląska Rada ds. Młodzieży, federacja organizacji pozarządowych pracujących z młodzieżą, złożyła propozycję wprowadzenia do Strategii dodatkowego obszaru: „makrosfery - młodzież". Zawarte w niej będą koncepcje systemowego wspierania rozwoju młodzieży na Dolnym Śląsku. Czytaj całość na http://www.umwd.dolnyslask.pl/urzad/aktualnosci/singleview/artykul/dolny-slask-strategia-dla-mlodziezy/ Szkolenia/Warsztaty: Warsztaty - Współpraca NGO z lokalnymi władzami. Fundacja Cultura Mentis zaprasza do udziału w warsztatach w ramach zadania publicznego pt. „Europejskie standardy funkcjonowania organizacji pozarządowych. Studium przypadku oraz seminaria i szkolenia przedstawicieli lokalnej społeczności na Dolnym Śląsku". Terminy: 16-18 listopada i 6-8 grudnia 2012 we Wrocławiu. Uczestnicy mają zapewnione noclegi i wyżywienie. Udział w warsztatach jest bezpłatny. Uczestnicy pokrywają jedynie koszty dojazdu. http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/815017.html Oława. Bezpłatne szkolenie "Edukacja globalna dla najmłodszych". Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" zaprasza nauczycieli przedszkoli i szkół podstawowych (głównie klas I-III) na bezpłatne szkolenie z zakresu edukacji globalnej, które odbędzie się 11 grudnia 2012 w Oławie. Uczestnicy otrzymają bezpłatnie pakiet edukacyjny zawierający zestaw scenariuszy o krajach wraz z materiałami merytorycznymi, kartami pracy oraz gry dydaktyczne, a także zaświadczenie uczestnictwa. Więcej na http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/820175.html Wrocław. Szkolenie "Program Młodzież w Działaniu". Regionalna Struktura Wsparcia Programu Młodzież w Działaniu we Wrocławiu zaprasza na bezpłatne szkolenie z pisania wniosków w tym programie. Szkolenie odbędzie się 19 listopada 2012 we Wrocławiu. 19 listopada w godzinach 9.00-17.00 zapraszamy osoby zainteresowane składaniem wniosków o dofinansowanie w ramach Programu Młodzież w Działaniu na bezpłatne szkolenie prowadzone przez regionalnego konsultanta Programu na Dolnym Śląsku. Więcej na http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/818883.html Wrocław. Akademia Budowania Wizerunku NGO - zmiana terminów szkoleń i rekrutacji. Fundacja "Umbrella" informuje, że kolejny cykl "Akademii Budowania Wizerunku NGO" rozpocznie się 5 grudnia 2012 we Wrocławiu. Tym samym termin rekrutacji wydłuża się do 11 listopada 2012. Zmieniają się także terminy poszczególnych szkoleń. W ramach cyklu każdy uczestnik weźmie udział w 9 spotkaniach oraz będzie mógł skorzystać m.in. z doradztwa indywidualnego w zakresie budowania wizerunku i public relations. Udział w zajęciach jest bezpłatny. Szczegóły na http://sektor3.wroclaw.pl/miasto/aktualnosci/akademia-budowania-wizerunku-ngo-2/ 14 listopada – nasz dzień wiedzy o organizacjach pozarządowych. Inkubator Obywatelskiej Aktywności zaprasza mieszkańców Wrocławia i okolic na spotkanie animacyjne „Przyłącz się do… Albo załóż swoją organizację!" 14 listopada (środa) godz. 16:30 – 19:30 Idea Place, Pl. Solny 15, Wrocław. Zainteresowanych prosimy o zgłoszenia na adres: firstname.lastname@example.org lub pod numerem telefonu 71/359-75-09. Udział w spotkaniach jest bezpłatny. Uczestnicy otrzymają materiały informacyjne. Więcej na http://sektor3.wroclaw.pl/miasto/aktualnosci/14-listopadanasz-dzien-wiedzy-o-ngo/ Spotkania informacyjne "Praca – Równowaga – Bezpieczeństwo". Fundacja In Posterum zaprasza niezatrudnionych mieszkańców Dolnego Śląska w wieku 15-64 lat na bezpłatne spotkania informacyjne z cyklu „Flexi-pozytywni". Skorzystaj z wiedzy naszego prawnika i porad doradcy zawodowego. Najbliższe spotkania odbędą się w listopadzie 2012 w Głogowie i Jaworze. Szczegóły na http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/699190.html Zatrudnienie wspomagane dla osób z niepełnosprawnością. Fundacja "Eudajmonia" zaprasza osoby z niepełnosprawnością do wzięcia udziału w projekcie zatrudnienia wspomaganego, skorzystania ze wsparcia trenera pracy w poszukiwaniu przyszłego stanowiska pracy oraz udziału w warsztatach i szkoleniach. Projekt będzie realizowany w województwie dolnośląskim. Udział w nim jest bezpłatny. Szczegóły na http://dolnoslaskie.ngo.pl/wiadomosc/815144.html Przygotowała: Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych http://www.dfop.org.pl Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych, pl. Solidarności 1/3/5, pok. 515, 53-661 Wrocław, tel./faks (71) 793 23 24, www.dfop.org.pl Centrum ds. Katastrof i Klęsk Żywiołowych - „TRATWA", ul. Henryka Probusa 9/4, 50-242 Wrocław, tel./faks (71) 321 08 71, www.tratwa.org	<urn:uuid:d3340933-a932-44bc-9270-f5d642b576b4>	finepdfs	1.756836	CC-MAIN-2019-26	http://www.inkubatorngo.hb.pl/tinymce/plugins/filemanager/files/biuletyn/Biuletyn_informacyjny_nr_8_listopad_2012.pdf	2019-06-25T04:21:26Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627999787.0/warc/CC-MAIN-20190625031825-20190625053825-00025.warc.gz	245,913,737	0.999573	0.999585	0.999585	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3224, 8349, 11859 ]	1	0
PLAN LEKCJI KWALIFIKACYJNEGO KURSU ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI: R.26 WYKONYWANIE KOMPOZYCJI FLORYSTYCZNYCH, W OBRĘBIE ZAWODU: FLORYSTA 343203 ROK SZKOLNY 2017/2018 - 1 GRUPA \| \| \| \| 1 tydzień - 18.05.2017 \| \| 2 tydzień 25.05.2017 \| \| 3 tydzień 01.06.2017 \| \| 4 tydzień 08.06.2017 \| \| 5 tydzień 07.09.2017 \| \| 6 tydzień 14.09.2017 \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| 15.00 – 15.45 \| \| OMZ - Jan Górny \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| \| \| 15.50 – 16.35 \| \| OMZ - Jan Górny \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| \| \| 16.40 – 17.25 \| \| OMZ - Jan Górny \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| \| \| 17.30 – 18.15 \| \| OMZ - Jan Górny \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| \| \| 18.20 – 19.05 \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 19.10 – 19.55 \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 20.00 – 20.45 \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 20.50 – 21.35 \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| (zajęcia praktyczne) \| \| \| 20.05.2017 \| \| \| 27.05.2017 \| \| 03.06.2017 \| \| 10.06.2017 \| \| 09.09.2017 \| \| 16.09.2017 \| \| 1 \| \| 7:00 – 11:00 \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| 2 \| \| 11:00 – 15:00 \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| \| \| \| 8 tydzień 28.09.2017 \| \| 9 tydzień 05.10.2017 \| \| 10 tydzień 12.10.2017 \| \| 11 tydzień 19.10.2017 \| \| 12 tydzień 26.10.2017 \| \| 13 tydzień 09.11.20176 \| \| \| \| 15.00 – 15.45 \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 15.50 – 16.35 \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KPF - Patrycja Lomania \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 16.40 – 17.25 \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 17.30 – 18.15 \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| ŚWT - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| MNR - Patrycja Lomania \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 18.20 – 19.05 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| \| \| 19.10 – 19.55 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| \| \| 20.00 – 20.45 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| \| \| 20.50 – 21.35 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| OMZ – Jan Górny \| \| \| (zajęcia praktyczne) \| \| \| \| 30.09.2017 \| \| 07.10.2017 \| \| 14.10.2017 \| \| 21.10.2017 \| \| 28.10.2017 \| \| 04.11.2017 \| \| \| 7:00 – 11:00 \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| \| KFL Małgorzata G-B 4h \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 8.00 – 11.15 \| \| \| 11:00 – 15:00 \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| \| PFL – Barbara Orłowska 4h \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 11.20 -14.35 \| \| (zajęcia teoretyczne) \| \| \| \| 15 tydzień 23.11.2017 \| \| 16 tydzień 30.11.2017 \| \| 17 tydzień 07.12.2017 \| \| 18 tydzień 14.12.2017 \| \| 19 tydzień 11.01.2018 \| \| 20 tydzień 18.01.2018 \| \| \| 15.00 – 15.45 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 15.50 – 16.35 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 16.40 – 17.25 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 17.30 – 18.15 \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| 18.20 – 19.05 \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| \| \| 19.10 – 19.55 \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| \| \| 20.00 – 20.45 \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| \| \| 20.50 – 21.35 \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| PFL – Barbara Orłowska \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| \| (zajęcia praktyczne) \| \| \| \| 25.11.2017 \| \| 02.12.2017 \| \| 09.12.2017 \| \| 16.12.2017 \| \| 13.01.2018 \| \| 20.01.2018 \| \| 1 \| \| 7:00 – 11:00 \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| 2 \| \| 11:00 – 15:00 \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| \| 22 tydzień 15.02.2018 \| \| 23 tydzień 22.02.2018 \| \| 24 tydzień 01.03.2018 \| \| 25 tydzień 08.03.2018 \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 15.00 – 15.45 \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| \| \| \| \| \| 15.50 – 16.35 \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| Skrót \| \| Zajęcia edukacyjne \| \| \| 16.40 – 17.25 \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO \| \| Materiałoznawstwo roślinne \| \| \| 17.30 – 18.15 \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MRO M. Grabowska-Breguła \| \| KFL M. Grabowska-Breguła \| \| MNR \| \| Materiałoznawstwo nieroślinne \| \| \| 18.20 – 19.05 \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KPF \| \| Kulturowe podstawy florystyki \| \| \| 19.10 – 19.55 \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| ŚWT \| \| Środki wyrazu twórczego \| \| \| 20.00 – 20.45 \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| KFL \| \| Kompozycje florystyczne \| \| \| 20.50 – 21.35 \| PFL – Barbara Orłowska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| JOF – Bożena Gajdzińska \| \| OMZ – Jan Górny \| \| PFL \| \| Przedsiębiorstwo florystyczne \| \| \| \| \| 17.02.2018 \| \| 24.02.2018 \| \| 03.03.2018 \| \| 10.03.2018 \| \| JOF \| \| Język obcy we florystyce \| \| 7:00 – 11:00 \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar \| \| OMZ \| \| Organizacja pracy małych zespołów \| \| 11:00 – 15:00 \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF – Artur Trzcionka \| \| WKF - Anna Bojar \| \| WKF - Anna Bojar +1 godz. \| \| WKF \| \| Wykonywanie kompozycji florystycznych \| \| Zajęcia teoretyczne i praktyczne odbywają się w Warsztacie Nr 4 Centrum Kształcenia Praktycznego i Doskonalenia Zawodowego w Rudzie Śląskiej przy ul. Hallera 6.	<urn:uuid:16b9b823-8cc0-4a96-bbc2-e09379c36541>	finepdfs	1.8125	CC-MAIN-2018-34	http://ckprsl.pl/files/kkz/Realizacja3/R.26/Plan_zajec_gr1.pdf	2018-08-15T08:45:27Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-34/segments/1534221210040.24/warc/CC-MAIN-20180815083101-20180815103101-00091.warc.gz	87,508,783	0.99937	0.999895	0.999895	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 6901, 8997 ]	1	0
Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wodgluch.pl Głuchołazy: Dostawa samochodu specjalnego przeznaczonego do czyszczenia istniejących i nowo wybudowanych urządzeń, sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej Numer ogłoszenia: 221003 - 2014; data zamieszczenia: 17.10.2014 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY I. 1) NAZWA I ADRES: "Wodociągi" Sp. z o.o. , ul. Reymonta 12, 48-340 Głuchołazy, woj. opolskie, tel. 077 4391932, faks 0774391742. Adres strony internetowej zamawiającego: http://www.wodgluch.pl I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Podmiot prawa publicznego. SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA II.1) OKREŚLENIE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA II.1.1) Nazwa nadana zamówieniu przez zamawiającego: Dostawa samochodu specjalnego przeznaczonego do czyszczenia istniejących i nowo wybudowanych urządzeń, sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej. II.1.2) Rodzaj zamówienia: dostawy. II.1.4) Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówienia: 1. Przedmiotem zamówienia jest dostawa (zakup) samochodu specjalnego przeznaczonego do czyszczenia istniejących i nowo wybudowanych urządzeń, sieci i przyłączy kanalizacji sanitarnej. Samochód powinien być fabrycznie nowy, nieużywany, wyprodukowany w 2014 r., przeznaczony do czyszczenia i konserwacji kanałów o średnicach od 50 mm do 1 000 mm przy użyciu http:// bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?oglosz en ie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 wysokociśnieniowego układu wodnego, z możliwością jednoczesnego zasysania nieczystości do zbiornika osadu oraz do usuwania zanieczyszczeń i osadów z wpustów ulicznych, wypompowywania wody z różnego rodzaju zbiorników bezodpływowych, zalanych piwnic itp. za pomocą układu ssąco-tłoczącego. 2. Wykonawca dostarczy oraz uruchomi przedmiot zamówienia w miejscu wskazanym przez Zamawiającego w swojej siedzibie w Głuchołazach przy ul. Reymonta 12. 3. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia przedstawiony został w SIWZ, Część III - Opis przedmiotu zamówienia. II.1.6) Wspólny Słownik Zamówień (CPV): 34.14.40.00-8, 34.11.40.00-9. II.1.7) Czy dopuszcza się złożenie oferty częściowej: nie. II.1.8) Czy dopuszcza się złożenie oferty wariantowej: nie. II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 6. SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM III.1) WADIUM Informacja na temat wadium: 1. Wysokość wadium. 1) każdy Wykonawca zobowiązany jest zabezpieczyć swoją ofertę i wnieść wadium w wysokości: 10.000,00 PLN (wadium słownie: dziesięć tysięcy złotych) 2) okres ważności wadium musi obejmować cały okres związania ofertą. 2. Forma wadium. 1) wadium może być wniesione w jednej lub kilku następujących formach: a) w pieniądzu, b) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowokredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym, c) gwarancjach bankowych, d) gwarancjach ubezpieczeniowych, e) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. 2007 Nr 42, poz. 275), 2) w przypadku składania przez Wykonawcę wadium w formie gwarancji, gwarancja powinna być sporządzona zgodnie z obowiązującym prawem i winna określać: a) nazwę: - dającego zlecenie (Wykonawcy), - beneficjenta gwarancji (Zamawiającego): Wodociągi Sp. z o.o. ul. Reymonta 12, 48-340 Głuchołazy, Polska, - gwaranta (banku lub instytucji ubezpieczeniowej udzielającej gwarancji), oraz wskazanie ich siedzib, b) określenie wierzytelności, która ma być zabezpieczona gwarancją, c) kwotę gwarancji, d) termin ważności gwarancji (Zamawiający wymaga, aby okres ważności gwarancji nie był krótszy niż okres związania ofertą), e) jednoznaczne zagwarantowanie wypłat należności (zapłacenia kwoty gwarancji na pierwsze pisemne żądanie Zamawiającego), zawierające oświadczenie o okolicznościach stanowiących podstawę do żądania wypłaty należności za wszystkie przypadki powodujące utratę wadium przez Wykonawcę, określone w art. 46 ust. 4a oraz art. 46 ust. 5 ustawy Pzp, f) gwarancja winna być nieodwołalna i bezwarunkowa, 3) postanowienia pkt. III.1).2.2) niniejszego ogłoszenia stosuje się odpowiednio do poręczeń określonych powyżej w pkt. III.1).2.1) lit. b) i e). 3. Miejsce i sposób wniesienia wadium. 1) w http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 przypadku wniesienia wadium w formie pieniężnej należy dokonać przelewu na rachunek bankowy Zamawiającego prowadzony przez: ING Bank Śląski S.A. O/Nysa nr rachunku: 09 1050 1504 1000 0023 4709 5719 2) wadium wnoszone w innych dopuszczalnych przez Zamawiającego formach w oryginale należy dołączyć do oferty. 4. Termin wniesienia wadium. 1) wadium należy wnieść przed upływem terminu składania ofert, 2) wniesienie wadium w pieniądzu za pomocą przelewu bankowego, Zamawiający będzie uważał za skuteczne tylko wówczas, gdy bank prowadzący rachunek Zamawiającego potwierdzi, że otrzymał taki przelew przed upływem terminu składania ofert, 3) wniesienie wadium w formie innej niż pieniądz poprzez dołączenie go do oferty jest równoznaczne z wniesieniem go przed upływem terminu składania ofert, pod warunkiem złożenia oferty przed terminem składania ofert, 4) Wykonawca zostanie wykluczony z niniejszego postępowania, jeżeli jego oferta przed upływem terminu składania ofert nie zostanie zabezpieczona wadium w wymaganej wysokości i wybranej formie z pośród możliwych wymienionych w pkt. III.1).2.1) niniejszego ogłoszenia. 5. Zwrot wadium. Zamawiający zwróci niezwłocznie wadium według zasad określonych w art. 46 ustawy Pzp. Zamawiający może żądać ponownego wniesienia wadium przez Wykonawców, którym zwrócono wadium na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy Pzp, jeżeli w wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia odwołania jego oferta zostanie wybrana, jako najkorzystniejsza. W takim przypadku Wykonawca wnosi wadium w terminie określonym przez Zamawiającego. 6. Utrata wadium. 1) Zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana: a) odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie, b) nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, c) zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy. 2) Zamawiający zatrzyma wadium wraz z odsetkami, jeżeli Wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, nie złożył dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych lub pełnomocnictw, chyba że, udowodni, iż wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie. III.2) ZALICZKI III.3) WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ OPIS SPOSOBU DOKONYWANIA OCENY SPEŁNIANIA TYCH WARUNKÓW III. 3.1) Uprawnienia do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku Zamawiający odstępuje od opisu sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków w tym zakresie. Zamawiający dokona oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu w tym zakresie na podstawie oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o którym mowa w pkt. III.6) niniejszego ogłoszenia. III.3.2) Wiedza i doświadczenie Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 Wykonawcy muszą spełnić następujące warunki (w przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, warunki te winien spełnić co najmniej jeden z Wykonawców albo wszyscy ci Wykonawcy wspólnie) wykażą, w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, że należycie wykonali (zakończyli) co najmniej trzy dostawy samochodu specjalnego z urządzeniem ciśnieniowo - ssącym do czyszczenia i udrażniania kanalizacji na podwoziu samochodu, o wartości co najmniej 500.000,00 PLN każda dostawa (słownie: pięćset tysięcy złotych) netto (bez podatku VAT), z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów, czy zostały wykonane lub są wykonywane należycie. III.3.3) Potencjał techniczny Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku Zamawiający odstępuje od opisu sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków w tym zakresie. Zamawiający dokona oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu w tym zakresie na podstawie oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o którym mowa w pkt. III.6) niniejszego ogłoszenia. III.3.4) Osoby zdolne do wykonania zamówienia Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku Zamawiający odstępuje od opisu sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków w tym zakresie. Zamawiający dokona oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu w tym zakresie na podstawie oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o którym mowa w pkt. III.6) niniejszego ogłoszenia. III.3.5) Sytuacja ekonomiczna i finansowa Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku Zamawiający odstępuje od opisu sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków w tym zakresie. Zamawiający dokona oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu w tym zakresie na podstawie oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o którym mowa w pkt. III.6) niniejszego ogłoszenia. III.4) INFORMACJA O OŚWIADCZENIACH LUB DOKUMENTACH, JAKIE MAJĄ DOSTARCZYĆ WYKONAWCY W CELU POTWIERDZENIA SPEŁNIANIA WARUNKÓW UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ NIEPODLEGANIA WYKLUCZENIU NA PODSTAWIE ART. 24 UST. 1 USTAWY III.4.1) W zakresie wykazania spełniania przez wykonawcę warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy, oprócz oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu należy przedłożyć: http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 wykaz wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, głównych dostaw lub usług, w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy lub usługi zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów, czy zostały wykonane lub są wykonywane należycie; III.4.2) W zakresie potwierdzenia niepodlegania wykluczeniu na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, należy przedłożyć: oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia; aktualny odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia w oparciu o art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert; aktualne zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, lub zaświadczenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert; aktualne zaświadczenie właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, lub potwierdzenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert; III.4.3) Dokumenty podmiotów zagranicznych Jeżeli wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedkłada: III.4.3.1) dokument wystawiony w kraju, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania potwierdzający, że: nie otwarto jego likwidacji ani nie ogłoszono upadłości - wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert; htt p://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 nie zalega z uiszczaniem podatków, opłat, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne albo że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert; III.4.4) Dokumenty dotyczące przynależności do tej samej grupy kapitałowej lista podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów albo informacji o tym, że nie należy do grupy kapitałowej; III.6) INNE DOKUMENTY Inne dokumenty niewymienione w pkt III.4) albo w pkt III.5) Oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy Pzp, według wzoru stanowiącego Załącznik Nr 5 do IDW (należy złożyć w oryginale, w przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, oświadczenie może być złożone przez każdego z Wykonawców składających ofertę wspólną, jeżeli każdy z nich spełnia wszystkie warunki samodzielnie, albo może być złożone wspólnie przez wszystkich Wykonawców, to znaczy, że na oświadczeniu należy wypisać wszystkich Wykonawców i podpisują je wszyscy upełnomocnieni przedstawiciele Wykonawców lub podpisuje je upełnomocniony przez Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Lider/Pełnomocnik). SEKCJA IV: PROCEDURA IV.1) TRYB UDZIELENIA ZAMÓWIENIA IV.1.1) Tryb udzielenia zamówienia: przetarg nieograniczony. IV.2) KRYTERIA OCENY OFERT IV.2.1) Kryteria oceny ofert: najniższa cena. IV.3) ZMIANA UMOWY przewiduje się istotne zmiany postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy: Dopuszczalne zmiany postanowień umowy oraz określenie warunków zmian 1. Zamawiający przewiduje możliwość dokonania istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty na podstawie której dokonano wyboru http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 Wykonawcy w następujących przypadkach: 1) w przypadku, gdy zaistnieje niemożliwa do przewidzenia okoliczność prawna, ekonomiczna lub techniczna, za którą żadna ze Stron nie ponosi odpowiedzialności, skutkująca brakiem możliwości należytego wykonania Umowy zgodnie z SIWZ, 2) powstania rozbieżności lub niejasności w rozumieniu pojęć lub sformułowań użytych w Umowie lub z powodu zaistnienia w Umowie omyłki pisarskiej lub rachunkowej, których nie będzie można usunąć w inny sposób, a zmiana treści umowy będzie umożliwiać usunięcie rozbieżności lub niejasności i doprecyzowanie Umowy w celu jednoznacznej interpretacji jej zapisów przez Strony, 3) dopuszcza się na uzasadniony wniosek Wykonawcy przedłużenie okresu realizacji Umowy, dołączając odpowiednie uzasadnienie na piśmie, jeśli termin wykonania Przedmiotu umowy może nie być dotrzymany z przyczyn nie wynikających z winy Wykonawcy w szczególności działania siły wyższej, mającej bezpośredni wpływ na terminowość wykonania dostawy. Przez siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie zewnętrzne, którego Strony Umowy nie mogły przewidzieć, którego nie było można uniknąć, ani któremu Strony Umowy nie mogły zapobiec przy zachowaniu należytej staranności, której nie można przypisać drugiej Stronie, a która ma wpływ na realizację przedmiotu zamówienia, w tym w szczególności: powódź, pożar i inne klęski żywiołowe, strajki, itp., Po otrzymaniu uzasadnienia Zamawiający w ciągu 7 dni sprawdzi jego zgodność z warunkami Umowy i jeśli nie będzie miał zastrzeżeń, to zaakceptuje przedłużenie okresu realizacji Umowy. 4) zmiana zakresu części zamówienia powierzonego podwykonawcom w ofercie Wykonawcy. 5) pozostałe zmiany: a) zmiana obowiązującej stawki podatku VAT. Jeśli zmiana stawki VAT będzie powodować zmianę kosztów wykonania Umowy po stronie Wykonawcy, Zamawiający dopuszcza możliwość zmiany wynagrodzenia o kwotę równą różnicy w kwocie podatku zapłaconego przez Wykonawcę, b) wydłużenie okresu gwarancji lub rękojmi o dowolny okres, c) zmiana w zakresie wydłużenia terminu płatności, 3. Wszystkie powyższe postanowienia stanowią katalog zmian, na które Zamawiający może wyrazić zgodę. Powyższe zmiany do Umowy winny być wprowadzone poprzez zmianę do Umowy - Aneks. Jednakże, podane powyżej zmiany, nie stanowią jednocześnie zobowiązania Zamawiającego do wyrażenia takiej zgody. 4. Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy Pzp Zamawiający dopuszcza możliwość dokonywania nieistotnych zmian zawartej Umowy w stosunku do treści oferty na podstawie, której dokonano wyboru Wykonawcy, w szczególności: - zmiany danych związanych z obsługą administracyjno-organizacyjną Umowy, - zmiany danych teleadresowych, - zmiany osób wskazanych do kontaktów między Stronami, - zmiany formy zabezpieczenia należytego zabezpieczenia Umowy, - zmiany rachunku bankowego. Takie zmiany jako nieistotne wymagają pisemnego zawiadomienia drugiej Strony niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni do chwili dokonania zmiany. IV.4) INFORMACJE ADMINISTRACYJNE IV.4.1) Adres strony internetowej, na której jest dostępna specyfikacja istotnych warunków zamówienia: http://www.wodgluch.pl Specyfikację istotnych warunków zamówienia można uzyskać pod adresem: Punkt kontaktowy: Wodociągi Sp. z o.o. adres punktu kontaktowego: ul. Andersa 94, 48-340 Głuchołazy, Polska. IV.4.4) Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub ofert: 28.10.2014 godzina 11:00, miejsce: Ofertę należy złożyć w http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17 siedzibie punktu kontaktowego Zamawiającego: Wodociągi Sp. z o.o. ul. Andersa 94, 48-340 Głuchołazy, Polska w sekretariacie na I piętrze. IV.4.5) Termin związania ofertą: okres w dniach: 30 (od ostatecznego terminu składania ofert). IV.4.16) Informacje dodatkowe, w tym dotyczące finansowania projektu/programu ze środków Unii Europejskiej: 1. Informacja o obowiązku osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych części zamówienia. 1) Zamawiający, nie wprowadza zastrzeżenia wskazującego na obowiązek osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych części Zamówienia. Wykonawca może powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcom. 2) w przypadku powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcom, Zamawiający żąda, wskazania przez Wykonawcę w Formularzu Oferty - Załącznik Nr 1 do IDW części zamówienia, której wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom oraz podania przez Wykonawcę nazw (firm) podwykonawców, na których zasoby Wykonawca powołuje się na zasadach określonych w art. 26 ust. 2b ustawy Pzp, w celu wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy Pzp. 3) jeżeli zmiana albo rezygnacja z podwykonawcy dotyczy podmiotu, na którego zasoby Wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 26 ust. 2b ustawy Pzp, w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy Pzp, Wykonawca jest obowiązany wykazać Zamawiającemu, iż proponowany inny podwykonawca lub Wykonawca samodzielnie spełnia je w stopniu nie mniejszym niż wymagany w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia. 2. Pisma, wiadomości, informacje prosimy składać do sekretariatu punktu kontaktowego na adres: Wodociągi Sp. z o.o., ul. Andersa 94, 48-340 Głuchołazy, Polska, tel.: +48 774527730, fax.: +48 774527735.. IV.4.17) Czy przewiduje się unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia, w przypadku nieprzyznania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), które miały być przeznaczone na sfinansowanie całości lub części zamówienia: nie http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=221003&rok=2014-10-17	<urn:uuid:cb52e3eb-1c9b-46fe-8420-dd6a9ef2c924>	finepdfs	1.051758	CC-MAIN-2021-10	https://wodgluch.pl/download/attachment/445/ogloszenie-o-zamowieniu-z-dnia-17102014r.pdf	2021-03-03T11:21:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178366959.54/warc/CC-MAIN-20210303104028-20210303134028-00590.warc.gz	633,465,221	0.999995	0.999999	0.999999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1561, 4555, 7638, 10160, 12879, 15031, 18550, 20810 ]	1	0
Regulamin przyznawania nagród i odznaczeń Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych Tekst jednolity Rozdział I. Postanowienia ogólne 1. Regulamin określa: 1) rodzaje nagród i odznaczeń Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych, 2) kryteria przyznawania nagród i odznaczeń, 3) zasady i tryb powoływania Komisji Nagród i Odznaczeń Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych, 4) tryb rozpatrywania wniosków o przyznanie nagrody lub odznaczenia. 2. Ilekroć w niniejszym Regulaminie jest mowa o: 1) Biurze – należy przez to rozumieć Biuro Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych, 2) KIDL – należy przez to rozumieć Krajową Izbę Diagnostów Laboratoryjnych, 3) Komisji – należy przez to rozumieć Komisję Nagród i Odznaczeń Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych, 4) KRDL – należy przez to rozumieć Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych, 5) Przewodniczącym – należy przez to rozumieć Przewodniczącego Komisji Nagród i Odznaczeń Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych, 6) Sekretarzu – należy przez to rozumieć Sekretarza Komisji Nagród i Odznaczeń Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych. Rozdział II. Nagrody i odznaczenia przyznawane przez KRDL KRDL przyznaje następujące nagrody i odznaczenia: 1. absolwentom oddziału analityki medycznej / medycyny laboratoryjnej - nagrodę pieniężną lub rzeczową, 2. diagnostom laboratoryjnym: a) nagrodę - dyplom za wzorową pracę, b) odznaczenie „Zasłużony Diagnosta Laboratoryjny", c) odznaczenie Honorowa Statuetka KIDL ,,Sapere aude'' , 3. medycznym laboratoriom diagnostycznym - nagrodę - dyplom „Wyróżniające się medyczne laboratorium diagnostyczne". Rozdział III. Kryteria przyznawania nagród i odznaczeń 1. Nagroda pieniężna lub rzeczowa przyznawana jest dla najlepszego absolwenta oddziału analityki medycznej lub medycyny laboratoryjnej oraz za wyróżniające się prace magisterskie. 2. Nagroda - dyplom za wzorową pracę przyznawana jest diagnostom laboratoryjnym, którzy mogą wykazać się pięcioletnim stażem nienagannej pracy w zawodzie diagnosty laboratoryjnego. 3. Odznaczenie „Zasłużony diagnosta laboratoryjny" przyznawane jest diagnostom laboratoryjnym, którzy mogą wykazać się co najmniej dziesięcioletnim stażem pracy w zawodzie diagnosty laboratoryjnego i równocześnie są osobami zasłużonymi dla samorządu zawodowego diagnostów laboratoryjnych lub zasłużonymi dla postępu w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej, ochrony zdrowia, profilaktyki, promocji zdrowia i oświaty zdrowotnej, kształcenia lub podnoszenia kwalifikacji pracowników ochrony zdrowia, a także z tytułu wybitnych osiągnięć zawodowych, naukowych lub dydaktycznych. 4. Honorowa Statuetka jest najwyższym odznaczeniem KIDL przyznawanym za znaczący wkład w rozwój i podnoszenie prestiżu zawodu diagnosty laboratoryjnego. Zasady i tryb jej przyznawania reguluje odrębny Regulamin. 5. Nagroda - dyplom „Wyróżniające się medyczne laboratorium diagnostyczne" jest przyznawana medycznym laboratoriom diagnostycznym, które zachowują wysokie standardy badań diagnostycznych i na których działalność w okresie pięciu lat poprzedzających przyznanie tej nagrody, nie składano uzasadnionych skarg i zażaleń wynikających ze złej organizacji pracy lub nie zachowania standardów jakości badań diagnostycznych. Rozdział IV. Komisja Nagród i Odznaczeń 1. Do zakresu działania Komisji Nagród i Odznaczeń należy: 1) rozpatrywanie wniosków o przyznanie nagrody lub odznaczenia, o których mowa w rozdziale II pkt 1 i 2 lit. a i b oraz pkt 3, 2) podejmowanie decyzji o przyznaniu nagrody lub odznaczenia, o których mowa w pkt 1, 3) wstępne rozpatrywanie pod względem formalnym wniosków, dotyczących przyznania odznaczenia, o którym mowa w rozdziale II ust. 1 pkt 1 lit. c. 2. Komisja składa się z pięciu członków wybieranych przez KRDL na czas nieokreślony. 3. Na czele Komisji stoi Przewodniczący wybierany przez KRDL w głosowaniu tajnym. Przewodniczący kieruje pracami Komisji, w tym zwołuje jej posiedzenia. 4. Dokumentację związaną z działalnością Komisji prowadzi jej Sekretarz wybierany przez KRDL w głosowaniu jawnym. 5. W posiedzeniach Komisji mogą uczestniczyć, bez prawa głosu stanowiącego, osoby nie będące jej członkami, zaproszone przez Przewodniczącego. 6. Wakat w składzie Komisji, powstały w wyniku rezygnacji jej członka lub śmierci, jest niezwłocznie uzupełniany przez powołanie nowego członka. 7. Członkowie Komisji pełnią swoje funkcje honorowo, bez pobierania wynagrodzenia. 8. Utrata członkostwa w Komisji następuje na skutek: 1) śmierci członka, 2) rezygnacji z członkostwa. 9. Rezygnację z członkostwa, o której mowa w ust. 8 pkt 2, składa się w formie pisemnej Do KRDL, powiadamiając równocześnie o tym fakcie Przewodniczącego. Rozdział V. Wniosek o przyznanie nagrody lub odznaczenia 1. Nagroda lub odznaczenie przyznawane są na wniosek. 2. Prawo do występowania z wnioskiem o przyznanie nagrody lub odznaczenia, przysługuje: 1) Prezesowi, 2) KRDL, 3) grupie co najmniej pięćdziesięciu członków KIDL, reprezentowanej przez inicjatora; do wniosku dołącza się imienną listę członków KIDL popierających wniosek wraz z podaniem ich numerów wpisu na listę diagnostów laboratoryjnych oraz ich podpisami; 3. Prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie nagrody pieniężnej lub rzeczowej, o której mowa w rozdziale II pkt 1 mają władze uczelni studenta. 4. Prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie nagrody lub odznaczenia, o których mowa w rozdziale II pkt. 2 lit. a) i b), przysługuje: 1) członkowi KRDL, 2) grupie co najmniej pięciu członków KIDL, reprezentowanej przez inicjatora; do wniosku dołącza się imienną listę członków KIDL popierających wniosek wraz z podaniem ich numerów wpisu na listę diagnostów laboratoryjnych oraz ich podpisami. 5. Wniosek, o który mowa w ust. 1, kierowany jest do Komisji za pośrednictwem Biura. 6. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać: 1) w przypadku osób, o których mowa w rozdziale II pkt 1: a) imię i nazwisko kandydata do nagrody rzeczowej lub pieniężnej, uzasadnienie władz uczelni wraz z podaniem tytułu pracy magisterskiej, b) w przypadku osób, o których mowa w rozdziale II pkt. 2 ppkt. a) i b) wniosek sporządza się zgodnie z załącznikiem Nr 1 do Regulaminu. 2) w przypadku medycznego laboratorium diagnostycznego: a) dane rejestrowe laboratorium, b) dane kierownika laboratorium, c) opis profilu działalności laboratorium. Rozdział VI. Tryb rozpatrywania wniosku o przyznanie nagrody lub odznaczenia 1. Przewodniczący Komisji w terminie nie dłuższym niż: 1) czterdzieści pięć dni od daty otrzymania wniosku zwołuje posiedzenie Komisji w celu jego rozpatrzenia, 2) piętnaście dni od daty otrzymania wniosku wyznacza sprawozdawcę wniosku spośród członków Komisji. 2. Sprawozdawca wniosku: 1) ma prawo wystąpić do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku w razie powzięcia wątpliwości co do jego kompletności, 2) jest zobowiązany do przedstawienia wniosku na posiedzeniu Komisji. 3. Komisja rozpatruje wnioski na posiedzeniu w obecności co najmniej trzech swoich członków, w tym Przewodniczącego. 4. Komisja podejmuje decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku w głosowaniu tajnym większością głosów członków obecnych na posiedzeniu. Przy głosowaniu nie bierze się pod uwagę głosów wstrzymujących. 5. Przewodniczący Komisji powiadamia niezwłocznie Prezesa o decyzji Komisji dotyczącej wniosku. 6. Decyzję Komisji o przyjęciu wniosku dotyczącego: a) nagrody pieniężnej lub rzeczowej, o której mowa w rozdziale II ust.1 zatwierdza Prezes KRDL, b) nagrody – dyplomu za wzorową pracę, o której mowa w rozdziale II pkt.2 ppkt a), zatwierdza w drodze uchwały Prezydium KRDL w głosowaniu tajnym zwykłą większością głosów, c) odznaczenie „Zasłużony Diagnosta Laboratoryjny", o którym mowa w rozdziale II pkt. 2 ppkt b) oraz nagrodę – dyplom „Wyróżniające się medyczne laboratorium diagnostyczne", o którym mowa w rozdziale II pkt. 3, zatwierdza w drodze uchwały KRDL w głosowaniu tajnym zwykłą większością głosów 7. Przyznanie nagrody lub odznaczenia następuje z dniem zatwierdzenia wniosku Komisji przez KRDL. 8. O decyzji Komisji i KRDL wnioskodawcę powiadamia Biuro. 9. Nagrodę lub odznaczenie wręczają Prezes i Przewodniczący, którzy wspólnie podejmują decyzję o okolicznościach ich wręczania. 10. Z posiedzenia Komisji Sekretarz sporządza krótkie sprawozdanie, które wraz z wnioskiem jest przechowywane w Biurze. Rozdział VII. Obsługa administracyjna i finansowanie działalności Komisji 1. Obsługę administracyjną Komisji zapewnia Biuro. 2. Koszy związane z przygotowaniem nagród i odznaczeń oraz wydatki ponoszone w związku z posiedzeniami Komisji, wręczaniem nagród i odznaczeń oraz czynnościami organizacyjnymi na rzecz Komisji pokrywane są ze środków KIDL. 3. Niniejszy Regulamin wchodzi w życie z dniem podjęcia	<urn:uuid:64e768bd-e571-47a0-85c3-5f1b221c2b01>	finepdfs	1.858398	CC-MAIN-2023-06	https://kidl.org.pl/get-file/608	2023-01-30T17:29:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764499826.71/warc/CC-MAIN-20230130165437-20230130195437-00259.warc.gz	375,991,959	1.000002	1.000006	1.000006	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2416, 5672, 8294, 8700 ]	2	0
Poz. 198 ZARZĄDZENIE NR 37 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 30 września 2014 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu korzystania z usług transportowych Uniwersytetu Warszawskiego świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych Na podstawie § 35 Statutu Uniwersytetu Warszawskiego (tekst jednolity: Monitor UW z 2012 r. Nr 3A, poz. 76 z późn. zm.) postanawia, co następuje: § 1 Wprowadza się Regulamin korzystania z usług transportowych Uniwersytetu Warszawskiego świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych, stanowiący załącznik do zarządzenia. § 2 Traci moc zarządzenie nr 28 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 28 września 2006 r. (Monitor UW z 2006 r. Nr 9, poz. 147). § 3 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Rektor UW: M. Pałys do zarządzenia nr 37 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 30 września 2014 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu korzystania z usług transportowych Uniwersytetu Warszawskiego świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych REGULAMIN korzystania z usług transportowych Uniwersytetu Warszawskiego świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych Rozdział I. Postanowienia ogólne § 1 1. Do korzystania z usług transportowych świadczonych przez Uniwersytet Warszawski, „zwany dalej Uniwersytetem", na rzecz osób niepełnosprawnych uprawnieni są studenci Uniwersytetu studiów licencjackich, magisterskich i jednolitych oraz doktoranci Uniwersytetu, zwani dalej „uprawnionymi". 2. Podstawą ubiegania się o prawo do korzystania z usług transportowych jest: 1) złożenie w Biurze ds. Osób Niepełnosprawnych, zwanym dalej „BON" następujących dokumentów: a) wniosku transportowego dla osób niepełnosprawnych w formie elektronicznej, b) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, c) dokumentacji medycznej informującej o aktualnym stanie zdrowia, o ile nie została ona uprzednio złożona w BON; 2) odbycie rozmowy z Komisją ds. transportu, zwanej dalej „Komisją". Miejsce i czas posiedzenia Komisji znajduje się na stronie internetowej BON i aktualizowane są z tygodniowym wyprzedzeniem. § 2 1. Komisję powołuje kierownik BON na okres jednego roku akademickiego. 2. W skład Komisji wchodzą: 1) specjalista rehabilitant; 2) przedstawiciel studentów delegowany przez właściwy organ Samorządu Studentów; 3) przedstawiciel doktorantów delegowany przez właściwy organ Samorządu Doktorantów (tylko wówczas, gdy wśród ubiegających się o prawo do korzystania z usług transportowych jest doktorant Uniwersytetu); 4) pracownik BON. 3. Przewodniczącego Komisji wskazuje spośród jej członków kierownik BON. § 3 1. Na podstawie przeprowadzonej rozmowy oraz złożonych dokumentów Komisja określa zakres usług transportowych gwarantujący uczestnictwo w aktywnościach akademickich wynikających z programu studiów. 2. Od decyzji Komisji przysługuje odwołanie do Kierownika BON. Odwołanie składa się w formie pisemnej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Zakres usług transportowych może obejmować: 1) transport busem przez cały rok akademicki; 2) transport busem tylko w „okresie zimowym" (jest to czas od późnej jesieni do wczesnej wiosny kiedy występuje znaczne pogorszenie sytuacji pogodowej mające wpływ na samodzielne poruszanie się – decyzję o rozpoczęciu i zakończeniu „okresu zimowego" w transporcie Uniwersytetu Warszawskiego podejmuje kierownik BON); 3) pomoc asystenta transportowego w dostaniu się do budynku, w którym występują bariery architektoniczne. § 5 1. Prawo do korzystania z przyznanej usługi transportowej może być przedłużone na kolejny rok akademicki bez konieczności stawiania się przed Komisją, pod warunkiem złożenia w BON do dnia 15 sierpnia następujących dokumentów: 1) wniosku transportowego dla osób niepełnosprawnych w formie elektronicznej; 2) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (jeśli wcześniejsze orzeczenie straciło ważność); 3) oświadczenia, którego wzór stanowi załącznik do Regulaminu. 2. Uprawniony może zrezygnować z przyznanych usług transportowych poprzez złożenie w BON stosownego oświadczenia w formie pisemnej. Rozdział II. Przejazdy busem § 6 1. BON zapewnia uprawnionym bezpłatny transport busem przystosowanym do przewozu osób niepełnosprawnych we wszystkie dni tygodnia, na trasach między miejscem zamieszkania a miejscem odbywania zajęć dydaktycznych lub innych aktywności akademickich wynikających z programu studiów. 2. Dla uprawnionych, którzy rozpoczęli studia nie wcześniej niż w roku akademickim 2014/15, kursy realizowane są wyłącznie w granicach administracyjnych m. st. Warszawy. § 7 1. BON zapewnia transport w możliwie najkrótszym czasie przed i po zajęciach uwzględniając z zastrzeżeniem konieczności zrealizowania przejazdów innych osób. 2. BON ma prawo zamiany przejazdu busem na przejazd komunikacją miejską z pomocą asystenta transportowego. 3. Jeśli zrealizowanie zamówionego przejazdu jest niemożliwe, BON powiadomi o tym uprawnionego, na co najmniej trzy dni przed datą przejazdu. Rozdział III. Zamawianie przejazdów i wprowadzanie zmian w grafikach § 8 1. BON zapewnia transport według planu zajęć zgłoszonego przez uprawnionego na dany semestr, na co najmniej siedem dni przed rozpoczęciem semestru. 2. Plan zajęć powinien zawierać: dzień tygodnia, miejsce wyjazdu, miejsce odbywania zajęć, godzinę rozpoczęcia i zakończenia zajęć oraz miejsce powrotu. 3. BON jest zobowiązane przedstawić uprawnionemu semestralny grafik przejazdów, informujący go o godzinach wszystkich przejazdów, a także o numerze busa, którym przejazd jest realizowany, na co najmniej trzy dni przed rozpoczęciem semestru. 4. Zgłoszenie planu zajęć w terminie krótszym niż siedem dni przed rozpoczęciem semestru spowoduje uwzględnienie zamówienia uprawnionego według kolejności zgłoszenia i realizację zamawianych przejazdów zależnie od możliwości wynikających z już istniejącego grafiku przejazdów busów. 5. BON zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian w semestralnym grafiku przejazdów. O każdej zmianie BON zobowiązane jest poinformować uprawnionego na co najmniej trzy dni przed planowaną zmianą. 6. Uprawniony ma prawo do zgłaszania zmian w semestralnym planie zajęć w trakcie semestru. 7. Zmiana zostanie uwzględniona w semestralnym grafiku przejazdów, jeżeli zgłoszona została w BON na co najmniej siedem dni przed planowaną zmianą. 8. Zmiany wnioskowane w terminie krótszym niż siedem dni przed planowaną zmianą, są traktowane jako zapytania o możliwość zmiany. 9. Zapytania o możliwość zmiany są realizowane, o ile jest to możliwe w ramach istniejących grafików przejazdów. § 9 Wszelkie przejazdy w czasie sesji egzaminacyjnych i przerwy semestralnej spełniające wymagania § 6 niniejszego Regulaminu powinny być zgłaszane przez uprawnionego odrębnym zamówieniem, na co najmniej siedem dni przed terminem przejazdu. § 10 Zamówienia i zapytania o zmiany, powinny być dokonywane przez uprawnionego w formie pisemnej pocztą elektroniczną lub SMS-em na numer telefonu komórkowego koordynatora transportu. § 11 1. Obowiązkiem uprawnionego jest oczekiwać przed budynkiem, spod którego nastąpić ma odjazd. Godzina wyznaczona grafikiem przejazdów jest czasem odjazdu busa sprzed budynku. 2. Bus oczekuje na uprawnionego przez pięć minut od wyznaczonej godziny odjazdu. Nieprzybycie w tym czasie jest traktowane jako naruszenie niniejszego Regulaminu i dodatkowo powoduje obciążenie uprawnionego transportową opłatą manipulacyjną, o której mowa w § 13 ust. 7 niniejszego Regulaminu. Rozdział IV. Asystent transportowy § 12 1. BON zapewnia uprawnionym pomoc asystenta transportowego w zakresie przemieszczania się na terenie Uniwersytetu Warszawskiego wszędzie tam, gdzie Komisja uzna taką pomoc za konieczną. 2. Zadaniem asystenta transportowego jest wyłącznie pomoc w przemieszczaniu się pomiędzy obiektami niedostępnymi architektonicznie. 3. Formy zgłaszania potrzeby skorzystania z pomocy asystenta transportowego opisane są w § 10 niniejszego Regulaminu. 4. Zasady dotyczące odwoływania pomocy asystenta określone są w § 13 niniejszego Regulaminu. Rozdział V. Odwoływanie usług transportowych § 13 1. W wypadku rezygnacji z przejazdu uprawniony jest zobowiązany do jak najszybszego odwołania kursu w BON, ale nie później niż na godzinę przed jego planowaną realizacją. 2. W przypadku, gdy odwołanie następuje w dniu przejazdu, zaplanowane kursy należy w pierwszej kolejności odwoływać bezpośrednio u kierowcy, a następnie bezzwłocznie poinformować o tym BON. 3. Każde odwołanie przejazdu z wyprzedzeniem krótszym niż jedna godzina jest traktowane jako naruszenie niniejszego Regulaminu i dodatkowo powoduje obciążenie uprawnionego transportową opłatą manipulacyjną, o której mowa w ust. 7. 4. Uprawnionemu przysługuje prawo do odwołania 10 przejazdów w semestrze, bez podania przyczyny rezygnacji z kursu. 5. Po wyczerpaniu puli 10 odwołań, o których mowa w ust. 4, zgłoszenie przez uprawnionego kolejnych odwołań będzie traktowane jako naruszenie niniejszego Regulaminu i spowoduje obciążenie uprawnionego transportową opłatą manipulacyjną, o której mowa w ust. 7. 6. Każde odwołanie przejazdu z powodu choroby powinno być zgłoszone zgodnie z zasadami określonymi w ust. 1 i 2, a uprawniony jest zobowiązany przedstawić w ciągu siedmiu dni zwolnienie lekarskie na dany dzień. Odwołanie przejazdu z powodu choroby nie pomniejsza puli 10 odwołań. 7. Wysokość transportowej opłaty manipulacyjnej jest ustalana na dany rok akademicki przez kierownika BON. Od 1 października 2014 r. wynosi ona 50 zł. Zmiana opłaty nie wymaga zmiany niniejszego Regulaminu i jest zatwierdzania przez prorektora właściwego ds. studenckich. Rozdział VI. Postanowienia końcowe § 14 1. Za naruszenie przez uprawnionego niniejszego Regulaminu kierownik BON może stosować w przypadku: 1) pierwszego naruszenia – pisemne upomnienie; 2) drugiego naruszenia – zawieszenie prawa do korzystania z transportowych usług BON na okres jednego tygodnia; 3) trzeciego naruszenia – skreślenie z listy uprawnionych korzystających z usług transportowych BON do końca bieżącego semestru. Skreślenie może być powodem odmowy przyznania usług transportowych w semestrach następnych. 2. Od decyzji kierownika BON przysługuje odwołanie do prorektora właściwego ds. studenckich, którego decyzja jest ostateczna. Warunkiem korzystania z usług transportowych BON przez uprawnionego jest złożenie przez niego oświadczenia o zapoznaniu się z treścią niniejszego Regulaminu. § 16 Decyzje w sprawie przyznawania prawa do korzystania z usług transportowych świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych podejmowane na podstawie niniejszego Regulaminu nie podlegają regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. § 17 Przyznawanie i realizacja usług transportowych odbywa się z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Załącznik do Regulaminu korzystania z usług transportowych Uniwersytetu Warszawskiego świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych .............................., dnia……………………. WZÓR OŚWIADCZENIE Oświadczam, iż stan mojego zdrowia oraz posiadanej niepełnosprawności nie uległ poprawie w stosunku do zeszłorocznego, w związku z czym w roku akademickim ………………….. chcę nadal korzystać z usług transportu uniwersyteckiego w takim samym wymiarze, jak w roku poprzednim. Oświadczam również, że jestem świadomy/a/, iż niezgodne ze stanem faktycznym podpisanie niniejszego oświadczenia będzie powodem natychmiastowego zawieszenia prawa do korzystania z usług transportu uniwersyteckiego. _______________________ ________________________ miejscowość data podpis	<urn:uuid:a2605e5a-a7a6-45d7-a004-749d072875bd>	finepdfs	1.78418	CC-MAIN-2022-40	https://bon.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2016/05/M_2014_198_Zarz_37-regulamin_transportowy.pdf	2022-10-01T15:15:48+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030336674.94/warc/CC-MAIN-20221001132802-20221001162802-00106.warc.gz	188,329,102	0.999974	0.999985	0.999985	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 765, 2902, 5292, 7763, 10197, 10720, 11490 ]	1	2
Środek dezynfekujący, płynny RM 735 Efektywny, neutralny środek dezynfekujący. Działa bakteriobójczo, grzybobójczo i warunkowo wirusobójczo (np. wirusowe zapalenie wątroby typu B). pH 7.6 w koncentracie Własności ■ Środek do dezynfekcji powierzchni o wszechstronnym zastosowaniu ■ Skuteczny wobec bakterii (np. E. coli, S. aureus, E. hirae, P. aeruginosa) ■ Skuteczny wobec bakterii (np. salmonella, listeria) ■ Skuteczny wobec drożdżaków (np. Candida albicans) ■ Skuteczny wobec wirusów osłonkowych (np. koronawirusów, HBV, HIV, H5N1, H1N1, Ebola) ■ Łagodny dla lakieru ■ Neutralny, dyskretny zapach ■ Bez zapachów i barwników Zastosowanie Urządzenia wysokociśnieniowe ■ ■ Szorowarki ■ Urządzenia spryskujące EFFICACY ACCORDING TO EN \| Rolnictwo \| Czyszczenie kuchni przemysłowych \| \|---\|---\| \| Firmy sprzątające \| Dezynfekcja powierzchni \| \| Przemysł spożywczy \| Dezynfekcja powierzchni \| \| Domy spokojnej starości, gabinety lekarskie \| Czyszczenie poczekalni i sal zabiegowych \| \| Hotele, gastronomia, catering \| Czyszcznie SPA, siłowni \| \| Sprzątanie komunalne \| Czyszczenie obiektów sanitarnych \| Dane techniczne ■ ręcznie Potrzebujesz więcej informacji? Kärcher Sp. z o.o. * ul. Stawowa 138-140 * 31-346 Kraków * Polska * Tel: 801 811 234 lub 12 63 97 105 * Fax: 12 63 97 111 * Email: firstname.lastname@example.org Zastosowanie Urządzenia wysokociśnieniowe ■ Ustawić dozowanie, do użycia tylko na zimno ■ Ustawić dozowanie i temperaturę na urządzeniu ■ Powierzchnię dokładnie spryskać środkiem ■ Pozostawić do namoknięcia. ■ Czas reakcji zgodnie z wytycznymi ■ Wypłukać czystą wodą ■ W przemyśle spożywczym po wyczyszczeniu dokładnie spłukać wodą pitną Szorowarki ■ Połącz produkt z odpowiednią dawką świeżej wody. ■ Do zbiornika czystej wody dolać reduktor piany RM 761. Dostosować ilość do pojemności zbiornika czystej wody. ■ Powierzchnię dokładnie spryskać środkiem ■ Pozostawić do namoknięcia. ■ Czas reakcji zgodnie z wytycznymi ■ Wyczyścić obiekt ■ Wypłukać czystą wodą ■ W przemyśle spożywczym po wyczyszczeniu dokładnie spłukać wodą pitną Urządzenia spryskujące ■ Oczyszczony wcześniej obiekt dokładnie spłukać wodą ■ Połącz produkt z odpowiednią dawką świeżej wody. ■ Powierzchnię dokładnie spryskać środkiem ■ Pozostawić do namoknięcia. ■ Czas reakcji zgodnie z wytycznymi ■ Wypłukać czystą wodą ■ W przemyśle spożywczym po wyczyszczeniu dokładnie spłukać wodą pitną ręcznie ■ Oczyszczony wcześniej obiekt dokładnie spłukać wodą ■ Połącz produkt z odpowiednią dawką świeżej wody. ■ Powierzchnię dokładnie spryskać środkiem ■ Pozostawić do namoknięcia. ■ Czas reakcji zgodnie z wytycznymi ■ Wypłukać czystą wodą ■ W przemyśle spożywczym po wyczyszczeniu dokładnie spłukać wodą pitną Środki ostrożności ■ W przemyśle spożywczym wypłukać po czyszczeniu wodą pitną ■ Stężenie i czas reakcji uzależniony od stopnia zabrudzenia. Patrz tabela ze stężeniamu do odpowiednich aplikacji ■ Stosować rękawice ochronne przy ręcznym użyciu ■ Rekomendowane jest naprzemienne stosowanie środków czyszczących i dezynfekujących w celu zapobiegania tworzenia się odpornych szczepów bakteryjnych ■ Przeprowadzić test w niewidocznym miejscu. ■ Nie mieszać z innymi środkami czyszczącymi. ■ Certyfikat WoolSafe dla danego zastosowania ■ Chronić przed zamarzaniem. Ostrzeżenia i wytyczne dotycące bezpiecznego użytkowania ■ Niebezpieczny ■ H315 Działa drażniąco na skórę. ■ H318 Powoduje poważne uszkodzenie oczu. ■ H410 Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki. ■ P280 Stosować rękawice ochronne/odzież ochronną/ochronę oczu/ochronę twarzy. ■ P273 Unikać uwolnienia do środowiska. ■ P305 + P351 + P338 W PRZYPADKU DOSTANIA SIĘ DO OCZU: Ostrożnie płukać wodą przez kilka minut. Wyjąć soczewki kontaktowe, jeżeli są i można je łatwo usunąć. Nadal płukać. ■ P310 Natychmiast skontaktować się z OŚRODKIEM ZATRUĆ/lekarzem. ■ P332 + P313 W przypadku wystąpienia podrażnienia skóry: Zasięgnąć porady/zgłosić się pod opiekę lekarza. ■ P501a Zawartość / pojemnik usuwać zgodnie z przepisami miejscowymi / regionalnymi / narodowymi / międzynarodowymi. ■ Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu. Dalsze informacje ■ Ujęty w wykazie środków dezynfekcyjnych stosowanych w hodowli zwierząt IHO. Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej (MSDS) ■ \| Dozowanie i wydajność \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| Zawartość \| Metoda czyszczenia \| Dozowanie \| Wydajność \| \| 1000 ml \| Urządzenia wysokociśnieniowe \| 1.5 – 2 % \| 34 m² \| \| 1000 ml \| Urządzenia spryskujące \| 1.5 – 2 % \| 124 m² \| Potrzebujesz więcej informacji? Kärcher Sp. z o.o. * ul. Stawowa 138-140 * 31-346 Kraków * Polska * Tel: 801 811 234 lub 12 63 97 105 * Fax: 12 63 97 111 * Email: email@example.com	<urn:uuid:3ced4658-ec81-424d-8f20-09f6544c07d4>	finepdfs	1.042969	CC-MAIN-2025-05	https://s1.kaercher-media.com/documents/datasheets/cleaningagents/pl_PL/0.011-852.0_PI_pl_PL.pdf	2025-01-22T04:12:23+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363373.23/warc/CC-MAIN-20250122031110-20250122061110-00238.warc.gz	515,065,566	0.999628	0.999948	0.999948	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1324, 4816 ]	1	0
Procedura aplikacyjna dla KANDYDATÓW na zagraniczne studia częściowe w ramach programu ERASMUS+ w roku akademickim 2020/2021 w Katedrze Italianistyki UW I. Ogólne zasady wstępnej kwalifikacji na stypendium ERASMUS+ i informacje Student jest jedynie Kandydatem do stypendium ERASMUS+ do czasu pisemnego potwierdzenia przez zagraniczną uczelnię o przyjęciu na studia oraz podpisania przez zainteresowanego umowy stypendialnej z Uniwersytetem Warszawskim. Komisja rekrutacyjna, powołana przez Kierownika jednostki, określa szczegółowe zasady kwalifikacji na stypendium Erasmus+ na rok akademicki 2020/2021 oraz sporządza listę rankingową Kandydatów do stypendium, która następnie zostanie przekazana do Biura Współpracy z Zagranicą UW (BWZ). W bieżącej procedurze rekrutacyjnej na rok 2020/2021 w Katedrze Italianistyki odbędzie się tylko jedna tura rekrutacji (jest to rozwiązanie zalecane przez BWZ). Istnieje możliwość wielokrotnego wyjazdu na stypendium w trakcie studiów. Studenci mogą skorzystać ze stypendium na każdym stopniu studiów, przy czym ich łączny „kapitał mobilności" (tj. liczba miesięcy zrealizowanego pobytu w uczelni lub instytucji zagranicznej na zasadach określonych w programie LLP-Erasmus lub/i Erasmus+ na studiach częściowych lub praktykach, z finansowaniem lub bez) nie może przekraczać 12 miesięcy na każdym stopniu studiów (I, II, III) lub 24 miesięcy w przypadku studiów jednolitych magisterskich. W jednym roku akademickim minimalny okres mobilności (studia) wynosi 3 miesiące (90 dni), maksymalny – 11 miesięcy (330 dni). Okres finansowania (tj. wypłaty stypendium) jest uzależniony od funduszy przyznanych Uniwersytetowi przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE). Zgodnie z informacją przekazaną BWZ przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE) wysokość stypendium Erasmus+ (studia) wynosi: 520 euro – Dania, Finlandia, Irlandia, Islandia, Liechtenstein, Luksemburg, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania; 500 euro – Austria, Belgia, Cypr, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Malta, Niemcy, Portugalia, Włochy; 450 euro – Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Macedonia - była Republika Jugosławii, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Turcja, Węgry. Dodatkowo: Studentowi, który posiadał prawo do stypendium socjalnego do 10 marca 2020 r. oraz złożył oświadczenie o pobieraniu tego stypendium w systemie USOSweb będzie przyznany dodatkowo dodatek socjalny Erasmus w wysokości 200 euro miesięcznie na zasadach określonych przez FRSE, pod warunkiem posiadania przez UW wystarczających środków. Studentom tym podstawowe stypendium oraz dodatek socjalny Erasmus będzie wypłacane w złotówkach w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) po kursie ustalonym przez FRSE. Studentowi, który otrzymał prawo do stypendium socjalnego po 10 marca 2020 r. i/lub został zakwalifikowany na wyjazd po tej dacie i w momencie kwalifikacji posiadał prawo do stypendium socjalnego, może zostać dodatkowo przyznany dodatek socjalny Erasmus, na podstawie podania złożonego w BWZ w semestrze bezpośrednio poprzedzającym wyjazd za granicę, na zasadach określonych przez FRSE, pod warunkiem posiadania przez UW wystarczających środków. Osoby posiadające orzeczenie o stopniu niepełnosprawności mogą ubiegać się o dodatkowe fundusze w wyznaczonym przez BWZ terminie. Dodatkowo przyznana kwota dofinansowania (przewyższająca wyżej określone stawki dla poszczególnych krajów) będzie rozliczona na podstawie kosztów rzeczywistych, wymagać zatem będzie udokumentowania w formie dowodów finansowych. Decyzję o przyznaniu dodatkowych środków i ich wysokości podejmuje FRSE. Przyznane stypendium zostanie wypłacone studentowi jedynie na rzeczywisty okres studiowania w zagranicznej uczelni, potwierdzony przez tę uczelnię, niezależnie od kosztów, które student ponosi np. z tytułu zakwaterowania. II. Zasady ubiegania się o stypendium ERASMUS+ Zgodnie z ogólnymi dyrektywami BWZ dotyczącymi rekrutacji na częściowe studia zagraniczne mogą ubiegać się na równych prawach studenci studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, będący studentami Katedry Italianistyki lub studentami MISH i Studiów Filologiczno-Kulturoznawczych (SFK) realizującymi program w Katedrze Italianistyki, a także uczestnicy studiów doktoranckich i doktoranci Szkół Doktorskich: Studenci II roku studiów I stopnia UWAGA! KI zaleca ubieganie się o wyjazd semestralny (a nie roczny) w semestrze zimowym III roku studiów. Pozostanie na stypendium w uczelni zagranicznej na semestr letni (lub na cały rok akademicki) obarczone jest ryzykiem opóźnienia obrony pracy dyplomowej (skutkującą niemożliwością przystąpienia do I tury rekrutacji na studia II stopnia), Studenci III roku studiów I stopnia UWAGA! Stypendium zostanie przyznane warunkowo – będzie mogło zostać zrealizowane tylko w przypadku, gdy student zostanie przyjęty na studia II stopnia w Katedrze Italianistyki. Stypendium może zostać przyznane od 1 października 2020 r., więc BWZ stanowczo zaleca, by studenci ci aplikowali o wyjazd na semestr letni r.a. 2020/2021!, Studenci I roku studiów II stopnia, Studenci I, II i III roku studiów III stopnia. Tak jak w przypadku studiów I stopnia, studentom I roku II stopnia i III roku III stopnia zaleca się ubieganie się o wyjazd w semestrze zimowym ostatniego roku studiów, aby uniknąć opóźnień. O wyjazd nie mogą ubiegać się zatem: Studenci I roku studiów I stopnia (konieczne jest przedstawienie średniej za co najmniej jeden ukończony rok akademicki), Studenci II roku studiów II stopnia, Studenci IV roku studiów III stopnia. UWAGA! W rekrutacji na rok 2020/2021 o finansowany wyjazd na częściowe studia zagraniczne mogą ubiegać się studenci, których średnia ocen za ostatni ukończony rok akademicki wynosi 3,49 lub więcej. Studenci, którzy posiadają średnią ocen za ostatni ukończony rok akademicki poniżej 3,49, mogą zostać zakwalifikowani jako stypendyści programu Erasmus z zerowym dofinansowaniem. Studentom zakwalifikowanym bez prawa do stypendium, za zgodą koordynatora ds. mobilności jednostki macierzystej, stypendium może być przyznane na późniejszym etapie (po osiągnięciu średniej 3,49). Na etapie rekrutacji dopuszczalne jest jedno warunkowe zaliczenie na dzień 10.03.2020 r. Na etapie podpisywania umowy z BWZ, a zatem przed samym wyjazdem, student może mieć jeden warunek. Student musi wtedy złożyć w Katedrze Italianistyki wniosek o pozwolenie na wyjazd mimo warunku. Studenci, którzy w momencie wyjazdu posiadają więcej niż jeden warunek lub powtarzają etap są nieuprawnieni do udziału w programie Erasmus. Student może wyjątkowo ubiegać się o wyjazd z tzw. „cudzej umowy" (tj. umowy zawartej przez inną jednostkę UW niż macierzysta) wyłącznie na kierunku pokrewnym, pod warunkiem uzyskania zgody obu dziekanów/kierowników i koordynatorów ds. mobilności (tzn. jednostki macierzystej i jednostki, która zawarła umowę międzyinstytucjonalną) po udokumentowaniu, że program studiów będzie uznany. Za kierunki pokrewne uznaje się IKSI i ILS, pod warunkiem, że jednym z języków przewodnich jest włoski. Wszyscy inni studenci, którzy nie spełniają zasady „pokrewieństwa jednostek" proszeni są o wzięcie udziału w kwalifikacji na swojej jednostce macierzystej bądź w ogólnouniwersyteckiej turze kwalifikacji prowadzonej przez BWZ (kwiecień 2020 r. - patrz punkt VI. Inne informacje). Studenci zainteresowani wyjazdem z „cudzej umowy" powinni upewnić się przed wyborem uczelni zagranicznych, że w ofercie dydaktycznej jednostki przyjmującej, z którą Katedra Italianistyki ma umowę, dostępne będą zajęcia zgodne z ich planem studiów. III. Zasady procedury kwalifikacyjnej na stypendium Erasmus+ na r. a. 2020/2021 W celu ubiegania się o stypendium Erasmus+ należy złożyć w sekretariacie Katedry Italianistyki (pokój 310, ul. Oboźna 8, III piętro) podanie w formie opracowanego przez Katedrę Italianistyki FORMULARZA ZGŁOSZENIOWEGO (wydrukować PDF i ręcznie wypełnić). Należy także załączyć zaświadczenie wystawione przez odpowiedni sekretariat/dziekanat o wysokości średniej. W przypadku aplikowania do niewłoskiego ośrodka, wymagane jest także zaświadczenie o znajomości języka na poziomie wymaganym przez dany ośrodek uniwersytecki (informacja podana jest na liście uczelni partnerskich). Jeżeli na etapie rekrutacji student nie posiada zaświadczenia o znajomości języka na wymaganym poziomie, musi złożyć również oświadczenie, że zobowiązuje się do zdobycia wymaganych kwalifikacji językowych w terminie do 30.06.2020 r. W takim przypadku wyjazd zostanie przyznany warunkowo, a ostateczne przyznanie stypendium zależeć będzie od osiągnięcia przez studenta wymaganego poziomu. Zaświadczenie znajomości języka należy złożyć w sekretariacie Katedry do powyższego terminu. DOKUMENTY NALEŻY ZŁOŻYĆ NAJPÓŹNIEJ DO 21.02.2020 r. (można wcześniej!) W SEKRETARIACIE KI (w godzinach otwarcia sekretariatu: http://italianistyka.uw.edu.pl/katedra/sekretariat/) Dodatkowe wskazówki: Formularz zgłoszeniowy (plik PDF) należy wydrukować i wypełnić ręcznie (wyraźnie). Należy podać maksymalnie 3 ośrodki w preferowanej przez Kandydata kolejności (od najbardziej do najmniej preferowanego). Kolejność ośrodków uniwersyteckich jest wiążąca. Studenci mogą wyjechać jedynie do uczelni, z którymi KI uzgodniła i zawarła międzyinstytucjonalne umowy Erasmus+. Uczelnie zagraniczne muszą posiadać Kartę ECHE (Erasmus Charter for Higher Education), uprawniającą do uczestnictwa w programie. Kwalifikacja studentów i doktorantów na stypendium odbywa się zgodnie z ustaleniami między uczelniami, dotyczącymi w szczególności: liczby studentów podlegających wymianie, długości okresu studiów (np. 1 lub 2 semestry), stopnia studiów (np. pierwszego lub drugiego), poziomu znajomości uzgodnionego języka wykładowego. Należy zwracać uwagę na dane dotyczące wymiany i aplikować na wyjazdy respektując wymogi określone w poszczególnych umowach. Wszystkie odstępstwa od umów zostaną ustalone z uczelnią zagraniczną w formie pisemnej (e-mailowej) i przekazane do BWZ wraz z protokołem postępowania kwalifikacyjnego. Wybór ośrodka powinien być podyktowany rodzajem prowadzonych w nim zajęć zgodnych z zainteresowaniami studenta. Informacje o uniwersytetach, prowadzonych zajęciach i ich profilu są dostępne na stronach internetowych poszczególnych uczelni. Formularze błędnie wypełnione, niekompletne, zawierające fałszywe dane, nieczytelne oraz złożone po terminie, nie będą rozpatrywane. IV. Kryteria kwalifikacji i ogłoszenie wyników Wstępnej kwalifikacji Kandydatów na wyjazd dokonuje Komisja Katedry Italianistyki, w skład której wchodzi Kierownik ds. Studenckich, Koordynatorzy ds. Mobilności oraz przedstawiciel(ka) studentów, w oparciu o łączną liczbę punktów uzyskanych w procedurze kwalifikacyjnej. Lista rankingowa zostanie sporządzona na podstawie liczby uzyskanych punktów. Kandydat może zdobyć max. 10 punktów, tj. max. 5 punktów za średnią ocen oraz max. 5 punktów za list motywacyjny zawierający uzasadnienie motywów wyjazdu (należy wykorzystać pole na formularzu zgłoszeniowym KI). Posiedzenie Komisji Rekrutacyjnej odbędzie się 24.02.2020 r. 26.02.2020 r. najpóźniej w godzinach popołudniowych Komisja wywiesi na tablicy przy sekretariacie KI wyniki wstępnej kwalifikacji, tj. listę rankingową kandydatów do wyjazdu na stypendium ERASMUS+ wraz ze wskazaniem przyznanego ośrodka uniwersyteckiego. Wyniki zamieszone zostaną także na stronie internetowej Katedry Italianistyki. Koordynator ds. Mobilności wykona odpowiednie czynności w USOSweb i nada status kandydata do stypendium ERASMUS+ w USOSweb. Osoby wstępnie zakwalifikowane, tj. kandydaci do stypendium ERASMUS+, muszą wypełnić online formularz wyjazdowy „Zgłoszenie kandydata na wyjazd" w USOSweb. W formularzu studenci powinni zadeklarować swoje poprzednie wyjazdy zrealizowane zarówno w ramach programu LLP Erasmus, jak i w ramach programów Erasmus Mundus i Erasmus+. Wypełniony online formularz należy wydrukować, PODPISAĆ i złożyć w Sekretariacie Katedry Italianistyki do 09.03.2020 r. Jest to termin absolutnie nieprzekraczalny!!! Niezłożenie formularza oznacza – nieodwracalnie – rezygnację z wyjazdu na stypendium w ramach programu Erasmus+. W przypadku studentów spoza Katedry Italianistyki BWZ prosi, by w formularzu „zgłoszenie kandydata na wyjazd" przekreślić jednostkę kwalifikującą studenta, czyli Katedrę Italianistyki i wpisać ręcznie jednostkę macierzystą studenta. Podpisane przez Koordynatora ds. Mobilności oraz Kierownika Katedry Italianistyki formularze wraz z protokołami postępowania kwalifikacyjnego Komisji zostaną przekazane przez Koordynatora ds. Mobilności do BWZ, co oznacza zakończenie procedury kwalifikacyjnej. BWZ dokona analiz finansowych i ogłosi listę rankingową studentów skierowanych na stypendium ERASMUS+. W przypadku otrzymania przez BWZ niewystarczających funduszy stypendialnych, prorektor UW ds. badań naukowych i współpracy określi dodatkowe kryteria kwalifikacji. V. Czynności po ostatecznym przyznaniu stypendium przez BWZ Przed wyjazdem na stypendium, student skierowany na studia zagraniczne zobowiązany jest do podpisania umowy indywidualnej w BWZ UW. Niepodpisanie umowy będzie jednoznaczne z rezygnacją z przyznanego stypendium. Przed wyjazdem i przed sporządzeniem Porozumienia o Programie Studiów (e-Learning Agreement) student jest zobowiązany do wypełnienia testu poziomującego znajomość języka, w którym będzie studiować (dotyczy języków: angielskiego, niemieckiego, hiszpańskiego, włoskiego i francuskiego) w terminie i według wytycznych Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji oraz BWZ Uniwersytetu Warszawskiego. Wynik testu językowego nie ma wpływu na przyznanie funduszy Erasmus. Studenci I i II stopnia oraz jednolitych magisterskich powinni za granicą zrealizować w semestrze 30 ECTS. W uzasadnionych przypadkach, za zgodą jednostki macierzystej, liczba punktów może być zmniejszona, ale nie mniej niż do 20 ECTS na semestr. Doktoranci (jako studenci trzeciego stopnia studiów) mogą uczestniczyć w projekcie badawczym, muszą jednak podczas pobytu w uczelni zagranicznej uczęszczać na zajęcia i zdobyć wymaganą liczbę punktów ECTS uzgodnioną między uczelniami (co najmniej 10 ECTS na semestr). Przed wyjazdem do uczelni zagranicznej student i koordynator ds. mobilności UW uzgodnią z należytą starannością elektroniczne Porozumienie o programie studiów (e-Learning Agreement) z uwzględnieniem różnic programowych. Dla studentów Katedry Italianistyki za różnice programowe uznaje się przedmioty, które należy zaliczyć na UW niezależnie od wymiany zagranicznej. Są to najczęściej roczne przedmioty obowiązkowe. - na III roku studiów I stopnia: PNJW, seminarium licencjackie, PNJF i Kultura języka/stylistyka; na I i II roku studiów II stopnia: PNJW i proseminarium/seminarium magisterskie. VI. Inne informacje. Zgodnie z regulaminem BWZ, studentowi przysługuje prawo odwołania się od decyzji Komisji w pierwszej kolejności do dziekana/kierownika jednostki, w której student realizuje studia lub – w przypadku ubiegania się o stypendium Erasmus z tzw. „cudzej umowy", tj. zawartej przez inną jednostkę UW – do przewodniczącego Komisji. Od decyzji kierownika lub przewodniczącego Komisji przysługuje odwołanie do prorektora UW ds. studentów i jakości kształcenia, którego postanowienie jest ostateczne. Odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie – w terminie 14 dni od daty powiadomienia w sposób zwyczajowo przyjęty w danej jednostce (Regulaminem studiów Art. 7 ust. 3). Studenci aplikujący do jednego z ośrodków poza Włochami winni złożyć ponadto zaświadczenie potwierdzające znajomość na poziomie B2 języka kraju docelowego (niemiecki, francuski, hiszpański, itd.) . W kwietniu 2020 r. Biuro Współpracy z Zagranicą ogłosi zasady i warunki finansowania wyjazdów w ramach niewykorzystanych miejsc (druga, ogólnouniwersytecka tura rekrutacji). W każdym przypadku pierwszeństwo w przyznaniu miejsca i/lub stypendium będą mieli uczestnicy studiów doktoranckich oraz uczestnicy studiów prowadzonych wspólnie przez UW i uczelnie zagraniczne na podstawie zawartego porozumienia. Uczelnie zagraniczne muszą posiadać Kartę ECHE (Erasmus Charter for Higher Education). Studenci i doktoranci, którzy otrzymają stypendium w ramach pierwszej tury kwalifikacji prowadzonej przez jednostki organizacyjne UW, nie będą mogli uczestniczyć w kolejnych turach ogólnouniwersyteckich, nawet jeśli wcześniej zrezygnują z przyznanego im stypendium.	<urn:uuid:377f0a89-b3db-458f-b2a0-2941b1ad6ff5>	finepdfs	1.943359	CC-MAIN-2020-50	http://italianistyka.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2020/02/Procedura-aplikacyjna-ERASMUS-2020-2021.pdf	2020-12-04T19:52:00+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141743438.76/warc/CC-MAIN-20201204193220-20201204223220-00275.warc.gz	51,797,001	0.999936	0.999947	0.999947	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2210, 4683, 6906, 10424, 12932, 14775, 16458 ]	1	1
PROF. ZBIGNIEW SZMYT CZY PUTIN JEST KOBIETĄ? NAUKA Dr hab. Kinga Kamieniarz-Gdula s. 10 LUDZIE UAM Marszałek Marek Woźniak s. 30 Żegnając wybitnego fizyka 25 marca w Auli UAM odbył się Senat Załobny poświęcony pamięci zmarłego prof. Stefana Jurgi, byłego rektora UAM. Uroczystość przebiegła zgodnie z akademicką tradycją. Przy trumnie Profesora w Auli UAM czuwały czteroosobowe warty złożone ze współpracowników, studentów i wychowanków Profesora. Na uroczystości obecne było grono dostojników uniwersyteckich, a także rodzina Profesora. Ceremonię poprowadziła Rektor UAM prof. Bogumiła Kaniewska. Przemówienie Pani Rektor publikujemy na str. 3 i 4. Przypadł mi dziś w udziele smutny, acz zaszczytny obowiązek, pożegnania w imieniu wspólnoty akademickiej profesora Stefana Jurgi, który opuścił nas nagle i niespodziewanie, pogrzebając w żałobie swych najbliższych, przyjaciół, współpracowników. Żegnamy dziś wybitnego fizyka, mistrza wielu naukowców, znakomitego uczonego i charyzmatycznego organizatora nauki. Żegnamy rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w latach 1996-2002, prorektora UAM w latach 1990–1996, twórcę Centrum Nanbiomedycznego, którym kierował nieprzerwanie od roku 2010. Był primus inter pares – pierwszy między równymi – dla tego, zgodnie z akademicką tradycją – żegnamy Go dziś, na uroczystym posiedzeniu Senatu UAM. Profesor Stefan Jurga swą niestrudzoną, legendarną energię, niespotykany talent organizacyjny, niewiarygodną zdolność do przekuwania wizji w rzeczywistość poświęcił polskiej nauce jako uczeń i jako sprawny menedżer. Był osobowością, prawdziwą wizytówką poznańskiej uczelni w polskim środowisku akademickim. Pełnił funkcję przewodniczącego Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich oraz wicepreziedniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (1999–2002), a w latach 2005 – 2007 był podsekretarzem i sekretarzem stanu w Ministerstwach: Edukacji i Nauki oraz Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2005-2007). Żegnamy dziś wybitnego fizyka, który cieszył się uznaniem na całym świecie. Kierował dziesiątkami projektów badawczych, prowadził szeroką współpracę naukową z wieloma ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą. Zdobywał doświadczenie badawcze jako stypendysta Instytutu Maxa Plancka ds. Badań Polimerowych w Moguncji (Niemcy). Był visiting professor na Cornell University Ithaca (USA), North Carolina State University, Raleigh (USA), a także University of South Africa, Pretoria (RPA). Był laureatem Fundacji Aleksandra von Humboldta, członkiem zarządu i wiceprezesem Międzynarodowego Towarzystwa Naukowego Groupement AMPERE, Członkiem Saskań Akademii Nauk, a także prezesem Stowarzyszenia Europejskich Uniwersytetów „Grupa Santander”. Śp. profesor Stefan Jurga prowadził interdyscyplinarne badania naukowe w obszarze nauk fizycznych, chemicznych, biologicznych i medycznych w zakresie nanonauki oraz nanotechnologii. Jego badania dotyczyły nanomateriałów, nanostruktur i nanokompozytów do multimodalnych zastosowań w naukach materiałowych, biomedycyny, ochronie środowiska. Badania te koncentrowały się na wytwarzaniu oraz charakteryzacji struktury i dynamiki molekularnej za pomocą obrazowania NMR, metod dyfrakcyjnych (SAXS, WAXS), mikroskopii elektronowej (TEM, SEM), mikroskopii sił atomowych (AFM), mikroskopii optycznej, relaksacji oraz dyfuzji NMR, spektroskopii dielektrycznej, spektroskopii FTIR, reologii, technik modelowania komputerowego. Na wybitny dorobek naukowy profesora Jurgi składa się blisko 300 publikacji znajdujących się w interdyscyplinarnej WYDARZENIA 2 \| Żegnając wybitnego fizyka 5 \| Zestawienie osiągnięć publikacyjnych pracowników UAM 6 \| Akredytacje i rankingi 7 \| Poznań od początku Prorektor z nowym tytułem Odnownienie doktoratu Zasłużony „Ogród Smaków” 8 \| Wręczono stypendia im. dr. Jana Kulczyka Babskie Granie 9 \| Sukces prof. Piotra Nawrota w Boliwii NAUKA 10 \| Rozmowa z dr hab. Kingą Kamieniarz-Gdulą Tam i z powrotem (z ERC) 12 \| Rozmowa z prof. Joanną Muchą Nie ugota a pojednanie 14 \| Góry nie takie przeklęte 16 \| Rozmowa z prof. Zbigniewem Szmyttem Czy Putin jest kobietą? 18 \| Tajemnice RNA bakterii 20 \| Rozmowa z Szymonem Hejmanowskim Udzielić psychologicznego wsparcia 22 \| Młodzi w psychoterapii 23 \| Tylko w parze 24 \| Rozmowa z dr hab. Damianem Łowickim Walka o wodę 25 \| Dochód podstawowy nie taki straszny 26 \| Rozmowa z prof. UAM Natalią Bloch Antropolożka na „peryferiach przyjemności” 28 \| Dobroczyńne 20/20/20 29 \| Rozmowa z Olgą Kotyk Web-Korki z sukcesami 30 \| Rozmowa z marszałkiem województwa wielkopolskiego Markiem Woźniakiem Nadal mnie ciekawi: co jest za tą górą? Mickiewicza. Nie ma w tych słowach nic z przesady, bowiem UAM był dla Niego jak i dla nas, którzy wtedy ściśle z Nim współpracowali, „matkę karmiącą” w najdosłowniejszym tego pięknego zwrotu znaczeniu. Wszelkie spotkania, wszelkie odprawy i narady, które w wielkiej liczbie odbywaliśmy pod Jego przewodnictwem, nieustannie cechowała ta sama myśl: uczynić tę matkę karmiącą jeszcze bardziej obfitą, jeszcze bardziej bogatą w treści poznawcze, jeszcze bardziej otwartą dla każdego, komu chciało się wejść w jej mury i poznawać złożoną rzeczywistość wszelkiej materii, z której jesteśmy utkani i w której tkwimy”. Ta wizja: wielkiego, nowoczesnego uniwersytetu uprawiającego naukę na światowym poziomie, kształcącego studentów i doktorantów z całego świata, przekładała się na bardzo konkretne działania. Zapamiętamy Rektora Jurę jako współinicjatora powstania kampusu uniwersyteckiego na Morasku, Collegium Polonicum w Słubicach nad Odrą oraz Kolegium Europejskiego w Gnieźnie. Był w swych wysiłkach niestrudzony; ostatnie lata poświęcił tworzeniu i wzmacnianiu interdyscyplinarnego Centrum Nanobiomedycznego, prawdziwej perły naszego uniwersytetu. Jak mawiał z dumą i satysfakcją, stworzył na UAM od podstaw nową dyscyplinę, inżynierię materiałową, która w tym roku miała być po raz pierwszy ewaluowana, ale wyników tej ewaluacji Pan Profesor już nie doczekał. A byłby z jej wyników durny... Miał wiele planów, pomysłów, projektów – sam już ich nie zrealizuje, ale zostawił w centrum znakomitej, międzynarodowy zespół badawczy, który będzie realizował te wysiłki. Zabraknie mu jednak Mistra i Przewodnika... Horacy w znanej odmici Exegi monumentum, pisał o pomniku trwalszym niż ze spżu, mając na myśli swoją poezję. Taki pomnik – trwalszy niż ze spżu – pozostawa dzisiaj po sobie Professor Stefan Jurga – to kształt dzisiejszego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, to Centrum Nanobiomedyczne, to linijki naukowych dzieł, rzesza wdzięcznych, świetnie wykształconych następców i uczniów z różnych stron świata. To wreszcie nasza pamięć. Pamięć o człowieku wybitnym, nietuzinkowym, wyrazistym; człowieku, który tak wiele zrobił dla nauki, uniwersytetu, Poznania. I jak to bywa w przypadku postaci tak wyrazistych, nie wszyscy zgadzali się z jego opiniami i decyzjami. Stefan Jurga podejmował je jednak z pełnym przekonaniem, z wiarą w sens swych dokonań, konsekwentnie. Nikt nie może dzisia zaprzeczyć, że ów trwalszy od spżu pomnik, jest dziełem wielkim, znaczącym, ważnym. I choć pomnik ten już stoisiwczyści wiemy, że jego konstruowanie trwało do ostatniej chwili i trwać dalej mogło. Śp. Rektor, prof. dr hab. Stefan Jurga odszedł przedwcześnie, odszedł porzucając nagle i nieoczekiwanie swoje liczne za-trudnienia. Wszyscy wiemy, jak bardzo będzie nam brakowało jego niestrudzonej energii, zapasu, pasji. Kochał muzykę, był niezwykłym dyrygentem naszej akademickiej społeczności – dzisia w słuchujemy się już tylko w echo tej wspaniałej melodii, którą tworzył przez lata... ZESTAWIENIE OSIĄGNIĘĆ PUBLIKACYJNYCH PRACOWNIKÓW UAM NA PODSTAWIE DANYCH RESEARCHPORTAL UAM ZA ROK 2021 Wydział Chemii 2 1 3 Pulikacje za 200 pkt Publikacje za 140 pkt Publikacje za 100 pkt UCHWYCONE W KADRZE Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM był gospodarzem I Ogólnouniwersyteckiego Dnia Kół Naukowych UAM. Prof. Hubert Orłowski wieloletni pracownik Instytutu Filologii Germanistycznej UAM wybitny znawca literatury niemieckiej oraz światowej sławy germanista został uhonorowany tytułem doktora honoris causa przez Uniwersytet Wrocławski. Akredytacje i rankingi Jakie wyzwania w obszarze badania jakości kształcenia i nauki stoją przed polskimi uczelniami? Czego oczekuje się od metod i narzędzi pomiaru jakości – akredytacji i rankingów akademickich? To przede wszystkim na te pytania starali się odpowiedzieć uczestnicy konferencji Konwersatorium Poznańskie. Akredytacje i rankingi. Komisja ds. Akredytacji i Rankingów Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, UAM oraz Politechnika Poznańska zaprosili do dyskusji rektorów oraz prorektorów uczelni wyższych, przedstawicieli świata biznesu oraz specjalistów w dziedzinie rankingów akademickich i akredytacji. W ramach konferencji odbyło się także posiedzenie Komisji ds. Strategicznych Problemów Szkolnictwa Wyższego KRASP. Spotkanie otworzyła przewodniczącą KAiR i KRASP prof. Jolanta Rudzka-Habisiak, rektorka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prof. Bogumiła Kaniewska oraz rektor Politechniki Poznańskiej prof. Teofil Jesionowski. Wydarzenie odbyło się w Auli Lubrańskiego UAM. Podczas dwudniowego spotkania zorganizowano 6 paneli dyskusyjnych skoncentrowanych wokół zagadnień jakości w szkolnictwie wyższym oraz metod i sposobów jej podnoszenia. Panel otwarcia dotyczył celów strategicznych uczelni, zaangażowania społeczności akademickiej w pracę na rzecz poprawy jakości i realizacji zadań oraz możliwych form wsparcia z zewnątrz – usług konsultingowych. Drugi, a zarazem ostatni, panel pierwszego dnia konferencji poświęcony był zarządzaniu obszarem rankingów akademickich oraz celów i zadań zespołów odpowiedzialnych za rankingi na uczelniach. Moderatorką tej części spotkania była prorektorka ds. nauki prof. Katarzyna Dziubalska-Kołaczyk, która przewodniczy zespołowi ds. rankingów na UAM. Uczestnicy panelu podzieliли się swoimi doświadczeniami zdobytymi w pracy na rzecz stabilnej pozycji swoich uczelni w rankingach akademickich. Drugi dzień konferencji rozpoczęto od dyskusji na temat funkcjonowania narodowych i środowiskowych komisji akredytacyjnych. Krytyczne i zarazem konstruktywne konkluzje dyskutantów rzuciły światło na pewien niedostatek, z którym mierzą się instytucje szkolnictwa wyższego – brak komisji akredytacyjnej o charakterze doradczym i wspierającym. Dyskutowano także o uniwersytetach europejskich i ich pozycji wobec rankingów i akredytacji oraz różnorodności kształcenia i nauki, jaka gwarantuje członkostwo w konsorcjum. Ciekawym, bo przedstawiającym rankingi i akredytacje z perspektywy interesariuszy i adresatów, okazał się panel dyskusyjny w którym podkreślono wagę i znaczenie kwalifikacji i umiejętności praktycznych stanowiących o wartości absolwenta na rynku pracy. O wyborze uczelni przez kandydatów na studia decydują różnorodne kryteria. Perspektywy i potrzeby są zróżnicowane, a rankingi uniwersyteckie nie zawsze podają informacje istotne dla przyszłych studentów – takie wnioski wysunęli paneliści spotkania. Szósty panel koncentrował się na metodologii rankingów uniwersyteckich oraz wyzwaniami, które stoją przed nimi w przyszłości. Był podsumowaniem i wskazywał na możliwe i ważne kierunki rozwoju rankingów. Dwudniowe spotkanie poświęcone badaniu jakości akademickiej, rankingom i akredytacjom pozwoliło lepiej wniknąć nie tylko w mechanizmy rządzące procesami akredytacyjno-rankingowymi. Stanowiło ono także cenne źródło wiedzy, różnorodnych doświadczeń i oczekiwań, a także możliwości i pożądanych kierunków rozwoju tych obszarów. Stabilna pozycja polskich uczelni w światowych rankingach akademickich, wzrost umiejscowień i wzmacnianie jakości szkolnictwa wyższego to procesy, które konsekwentnie dzieją się, będąc wynikiem pracy na rzecz realizacji celów strategicznych uczelni, wykorzystywania potencjału programu ID-UB, a także działalności w ramach konsorcjów uniwersytetów europejskich. Michalina Łabiszak Poznań od początku Od 4 kwietnia na Wydziale Archeologii trwa wystawa pt. „W poszukiwaniu początków Poznania”, prezentująca fotografie z archeologicznych badań. Prorektor z nowym tytułem Prof. Rafał Witkowski z Wydziału Historii, prorektor UAM ds. współpracy międzynarodowej, został Gwiazdą Zarządzania. Tytuł otrzymał w trakcie wrocławskiej konferencji „Studenci zagraniczni w Polsce”, współorganizowanej przez KRASP, Wrocławski Uniwersytet Nauk o Życiu i Fundację Edukacyjną „Perspektywy”, pod honorowym patronatem ministra edukacji i nauki. Odnowienie doktoratu W Sali Lubrańskiego Collegium Minus UAM, odbyła się uroczystość odnowienia doktoratu wybitnego hellenisty, prof. Jerzego Danielewicza. Zgodnie z uniwersytecka tradycją było to wspomnienie promocji doktorskiej naukowca, która odbyła się 53 lata temu – 11 grudnia 1969 r. Zasłużony „Ogród Smaków” Maria Królska w Collegium Martinenum przez ponad 30 lat prowadziła kultową stołówkę poznańskiego uniwersytetu. Miejsce, w którym – bez przesady – spotykali się wielcy tego świata. Szefowa „Ogrodu smaków” odebrała z rąk prof. Bogumiły Kaniewskiej, rektora UAM, medal „Za zasługi dla Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu”. W rozmowie z nami powiedziała: – Trzeba kochać ludzi. Być wrażliwym na drugą osobę i jej potrzeby. Mieć misję. Wtedy człowiek jest szczęśliwy. Ja tego szczęścia zaznałam i jestem wdzięczna władzom UAM za przychylność. Wręczono stypendia im. dr. Jana Kulczyka We wtorek 29 marca w Collegium Minus uroczyście wręczono Stypendia im. dr. Jana Kulczyka. Podczas spotkania z udziałem córki fundatora, Dominiki Kulczyk, uhonorowano 8 studentów i doktorantów UAM oraz 11 studentów UAM – obywateli Ukrainy. Do stypendystów zwróciła się Dominika Kulczyk, prezes Kulczyk Foundation: - W tych czasach całym sercem czuję, że to co najważniejsze, co możemy dać sobie nawzajem, to dobre słowa. Ja swoje myśli kieruję na to, co nas jeszcze spotka. I to będzie dużo piękniejsza historia niż ta, którą moglibyśmy opowiadać dzisiaj. I wy będziecie tę historię opowiadać i tworzyć – mówiła, zwracając się szczególnie do stypendystów z Ukrainy. - Łatwo zauważyć, że rokrocznie zaledwie kilkanaście osób zostaje stypendystami, a biorąc pod uwagę ogólną liczbę studentów, doktorantów naszej uczelni, to osoby te należą do elitarnego i bardzo wąskiego grona – podkreślał prezes Fundacji UAM, prof. Hieronim Maciejewski – To są osoby, które charakteryzują się bardzo wysoką średnią ocen, mają znakomity dorobek publikacyjny, a przede wszystkim wykazują się aktywnością na rzecz naszego uniwersytetu – dodał. Pierwsze ze stypendiów przyznawane są studentom i doktorantom UAM za bardzo dobre wyniki w nauce, wybitne osiągnięcia naukowe oraz aktywność na rzecz uniwersytetu. Laureatami drugiej grupy są studenci UAM, pochodzący z Ukrainy, którzy oprócz wysokiej średniej ocen, mogą pochwalić się wybitnymi osiągnięciami naukowymi, zaangażowaniem w życie uniwersyteckie, działalnością społeczną czy kulturalną. Przyznając stypendia, kapituła wzięła również pod uwagę sytuację materialną kandydatów oraz trudną sytuację polityczną w ich kraju. Uroczystość była także okazją do wręczenia Dominice Kulczyk Medalu Alumno Bene Merenti – wyróżnienia honorującego absolwentów UAM, którzy nie będąc pracownikami, rozsławili imię uczelni swoją działalnością na rzecz społeczeństwa, kultury i nauki. – Jest, zwłaszcza w krajach zachodu, w Stanach Zjednoczonych, taki dobry zwyczaj związku z uczelnią absolwentów, zwłaszcza tych, którym udaje się w życiu, w świecie wiele znaczyć, coś osiągnąć. I my tej kultury absolwenckiej dopiero się uczymy. Jednym z pierwszych jej mistrzów w naszej uczelni był pan dr Jan Kulczyk. Absolwent naszego uniwersytetu, który nigdy z tą uczelnią nie zerwał więziów i zawsze był nam niezmiernie pomocny – powiedziała prof. Bogumiła Kaniewska, rektorka UAM, podkreślając, że ten obyczaj kultury absolwenckiej przejęła właśnie Dominika Kulczyk. Agnieszka Książkiewicz Babskie Granie Pierwsze Seminarium Naukowo-Sportowe Babskie Granie odbyło się w Hali Sportowej UAM. Wydarzenie łączące konferencję z turniejem futsalu kobiet zorganizowali: Studium Wychowania Fizycznego i Sportu, Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa oraz Centrum Badań nad Partycypacją Kobiet w Przestrzeni Publicznej. - Babskie Granie to inicjatywa, która narodziła się podczas turnieju międzywydziałowego futsalu w szesnym roku – mówił prof. Adam Barabasz. – W tracie rozgrywek studentki i student zaproponowali zorganizowanie turnieju futsalu dla samych kobiet. Razem z prof. Iwettą Andruszkiewicz dołożyliśmy kontekst naukowy i dziś spotykamy się po to, by badać partycypację kobiet w sporcie, wielowatkową, szeroko interpretowaną aktywność. Mam nadzieję, że dzisiejsze seminarium będzie motorem napędowym bardzo podobnych inicjatyw. Prof. Bogumiła Kaniewska, rektor UAM, poruszyła kwestię równości płci w sporcie, a także pogratulowała spójności organizatorom, która zaowocowała podjęciem przez sportowców i naukowców refleksji nad istotą sportu. – Czasem za sukcesami sportowymi stoją niesportowe zachowania wobec kobiet. Jak temu zapobiegać, jak sobie z tym radzić, jak wypracować dobre praktyki, to bardzo ważna rzecz – powiedziała prof. Kaniewska. Na seminarium poruszono takie zagadnienia jak m.in.: sport zawodowy i macierzyństwo, rozwój kobiecego futsalu w Wielkopolsce, sport amatorski i profesjonalny kobiet, kobiety w sportach walki. Po spotkaniu kobiece drużyny rozegrały turniej. Warto podkreślić, że kobieca sekcja futsalu AZS UAM Poznań istnieje od blisko dwudziestu lat i odnosi wiele sukcesów. Aktualnie piłkarki z UAM są mistrzyniami Polski. Ewa Konarzewska-Michałak Sukces prof. Piotra Nawrota w Boliwii Ksiądz prof. Piotr Nawrot z Wydziału Teologicznego UAM zakończył w Boliwii kilkumiesięczny grant „Wykład o praktyce muzycznej w XVII i XVIII wieku w Polsce oraz koncerty z muzyką barokową kompozytorów polskich w wykonaniu Chóru i Orkiestry Arakaendar z Boliwii”, finansowany przez polskie ministerstwo spraw zagranicznych. Cel programu było zwiększenie zainteresowania polską kulturą muzyczną poprzez prezentacje utworów kompozytorów okresu baroku z Polski. Realizując ten projekt, Chór i Orkiestra Arakaendar, słynny zespół z Ameryki Południowej, występował pod dyrekcją wybitnego dyrygenta, Dominique’a Vellarda z Francji, a oprócz 41 artystów z różnych części Boliwii (Oruro, Sucre, La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Urubichá) w koncertach brał też udział muzycy z Argentyny i Polski. Idea, zgodnie z którą skonstruowano program, było jak najwierniejsze przedstawienie kunsztu oraz bogactwa życia muzycznego w Polsce XVII i XVIII stulecia. Z bogatego repertuaru muzyki barokowej polskich kompozytorów, znajdującego się w polskich archiwach i bibliotekach, wybrano utwory wokalne i instrumentalne reprezentujące życie muzyczne w Polsce tego okresu i ułożono je w taki sposób, by tworzyły logiczny ciąg. Powstały w ten sposób program muzyki sakralnej i liturgicznej był w pełni reprezentatywny w odniesieniu do tego, co mogło brzmieć w katedrach Krakowa, Poznania, Gniezna, Gdańska, Pelplina czy jakiekolwiek innej świątyni w Polsce tego czasu. Zaprezentowana w Boliwii koncepcja jest nowatorska i może służyć muzykom, także w Polsce, jako wzór tworzenia logicznych programów muzyki dawnej przy wykorzystaniu zasobów archiwalnych naszego kraju. Dla artystów uczestniczących w projekcie zorganizowano wykłady, w czasie których szczegółowo omówiono wybrane repertuar, zaprezentowano sylwetki jego twórców oraz ich dorobek, przekazano informacje o życiu muzycznym w Polsce w XVII i XVIII wieku, a także stworzono okazję do debaty. Uczestnicy wykładów otrzymali teksty w języku hiszpańskim z wybranymi informacjami o kompozytorach, ich dziełach oraz o muzyce polskiej owego okresu. Układ utworów został szczegółowo omówiony tak, aby wszyscy mogli poznać historię powstania wybranych utworów, ich funkcje liturgiczne czy też salonowe. Przedstawiono biografie każdego z kompozytorów i wykaz zachowanych kompozycji ich autorstwa. Dla wszystkich uczestników projektu informacje o muzyce baroku w Polsce były całkowitą nowością. Przygotowanie prezentacji w języku hiszpańskim wymagało od wykładowcy odpowiedniego przygotowania. Zadbano także o poprawną wymowę tekstów oraz nazwisk i imion polskich kompozytorów. Mimo napiętej atmosfery w dniach poprzedzających występy, spowodowanej przez ruchy społeczne, które objęły całą Boliwię i doprowadziły do blokady dróg i do protestów, próby odbyły się zgodnie z harmonogramem i przygotowano koncerty. Realizację projektu należy uznać za sukces, a przede wszystkim promocję kultury polskiego baroku w Boliwii. Być może jest to początek dla kolejnych projektów prezentacji bogatej kultury muzycznej Polski w Ameryce Południowej. Agnieszka Chabir Tam i z powrotem (z ERC) Z dr hab. Kingą Kamieniarz-Gdulą z Wydziału Biologii i Centrum Zaawansowanych Technologii rozmawia Ewa Konarzewska-Michalak. Jakie badania prowadziła pani w Oksfordzie? Badania podstawowe mające na celu zrozumienie jak funkcjonują końce ludzkich genów. Każda komórka w naszym ciele ma taki sam zestaw genów, jednak różne typy komórek działają w różny sposób, ponieważ aktywują tylko część genów. Ludzkie DNA jest nicią o długości dwóch metrów, geny są fragmentami tej długiej nici. Aktywacja genu następuje przez skopiowanie tworzącego go kodu DNA na cząsteczkę zwaną RNA. Proces ten nazywamy transkrypcją. W ostatnich dekadach zostało dobrze zbadane, jak komórki rozpoznają początki genów, ale słabo rozumiemy, jak rozpoznawane są końce genów i co się na nich dzieje. W Oksfordzie pracowałam w zespole profesora Nicka Proudfoota, który jest pionierem w tej dziedzinie. Moim największym osiągnięciem było wykrycie, że transkrypcja setek genów w ludzkich komórkach zatrzymywana jest przedwcześnie przez czynnik, który zazwyczaj działa dopiero na końcu genu. Mechanizm ten wykorzystywany jest do regulowania aktywności tych genów. Podobny mechanizm był wcześniej obserwowany w bakteriach i drożdżach, sądzono jednak, że nie ma on znaczenia dla funkcjonowania komórek człowieka. Teraz wiele innych laboratoriów na świecie podjęło badania tego procesu, ponieważ możliwość modulowania aktywności genów ma znaczenie dla medycyny i biotechnologii. Dlaczego zdecydowała się pani wrócić do Polski? Ponieważ podniósł się poziom badań prowadzonych w Polsce, można tu uzyskać bardzo dobre finansowanie grantowe, co pozwala na realizację ambitnych projektów. Do decyzji o powrocie przyczyniły się też względy rodzinne – tęskniliśmy z mężem za bliskimi w Polsce i chcieliśmy, żeby nasze dzieci miały z nimi dobry kontakt. A czym przyciągnął panią UAM? UAM to moja Alma Mater, ale ważniejsze było, że to jeden z najlepszych uniwersytetów w naszym kraju oraz, że pojawia się możliwość pracy w niezwykle preężnym Instytucie Biologii Molekularnej i Bioteknologii, którego działalność śledziłam od dłuższego czasu. Siła Instytutu jest otwartość na nowych ludzi i ich pomysły. Jestem jedną z wielu kierowników zespołów badawczych zrekruitowanych przez dyrekcję IBMiB z zagranicy w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Ta strategia Instytutu przynosi owoce w postaci sukcesów grantowych i światowych publikacji. Dodatkowo została osiągnięta „masa krytyczna” badaczy interesujących się różnymi aspektami RNA. To tworzy cenną dla mnie synergię. Dzięki ulokowaniu mojego zespołu w nowo budowanym Centrum Zaawansowanych Technologii i wsparciu jego dyrektora profesora Bronisława Marciniaka udało mi się zorganizować nowoczesne laboratorium, które umożliwi uzyskanie wyników na światowym poziomie. Zdobyła pani granty EMBO oraz ERC. Co jest potrzebne, by odnieść sukces w europejskich konkursach? Trzeba mieć rozpoznawalne publikacje, być dobrze zorientowanym w swoim obszarze badawczym, umieć stawiać ważne pytania, ale również pracować w dobrze zorganizowanym i wspierającym środowisku. Sukces w aplikowaniu o granty, które dotychczas zdobyłam, wynika w dużej mierze z mojej pracy za granicą w instytucjach, gdzie bardzo intensywna praca i naukowa kreatywność były wspierane doskonałą organizacją. Mimo poprawy w tym zakresie, w Polsce nadal mało osób zdobywa prestiżowe granty europejskie. Przyczynia się do tego nieefektywna organizacja uniwersytetów i innych instytucji badawczych. Wiele energii twórczej marnuje się na załatwianie spraw administracyjnych czy koordynowanie zamówień. Są kroki w dobrym kierunku, takie jak powstanie Centrum Wsparcia Projektów na UAM, którego pracownicy wykazują ogromne zaangażowanie i są nieocenioną pomocą dla naukowców. Jednak mamy nadal długą drogę do pokonania, jeśli chodzi o wsparcie organizacyjne pracy badawczej. Osiągnięcia badawcze naukowców na polskich uniwersytetach są też ograniczone przez wysokie pensum dydaktyczne. Jakie jest cel projektu, który będzie realizowany w ramach ERC? Projekt ten ma akronim „AlternativeEnds”. Większość ludzkich genów ma kilka alternatywnych końców. Celem projektu jest zrozumienie, dlaczego w różnych warunkach wybierane są różne końce genów. Zazwyczaj użycie alternatywnego końca tylko moduluje funkcję genu, ale w niektórych przypadkach może skrajnie ją zmienić. Na przykład jeśli komórka zacznie używać “złego” końca genu, zapobiegającego powstawaniu nowotworu, jego działanie może wręcz zacząć stymulować wzrost raka. Używanie “złego” końca nie wiąże się z mutacjami w DNA, a jedynie zmianami na poziomie końców RNA, dlatego było to przeoczone w dotychczasowych badaniach nad mechanizmami powstawania raka. Razem z zespołem skupimy się głównie na komórkach nowotworu neuroblastomy występującego u dzieci. Niedawno wykazano, że u pacjentów, u których poziom czynnika odpowiedzialnego za zatrzymanie transkrypcji jest niski, rokowania są dobre, pojawia się nawet spontaniczna remisja. Wiemy też, że jeden ze stosowanych sposobów leczenia tego nowotworu powoduje zmiany w wyborze końców genów. Stąd jest to dla nas dobry model badawczy. Mam nadzieję, że w przyszłości wiedza zdobyta przez nasze badania podstawowe pomoże rozwinać nowe podejścia terapeutyczne. Czy projekt ERC bazuje na pani badaniach z Oksfordu? Projekt ten w dużym stopniu opiera się na zdobytej tam wiedzy i doświadczeniu, ale jest to równocześnie zupełnie nowy pomysł badawczy. Na pewno osiągnięcia w pracy w Oksfordzie dały mi pewność siebie, wiarygodność oraz rozpoznawalność wśród naukowców zajmujących się podobną tematyką. Projekt opiniowało dziewięciu recenzentów oraz kilkunastoosobowy panel składający się z przedstawicieli wiodących naukowych instytucji. Musiała ich przekonać, że jestem w stanie zrealizować tak trudne i kosztowne badania. ERC wspiera nowe, interdyscyplinarne podejścia badawcze. W zaproponowanym przeze mnie projekcie nowatorskie eksperymenty z wykorzystaniem narzędzi genomiki, w których jestem doświadczona, uzupełnione będą badaniami o charakterze biochemicznym. To wykracza poza sferę moich kompetencji, ale jest wykonalne, ponieważ współpracuję z wiodącym ekspertem w tej dziedzinie w Niemczech. W projekcie pomoże też know-how naszego Instytutu – zespołów kierowanych przez profesorów Mikołaja Olejniczaka i Krzysztofa Sobczaka – w zakresie biochemii RNA, oraz profesora Wojciecha Karłowskiego w zakresie tworzenia baz danych. Dla realizacji projektu bardzo ważne jest również wsparcie władz rektorskich, dzięki któremu mogę m.in. zakupić dodatkową potrzebną nam aparaturę. Kiedy rozpocznie się projekt? W październiku. Oficjalna rekrutacja do projektu jeszcze nie ruszyła, ale osoby zainteresowane tematyką zachęcam do kontaktu już teraz! Jakie jeszcze inne badania prowadzi pani zespół? Mój zespół składa się aktualnie z czterech zdolnych i entuzjastycznych młodych badaczy, z którymi świetnie mi się współpracuje. W jednym projekcie próbujemy zrozumieć mechanizm przedwczesnego zatrzymania transkrypcji. W tym celu rozbierym na części pierwsze czynnik, który je wywołuje. Badamy też różnice między przedwcześniymi a normalnymi zakończeniami genów. W drugim projekcie próbujemy zrozumieć różnice w sposobie zatrzymania transkrypcji między komórkami normalnymi a nowotworowymi z jelita grubego. Tak mało wiemy o tym procesie, który zachodzi na każdym genie każdej komórki naszego ciała! --- Dr hab. Kinga Kamieniarz-Gdula, absolwentka biotechnologii UAM, po studiach wyjechała za granicę, gdzie przez kolejnych 13 lat zdobywała doświadczenie naukowe. Pracę doktorską z epigenetyki napisała w Instytucie Maxa Plancka we Freiburgu. Następnie na Uniwersytecie Oksfordzkim zajmowała się procesem transkrypcji RNA. Do Poznania wróciła dzięki grantom Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz NCN, a następnie zdobyła prestiżowe finansowanie EMBO Installation Grant oraz ERC Starting Grant. Dr hab. Kamieniarz-Gdula prowadzi Zespół Badawczy Regulacji Genomu w Centrum Zaawansowanych Technologii oraz Instytucie Biologii Molekularnej i Biotechnologii na Wydziale Biologii UAM. Nie ugoda a pojednanie Z prof. Joanną Muchą, kierowniczką Centrum Wsparcia Mediacji przy WPiA UAM, o mediacji i nie tylko, rozmawia Krzysztof Smura. Centrum było odpowiedzią na zapotrzebowanie, czy też jest to jednostka biorąca aktywny udział w mediacji? Koncepcja centrum powstawała w mojej głowie bardzo długo. Jego powołanie, przy ogromnym wsparciu władz dziekanaskich, jest pewnego rodzaju zinstytucjonalizowaniem moich dotychczasowych działań, w tym we współpracy ze środowiskiem mediatorów i koordynatorem ze strony Sądu Okręgowego w Poznaniu. Zależało mi, by w nazwie centrum wyeksponowany był element wsparcia. Przy polskich uniwersytetach istnieje kilka podobnych jednostek, ale mają one inny charakter, pełniąc w dużej mierze rolę ośrodków mediacyjnych. Ja natomiast wychodzę z założenia, że konkurencja w środowiskach zajmujących się mediacją nie jest potrzebna, przeciwnie, celem Centrum jest wzajemne wspieranie się praktyki i nauki. Pani przygoda z mediacją trwa już wiele lat? Zajmuje się mediacją, odkąd weszły w życie przepisy kodeksu postępowania cywilnego, dotyczące mediacji, czyli od 2005 roku. Początkowo był to wykład dla studentów, prowadzony zresztą do dziś. Uczestniczyłam też w szkoleniu dla mediatorów, współpracowałam z kołem naukowym. Obecnie bywam ekspertem w różnych mediacyjnych inicjatywach zewnętrznych, realizuję projekty badawcze, także międzynarodowe, a od 2016 roku organizuję cykliczne konferencje poświęcone mediacji. Kilka lat temu w sposób naturalny nawiązała się współpraca z sędzią Piotrem Marcinakiem, koordynatorem ds. mediacji, w związku z organizowanymi przez sąd konferencjami propagującymi mediację. I to do tego stopnia, że od dwóch edycji nasze konferencje łączymy, co przełożyło się na dość charakterystyczną ich nazwę – ostatnio mieliśmy VI Konferencję Szkoleniową i IX Poznański Salon Mediacji. Bez wsparcia by się nie udało. Zdecydowanie. Wspiera nas mediatorzy z poznańskiego oddziału Polskiego Centrum Mediacji, z którym wydział zawarł porozumienie o współpracy, ale też z innych organizacji. Prowadzą zajęcia na studium podyplomowym, warsztaty dla chętnych studentów. W tym roku pierwszy raz uruchomiliśmy razem z Wydziałem Psychologii i Kognitywistyki wspólne warsztaty dla studentów prawa i psychologii. Najcenniejsze dla nich było chyba to, że zobaczyli, jak można spojrzeć na konflikt z różnych perspektyw. Mediatorzy pomagali też przygotować studentów do udziału w ogólnopolskim konkursie mediacyjnym, gdzie dziewczyny zdobyły drugie miejsce, mimo że były najmłodsze. Pomysłów na współpracę jest bardzo dużo. Czym zajmuje się Centrum? Obok pełnienia funkcji naukowo-badawczej i dydaktyczno-edukacyjnej jest przestrzenią wymiany wiedzy, doświadczeń i poglądów, nakierowaną na budowanie relacji ze środowiskami zaangażowanymi w promowanie mediacji jako formy rozwiązywania konfliktów. Misją Centrum jest podejmowanie działań na rzecz wspierania rozwoju mediacji poprzez przyczynianie się do zwiększania stopnia jej poznania jako przedmiotu badań i nauki, do rozposzechrenia i ugruntowania wiedzy o niej w społeczeństwie przez edukację oraz propagowanie jej idei. Jak mówiłam, Centrum ma być ośrodkiem wspierania praktyki przez naukę. To inicjatywa uzupełniająca i współistniejąca ze środowiskami mediatorów i innymi zainteresowanymi mediacją podmiotami dla maksymalnego wykorzystania osiągnięć nauki w praktyce. Mediacja to działalność sądowa czy pozasałdowa? To forma rozwiązywania konfliktów. Już to pokazuje różnicę między tą instytucją a postępowaniem sądowym, ponieważ rolą sądów jest rozstrzyganie sporów. W nauce, zwłaszcza w teorii konfliktów, zwraca się uwagę na różnice między rozwiązywaniem konfliktów, a rozstrzyganiem sporów. To pierwsze sformułowanie należy do języka socjologii, psychologii, natomiast drugie ewidentnie należy do języka prawnego. Konflikt jest rozwiązywany przez same strony, sąd zaś narzeka im sposob rozstrzygnięcia sporu. W naszym systemie prawnym mediacja jest ulokowana zarówno w ramach postępowania sądowego, jak i poza nim. W myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego strony mogą przystąpić do mediacji na podstawie umowy między sobą albo też na podstawie skierowania sądu w toku postępowania. Ta pierwsza mediacja zastępuje proces: strony z pomocą mediatora rozwiązują konflikt, więc postępowanie sądowe nie jest potrzebne. W przypadku mediacji sądowej postępowanie już się toczy, ale sąd w zasadzie na każdym jego etapie z własnej inicjatywy albo na wniosek stron może skierować je do mediacji. Jeśli strony dojdą do porozumienia, postępowanie zostaje umorzone. Ale sąd może sprawić też, że obie strony będą przegrane.... Dokładnie tak. Sąd wydaje wyrok, w którym zwawsza jedna ze stron przegrywa. Tylko jedna z nich wygrywa. Czasem wygrana jest pozorna, bo jeżeli przegrywający wyroku nie wykoną, wygrywającemu pozostaje wszcząć egzekucję, która często okazuje się bezskuteczna. Wtedy można powiedzieć, że obie strony faktycznie przegrały. Mediacja jest więc lekiem na sądowy wyrok? W mediacji obie strony, które są w sytuacji spornej, mają szansę wyjść z konfliktu jako wygrane. Dlaczego? Dlatego, że inaczej niż proces sądowy nie tyle skupia się ona na kwestiach prawnych, ile na całej otocze konfliktu. Dobry mediator pomaga stronom wyjść z konfliktu w lepszych relacjach aniżeli było to wcześniej. Wymaga to często sięgnięcia do jego genezy i rzeczywistych potrzeb stron, wyczyszczenia negatywnych emocji, ale także spojrzenia w przyszłość. Pokazania stronom perspektywy, jakie mają w sytuacji, gdy nie rozwiązają konfliktu, jak i gdy go rozwiążą. Dlatego często mówi się, że mediacja służy transformacji, a sam konflikt jest wręcz szansą dla stron. Sąd natomiast ocenia tylko, czy norma prawna została naruszona i stosownie do tego wydaje wyrok, brak tu miejsca na rozmowę o relacjach czy potrzebach. Mediacja wspomaga sąd. Ale czy mediatorem może być każdy? Aktualne przepisy przewidują trzy grupy mediatorów. Pierwsza grupa to ta, która pojawiła się stosunkowo późno, bo w 2016 roku. To stali mediatorzy, wpisywani na listę, prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, po spełnieniu określonych kryteriów. Nie są oni jednak organami procesowymi, nie działają w strukturze sądu. To osoby zewnętrzne, neutralne i bezstronne. Druga grupa to mediatorzy ad hoc. Takim mediatorom może być każdy, kto ma pełnię praw publicznych i pełną zdolność do czynności prawnych. Grupa trzecia to mediatorzy funkcjonujący ewentualnie w ramach ośrodków mediacyjnych, niewpisani na listy w sądach. Niezależnie od przepisów, rolą mediatora jest pomóc stronom dojść do porozumienia. Najważniejsze więc, by była to osoba, która zyska ich zaufanie. W naszym systemie prawnym nie ma jeszcze obowiązkowej certyfikacji mediatorów? Trwają prace nad krajowym rejestrem mediatorów, do którego wpis będzie potwierdzeniem kwalifikacji. Dziś najczęściej mediatorów weryfikują ośrodki mediacyjne według własnych programów szkoleniowych. Nie ma przepisów, które regulowałyby ścieżkę kandydata na mediatora przed uzyskaniem przez niego takiego statusu. Jest natomiast kilka miękkich uregulowań, jak choćby standardy Społecznej Rady ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Spórów. Natomiast w praktyce mediatorzy często specjalizują się w mediacji w określonych sprawach. Jakie są rodzaje mediacji? W zależności od rodzaju stosunku prawnego, z którego wynikł spor, można mówić o mediacji cywilnej, rodzinnej, gospodarczej... To najczęstsze rodzaje spraw, w których może dojść do mediacji. Jest też mediacja karna, ale jej popularność jest stosunkowo niska, podobnie jak w przypadku mediacji administracyjnej. Akwesita predyspozycji? Szczególnie ważna np. w sprawach rodzinnych? Z małym wyjątkiem w przypadku mediacji rodzinnych, przepisy nie wymagają od mediatora legitymowania się sprofilowanym wykształceniem, nie musi on być prawnikiem, ale nie musi też być psychologiem. Bycie mediatorem to kwestia osobowości. Mediacją trzeba czuć. Wiąże się ona ze sferą emocji, która wymaga może nawet niekoniecznie wiedzy, ale pewnego wyczucia psychologicznego. Zawsze staram się podkreślać, że celem mediacji nie jest ugodą, tylko pojednanie. I czy to pojednanie się stron przybierze prawną formę ugody, czy nie, to kwestia wtórna. Najważniejsze jest sprawienie, aby strony poczuły się dobrze, by obie wyszły z mediacji usatysfakcjonowane wypracowanym wspólnie porozumieniem. Zadaniem mediatora jest im to ułatwić, przywrócić zaburzoną konfliktem komunikację, a to rzeczywiście wymaga predyspozycji. Ile to kosztuje? Koszty mediacji są nieporównywalnie niższe niż koszty procesu. W mediacji sądowej wysokość wynagrodzenia mediatora, wliczanego do kosztów postępowania, określają przepisy na poziomie 1 procenta wartości sporu, nie więcej niż 2 tysiące złotych za całą mediację. W sprawach niemajątkowych jest to maksymalnie 450 zł. Koszty mediacji umownej ustalają natomiast strony z mediatorem. Czy dużo jest spraw w mediacji? Nie jest ich tak dużo, jak pierwotnie oczekiwano. Mediacja dość trudno przebiła się do świadomości społecznej i dlatego wciąż jest jeszcze mało mediacji umownych, inicjowanych przez strony, które dojrzały do rozwiązania swojego konfliktu w ten sposób, mając świadomość, że wyrok sądowy, rozstrzygając spor prawny, raczej ten konflikt eskaluje niż go łagodzi. Liczba mediacji sądowych natomiast sukcesywnie wzrasta. Góry nie takie przeklęte Góry Przeklęte (Prokletije) w Czarnogórze wbrew swej nazwie od kilkunastu lat mają swoją dobrą passę. Wszystko dzięki poznańskim i kieleckim speleologom, którzy od 2006 roku regularnie je eksplorują. W ubiegłym roku uczestnikom wyprawy udało się odkryć salę, którą ze względu na rozmiary nazwano Skalnym Miastem. – W tzw. krasie wysokogórskim Europy to ewenement – ocenia dr Ditta Kicińska z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych. Speleolożka dr Ditta Kicińska pracuje w Instytucie Geologii UAM. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół genezy i ewolucji systemów jaskiniowych oraz geologii regionalnej. Swoje badania prowadziła: w jaskiniach Tatr, Tatr Niżnych, Krasu Słowackiego, Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Północnych Alp Wapiennych w Austrii... Swoje serce jednak oddała Górom Prokletije w Czarnogórze, gdzie od wielu lat uczestniczy w wyprawach speleologicznych jako członkini Wielkopolskiego Klubu Teratnictwa Jaskiniowego. Z dr Kicińską rozmawiałam w połowie 2018 roku. Wtedy skupiłyśmy się na wyprawach speleologicznych i Górach Prokletije. Od tego czasu pojawiło się kilka nowych wątków, które warto by kontynuować. Tak też robimy. Rok Jaskiń i Krasu To pierwszy powód naszego spotkania. Rok 2021, a potem i 2022 (ze względu na pandemię) został ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Jaskiń i Krasu. Celem przedsięwzięcia, którego pomysłodawcą jest Międzynarodowa Unia Speleologiczna, jest uwiadomienie społeczeństwu jak ważnym zasobem i dziedzictwem przyrodniczym są jaskinie i obszary krasowe. W Polsce Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, gdzie od wielu lat działa dr Kicińska, zorganizowała cykl speleo-webinariów. W każdą ostatnią środę miesiąca o godz. 19 organizowane są wykłady popularnonaukowe na youtube sekcji. W pierwszej połowie ubiegłego roku były to prezentacje poświęcone powstawaniu jaskiń, duży blok związany z badaniami geologicznymi, paleontologicznymi, archeologicznymi, a od września prelegenci skupili się na obszarach krasowych (i jaskiniowych) w Polsce w okolicach Gór Świętokrzyskich, Sudetów i Karpat. Medal W ubiegłym roku dr Ditta Kicińska otrzymała Medal im. Marii Markowicz-Łohinowicz. Nagroda przyznawana jest przez Sekcję Speleologiczną PTP co trzy lata. Jury nagrodziło w ten sposób publikację na temat ewolucji jaskiń Doliny Bystrej w Tatrach, która ukazała się w czasopiśmie „Annales Societatis Geologorum Poloniae”. Badania prowadzone były we współpracy m.in. z prof. Heleną Hercman z Instytutu Nauk Geologicznych PAN. – Z prof. Hercman koncentrowałyśmy się m.in. na datowaniu nacieków. Są one cennym materiałem badań ponieważ zazwyczaj krystalizują w sprzyjających warunkach klimatycznych. Wyniki badań pozwoliły określić, kiedy takie okresy miały miejsce w Tatrach – tłumaczy dr Kicińska. W publikacji dr Kicińskiej odnosi się też do hipotezy dotyczącej wpływu lodowców na ukształtowanie tatrzanskich dolin. Okazało się, że najstarszy datowany naciek, z jaskini której otwór znajduje się na poziomie dna doliny, ma 230 tysięcy lat. Dowodzi to, że od tego czasu doliny w jej otoczeniu nie były wcinane przez lodowce. To otwiera pole do dalszych dyskusji o tym, co działo się w Tatrach w trakcie zlodowacenia i podczas deglacjacji. Jaskinie lodowe Jaskinie lodowe występują w Europie, Ameryce Północnej i Azji. Wyróżnia je niezwykła szata lodowa, która wykształciła się w nich w ciągu setek i tysięcy lat w wyniku zamartzania wody, krystalizacji śniegu oraz resublimacji pary wodnej. Obecność pokrywy lodowej w tym wypadku uwarunkowana jest położeniem. Jaskinie lodowe występują w strefie klimatycznej, gdzie średnia roczna temperatura oscyluje w okolicach 0°C. Mają też szczególną morfologię, która sprzyja cyrkulacji powietrza. Niestety, od wielu lat, a szczególnie w ostatnim dwudziestolecii, zarówno w Tatrach, jak w wielu innych jaskiniach Europy, obserwowany jest znaczący ubytek masy lodowej. Wydany w 2017 roku podręcznik „Ice Caves” wyliczał aż 43 jaskinie lodowe w Tatrach. Dziś naukowcy ostrzegają, że w kilku z nich od dłuższego czasu nie ma już lodu lub śniegu. Góry Przeklęte Jak mówi dr Kicińska, wyprawy mają swoją niepowtarzalną atmosferę. Po każdej pozostaje niedosyt, jakieś miejsce nie do końca opisane, rokujące, takie, które przez kolejny rok pozostaje w tyle głowy i nie pozwala o sobie zapomnieć. Odkrycia zdarzają się czasem, przy okazji powrotów w takie właśnie miejsca. Punktem zwrotnym zesłorocznej wyprawy – jak wspomina dr Kicińska – była wprost nadzwyczajna klęska urodzaju. Dość powiedzieć, że tego roku speleolodzy skartowali ponad 4 kilometry nowych korytarzy. Najważniejsze jednak zdarzyło się na końcu... Grupa poznańskich speleologów odkryła w systemie Jaskini Złotej potężną salę, którą ze względu na rozmiary nazwano Skalnym Miastem. Według pierwszych pomiarów udało się ustalić, że ma ona ok. 250 metrów długości, 100 metrów szerokości i kilkanaście metrów wysokości. – Wewnątrz sali grotolązi odkryli bloki skalne wielkości domków jednorodzinnych, które wcześniej oderwały się od części stropu. Członkowie wyprawy, aby skartować całość sali, musieli rozdzielić się i w efekcie stracili ze sobą kontakt, nie tylko wzrokowy, co w jaskini często się zdarza, ale i głosowy – opowiada dr Kicińska. Sama nie uczestniczyła w odkryciu, wyjechała tuż przed końcem wyprawy. O Skalnym Mieście może zatem opowiadać tylko na podstawie opowieści i zdjęć. Nie studzi to jednak jej emocji. – Myślę, że jak wrócimy w tym roku w Proklettie, to wszyscy rzucimy się na tę salę, a jest tam jeszcze sporo do zrobienia. Trzeba sprawdzić i skartować kolejne korytarze, które od niej odchodzą. Potrzebne będą też profesjonalne zdjęcia. Mnie osobiście to odkrycie interesuje pod względem geologicznym (m.in. tektonika); w sali znajdują się również pokrywy lodowe... wiele tego jest – śmieje się. Skalne Miasto to evenement w tzw. krasię wysokogórskim, określany również jako alpejski. Speleolodzy odkryli je na wysokości ok. 2000 m n.p.m. Tymczasem ogromne sale zwykle spotykane są w pobliżu den dolinnych. W wysokich partiach gór należą do rzadkości. Można zatem powiedzieć, że jest to jedna z największych sal, zlokalizowanych na tej wysokości, którą odkryto w krasię wysokogórskim Europy. – Tatry eksplorujemy od przeszło 100 lat, mamy tam sprawdzone niemalże każde miejsce. A i tak sporo się jeszcze odkrywa. Tymczasem w Górach Proklettie działamy zaledwie od 2006 roku. Wcześniej niewiele się tam działo, choć rejon był znany jako obszar krasowy. Góry znajdują się na pograniczu Czarnogóry, Albanii i Kosowa. Za czasów Jugosławii to była bardzo pilnie strzeżona strefa, nikt nie zbliżał się do niej, bo było to po prostu niebezpieczne – wyjaśnia dr Kicińska – Można zatem powiedzieć, że z odkrywaniem jaskiń jesteśmy w tej chwili na etapie, na którym byli kilkadziesiąt lat temu grotolazi w Tatrach. Każda wyprawa przynosi nowe odkrycia i pozostawia nowe zagadki. W kilku jaskiniach, na kilku frontach mamy otwarte zagadki eksploracyjne. Mamy zatem gdzie wracają. Magda Ziółek Czy Putin jest kobietą? Z prof. Zbigniewem Szmytem, laureatem Nagrody im. Prof. T. Kotarbińskiego za książkę „Zbyt głośna historyczność. Użytkowanie przeszłości w Azji Wewnętrznej”, rozmawia Ewa Konarzewska-Michalak. Dlaczego akurat Wschód? Co sprawiło, że zainteresował się pan tym rejonem świata? Po pierwsze Instytut Antropologii i Etnologii UAM ma dość długie tradycje badawcze w tym regionie. Mój pierwszy promotor, prof. Zbigniew Jasiewicz, prowadził badania w Uzbekistanie w latach 60. ubiegłego wieku, a w latach 70. razem z prof. Danutą Gawęcką i dr. Markiem Gawęckim w Afganistanie. Były to jedne z pierwszych etnologicznych badań pozaeuropejskich. Jestem tylko częścią tego nurtu naukowego, który od kilku pokoleń kontynuuje prace w tym terenie. Czym jest postsocjalistyczna gorączka historyczności w Buracji, Tuwie i Mongolii, o której pan pisze? Od miesiąca często o tym myślę, bo – jak pamiętam – wojna w Ukrainie została poprzedzona historiofizycznym wystąpieniem Putina, który poprzez swoją interpretację dziejów legitymizował atak na sąsiadnie państwo. Ta historyczność w postsocjalistycznym świecie pełni coraz większą rolę. Upraszczając, możemy powiedzieć, że komunistyczna modernizacja była skierowana ku utopijnej przyszłości. Jej świetlany horyzont był jądrem ideologicznym państwa radzieckiego. I myślę, że to państwo upadło m.in. dlatego, że przestało wierzyć w możliwość realizowania komunizmu. Wielkie narracje, o których pisał np. Zygmunt Bauman, skończyły się w XX w. Ludzie zaczęli się wracać w kierunku przeszłości, tam szukając wartości, wzorów społecznych, z których mogliby zbudować na nowo społeczeństwa. W latach 90. mieliśmy w Rosji, Mongolii i w północno-wschodnich Chinach zwrot ku tradycji narodowej. To zjawisko czasami nazywa się odrodzeniem etnicznym. W przeszłości premodernistyczne szukano nowych wzorców wspólnotowości. Historyczność jest ważna dla mniejszości narodowych na Syberii, które szukają swoich narracji o świecie, języka, w którym nie byłyby podporządkowanymi, zrusyfikowanymi mniejszościami, ale odzyskałyby swoją sprawczość i podmiotowość. Ta książka w dużym stopniu jest o tym. Czym różni się podejście do przeszłości ludzi z Azji Wewnętrznej od naszego? Czy są jakieś punkty wspólne, czy jest to całkiem inny sposób myślenia? Musimy wrócić do sowieckiej modernizacji, która odbywała się w trochę inny stylu także w Mongolii i w Chinach. Jednym z jej elementów była edukacja historyczna razem z całym pakietem powszechnej i obowiązkowej szkolaryzacji. Ludzie na pewno nauczyli się myśleć o przeszłości w sposób zachodni, w ramach dyscypliny, jaką jest historia, ale wciąż przecież funkcjonują rodzime formy przeżywania przeszłości i przekazywania pamięci, które są radykalnie odmienne od uniwersalnej historiografii. Jeśli duchy przodków czy postacie historyczne jak Czyngis Chan mówią przez szamana, to mamy zupełnie inną formę doświadczania historyczności. Jeżeli duchy represjonowanych Buriatów i Mongołów, zabitych w czasach stalinowskich i złożonych w anonimowych mogiłach, domagają się pamięci, nękając swoich potomków plagami i nieszczęściami, to mamy zupełnie inną pracę z pamięcią traumatyczną niż u nas w Instytucie Pamięci Narodowej czy muzeach. Chciałem pokazać tamtejsze oddolne mechanizmy i formy pracy z przeszłością. Dlaczego syberyjscy buddyści widzą w Putinie kobietę? Kiedy caryca Elżbieta uznała buddyzm za pełnoprawną religię wśród ludów Syberii, w ramach dyplomatycznego rewanżu buddyści uznali ją za patronkę buddystów. Rozpoznano w niej, a potem w Katarzynie Wielkiej, emanację aktywności kobiecego bóstwa w postaci Białej Tary, matczynej energii. Status ten przechodził na kolejnych rosyjskich władców. Jako że carowie często nie byli kobietami, zaczęto się robić trochę niebinarnie. W czasach postsocjalistycznych Chambo Lama, główny przywódca buddystów w Buracji, próbował wskrzesić tę tradycję, która zobowiązywałaby rezydentów Rosji do wypełniania funkcji patrona. W okresie prezydentury Miedwiediewa próbowało go rytualnie intronizować jako emanację Białej Tary. Nie zgodził się wziąć udziału w samej ceremonii, ale z szacunkiem odniósł się do tej wskrzeszonej tradycji, dlatego też rosyjskich prezydentów uważa się obecnie za kobiecych bodhisattwów. Jest to jeden z elementów przywracania odniesień do imperialnej tradycji carskiej. Z naszej perspektywy może to jest zabawne, ale jak ktoś spojrzy na nasze mity, takie jak Polska Chrystusem narodów... ...albo intronizacja Jezusa na króla Polski. Tak, trzeba rozumieć lokalne kody kulturowe i gry polityczne. Oczywiście nie sądzę, żeby ktoś na serio modlił się do Putina, tylko – jak powiedział jeden z buddystów w Petersburgu – jest to forma dynamicznej prawdy. Nadaje się taki status prezydentowi z nadzieją, że dorośnie do niego, czyli będzie okazywał współczucie i pomoc. Ile lat spędził pan na Wschodzie? Pierwszy raz wyjechałem prywatnie w 2001 r. do naszego obecnego pracownika Wydziału Historii dr. Ivana Peshkova, który pochodzi z Irkucka, z polskiej rodziny z tradycjami słańcyczymi. Rok później wróciłem ze studenckim projektem badawczym, na którego podstawie pisałem licencjat. Byłem też rok na stypendium ministerialnym w Ułan Ude i dwa razy w Ułan Bator w Mongolii. Miał pan wiele przygód. Był pan aresztowany razem ze studentem z Australii... ...tak, za naruszenie pasa pogranicznego, który jak się okazało, sięga kilkadziesiąt kilometrów w głąb od granicy. Trzeba mieć zezwolenie, żeby tam wejść. W mieście, w którym próbowaliśmy otrzymać takie pozwolenie, straż graniczna fetowała ukończenie szkolenia i zignorowała nas. Pojechaliśmy więc na dziko i zostaliśmy aresztowani. Te wszystkie opowieści zawarłem w książce po to, by pokazać, jak w rzeczywistości wygląda praca etnografa, jak zbiera się cegiełki wiedzy, z których później buduje się teorie antropologiczne. Ludziom często się wydaje, że badania etnograficzne polegają na przeprowadzeniu sformalizowanego wywiadu kwestionariuszowego i usiśnięciu dłoni rozmowy, którego więcej się nie widzi. Jak zbierzemy stu takich rozmówców, mamy zakończone badanie. To jednak dopiero początek pracy terenowej. W praktyce stosujemy bardziej miękkie techniki, które polegają na uczestnictwie w życiu codziennym badanej społeczności, na wchodzenie w długotrwałe interakcje z partnerami badawczymi. Dopiero przez nie możemy spróbować zrekonstruować to, jak postrzegają świat interesujący nas ludzie. Przy czym praca terenowa polega też na... nudzie, np. w oczekiwaniu na transport w jednym miejscu można utknąć bezczynnie na trzy dni, zanim będzie dobry czas na rozpoczęcie podróży. Zapisał się pan do klubu bokserskiego na targu mięsnym w Ułan Bator, gdzie rozmawiał pan ze skinheadami. Dlaczego? Ruch skinheadowski jest elementem globalnej kultury, który został z całą estetyką przyjęty w Mongolii. Trudno wejść w zażyłość ze skrajnymi nacjonalistami na ulicy, ponieważ odnoszą się krytycznie do obcokrajowców, ale dzięki temu, że chodziliśmy do tego samego klubu bokserskiego, mogłem trochę z nimi porozmawiać. Trzeba badać nie tylko rzeczy, które się lubi. Żeby pokazać w miarę obiektywny obraz społeczeństwa, trzeba w nim umieścić ludzi, którzy wzbudzają niechęć. Zawiść na chwilę swoje prywatne sądy i spróbować ich zrozumieć. Postawa nacjonalistyczna często wynika z bardzo trudnych ekonomicznych doświadczeń transformacji i lęku przed wielkimi sąsiadami, przede wszystkim Chinami. W Mongolii mieszkają 3 miliony ludzi, w Chinach ponad 1,3 miliarda. Gospodarka mongolska w bardzo dużym stopniu jest uzależniona od południowego sąsiada. Obawy, związane z ekspansją polityczną, ekonomiczną, a być może za jakiś czas terytorialną, skutkują tym, że część społeczeństwa zmierza w xenofobiczną, skrajnie nacjonalistyczną stronę. Region, którym pan się zajmuje, jest teraz trudno dostępny. Jakie inne kierunki badawcze pana interesują? Jestem obecnie studentem II roku filologii ukraińsko-rosyjskiej i mam nadzieję, że dotrwam do licencjatu. Zaangażowałem się w wolontariat i od ostatnich 3 tygodni chyba nie było dnia, żebym co najmniej 5 godzin nie spędził na tłumaczeniu i pomocy dla uchodźców z Ukrainy. Ale jestem też członkiem zespołu Badań Migracyjnych UAM i mam nadzieję, że doświadczenia, które teraz zbieram, będę potrafił przekuc w materiał analityczny. Inny projekt byłby kontynuacją zagadnień poruszanych w książce. Z dr. Ivanem Peshkowem chciałibyśmy badać, jak Rosja w wyniku sankcji wojennych próbuje przeorientować się na kraje azjatyckie. Jeśli to będzie możliwe, zamierzamy przeprowadzać badania terenowe w Chinach, Mongolii i Kirgistanie. Będziemy badać bazy, nowe szlaki gospodarcze, wymianę towarów. Nie planujemy badań w samej Rosji. Nie wiadomo, czy pozwolono by nam to zrobić, ale też z przyczyn etycznych chciałibyśmy na razie unikać współpracy z instytucjami akademickimi w Rosji. Jesteśmy otwarci na naukowców z Rosji, którzy śmiało i jednocześnie opowiedzieli się przeciw tej wojnie, myślę, jednak, że taka sytuacja jest możliwa przede wszystkim wśród nowo powstającej emigracji. Wielu naukowców nie może się pogodzić z bestialstwem państwa rosyjskiego i z tym, że społeczeństwo rosyjskie w dużej mierze podtrzymuje tę wojnę. Tajemnice RNA bakterii W Pracowni Biochemii RNA prof. Mikołaj Olejniczak stara się tworzyć atmosferę, w której najważniejsza jest uczciwość intelektualna. – Bardzo ważne dla sukcesu naszych badań jest również to, że jesteśmy częścią dużej społeczności badaczy kwasów rybonukleinowych (RNA) w Poznaniu – podkreśla naukowiec. Pracownia Biochemii RNA zajmuje się zależnościami między strukturą a funkcją kwasów rybonukleinowych w komórkach bakteryjnych. Zespół bada oddziaływania między białkami opiekuńczymi a cząsteczkami RNA, pełniającymi role regulatorów. Wyjaśnijmy w tym miejscu, czym są regulatorowe RNA, co pomoże lepiej zrozumieć badania poznańskich biochemików. Regulatorowe RNA występujące u roślin, zwierząt i bakterii noszą różne nazwy, ale ich cechą wspólną jest to, że decydują zarówno o tym, które geny są włączone i wyłączane, jak również o poziomie ich działania – można powiedzieć, że jest to genetyczny tuning. Ostatnio dużo mówi się o roli RNA w regulacji ludzkiego organizmu, szczególnie o tym, w jaki sposób ich funkcjonowanie przyczynia się do powstawania chorób. Bez bakterii nie bylibyśmy w stanie żyć, ale część z nich wywołuje choroby, dlatego tak ważne jest dokładne poznanie ich funkcjonowania. Regulatorowe RNA, które u bakterii noszą nazwę sRNA (od ang. small RNA), pozwalają przeżyć bakteriom w zmieniających się warunkach, np. w czasie infekcji w organizmie gospodarza, którego system odpornościowy usiłuje je zwalczyć. Zrozumienie, jak bakterie to robią, przyczynia się do postępu w medycynie. Działanie wielu spośród dostępnych obecnie antybiotyków, dzięki którym ludzkość zwalczała m.in. tak groźną chorobę jak gruźlica, polega przecież na zakłóceniu działania rybosomu bakteryjnego, czyli "maszyny molekularnej" zbudowanej z RNA produkującej białka. Dzięki bakteriom możemy też wynaleźć całkiem nowe metody leczenia. Na przykład głosna ostatnio metoda CRISPR/CAS służąca do edycji genów, która w przyszłości prawdopodobnie będzie stosowana u ludzi, została odkryta jako mechanizm bakteryjny, oparty o RNA i służący do obrony bakterii przed wirusami. Wykazaliśmy, że dla regulowania procesów w bakteriach bardzo ważna jest konkurencja między białkami o to, które RNA będą miały do nich dostęp Kolejnym powodem, dla którego warto zajmować się RNA bakterii, jest mikrobiom, czyli wszystkie bakterie żyjące w naszym organizmie, w tym szczególnie w przewodzie pokarmowym, gdzie występuje ponad tysiąc gatunków bakterii. Nie zawsze ich skład jest optymalny, co negatywnie odbija się na zdrowiu. Mikrobiom może wpływać na pracę mózgu, w tym na emocje, nastroje, pamięć. Obecnie pojawiają się publikacje o modyfikowaniu mikrobiomu, polegającym na selektywnym usuwaniu z niego szkodliwych bakterii. Pracownia Biochemii RNA skupia się na białkach opiekuńczych, niezbędnych bakteriom do przetrwania w szybko zmieniającym się środowisku. – Badamy, w jaki sposób białka rozpoznają cząsteczki RNA, z którymi mają oddziaływać i dlaczego wybierają akurat te, a nie inne – wyjaśnia prof. Mikołaj Olejniczak, kierownik Pracowni. Publikacja, z której zespół jest szczególnie dumny, ukazała się w Nucleic Acids Research, renomowanym czasopiśmie (współczynnik oddziaływania 16). To dobrze cytowany artykuł Ewy Stein będący efektem jej kilkuletniej pracy. Doktorantka badała, w jaki sposób białko ProQ, występujące u wielu bakterii, rozpoznaje pewne cząsteczki RNA, pomimo że wydają się one bardzo podobne do cząsteczek rozpoznawanych przez inne białko (Hfq). Odkryła, że te cząsteczki RNA mają nabytą w ewolucji cechę – sekwencję, która zapobiega związanemu z nimi tego drugiego białka. – Wykazaliśmy, że dla regulowania procesów w bakteriach bardzo ważna jest konkurencja między różnymi białkami o to, które RNA będą miały do nich dostęp. Cząsteczki, które wygrają, będą mogły regulować zależne od nich geny, cząsteczki odsunięte będą musiały czekać na swoją kolej. To ciekawe odkrycie nie jest tylko zasługa Ewy Stein. Brali w nim udział również inni doktoranci z Pracowni: Joanna Kwiatkowska i Maciej Basczok. Natomiast Pracownia prof. Katherine E. Berry z Mount Holyoke College w Stanach Zjednoczonych przeprowadziła badania na bakteriach, które potwierdziły to, co poznaliści badacze zaobserwowali w próbówce. Zdaniem prof. Olejniczaka zespołowość ma szczególne znaczenie w naukach eksperymentalnych. – Oprócz kwestii organizacyjnych ważna jest różnorodność opinii. Czasem osoby, które wiedzą mniej, są bardziej twórcze, ponieważ nie myślą schematycznie – uważa prof. Olejniczak. Dla rozwoju naukowego prof. Olejniczaka znaczenie miał staż podoktorski u prof. Olke Uhlebecka, nazywanego ojcem RNA, w Northwestern University w Evanston (Stany Zjednoczone). Choć badacz skończył biotechnologię na UAM, to napisał rozprawę doktorską w Instytucie Chemii Biologicznej PAN pod kierunkiem prof. Ryszarda Adamiaka. Podstawy molekularne, które wtedy zdobył, bardzo przydały mu się w pracy na amerykańskiej uczelni, gdzie zajmował się zależnościami między strukturą a funkcją cząsteczek transferowych RNA oddziałujących z rybosomem bakteryjnym. – Kiedy zaczynałem staż u Olke nie zdawałem sobie jeszcze sprawy, jak duży jest jego wpływ na różne dziedziny badań RNA – przyznaje naukowiec. – Potem, już prowadząc własny zespół, dostrzegłem, że jego publikacje są uzarania prawie każdej gałęzi tych badań. To, co bardzo mi się podobało i co staram się stosować w swoim laboratorium, to atmosfera, w której najważniejsza jest uczciwość intelektualna. Najpierw spokojnie analizujemy poszczególne elementy systemu, próbujemy je zrozumieć, a następnie wysuwamy hipotezy. Nie pracujemy też wszyscy nad jednym projektem - każdy ma swój własny projekt, za który odpowiada od początku do końca. Choćż oczywiście te projekty się zazębiają, co umożliwia zarówno stymulujące dyskusje, jak i współpracę nad projektami, w których łączą się zainteresowania różnych osób z pracowni. Wydaje mi się, że z punktu widzenia rozwoju młodych ludzi taki system jest lepszy, ponieważ uczy niezależności i odpowiedzialności. Jeśli projekt się uda, będą owoce, jeśli nie – trzeba poinać konsekwencje. Zespół prof. Olejniczaka, zanim odkrył jak białko ProQ rozpoznaje cząsteczki RNA, zajmował się białkiem Hfq. Biolodzy zaczęli od podstaw, czyli obserwowania, jak to białko oddziała z jedną, a potem kilkoma cząsteczkami RNA. Metody badawcze, jakich się wtedy nauczyli i hipotezy, które wypracowali, zaowocowały sukcesem w badaniach nad białkiem ProQ. Pracownia kontynuuje te badania, jednocześnie rozpoczynając prace, dotyczące innej grupy białek, tzw. białek z domeną KH (ang. K homology domain), występujących w bakteriach Gram-dodatnich, do których należy m.in. dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae). Naukowcy chcą dowiedzieć się więcej o roli, jaką białka pełnią w tych bakteriach. – W Instytucie Biologii Molekularnej i Biotechnologii wiele osób prowadzi badania związane z RNA. Na przykład prof. Kinga Kamieniarz-Gdula zajmuje się terminacją transkrypcji czyli obserwuje, co się dzieje na końcach mRNA, jakie procesy wpływają na ich utworzenie. Prof. Krzysztof Sobczak bada RNA zaangażowane w choroby człowieka, w których występują trójnukleotydowe powtórzenia w sekwencji mRNA. Prof. Artur Jarmolowski i prof. Zofia Szweczykowska-Kulińska zajmują się RNA regulującymi ekspresję genów w roślinach. Wydaje się, że to odległe tematy, ale bardzo dużo metod, koncepcji, sposobów myślenia jest podobnych i przez to, jako społeczność wzajemnie się wzmacniamy – przekonuje naukowiec. Udzielić psychologicznego wsparcia Z Szymonem Hejmanowskim, psychologicznym konsultantem ds. trudności w procesie studiowania, o pomocy dla studentów i wykładowców rozmawia Krzysztof Smura. Praca psychologicznego konsultanta do spraw trudności w procesie studiowania. Już sama nazwa budzi przestrach. To chyba ogrom pracy? Mam nadzieję, że nazwa nie budzi jednak strachu u studentów i pracowników i że nie zniechęca do zwracania się po wsparcie. Zależało nam, by jasne było, w jakich sytuacjach możemy być szczególnie pomocni. Rzeczywiście mamy teraz dużo pracy, zgłasza się po pomoc wiele osób. Funkcje psychologicznych konsultantów ds. trudności w procesie studiowania z ramienia BWON UAM pełni aktualnie dr Julita Wojciechowska pracująca na WPiK UAM oraz ja – Szymon Hejmanowski. Naszym podstawowym zadaniem jest udzielanie psychologicznego wsparcia studentom z dodatkowymi potrzebami edukacyjnymi, którzy mierzą się z trudnościami w studiach, wynikającymi z niepełnosprawności, ze złego stanu zdrowia lub w związku z nieurotypowością (w spektrum autyzmu). Z jakimi problemami najczęściej zwracają się do Państwa studenci? W ostatnich miesiącach najczęściej po pomoc zwracają się studenci z trudnościami natury psychicznej, zmagający się z ostrymi lub przewlekłymi zaburzeniami natury psychicznej, doświadczający kryzysu psychicznego, zmagający się m.in. z symptomami silnie obniżonego nastroju, lęku oraz silnego stresu, z trudnościami ze skupieniem uwagi, co uniemożliwia im efektywne uczenie się i czynienie postępów w studiach. W efekcie trudności psychicznych wielu studentów ma zaległości w studiach, co uniemożliwia im terminowe zaliczanie przedmiotów w sesji egzaminacyjnej. Z pomocy korzystają też studenci w spektrum autyzmu, studenci z dysleksją i z innymi uwarunkowaniami, przekładającymi się na pogorszenie ich sytuacji na studiach. Sam proces pomocy nie polega chyba na sporadycznym spotykaniu się? To pewna ciągłość... Są studenci, którzy po przyznaniu im odpowiednich dostosowań na wydziałach świetnie sobie radzą i kontaktują się sporadycznie; są też tacy, którzy korzystają z konsultacji cyklicznie. Szczególnie studenci, zmagający się z ostrymi lub przewlekłymi zaburzeniami psychicznymi, korzystają z konsultacji częściej. Wspieramy studentów psychologicznie w aspekcie efektywnego uczenia się, zarządzania czasem, planowania i realizowania planu nadrabiania zaległości w studiach, radzenia sobie ze stresem, przygotowywania się do wystąpień i egzaminów, przygotowywania większych projektów i prac dyplomowych oraz w innych sprawach, istotnych dla pomyślnego studiowania. Stres przedegzaminacyjny. Kto z nas go nie miał... Jest jakiś zloty środek, sposób? Względnie systematyczna praca w ciągu semestru i fakt, że ma się dobrą orientację w materiale, który obowiązuje na egzaminie, to pierwszy czynnik, który ogranicza negatywny efekt stresu przed egzaminem i w jego trakcie. Również adekwatna, realistyczna ocena znaczenia danego egzaminu dla sytuacji osobistej i dalszej kariery edukacyjnej, może uchronić studenta przed nadmiarem niepokoju w trakcie uczenia się i na egzaminie. Wielu studentów wyolbrzymia rolę oceny z egzaminu w ich życiu, bądź stawia sobie bardzo wysoko poprzeczkę, warunkując poczucie własnej wartości i samoakceptację oceną z egzaminu. Zdarza się, że studenci, przejawiający taki perfekcjonizm, uzyskanie oceny 4,5 z egzaminu przeżywają jako osobistą porażkę, prowadzącą do kryzysu psychicznego. Bardzo istotne jest wykształcanie w sobie umiejętności opanowania stresu w trakcie egzaminu, skupiania uwagi na zadaniu, a nie na przeżywanych emocjach i negatywnych myślach oraz zastosowanie metody, która gwarantuje największe prawdopodobieństwo sukcesu na egzaminie. Warto też, by studenci zdający egzamin nie obawiali się prosić egzaminatorów o precyzyjną informację o zakresie materiału, który obowiązuje na egzaminie oraz by wiedzieli, jak egzamin przebiegnie, ile czasu będzie trwać oraz jakiego rodzaju pytań mogą się spodziewać. Nad powyższymi zagadnieniami pracujemy w trakcie konsultacji psychologicznych zależnie od potrzeb studentów. To, na czym skupiamy uwagę, zależy od zgłaszanych przez studenta kłopotów i czasu, który pozostał do egzaminu, będącego przyczyną niepokoju. Czasem bywa i tak, że tracimy zapal do studiowania. Brakuje nam motywacji. Co wówczas robić? Zmieniać studia? W takich okolicznościach sugeruję studentom danej sobie czasu na podjęcie decyzji. Proponuję przyjrzenie się własnej motywacji, potrzebom, zainteresowaniom, osobie ważnym wartościom i wyłaniającej się wizji własnej pożądanej przyszłości. Warto w tym kontekście zastanowić się, na ile program danego kierunku studiów oraz jaki odpowiedni dla siebie sposób studiowania korespondują z tym, czego młoda osoba pragnie dla siebie od życia, zarówno teraz, jak i w przyszłości. Czasem w sytuacji zmęczenia i znudzenia studiami pomocne bywa sformułowanie bardziej konkretnych, mniejszych, określonych w czasie celów na drodze studiów, czasem skupienie się na potencjalnych korzyściach z realizacji danego przedmiotu studiów, a czasem rozwiązaniem bywa przerwa w studiach. Osobną kwestią, na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest higiena codziennego życia, dbałość o efektywny, rewitalizujący wypoczynek, najlepiej bez udziału urządzeń cyfrowych, dobre relacje społeczne z innymi osobami, z którymi można się spotkać i szczercie dzielić się troskami, aktywność fizyczna, dobry sen, etc. W sytuacji impasu w studiach warto też skontaktować się z Biurem Karier UAM, które oferuje konsultacje z profesjonalnymi doradcami zawodowymi, co może być pomocne w określeniu własnych preferencji, predyspozycji, zasobów i oczekiwań przed podjęciem decyzji dotyczącej wyboru dalszej ścieżki studiów. A co ze studentami z niepełnosprawnością lub z trudnościami w uczeniu się? Jak im pomóc? Po przeprowadzeniu wywiadu i zapoznaniu się z dokumentacją studentów – z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności lub dokumentacją lekarską, lub z opinią z poradni psychologiczno-pedagogicznej, dostarczoną przez studentów, przygotowujemy razem wniosek o przyznanie racjonalnych dostosowań w procesie kształcenia. Jest to dokument, zawierający rekomendacje odpowiednich adaptacji, dotyczących udziału studentów w zajęciach oraz zaliczeniach i egzaminach na odpowiednich wydziałach. Następnie prodziekanowie na spraw studenckich na wydziałach wydają zgodę na powyższe dostosowania. To nie oznacza obniżenia wymagań, lecz dostosowanie realizacji programu studiów. Możliwe są różne dostosowania, np. możliwość indywidualnego odrobienia zaległości w sytuacji wielu godzin absencji, spowodowanych stanem zdrowia. Inna adaptacja to lektorat z języka angielskiego dla studentów z niepełnosprawnościami sensorycznymi oraz dodatkowymi potrzebami edukacyjnymi, m.in. ze spektrum autyzmu, z dysleksją, z zaburzeniami psychicznymi. Może to być dostosowana forma egzaminu np. pisemna lub ustna, w zależności od rodzaju trudności albo wydłużony czas na egzaminach pisemnych, możliwość podziału materiału egzaminacyjnego na mniejsze części i zdawanie ich porcjami, czy przyznanie asystenta edukacyjnego itd. Wymieniłem tylko niektóre z dostosowań. Po dalsze informacje odsyłam na stronę BWON UAM. Mamy sporą liczbę studentów z Ukrainy. Otoczyliśmy ich ochroną? Od czasu rozpoczęcia wojny w Ukrainie, na konsultacje częściej niż wcześniej zgłaszają się studenci z Ukrainy i Białorusi, którym udzielamy odpowiedniego wsparcia psychologicznego. Chciałbym nadmienić, że system pomocy psychologicznej na UAM nie ogranicza się wyłącznie do konsultacji oferowanych przez psychologicznych konsultantów. Mamy na UAM Poradnię Rozwoju i Wsparcia Psychicznego UAM, świadczącą terapię krótkoterminową oraz pomoc psychologiczną dla pracowników i studentów w kryzysie psychicznym, świadczoną przez psychologów i psychoterapeutów z WPIK UAM telefonicznie. Warto nadmienić, że zarówno PRIWP UAM i WPIK UAM oferują pomoc m.in. w języku ukraińskim. Proces nauczania to także dydaktycy. Oni również przychodzą z problemami? Jakiej natury? Wykładowcy i inni pracownicy uczelni korzystają z konsultacji najczęściej w sytuacjach, w których chcą poradzić się, jak pracować ze studentami z niepełnosprawnością lub studentami, przejawiającymi trudne bądź nietypowe zachowania w trakcie zajęć dydaktycznych. Ponadto BWON UAM oferuje pracownikom dydaktycznym naszej uczelni warsztaty, dotyczące pracy ze studentami z trudnościami natury psychicznej i poznawczej. Bas van der Ham z WA UAM i ja prowadzimy te warsztaty starając się bazować na praktycznych doświadczeniach wykładowców. W trakcie dwóch spotkań szukamy okazji do rozwijania u wykładowców umiejętności efektywnego komunikowania się i uwzględniania w trakcie zajęć dydaktycznych różnych potrzeb studentów, co ogranicza ryzyko powstawania się trudnych zachowań. Pracujemy też nad rozwijaniem umiejętności adekwatnego reagowania w trudnych sytuacjach. Młodzi w psychoterapii O zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży w Centrum Kongresowo-Dydaktycznym Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu dyskutowali praktycy, klinicyści, psychologowie i psychoterapeuci, specjaliści w dziedzinie terapii dzieci i młodzieży na III Konferencji Edukacyjno-Szkoleniowej. Psychoterapia młodych. Zdrowie psychiczne młodych ludzi wymaga szczególnej troski w obliczu tempa zmian zachodzących w świecie, izolacji związanej z pandemią, a także lęku wywołanego wojną w Ukrainie. Obok tych wstrząsających, niespodziewanych zdarzeń są przecież także inne trudności rozwojowe, które nie zniknęły wraz z wybuchem epidemii stresu pourazowego, wręcz przeciwnie – istnieją i wymagają wsparcia i interwencji. Równolegle, w dzień rozpoczęcia wydarzenia, w Mińsku Mazowieckim odbyła się konferencja prasowa ministra zdrowia Adama Niedzielskiego, podczas której mówił o reformie dotyczącej opieki psychologiczno-psychiatrycznej dzieci i młodzieży. Ten zbieg okoliczności nie pozostał bez wpływu na atmosferę spotkania. Od momentu pojawienia się informacji o treści wystąpienia ministra na sali zapanowało poruszenie, czego skutkiem było nieformalne spotkanie kończące pierwszy dzień konferencji. Głosy były krytyczne: system finansowania powstających w ramach reformy ośrodków środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży jest niewydolny. Ośrodkom, które nie spełniają wymogów formalno-finansowych, wypowiada się umowy z NFZ-em, co dotyczy prawie 1/3 placówek. W cieniu reformy omówiono różne aspekty trudności rozwojowych dzieci i młodzieży, zaburzeń i chorób psychicznych oraz źródeł ich występowania. Młodych osadzano w systemach – rodzinnym, równieśniczym, a także w relacji, która – stanowiąc bazową potrzebę zapewniającą prawidłowy rozwój – w terapii jest doświadczeniem korektywnym. Do dyskusji zaproszono przedstawicieli różnych modalności psychoterapeutycznych, których odmienne punkty widzenia i metody pracy pozwalały spojrzeć na zagadnienie z szerokiej perspektywy. Tematyka konferencji dotyczyła dzieci i młodzieży na każdym etapie rozwoju – od pracy z rodzicami i dziećmi w wieku od 0 do 3 lat po młodych dorosłych. Omówiono diagnozy i zagadnienia z wielu obszarów terapii dzieci i młodzieży. Przedstawiono m.in. perspektywę pracy terapeutycznej z pacjentem z diagnozą neurorozwojową oraz pracy z traumą poprzez ciało i zapisane w nim doświadczenia (dr n. med. Katarzyna Poniatowska-Leszczyńska, dr Iwona Palicka); metody pracy Skoncentrowanej Terapii Akceptacji i Zaangażowania, wywodzącej się z III fali poznancko-behawioralnej (prof. UAM Tomasz Hańć); zagadnienie przemocy rówieśniczej (dr Anna Kubiak); rolę muzykoterapii w rozwoju i integracji osób z wykluczeniem społecznym (dr Wojciech Strzelecki); trudności i zaburzenia sfery seksualności dzieci i młodzieży (dr Monika Zielona-Jenek, UAM). Konferencja zakończyła się panelem dyskusyjnym, podczas którego postawiono pytanie o metody badania skuteczności psychoterapii. To ważne, aby wzmacnić teorię psychoterapii jako metody medycznej oraz oceniać jej efektywność, jednak zmienne mające wpływ na dobrotan klienta/pacjenta utrudniają jednoznaczna ocenę jej skuteczności. Specyfika i różnorodność trudności osób będących w terapii wskazują na potrzebę integrowania metod i podejść terapeutycznych w gabinecie. Złożoność problemów, z jakimi zderzają się młodzi na różnych etapach rozwoju, a także zmienne i wyzwania świata zewnętrznego powodują, że zapotrzebowanie na specjalistów psychoterapii dzieci i młodzieży rośnie. Do trwałych i skutecznych zmian potrzebne jest wsparcie systemowe w porozumieniu z praktykami i specjalistami, którzy w obliczu prawa i wprowadzanych reform często mierzą się z nieprzekraczalnymi trudnościami. Trudnościami, które obecnie wynikają nie z konstruktywnych, a „dobrych” zmian. Organizatorem wydarzenia był Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, patronat honorowy objęła prof. Bogumiła Kaniewska, rektorka UAM. Michalina Łabiszak Tylko w parze Dr Leonor Sagermann Bustinza oraz dr Dominika Dziubała-Szrejbrowska z Instytutu Filologii Romańskiej zakończyły realizację projektów w ramach programu COIL (Collaborative Online International Learning). Jego celem jest rozwijanie współpracy międzynarodowej między uczelniami z wykorzystaniem narzędzi internetowych. COIL narodził się przeszło 30 lat temu na uniwersytetach w USA. To właśnie tam po raz pierwszy zaczęto wykorzystywać platformy internetowe do współpracy między rozproszonymi po całym kraju uczelniami. Ideę tę przejął m.in. Universidad La Salle w Meksyku (członek grupy Compostela), który od lat szkoli nauczycieli akademickich z całego świata. Na początku 2021 roku zaproszenie do udziału w programie otrzymali również pracownicy naszego uniwersytetu. Zgłosili się m.in. dr Dominika Dziubała-Szrejbrowska. – Mam wrażenie, że COIL bardzo dobrze wpisał się w ostatnie dwa lata nauczania zdalnego. Da nam narzędzia i możliwość, aby nieco uatrakcyjnić zajęcia, pozwolił studentom w momencie izolacji na nawiązanie kontaktów z rówieśnikami zza granicy. Okazało się, że nie trzeba podróżować, aby poznawać inne obyczaje i kultury. Udział w projekcie rozpoczął się od sześciotygodniowego kursu dla nauczycieli akademickich. Jak wspomina dr Leonor Sagermann Bustinza w zajęciach on-line udział wzięło blisko 500 osób z całego świata. Wspólne spotkanie odbyły się jednak tylko na początku i końcu kursu zasadnicze działania zaplanowane zostały w ramach współpracy w dwuosobowych międzynarodowych grupach. Pary zostały dobrane losowo. – To pozwala lepiej poznać partnera, nawiązać z nim bliższy kontakt, zaprzyjaźnić się – ocenia dr Sagermann Bustinza – Umawiamy się na spotkania i realizujemy wyznaczone zadania, a jednocześnie pracujemy nad przygotowaniem sylabusa do przyszłych zajęć ze studentami. Ważne na tym etapie jest wsparcie i obopólna motywacja do pracy. COILa nie można ukończyć w pojedynkę, tylko w parze. Dr Dominika Dziubała-Szrejbrowska podjęła współpracę z Brytyjką Sarą Moss, pracującą na Uniwersytecie w A Corunii (Hiszpania). Już w trakcie realizacji projektu do teamu dołączyła dr Ana Montoya Reyes. Panie wspólnie przygotowały sylabus do zajęć z języka angielskiego, który stanowił integralną część kursów na obu uczelniach. – W ramach projektu musiałyśmy znaleźć jakieś punkty wspólne dla naszych studentów. Uczę studentów filologii, moja partnerka ma natomiast zajęcia na wydziale turystyki. Ostatecznie udało nam się opracować listę tematów związanych z kulturą i życiem codziennym w Hiszpanii i Polsce – mówi dr Dziubała-Szrejbrowska. Dr Sagermann Bustinza wspólnie ze swoją partnerką z Uniwersytetu w Burgos (Hiszpania) Carmen Ibáñez Verdugo przygotowywały zajęcia dla studentów filologii hiszpańskiej. – Moi studenci bardzo cieszyli się z perspektywy współpracy z kolegami z Hiszpanii. Wspólnie z Carmen przygotowywałyśmy ich jednak na to, że udział w zajęciach to nie tylko spotkania i pogawędki, ale również konkretna wspólna praca – dodaje dr Sagermann Bustinza. Zarówno dr Dziubała-Szrejbrowska jak i dr Sagermann Bustinza podkreślają, że studenci bardzo chętnie podjęli współpracę w wybranych grupach. Kandydatów obie panie rekrutowały w ramach swoich zajęć. Program rozłożony został na 6-7 siedem tygodni. Studenci realizowali go w kilkuosobowych międzynarodowych grupach. W każdym spotkaniu uczestnicy rozwijali wyznanie przez prowadzącego. Studenci nie znali scenariusza, nie wiedzieli, co będzie w kolejnych tygodniach, dowiadywali się tego dopiero po zaliczeniu wcześniejszych zadań. Projekty zwięźlały uroczystość, na której pojawił się prof. Mirosław Loba, dyrektor Instytutu Filologii Romańskiej. Podczas spotkania studenci mogli podzielić się swoimi doświadczeniami pracy w grupach międzynarodowych oraz uwagami o przebiegu projektu. Studenci otrzymali również certyfikaty, potwierdzające udział w projekcie, które w Hiszpanii i innych krajach są dodatkowo premiowane przez uczelnie i pracodawców. Zadowoleni z udziału w COILu są nie tylko studenci, również obie prowadzące nie kryją entuzjazmu. – Razem z koleżankami z A Corunii założyliśmy stronę, na której dzielimy się doświadczeniami z COILa. W przyszłym semestrze planujemy kolejną edycję. Bardzo zależy nam, aby ta współpraca dalej się rozwijała – mówi dr Dziubała-Szrejbrowska. – Nasze znajomości nie zakończyły się. Planujemy kolejne projekty. I to jest chyba największa zaleta COILa, że w bardzo krótkim czasie daje bardzo konkretne owoce i w dodatku sin salir de casa (nie wychodząc z domu) – dodaje dr Sagermann Bustinza. Magda Ziółek Walka o wodę Dr hab. Damian Łowicki wraz z zespołem, głównie z Wydziału Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, przygotowuje plany adaptacji do zmian klimatu dla metropolii Poznań oraz aglomeracji kalisko-ostrowskiej, o czym rozmawia z nim Krzysztof Smura. Dziesięciu fachowców z różnych dyscyplin, czas do końca czerwca. Zdążyćcie? Musimy. Te plany są dla nas niezwykle ważne, choćby w kontekście wpisywania się UAM w pracę na rzecz przeciwdziałania i ograniczania zmian klimatu. O samym temacie możemy rozmawiać na kilku płaszczyznach. Plany adaptacji mają wymiar bardzo konkretny. Podobne były już wykonywane przez cztery instytucje na zlecenie ministerstwa dla głównych miast Polski. To, co teraz robimy, to plany adaptacji dla metropolii Poznań i aglomeracji kalisko-ostrowskiej. Plan dla metropolii jest pierwszym w wymiarze ponadgminnym. To duże wyzwanie, bo z założenia nie chcieliśmy, by były to plany adaptacyjne dla 22 gmin. Nie chcieliśmy też się ślizgać po temacie. Oczywiście przewidzieliśmy też zadania dla gmin, ale przede wszystkim skoncentrowaliśmy się na instytucjach ponadlokalnych tj. choćby Ośrodku Doradztwa Rolniczego, Lasach Państwowych czy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Oczywiście, w diagnozie są pewne wskazania dla gmin, ale staraliśmy się przede wszystkim ustalić wspólne działania dla całej metropolii. Dużo jeszcze zostało pracy? Projekt z metropolią Poznań jest na finiszu. Trwał dokładnie rok. Pierwsza część to konsultacje społeczne. W tym czasie spotykaliśmy się online (niestety) z mieszkańcami poszczególnych gmin. Udostępniliśmy też narzędzie „Mapuj klimat” (pisaliśmy o nim w Życiu Uniwersyteckim – przyp. aut.) To była forma ankiety, która bardzo nam pomogła. Uzyskaliśmy z niej kilkaset podpowiedzi na temat, co mieszkańcy chcieliby zmienić w swoim otoczeniu. Teraz skupiacie się na aglomeracji kalisko-ostrowskiej? Tak. Tu mamy mniej czasu, bowiem całość musimy zamknąć do końca czerwca, a zaczęliśmy na początku roku. Dlaczego akurat południowa Wielkopolska? Metropolie przygotowują się do wydatkowania dodatkowych pieniędzy ze zintegrowanych inwestycji terytorialnych. To bardzo duże pieniądze na ochronę środowiska. Muszą być plany, by skorzystać z dobrodziejstwa tych funduszy. Unia chce mieć gwarancje, że wydatkowanie jest racjonalne i przemyślane. My przeanalizowaliśmy sytuację w 431 obrębach administracyjnych i wskazaliśmy te, których problem najbardziej dotyka. Dodatkowo te działania przypisaliśmy konkretnemu podmiotowi, które powinny to realizować. Pytanie, czy tak się stanie, jest otwarte. Wasze główne zadanie to? Dostarczenie informacji. Diagnoza i część programowa muszą być powiązane. Diagnoza ma być wynikiem badań naukowych. Jest mocno rozbudowana, ale ma uświadamiać mieszkańcom ich problemy lokalne. W stanie obecnym. Staraliśmy się na mapach wskazać takie lokalne problemy, jak te związane z powodziami rzecznymi czy deszczowymi. Z wysoką temperaturą czy suszą poza terenem zurbanizowanym. Staraliśmy się też, aby zadania były w miarę bezkosztowe. By pokazać, co można zrobić nieinwestycyjnie, a z drugiej strony chcieliśmy, by te zadania były realizowane na poziomie ponadgminnym. Bezkosztowe, czyli? Takim działaniem bezkosztowym jest choćby planowanie przestrzenne. W gminach nadal jego poziom sięga tylko 30 procent. Mało jest planów wyłączających z zabudowy. Przynajmniej na terenach zalewowych powinny być określone miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, które uwzględniają problemy środowiskowe, w tym zmiany klimatu. To absolutna podstawa. Drugi problem, który jest już np. w Poznaniu rozwiązywany, to kwestia powodzi deszczowych. Jest próba odszczelnienia pewnych powierzchni. Poznaniar to analizuje i robi. Adaptacja to jedno, ale jest jeszcze mitigacja czyli przeciwdziałanie zmianom klimatu... Staraliśmy się tego nie mieszać. Przeciwdziałanie dotyczy działań u źródła czyli nieemitowaniu gazów cieplarnianych, a my skupiliśmy się na działaniach adaptacyjnych i one w głównej mierze polegają na zatrzymywaniu wody. Zapobieganie stepowieniu? Tak, ale woda odbiera też temperaturę. Pokazaliśmy, jaka jest różnica między najcieplejszymi a najchłodniejszymi miejscami w metropolii. Jest duża? Siega nawet dziesięciu stopni. Mówimy o tych okresach, kiedy nie ma chmur, nie ma wiatru, a zostaje temperatura promieniowania Ziemi. Tam, gdzie powierzchnie są uszczelnione, akumulują one ciepło i nie przepuszczają wody, która jest dość szybko odprowadzana do kanalizacji. To, co my robimy z wodą, to duża niegospodarność. Woda spada, my ją szybko odprowadzamy, a potem czerpiemy tę samą wodę za duże pieniądze spod ziemi. Jeśli do picia, to jest ok, ale używamy jej np. do podlewania roślin czy do fontann. Dochód podstawowy nie taki straszny Pierwszy program pilotażowy bezwarunkowego dochodu podstawowego w Polsce jest planowany na Warmii i Mazurach. W grupie przygotowującej eksperyment biorą udział naukowcy i absolwenci UAM. Budzące emocje bezwarunkowy dochód podstawowy (bdp) był tematem seminarium, w którym wziął udział dr Maciej Szlinder, absolwent UAM i UEP, prezes Polskich Sieci Dochodu Podstawowego, a także autor przewodnika po idei bezwarunkowego dochodu. Publikacja zajęła drugie miejsce w konkursie Economicus 2019 w kategorii na najlepszą polską książkę, szerzącą wiedzę ekonomiczną. Spotkanie odbyło się w ramach cyklu „Jakie nowe konstytucje?”, organizowanego przez Zakład Teorii i Badań Praktyk Społecznych Wydziału Sociologii. O idei bezwarunkowego dochodu podstawowego dyskutuje się od lat. Upraszczając – zwolennicy widzą w nim sposób na zmniejszenie nierówności społecznych i aktywizację zawodową, krytycy obawiają się wysokich kosztów i tego, że ludziom nie będzie się chciało pracować. Ale czym tak naprawdę jest bdp? Jest bezwarunkowy czyli osoby, które go otrzymują, nie muszą spełniać określonych wymagań; jest powszechny, co oznacza, że otrzymują go wszyscy, a nie wybrana grupa ludzi; ma charakter indywidualny – przysługuje jednostkom. Jest to świadczenie pieniężne, wypłacane regularnie przez państwo. Dochód podstawowy powinien wystarczyć do realizacji podstawowych potrzeb. Co to znaczy? Punktem odniesienia może być próg ubóstwa lub np. w Polsce minimum socjalne. Dr Szlinder z początku był przeciwnikiem bdp, ale im bardziej zagłębiał się w dowody empiryczne i argumenty, zaczął dostrzegać jego zalety. Co go przekonało? Bdp bezpośrednio likwiduje ubóstwo, wyrąbnie zmniejsza nierówności, zapewnia bezpieczeństwo socjalne, zmniejszając niepewność dochodu. Ponadto wzmacnia pozycję pracowników na rynku pracy, co sprzyja zdobywaniu lepszego zatrudnienia, a także stymuluje gospodarkę. W XXI w. przeprowadzono kilka eksperymentów z bdp w różnych częściach świata. Program pilotażowy w jednym z najbiedniejszych regionów Indii odbył się w latach 2011-12. Co miesiąc wypłacano świadczenia mieszkańcom 8 wiosek (ponad 5 tysięcy osób). Zaobserwowano wiele pozytywnych zmian. Poprawiła się higiena i odżywanie oraz poziom zdrowia – wzrosło spożycie warzyw i owoców, mięsa, a jedynie co spadło, to spożycie alkoholu. – Jest to o tyle istotne, że odpowiada na jedno z powszechnych w społeczeństwach uprzedzeń, że jeśli przekażemy bezpośrednio pieniądze do ręki, to ludzie je zmarnują, przepią – mówił dr Szlinder. – Inne społeczne eksperymenty również potwierdzają, że to uprzedzenie nie jest potwierdzane przez fakty. Mieszkańcy poświęcali więcej czasu na pracę zarobkową, co skutkowało ożywieniem przedsiębiorczości – kupili więcej zwierząt gospodarskich, sprzętów rolnych. W jednej z miejscowości zawiązała się kooperatywa rybaków, którzy zakupili i zarybiły staw, a potem odlawiali w nim ryby. Powstała też kooperatywa szwaczek, która kupiła maszynę do szycia i zaczęła szyć odzież. W maju 2021 r. Niemiecki Instytut Badań Ekonomicznych rozpoczął eksperyment, w którym przez 3 lata 122 osoby otrzymują 1200 euro. W Katalonii wkrótce rozpocznie się pięcioletni program – 5 tysięcy osób będzie otrzymywać od 700–900 euro i 300 euro na dzieci przez 24 miesięcy. W Polsce natomiast Stowarzyszenie Warmińsko-Mazurskich Gmin Pogranicza planuje eksperyment w północnych gminach, leżących przy granicy z Rosją. W zespole przygotowującym pilotatę uczestniczy m.in. dr Szlinder oraz socjologowie z UAM – dr Mariusz Bojanowski i prof. Piotr Jabkowski z Wydziału Sociologii. Eksperyment potrwa 2 lata i będzie polegał na wypłacaniu 1300 zł grupie mieszkańców (min. 5000, max. 31000 osób). – Ten obszar źle wypadła pod względem dochodów, ubóstwa, aktywności gospodarczej i bezrobocia. Intervencja, jaką byłaby program pilotażowy bdp, mogłaby przynieść istotny efekt. Jest to region wydłużający się, popegeerowski, mocno dotknięty przez skutki transformacji ustrojowej, ale także zamknięcia małego ruchu granicznego w 2018 r. – informował dr Szlinder. Sociologowie będą badać szereg zmienności, m.in.: aktywność ekonomiczną, społeczną, edukacyjną, kwestie dobrobytu (struktura konsumpcji, dochody, oszczędności, sytuacja mieszkaniowa, nierówności majątkowe), dobrostan mieszkańców (poczucie zadolowania z życia, sprawstwa, niepewności itp.), zmiany w relacjach międzyludzkich mierzonych poziomem zaufania społecznego oraz bezpieczeństwo (zagrożenie przestępczością). Ewa Konarzewska-Michalak Antropolożka na „peryferiach przyjemności” Podróżuje pani do Indii już od ponad 20 lat. Tak zaczęła się pani kariera naukowa: od zainteresowań diasporą tybetańską. Ta książka jest jednak inna. Ta monografia jest o różnych formach przestrzennej mobilności ludzi, a w szczególności o ich stykach, miejscach wspólnych. Branża turystyczna w Indiach przyciąga rzesze migrantów dlatego, że 70% turystyki indyjskiej działa w sektorze nieformalnym. Ten sektor nie wymaga dużych nakładów inwestycyjnych ani formalnych kompetencji. Badania na potrzeby tej książki prowadziłam w dwóch miejscowościach, których społeczności znajdują się w sytuacji podporządkowania. Termin ten zapożyczyłam od krytyków postkolonialnych. Podporządkowanie w tym kontekście rozumiem jako brak możliwości tworzenia własnych przedstawień politycznych w obliczu dominujących dyskursów. Opowie pani o tych społecznościach? Pierwsza to społeczność obozu uchodźców tybetańskich w Dharamsali, miejscowości położonej na przedgórzu Himalajów. Uchodźcy, w porządku ufundowanym na państwie narodowym, sytuują się niżej niż obywatele. Ponadto Indie nie są signatariuszem Konwencji Genewskiej, dlatego formalnie Tybetańczycy, nawet ci w drugim czy trzecim pokoleniu, którzy urodzili się już w Indiach, nadal są cudzoziemcami. Oznacza to, że nie mogą nabywać ziemi ani nieruchomości, zatrudnić się w sektorze publicznym; nie mają też paszportów, co znacznie ogranicza ich mobilność. Wszystko to sprawia, że żyją w stałym poczuciu niepewności, walcząc o prawo samostanowienia i ponowne wpisanie się w narodowy porządek rzeczy. Druga miejscowość, w której prowadziłam badania, znajduje się 2,5 tys. km na południe, w stanie Karnataka. To Hampi – wioska wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jej mieszkańcy od ponad dekady są stopniowo wysiedlani w imię ochrony zabytków. Mamy zatem w tym wypadku do czynienia z dominującym dyskursem archeologicznym, który przedkładza wyższość materialnej przeszłości nad żywią teraźniejszość społeczną. W uzasadnieniu nagrody czytamy, że pani książka podejmuje trudny temat zmagań współczesnej antropologii z turystyką etniczną i kulturową. Na czym te zmagania polegają? Jako antropolożkę najbardziej interesowała mnie w tych badaniach oddolna perspektywa pracowników i drobnych przedsiębiorców w nieformalnym sektorze turystycznym. W społecznych studiach nad turystyką, ale też w debacie publicznej, mamy do czynienia z dominującą interpretacją turystyki jako praktyki neokolonialnej. Zwłaszcza jeśli mówimy o niej w perspektywie globalnej, rozciągającą linię między Północą a Południem, gdzie pod tzw. globalnym Południem kryją się w dużej mierze kraje postkolonialne. Otóż w literaturze można znaleźć takie sformułowania opisujące turystykę jak: imperializm, kanibalizm różnicy czy zwierciadło rasizmu. Lista grzechów głównych jest tutaj bardzo długa, poczynając od Natalia Bloch i jej przyjęcie urodzinowe w Hampi, Indie 2017. Antropolożka prof. UAM Natalia Bloch, jest laureatką nagrody za Badanie Antropologiczne Roku 2021. Sekcja Antropologii Społecznej Polskiego Towarzystwa Socjologicznego wyróżniła jej monografię „Encounters across Difference. Tourism and Overcoming Subalternity in India”. Prof. Bloch powróciła w niej do ulubionych tematów z innej perspektywy, biorąc na warsztat antropologa przemysł turystyczny. utowarowienia – nad którym wszystcy ubolewają, przeinster- mentalizację relacji międzyludzkich i pogłębianie globalnych nierówności między centrum a peryferiami. Ta krytyka jest w wielu miejscach słuszna, tyle że sprowadza ona omawiane społeczności do biernych ofiar czystych praktyk i wyobrażeń. Co więcej, redukuje turystów do, mówiąc językiem socjologów Louisa Turnera i Johna Asha, egocentrycznych, aroganckich hedonistów, którzy eksplorują „peryferia przyjemności”. Problem w tym, że jeżeli w ten sposób definiujemy turystykę, to jedyna możliwa forma interakcji między dwiema stronami kontaktu turystycznego to dominacja i uległość albo opór. To nie pozwala nam dostrzec innych odczytów turystyki. Obecna w literaturze przedmiotu narracja, piętnująca turystykę jako formę hegemonii, w dużej mierze kontrastowała z tym, co widziałam w trakcie badań terenowych. Dla pracowników i drobnych przedsiębiorców w nieformalnym sektorze tury- stycznym, turysty byli źródłem przeróżnych kapitałów: kulturo- wego, społecznego czy w końcu ekonomicznego. Te wszystkie kapitały pozwalaly im na przewyższenie ograniczeń, które dotykały ich w sytuacji strukturalnego nieuprzywilejowania: ze względu na płeć, pozycję społeczną, czy status polityczny. Pani książka pokazuje sektor turystyczny w Indiach w cał- kiem nowym świetle. Buduje pozytywną narrację wokół niego, koncentrując się na historiach konkretnych osób. Do książki zbierałam między innymi historie kobiet: wdów, rozwoźek, samodzielnnych matek, które w strukturach patriar- chalnych funkcjonowały na obrzeżach społeczeństwa, skazane na łaskę rodziny. Dla nich świadczenie usług turystycznych było szansą na wywranie się z zależności. Przez wiele badaczk ta forma emancypacji jest mocno krytykowana jako wytwór zachodniego feminizmu. Jednak dla kobiet, które spotkałam, to było coś więcej: niezależność ekonomiczna dawała im po- czucie sprawności, była źródłem dumy, na którym budowały poczucie własnej wartości. Podobne były historie osób, które należały do społeczno- ści tibyłczych historycznie dyskryminowanych: mężczyzn z najniższych kast, którzy nie mieli dostępu do edukacji, czy nowoprzybyłych uchodźców. Dla nich również turystyka była formą ucieczki z nieuprzywilejowania. Nie ma tu miejsca, aby wszystkie formy omawiać, więc przytoczę tylko kilka. Był to np. nieformalny sponsoring, który w przypadku turysty z globalnej Północy, ze względu na różną siłę nabywczą pie- niądza, nie był dużym wydatkiem, ale dla osoby, żyjącej w kraju globalnego Południa oznaczał duże wsparcie. Turysty wspierali też lokalną przedsiębiorczość, zachęcając np. zaprzyjaźnionego kucharza do otwarcia własnej restauracji. Taka relacja może też zawierać elementy dzielenia się know-how, gdy turysta podpowiada pewne rozwiązania. Gdy śledziłam historie ro- woju nieformalnego sektora turystycznego w Hampi, ten wkład byłby bardzo widoczny. Na przykład jeden z pierwszych punktów gastronomicznych we wiosce powstał dzięki wspar- ciu turysty z Holandii, który sprezentował zaprzyjaźnionemu właścicielowi lodówki i podpowiedział mu, że turyści z rana wolą kawę niż chai, popularną w Indiach słodką herbatę z mlekiem i przyprawami. Jest też historia Bhavani, która założyła w Hampi pierwszą koreańską restaurację. A zaczęło się od tego, że pracując wraz z braćmi w jadłodajni prowadzo- nej przez jej dziadka, zauważyła, że koreańscy turyści źle tolerowali indyjskie jedzenie. To wtedy zaczęła się od nich uczyć, jak takie koreańskie dania np. kimchi przygotowywać. Ważne w tej historii jest to, że Bhavani w wieku 23 lat została wdową z dwójką małych dzieci. Gdyby nie praca w sektorze turystycznym i relacje, jakie zbudowała z turystami, zapewne funkcjonowałyby na kasce rodziny męża – a to i tak najbardziej optymistyczny scenariusz... W książce powraca też pani do tematu diaspor tybetańskiej, tym razem ujmując ją w kontekście turystyki. Drugie pytanie badawcze, które towarzyszyło mi podczas badań, zapozyczylam od bengalskiej krytyczki postkolonialnej, Gayatri Spivak: „Czy podporządkowani inni mogą przemówić?”. Ja roz- szerzyłam je, pytając: czy mogą przemówić przez turystykę? Czy ma ona potencjał wytwarzania przestrzeni do opowiadania, definiowania siebie? I tu szczególnie ciekawe treści wyszły na przecięciu turystyki i uchodźstwa. Styki turystyki i migracji są obecnie dość mocno eksplorowane. Natomiast gdy mówię, że zajmuję się relacjami między turystyką i uchodźstwem. zwykle budzi to zdziwienie. W Dharamsali większość uchodźców ty- betańskich żyje z przemysłu turystycznego. To jest ten przykład, w którym społeczność z nośnym kapitałem kulturowym – w tym wypadku pod postacią buddyzmu tybetańskiego – umiejętnie przekuwa go w kapitał ekonomiczny. Na tym jednak nie koniec. Bo członkowie tej społeczności wykorzystują ten potencjał również dla celów politycznych. Zawłaszczają turystykę i czynią turystów sojusznikami w swojej walce o prawo samostanowie- nia. Opowiem o jednym z przykładów. Turysta podróżący do Dharamsali na pewno zetknie się z pamiątkami, które ja na potrzeby książki nazywam politycznie zaangażowanymi. Stały się one swoego rodzaju marką diaspory tybetańskiej. Turysta w Dharamsali może się ubrać dosłownie od stóp do głów w rzeczy z logo wolnego Tybetu. Znajdziesz tam: czapki z daszkiem na lato, na zimę wełniane, t-shirty, dresy, torebki damskie, breloki itd. Co ważne, wszystkie one mają charakter użytkowy. To sprawia, że w sensie doświadczonym turysti, którzy je kupują i noszą, stają się nośnikami celów politycznych dia- spory. Mało tego, cała przestrzeń tej miejscowości przesyciona jest przekazem politycznym. Treści wypisywane są na murach, wpisywane w ciało – w formie tatuaży, są w hasłach do WiFi, a to przecież pierwsza rzecz, o którą prosi turysta, gdy melduje się pensionacje. I dostaje hasło „Tibet will be free”. Ta kreatywność od lat mnie zadziwia, a wracam tam od dwóch dekad. Rozmawiała Magda Ziółek Cały wywiad dostępny na stronie: www.uniwersyteckie.pl Dobroczynne 20/20/20 Dr Magdalena Grajek z Wydziału Fizyki należy do grona 17 laureatów V edycji konkursu PPNT Fund_Akcja. Razem ze studentami z Koła Naukowego Optyków i Optometrystów realizować będzie projekt „Badanie przesiewowe wzroku w szkole oraz wpływ nauczania zdalnego na wzrok i wady refrakcji”. Pierwsze badania przesiewowe planowane są na początek maja. Studenci w ramach projektu będą starać się zbadać wzrok uczniów poznańskich szkół oraz ocenić, jak wpłynęły na niego ostatnie dwa lata nauczania zdalnego. Oprócz badań studenci poprowadzą też kampanię informacyjną skierowaną do rodziców, uświadamiającą, jak ważna jest odpowiednia higiena pracy i profilaktyka badania narządu wzroku. – Pomyśl narodził się w mojej głowie – mówi dr Magdalena Grajek, kierowniczka projektu – Sama mam dzieci i widziałam, ile czasu przebywały one przed ekranem komputera w okresie nauczania zdalnego. Ten czas, w moim odczuciu, został bezpowrotnie stracony i to z wielu powodów. Co gorsza, kiedy pandemia się skończyła, dzieci nadal zgłaszały potrzebę dłuższego przebywania przed komputerem. To dało mi do myślenia. Dr Grajek jako matka, ale także fizyk medyczny, który od ponad 10 lat zajmujący się optometrią, zdawała sobie sprawę, jak bardzo szkodliwa dla oczu może być praca w blizy wzrokowej przed monitorem komputera. Pod jej kierunkiem prowadzone już były podobne badania. W analizowanych ankietach dzieci zgłaszały: bóle głowy, oczu, suchość gałki ocznej, rozdrażnienie czyli typowe dolegliwości dla cyfrowego zmęczenia wzroku (DES). Jednocześnie uczniowie deklarowali, że przed komputerem spędzali od 10 do nawet 12 godzin dziennie. Tymczasem, jak przypomina dr Grajek, normy BHP przewidziane – dla dorosłych! – mówią o 8 godz. pracy, z przerwami. Niepokoito ją, że doświadczają tego dzieci, których wzrok jest na etapie rozwoju. Jak się przekonała, nie wszyscy rodzice podzielią jej obawy. – Dorosłii często nie wiedzą, ile czasu ich dzieci spędzają przed komputerem. W rozmowach z rodzicami, pojawia się zazwyczaj argument: „przecież moje dziecko było na bilansie i badanie okulistyczne nic nie wykazało”. Ale jest też kolejny aspekt. Dzieci w obawie, że zostaną pozbawione dostępu do sprzętu elektronicznego, nie zawsze zgłaszają problemy. Wołają przemilczeć do momentu, kiedy wady nie da się już ukryć. Zdaniem dr Grajek, w Polsce nie ma odpowiedniej profilaktyki narządu wzroku. Nie bez powodu tegoroczna edycja WOŚP skupiła się na pomocy szpitalam okulistycznym. To pod względem profilaktyki najbardziej zaniedbana gałąź medycyny. W szkołach profilaktyka sprowadza się do testów w oparciu o tablice okulistyczne Snellena, wykonywanych zwyczajowo w trakcie bilansu. Te badania dają bardzo ogólne wyniki, nie są w stanie wykryć zaburzeń na początkowym etapie. A rodzice często nie wiedzą, że ze wzrokiem jest podobnie jak z zębami – trzeba sprawdzać go regularnie. Tymczasem według danych udostępnionych przez WHO w 2050 roku ponad 52% ludzkości będzie miała wadę krótkowzroczności. To bardzo alarmujące prognozy, a okres pandemii na pewno nie przyczynił się do ich polepszenia. Dr Grajek naukowo interesuje się fizjologią mięśni ruchu oka i tłumaczy: kiedy długotrwałe pracujemy w blizy wzrokowej, mięśnie pracują jak na siłowni, przez co zaczynamy przerastać, w skrajnych przypadkach osiągają nawet 8 mm, kiedy norma to 4 mm. Spędzamy długie godziny przed komputerem i w efekcie nasza gałka oczna splątacz się, zmienia się jej anatomiczna budowa, a my wchodzimy w wadę krótkowzroczności. Tymczasem pomóc mogą proste ćwiczenia. – Najprostszą formą profilaktyki jest zasada 20/20/20 czyli po każdych 20 minutach pracy na 20 sekund należy oderwać wzrok od monitora i patrzeć na obiekt oddalony o 20 stóp (6 metrów), do tego trening akkomodacji i częste mruganie, które sprawia, że gałka oczna jest lepiej nawilżona – mówi dr Grajek. Wszystkie te rady znajdują się na ulotkach, które już wkrótce powstaną w ramach programu. Będą też wywiady z rodzicami i uczniami, a także badania okulistyczne. Pakiet oferowanych usług jest naprawdę bogaty: sprawdzenie ostrości wzroku na dal przy użyciu tablic Snellena oraz kaset okulistycznych, badanie do blizy wykonane za pomocą oprogramowania FRACT, test motyla Wortha, które pozwala określić głębokość percepcji stereoskopowej, a także badania sprawdzające akkomodację z użyciem flipperów. – Badanie zakończy szczegółowa ocena stanu wzroku dziecka, w przypadku stwierdzenia wad zasugerujemy wizytę u specjalisty – mówi dr Grajek. Ciekawym pomysłem towarzyszącym projektowi jest wykorzystanie profili społecznościowych. Badacze planują publikacje różnego typu ciekawostek na temat narządu wzroku, ale także informacji, które z jednej strony będą uświadamiać rodzicom potrzebę profilaktycznych badań i higieny narządu wzroku, z drugiej będą platformą, na której będą mogli uzyskać wszystkie potrzebne im informacje. Magda Ziółek Web-Korki z sukcesami Olga Kotyk, studentka Instytutu Lingwistyki Stosowanej znalazła się na liście magazynu Forbes w gronie 25 najbardziej wpływowych osób poniżej 25 roku życia! Zdecydowały Web-Korki i o nich, ale nie tylko, z laureatką wyróżnienia rozmawia Krzysztof Smura. Działania pomocowe weszły pani w krew, można powiedzieć, od dziecka. Web-Korki czyli pomoc dla dzieci z domów dziecka to jakby część tego krwiobiegu... Skąd w pani ta chęć niesienia pomocy? Przygoda z pomocą zaczęła się u mnie bardzo wcześnie. Miałam 14 lat, gdy zaczęłam wolontariat w Domu Seniora. Wszystko chyba z powodu mojego dzieciństwa, którego znaczącą część spędziliłam w szpitalach. Chorowałam i to mocno. Te doświadczenia zakleiły w mojej głowie nowym pomysłem. To było pragnienie pomagania. Chciałam działać społecznie. Dlaczego 14-latka jako pierwsze wybiera dom seniora? Byłam bardzo związana z moimi dziadkami i bardzo chciałam pomagać tym, którzy w tamtym okresie byli mi najbliżsi. A teraz edukacja, bo? Bo w szkole nigdy nie potrafiłam się odnaleźć. Często czułam się pokrzywdzona przez nauczycieli, dlatego zaczęłam myśleć o tym, aby w przyszłości stworzyć miejsce, w którym wszystkie dzieci byłyby doceniane. Jeszcze w szkole średniej chciałam rozpocząć projekt wsparcia online w edukacji dzieci i młodzieży, przebywających w długim okresie w szpitalu, ale akcja nie doszła do skutku. Obecnie moja Fundacja Web-Korki ma z założenia pomagać w nauce, ale też pozwalać odkrywać potencjał każdego z podopiecznych. Największym zainteresowaniem naszych podopiecznych cieszy się matematyka, język polski, angielski i chemia. Web-Korki były potrzebą chwili? Na pewno. Byłam krótko po powrocie z wolontariatu na Sri Lance, gdy wybuchła pandemia. Zaczęłam szukać możliwości dalszej samorealizacji i przeszukując sieć internetową trafiam na ogłoszenia o poszukiwaniu korepetytorów dla dzieci z do- mów dziecka. Zazwyczaj słysząc o tych placówkach myślimy raczej o pomocy finansowej, prezentach gwiazdkowych, a to przecież tylko wycinek większej całości. Okazuje się, że dla dzieci najważniejsza jest regularność, poczucie bezpieczeństwa i to, że ktoś im pomoże również w rozwoju osobistym. W sierpniu 2020 roku wykorzystałam sytuację pandemii i swoją rewolucję w sieci. Najpierw na facebooku zamieściłam informację o potrzebach. Zgłosilo się ponad 80 osób! Trzeba było stworzyć zarówno sieć nauczycieli, jak i przeprowadzić rekrutację, bo chęci chcieli, ale nie każdy musi się nadawać do pracy z dziećmi i młodzieżą. Weryfikacji dokonywaliśmy zarówno na podstawie ankiet, jak i rozmów kwalifikacyjnych. Dziś wolontariusze mają swoich opiekunów. To im wolontariusze raportują każdą lekcję i zgłaszają potrzeby. Radzą się też ich, jak rozwiązywać problemy. Uważam, że bardzo istotną kwestią w fundacji jest, aby obie strony czuły się dobrze, dlatego np. organizowane są warsztaty z psychologiem oraz indywidualne rozmowy z psychologiem dziecięcym dla naszych wolontariuszy. Ich uczestnicy mogą też liczyć na spotkania integracyjne oraz warsztaty rozwojowe np. z zakresu tworzenia własnych celów w oparciu o marzenia. Te warsztaty są prowadzone przez starannie dobranych psychologów. Kilka liczb poproszę... Obecnie w programie jest 105 wolontariuszy. Współpracujemy z 11 domami dziecka, a miesięcznie prowadzimy średnio 300-350 zajęć. Mamy pod swoją opieką ponad 60 dzieci w wieku od 7 do 19 lat. Każdy uczeń ma swój indywidualny program zajęć (jeden uczeń ma średnio zajęcia z 3 przedmiotów tygodniowo, a każdy wolontariusz dobierany jest bardzo starannie do ucznia). Pomagają mi cztery opiekunki wolontariuszy oraz dwie psycholożki. Stworzyliśmy też dział marketingu, dokumentacji, rekrutacji i realizacji zastępstw. W strukturze fundacji jestem sama. Wśród web-korkowców są osoby z zagranicy? I to spora liczba. Mamy np. wolontariuszkę w Stanach Zjednoczonych, która na co dzień jest dyrygentką, a pracuje u nas jako korepetytorka języka angielskiego. Szwecja, Szwajcaria, Hiszpania, Filipiny, Niemcy, Francja, Norwegia to kolejne miejsca, z których pochodzą wolontariusze. Większość pomagających to Polacy, którzy wyjechali zagranicę np. w poszukiwaniu pracy. Wszyscy działacie na zasadzie wolontariatu? Tak. Tu nie ma odstępstw, chociaż z miesiąca na miesiąc mamy coraz więcej kosztów i teraz sen z powiek spędza mi pozyskanie funduszy. Nie na płace. Na to, by sieć działała tak, jak należy. Przez pierwsze półtora roku skupialiśmy się na tym, by poszerzyć i wzmacnić zespół osób, które z nami współpracują. Dotarliśmy do wielu nowych placówek opiekuńczych. Obecnie skupiam się na strukturze fundacji, ale i na poszukiwaniu darczyńców. Chcemy też za rok zorganizować specjalną galę dla naszych podopiecznych, w trakcie której spotkaliby się oni ze swymi nauczycielami. Także z zagranicy. Nadal mnie ciekawi: co jest za tą górką? Z marszałkiem województwa wielkopolskiego Markiem Woźniakiem, absolwentem Wydziału Historycznego UAM, rozmawia Dariusz Nowaczyk. Samorząd czy polityka? Jestem przede wszystkim samorządowcem, a nie politykiem, chociaż wszystko zależy od tego, jak będziemy definiować pojęcie polityk. Czuję się jednak tym pierwszym, czyli kimś, kto na co dzień zajmuje się pracą w samorządzie. Czy będąc marszałkiem województwa można nie być politykiem? Muszę odgrywać i tę rolę – chociaż częściowo. Najważniejsze dla mnie jest jednak realizowanie konkretnych celów i to nie tylko tych materialnych. Na UAM kończył pan wydział historyczny, a precyzyjniej archeologię... Nie poszedłem tam z przekonaniem, że jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie mogę się realizować. Bo tak naprawdę powinienem iść na prawo albo politologię, ale w tamtych czasach, w końcu lat 70-tych, wiązało się to z ryzykiem, że będę musiał być cynicznie nastawiony wobec tego, co mówię czy robię. Archeologia wydawała mi się ciekawa, interdyscyplinarną propozycją... Bardzo szybko ten pogląd został zweryfikowany, bo zaczął się czas karnawału „Solidarności”. Najpierw była koncentracja na nauce, potem rewolucja, która odciągała od poznawania zamierzchłych czasów. W tym gorącym okresie pojawiły się u mnie problemy z motywacją, jak choćby przed egzaminem z neolitu, gdzie między rycinami różnych kamieni, mieszały się najwiślejsze ulotki „Solidarności”. Wybór był trudny, ze wskazaniem na tematy aktualne, jak chociażby udział w strajku lutymowym ’81. Potem władze ogłosiły stan wojenny, który był jak przecięcie gilotyną wszystkich wolnościowych oczekiwań i aspiracji. Nastął czas buntu wyrażanego bardziej powszechnie, szukanie wzorów w historii, jak przeżyć w państwie zniewolonym, jak upatrywać szansy na wyzwolenie w sytuacji, która jest beznadziejna. Nie ma się co dziwić tym sformułowaniom, gdy pełni my garściąmi czerpie się z tradycji XIX-wiecznej, nie tylko insurekcji, ale też wielkopolskiej tradycji pracy organicznej. W tych rozważaniach pojawiło się pytanie, czy Polacy zasługują na niepodległość, czy mogą ją odzyskać? Pomimo swoistej atrakcyjności modelu insurekcyjnego, zwyciężył model wielkopolski. Model pracy organicznej. Jakie wówczas były relacje z wykładowcami? Archeologia to był elitarne kierunek, na roku studiowało 10 osób. Nie dostrzegaliśmy u wykładowców postawy odmiennej. od naszej, myśleliśmy podobnie. Mój promotor, prof. Aleksander Kośko, był bez wątpienia związany z nurtem wolnościowym. Nie odczuwałem również presji ze strony władz uczelni. Studia nauczyły pracować... Profesor Kośko nie uznawał czegoś takiego, jak limity obciążenia praca, jeżeli trzeba było ją zrobić w określonym czasie. Mój pierwszy sezon wykopaliskowy trwał 30 dni i wiele nocy. Te pierwsze wykopaliska, na cmentarzysku kultury unietyckiej, usytuowane w Bożejewicach pod Inowrocławiem, były chyba najciekawsze w mojej karierze archeologa. Dały ogromne ilości materiału i, aby to wszystko opracować, zarywanie nocy okazywało się niezbędne. Ponieważ...? Otwartego grobu nie można było zostawić nawet na godzinę, bo okoliczni mieszkańcy gotowi byli go samodzielnie rozebrać. Zawsze praca była na pierwszym miejscu, a czas wolny to była raczej abstrakcja. Muszę powiedzieć, że nie był to wówczas standard na studiach archeologicznych w Polsce. Pod koniec nauki moje plany co do przyszłości zaczęły ewoluować. Bardziej pociągała mnie praca na rzecz demokracji w Polsce, choć zanim do tego doszło, zajmowałem się jeszcze prowadzeniem gospodarstwa rolnego i ogrodniczego. Jak pan postrzega rolę uniwersytetu w regionie? UAM to moja uczelnia ze studiów stacjonarnych, ale też po-diplomowych. Zwłaszcza studiów z wiedzy o samorządzie terytorialnym, prowadzonych przez prof. Teresę Rabską. Uniwersytet odegrał bardzo ważną rolę na początku kształtowania się systemu demokratycznego w Polsce. Nauczył mnie i wiele innych osób, czym jest samorząd i jak w nim funkcjonować. Dzisiaj również korzystamy z wiedzy pracowników UAM, chociażby przy tworzeniu strategii regionalnych. Mam jednak pewien dyskomfort, bo zdaję sobie sprawę, jak potężny jest potencjał UAM i wiem, że moglibyśmy z niego lepiej korzystać. Czasem trudno dotrzeć do osób, które chciałyby z nami porozmawiać. Być może nie zawsze umiemy nazwać problem, w rozwiązyaniu którego potrzebowalibyśmy konsultacji; może brakuje nam jednego miejsca, gdzie moglibyśmy dyskutować. Mam poczucie niedosytu, bo korzystając ze wsparcia UAM moglibyśmy jeszcze więcej zrobić dla regionu. Mimo, że mamy wiele kontaktów, to taka wymiana poglądów z naukowcami na temat Wielkopolski i tego, jakie mogłaby ona być i co w niej zmienić, jest cały czas przede mną. Jednak do tej pory nie znalazłem właściwego forum do dialogu. Traktując uniwersytet jako zbiorowość mężdrów, czuję niedosyt, bo nie potrafię w pełni tego kapitału wykorzystać. Dziś wszystkie uczelnie poznańskie współpracują z Urzędem Marszałkowskim przy konkretnych projektach, konferencjach. Ostatnio UAM przystąpił do projektu Dolina Wodorowa, którego celem jest stworzenie środowiska przyjaznego klimatowi w oparciu o wykorzystanie wodoru. Istotnym punktem w pana życiu był rok 1981, a jakie były inne punkty zwrotne? Drugim takim punktem był „okrągły stół”. Wcześniej nie wierzyłem – bo też niewiele wskazywało na to – że zmieni się w Polsce ustroj. Do tego stopnia zwątpiłem, że byłem przygotowany do wyjazdu, rozpoczałem nawet starania o wizę australijską. I w trakcie tej procedury zdarzył się „okrągły stół”. Później odbyły się wybory. Do końca nie byłem przekonany, jak wypadną, jak Polacy zagłosują. Później okazało się, że jest szansa na zmiany i to był kolejny punkt zwrotny. Tak jak wielu innych późniejszych samorządowców, brałem udział w szkoleniach dotyczących samorządu, bo kto wówczas wiedział, czym on tak naprawdę jest? Jeszcze wtedy nie zakładałem pracy w tej strukturze. Chciałem nawet się wycofać z działalności publicznej, ale współpracownicy zaprotestowali. Powiedzieli, że jestem potrzebny w gminie Suchy Las. Sukcesy sukcesami, ale miara człowieka jest podejście do porażki... Jest takie powiedzenie, że każda porażka może być początkiem sukcesu. Za swoją porażkę uważam przegranie wyborów na wójtą w gminie Suchy Las w 1994. Startowałem w momencie, w którym zwycięstwo było mało realne, ale dla samej zasady należało to zrobić. Rok później, jako radny, przegrałem głosowanie o odwołanie wójta. Część radnych została przekonana, aby zmienić zdanie, które wcześniej wyrażali. Po głosowaniu złożyłem rezygnację z funkcji radnego i sekretarza gminy, bo uznałem, że moje możliwości ratowania gminy przed złymi decyzjami się wyczerpały. Znalazłem się na bezrobociu. Miesięcznym. Podróże są nadal pana pasją? Tak, lubię podróżować i obserwować, a wracając do archeologii, uświadomiłem sobie, chodząc po polach pod Bożejewicami, że zawsze odczuwam potrzebę zobaczenia, co jest za górką, co jest po drugiej stronie. Zawsze dużo jeździłem, a w zeszłym roku, z racji pandemii, dużo podróżowałem po Wielkopolsce. Interesuje mnie, jak wszystko się zmienia. Jazda tą samą drogą po pięciu latach jest świetną okazją, aby porównywać, ile wokół się zmieniło. Przejechałem ostatnio cały region wzdłuż granic. Czasami przejeżdżając na drugą stronę granicy województwa, aby porównać, jak jest u nas, a jak u sąsiadów. Zyskałem obraz Wielkopolski nadgranicznej. Zyskałem obraz takich miejsc, do których prawdopodobnie gospodarze by mnie nie zaprowadzili, gdybym przyjechał oficjalnie. Urząd Marszałkowski a UAM. Czy szerszy transfer wiedzy jest możliwy? Bardzo bym chciał, aby kontakty były zintensyfikowane. Dużą rolę odgrywa tu jednak specyfika dwóch organizmów dosyć różniących się od siebie, a w takiej sytuacji trudno jest dokonać pełnych transferów wiedzy. Trzeba jednak próbować. Zawsze. Rektor prof. Bogumiła Kamińska odwiedziła powstający na kampusie Morasko dom studencki. Towarzyszyli jej m.in. prorektor prof. Joanna Wójcik oraz kanclerz dr Marcin Wysocki. FOT. ADRIAN WYKROTA	e6a4184a-5d9d-4680-9fa0-042e0d0d87f6	finepdfs	2.166016	CC-MAIN-2024-46	https://uniwersyteckie.pl/sites/default/files/archiwum-ZU/pdf/ZU%2005%20maj%202022%20e-wydanie.pdf	2024-11-03T03:05:38+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477027770.74/warc/CC-MAIN-20241103022018-20241103052018-00834.warc.gz	568,810,428	0.999613	0.999946	0.999946	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 131, 655, 4611, 7592, 8151, 11959, 13375, 17624, 20750, 23472, 28848, 32810, 38187, 42294, 45225, 48691, 54388, 56478, 61884, 65026, 70773, 74806, 79381, 84122, 88638, 91972, 97926, 102815, 107609, 110015, 115458, 115654 ]	1	0
Marek Piwowarczyk Funkcyjna interpretacja prawa serii a problem struktury podmiot-własności Słowa kluczowe: prawo serii, struktura podmiot-własności, zależność funkcyjna, formalny związek modyfikacji, substancjalna teoria przedmiotu Jednym z problemów substancjalizmu jest zagadnienie natury związku między podmiotem substancialnym (nieraz mówi się po prostu: substancją) a własno- ściami (czy też przypadłościami). W niniejszym artykule¹ chciałbym pokazać, w jaki sposób jedna z tez metafizyki Leibniza może przyczynić się do rozumu- ienia owego związku. Chodzi mi o tezę głoszącą, że istotą substancji jest prawo serii. W pierwszej części tekstu stawiam problem struktury podmiot- -własności, daję krótki przegląd jego możliwych rozwiązań i formułuję postu- lat, aby strukturę tę rozumieć przez odniesienie do dwóch komplementarnych modeli: tworzywowego i nomologicznego. W drugim paragrafie przedstawiam Leibnizjańską koncepcję prawa serii w świetle jej funkcyjnej interpretacji zaproponowanej przez J.A. Covera i J. O’Leary-Hawthorne’a. Trzeci paragraf ukazuje Leibniza jako prekursora modelu nomologicznego. W ostatniej części objaśniam ów model już poza kontekstem metafizyki Leibniza. 1. Problem struktury podmiot-własności W codziennym życiu mówimy o przedmiotach i ich własnościach. Za odróżnie- niem tym stoją trzy główne intuicje, wyznaczające tym samym trzy konteksty problemu struktury podmiot-własności. Konteksty te są następujące: ¹ Artykuł jest polską, poszerzoną i nieco zmienioną wersją tekstu: Piwowarczyk 2016. 1. Kontekst porównawczy. Porównujemy przedmioty, wskazując ich podobieństwa i różnice. Własności są aspektami przedmiotów, dzięki którym są one do siebie podobne bądź różnią się. Na przykład dwie kule bilardowe różnią się pod względem koloru, ale są podobne pod względem kształtu, ciężaru, twardości, gładkości itd. 2. Kontekst zmiany. Zmianę wyjaśniamy w kategoriach własności. Polega ona mianowicie na utracie i nabywaniu własności. Dojrzewający pomidor traci swoją zieleń i uzyskuje barwę czerwoną. 3. Kontekst oddziaływania. Obserwujemy, że przedmioty nie są „całe sobą” zaangażowane w swoje działania i reakcje na działania innych przedmiotów. Własności są abstrakcyjnymi (w sensie: niesamodzielnymi$^2$) „stronami” przedmiotów, odpowiedzialnymi za ich zachowanie. Kamień tłucze szybę nie dlatego, że jest szary, wilgotny i zimny, ale dlatego, że jest ciężki i twardy. Intuicje obecne w tych kontekstach wiążą się z bardziej podstawowym przekonaniem, że to, czym przedmiot jest (że jest koniem, dębem, człowiekiem), różni się od tego, jaki przedmiot jest (że jest silny, wielki, mądry). Ta przedteoretyczna obserwacja jest podstawą Arystotelesowskiej teorii istoty$^3$ i przypadłości (własności). Istotę stanowi to, czym przedmiot jest, zaś przypadłości stanowią o tym, jaki przedmiot jest. Rozróżnienie istoty i przypadłości niejako przebiega „w poprzek” wszystkich trzech kontekstów: przedmioty są porównywane nie tylko ze względu na przypadłości, ale również ze względu na istoty; przedmioty wymieniają przypadłości, ale istota jest stała; istota (w trzecim kontekście zwana też naturą) jest ostateczną zasadą działania i reakcji przedmiotu. Wszystkie trzy konteksty powinny być wzięte pod uwagę, jeśli chcemy sformułować teorię struktury podmiot-własności. We współczesnej anglosaskiej filozofii analitycznej można odnaleźć tendencję do zawężania problemu własności wyłącznie do pierwszego kontekstu. W efekcie zagadnienie własności jest często redukowane do kwestii istnienia uniwersaliów, a pojęcie własności zazwyczaj bywa utożsamiane z pojęciem powszechnika (zob. Oliver 1996). Dla filozofa wykształconego w innej tradycji, np. metafizyki klasycznej albo ontologii fenomenologicznej, taka identyfikacja jest nie do przyjęcia. W niniejszym tekście przyjmuję, że własności (i istoty) są indywidualne (są tropami). Rzecz jasna pewne własności (i istoty) mogą być do siebie doskonale podobne, ale żadna własność nie jest wspólna w dosłownym sensie. Gdyby była, to przedmioty ją posiadające byłyby ze --- $^2$ Niesamodzielność to konieczność współistnienia z czymś innym w obrębie nadrzędnnej całości. $^3$ O stosunku istoty do podmiotu por. niżej. sobą zrośnięte albo własność taka byłaby oddzielona od siebie samej (jako istniejąca w dwóch oddzielnych przedmiotach). Zgodnie z tym, co powiedziano wyżej, istota nie jest własnością, chociaż jest pewną jakościową treścią przedmiotu. Istota jest najbardziej podstawową charakterystyką rzeczy, umożliwiającą posiadanie własności. Własności traktuję tu więc jak Arystotelesowskie jednostkowe przypadłości. Chciałbym jednak z naciskiem podkreślić, że różnica między istotą a przypadłością nie jest modalna. Możliwe są przypadłości konieczne, które nie są częściami istoty, ale z niej „naturalnie wynikają” (jak by powiedział Tomasz z Akwinu). Są one różnie nazywane: przypadłości właściwe (Arystoteles, Tomasz z Akwinu), atrybuty (G.W. Leibniz, Ch. Wolff), własności bezwzględnie własne (R. Ingarden). Innymi słowy, własności mogą być istotne i przygodne. Rozróżnienie istota-przypadłości jest kategorialne i sprowadza się do odmienności funkcji pełnionych względem przedmiotu: istota to wewnętrzna treść czyniąca przedmiot czymś, a własności to treści czyniące przedmiot jakimś. Jak mówi Stagiryta: „Na tym bowiem polega różnica między substancją a przypadłością, że na przykład białe przynależy człowiekowi, ponieważ jest on biały, a nie że jest bielą” (Met. 1007a 31–33; Arystoteles 2000: 177–178). Przedmiot rozważany w przeciwstawieniu do własności (jako ich korelat) jest nazywany podmiotem. Mamy następujący problem: w jakim sensie podmiot jest korelatem własności i czym jest sam w sobie (w abstrakcji od własności)? Zgodnie z teoriami wiązki związek między podmiotem a własnościami jest odmianą relacji całość-część. Przedmiot jest po prostu złożony z własności i gdy abstrahujemy (cały czas mam na myśli abstrakcję izolującą à la Berkeley) od nich wszystkich, to nie zostaje nic. Nie ma żadnego podmiotu samego w sobie; przedmiot jest zredukowany do własności. Dla zwolenników teorii substratu przedmiot jest nieredukowalny do własności – po abstrakcji od nich zostaje czysty podmiot, w którym tkwią własności. Nie posiada on jednak żadnej własnej jakościowej treści, stąd nazywany jest nagim substratem (bare substratum). Obydwie teorie mają zarówno swoje proste, jak i wyrafinowane wersje. W prostych wersjach własności, albo własności i substrat, są ontologicznie bardziej podstawowe niż przedmiot. W wyrafinowanych teorii wiązki własności są niesamodzielne jednoznacznie (sztywno) bądź wieloznacznie (generycznie)$^4$ względem siebie nawzajem, a więc całość z nich złożona (przedmiot) jest co najmniej równorzędna ontycznie względem nich (własności nie mogą istnieć poza całością). Według wyrafinowanych teorii substratu, substrat i własności są wzajemnie niesamodzielne (ale substrat nadal $^4$ Niesamodzielność jednoznaczna to konieczność współistnienia w obrębie nadrzędnnej całości z całkiem określonym, „tym oto”, przedmiotem. Niesamodzielność wieloznaczna to konieczność współistnienia w obrębie nadrzędnnej całości jedynie z przedmiotem pewnego typu. nie ma własnej treści różnej od treści własności). Warto zauważyć, że nawet jeśli zwolennicy tych teorii utrzymują, że przedmioty mają istoty, to istota musi być dla nich jedną z własności lub zestawem własności. Wreszcie zgodnie z teorią klasyczną (czasem mówi się o substancjalnej teorii przedmiotu) własności przysługują pewnemu podmiotowi i podmiot ten nie jest nagi, ale ma swoją własną treść – istotę niereductowalną do własności. Istota konstytuuje podmiot, natomiast własności tylko go modyfikują. Według mnie (i tu odbiegam od koncepcji postulujących materię pierwszą) konstytucja to w tym wypadku identyczność, tzn. podmiot w abstrakcji od własności jest tożsamy z istotą. Wszystkie własności są jednoznacznie niesamodzielne wobec podmiotu, natomiast podmiot jest jednoznacznie niesamodzielny względem własności istotnych, a wieloznacznie niesamodzielny wobec własności przygodnych. Różnice między zarysowanymi teoriami przedstawia rysunek: ![Diagram](image) Teoria wiązki Teoria substratu Teoria klasyczna W tym artykule nie chcę argumentować za żadną z tych teorii, choć uważam, że teoria klasyczna jest najlepszym wyjaśnieniem faktów wymienionych w powyższych trzech kontekstach. Chciałbym rozważyć inne zagadnienie: zakładając, że teoria klasyczna jest prawdziwa, jaka jest natura związku między ukonstytuowanym przez istotę podmiotem a własnościami? Mówiąc metaforycznie: co własności „robią” z podmiotem? Pewne egzystencjalne (tzn. dotyczące konieczności lub przygodności współistnienia) aspekty tego związku zostały już wspomniane (typy niesamodzielności). Podkreślić też trzeba, że związek ten nie jest regularną relacją, lecz tzw. funkcją formalną (związkiem formalnym). Relacja jest pewnym dodatkowym bytem, który istnieje „pomiędzy” dwoma, bądź więcej, przedmiotami i jako taka potrzebuje bardziej fundamentalnego „łącznika”, który wiąże ją z jej argumentami. Ten łącznik nie jest już relacją – jeśli nie --- 5 Dokładniejszą analizę tego problemu i jego rozwiązanie przedstawiam w: Piwowarczyk 2015. chcemy wpaść w nieskończony regres. Własności i podmiot też są związane takim nierelacyjnym łącznikiem, zwanym egzemplifikacją, modyfikacją lub charakteryzowaniem. Najbardziej odpowiednie wydają mi się dwa ostatnie terminy. Własności modyfikują bądź charakteryzują podmiot. Podmiot ma swoje własne jakościowe uposażenie, różne od własności. Uposażenie to pozostaje identycznie to samo w całej historii zmieniającego się przedmiotu. Dlatego też modyfikacja nie powoduje w podmiocie różnicy istotowej. Własność nie czyni podmiotu przedmiotem innego rodzaju. Człowiek muzykalny nie jest odmianą człowieka, tak jak zwierzę rozumne jest odmianą zwierzęcia. Innymi słowy, struktura podmiot-własności nie jest tożsama ze strukturą determinabile-determinans (np. zwierzęcość-rozumność, barwność-czerwień), choć własności w pewien sposób dopełniają podmiot, dookreślają go. Na czym jednak dokładnie polega modyfikacja? Uważam, że nie mamy jakiegoś intuicyjnego wglądu w naturę tego związku i stąd musimy posilko-wać się modelami ułatwiającymi jego rozumienie. Jestem skłonny wyróżnić dwa takie modele: tworzywowy i nomologiczny. Uważam, że pierwszy był implicite zakładany w tradycyjnej metafizyce proweniencji arystotelesowskiej. Według tego modelu podmiot jest czymś analogicznym do kawałka plastycznego tworzywa (np. gliny, wosku), a własności są czymś analogicznym do kształtu takiej bryły. Własności modyfikują podmiot w ten sposób, że nadają mu pewne „kształty”, pewne formy bytowania. Własność jest jakąś postacią, w której istnieje podmiot. Warto przypomnieć, że dla scholastyków przypadłości były formami (oczwiście nie substancjalnymi) podmiotu, a przecież greckie morphe oznacza właśnie „kształt”. Jak to się nierzaz podkreśla we współczesnej metafizyce analitycznej, własności są modusami przedmiotu (E.J. Lowe) bądź sposobami jego bycia (D.M. Armstrong). Ukonstytuowany istotą podmiot nigdy nie istnieje sam w sobie, ale zawsze w określonej postaci, zawsze jest jakoś przez własności zmodyfikowany, „ukształtowany”. Model tworzywowy jest szczególnie pomocny w kontekście zmiany. Pozwala bowiem pokazać, na czym polega zmiana podmiotu przy zachowaniu jego istoty. Kolejno nabywane własności nadają podmiotowi nowe „kształty”, inaczej go formują. Stąd faktycznie zmienia się on, sukcesywnie występuje pod innymi postaciami, ale zachowuje swoją istotę, która zresztą wyznacza zakres jego zmienności. Zastanówmy się jednak, dlaczego przedmiot nie reaguje na otoczenie w sposób chaotyczny i dlaczego zmiany, jakim podlega, występują w określonym porządku. Odpowiedzi na te pytania można szukać analizując Leibnizjańską koncepcję prawa serii i jego koncepcję siły. Rozważania te pozwalają wypracować nowy model struktury podmiot-własności, który nazywam nomologicznym. Zgodnie z nim podmiot, określony istotą, jest siecią funkcjnych zależności między własnościami. 2. Leibnizjańska koncepcja prawa serii Leibniz uważał, że pojęcie siły jest kluczowe dla zrozumienia pojęcia substancji: „pojęcie siły lub mocy (...) wnosi bardzo dużo światła do zrozumienia prawdziwego pojęcia substancji” (Leibniz 1999a: 15). W jego substancjalizmie dochodzi do reinterpretacji podstawowych pojęć arystotelesowskiego hylemorfizmu. Reinterpretacja ta dokonana została właśnie za pomocą różnych pojęć siły: Siła czynna (...) jest zatem dwojaka: bądź pierwotna (primitiva), która przez się tkwi w każdej substancji cielesnej (ponieważ sądzę, że zupełnie nieruchome ciało jest całkiem przeciwnie naturze rzeczy), bądź pochodna (derivativa), która jak gdyby wychodząc z ograniczenia siły pierwotnej przez walkę ciał między sobą, urzeczywistnia się na rozmaite sposoby. Pierwotna zaś (która nie jest niczym innym jak pierwszą entelechią) odpowiada duszy albo formie substancjalnej (...). Podobnie [jak czynną] siła bierna (passiva) również jest dwojaka: albo pierwotna, albo pochodna. Pierwotna mianowicie siła doznawania (patiendi), czyli oporu (resistendi), jest właśnie tym, co w Szkole, jeśli trafnie uchwyciliśmy sens, nazywa się materią pierwszą, dzięki niej ciało nie przenika ciała, lecz stoi mu na przeszkodzie. Zarazem materia jest obdarzona pewną, że tak powiem, gnuśnością (ignavia), to jest pewnym przeciwstawieniem się (repugnatio) ruchowi (...). Za jej sprawą później pochodna siła doznawania objawia się w materii wtórnej na rozmaite sposoby (Leibniz 1999b: 79–80). Ważne jest przy tym, jak Leibniz rozumie siłę. Nie jest to dyspozycja (Arystotelesowska możność czynna bądź bierna), ale coś o wiele bardziej podstawowego: przez siłę lub moc nie rozumiem jednak możliwości czy też prostej władzy, która stanowi jedynie najbliższą możliwość działania i będąc niejako martwa, bez bodźca z zewnątrz nie doprowadzi nigdy do działania, lecz rozumiem przez to coś pośredniego między możnośćią a działaniem, zawierającym wysiłek, akt, entelechie, ponieważ siła sama przechodzi w działanie, o ile tylko nic jej nie przeszkadza. Dlatego też uważam ją za coś, co stanowi o substancji, skoro jest zasadą działania, które z kolei jest cechą substancji (Leibniz 1969: 164). Dla poruszanej w tym artykule problematyki najważniejszy jest wątek utożsamienia pierwotnej siły czynnej z formą substancjalną. Pierwotna siła czynna staje się w ten sposób istotą substancji. Leibniz nawet utożsamia substancję z pierwotną siłą czynną. Jeszcze ważniejsza jest teza o tożsamości owej siły z prawem serii – tzn. z zasadą porządkującą i jednoczącą wszystkie własności substancji i wyznaczającą kolejne jej stany na podstawie stanów obecnych (zob. Leibniz 1989a: 521–522; Gut 2004: 81–82). W liście do de Voldera Leibniz pisze: „W sile czynnej (...) rozpoznaję pierwotną entelechię, bądź, by tak rzec, coś analogicznego do duszy, której natura polega na pewnym stałym prawie serii zmian” (Leibniz 1989a: 517). J.A. Cover i J. O’Leary-Hawthorne podkreślają, że Leibniz pragnął wypracować prawdziwie aktywistyczną teorię substancji. Wedle niej „substancja nie zawiera prawa serii jako elementu (składnika), ani nie posiada go jako aspektu bądź cechy, ale jest prawem serii” (Cover, O’Leary-Hawthorne 1999: 226). Wymienieni autorzy są jednak świadomi, że bardzo trudno pojąć, w jaki sposób substancja miałaby być prawem, zwłaszcza jeśli prawo rozumie się tak, jak rozumiał je David Hume: jako regularność współwystępowania zdarzeń. Z innej strony: jak coś tak abstrakcyjnego jak prawo może wyposażyć substancję w siłę, a nawet być siłą? W jaki sposób prawo może być aktywne? Jest też inny problem. Leibniz utrzymywał teorię indywidualnego pojęcia zupełnego i związaną z nią tzw. doktrynę inesse, zgodnie z którą wszystkie prawdziwie orzekane predykaty zawierają się w pojęciu podmiotu. Prawo serii jest odpowiednikiem pojęcia zupełnego, a predykaty odpowiednikami przypadłości. Czy nie można w takim razie prawa serii pojąć jako uporządkowanego zbioru wszystkich przypadłości? Substancja (pamiętamy, że substancja jest prawem serii) zostałaby wtedy zredukowana do sekwencji przypadłości. Jak zatem przypadłości mają się do substancji? Cover i O’Leary-Hawthorne starają się (moim zdaniem z sukcesem) rozwiązać te problemy, proponując funkcyjną interpretację prawa serii. Modelem dla prawa serii jest funkcja matematyczna. Model ten wprowadzają pierwszy raz, gdy chcą wyjaśnić stosunek pojęcia zupełnego do prawa serii, a w szczególności odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób prawo serii zawiera stany, które determinuje. Według amerykańskich scholarchów prawo nie zawiera ich tak, jak całość zawiera części. Prawo jest raczej zasadą określającą możliwe stany substancji, podobnie jak funkcja matematyczna określa możliwe wartości dla możliwych argumentów: indywidualne pojęcie i predykaty, które ono „zawiera”, odpowiadają formie bądź istocie indywidualnej substancji oraz właściwościom, które ona wyznacza. Tak jak substancje są zdeterminowanymi atomami Leibnizjańskiej metafizyki, posiadającymi wewnętrzne prawo serii (albo pierwotną siłę czynną), które w pewnym sensie zawiera i wyjaśnia wszystkie stany substancji, tak indywidualne pojęcie jest określonym, pojedynczym składnikiem Leibnizjańskiej semantyki, który zawiera i wyjaśnia wszystkie prawdziwie orzekane predykaty podmiotu. Tak jak matematyczna funkcja nie może być utożsamiona z punktami tworzącymi wykres, tak indywidualne prawo serii nie może być utożsamione z uporządkowaną sekwencją stanów, którą w unikalny sposób wyznacza. Podobnie, pojęcie indywidualne nie może być utożsamione z wyznaczonymi przezeń predykatami. Funkcja, prawo i pojęcie indywidualne zawierają w sobie punkty, stany i predykaty, ale w sposób zupełnie inny, niż wykres, sekwencja i lista zawierają je jako składniki (Cover, O’Leary-Hawthorne 1999: 173–174). Sekwencja przypadłości (historia substancji) jest analogiczna do uporządkowanego zbioru par argumentów i wartości funkcji, a prawo serii jest analogonem samej funkcji. Zwróćmy uwagę, że autorzy nie zgadzają się z tezą, że funkcja może być zredukowana do zbioru par uporządkowanych. Posługują się innym pojęciem funkcji matematycznej: „Właściwe rozumienie funkcji wymaga dostrzeżenia, w jaki sposób, ze względu na swą prawdziwą naturę, funkcja ta działa na argumenty, aby dostarczyć wartości” (Cover, O’Leary-Hawthorne 1999: 182). Takie pojęcie jest bliższe temu, jak funkcję rozumiano w czasach Leibniza. Jak to wyraził Leonard Euler w swym słynnym dziele Institutiones calculi differentiali: „kiedy pewne wielkości zależą od innych w ten sposób, że ulegają zmianie, kiedy te się zmieniają, to te pierwsze są nazywane funkcjami drugich. Nazwa ta ma jednak bardzo szerokie znaczenie i obejmuje wszystkie sposoby, na jakie jedna wielkość może być zdeterminowana w terminach innych wielkości” (Euler 2000: vi). Funkcja to stała zależność między pewnymi wielkościami, zależność generująca określoną wielkość przy określonej innej wielkości. Pojęta w ten sposób funkcja jest raczej zasadą „transformacji” argumentów w wartości. Jeśli prawo serii jest analogonem funkcji matematycznej, to łatwiej jest zrozumieć, dlaczego jest zasadą aktywności: „indywidualna substancja, prawo serii, jest immanentną, przygodną funkcją, mającą za swe argumenty i wartości wszystkie swoje czasowe stany. Działanie pierwotnej siły czynnej polega na tym, że owa immanentna funkcja dostarcza pewnego stanu jako swojej wartości” (Cover, O’Leary-Hawthorne 1999: 229). Prawo serii przetwarza obecny stan substancji w stan następny. Być może funkcja wielu zmiennych byłaby tu lepszym przykładem, ale myślę, że podstawowa idea, leżąca za tą analogią, jest jasna, nawet jeśli weźmiemy pod uwagę najprostsze matematyczne funkcje. Pierwotna siła czynna, jako identyczna z prawem serii, nie jest więc jakimś ślepym dążeniem, ale sama w sobie jest zasadą określonej korelacji stanów – takiej a nie innej. Stąd pierwotne siły czynne różnią się między sobą. Są bowiem różnymi sposobami przetwarzania stanów. Różnice między substancjami nie mogą sprowadzać się do różnic między ich własnościami, bo pierwotniejsze od nich są różnice istot (praw serii). Prawo serii wyznacza, jakie stany może mieć za swe argumenty, a jakie za swe wartości. Znów można odwołać się do analogii z funkcją: funkcja $y = x^2$ i funkcja $y = \log_2 x$ różnią się pierwotnie tym, że są innymi zasadami przyporządkowania pewnych wartości pewnym argumentom. Z tej pierwotnej różnicy między nimi wynika inna: funkcja kwadratowa może mieć za swe argumenty jakąkolwiek liczbę z dziedziny liczb rzeczywistych, ale nie może przyjmować wartości ujemnych, natomiast funkcja logarytmiczna nie może mieć ujemnych argumentów, ale może przyjmować wszystkie wartości ze zbioru liczb rzeczywistych. 3. Leibniz o strukturze podmiot-własności Widzieliśmy, że Leibniz odróżniał przypadłości (stany substancji, percepcje monady) i prawo serii oraz utożsamiał to ostatnie z substancją. Co jednak dokładnie oznacza owa teza o identyczności? Termin „substancja” jest co najmniej dwuznaczny. Po pierwsze, może oznaczać jedynie podmiot substancialny – rozważany jako abstrakcyjny korelat przypadłości. Po drugie, przez „substancję” można rozumieć „cały byt”, to znaczy podmiot zmodyfikowany przez własności, podmiot wraz z własnościami. Prawo serii może być utożsamione z substancją tylko w pierwszym znaczeniu tego słowa. Prawo serii jest podmiotem, który jest jakoś charakteryzowany, czy też dopełniany przez własności. Zwróćmy uwagę, że jest to ciągle pewna wersja klasycznej teorii przedmiotu: mamy podmiot o własnej treści (prawo serii) i dopełniające go własności. Co więcej, Leibniz utrzymywał pogląd, że wszystkie własności są jednoznacznie niesamodzielne względem podmiotu, natomiast podmiot jest jednoznacznie niesamodzielny wobec atrybutów, a wieloznacznie niesamodzielny ze względu na własności przygodne (modi jako jakości determinujące atrybuty): [ponieważ] substancja i przypadłość zależą od siebie nawzajem, konieczne są inne znamiona odróżniające substancję od przypadłości. Wśród nich można znaleźć to: substancja potrzebuje jakieś przypadłości, ale nie zawsze jakieśści ścisłe określonej, lecz zadawała się wymianą na inną, kiedy dana przypadłość zostaje usunięta. Jednakże przypadłość potrzebuje nie tylko jakieśj substancji w ogólności, lecz dokładnie tej, w której tkwi, tak że nie może jej wymienić na inną (Leibniz 1989c: 389–390). Zdaję sobie sprawę, że moja teza, iż Leibniz przyjmował substancjalną teorię przedmiotu, nie jest oczywista. Badacze myśli Leibniza znają dyskusję Kennetha C. Clatterbaugha z Robertem M. Yostem na ten temat (zob. Clatterbaugh 1974: 14–19). Ten pierwszy przypisywał Leibnizowi teorię substratu, natomiast drugi teorię wiązki. Teoria substancjalna w ogóle nie była przez nich brana pod uwagę. Clatterbaugh przyjmuje pogląd Bertranda Russella, który twierdził, że teza o identyczności prawa serii i substancji jest nieprecyzyjna. Według Russella substancja jest podmiotem istoty (prawo serii), tak jak jest podmiotem atrybutów i innych przypadłości (zob. Russell 1992: 49). Skoro zatem prawo serii również inheruje w substancji, to ona sama, rozważana jako korelat zarówno istoty, jak i przypadłości, musi być pozbawiona swojej wewnętrznej treści i stąd jest nagim substratem. Z kolei Yost twierdzi coś przeciwnego: „istnieje, jak sądzę, przewaga świadectwa na rzecz poglądu, że ontologia Leibniza zawiera wyłącznie jakości” (Yost 1954: 118). Oczywiście jeśli w naszym ontologicznym inwentarzu mamy tylko jakości, to przedmiot (monada) musi być ich wiązką. Wszyscy trzej interpretatorzy uważają, że język odzwierciedla rzeczywistość, ale różnie rozumieją związek między podmiotem zdania i predykatem. Dla Yosta „każde prawdziwe zdanie twierdzące jest analityczne i każde podstawowe prawdziwe zdanie twierdzące ma strukturę zbiór-element” (Yost 1954: 125). Według Russella podmiot logiczny nie sprowadza się do zbioru predykatów. Nie chcę tu analizować głębiej tej dyskusji. Jak świadczą o tym poprzednie rozważania, myślę, że Yost nie ma racji. Leibniz wiele razy twierdził, że istnieje podmiot trwający w czasie pomimo zmian, a więc pomimo wymiany przypadłości: „we wszystkich swoich zmianach dusza pozostaje ta sama i trwa ten sam podmiot” (Leibniz 1989b: 600). Myślę, że powyższy spór jest spowodowany radykalną oryginalnością rozwiązania Leibniza. Koncepcja podmiotu jako prawa serii interpretowanego w kategoriach immanentnej funkcji wymyka się prostej klasyfikacji. Jest to bowiem nowa propozycja rozumienia podmiotu i inherencji, niesprowadzająca się ani do koncepcji wiązki (nawet wyrafirowanej), ani nagiego substratu, ani do teorii klasycznej widzianej poprzez model tworzywowy. Oryginalność Leibniza częściowo rozpoznaje Przemysław Gut. Rozpatruje on problem zmiany monady (następowania po sobie percepcji) i pisze, że w zmianie nie zostaje zachowany jakiś niezmienny substrat, a tożsamość substancji opiera się na ciągłości wynikającej z prawa serii. To prawo serii zapewnia substancji podmiotowość, ale: Tak rozumianą podmiotowość jako prawo serii należy odróżnić od podmiotowości jako substratu, który dzięki swej tożsamości i niezmienności gwarantuje trwałość i spójność substancji. U Leibniza nie ma tak pojętego substratu, jest tylko zjednoczenie, coś w rodzaju struktury, w której istnieje uporządkowanie własności, względem siebie i całości, bez jakiegoś stałego i tożsamego czynnika. Podstawą trwałości i spójności substancji są nieśkończenie małe różnice między własnościami (Gut 2004: 83). Gut skupia się na owej ciągłości, tak że tożsamość substancji interpretuje właśnie jako ciągłość. Przy takim odczytaniu tożsamość substancji chyba nie różniłaby się od tożsamości procesu. Z drugiej strony Gutowi chodzi tylko o powiedzenie, że tożsamość substancji nie opiera się na tożsamości jakiegoś jej składnika, ale w sensie: jakiegoś sub-przedmiotu, jakiejś substancji „wewnętrznej”, quasi-bryły formowanej przez własności jako quasi-kształty. Niemniej mówi o strukturze porządkującej własności. Czemu ona nie może być tym trwałym „elementem”, zapewniającym tożsamość substancji, ale elementem niedającym się ująć za pomocą kategorii części czy tworzywa? Prawo serii, jako specyficznie rozumiany podmiot, zapewniający monadzie tożsamość, nie jest jakością podobną do jakości zmysłowych, lecz jest raczej pewną strukturą funkcjonalnych zależności między własnościami. Własności „nasycają” tę strukturę, wypełniają ją i w ten sposób „tkwią” w niej. Funkcyjna zależność rozpatrywana sama w sobie jest w pewien sposób niedookreślona: jest zależnością między wszystkim możliwymi dla danej funkcji argumentami i wartościami. Konkretny argument i wartość dookreślają ową zależność. Staje się ona wtedy zależnością między tym oto określonym argumentem i tą oto określoną wartością. Tego typu dookreślenie nie zmienia jednak samej istoty funkcyjnej zależności. Znajdujemy więc u Leibniza inne rozumienie podmiotowości. Podmiot jest czymś analogicznym do prawa, rozumianego jako funkcyjna zależność między pewnymi parametrami, a własności są analogonem owych parametrów. Podmiot koordynuje ze sobą własności, jest zasadą ich współlistnienia. Otrzymujemy w ten sposób model nomologiczny, komplementarny względem modelu tworzywowego. Model nomologiczny jest bardzo pomocny w kontekście oddziaływania. Podmiot okazuje się wtedy być zasadą reakcji na otoczenie. Wymiana pewnych własności, spowodowana wpływem otoczenia, musi być zrównoważona uzyskaniem innych własności, a o tym decyduje funkcyjna zależność między własnościami. 4. Model nomologiczny poza filozofią Leibniza Wiadomo, że Leibnizjańska koncepcja prawa serii uwikłana jest w cały kontekst jego filozofii. Każde prawo serii uważał za niepowtarzalne – stąd dla niego każda istota to haecceitas. Co gorsza, utrzymywana przez niego doktryna inesse wydaje się generować ultraesencjalizm (tezę, że wszystkie własności są istotne), a w dalszej kolejności tezę, że monady nie mają okien, a zatem że każda zmiana musi mieć wyłącznie rację wewnętrzną. Można żywić uzasadnione wątpliwości, czy na gruncie tego systemu da się sensownie mówić o zmianie, oddziaływaniu, reakcjach na otoczenie, aktywności itd. Innymi słowy, zachodzi wątpliwość, czy jest to nadal aktywistyczna koncepcja substancji. Osobiście nie akceptuję doktryny inesse i płynących z niej konsekwencji – moim zdaniem zabójczych dla substancjalizmu. Nie sądzę też, aby istoty (prawa serii) musiały być z konieczności unikalne. Niemniej główną ideę Leibnizjańskiej interpretacji formy substancialnej jako pierwotnej siły czynnej wyrażającej się w prawie serii, będącym funkcyjną zależnością, uważam za niezwykle trafną. Myślę, że można oddzielić ją od pozostałego kontekstu jego filozofii i z pożytkiem wykorzystać, co postaram się ukazać w poniższym przykładzie (por. Rosiak 2014: 13–14). Wyobraźmy sobie, że mamy pewną porcję gazu doskonałego umieszczoną w szklanym cylindrze, zamkniętym od góry swobodnie poruszającym się tłokiem. Przymijmy też idealizacyjne założenie, że porcja ta jest pojedynczą substancją, a nie agregatem substancji (cząstek gazu). Gaz charakteryzują cztery parametry: ilość, ciśnienie, objętość i temperatura. Przyjmijmy, że gaz oddziałuje z otoczeniem zmieniając temperaturę (jest ogrzewany). Wiemy, że zgodnie z równaniem Clapeyrona: \[ nR = PV/T \] gdzie $ n $ oznacza ilość gazu, $ R $ stałą gazową (8,314 J/mol × K), $ P $ to ciśnienie, $ V $ – objętość, a $ T $ – temperatura. Przyjmijmy, że w przypadku naszej porcji parametry te są następujące $ n=10 $ moli, $ V=1 $ m$^3$, $ T=300 $ K, $ P=24,942 $ kPa. Stała gazowa należy do istoty naszej porcji gazu, podobnie musimy potraktować jej ilość – przy innej ilości mielibyśmy inną porcję. Natomiast pozostałe parametry są własnościami porcji gazu. Co się stanie, gdy podgrzejemy gaz? Oczywiście wzrośnie jego temperatura. Ponieważ tłok porusza się swobodnie, to ciśnienie gazu jest w tym przypadku stałe i nie zmieni się. Zmieni się jednak objętość – zacznie się powiększać tak, że przy temperaturze 400 K będzie wynosić 1,3 m$^3$. Co jest istotą naszej porcji gazu? Jest nią nic innego jak funkcjona zależność wyrażona w równaniu Clapeyrona. Koordynuje ona ze sobą własności gazu. Po pierwsze, wyznacza, że mają to być ciśnienie, objętość i temperatura, a nie na przykład mądrość, umiejętność gry na skrzypcach i długość rąk. Po drugie, wyznacza, jakie wartości tych własności mogą ze sobą współwystępować. Istota gazu jest jednocześnie zasadą jego aktywności, to znaczy jego reakcji na wpływ otoczenia. Gaz reaguje na zmianę temperatury zmianą objętości, ponieważ te własności funkcyjnie od siebie zależą w określony sposób, wyznaczony również przez stałą $ R $ i w tym wypadku ilość gazu. Zależność ta różni się od innych zależności właściwych dla innego rodzaju substancji materialnych (np. ustalonej w prawie Hooka zależności między siłą rozciągania a długością sprężyny). Zauważmy, że funkcyjna zależność jest wieloznacznie niesamodzielną wobec konkretnych wartości parametrów gazu – nie istnieje ot tak, sama w sobie. I wreszcie najważniejsze: aktualne wartości ciśnienia, objętości i temperatury „nasycają” zależność między nimi, niejako nadają jej konkretną postać bez zmiany jej istoty. W tym sensie własności gazu tkwią w podmiocie ukonstytuowanym istotą gazu. Rozważania te rzucają też nieco światła na sprawę tożsamości w czasie. Tożsamość taka jest zapewniona przez istotę. Jeśli istota jest prawem serii, to tożsamość nie jest biernym poddawaniem się zmianom, bądź niewrażliwością na zmiany. Wręcz przeciwnie: zachowanie tożsamości w czasie polega na odpowiedniego typu wrażliwości na zmiany, tzn. na aktywnym przeciwstawianiu się zmianom. Zachować tożsamość można jedynie odpowiednio na zmiany reagując, równoważąc je nowymi własnościami. Bibliografia Arystoteles (2000), Metafizyka, t. 1, przeł. T. Żeleźnik, Lublin: RW KUL. Clatterbaugh K.C. (1974), Leibniz’s Doctrine of Individual Accidents, „Studia Leibnitiana”, Sonderhefte 4, s. 1–92. Cover J.A., O’Leary-Hawthorne J. (1999), Substance and Individuation in Leibniz, New York: Cambridge University Press. Euler L. (2000), Foundations of Differential Calculus, trans. J.D. Blanton, New York–Berlin–Heidelberg: Springer. Gut P. (2004), Leibniz. Myśl filozoficzna w XVII wieku, Wrocław: Wydawnictwo UWr. Leibniz G.W. (1969), Nowy system dla objaśnienia natury substancji oraz ich wzajemnej łączności, jak również związku duszy z ciałem, przeł. S. Cichowicz, w: G.W. Leibniz, Wyznanie wiary filozofa, red. S. Cichowicz, Warszawa: PWN, s. 163–171. Leibniz G.W. (1989a), Correspondence with de Volder, trans. L.E. Loemker, w: G.W. Leibniz, Philosophical Papers and Letters, ed. L.E. Loemker, Dordrecht–Boston–London: Kluwer, s. 515–541. Leibniz G.W. (1989b), Correspondence with de Bosses, trans. L.E. Loemker, w: G.W. Leibniz, Philosophical Papers and Letters, ed. L.E. Loemker, Dordrecht–Boston–London: Kluwer, s. 596–617. Leibniz G.W. (1989c), Critical Thoughts on the General Part of the Principles of Descartes, trans. L.E. Loemker, w: G.W. Leibniz, Philosophical Papers and Letters, ed. L.E. Loemker, Dordrecht–Boston–London: Kluwer, s. 383–412. Leibniz G.W. (1999a), Poprawa filozofii pierwsiowej i pojęcie substancji, przeł. S. Blandzi, w: G.W. Leibniz, Pisma z metafizyki natury, red. S. Blandzi, Toruń: Rolewski, s. 14–16. Leibniz G.W. (1999b), Specimen dynamicum, przeł. M. Olszewski, w: G.W. Leibniz, Pisma z metafizyki natury, red. S. Blandzi, Toruń: Rolewski, s. 77–104. Oliver A. (1996), The Metaphysics of Properties, „Mind” 105/417, s. 1–80. Piwowarczyk M. (2015), Podmiot i własności. Analiza podstawowej struktury przedmiotu, Lublin: Wydawnictwo KUL. Piwowarczyk M. (2016), A Leibnizian Inspiration: The Nomological Model of the Subject-Properties Structure, w: W. Li (hrsg.), „Fur unser Gluck oder das Gluck anderer”. Vorträge des X. Internationalen Leibniz-Kongresses, t. 4, Hildsheim–Zurich–New York: Olms, s. 301–311. Rosiak M. (2014), Substantiality and Causality. Classical and Transcendental Approach, w: M. Szatkowski, M. Rosiak (eds.). Substantiality and Causality, Berlin–Boston: De Gruyter, s. 3–20. Streszczenie Istnieje problem natury związku między własnościami a przedmiotem. W klasycznej, substancjalnej teorii przedmiotu twierdzi się, że przedmiot jest złożony z substancjalnego podmiotu i własności. Podmiot nie jest nagim substratem, ale jest uposażony swą własną treścią zwaną istotą. Istota jest nieredukowalna do własności. Mówi się, że własności modyfikują podmiot, są sposobami, na jakie on bytuje. Nie mamy bezpośredniego wglądu w naturę formalnego związku modyfikacji. Dlatego też twierdzę, że potrzebujemy pewnych modeli, które umożliwiają nam uchwycenie natury tego związku. Uważam, że dwa takie modele są najbardziej doniosłe: model tworzywowy i model nomologiczny. W pierwszym z nich podmiot jest rozważany przez analogię do bryły plastycznego materiału, a własności są formami czy też „kształtami” podmiotu. Zgodnie z drugim modelem, podmiot jest podobny do funkcyjnego prawa, a własności są analogonem parametrów, jakie to prawo wiąże. Staram się pokazać, że w metafizyce Leibniza możemy znaleźć podstawową ideę modelu nomologicznego. Leibniz uważał, że istota substancji (monady) jest „prawem serii” – zasadą, która koordynuje przypadłości (percepcje). J.A. Cover i J. O’Leary-Hawthorne interpretują prawo serii w kategoriach funkcji matematycznej. Prawo jest funkcyjną zależnością pomiędzy możliwymi przypadłościami. Te ostatnie są jak argumenty i wartości funkcji. Argumentuję, że taka interpretacja pomaga nam pojąć, co to znaczy, że własności inherują w podmiocie. Jeśli podmiot jest analogonem funkcyjnego prawa, to własności „nasycają” tę funkcyjną zależność, są przez nią związane.	<urn:uuid:a934d30d-e4b5-45c8-9e06-3b270bd3dc39>	finepdfs	2.878906	CC-MAIN-2019-43	http://sd.czasopisma.pan.pl/Content/100441/PDF/P.Fil.+4-16+8-M.Piwowarczyk.pdf?handler=pdf	2019-10-18T17:08:48Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986684226.55/warc/CC-MAIN-20191018154409-20191018181909-00539.warc.gz	166,714,407	0.980254	0.999933	0.999933	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1537, 4230, 7212, 9242, 12108, 15169, 18205, 20839, 23586, 26493, 29132, 31896, 34297, 35910 ]	9	0
Niniejsza publikacja jest dostępna na licencji Creative Commons. Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz autora. Zezwala się na wykorzystanie publikacji zgodnie z licencją – pod warunkiem zachowania niniejszej informacji licencyjnej oraz wskazania autora jako właściciela praw do tekstu. Treść licencji jest dostępna na stronie: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/ Lingwistyka Stosowana 23: 3/2017, 213–227 Mieczysław NASIADKA Uniwersytet Warszawski Typy translatorów automatycznych w tłumaczeniu metafor Abstract: Different Types of Machine Translation Systems in the Process of Translating Metaphors The two main topics discussed in this article are machine translation systems and metaphorical constructions translated by such systems. I briefly present the history of machine translation, its evolution and types of the most widespread engines, taking into account their architecture. I describe rule-based, statistical and neural machine translation, taking Translatica PWN, Google Statistical and Google Neural Machine Translation systems respectively as examples. Having discussed the notion of metaphor, I finally analyse examples of metaphorical expressions and idioms translated by the described engines, compare the final outcome and present my conclusions. Wstęp W dobie globalizacji i ogromnej ilości ciągle nowych informacji (już w 2011 r. firma EMC Corporation, zajmująca się produkcją systemów zarządzania i przechowywania danych, podała, że zasób informacji tworzonych na świecie, mierzony w bilionach gigabajtów, wzrasta przeszło dwukrotnie co dwa lata – zob. J. Gantz/ D. Reinsel 2011) wielkim problemem staje się dostęp do tych informacji. Stajemy przed koniecznością tłumaczenia niezliczonej ilości tekstów i wypowiedzi. Niestety tłumacze-ludzie coraz częściej nie są w stanie poradzić sobie z tym zadaniem i dlatego musi rosnąć rola oprogramowania tłumaczącego, które nie tylko ma pomagać człowiekowi, ale coraz częściej ma go zastępować w procesie tłumaczenia. Aby jakość tłumaczenia wykonywanego przez systemy komputerowe była akceptowalna, muszą one „umieć", podobnie jak człowiek, radzić sobie z wieloma problemami translatorskimi. Dlatego ciągle trwają prace nad udoskonalaniem istniejących systemów tłumaczących 1 i nad rozwojem zupełnie nowych rozwiązań. Jednym z problemów, szczególnie trudnym do przezwyciężenia dla oprogramowania tłumaczącego, jest brak tzw. dosłowności tekstu wejściowego, czyli jego wieloznaczność, która często jest wynikiem obecności metafory i konstrukcji idiomatycznych. W niniejszym artykule dokonuję przeglądu wybranego oprogramowania tłumaczącego pod kątem jego zdolności do tłumaczenia metafor i idiomów. 1 http://www.statmt.org/moses/?n=Moses.Background. 1. Tłumaczenie automatyczne – historia Mówiąc tu o tłumaczeniu automatycznym mam na myśli wykorzystanie oprogramowania tłumaczącego przede wszystkim do tłumaczenia tekstów pisanych (zob. K. Ping 2011: 162 i nast., M. Gajer 2008: 15). Oprogramowanie takie można najprościej podzielić na trzy podtypy: wspomagające pracę tłumacza (MAHT, Machine Aided Human Translation, do którego zaliczymy np. pamięci tłumaczeniowe, słowniki elektroniczne, również on-line); programy wymagające niewielkiej pomocy człowieka, który np. dokonuje pre-edycji tekstu poddawanego tłumaczeniu (HAMT, Human Aided Machine Translation) oraz tłumaczenie całkowicie zautomatyzowane, wykonywane samodzielnie przez silnik tłumaczący (FAMT, FAHQMT, odpowiednio Fully Automated Machine Translation i Fully Automated High-Quality Machine Translation, zob. Ł. Bogucki 2009). W niniejszym artykule skupię się na ostatnich trzech typach oprogramowania tłumaczącego (HAMT, FAMT, FAHQMT). Niektórzy entuzjaści tłumaczenia maszynowego skłonni są doszukiwać się jego początków już w XVII w., w poglądach filozoficznych Kartezjusza i Leibniza na temat języków uniwersalnych i logicznych, czy w pracach J. Bechera oraz J. Wilkinsa nad stworzeniem języka uniwersalnego (interlingwy; zob. J. Hutchins 2004: 1). Pewną automatyzację tłumaczenia, niestety nadal w bardzo ograniczonym zakresie, osiągnięto jednak dopiero w XX w., wraz z budową prostych mechanicznych maszyn tłumaczących. Przykłady warte odnotowania to, m.in., urządzenia P. Trojańskiego i G. Artsrouniego, które powstały jeszcze przed II wojną światową, niezależnie, w Rosji i Francji (zob. J. Hutchins 2004, Ł. Bogucki 2009: 38 i nast.) oraz „wspólny projekt Uniwersytetu Georgetown i firmy IBM", przedstawiony w 1954 r. (zob. Ł. Bogucki 2009: 40). Pomimo bardzo intensywnych prac, systemy tłumaczące z początku drugiej połowy XX w. i późniejsze nieźle się sprawdzały tylko w tłumaczeniu wąsko sprofilowanych tekstów, np. wojskowych, a nadzieje w tym zakresie były znacznie większe. Można tu wymienić takie oprogramowanie jak SYSTRAN, Susy, Météo czy Atlas (zob. Ł. Bogucki 2009: 42 i nast.). Od początku pragnęliśmy tworzyć systemy uniwersalne, radzące sobie z tłumaczeniem tekstów z różnych dziedzin, a nawet z tekstami literackimi, jednak zwłaszcza tu jakość tłumaczenia kolejnych systemów tłumaczących była zła. 2. Typy oprogramowania tłumaczącego Oprogramowanie tłumaczące można dzielić na różne typy w zależności od bazy albo tzw. metody, na której się opiera i, w związku z tym, istnieje tu wiele klasyfikacji. Dokładniej omówię trzy typy, ale dla uzyskania pełniejszego obrazu zagadnienia wspominam również inne stosowane rozwiązania. Poniżej przedstawiam nieco zmienioną i uzupełnioną przeze mnie klasyfikację C.K. Quah (2006, przytaczam za Ł. Bogucki 2009: 35, zob. też D. Arnold 2003: 122 i nast., K. Ping 2011: 162 i nast., M. Nasiadka 2016). Jest to podział uwzględniający kolejne generacje oprogramowania tłumaczącego automatycznie: 1) tłumaczenie bezpośrednie (z 1 języka naturalnego na 2 język naturalny; początkowo słowo za słowo i ogólne reguły gramatyczne, morfologiczne i składniowe); 2) tłumaczenie oparte na regułach, pośrednie (RBMT – Rule-Based Machine Translation, zyskało popularność pod koniec XX w.): a) interlingwa (tłumaczenie na międzyjęzyk, którym może być również język naturalny, np. j. angielski; jeden system można zastosować dla więcej niż 2 języków); b) transfer (analiza, transfer przetłumaczonych elementów, synteza; zestaw reguł transferowych, np. gramatycznych, dla konkretnej pary języków, tłumaczenie w drugą stronę wymaga nowego kompletu reguł); 3) tłumaczenie korpusowe, czasem też zbiorczo nazywane „opartym na przykładach" (CBMT – Corpus-Based Machine Translation, EBMT – Example-Based Machine Translation – przez analogię, wykorzystuje autentyczne teksty i zdania): a) statystyczne (STM – Statistical Machine Translation, zdanie dzielone na wyrazy lub na frazy, a następnie tłumaczenie i wybór najbardziej prawdopodobnej formy przy użyciu rachunku prawdopodobieństwa); b) oparte na przykładach (korpusowe, ale przez analogię); 4) systemy mieszane (multi-engine MT systems – rozwiązania z pkt. 2 i 3). Dzisiaj z pewnością trzeba do tej listy dopisać kolejną pozycję: 5) tłumaczenie oparte na sieciach neuronowych (NMT – Neural Machine Translation). Ponieważ w dalszej części artykułu dokonuję analizy przykładów tłumaczenia konstrukcji metaforycznych przez trzy wybrane silniki tłumaczeniowe, omówię tu nieco dokładniej zasady ich działania. 2.1. Translatory oparte na regułach (RBMT, systemy pośrednie) Translatory tego typu wykorzystują rozbudowane reguły danego języka (gramatyczne, składniowe, morfologiczne) do analizy tłumaczonego zdania i dokonują tzw. parsingu, czyli jego rozbioru, w rezultacie którego każdemu słowu przypisana zostaje określona funkcja (np. podmiotu, orzeczenia, dopełnienia) oraz relacje składniowe (drzewa). Następnie system wykonuje tzw. transfer językowy, czyli tłumaczy analizowane zdanie na „surowe" zdanie w języku docelowym. Na kolejnym etapie dodaje do niego elementy gramatyki, składni i morfologii języka docelowego. Ważnym elementem takich rozwiązań są rozbudowane słowniki dwujęzyczne, zawierające również formy pochodne słów i reguły ich użycia (zob. Ł. Bogucki 2009: 33). Opisywane translatory wyróżniają się względnie dobrą jakością tłumaczenia, ale opracowanie translatora spełniającego swoje zadanie zajmuje nawet kilka lat i, niestety, nie „nadążają" one za bogactwem leksyki, dlatego ich (dwujęzyczne) słowniki muszą być ciągle uzupełniane o neologizmy i niestandardowe odmiany. Inną wadą silników opartych na regułach (i transferze) jest brak uniwersalności – tłumaczą tylko pomiędzy ustalonymi parami języków i słabo radzą sobie z możliwymi odstępstwami od reguł językowych (niestandardową składnią; zob. Ł. Bogucki 2009: 33). Znanym u nas przykładem takiego systemu jest program tłumaczący Translatica PWN. Działa on w oparciu o rozbudowane reguły gramatyczne i składniowe oraz dwujęzyczne słowniki, ale również – według PWN – o korpusy tekstowe. Jest to więc translator mieszany, oparty na regułach, ale z dodanymi innymi rozwiązaniami. W oparciu o reguły Translatica przeprowadza parsing, czyli dokonuje analizy składniowej i semantycznej oryginalnego tekstu, a następnie dobiera ekwiwalenty w języku, na który tłumaczy. Pomimo widocznych błędów tłumaczeniowych, na przykładzie Translatiki widać, że – nie tylko jak na system automatyczny (zob. M. Nasiadka 2016) – jakość tłumaczenia jest względnie dobra. 2.2. Translatory korpusowe (CBMT, EBMT, SMT) Systemy korpusowe, w ramach których możemy wyróżnić statystyczne i oparte na przykładach (wg klasyfikacji powyżej), nie wykorzystują rozbudowanych reguł gramatycznych i syntaktycznych (języka naturalnego), a ich opracowanie wymaga mniej czasu i mniejszego nakładu pracy niż opracowanie systemów RBMT. Są od nich również bardziej uniwersalne, ponieważ nie potrzebują słowników przygotowanych dla konkretnej pary języków (przywoływana powyżej Translatica PWN tłumaczy tylko pomiędzy 4 językami). Potrzebują za to dużych korpusów równoległych dla danych par języków, zawierających nawet kilka milionów jednostek. Ogromne korpusy tekstów (przykładów) to jeden z filarów tłumaczenia statystycznego. Kolejne to (matematyczna) teoria informacji i rachunek prawdopodobieństwa 2 . Za twórcę matematycznej teorii informacji uważa się Claude'a E. Shannona, autora m.in. „A Mathematical Theory of Cryptography" (1945) 3 i „A Mathematical Theory of Communication" (1948) oraz współautora „The Mathematical Theory of Communication" (1949). Teoria ta „charakteryzuje w sposób matematyczny zapis, przesyłanie i odtwarzanie informacji. Dąży przy tym do pogodzenia dwóch przeciwstawnych celów: 1. zapisywania wiadomości jak najzwięźlej, 2. chronienia wiadomości przed przekłamaniami podczas transmisji" (I. Bondecka-Krzykowska) 4 . Prace nad rozwojem translatorów opartych na metodzie statystycznej rozpoczęła już w drugiej połowie lat 80. ubiegłego wieku firma IBM 5 , a systemy tłumaczenia statystycznego drugiej generacji umiały już rozpoznawać relacje pomiędzy całymi frazami, a nie tylko pomiędzy wyrazami (jak pierwsze), w wyniku czego pojedynczym wyrazom z korpusów równoległych można było przypisać, w razie konieczno- 2 Zob. Ł. Bogucki (2009: 34): „Kluczowym pojęciem jest tu [jak największe] prawdopodobieństwo, że dany ciąg wyrażeń jest tłumaczeniem ciągu wyrażeń w języku źródłowym". 3 Opublikowana została dopiero krótsza – odtajniona – wersja tej pracy pod tytułem „Communication Theory of Secrecy Systems"; nastąpiło to w 1949 r. https://www.iacr.org/museum/shannon/shannon45.pdf. 4 http://www.graniczne.amu.edu.pl/PPGWiki/attach/InformacjaW1Prezentacja/teoria%20ko munikacji%20Shannona.pdf f; dostęp 29.03.2017 r. 5 http://www.statmt.org/moses/?n=Moses.Background. ści, więcej niż jeden wyraz/frazę (zob. P.F. Brown/ V.J. Della Pietra i in. 1993, zob. F.J. Och 2003, zob. I. Tsikarishvili 2015). Translatory statystyczne trzeba uczyć modelu języka, czyli tego, jak w danym języku tłumaczenia wyglądają poprawne zdania, by na tej podstawie, przy wykorzystaniu rachunku prawdopodobieństwa, system mógł zbudować jak najbardziej poprawne tłumaczenie (trzeba je trenować w obu kierunkach; zob. K. Marasek/ K. Wołk i in. 2014, zob. I. Tsikarishvili 2015). Warto zaznaczyć, że translator wykorzystujący metodę statystyczną możemy stworzyć sobie sami, wykorzystując np. dostępny on-line system Moses, który jest na bieżąco aktualizowany 6 . 2.3. Translatory oparte na sieciach neuronowych (NMT) Prace zmierzające do stworzenia sieci sztucznych neuronów (czyli elektronicznych systemów zbudowanych na wzór sieci neuronów biologicznych), służących do przetwarzania różnych wartości sygnałów wejściowych w jedną wartość wyjściową i posiadających zdolność uczenia się, rozpoczęły się już kilkadziesiąt lat temu. Można przyjąć, że graniczną datą był tu rok 1943, w którym neurobiolog Warren S. McCulloch i logik Walter Pitts opisali schemat działania takiego neuronu, wzorowany na pracy neuronu naszego mózgu 7 . Pierwsze proste urządzenie – perceptron – zbudowane ze sztucznych neuronów stworzył Frank Rosenblatt już w 1957 roku. Podobnie jak w przypadku prac nad dwoma omówionymi powyżej systemami tłumaczącymi, opartym na regułach i statystycznym, prace nad sieciami neuronowymi po pierwszych niepowodzeniach zarzucono na kilka dziesięcioleci, by ponownie zacząć poważnie myśleć o ich efektywnym wykorzystaniu dopiero w latach 90. ubiegłego wieku (zob. też. S. Hochreiter/ J. Schmidhuber 1997); prace nad przywoływanym tu przeze mnie translatorem opartym na głębokich sieciach neuronowych – Google's Neural Machine Translation – rozpoczęły się dopiero w 2011 r. tajnym projektem o nazwie „Google Brain" (zob. Q.V. Le/ M. Schuster 2016). Systemy tłumaczące oparte na sztucznych sieciach neuronowych to najnowsze osiągnięcie lingwistyki komputerowej, uważne za bardzo obiecujące, choć, jak zobaczymy za chwilę, wymagające ulepszeń. Z „tłumaczeniem neuronowym" wiąże się tak duże nadzieje na poprawę jakości tłumaczenia automatycznego, że jesienią 2016 r. firma Google ogłosiła, że będzie zastępowała statystyczny silnik swojego internetowego serwisu Google Translate systemem Google Neural Machine Translation (GNMT). Niestety obecnie jest on wykorzystywany tylko dla kilkunastu języków (od listopada 2016 r. dla angielskiego, francuskiego, niemieckiego, hiszpańskiego, portugalskiego, chińskiego, japońskiego, koreańskiego i tureckiego, a od marca 2017 r. również dla hindi i wietnamskiego – zob. Y. Yushkina 2017). Dlaczego tłumaczenie automatyczne oparte na modelach wykorzystujących sieci neuronowe ma być lepsze w porównaniu do wykonywanego przez translatory oparte na metodzie statystycznej? Otóż SMT, jak zaznaczyłem powyżej, rozbija zdania wejściowe na wyrazy lub frazy, które tłumaczy oddzielnie, a następnie buduje z nich 6 http://www.statmt.org/moses/index.php?n=Main.HomePage. 7 https://pdfs.semanticscholar.org/5272/8a99829792c3272043842455f3a110e841b1.pdf. zdania w języku docelowym (w przypadku Google Translate w wersji statystycznej dochodzi jeszcze tłumaczenie na język pośredni, którym, w każdym przypadku, jest język angielski). Takie rozbijanie i ponowne składanie zdań często zakłóca ich sens, zwłaszcza jeśli zdanie wejściowe jest długie i musi być rozbite na większą liczbę fraz. Translatory działające w oparciu o sieci neuronowe są uczone sensu i tłumaczenia całych zdań (bez rozbijania ich na frazy), co ma poprawiać jakość tłumaczenia i – co najważniejsze – mają zdolność ciągłego (samodzielnego) uczenia się. Samo Google ocenia, że jakość jego tłumaczenia typu NMT jest lepsza w stosunku do SMT o około 60% (zob. też Y. Wu/ M. Schuster/ Z. Chen i in. 2016), a jeden z pierwszych profesjonalnych systemów tłumaczenia maszynowego, wspomniany wyżej SYSTRAN, który zaczynał jako RBMT, a w 2010 r. zmienił się w system hybrydowy RBMT/SMT, dzisiaj jest systemem NMT, jak przeczytamy na stronie firmowej. 8 Główne wady systemów NMT, z którymi od początku musieli mierzyć się programiści, to znowu konieczność ich uczenia – odpowiednio długiego dla dobrych efektów – oraz fakt, że słabo one sobie radzą z tłumaczeniem mniej pospolitych słów. Opracowano już jednak metody radzenia sobie z tymi wadami (zob. Y. Wu/ M. Schuster/ Z. Chen i in. 2016), przynajmniej częściowo. 3. Metafora – jak ją rozumieć Zanim przystąpię do analizy wyników tłumaczenia konstrukcji metaforycznych przez wybrane translatory automatyczne, wyjaśnię, jak rozumiem pojęcie „metafora" i jakiego typu konstrukcje poddam tłumaczeniu. Okazuje się, że sformułowanie definicji metafory zadowalającej wszystkich jest zadaniem niezwykle trudnym, może nawet niemożliwym do wykonania, nawet po długich studiach nad metaforą 9 , i zapewne każdy z nas podałby inny opis tego pojęcia. Zauważa to np. T. Krzeszowski (2006: 37): „o metaforze już od dawna wygłasza się sprzeczne ze sobą poglądy. Na przykład na temat tego, czy metafora jest jedynie figurą stylistyczną i ozdobnikiem językowym, czy też, przeciwnie, sięgającym w głąb ludzkiego umysłu narzędziem poznania". Nie mając pewności co do tego, czym jest metafora, sięgnijmy do słownika. I tak internetowy „Słownik języka polskiego PWN" 10 informuje, że „metafora" to inaczej „przenośnia" czyli (…) figura stylistyczna występująca zwykle w poezji, oparta na skojarzeniu dwóch zjawisk i przeniesieniu nazwy jednego zjawiska na drugie, np. 'stalowe nerwy'. W „Popularnym słowniku języka polskiego" pod red. B. Dunaja (2001) pod hasłem „metafora" przeczytamy: 8 http://www.systransoft.com/systran/translation-technology/pure-neural-machinetranslation/. 9 „Trzeba pewnej odwagi, a nawet lekkomyślności, by bez długich studiów przygotowawczych wypowiadać się dzisiaj o metaforze" (H. Markiewicz 1984: 43, cyt. za T. Krzeszowski 2006:37 ). 10 https://sjp.pwn.pl/sjp/przenosnia;2510775.html. Oryginalnie pod red. W. Doroszewskiego. (…) figura stylistyczna, której istotą jest łączenie słów w taki sposób, że co najmniej jedno z nich uzyskuje nowe, przenośne znaczenie, pozostające (nieraz w bardzo odległym) związku ze znaczeniem podstawowym; przenośnia. O dziwo, ten sam słownik podobnie definiuje „idiom": (…) wyrażenie lub zwrot językowy, którego nie można rozumieć dosłownie ani dosłownie przetłumaczyć na inny język, np. biały kruk, rzucić okiem. Metafora jest definiowana bardzo podobnie również w obcojęzycznych pozycjach leksykograficznych, np. w angielskojęzycznym „The New Shorter Oxford English Dictionary" (L. Brown 1993): 1. A figure of speech in which a name or descriptive word or phrase is transferred to an object or action different from, but analogous to, that to which it is literally applicable; an instance of this, a metaphorical expression. 2. A thing considered as representative of some other (usu. abstract) thing; a symbol. It is a metaphor if you describe Oxford as a hive of industry. Inne pojmowanie metafory – jako narzędzia poznania (metafora pojęciowa, konceptualna) – rozpropagowały prace amerykańskich kognitywistów G. Lakoffa i M. Johnsona (1980 i 1999) oraz G. Lakoffa i M. Turnera (1989), do których do dzisiaj odwołują się setki kolejnych badaczy (zob. też Z. Kӧvecses 2002). Publikacje te totalnie zmieniły nasze spojrzenie na metaforę, czyniąc ją, cytując Lakoffa i Johnsona (1980: ix), „a matter of central concern, perhaps the key to giving an adequate account of understanding" [sprawą najwyższej wagi, najprawdopodobniej zjawiskiem kluczowym dla naszego poznania – tłum. M. N.], czymś, co nadaje ramy naszej percepcji świata, naszemu myśleniu i działaniu (zob. G. Lakoff/ M. Johnson 1980:4 i nast.). Przykłady metafory pojęciowej to konstrukcje typu CZAS TO PIENIĄDZ i ŻYCIE TO PODRÓŻ, realizowane na różne sposoby w aktach komunikacji. Pojmowana w ten sposób metafora to odwzorowanie jednej domeny pojęciowej (źródłowej) na drugą (docelową), dzięki czemu domena docelowa zyskuje strukturę domeny źródłowej, co – ze względu na to, że domena docelowa często jest abstrakcyjna – pozwala nam ją lepiej zrozumieć (bardziej „dosłownie"). I tak, zgodnie z metaforą ŻYCIE TO PODRÓŻ, naszą egzystencję postrzegamy jako przebywanie drogi, czynność, która ma początek i koniec, różne etapy pośrednie, na których spotykamy innych wędrowców i przeżywamy przygody, do której należy się odpowiednio przygotować. Widać to choćby w takich konstrukcjach jak „Zamknąłem pewien etap mojego życia", „Ostatnio trochę się pogubił, ale wyszedł na prostą", czy angielskich „We're through the worst of the recession", „We're out of the woods now". Które przedstawienie metafory jest właściwsze? Cytując T. Krzeszowskiego (2006: 37), można by odpowiedzieć, że jest to pytanie „nierozwiązywalne, a to z powodu odmiennych założeń filozoficzno-lingwistycznych, jakie fundują te pozornie sprzeczne ze sobą sądy (...)". Wydaje się jednak, że opisane tu stanowiska wcale się wzajemnie nie wykluczają, a raczej uzupełniają: Lakoff, Johnson i inni kognitywiści postrzegają metaforę szerzej, jako rusztowanie dla naszego fizycznego (cielesnego) doświadczania świata (wyróżniając przy okazji metafory strukturalne, orientacyjne i ontologiczne), a definicje słownikowe są raczej opisami konkretnych realizacji metafor pojęciowych. Warto tu też zauważyć, że często mamy również problem z odróżnieniem metafory od idiomu, także dlatego, że w definicjach tych pojęć można dostrzec elementy wspólne. Upraszczając sprawę, dla potrzeb niniejszego artykułu i przeprowadzanego testu tłumaczenia maszynowego, wykorzystałem różnego typu konstrukcje niedosłowne, spełniające kryteria definicji i metafory, i idiomu np. według B. Dunaja, które często da się szybko zidentyfikować jako realizacje konkretnych metafor pojęciowych w kognitywnej koncepcji metafory. Wszystkie te konstrukcje niewątpliwie biorą swój początek w ludzkim doświadczeniu i obserwacji świata. 4. Metafora w tłumaczeniu automatycznym – wybrane translatory i przykłady tłumaczenia Jak powszechnie wiadomo, metafory, idiomy i wszelkiego rodzaju niedosłowne interpretacje tekstu są prawdziwym wyzwaniem dla tłumaczy (zob. A. Pisarska 1989, A. Pisarska/ T. Tomaszkiewicz 1998, K. Hejwowski 2009: 38 i nast., M. Nasiadka 2016). Jest tak nie tylko dlatego, że często niosą one inne znaczenia, niż tzw. podstawowe znaczenia tworzących je słów, ale też dlatego, że są nacechowane kulturowo, czyli silnie powiązane z ludźmi, obszarem i językiem, w których powstały. Z tych samych powodów problemy z tłumaczeniem konstrukcji niedosłownych mają również translatory automatyczne. Okazuje się też, że i ludzie, i programy tłumaczące (te ostatnie dlatego, że tak je napisano) stosują podobne rozwiązania, strategie i techniki tłumaczeniowe, takie jak zachowanie metafory, jej modyfikację (np. poprzez wykorzystanie innych domen źródłowej i docelowej) czy, w ostateczności, jej eliminację i zastąpienie tłumaczeniem dosłownym (zob. K. Hejwowski 2009: 71 i nast.). Poniżej prezentuję wybrane przykłady tłumaczenia konstrukcji metaforycznych/ niedosłownych przez wybrane silniki tłumaczące: T-RBMT (Translatica), G-NMT (Google) i G-SMT. I. Metafory pojęciowe – postać ogólna i przykłady 11 1. ARGUMENT IS WAR (wersja wyjściowa: angielska) 1.1. His criticisms were right on target. 1.2. If you use that strategy, he'll wipe you out. 1.3. He shot down all of my arguments. T-RBMT 1. ARGUMENT JEST WOJNĄ 1.1. Jego krytyki trafiły prosto w cel. 1.2. Jeśli wykorzystasz tę strategię, on wytrze cię. 1.3. Zastrzelił wszystkich z moich argumentów. 11 Oryginalne przykłady pochodzą z G. Lakoff/ M. Johnson 1980. Na ich podstawie stworzyłem również polskie wersje wyjściowe. G-NMT 1. ARGUMENT JEST WOJNA 1.1. Jego krytyka miała rację. 1.2. Jeśli użyjesz tej strategii, wytępi cię. 1.3. Zestrzelił wszystkie moje argumenty 1. KŁÓTNIA TO WOJNA (wersja wyjściowa: polska) 1.1. Jego krytyka trafiła prosto w cel. 1.2. Jeśli zrealizujesz tę strategię, on zetrze cię w proch. 1.3. Storpedował wszystkie moje argumenty. T-RBMT 1. A QUARREL IS A SIMPLE CARD GAME FOR TWO PEOPLE 1.1. His critics hit the target straight. 1.2. If you fulfil this strategy, he will annihilate you. 1.3. He torpedoed all my arguments. G-NMT 1. THE BAND IS THE WAR 1.1. His criticism hit the target. 1.2. If you implement this strategy, he will crush you in the dust. 1.3. He torpedoed all my arguments. 2. HEALTH AND LIFE ARE UP; SICKNESS AND DEATH ARE DOWN (wersja wyjściowa: angielska) 2.1. He's at the peak of health. 2.2. He is in top shape. 2.3. He came down with the flu. T-RBMT 2. ZDROWIE I ŻYCIE NIE ŚPIĄ; CHOROBA I ŚMIERĆ SĄ NA DOLE 2.1. On jest w godzinach szczytu zdrowia. 2.2. On jest w maksymalnym kształcie. 2.3. Dostał grypy. G-NMT 2. ZDROWIE I ŻYCIE JEST; SZKODLIWOŚĆ I ŚMIERĆ 2.1. Jest w szczytowym stanie zdrowia. 2.2. Jest w najlepszym kształcie. 2.3. Zstąpił z grypą. 2. ZDROWIE TO GÓRA; CHOROBA I ŚMIERĆ TO DÓŁ (wersja wyjściowa: pol- ska) 2.1. Jest w szczytowej formie. 2.2. Jest w najwyższej formie. 2.3. Zmogła go grypa. T-RBMN 2. A HEALTH IS HIGH NOTES; ILLNESS AND THE DEATH ARE LOW NOTES 2.1. He is in the top tin. 2.2. He is in the highest form. 2.3. Influenza overcame him. G-NMT 2. HEALTH IS HIGH; SICK AND DEATH IS DOWN 2.1. It is in its peak form. 2.2. It is in the highest form. 2.3. It was influenced by the flu. II. Idiomy/metafory obrazowe 1. „Najlepszym może rozwiązaniem jest metoda kija i marchewki: marchewką jest fakt otrzymywania zasiłku, a kijem jego niewielka wysokość i skrócony czas wypłacania, co zmusza do traktowania tej sytuacji jako przejściowej i poszukiwania pracy. " 12 T-RBMT Best is perhaps ending carrot and stick approach: a fact of receiving a benefit is a carrot, and with bat his little pitch and the shortened time of paying what is forcing to treat this situation as transitional and of job-hunt. G-NMT The best solution is the stick and carrot method: the carrot is the fact of receiving benefits, and the stick is its small height and reduced pay time, which forces you to treat this situation as a transitional and job search. 2. Zaczynają się schody (zaczynają się problemy, sytuacja staje sie trudna) „Wielce pożądaną formą tańca jest kiwanie się tudzież podskakiwanie w towarzystwie mężczyzny – i tu zaczynają się schody, ponieważ zdecydowanie brakuje mężczyzn, którzy potrafią fachowo kiwać się oraz podskakiwać, zwłaszcza w rytm muzyki. " 13 T-RBMT: Highly dribbling as well as jumping up in the company of the man are a desired form of the dance - and here stairs are beginning, since the determination is sorting men which are able professionally to dribble and to jump up, especially into the rhythm of the music. G-NMT: The most desirable form of dancing is jumping or bouncing in the company of a man - and here the stairs begin, because there are definitely no men who can expertly nod and jump, especially in the rhythm of music. III. Tłumaczenie „dosłownego" tekstu 12 http://sjp.pwn.pl/korpus/zrodlo/metoda-kija-i-marchewki;1072,4;10272.html. 13 http://sjp.pwn.pl/korpus/zrodlo/kiwanie-sie;241,2;10101.html. „Wstęp Ontologie stosowane jako wysoce sformalizowane modele wiedzy stanowią przedmiot zainteresowania przede wszystkim ekspertów w dziedzinie inżynierii informatycznej. Zagadnienie ontologii w systemach informatycznych wzbudziło także dyskusję naukową na gruncie lingwistyki, zwłaszcza lingwistyki języków specjalistycznych oraz terminologii, która jednak do tej pory nie została należycie zainicjowana w polskim środowisku badawczym. Niniejszy artykuł stanowi próbę rozważenia kwestii sposobu reprezentowania wiedzy przez ontologie w świetle antropocentrycznej teorii języków oraz antropocentrycznej teorii języków specjalistycznych." (A. Bajerowska 2017: 1). T-RBMT Admission Applied Ontologies as highly formalised models of the knowledge constitute the object of the interest above all of experts in the domain of computer engineering. The issue of ontology in computer systems aroused also scientific discussion on land of linguistics, especially a linguistics of specialist languages and the terminology however which so far properly wasn't initiated in the Polish research environment. The present article constitutes the attempt to consider the matter of the manner of the knowledge representation by ontologies in the light of the anthropocentric theory of languages and of the anthropocentric theory of specialist languages. G-NMT Admission Ontologies used as highly formalized knowledge models are of primary interest to experts in the field of computer engineering. The problem of ontology in information systems has also aroused scientific discussion on linguistics, especially linguistics of specialized languages and terminology, which, however, has not been properly initiated in the Polish research environment. This article is an attempt to consider the question of how knowledge is represented by ontologies in the light of anthropocentric theory of languages and the anthropocentric theory of specialized languages. IV. Idiomy – porównanie wyników tłumaczenia przez Google Translate w wersji statystycznej (G-SMT 2015), neuronowej (G-NMT 2017) oraz przez silnik oparty na regułach (Translatica PWN, T-RBMT 2015). 14 14 Ponieważ translator Google nie jest już dostępny w wersji SMT, dla potrzeb porównania wyników tłumaczenia starszego oprogramowania z wynikami oprogramowania w wersji opartej na sieciach neuronowych przykłady idiomów i ich tłumaczenia przez G-SMT 2015 oraz T-RBMT 2015 zaczęrpnąłem z pracy licencjackiej A. Szczepańczyk pt. „Tłumaczenie maszynowe wybranych typów idiomów przez translatory Translatica i Google Translate – analiza porównawcza". Zdania zawierające te idiomy pochodzą ze słowników internetowych: https://www.diki.pl/ oraz http://www.thefreedictionary.com/. Mieczysław NASIADKA 224 5. Wnioski Z przytoczonych przykładów dosyć jasno wynika, że translatory automatyczne ciągle nie radzą sobie z tłumaczeniem metafor w taki sposób, w jaki byśmy sobie tego życzyli. Zaskakujące jest też to, że gorzej tłumaczą metafory pojęciowe sformułowane w ogólnej i prostej formie, a dużo lepiej konkretne realizacje tych metafor, z tym, że – zachowując sens – tłumaczą je najczęściej dosłownie. Wydajniejszym i lepszym rozwiązaniem okazuje się przy tym system oparty na sieciach neuronowych, z pewnością w przypadku bardziej szczegółowych realizacji metafor pojęciowych, a należy zauważyć, że i badania nad systemami tego typu, i rynkowy „staż" systemów NMT są dużo krótsze niż systemów RBMT i SMT, wielokrotnie modernizowanych i ulepszanych na przestrzeni już ponad dwudziestu lat. Dlatego wydaje się, że przyszłość należy właśnie do systemów NMT, pomimo tego, że również z tłumaczeniem idiomów radzą sobie jeszcze słabo. Nadzieję należy pokładać w tym, że są one w powszechnym użyciu zaledwie od kilku miesięcy, a – jak twierdzą ich twórcy – ciągle się uczą. Już dzisiaj, jak pokazuje ostatni przykład, teksty niemetaforyczne tłumaczą popełniając bardzo niewiele błędów. Stare systemy RBMT, SMT i mieszane są za to ciągle niezastąpione przy tłumaczeniu idiomów, chociaż i one czasem się mylą (np. z powodu braku idiomu w bazie słownikowej systemu). Bibliografia Arnold, D. (2003), Why translation is difficult for computers, (w:) H. Somers (red.), Computers and translation: a translator's guide. Amsterdam and Philadelphia, 119–142. Bajerowska, A. (2017), Ontologie w systemach informatycznych jako reprezentacje wiedzy, (w:) „Lingwistyka Stosowana" 21: 1/2017, 1–8. (URL http://www.ls.uw.edu.pl/documents/7276721/0/Lingwistyka+Stosowana+21.pdf). [Pobrano 12.06.2017]. Bogucki, Ł. (2009), Tłumaczenie wspomagane komputerowo. Warszawa. Bondecka-Krzykowska, I., Informacja w informatyce cz. 1. Teoria komunikacji C. Shannona. (URL http://www.graniczne.amu.edu.pl/PPGWiki/attach/ InformacjaW1Prezentacja/teoria%20komunikacji%20Shannona.pdf). [Pobrano 29.03.2017]. Brown, L. (red.) (1993), The New Shorter Oxford English Dictionary on Historical Principles. New York. Brown, P.F./ V.J. Della Pietra/ S.A. Della Pietra/ R.L. Mercer (1993), The Mathematics of Statistical Machine Translation: Parameter Estimation. IBM T.J. Watson Research Center, Yorktown Heights, NY 10598. (URL http://www.aclweb.org/anthology/J93-2003). [Pobrano 10.04.2017]. Dunaj, B. (red.) (2001), Popularny słownik języka polskiego. Warszawa. Gajer, M. (2008), Wielojęzyczne systemy automatycznego przekładu oparte na metodzie wzorów translacyjnych. Kraków. Gantz, J./ D. Reinsel (2011), Extracting Value from Chaos, Sponsored by EMC Corporation. (URL https://www.emc.com/collateral/analyst-reports/idc-extractin g-value-from-chaos-ar.pdf). [Pobrano 03.04.2017]. Hejwowski, K. (2009), Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Warszawa. Hochreiter, S./ J. Schmidhuber (1997), Long Short-Term Memory, (w:) „Neural Computation" 9 (8), 1735–1780. (URL http://www.mitpressjournals.org/doi/ pdf/10.1162/neco.1918.104.22.1685). [Pobrano 08.04.2017]. Hutchins, J. (2004), Two precursors of machine translation: Artsrouni and Trojanskij, (w:) „International Journal of Translation" 16(1), 11–31. (URL http://www.hutchinsweb.me.uk/IJT-2004.pdf). [Pobrano 12.06.2017]. Kӧvecses, Z. (2002), Metaphor. A Practical Introduction. Oxford. Krzeszowski, T.P. (2006), Czy istnieją niemożliwe metafory? – kilka uwag o ograniczeniach metaforyzacji, (w:) G. Habrajska/ J. Ślósarska (red.), Kognitywizm w poetyce i stylistyce. Kraków, 37-46. Lakoff, G./ M. Johnson (1980), Metaphors We Live By. Chicago and London. Lakoff, G./ M. Johnson (1999), Philosophy in the Flesh: the embodied mind and its challenge to Western thought. New York. Lakoff, G./ M. Turner (1989), More than Cool Reason. A Field Guide to Poetic Metaphor. Chicago and London. Le, Q.V./ M. Schuster (2016), A Neural Network for Machine Translation, at Production Scale. (URL https://research.googleblog.com/2016/09/a-neuralnetwork-for-machine.html). [Pobrano 12.03.2017]. Marasek, K./ K. Wołk/ Ł. Brocki/ D. Korzinek (2014), Statystyczne tłumaczenie mowy polskiej. (URL https://www.google.pl/search?q=marasek+t%C5%82 umaczenie+statystyczne&ie=utf-8&oe=utf-8&client=ubuntu&channel=fs&gfe_r d=cr&ei=3ZJqWbWLDuOv8wfR4J3IAw&gws_rd=ssl). [Pobrano 01.02.2017]. Markiewicz, H. (1984), Wymiary dzieła literackiego. Kraków-Wrocław. McCulloch, W.S./ W. Pitts (1943), A Logical Calculus of the Ideas Immanent in Nervous Activity, (w:) „Bulletin of Mathematical Biophysics", Volume 5, 115133. (URL https://pdfs.semanticscholar.org/5272/8a99829792c3272043842 455f3a110e841b1.pdf). [Pobrano 18.03.2017]. Moses, Statistical Machine Translation System. (URL http://www.statmt.org/mo ses/?n=Moses.Background). [Pobrano 22.03.2017]. Moses, Statistical Machine Translation System. (URL http://www.statmt.org/moses/ index.php?n=Main.HomePage). [Pobrano 22.03.2017]. Moses, Statistical Machine Translation System. (URL http://www.statmt.org/moses/). [Pobrano 22.03.2017]. Nasiadka, M. (2016), Związki frazeologiczne w tłumaczeniu ustnym i automatycznym (maszynowym), Gdańsk. Artykuł pokonferencyjny. W druku. Och, F.J. (2003), Minimum error rate training in statistical machine translation, (w:) „Proceedings of the 41st Annual Meeting on Association for Computational Linguistics" 1. Sapporo, 160-167. (URL http://www.aclweb.org/anthology/P031021). [Pobrano 18.05.2017] Ping, K. (2011), Machine Translation, (w:) M. Baker/ G. Saldanha (red.), Routledge encyclopedia of translation studies. London and New York, 162-169. Pisarska, A. (1989), Creativity of Translators. The Translation of Metaphorical Expressions in Non-literary Texts. Poznań. Pisarska, A./ T. Tomaszkiewicz (1998), Współczesne tendencje przekładoznawcze. Poznań. Quah, C. K (2006), Translation and technology. Basingstoke. Rosenblatt, F. (1957), The perceptron, a perceiving and recognizing automaton (Project Para), (w:) Cornell Aeronautical Laboratory report. Buffalo, NY. Shannon, C.E. (1945), A Mathematical Theory of Cryptography. (URL https://www.iacr.org/museum/shannon/shannon45.pdf). [Pobrano 05.03.2017]. Shannon, C.E. (1948), A Mathematical Theory of Communication, (w:) „Bell System Technical Journal" 27 (3), 379–423. Shannon, C.E./W. Weaver (1949), The Mathematical Theory of Communication. Urbana and Chicago. Szczepańczyk, A. (2015), Tłumaczenie maszynowe wybranych typów idiomów przez translatory Translatica i Google Translate – analiza porównawcza. Praca licencjacka. Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej. Warszawa. Systran. (URL http://www.systransoft.com/systran/translation-technology/pureneural-machine-translation/). [Pobrano 20.05.2017]. Tsikarishvili, I. (2015), System statystycznego tłumaczenia automatycznego dla języka polskiego i gruzińskiego. Praca magisterska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Matematyki i Informatyki. Poznań. (URL https://psi.wmi.amu.edu.pl/uploads/Tsikarishvili-mgr-i.pdf). [Pobrano 01.04.2017]. Wu, Y./ M. Schuster/ Z. Chen (i in.) (2016), Google's Neural Machine Translation System: Bridging the Gap between Human and Machine Translation. (URL https://arxiv.org/pdf/1609.08144.pdf). [Pobrano 11.03.2017]. Yushkina, Y. (2017), Even better translations in Chrome, with one tap. (URL https://www.blog.google/products/chrome/even-better-translations-chrome-onetap/). [Pobrano 10.05.2017].	<urn:uuid:6daa27ce-7740-4e6b-9f14-9b3e046b2276>	finepdfs	4.15625	CC-MAIN-2024-51	http://alp.uw.edu.pl/wp-content/uploads/sites/315/2018/10/LS-23-16-Nasiadka.pdf	2024-12-09T23:36:54+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066053598.26/warc/CC-MAIN-20241209214559-20241210004559-00409.warc.gz	1,458,480	0.910505	0.99924	0.99924	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2809, 5780, 8666, 11667, 14870, 17771, 20972, 23474, 24826, 26887, 29606, 30461, 33220, 35976, 37125 ]	1	2
Tajemnica telekomunikacyjna w postępowaniu w sprawach o wykroczenia SZYMON MICHÓR Zakład Prawa Administracyjnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego 1 Prawo do prywatności stanowi niezbywalny aspekt przyrodzonej godności ludzkiej oraz jedno z praw człowieka. Jego przejawem, szczególnie istotnym we współczesnym społeczeństwie informacyjnym, jest tajemnica telekomunikacyjna. Związane jest to z dużą wrażliwością danych przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych oraz dotkliwymi dla użytkowników sieci skutkami ich ujawnienia. Ze względu na powyższe, korzystanie z tych informacji objęte jest daleko posuniętą reglamentacją, naruszenie zaś tej tajemnicy podlega surowej odpowiedzialności prawnej. Przede wszystkim należy wskazać na unormowania art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. 1 i art. 17 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych 2 . Wedle pierwszej regulacji każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego 1 Zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2. Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 z późn. zm. W dalszej części opracowania – Konwencja. 2 Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167. mieszkania i swojej korespondencji. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie ze względu na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Natomiast stosownie do art. art. 17 Paktu nikt nie może być narażony na samowolną lub bezprawną ingerencję w jego życie prywatne, rodzinne, dom czy korespondencję ani też na bezprawne zamachy na jego cześć i dobre imię, każdy zaś ma prawo do ochrony prawnej przed tego rodzaju ingerencjami i zamachami. Potwierdzenie powyższych zasad znalazło się w art. 49 i 51 ust. 1–2 i 5 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. 3 W myśl art. 49 zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony. Natomiast stosownie do art. 51 ust. 1 nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Natomiast wedle ust. 5 zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa. 2 W kontekście tajemnicy telekomunikacyjnej pojawia się wiele problemów związanych z określeniem granic ingerencji organów państwa w sferę prywatności jednostek oraz wypracowaniem standardów służących ocenie ich proporcjonalności. Standardy te zostały wypracowane na tle art. 8 Konwencji. Podnosi się, że doświadczenia współczesnych państw demokratycznych wskazują, że władza wykonawcza odpowiedzialna za bezpieczeństwo i porządek publiczny dysponuje środkami, których zastosowanie – w imię obrony porządku publicznego – może doprowadzić do zniszczenia instytucji demokratycznych i redukcji praw 3 Dz.U. Nr 78, poz. 483. obywatelskich. Dzieje się tak przy tym zarówno z uwagi na to, że poufność i brak zewnętrznej kontroli może prowadzić do nadmiernej autonomizacji czy subiektywizacji samego celu działalności oraz niezachowania w niej należytej wstrzemięźliwości przy wkraczaniu w prawa i wolności obywatelskie, jak też niekiedy sytuacja taka może wynikać z nadmiernie eksponowanych względów ideologicznych czy politycznych w działaniu egzekutywy. W konsekwencji bezpieczeństwo publiczne, jako dobro co do zasady usprawiedliwiające ograniczenie przez legislatora korzystania z wolności obywatelskich, wymaga zachowania proporcjonalności dopuszczalnego wkroczenia w imię ochrony bezpieczeństwa oraz sprawnego systemu kontroli zachowania tej proporcjonalności w praktyce 4 . Pozostające do dyspozycji władz publicznych środki pozwalają na daleko idącą ingerencję w prawo do prywatności; jeśli zatem nie zostanie zachowana proporcjonalność wyznaczająca miarę zakresu i procedury tej ingerencji, zdolna jest ona przekreślić nawet prawo do prywatności. Z uwagi na immanentny związek między prywatnością i godnością mogłoby to zagrozić godności jednostki, wręcz pozbawiając ją autonomii informacyjnej polegającej na ochronie każdej informacji i przyznaniu podstawowego znaczenia przesłance zgody osoby zainteresowanej na udostępnienie informacji 5 . Jednocześnie nie sposób nie wskazać na fakt, że – jak trafnie wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny – ustawodawca, konstruując przepis, który ingeruje głęboko w sferę prywatności jednostki, musi uwzględnić nie tylko zasady przyzwoitej legislacji, w tym zasadę dookreśloności i konkretności, ale także rozważyć proporcjonalność zastosowanego środka. Nie wystarczy, aby stosowane środki sprzyjały zamierzonym celom, ułatwiały ich osiągnięcie albo były wygodne dla władzy, która ma je wykorzystać do osiągnięcia tych celów. Środki te powinny 4 Tak Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt K 32/04, OTK ZU Seria A 2005, nr 11, poz. 132. W konkluzji Trybunał podniósł, iż „w przeciwnym razie środki ochrony tego bezpieczeństwa, w postaci legalnie dopuszczalnej działalności operacyjnej, same w sobie stwarzają zagrożenie dla tych wolności. Będzie tak wtedy, gdy – po pierwsze – wprowadzane ograniczenia będą arbitralne, nieproporcjonalne do ewentualnych zagrożeń i – po drugie – gdy będą one wyłączone (czy to prawnie, czy faktycznie) spod kontroli sprawowanej przez instytucje demokratyczne". 5 Ibidem; uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt K 4/04, OTK ZU Seria A 2005, nr 6, poz. 64. być bowiem godne państwa określanego jako demokratyczne i prawne 6 . Co więcej – nie wystarczy sama celowość, pożyteczność, taniość czy łatwość posługiwania się przez władzę – w odniesieniu do użytego środka. Resumując powiemy, że chodzi o zastosowanie środków niezbędnych w tym sensie, że będą one chronić określone wartości w sposób bądź w stopniu, które nie mogłyby być osiągnięte przy zastosowaniu innych środków, a jednocześnie powinny to być środki jak najmniej uciążliwe dla podmiotów, których prawo bądź wolność ulegają ograniczeniu 7 . Natomiast konieczność anonimizacji danych transmisyjnych wynika z prawa użytkowników do ochrony prywatności. Oczywiście dopuszczalne jest ograniczenie tego prawa ze względu na bezpieczeństwo państwa, obronność, bezpieczeństwo oraz porządek publiczny, niemniej musi być zachowana w takiej sytuacji zasada niezbędności, proporcjonalności i adekwatności ograniczenia ochrony prywatności do stwierdzonego zagrożenia 8 . 3 Deﬁ nicja pojęcia tajemnicy telekomunikacyjnej zawarta jest w art. art. 159 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne 9 . Zgodnie z tym unormowaniem stanowi ona tajemnicę komunikowania się w sieciach telekomunikacyjnych i obejmuje: 1) dane dotyczące użytkownika; 2) treść indywidualnych komunikatów; 3) dane transmisyjne, które oznaczają dane przetwarzane dla celów przekazywania komunikatów w sieciach telekomunikacyjnych lub naliczania opłat za usługi telekomunikacyjne, w tym dane lokalizacyjne, które oznaczają wszelkie dane przetwarzane w sieci telekomunikacyjnej 6 Por. uzasadnienie powołanego wyżej wyroku z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt K 4/04 oraz uzasadnienie wyroku z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt K 32/04. 7 Por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt K 32/04 oraz uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 października 2000 r., sygn. akt K 33/99, OTK ZU 2000, nr 6, poz. 188. 8 , Warszawa 2006, M. Rogalski, Zmiany w prawie telekomunikacyjnym. Komentarz teza do art. 165. 9 Dz.U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm. (w dalszej części opracowania – Pr. tel.). wskazujące położenie geograﬁ czne urządzenia końcowego użytkownika publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych; 4) dane o lokalizacji, które oznaczają dane lokalizacyjne wykraczające poza dane niezbędne do transmisji komunikatu lub wystawienia rachunku; 5) dane o próbach uzyskania połączenia między określonymi zakończeniami sieci telekomunikacyjnej. Jednocześnie ustawodawca zakazał zapoznawania się, utrwalania, przechowywania, przekazywania lub innego wykorzystywania treści lub danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną przez osoby inne niż nadawca i odbiorca komunikatu, chyba że: 1) będzie to przedmiotem usługi lub będzie niezbędne do jej wykonania; 2) nastąpi za zgodą nadawcy lub odbiorcy, których dane te dotyczą; 3) dokonanie tych czynności jest niezbędne w celu rejestrowania komunikatów i związanych z nimi danych transmisyjnych, stosowanego w zgodnej z prawem praktyce handlowej dla celów zapewnienia dowodów transakcji handlowej lub celów łączności w działalności handlowej; 4) będzie to konieczne z innych powodów przewidzianych ustawą lub przepisami odrębnymi (art. 159 ust. 2). Z wyjątkiem przypadków określonych ustawą, ujawnianie lub przetwarzanie treści albo danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną narusza obowiązek zachowania tajemnicy telekomunikacyjnej (art. 159 ust. 3). Jednocześnie należy jednak wskazać na fakt, iż przepisów art. 159 ust. 2 i 3 Pr. tel. nie stosuje się do komunikatów i danych ze swojej istoty jawnych, z przeznaczenia publicznych lub ujawnionych postanowieniem sądu, postanowieniem prokuratora lub na podstawie odrębnych przepisów. Obowiązek zachowania tajemnicy telekomunikacyjnej ustawodawca nałożył na podmiot uczestniczący w wykonywaniu działalności telekomunikacyjnej w sieciach publicznych oraz podmioty z nim współpracujące 10 . Jednocześnie, co do zasady, treści lub dane objęte tajemnicą telekomunikacyjną mogą być zbierane, utrwalane, przechowywane, opracowywane, zmieniane, usuwane lub udostępniane 11 tylko wówczas, gdy 10 Art. 160 ust. 1 Pr. tel. 11 Ustawodawca określa te czynności przetwarzaniem – art. 161 ust. 1 Pr. tel. czynności te dotyczą usługi świadczonej użytkownikowi albo są niezbędne do jej wykonania. Przetwarzanie w innych celach jest dopuszczalne jedynie na podstawie przepisów ustawowych. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obowiązki operatorów publicznej sieci telekomunikacyjnej oraz dostawców publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych przetwarzających dane transmisyjne dotyczące abonentów i użytkowników końcowych związane z realizacją przez uprawnione organy zadań i obowiązków na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wedle art. 165 ust. 1 zd. 1 Pr. tel. są oni obowiązani przechowywać przez okres 2 lat dane transmisyjne dotyczące abonentów i użytkowników końcowych. Nadto, zgodnie z art. 166 ust. 5 w związku z art. 166 ust. 1 Pr. tel., dane o lokalizacji dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych udostępnia się na żądanie uprawnionych podmiotów właściwych w sprawach obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego, w zakresie i na warunkach określonych w przepisach odrębnych. 4 W punkcie 11 preambuły do dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) 12 wskazano, że państwa członkowskie mogą zgodnie z prawem przejmować dane w łączności elektronicznej lub podejmować inne środki, jeżeli jest to konieczne dla któregokolwiek z tych celów, jednakże musi to być zgodne z Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dla której wykładnię stanowi orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Środki tego rodzaju muszą być również właściwe, współmierne do zamierzonego celu i niezbędne w ramach społeczeństwa demokratycznego oraz powinny podlegać stosownym zabezpieczeniom zgodnie z Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. 12 Dziennik Urzędowy L 201 z 31 lipca 2002, s. 37 i n. Konsekwencją tego jest unormowanie art. 15 ust. 1 powyższej dyrektywy, zgodnie z którym Państwa Członkowskie mogą uchwalić akty o charakterze ustawowym w celu ograniczenia praw i obowiązków przewidzianych w art. 5, 6, art. 8 ust. 1–4, i art. 9 dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób ﬁ zycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych 13 , gdy takie ograniczenia stanowią środki niezbędne, właściwe i proporcjonalne w ramach społeczeństwa demokratycznego do zapewnienia bezpieczeństwa narodowego (i.e. bezpieczeństwa państwa), obronności, bezpieczeństwa publicznego oraz zapobiegania, dochodzenia, wykrywania i karania przestępstw kryminalnych lub niedozwolonego używania systemów łączności elektronicznej, jak określono w art. 13 ust. 1 dyrektywy 95/46/WE. W tym celu państwa członkowskie mogą m.in. uchwalić środki ustawodawcze przewidujące przechowywanie danych przez określony czas uzasadnione na podstawie zasad ustanowionych w tym ustępie. Wszystkie środki określone w niniejszym ustępie są zgodne z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego, w tym zasadami określonymi w art. 6 ust. 1 i 2 Traktatu o Unii Europejskiej. 5 Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na regulacje zawarte w kodeksie postępowania karnego 14 . Uregulowano w nim bowiem w sposób odrębny uzyskiwanie przez sąd danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną (por. art. 218 § 1 k.p.k. i art. 237 i n. k.p.k.). Zapewniono przy tym szczególne gwarancje procesowe dla abonentów. Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.k. urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunikacyjną, urzędy celne oraz instytucje i przedsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać sądowi lub prokuratorowi, na żądanie zawarte w postanowieniu, korespondencję i przesyłki oraz wykaz połączeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, z uwzględnieniem czasu ich do- 13 Dziennik Urzędowy L 281 z 23 listopada 1995, s. 31 i n. 14 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego, Dz.U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm. konania i innych danych związanych z połączeniem lub przekazem, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej lub innego przekazu informacji, jeżeli mają znaczenie dla toczącego się postępowania. Tylko sąd lub prokurator mają prawo je otwierać lub zarządzić ich otwarcie. Wedle § 2 tego przepisu postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się adresatom korespondencji oraz abonentowi telefonu lub nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych przekazów informacji został wydany. Doręczenie postanowienia może być odroczone na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Natomiast wedle postanowień art. 237 § 1 k.p.k. po wszczęciu postępowania sąd na wniosek prokuratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych w celu wykrycia i uzyskania dowodów dla toczącego się postępowania lub zapobieżenia popełnieniu nowego przestępstwa. W myśl § 2 tego przepisu w wypadkach niecierpiących zwłoki kontrolę i utrwalanie rozmów telefonicznych może zarządzić prokurator, który obowiązany jest zwrócić się w terminie 3 dni do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie postanowienia. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dni na posiedzeniu bez udziału stron. Co istotne – kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy toczące się postępowanie lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy najcięższych przestępstw, enumeratywnie wymienionych w art. 237 § 3 k.p.k., takich jak np. zabójstwa, handlu ludźmi czy też uprowadzenia osoby. Zestawienie tych czynów z wykroczeniami razi niewspółmiernością szkodliwości tych ostatnich. Z tym większą rozwagą należy zatem zastanowić się nad dopuszczalnością naruszenia w tych przypadkach tajemnicy telekomunikacyjnej. Nadto należy wskazać na regulację art. 20c ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji 15 , zgodnie z którym dane identyﬁ kujące abonenta, zakończenia sieci lub urządzenia telekomunikacyjnego, między którymi wykonano połączenie, oraz dane dotyczące uzyskania lub próby uzyskania połączenia między określonymi urządzeniami telekomunikacyjnymi lub zakończeniami sieci, a także okoliczności i rodzaj wykonywanego połączenia, mogą być ujawnione Policji oraz przetwarzane przez Policję – co wymaga szczególnego podkreślenia – wyłącznie w celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw. 15 Tekst jedn. z 2007 r., Dz.U. Nr 43, poz. 277 z późn. zm. 6 Odnosząc powyższe uwagi do postępowania w sprawach o wykroczenia, należy stwierdzić, iż brak w nim odrębnej regulacji umożliwiającej uzyskiwanie danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną. Nie sposób natomiast uznać, że w sprawie o wykroczenie abonentowi przysługiwałaby mniejsza ochrona niż w sprawie karnej. Określając dopuszczalność uzyskania w sprawie o wykroczenie danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną, należy zatem mieć na względzie wskazane wcześniej ograniczenia w dostępie do niej, a nadto fakt, że pomimo licznych odesłań do k.p.k. w k.p.w. brak odesłania do regulacji umożliwiających uzyskanie danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną, w tym choćby do treści art. 218 § 2 k.p.k., który umożliwiałby uzyskanie wykazu rozmów telefonicznych. Nie sposób również nie wskazać na charakter spraw wykroczeniowych, które ze swej istoty są sprawami o mniejszej społecznej szkodliwości, często wręcz błahymi – a co za tym idzie – ingerencja w prawa i swobody obywatelskie w tych sprawach powinna przybierać łagodniejszy wymiar, co znajduje odzwierciedlenie w regulacjach samego kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Mając na względzie wskazane regulacje, a także fakt, iż ograniczenia praw i wolności obywatelskich mogą mieć źródła jedynie ustawowe, nie można ich interpretować w sposób rozszerzający. Nadto uwzględniając unormowania prawa wspólnotowego należy stwierdzić, iż w sprawach o wykroczenia nie jest dopuszczalne żądanie danych objętych tajemnicą telekomunikacyjną. Nie można bowiem stosować ogólnych zasad dotyczących zbierania materiału dowodowego czy to przez organy ścigania, czy to przez sąd w sytuacji, gdy ograniczenie tych ogólnych zasad wynika z przepisów szczególnych, takich jak przede wszystkim kodeks postępowania karnego, czy też ustawa o Policji. Założenie takie byłoby bowiem sprzeczne z zasadami wykładni systemowej i funkcjonalnej, a nadto stanowiłoby zaprzeczenie założenia racjonalnego prawodawcy oraz godziłoby w zasady praworządności oraz proporcjonalności.	<urn:uuid:a61038ef-aa76-4fcb-bd36-2065bff8eeed>	finepdfs	3.59375	CC-MAIN-2021-25	https://bcn.wuwr.pl/nkp/article/download/7962/7595/	2021-06-14T12:14:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-25/segments/1623487612154.24/warc/CC-MAIN-20210614105241-20210614135241-00423.warc.gz	132,435,869	0.999987	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1277, 3342, 5949, 8077, 10181, 12213, 14385, 16845, 18862 ]	1	0
Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia ZAMAWIAJĄCY: Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. Sikorskiego 3 w Czaplinku, reprezentowana przez Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku, ul. Mickiewicza 5, 78-550 Czaplinek Zarządcę nieruchomości wspólnej, tel. 509 900 132, e-mail: firstname.lastname@example.org zaprasza do złożenia oferty w postępowaniu prowadzonym w trybie zapytania ofertowego, na zadanie pn. „Modernizacja energetyczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku" SPIS TREŚCI : Rozdział I Forma oferty; Rozdział II Zmiana, wycofanie i zwrot oferty; Rozdział III Wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia; Rozdział IV Jawność postępowania; Rozdział V Podstawy wykluczenia. Warunki udziału w postępowaniu. Dokumenty; Rozdział VI Wykonawcy zagraniczni; Rozdział VII Termin wykonania zamówienia, rękojmia; Rozdział VIII Wadium Rozdział IX Wyjaśnienia treści siwz i jej modyfikacja oraz sposób porozumiewania się wykonawców z zamawiającym; Rozdział X Sposób obliczenia ceny oferty; Rozdział XI Składanie i otwarcie ofert; Rozdział XII Wybór oferty najkorzystniejszej; Rozdział XIII Zawarcie umowy, zabezpieczenie należytego wykonania umowy; Rozdział XIV Opis przedmiotu zamówienia. Załączniki: Załącznik nr 1 formularz oferty Załącznik nr 2 oświadczenie o braku podstaw wykluczenia wykonawcy Załącznik nr 3 oświadczenie o spełnianiu warunków udziału i podmiotach trzecich Załącznik nr 4 przykładowy wzór pisemnego zobowiązania podmiotu trzeciego Załącznik nr 5 przykładowy wykaz robót Załącznik nr 6 wzór umowy Załącznik nr 7 przedmiary robót Załącznik nr 8 dokumentacja techniczna Załącznik nr 9 oświadczenie o braku powiązań kapitałowych ROZDZIAŁ I Forma oferty 1. Na ofertę składają się: oświadczenie wykonawcy co do spełnienia na rzecz zamawiającego określonego w niniejszej siwz świadczenia, w zadeklarowany sposób i za oferowaną cenę składane na formularzu oferty oraz wszystkie pozostałe wymagane dokumenty (w tym oświadczenia, załączniki itp.) zgodnie z rozdziałem V specyfikacji istotnych warunków zamówienia (siwz). 2. Wykonawcy sporządzą oferty zgodnie z wymaganiami siwz. 3. Oferta cenowa musi być sporządzona na formularzu oferty, według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do siwz. 4. Oferta musi być sporządzona czytelnie, w języku polskim. 5. Oferta musi być podpisana przez osoby upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu wykonawcy. Pełnomocnictwo do podpisania oferty musi być dołączone do oferty, o ile nie wynika ono z innych dokumentów złożonych przez wykonawcę. 6. Zaleca się, aby wszystkie strony oferty były ponumerowane. Ponadto, wszelkie miejsca, w których wykonawca naniósł zmiany, muszą być przez niego parafowane. 7. Wykonawca składa tylko jedną ofertę. 8. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert wariantowych. 9. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych. 10. Wykonawca ponosi wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty. 11. Zaleca się, aby wykonawca, który będzie składał ofertę osobiście, drogą pocztową lub kurierem, zamieścił ofertę w zewnętrznej i wewnętrznej kopercie z tym, że: 1) zewnętrzna koperta powinna być oznaczona w następujący sposób: Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku, ul. Mickiewicza 5, 78-550 Czaplinek, zapytanie ofertowe na „Modernizacja energetyczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku" oraz „nie otwierać przed 07.06.2021 r., godz. 13.15" – bez nazwy i pieczątki wykonawcy; 2) koperta wewnętrzna powinna zawierać ofertę i być zaadresowana na wykonawcę, tak aby można było odesłać ofertę w przypadku jej wpłynięcia po terminie. 12. Jeżeli oferta wykonawcy nie będzie oznaczona w sposób wskazany w pkt 11, zamawiający nie będzie ponosić żadnej odpowiedzialności za nieterminowe wpłynięcie oferty. Zamawiający nie będzie ponosić odpowiedzialności za nieterminowe złożenie oferty w szczególności w sytuacji, gdy oferta nie zostanie złożona w siedzibie zamawiającego wskazanej w pkt 11 ppkt 1). ROZDZIAŁ II Zmiana, wycofanie i zwrot oferty 1. Wykonawca może wprowadzić zmiany oraz wycofać złożoną przez siebie ofertę przed terminem składania ofert. 1) w przypadku wycofania oferty, wykonawca składa pisemne oświadczenie, że ofertę swą wycofuje, w zamkniętej kopercie zaadresowanej jak w Rozdziale I pkt 11 ppkt 1 z dopiskiem „wycofanie", 2) w przypadku zmiany oferty, wykonawca składa pisemne oświadczenie, iż ofertę swą zmienia, określając zakres i rodzaj tych zmian a jeśli oświadczenie o zmianie pociąga za sobą konieczność wymiany czy też przedłożenia nowych dokumentów – wykonawca winien dokumenty te złożyć. Powyższe oświadczenie i ew. dokumenty należy zamieścić w kopercie wewnętrznej i zewnętrznej, oznaczonych jak w Rozdziale I pkt 11 ppkt 1) i 2) przy czym koperta zewnętrzna powinna mieć dopisek „zmiany". 2. Wykonawca nie może wprowadzić zmian do oferty oraz wycofać jej po upływie terminu składania ofert. 3. W przypadku złożenia oferty po terminie zamawiający niezwłocznie zwraca ofertę wykonawcy. ROZDZIAŁ III Wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia 1. Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu albo do reprezentowania ich w postępowaniu i zawarcia umowy. 2. Pełnomocnictwo, o którym mowa w pkt 1 należy dołączyć do oferty. 3. Wszelką korespondencję w postępowaniu zamawiający kieruje do pełnomocnika. 4. Oferta wspólna musi być sporządzona zgodnie z siwz. 5. Sposób składania dokumentów przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia został określony w Rozdziale V siwz. 6. Wspólnicy spółki cywilnej są wykonawcami wspólnie ubiegającymi się o udzielenie zamówienia i mają do nich zastosowanie zasady określone w pkt 1 – 5. 7. Przed podpisaniem umowy wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia będą mieli obowiązek przedstawić zamawiającemu umowę konsorcjum, zawierającą, co najmniej: 1) zobowiązanie do realizacji wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego obejmującego swoim zakresem realizację przedmiotu zamówienia, 2) określenie zakresu działania poszczególnych stron umowy, 3) czas obowiązywania umowy, który nie może być krótszy, niż okres obejmujący realizację zamówienia oraz czas trwania gwarancji jakości i rękojmi. ROZDZIAŁ IV Jawność postępowania 1. Zamawiający prowadzi protokół postępowania. 2. Protokół postępowania wraz z załącznikami jest jawny. Załączniki do protokołu udostępnia się na wniosek, po dokonaniu wyboru najkorzystniejszej oferty lub unieważnieniu postępowania, z tym że oferty udostępnia się od chwili ich otwarcia. 3. Przekazanie protokołu lub załączników następuje przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. 4. Bez zgody zamawiającego wnioskodawca w trakcie wglądu do protokołu lub załączników w miejscu wyznaczonym przez zamawiającego nie może samodzielnie kopiować lub utrwalać za pomocą urządzeń lub środków technicznych służących do utrwalania obrazu treści złożonych ofert. 5. W przypadku protokołu lub załączników sporządzonych w postaci papierowej, jeżeli z przyczyn technicznych znacząco utrudnione jest udostępnienie tych dokumentów przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, w szczególności z uwagi na ilość żądanych do udostępnienia dokumentów, zamawiający informuje o tym wnioskodawcę i wskazuje sposób, w jaki mogą być one udostępnione. 6. Jeżeli udostępnianie protokołu lub załączników będzie się wiązało z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów, związanych z wskazanym przez wnioskodawcę sposobem udostępniania lub koniecznością przekształcenia protokołu lub załączników koszty te pokrywa wnioskodawca. 7. Nie ujawnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania ofert zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. 8. W przypadku zastrzeżenia informacji wykonawca ma obowiązek wydzielić z oferty, w formie osobnego pakietu, informacje stanowiące tajemnicę jego przedsiębiorstwa. Pakiet ten ma być wyraźnie oznaczony „Tajemnice przedsiębiorstwa - nie udostępniać innym uczestnikom postępowania. Informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji". 9. W sytuacji, gdy wykonawca zastrzeże w ofercie informacje, które nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa lub są jawne na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych lub odrębnych przepisów, informacje te będą podlegały udostępnieniu na takich samych zasadach, jak pozostałe niezastrzeżone dokumenty. 10. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej „RODO", zamawiający informuje, że: 1) administratorem i podmiotem przetwarzającym wszelkie dane osobowe osób fizycznych związanych z niniejszym postępowaniem jest Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. Sikorskiego 3 w Czaplinku, ul. Mickiewicza 5, 78-550 Czaplinek, reprezentowana przez Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej LokatorskoWłasnościowej „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku – Zarządcy nieruchomości wspólnej. 2) dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia pn. „Modernizacja energetyczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku". 3) odbiorcami ww. danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w celu wyłonienia wykonawcy zadania. 4) ww. dane osobowe będą przechowywane, przez okres 4 lat od dnia zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeżeli czas trwania umowy przekracza 4 lata, okres przechowywania obejmuje cały czas trwania umowy. 5) obowiązek podania danych osobowych jest wymogiem związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia. 6) w odniesieniu do danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany, stosownie do art. 22 RODO. 7) osoba fizyczna, której dane osobowe dotyczą posiada: a) na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do ww. danych osobowych; b) na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania ww. danych osobowych; c) na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO; d) prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy RODO. 8) osobie fizycznej, której dane osobowe dotyczą nie przysługuje: a) w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych; b) prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO; c) na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO. 9) Informuję ponadto, iż na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej postępowanie o udzielenie zamówienia jest jawne, a dane podane w złożonej ofercie, z zastrzeżeniem zapisów pkt. 7 Rozdz. IV SIWZ, mogą zostać upublicznione na stronie i internetowej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku www.osiedlewieszczow.pl Wyjaśnienie: skorzystanie z prawa do sprostowania nie może skutkować zmianą wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ani zmianą postanowień umowy w zakresie niezgodnym z Ustawą oraz nie może naruszać integralności protokołu oraz jego załączników. **Wyjaśnienie: prawo do ograniczenia przetwarzania nie ma zastosowania w odniesieniu do przechowywania, w celu zapewnienia korzystania ze środków ochrony prawnej lub w celu ochrony praw innej osoby fizycznej lub prawnej, lub z uwagi na ważne względy interesu publicznego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego. Rozdział V Podstawy wykluczenia. Warunki udziału w postępowaniu. Dokumenty. 1. O udzielenie zamówienia nie może ubiegać się wykonawca: 1) w stosunku do którego otwarto likwidację, w zatwierdzonym przez sąd układzie w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest przewidziane zaspokojenie wierzycieli przez likwidację jego majątku lub sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 332 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne lub którego upadłość ogłoszono, z wyjątkiem wykonawcy, który po ogłoszeniu upadłości zawarł układ zatwierdzony prawomocnym postanowieniem sądu, jeżeli układ nie przewiduje zaspokojenia wierzycieli przez likwidację majątku upadłego, chyba że sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. 3) który naruszy obowi zki dotycz ce p atno ci podatków, op at lub sk adek na ł ą ą ł ś ł ł ubezpieczenie spo eczne lub zdrowotne. ł 2) który jest powi zany kapita owo lub osobowo z Zamawiaj cym zgodnie z pkt 8 Rozdzia u ą ł ą ł V siwz. 2. Ponadto o udzielenie zamówienia może się ubiegać wykonawca, który spełnia poniżej określone warunki udziału w postępowaniu dotyczące: 1) sytuacji ekonomicznej lub finansowej: Minimalny poziom zdolności: - zamawiający uzna, że wykonawca znajduje się w sytuacji ekonomicznej lub finansowej zapewniającej należyte wykonanie zamówienia, jeżeli wykonawca wykaże, że posiada środki finansowe lub zdolność kredytową w wysokości nie niższej niż 50 000,00 zł W przypadku składania oferty wspólnej ww. warunek Wykonawcy mogą spełniać łącznie 2) zdolności technicznej lub zawodowej: Minimalny poziom zdolności: - zamawiający uzna, że wykonawca posiada wymagane zdolności techniczne lub zawodowe zapewniające należyte wykonanie zamówienia, jeżeli wykonawca wykaże, że wykonał należycie w okresie ostatnich pięciu lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie: - minimum dwie roboty budowlane polegające na budowie, przebudowie lub remoncie obiektu kubaturowego o wartości nie mniejszej niż 100 000,00 zł brutto każda. W przypadku składania oferty wspólnej ww. warunek musi spełniać co najmniej jeden z wykonawców w całości. W przypadku, gdy wykonawca polega na zdolnościach technicznych i zawodowych podmiotów trzecich powyższe zastrzeżenie dotyczy również tych podmiotów. W przypadku, gdy jakakolwiek wartość wykazana przez wykonawcę w celu wykazania spełniania warunku udziału w postępowaniu wyrażona będzie w walucie obcej, zamawiający przeliczy wartość na walutę polską w oparciu o średni kurs walut NBP, dla danej waluty, z daty wszczęcia postępowania. Jeżeli w tym dniu nie będzie opublikowany średni kurs NBP, zamawiający przyjmie kurs średni z ostatniej tabeli przed wszczęciem postępowania. 3. Oświadczenie o braku podstaw wykluczenia wykonawcy oraz oświadczenie o spełnianiu warunków udziału i podmiotach trzecich: 1) W celu wstępnego potwierdzenia, że wykonawca nie podlega wykluczeniu, z powodów określonych w pkt 1 wykonawca dołącza do oferty aktualne na dzień składania ofert oświadczenie o braku podstaw wykluczenia wykonawcy, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do siwz. 2) W celu wstępnego potwierdzenia, że wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu, o których mowa w pkt 2 oraz podmioty trzecie, na zasobach których wykonawca polega spełniają warunki udziału w postępowaniu oraz nie zachodzą wobec nich podstawy wykluczenia, wykonawca dołącza do oferty aktualne na dzień składania ofert oświadczenie o spełnianiu warunków udziału i podmiotach trzecich, według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do siwz. 3) W przypadku wspólnego ubiegania się o zamówienie przez wykonawców, ww. oświadczenie o braku podstaw wykluczenia wykonawcy składa każdy z wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie natomiast oświadczenie o spełnianiu warunków udziału i podmiotach trzecich składa pełnomocnik wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie. 4) W przypadku wspólnego ubiegania się o zamówienie przez wykonawców oświadczenia, o których mowa w ppkt 1) i 2) potwierdzają spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw wykluczenia w zakresie, w którym każdy z wykonawców wykazuje spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub brak podstaw wykluczenia. 5) Wykonawca, który powołuje się na zasoby innych podmiotów, w celu wykazania braku istnienia wobec nich podstaw wykluczenia oraz spełniania w zakresie, w jakim powołuje się na ich zasoby, warunków udziału w postępowaniu zamieszcza informacje o tych podmiotach w oświadczeniu, o którym mowa w ppkt 2). 4. Potencjał podmiotu trzeciego: 1) Wykonawca może w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu, polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nim stosunków prawnych. 2) Wykonawca, który polega na zdolnościach lub sytuacji innych podmiotów, musi udowodnić zamawiającemu, że realizując zamówienie, będzie dysponował niezbędnymi zasobami tych podmiotów, w szczególności przedstawiając zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji zamówienia. 3) W odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, wykonawcy mogą polegać na zdolnościach innych podmiotów, gdy podmioty te zrealizują roboty budowlane, do realizacji których te zdolności są wymagane. 4) Jeżeli wykonawca polega na zasobach innych podmiotów na zasadach, o których mowa w ppkt 1), zamawiający wymaga od wykonawcy przedstawienia, na wezwanie, o którym mowa w Rozdziale V pkt 5 w odniesieniu do tych podmiotów dokumentów, o których mowa w Rozdziale V pkt 5 ppkt 1 siwz. 5. Zamawiający wezwie wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni, aktualnych na dzień złożenia oświadczeń i/lub dokumentów na potwierdzenie, że: 1) Wykonawca nie podlega wykluczeniu z postępowania, z powodów określonych w pkt 1, tj.: a) odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu potwierdzenia braku podstaw wykluczenia. W przypadku oferty wspólnej ww. odpis składa każdy z wykonawców składających ofertę wspólną. Ww. dokument należy złożyć w oryginale lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem. 2) Wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu, o których mowa w pkt 2, tj.: a) informacja banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo – kredytowej potwierdzająca wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową wykonawcy, w okresie nie wcześniejszym niż 1 miesiąc przed upływem terminu składania ofert. W przypadku składania oferty wspólnej ww. dokument składa ten/ci z wykonawców składających ofertę wspólną, który/którzy w ramach konsorcjum będzie/będą odpowiadał/odpowiadali za spełnienie tego warunku. Ww. dokument należy złożyć w oryginale lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem. b) wykaz robót budowlanych (według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do siwz) wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich pięciu lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty, miejsca wykonania i podmiotów, na rzecz których roboty te zostały wykonane. W przypadku składania oferty wspólnej wykonawcy składający ofertę wspólną składają jeden wspólny ww. wykaz. 3) Oferowane roboty budowlane odpowiadają określonym wymaganiom, tj.: - opis materiałów i produktów równoważnych – jeżeli wykonawca przewiduje ich zastosowanie (w przypadku, o którym mowa w Rozdziale XIV pkt 3 ppkt 3.6. siwz). W przypadku składania oferty wspólnej wykonawcy składający ofertę wspólną składają jeden wspólny ww. dokument. 2. Jeżeli z uzasadnionej przyczyny wykonawca nie może złożyć wymaganych przez zamawiającego dokumentów dotyczących sytuacji ekonomicznej lub finansowej (dokumenty wymienione w ppkt 2) lit. a), zamawiający dopuszcza złożenie przez wykonawcę innego dokumentu, który w wystarczający sposób potwierdza spełnianie opisanego przez zamawiającego warunku udziału w postępowaniu. 3. Dokumenty wymagane przez zamawiającego, które należy dołączyć do oferty: 1) formularz oferty zgodnie z Rozdziałem I pkt 3 siwz; W przypadku składania oferty wspólnej należy złożyć jeden wspólny formularz. Ww. formularz należy złożyć w oryginale. 2) oświadczenie, zgodnie z Rozdziałem V pkt 3 ppkt 1) siwz; W przypadku składania oferty wspólnej ww. oświadczenie składa każdy z wykonawców składających ofertę wspólną. Ww. oświadczenie należy złożyć w oryginale. 3) oświadczenie, zgodnie z Rozdziałem V pkt 3 ppkt 2) siwz; W przypadku składania oferty wspólnej należy złożyć jeden wspólny formularz. Ww. oświadczenie należy złożyć w oryginale. 4) zobowiązanie podmiotu trzeciego, zgodnie z Rozdziałem V pkt 4 ppkt 2 siwz, jeżeli wykonawca w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu, zamierza polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów; wzór przykładowego pisemnego zobowiązania podmiotu trzeciego stanowi załącznik nr 4 do siwz; Ww. oświadczenie należy złożyć w oryginale lub kopii notarialnie poświadczonej. 5) odpowiednie pełnomocnictwa tylko w sytuacjach określonych w Rozdziale I pkt 5 zdanie 2 siwz lub w przypadku składania oferty wspólnej (Rozdział III pkt 1 siwz); Ww. pełnomocnictwa należy złożyć w oryginale lub kopii notarialnie poświadczonej. 6) Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych lub osobowych, o którym mowa w Rozdziale V pkt 8 siwz. W przypadku składania oferty wspólnej ww. oświadczenie składa każdy z wykonawców składających ofertę wspólną. Ww. oświadczenie należy złożyć w oryginale. 4. Powiązania kapitałowe i osobowe z Zamawiającym: 1) W celu uniknięcia konfliktu interesów zamówienie nie będzie udzielane podmiotom powiązanym z Zamawiającym osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Zamawiającym lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu Zamawiającego lub osobami wykonującymi w imieniu Zamawiającego czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a Wykonawcą, polegające w szczególności na: a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej, b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa, c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika, d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. 2) Potwierdzeniem braku powiązań kapitałowych lub osobowych jest złożenie przez Wykonawcę oświadczenia o braku występowania ww. powiązań (według wzoru stanowiącego załącznik nr 9 do siwz). 3) W przypadku składania oferty wspólnej ww. oświadczenie składa każdy z wykonawców składających ofertę wspólną. 4) Ww. oświadczenie należy złożyć w oryginale. 5. Zasady dotyczące składania oświadczeń i dokumentów oraz ich forma i język. 1) Poświadczenia za zgodność z oryginałem dokonuje odpowiednio wykonawca (osoba lub osoby uprawnione do reprezentowania wykonawcy), podmiot, na którego zdolnościach lub sytuacji polega wykonawca (podmiot trzeci), wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego, w zakresie dokumentów, które każdego z nich dotyczą. 2) Poświadczenie za zgodność z oryginałem następuje w formie pisemnej lub w formie elektronicznej i poprzedzone jest dopiskiem „za zgodność z oryginałem". 3) Dokumenty sporządzone w języku obcym są składane wraz z tłumaczeniem na język polski. 4) W przypadku wskazania przez wykonawcę dostępności oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w Rozdziale V pkt 5 siwz, w formie elektronicznej pod określonymi adresami internetowymi ogólnodostępnych i bezpłatnych baz danych, zamawiający pobierze samodzielnie z tych baz danych wskazane przez wykonawcę oświadczenia lub dokumenty. 5) W przypadku, o którym mowa w ppkt 4) zamawiający będzie żądał od wykonawcy przedstawienia tłumaczenia na język polski wskazanych przez wykonawcę i pobranych samodzielnie przez zamawiającego dokumentów. 6) Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może na każdym etapie postępowania wezwać wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających, że nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu, a jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio oświadczenia lub dokumenty nie są już aktualne, do złożenia aktualnych oświadczeń lub dokumentów. 7) Jeżeli wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w rozdz. V pkt 3 siwz, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w rozdz. V pkt 5 siwz, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wezwie do ich złożenia, uzupełnienia, poprawienia w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia oferta wykonawcy będzie podlegać odrzuceniu albo konieczne będzie unieważnienie postępowania. 8) Jeżeli wykonawca nie złożył wymaganych pełnomocnictw albo złożył wadliwe pełnomocnictwa, zamawiający wezwie do ich złożenia w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia oferta wykonawcy podlegać będzie odrzuceniu albo konieczne będzie unieważnienie postępowania. 9) W przypadku wątpliwości zamawiający wezwie, w wyznaczonym przez siebie terminie, do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń i dokumentów, o których mowa w rozdz. V pkt 5 siwz. 10) UWAGA! Zamawiający najpierw dokona oceny ofert, a następnie zbada, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu. 11) Jeżeli wykonawca, o którym mowa w ppkt 10), uchyla się od zawarcia umowy zamawiający może zbadać, czy nie podlega wykluczeniu oraz czy spełnia warunki udziału w postępowaniu wykonawca, który złożył ofertę najwyżej ocenioną spośród pozostałych ofert. ROZDZIAŁ VI Wykonawcy zagraniczni 1. Jeżeli Wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zamiast dokumentów, o których mowa w Rozdziale V pkt 5 ppkt 1 siwz składa dokument lub dokumenty wystawione w kraju, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, potwierdzające odpowiednio, że: a) nie otwarto jego likwidacji ani nie ogłoszono upadłości. 2. Dokumenty, o których mowa w Rozdz. VI pkt 1 lit. a) siwz powinny być wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert. 3. Jeżeli w kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania lub miejsce zamieszkania ma osoba, której dokument dotyczy, nie wydaje się dokumentów, o których smowa w Rozdz. VI pkt 1 siwz zastępuje się je dokumentem zawierającym odpowiednio oświadczenie wykonawcy, ze wskazaniem osoby albo osób uprawnionych do jego reprezentacji, lub oświadczenie osoby, której dokument miał dotyczyć, złożone przed notariuszem lub przed organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego właściwym ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania wykonawcy lub miejsce zamieszkania tej osoby. Zapisy Rozdz. VI pkt 2 siwz stosuje się odpowiednio. 4. W przypadku wątpliwości co do treści dokumentu złożonego przez wykonawcę, zamawiający może zwrócić się do właściwych organów odpowiednio kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania lub miejsce zamieszkania ma osoba, której dokument dotyczy, o udzielenie niezbędnych informacji dotyczących tego dokumentu. ROZDZIAŁ VII Termin wykonania zamówienia, rękojmia 1. Termin wykonania zamówienia: do 29.10.2021 r. 2. Wykonawca będzie odpowiedzialny wobec zamawiającego z tytułu rękojmi za wady przedmiotu umowy przez okres 60 miesięcy od dnia podpisania protokołu odbioru końcowego. ROZDZIAŁ VIII Wadium 1. Zamawiający żąda wpłaty wadium w wysokości 3.000,00 zł. (trzy tysiące złotych 00/100) w pieniądzu na konto Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. Sikorskiego 3 w Czaplinku – Bank PKO BP SA Oddział 1 w Drawsku Pomorskim: 15 1020 2847 0000 1702 0092 9778. 2. Termin wpłaty wadium upływa w dniu 04-06-2021 r. 3. Wadium zwraca się niezwłocznie po dokonaniu wyboru oferty, odwołaniu, zamknięciu lub unieważnieniu przetargu. 4. Zamawiający zatrzymuje wadium w przypadku uchylenia się uczestnika, którego ofertę wybrano jako najkorzystniejszą, od zawarcia umowy (wadium przepada na rzecz Zamawiającego). ROZDZIAŁ IX Wyjaśnienia treści SIWZ i jej modyfikacja oraz sposób porozumiewania się wykonawców z zamawiającym 1. Zamawiający urzęduje w następujących dniach (pracujących) od poniedziałku do piątku w godzinach od 7:00 do 15:00. 2. Oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje zamawiający i wykonawca przekazują pisemnie. 3. Dopuszcza się przesyłanie skanów pism, wniosków, oświadczeń za pomocą środków elektronicznych (e-mail). Adres e-mailowy zamawiającego to: email@example.com 4. Postępowanie odbywa się w języku polskim w związku z czym wszelkie pisma, dokumenty, oświadczenia itp. składane w trakcie postępowania między zamawiającym a wykonawcami muszą być sporządzone w języku polskim. 5. Adres do korespondencji jest zamieszczony w Rozdziale I pkt 11) ppkt 1 siwz. Zamawiający wymaga, aby wszelkie pisma związane z postępowaniem były kierowane wyłącznie na ten adres. 6. Zamawiający nie przewiduje zwoływania zebrania wykonawców. 7. Osobą uprawnioną do bezpośredniego kontaktowania się z wykonawcami jest p. Marcin Czerniawski tel. 509 900 132 w godzinach pracy wskazanych w pkt 1, e-mail: firstname.lastname@example.org 8. Wykonawca może zwrócić się do zamawiającego o wyjaśnienie treści siwz. Zamawiający udzieli wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż na 2 dni przed upływem terminu składania ofert, pod warunkiem że wniosek o wyjaśnienie treści siwz wpłynie do zamawiającego nie później niż do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert. 9. Jeżeli wniosek o wyjaśnienie treści siwz wpłynie po upływie terminu składania wniosku, o którym mowa w pkt 8, lub będzie dotyczyć udzielonych wyjaśnień, zamawiający może udzielić wyjaśnień albo pozostawić wniosek bez rozpoznania. 10. Przedłużenie terminu składania ofert nie wpływa na bieg terminu składania wniosku, o którym mowa w pkt 8. 11. Treść pytań wraz z wyjaśnieniami zamawiający udostępnia na stronie internetowej w ww.osiedlewieszczow.pl bez ujawniania źródła zapytania. 12. W uzasadnionych przypadkach zamawiający może przed upływem terminu składania ofert zmienić treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Dokonaną zmianę treści siwz zamawiający udostępnia na stronie internetowej www.osiedlewieszczow.pl 13. Jeżeli w wyniku zmiany treści siwz nieprowadzącej do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu jest niezbędny dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach, zamawiający przedłuża termin składania ofert i zamieszcza informację na stronie internetowej. ROZDZIAŁ X Sposób obliczenia ceny oferty 1. Zamawiający przewiduje wynagrodzenie ryczałtowe. Wynagrodzenie ryczałtowe musi obejmować wszystkie koszty związane z realizacją robót objętych dokumentacją projektową, specyfikacją techniczną wykonania i odbioru robót budowlanych oraz niniejszą siwz, w tym ryzyko wykonawcy z tytułu oszacowania wszelkich kosztów związanych z realizacją zamówienia, a także oddziaływania innych czynników mających lub mogących mieć wpływ na koszty. Niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania przedmiotu i zakresu zamówienia nie może być podstawą do żądania zmiany wynagrodzenia ryczałtowego określonego w umowie. 2. Cena ofertowa musi obejmować wszystkie prace jakie z technicznego punktu widzenia są konieczne do prawidłowego wykonania, przekazania do użytkowania i użytkowania zadania. 3. Załączone do siwz przedmiary robót nie są podstawą sporządzenia przez wykonawcę wyceny, a mają jedynie charakter pomocniczy, informacyjny. Wobec powyższego mogą występować rozbieżności pomiędzy ilością i zakresem prac wykazanych w załączonych przedmiarach robót, a ilością i zakresem prac do wykonania wynikających z dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych. Ilości i zakres prac wskazany w przedmiarach robót nie jest wiążący dla wykonawcy. Wykonawca przy wycenie prac nie musi korzystać z załączonych do siwz przedmiarów robót oraz może je modyfikować. 4. Cena ofertowa musi zawierać również: 1) koszty związane z zagospodarowaniem placu budowy, utrzymaniem zaplecza budowy (doprowadzenie wody, energii elektrycznej, odprowadzenie nieczystości, telefon, dozorowanie terenu budowy, mycie, sprzątanie), utrzymaniem porządku i czystości na terenie budowy w trakcie prowadzenia robót, posprzątaniem i uporządkowaniem terenu budowy i terenów przyległych po zakończeniu robót, oraz naprawy istniejących nawierzchni zniszczonych w wyniku działań wykonawcy; 2) koszty związane z oznakowaniem i zabezpieczeniem BHP i p.poż. terenu budowy; 3) koszty związane z przygotowaniem dokumentów do wniosku o zajęcie pasa drogowego oraz koszty zajęcia pasa drogowego (jezdni i chodnika), 4) koszty przeprowadzenia wszystkich niezbędnych i wymaganych przepisami, warunkami technicznymi, opiniami technicznymi, stwiorb, itd. badań, sprawdzeń, prób i pomiarów oraz sporządzenia stosownych protokołów i przekazanie ich zamawiającemu w jednym egzemplarzu. Protokoły muszą być zakończone wynikiem pozytywnym; 5) koszty rusztowań, wykonania na czas budowy zadaszeń i zastaw zabezpieczających, i wszelkiego rodzaju sprzętu, narzędzi i urządzeń koniecznych do użycia w celu wykonania przedmiotu umowy; 6) koszty związane z usunięciem odpadów z terenu budowy i ich zagospodarowaniem (wywóz z terenu budowy, składowanie na wysypisku, utylizacja); 7) koszt demontażu, wywozu i utylizacji istniejącego wyposażenia (przewidzianego w dokumentacji projektowej i stwiorb do demontażu i wywozu); 8) koszty wykonania pełnej dokumentacji odbiorowej zgodnie z wymaganiami Zamawiającego; 9) koszty ubezpieczenia budowy i robót z tytułu szkód, które mogą zaistnieć w związku z określonymi zdarzeniami losowymi (np. pożar) oraz od odpowiedzialności cywilnej, na cały czas jej trwania; 10) koszty realizacji w okresie udzielonej rękojmi - zgodnie z umową o roboty budowlane; 11) podatek VAT, naliczony według obowiązujących przepisów; 12) pozostałe koszty, niezbędne do kompleksowego zrealizowania przedmiotu umowy. 5. Rozliczenia pomiędzy zamawiającym a wykonawcą będą prowadzone w walucie PLN. 6. Cena musi być wyrażona w złotych polskich niezależnie od wchodzących w jej skład elementów. Tak obliczona cena będzie brana pod uwagę w trakcie wyboru najkorzystniejszej oferty. ROZDZIAŁ XI Składanie i otwarcie ofert 1. Ofertę należy złożyć w terminie do dnia 07.06.2021 r. do godz. 13:00: 1) osobiście, za pośrednictwem poczty lub kuriera na adres: Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku, ul. Mickiewicza 5, 78-550 Czaplinek, 2. Za termin złożenia oferty uważa się termin jej dotarcia na adres wskazany w pkt. 1. 3. Oferty będą podlegać rejestracji przez zamawiającego. Każda przyjęta oferta zostanie opatrzona adnotacją określającą dokładny termin przyjęcia oferty tzn. datę kalendarzową oraz godzinę i minutę, w której została przyjęta. Do czasu otwarcia ofert, będą one przechowywane w sposób gwarantujący ich nienaruszalność. 4. Otwarcie ofert odbędzie się w dniu 07.06.2021 r., o godz. 13:15 biurze Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej „Osiedle Wieszczów" w Czaplinku, przy ul. Mickiewicza 5, 78-550 Czaplinek. Otwarcie ofert jest jawne, wykonawcy mogą w nim uczestniczyć. ROZDZIAŁ XII Wybór oferty najkorzystniejszej 1. Przy wyborze oferty zamawiający będzie się kierował kryterium ceny, jednakże ostateczną decyzję o wyborze oferenta i podpisaniu umowy z Wykonawcą podejmą przedstawiciele Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku wraz z Zarządcą. 2. Wykonawca pozostaje związany ofertą przez okres 40 dni. 3. Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. 4. Zamawiający poprawi w tekście oferty oczywiste omyłki pisarskie oraz oczywiste omyłki rachunkowe (z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonywanych poprawek), a także inne omyłki polegające na niezgodności oferty z siwz (niepowodujące istotnych zmian w treści oferty), niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona. 5. Zamawiający odrzuci ofertę, jeżeli jej treść nie będzie odpowiadała treści niniejszej Siwz. 6. O wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający poinformuje wszystkich wykonawców na stronie www.osiedlewieszczow.pl 7. Zamawiający zastrzega sobie możliwość unieważnienia postępowania przetargowego bez podania przyczyny. 8. Zamawiający zwróci wykonawcom, których oferty nie zostały wybrane, na ich wniosek, złożone przez nich plany, projekty, rysunki, modele, próbki, wzory, programy komputerowe oraz inne podobne materiały. ROZDZIAŁ XIII Zawarcie umowy, zabezpieczenie należytego wykonania umowy 1. Umowa. Wykonawca ma obowiązek zawrzeć umowę wg wzoru, stanowiącego załącznik nr 6 do siwz. 2. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy. 1. Przed podpisaniem umowy Wykonawca zobowiązany jest wnieść zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości 5 % kwoty brutto wynikającej z oferty wykonawcy na realizowany zakres robót. 2. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy może być wniesione: a) w pieniądzu przelewem na konto Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. Sikorskiego 3 w Czaplinku – Bank PKO BP SA Oddział 1 w Drawsku Pomorskim: 15 1020 2847 0000 1702 0092 9778. 3. Wniesione zabezpieczenie Zamawiający przechowuje na rachunku bankowym Wspólnoty. 4. Zwrot zabezpieczenia należytego wykonania umowy następuje zgodnie z zasadami określonymi w umowie. ROZDZIAŁ XIV Opis przedmiotu zamówienia 1. Modernizacja energetyczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku. Kod CPV: Kwota jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia zostanie ogłoszona przed otwarciem ofert. 2. Miejsce realizacji zamówienia Województwo: Zachodniopomorskie Powiat: drawski Miejscowość: Czaplinek Adres: ul. Sikorskiego 3. 3. Przedmiot zamówienia: 3.1. Przedmiotem zamówienia jest modernizacja energetyczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Sikorskiego 3 w Czaplinku. 3.2. Zakres zamówienia został określony szczegółowo w dokumentacji projektowej wymienionej poniżej i w opisach zawartych poniżej: 3.2.1. Zakres prac obejmuje: a) Ocieplenie ścian zewnętrznych styropianem metodą bezspoinową ("lekką mokrą") wraz z robotami towarzyszącymi, b) Ocieplenie ścian wewnętrznych (brama/mieszkania - parter) styropianem ekstrudowanym, c) Ocieplenie ścian wewnętrznych (pom. gosp. / mieszkanie – parter) wełną mineralną, d) Ocieplenie stropu pod strychem wełną mineralną od góry (wraz z wykonaniem nowej podłogi z desek lub płyt OSB), e) Ocieplenie stropu wewnętrznego (klatka schodowa / mieszkania) styropianem ekstrudowanym od dołu, f) Wymiana starych drzwi zewnętrznych drewnianych na nowe ocieplone aluminiowe na klatce schodowej – 2 szt. g) Remont klatki schodowej, h) Wymiana istniejącego oświetlenia na oświetlenie LED z czujnikami ruchu na klatce schodowej, i) Wykonanie instalacji domofonowej, j) Wykonanie izolacji ścian fundamentowych wraz z robotami towarzyszącymi, k) Remont nawierzchni na podwórzu. 3.2.2. Szczegółowy zakres przedmiotu zamówienia określa: a) Projekt budowlany wykonawczy termomodernizacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego w Czaplinku przy ul. Sikorskiego 3, wykonany przez Biuro Projektowe Piotr Kopeć, Plac Orła Białego 10/2, 78-530 Wierzchowo, b) Audyty remontowy budynku, wykonane przez INPACO Roland Kałużniacki, 75-430 Koszalin, ul. Fińska 37D, c) przedmiar robót, d) ogólna specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych, e) zapisy niniejszego SIWZ wraz z załącznikami. 3.3. Przedstawiony przedmiar robót jest tylko materiałem pomocniczym i nie stanowi zestawienia planowanych prac i przewidywanych wszystkich kosztów związanych z wykonaniem przedmiotu zamówienia. Roboty nie ujęte w przedmiarze robót, a występujące w projekcie budowlanym i opisane w siwz nie są robotami dodatkowymi. W przypadku rozbieżności pomiędzy przedmiarem robót a projektem budowlanym i zapisami siwz, decydujący dla ustalenia zakresu robót jest projekt budowlany razem z siwz. Wybrany wykonawca najpóźniej przed podpisaniem umowy ma przedstawić własny kosztorys ofertowy obejmujący realizację zamówienia zgodnie z projektem budowlanym i siwz, z podziałem na działy jak w przedmiarach robót i niniejszej siwz. Wykonawca nie może żądać zapłaty dodatkowego wynagrodzenia, jeżeli na etapie realizacji okaże się, iż nie uwzględnił on elementów opisanych w projekcie budowlanym i siwz. 3.4. Załatwienie wszystkich formalności i pokrycie wszelkich kosztów związanych z wykonaniem przedmiotu zamówienia leży po stronie Wykonawcy robót. 3.5. Materiały użyte do wykonania zadania muszą posiadać deklarację zgodności lub certyfikat zgodności z Polską Normą lub aprobatą techniczną w przypadku braku Polskich Norm przenoszących europejskie normy zharmonizowane. 3.6. Nazwy własne zawarte w dokumentacji przetargowej są przykładowe. Zamawiający dopuszcza zastosowanie materiałów i produktów równoważnych pod warunkiem, że zaproponowane materiały/produkty będą odpowiadały pod względem parametrów równoważności materiałom/produktom wskazanym przez Zamawiającego. W przypadku zaoferowania materiałów/produktów równoważnych Wykonawca jest zobowiązany na wezwanie, o którym mowa w Rozdziale V pkt 5, złożyć opis materiałów równoważnych (zawierający co najmniej nazwę oraz parametry techniczne), o którym mowa w Rozdziale V pkt 5 ppkt 3 siwz. 3.7. W przypadku wystąpienia w dokumentacji, o której mowa w pkt 3.2.2.) odniesień do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, dopuszcza się rozwiązania równoważne opisywanym. Ilekroć w opisie przedmiotu zamówienia występują odniesienia do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych dodaje się po ich brzmieniu zwrot „lub równoważne". 4. Projekty i opracowania objęte przedmiotem zamówienia: W ramach umowy Wykonawca zobowiązany jest wykonać następujące opracowania wraz z dokonaniem koniecznych uzgodnień: 1) Dokumentacja fotograficzna dla wszystkich prowadzonych robót, w szczególności dla robót zanikających, 2) Dokumentację Powykonawczą w wersji papierowej zawierającą: a) protokoły prób, badań i sprawdzeń zgodnie ze specyfikacją techniczną wykonania i odbioru robót budowlanych i obowiązującymi przepisami, b) stosowne atesty, aprobaty techniczne, deklaracje zgodności, receptury, świadectwa jakości i inne dokumenty potwierdzające dopuszczenie zastosowanych materiałów do obrotu i powszechnego stosowania w budownictwie. Wymaga się oryginałów wszelkich dostarczonych protokołów, wyników badań i zaświadczeń. Dokumenty nie będące oryginałami (atesty uprawnienia, itp.) muszą być potwierdzone za zgodność z oryginałami przez wykonawcę z adnotacją, iż zostały wbudowane na przedmiotowym zadaniu. 5. Warunki wykonawstwa. 1) Roboty należy wykonać zgodnie z dokumentacją projektową, postanowieniami umowy, wiedzą techniczną, zasadami sztuki budowlanej i wymogami poczynionych uzgodnień. Wykonawca musi zapewnić kierownictwo budowy, siłę roboczą, materiały, sprzęt i inne urządzenia oraz wszelkie przedmioty niezbędne do wykonania robót oraz usunięcia wad w takim zakresie, w jakim jest to wymienione w dokumentach kontraktowych lub może być logicznie wywnioskowane. 2) Przyjmuje się, że Wykonawca uwzględnił w ofercie cenowej wszystkie okoliczności i warunki wynikające z dokumentacji projektowej i warunków terenowych. 3) Wykonawca ma obowiązek prowadzenia robót w sposób zabezpieczający istniejące uzbrojenie. 4) Wykonawca jest wytwórcą odpadów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Wykonawca w trakcie realizacji zamówienia ma obowiązek w pierwszej kolejności poddania odpadów budowlanych odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest on niemożliwy lub nieuzasadniony z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, to Wykonawca zobowiązany jest do przekazania odpadów do unieszkodliwienia. Wykonawca zobowiązany jest udokumentować Zamawiającemu sposób gospodarowania tymi odpadami, jako warunek dokonania odbioru końcowego realizowanego zamówienia. 5) Tymczasowe zajęcie terenów przyległych, niezbędnych do prowadzenia robót budowlanych Wykonawca uzgadnia we własnym zakresie i na własny koszt. 6) Do obowiązków Wykonawcy należy między innymi: a) zapewnienie ochrony mienia na terenie budowy, warunków bezpieczeństwa pracy i osób, ochrony p.poż., b) oznaczenie terenu budowy i zabezpieczenie miejsc prowadzenia robót, zgodnie z obowiązującymi przepisami, c) zagospodarowanie placu budowy, utrzymanie zaplecza budowy dla potrzeb Wykonawcy, ponoszenie kosztów zużycia niezbędnych mediów oraz likwidacja zaplecza i uporządkowanie terenu budowy po zakończeniu robót, d) uzgodnienie we własnym zakresie i na swój koszt tymczasowych zajęć terenów, niezbędnych do prowadzenia robót budowlanych, e) zapewnienie bezpieczeństwa i praw właścicielom posesji sąsiadujących z terenem budowy, w zakresie dostępu do posesji i obsługi, f) prowadzenie robót w sposób zabezpieczający istniejące uzbrojenie, g) utrzymanie porządku na terenie budowy w czasie realizacji inwestycji, h) dostarczanie Zamawiającemu dokumentów potwierdzających dopuszczenie do obrotu i powszechnego stosowania w budownictwie wszystkich materiałów użytych do realizacji przedmiotu zamówienia (zgodnie ze Specyfikacją techniczną i przepisami powszechnie obowiązującymi) – celem uzyskania ich akceptacji przez Inspektora nadzoru – w terminie co najmniej 7 dni przed ich wbudowaniem, i) przeprowadzanie prób, pomiarów i sprawdzeń przewidzianych warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót budowlano – montażowych, na własny koszt, j) zgłaszanie Inspektorowi Nadzoru robót ulegających zakryciu lub zanikających, k) usunięcie poza teren budowy wszelkich urządzeń tymczasowych, zaplecza, itp. po zakończeniu robót, l) wykonanie na swój koszt odkrywki elementów robót budzących wątpliwości w celu sprawdzenia jakości ich wykonania, jeżeli wykonanie tych robót nie zostało zgłoszone do sprawdzenia przed ich zakryciem, m) utrzymanie i ponoszenie odpowiedzialności za wybudowane obiekty do czasu przekazania do eksploatacji, n) sporządzenie i przekazanie Zamawiającemu do dnia końcowego odbioru robót dokumentacji powykonawczej w wersji papierowej zawierającej: i. protokoły prób, badań i sprawdzeń zgodnie ze Specyfikacją techniczną i obowiązującymi przepisami, ii. stosowne atesty, aprobaty techniczne, deklaracje zgodności, receptury, świadectwa jakości i inne dokumenty potwierdzające dopuszczenie zastosowanych materiałów do obrotu i powszechnego stosowania w budownictwie o) ubezpieczenie budowy od wszystkich ryzyk – CAR (sekcja I – ubezpieczenie mienia) oraz ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej wraz z odpowiedzialnością za podwykonawców za szkody w mieniu lub na osobie wyrządzone przez Wykonawcę lub podwykonawców w trakcie realizacji dla zadania. Zatwierdzam:	<urn:uuid:a8fe26e4-9867-489c-8880-be99267d34c3>	finepdfs	1.055664	CC-MAIN-2025-05	https://osiedlewieszczow.pl/wp-content/uploads/SIWZ_Sikorskiego_3.pdf	2025-01-14T01:49:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362184.5/warc/CC-MAIN-20250114014030-20250114044030-00512.warc.gz	488,999,568	1	1.000003	1.000003	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2376, 6547, 12581, 13854, 17289, 19446, 22702, 27467, 29330, 32504, 36315, 38860, 44100, 49232, 49246 ]	1	1
HERON™ HD3100 ZASTOSUJ NAJLEPSZE ROZWIĄZANIE Wyjdź poza zwykłe doświadczenie skanowania i unowocześnij stanowisko kasowe w twoim sklepie. Liniowy czytnik kodów Heron HD3100 wnosi do punktu sprzedaży nowoczesny styl i technologię, budując pomost pomiędzy człowiekiem a maszyną. Dzięki nowemu podejściu do tradycyjnego odczytu kodów kreskowych twoi klienci i pracownicy będą zachwyceni mistrzostwem formy i funkcji. HERON TO NAJNOWSZA MODA Twoja marka jest ważna dla twojej firmy i klientów; określa i tworzy pole działania dla twojego przedsiębiorstwa. Dzięki eleganckiemu kształtowi czytnika Heron twoja marka wkracza w bezpośrednią interakcję z klientem w punkcie sprzedaży, odzwierciedlając te same kunsztowne pomysły, które włożyłeś w organizację sprzedaży. Czytnik Heron HD3100 oferuje liczne możliwości wkomponowania marki twojej firmy: możesz stworzyć idealną kompozycję poprzez połączenie twojego logo oraz koloru górnej obudowy z dobraną przez ciebie sygnalizacją dźwiękową i optyczną. Wszystko po to, aby umocnić wartości, jakie twoja firma przekazuje klientom. BEZAWARYJNE FUNKCJONOWANIE Bez problemów. Bez kłopotów. Czytnik HERON to wydajność i płynność w działaniu. To synteza cech, których potrzebuje twoja firma; modny styl, który kochają klienci oraz kusząca zmysłowość światła i dźwięku. Dzięki nim masz możliwość wyposażenia twojego stanowiska kasowego w najbardziej niezwykłe rozwiązanie dostępne w dziedzinie skanowania. CECHY * Innowacyjna i niezwykła konstrukcja podnosi poprzeczkę dla nowoczesnych stanowisk kasowych z włókna węglowego lub srebrnej stali * Górna pokrywa o wyglądzie włókna węglowego lub w kolorze srebrnym * Liczne zmieniające kolor diody LED po bokach i na górze * Łatwość dopasowania logo, górnej obudowy oraz sygnalizacji dźwiękowej i optycznej * Głośnik polifoniczny z szerokim wyborem sygnalizacji dźwiękowych * Opatentowana technologia Datalogic „Green Spot" umożliwia szybką identyfikację kodu oraz sygnalizuje prawidłowy odczyt * Pakiety serwisowe EASEOFCARE oferują szeroki zakres usług chroniących twoją inwestycję, zapewniających maksymalną wydajność oraz zwrot inwestycji * Automatyczne przełączanie z trybu ręcznego na tryb prezentacyjny ZASTOSOWANIE * Punkt sprzedaży detalicznej w sklepach odzieżowych i specjalistycznych www.datalogic.com HERON™ HD3100 MOŻLIWOŚCI DEKODOWANIA 1D / KODY LINIOWE automatyczne rozróżnianie wszystkich standardowych kodów 1D, w tym kodów liniowych GS1 DataBar™. poczta chińska GS1 DataBar Expanded Stacked; GS1 DataBar Stacked; GS1 DataBar Stacked Omnidirectional KODY POCZTOWE KODY ZŁOŻONE DANE ELEKTRYCZNE PRĄD NAPIĘCIE WEJŚCIOWE WARUNKI OTOCZENIA OŚWIETLENIE WYTRZYMAŁOŚĆ NA UPADKI ZABEZPIECZENIE ELEKTROSTATYCZNE (WYŁADOWANIE PRZEZ POWIETRZE) WILGOTNOŚĆ (BEZ KONDENSACJI) KLASA SZCELNOŚCI TEMPERATURA INTERFEJSY INTERFEJSY praca (maksymalna): <500 mA @ 5 VDC praca (standardowa): <300 mA @ 5 VDC 5 VDC +/- 5% 0 - 100.000 luksów wytrzymuje upadki z wysokości do 1,5 m na powierzchnię betonową. 16 kV IP40 5 - 90% praca: 0 - 50 °C / 32 - 122 °F przechowywanie/transport: -20 - 70 °C / -4 - 158 °F RS-232 / USB / złącze klawiatury PARAMETRY FIZYCZNE DOSTĘPNE KOLORY czarny, biały Inne kolory i personalizacja są dostępne przy określonym minimalnym zamówieniu. GÓRNA POKRYWA tekstura włókna węglowego lub w kolorze srebrnym WYMIARY 15,2 x 15,3 x 6,8 cm / 6,0 x 6,0 x 2,7 in MASA 150,0 g / 5,3 oz WYDAJNOŚĆ ODCZYTU CZUJNIK IMAGERA MIN. KONTRAST DRUKU SZYBKOŚĆ ODCZYTU WSKAŹNIKI ODCZYTU MAKS. ROZDZIELCZOŚĆ Mocowania/stojaki CCD Solid-State (2500 pixels) 15% 270 odczytów/sek. sygnalizator dźwiękowy (regulowany ton i głośność); informacja o prawidłowym odczycie Datalogic „Green Spot"; boczne i górne podświetlenie; dioda LED prawidłowego odczytu 0,100 mm / 4 milicale ZAKRESY ODCZYTU TYPOWA GŁĘBOKOŚĆ POLA Minimalna odległość określana przez długość symbolu i kąt skanowania. Uzależniona od rozdzielczości druku, kontrastu i oświetlenia otoczenia. 5 milicali: 5,0 - 15,0 cm / 2,0 - 6,0 cala 10 milicali: 2,0 - 35,0 cm / 0,8 - 13,8 cala 13 milicali: 2,0 - 40,0 cm / 0,8 - 15,7 cala 20 milicali: 2,0 - 60,0 cm / 0,8 - 23,6 cala BEZPIECZEŃSTWO I ZGODNOŚĆ Z PRZEPISAMI ZATWIERDZENIA AGENCJI Produkt jest zgodny z wymaganiami odpowiednich norm i przepisów w zakresie przewidzianego użytkowania. Pełny wykaz certyfikacji znajduje się w „Szybkim przewodniku", dołączonym do tego urządzenia. Zgodny z China RoHS; zgodny z EU RoHS Wyłączenie klasy ryzyka IEC/EN62471 ZGODNOŚĆ ŚRODOWISKOWA KLASYFIKACJA LED OPROGRAMOWANIE DATALOGIC ALADDIN™ OPOS / JAVAPOS POBIERANIE ZE ZDALNEGO HOSTA GWARANCJA GWARANCJA Oprogramowanie konfiguracyjne Datalogic Aladdin można pobrać bez opłaty. Oprogramowanie JavaPOS można pobrać bez opłaty. Oprogramowanie OPOS można pobrać bez opłaty. Zmniejsza koszy obsługi i usprawnia pracę. 5-letnia gwarancja fabryczna www.datalogic.com	<urn:uuid:2321b34e-5e62-466d-af02-c3abb0d5d5d0>	finepdfs	1.041992	CC-MAIN-2024-46	https://www.dotkom.pl/download/category/14-heron-hd3100.html?download=20:datalogic-heron-hd3100	2024-11-04T00:48:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477027809.13/warc/CC-MAIN-20241104003052-20241104033052-00256.warc.gz	709,395,882	0.999798	0.999925	0.999925	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2311, 4905 ]	1	0
WAŻNE: Termin składania kompletu dokumentów o realizację praktyki do 30 kwietnia każdego roku. Termin rozliczenia praktyk 10 września każdego roku. Zasady organizacji i realizacji praktyk zawodowych - I rok studia II stopnia kierunek Kosmetologia: I rok - 240 godz. (po 45 minut) - praktyka umożliwiająca studentom poznanie zasad kosmetologii, funkcjonowanie i zakres działalności gabinetów kosmetycznych, ośrodków SPA miejsc wykonywania zabiegów kosmetycznych; poznanie praktycznego zastosowania posiadanej wiedzy z zakresu planowania, przygotowania i wykonywania zabiegów kosmetycznych; utrwalenie nomenklatury zawodowej. Realizowana w II semestrze – najpóźniej do 10 września. Cele i zadania przedmiotu: poznanie praktycznego zastosowania posiadanej wiedzy w zakresie planowania, przygotowania i wykonywania zabiegów kosmetycznych z zakresu kosmetologii, umożliwienie studentom poznania podstaw prawnych, zasad funkcjonowania, zakresu działalności gabinetów kosmetycznych, ośrodków SPA - miejsc wykonywania zabiegów kosmetycznych, utrwalenie nomenklatury zawodowej. Zasada wyboru miejsca praktyki: Gabinet kosmetyczny realizujący szeroką gamę usług w dziedzinie kosmetologii. W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI PROSZĘ WYBIERAĆ GABINETY Z LISTY GABINETÓW REKOMENDOWANYCH. Opiekun praktyki (właściciel, pracownik gabinetu) musi mieć wykształcenie wyższe z tytułem magistra z zakresu kosmetologii lub nauk pokrewnych (np. kierunek zdrowie publiczne ze specjalnościami kosmetyka stosowana , odnowa biologiczna z kosmetyką itp.) Rozmawiając z właścicielami gabinetów muszą Państwo informować, że chodzi o kierunek Kosmetologia, należy też przedstawić ramowy program praktyki oraz jaką wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne należy uzyskać w trakcie realizacji praktyk. Przypominam, że obowiązkowo każda osoba ubiegająca się o zgodę na praktyki musi mieć uczelniane ubezpieczenie OC, NW oraz ważne zaświadczenie od lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do kształcenia na kierunku kosmetologia. Ramowy program praktyki zawodowej obowiązującej na drugim roku studiów obejmuje: (obowiązuje pełna jego realizacja) W trakcie praktyki student powinien pod kierunkiem opiekuna samodzielnie i praktycznie wykorzystać nabyte uprzednio wiadomości teoretyczne z różnych dziedzin, tak aby osiągnąć następujące kompetencje: Kategorie kwalifikacji: Kategoria: Wiedza znajomość rodzajów podstawowych i zawansowanych zabiegów kosmetologicznych znajomość zasad doboru kosmetyków w poszczególnych przypadkach znajomość zasad bhp podczas wykonywania zabiegów kosmetologicznych znajomość wskazań i przeciwwskazań do wykonywania zabiegów i stosowania preparatów kosmetycznych znajomość zasad prowadzenia gabinetu kosmetycznego znajomość wskazań i przeciwskazań do zastosowania aparatury kosmetologicznej. Kategoria: Umiejętności umiejętność zaplanowania i wykonania zaawansowanych zabiegów kosmetologicznych umiejętność obsługi sprzętu i urządzeń wykorzystywanych podczas wykonywania zabiegów kosmetologicznych umiejętność wykonania zabiegów kosmetologicznych z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, higieny i etyki umiejętność udzielenia profesjonalnej porady związanej z dbałością o urodę i zdrowie klienta/pacjenta umiejętność komunikowania się z klientami/pacjentami w celu ustalenia ich potrzeb i oczekiwań Kategoria: Kompetencje społeczne świadomość odpowiedzialności za bezpieczeństwo, zdrowie i komfort psychiczny klienta/pacjenta umiejętność współpracy w zespole umiejętność przyjmowania różnych ról w zespole zaangażowanie w wykonywane zadania motywacja do poszerzenia wiedzy i umiejętności WAZNE w czasie realizacji praktyki wykorzystujecie Państwo zdobyta wcześniej wiedzę teoretyczną m. in. na takich zajęciach jak: Kliniczne podstawy kosmetologii, Anatomia twarzy i szyi, Anatomia ręki i stopy, Trychologia, Podologia, Onkologia dermatologiczna, Elementy zarządzania i marketingu, Prawne aspekty zawodu kosmetologa, Pierwsza pomoc, Psychodermatologia, Kosmetologia estetyczna, Nowoczesne technologie w kosmetologii, Zaawansowane surowce i materiały w kosmetologii, Alergeny w kosmetologii, Masaż limfatyczny, Techniki kamuflażu. Proszę pamiętać, że wykonujecie Państwo tylko ten zakres zabiegów, który poznaliście na zajęciach – chodzi o to, żeby nie przekroczyć kompetencji. Owszem te zabiegi, czynności, które uzna opiekun za bezpieczne i odpowiednie dla państwa wiedzy i umiejętności można realizować. Po uzgodnieniu w gabinecie, że możecie Państwo realizować w nim praktyki, należy poprosić właściciela/opiekuna o wypełnienie zał. Nr 1 i 2., które następnie dołączacie Państwo do podania kierowanego do Kierownika praktyk z prośbą o wyrażenie zgody na realizacje praktyk w danym gabinecie. Proszę składać od razu KOMPLET dokumentów w innym wypadku decyzja nie zostanie wydana. KOMPLET DOKUMENTÓW składanych do Kierownika praktyk: podanie, załączniki nr 1 i 2 oraz jeśli gabinet jest spoza listy gabinetów rekomendowanych proszę dołączyć ofertę z zakresem wykonywanych tam zabiegów. Po uzyskaniu zgody otrzymacie Państwo Kartę praktyk, którą uzupełnia opiekun praktyk w gabinecie kosmetycznym Każdorazowo ocena musi być podpisana i podstemplowana przez opiekuna. Na zakończenie praktyk opiekun obowiązany jest dokonać jej ostatecznej oceny w tabeli kompetencji studenta, dokonać oceny opisowej tj. zaopiniować przebieg praktyki i postawę studenta oraz wystawić ocenę wynikającą z uzyskanej punktacji. ………………………………… Olsztyn, ….…………………… imię, nazwisko studenta ………………………….……. rok, stopień studiów …………………………..…. nr telefonu studenta Kierownik Praktyk na kierunku Kosmetologia mgr Jolanta Łazarczyk Wydział Nauk o Zdrowiu Europejska Akademia Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych Zwracam się z prośbą o wyrażenie zgody na odbycie praktyk zawodowych w …………………………………………………………………………………………………. ………………………..…………………………………………………………………………. pełna nazwa placówki, adres pod opieką ………………………………………………………………………………………. imię, nazwisko opiekuna praktyk i nr telefonu kontaktowego w przewidywanym terminie …………………………………………………………………. Z poważaniem ……………………….. podpis studenta ..................................................................................................................................................................................... Nazwa zakładu/ Gabinetu (pieczęć) wyraża zgodę na przyjęcie, w celu odbycia obowiązujących praktyk zawodowych, następujących studentów I roku studiów uzupełniających II stopnia, kierunek kosmetologia, Europejska Akademia Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych. .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... Potwierdza się, że zakład/gabinet posiada odpowiednie wyposażenie oraz oferuje zakres usług, który pozwoli na pełne wykonanie programu praktyk.. Opiekunem praktyk w/w studentów będzie: ............................................................................................. .................................................................................................................................................................... . ..................................................................... Podpis właściciela/kierownika zakładu pracy Oświadczenie opiekuna praktyki zawodowej z zakresu kosmetologii wyznaczonego przez Zakład pracy: Ja niżej podpisany/ a ................................................................................................................................. Oświadczam, że posiadam wykształcenie wyższe z zakresu kosmetologii lub nauk pokrewnych oraz przygotowanie zawodowe z w/w zakresu: .................................................................................................................................................................... nazwa uczelni, kierunek, rok ukończenia oraz posiadam dodatkowe kwalifikacje (kursy, szkolenia) .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ........................................., dnia ............................................................................................. Podpis opiekuna praktyki PRAKTYKA ZAWODOWA - rok I Kompetencje studenta z zakresu kosmetologii pielęgnacyjnej (semestr II – 240 godz. 10 ECTS)	<urn:uuid:edcd13ba-d951-4ced-82c4-5483e3432245>	finepdfs	2.263672	CC-MAIN-2024-51	https://www.osw.edu.pl/wp-content/uploads/2024/10/Podanie-o-odbycie-praktyki-kosmetologia-I-rok-MGR.pdf	2024-12-03T03:18:18+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066131052.34/warc/CC-MAIN-20241203010947-20241203040947-00734.warc.gz	852,455,415	0.979432	0.999808	0.999808	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2125, 5429, 6153, 9335, 9456 ]	1	0
Ideał uniwersytetu a potrzeby społeczne KSIĘGA ABSTRAKTÓW Redaktor naukowy Jan F. Jacko Kraków 2015 Ideal uniwersytetu a potrzeby społeczne KSIĘGA ABSTRAKTÓW Redaktor naukowy: Jan Franciszek Jacko Projekt okładki: Irena Krystyna Jacko Wydawca: Biblioteka Jagiellońska Konferencja naukowa „Ideał uniwersytetu a potrzeby społeczne” odbyła się 21. stycznia 2015 r. w Krakowie, na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Była finansowana przez Instytut Ekonomii, Finansów i Zarządzania, Centrum Doskonalenia Dydaktyki Akademickiej – Ars Docendi Uniwersytetu Jagiellońskiego i Fundację Studentów i Absolwentów UJ "Bratniak" Komitet naukowy konferencji: prof. dr hab. Zbigniew Nęcki prof. dr hab. Ewa Okoń-Horodyńska prof. dr hab. Tadeusz Oleksyn prof. dr hab. Tadeusz Wawak dr hab. Wojciech Maliszewski, prof. PWSZ dr hab. Jan F. Jacko (przew.) dr Iwona Maciejowska Komitet organizacyjny konferencji: Bożena Freund Jan F. Jacko (przew.) Dorota Maciejowska Iwona Maciejowska Anna Małodzińska Róża Z. Różańska ISBN: 978-83-940803-8-9 ## SPIS TREŚCI Wstęp, str. 8 ### Część I. Streszczenia wykładów wiodących, str. 10 \| Autor \| Tytuł \| \|-------\|-------\| \| Prof. dr hab. Jerzy Brzozowski \| Czy uniwersytet kreuje elity? \| \| Dr hab. Marek Frankowicz \| Uniwersytet jako złożony układ adaptacyjny \| \| Prof. dr. hab. Valerii Grynychutsky \| Reforma zarządzania w uniwersytecie wyzwaniem czasu \| \| Dr hab. Przemysław Hensel, prof. UW \| Potrzeby społeczne a wymogi instytucjonalne: uniwersytet jako produkt racjonalnych mitów \| \| Dr hab. Jan Franciszek Jacko \| Rola ideału w projektowaniu uniwersytetu – perspektywa filozoficzna \| \| Dr hab. inż. Krzysztof Leja, prof. Politechniki Gdańskiej \| Projektowanie ideału, czyli wizja (niedalekiej) przyszłości uniwersytetu \| \| Dr Iwona Maciejowska \| Odpowiedzialne badania i innowacje – moda czy potrzeba społeczna? \| \| Dr hab. Wojciech Maliszewski, prof. PWSZ w Pile \| Kompetencje nauczyciela akademickiego w uniwersytecie i szkole zawodowej. \| \| Dr Pascal Mimore \| How a private non-profit HEI can fit the social needs - the CESI case \| \| Prof. dr hab. Zbigniew Nęcki \| Psychospołeczna organizacja idealnego uniwersytetu \| \| Prof. dr hab. Ewa Okoń-Horodyńska \| „Kreatywna klasa” z uniwersytetu? \| \| Prof. dr hab Tadeusz Oleksyn \| Modele i kompetencje uniwersytetu \| \| Prof. dr hab. Leszek Sosnowski \| Znaczenie współczesnego uniwersytetu a prawo do kultury \| \| Prof. dr hab. Tadeusz Wawak \| Uniwersytet na rozdrożu - dążący do doskonałości - w poszukiwaniu optymalnej koncepcji rozwoju \| \| Prof. dr hab. Walentyn Wandyszew \| Nowy uniwersytet w świetle realiów ukraińskich \| \| Prof. dr hab. Olena Pierelomowa \| Nowy uniwersytet w świetle realiów ukraińskich \| ### Część II. Streszczenia wykładów panelowych, s. 42 \| Autor \| Tytuł \| \|-------\|-------\| \| Mgr Tomasz Aleksandrowicz \| Relacje społeczne uniwersytetu w mediach społecznościowych \| \| Mgr Aleksandra Antonik \| Praktyka „blisko życia”. Norweski model praktyk zawodowych jako odpowiedź na rzeczywiste potrzeby studentów kierunków nauczycielskich. \| \| Dr Ewa Augustyniak \| Kultura akademicka czy istnieje konieczność jej redefiniowania? \| \| Dr Nadia Babowal \| Rynek usług edukacyjnych szkoły wyższej w warunkach europejskiej integracji \| \| Mgr Justyna Bereźnicka \| Sposoby kształtowania przez uniwersytet kreatywności studentów i przygotowania ich do warunków rynku pracy \| \| Mgr Paulina Biegaj \| Uniwersytet idealny a wymagania \| \| Lic. Marlena Bodo \| Kreatywność i innowacyjność – wyznacznikami współczesnego nauczania społeczeństwie wiedzy. \| \| Mgr Witold Brniak \| Verba docent, exempla trahunt – rola mistrza w kształtowaniu uniwersyteckiego ideału \| \| Mgr Mirela Gudowicz \| Verba docent, exempla trahunt – rola mistrza w kształtowaniu uniwersyteckiego ideału \| \| Autorzy \| Tytuł \| \|---------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| Mgr Hanna Sieja-Skrzypulec \| \| \| Mgr Monika Chylińska \| Pochwała odtwórczości – w poszukiwaniu argumentów przeciwko idealowi uniwersytetu innowacyjnego \| \| Mgr Wiktoria Czarnecka \| Twórcze rozwiązywanie problemów jako metoda kształcenia studentów – przyjemna i pożyteczna kompetencja w pracy zawodowej. \| \| Mgr Mateusz Ćwikła \| Absolwenci kierunków przyrodniczych na rynku pracy \| \| Mgr Katarzyna Derlukiewicz \| Edukacja elit w XXI wieku - ewolucja czy rewolucja. \| \| Mgr Magdalena Dobrzyńska \| 3GU - Third Generation University a akademicki rynek pracy \| \| Mgr Agnieszka Drews Mgr Dominik Sadłakowski \| Misja współczesnego uniwersytetu w kontekście zmian gospodarczych – wyniki badań empirycznych \| \| Mgr Piotr Dubiński \| Kreacja wizerunku uniwersytetu. Dobre praktyki polskich uczelni wyższych. \| \| Mgr Paweł Fiktus \| Dyskusja nad kształceniem prawnika – dyskusją nad przyszłością uniwersyteckich wydziałów prawa. \| \| Mgr Michał Filipiak Mgr Agata Tarasek Mgr Natalia Derus \| Oddajmy opiekunów naukowych doktorantom – przyczynek do funkcjonowania uniwersytetu XXI wieku. \| \| Dr hab. Marek Frankowicz \| Wyższe szkolnictwo zawodowe w Europie na progu XXI wieku: charakterystyka i wyzwania. \| \| Dr Kinga Anna Gajda \| Społeczne zadanie uniwersytetu – kształcenie kompetencji międzykulturowych \| \| Dr Ludmyla Galko \| Zarządzanie jakością edukacji w systemie kształtowania konkurencyjności szkół wyższych \| \| Mgr Błażej Gębura \| Argumenty we współczesnym sporze o Uniwersytet. Przegląd krytyczny \| \| Dr Bartłomiej Gołek \| Pożądane cechy osobowości nauczyciela akademickiego – wybrane aspekty \| \| Dr Ludmyła Halko \| Zarządzanie jakością edukacji w systemie kształtowania konkurencyjności uczelni \| \| Dr Magdalena Harasimowicz \| Uniwersytet idealny dla prosumenta. Refleksja nad nowymi możliwościami zaangażowania studenta w tworzenie rzeczywistości uniwersyteckiej \| \| Dr hab. Jan Franciszek Jacko Mgr Daniela Szczepaniak Mgr Tomasz Szewczyk Mgr Agnieszka Śliwa \| Wpływ emocjonalnych uwarunkowań oceny na wyniki ankiet studenckich \| \| Mgr Marta Jaksender Dr hab. Robert Zakrzewski Dr Lech Leszczyński \| Czynniki wpływające na wybór uniwersytetu podstawą dyskusji na temat organizacji uniwersytetu \| \| Mgr Dorota Jedlikowska \| W stronę globalizacji zarządzania edukacją uniwersytecką. Polityka internacjonalizacji \| \| Dr Ewa Jurczyk-Romanowska Mgr Ilona Zakowicz Mgr Dominik Figiel Mgr Justyna Sochacka \| Gamifikacja edukacji akademickiej na przykładzie pięciodniowego seminarium Grywalizacja w zarządzaniu karierą w dolnośląskiej praktyce edukacyjnej \| \| Mgr Kamil Jurowski Mgr Anna Jurowska Dr Małgorzata Krzeczkowska Prof. dr hab. n. med. Wojciech Piekoszewski \| Interdyscyplinarność wykształcenia a współczesne wymogi pracodawców w Polsce - Quo Vadis Universitas Jagellonica Cracoviensis? \| \| Mgr Kamil Jurowski Prof. dr hab. n. med. Wojciech Piekoszewski Mgr Anna Jurowska \| Dwie strony medalu studiowania w trybie indywidualnym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie \| \| Name \| Title \| \|-----------------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| Dr Małgorzata Krzeczkowska \| Warsztat kulturowy absolwenta krakowskiego uniwersytetu \| \| Mgr Agnieszka Kania \| Ideał uniwersytetu versus potrzeby społeczne: uniwersytety Ameryki Łacińskiej wobec wyzwań społeczno-politycznych na przełomie wieków. \| \| Dr Marta Kania \| „(Wy) uczeń dla rynku” ? – analiza kompetencji miękkich pożądanych w kształceniu uniwersyteckim \| \| Mgr Anna Kawalec \| University of brains \| \| Dr Agata Kołodziejczyk \| Przemiany wzorców osobowych współczesnego uniwersytetu neoliberalnego - habitus pracowników i klientów "fabryki wiedzy" \| \| Dr Krzysztof Korżyk \| W sprawie dywersyfikacji finansowania uniwersytetu \| \| Mgr Karolina Kukla \| Dwa ideały uniwersytetu: debata nad reformami szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 2010-2014 \| \| Mgr Konrad Kulikowski \| Społeczne zadania uniwersytetu – kształcenie ludzi zaangażowanych w pracę \| \| Mgr Marta Łukowska, Mgr Joanna Durlik, Mgr Joanna Grzymała-Moszczyńska, Mgr Weronika Kałwak, Mgr Krzysztof Kasparek, Mgr Anna Żymelka, Dr hab. Michał Wierzchoń \| Uniwersytet idealny: uniwersytet mobilny? \| \| Mgr Paulina Malesa \| Kształcenie elit w Polsce – możliwe czy utopijne? \| \| Dr Piotr Marecki \| Idea laboratorium w humanistyce \| \| Mgr Łukasz Matuszyk \| The Modern University As a Collection of Communities Based on Marketing \| \| Mgr Marta Natalia Mazur \| Specyfika marketingu na rynku usług edukacyjnych \| \| Mgr Katarzyna Jurzak-Mączka\| W poszukiwaniu ideału bezpieczeństwa studentów. Prawo i dobre praktyki \| \| Dr Teresa Myjak \| Współpraca nauki z biznesem w kontekście oczekiwań i potrzeb społecznych XXI wieku. Ujęcie z perspektywy biznesu \| \| Dr Samuel Nowak, Mgr Konrad Gliściński \| Wilk nigdy nie będzie syty. Idea otwartego dostępu wobec koncepcji uniwersytetów przemysłowych \| \| Mgr Marcin Ograbek \| Idea współczesnego uniwersytetu a moralność. Ponowoczesne zjawisko kontyngencji. \| \| Dr hab. Diana Pietruch-Reizes \| Uniwersytet wobec otwartej nauki \| \| Mgr Alicja Pałęcka \| Biznes, rynek pracy i autonomia uniwersytetu. Przypadki krakowskie \| \| Mgr Jolanta Agata Prochowicz \| Uniwersytet tradycji czy uniwersytet obywateli świata? Spór o kształcenie akademickie w ujęciu Marthy Nussbaum oraz Alasdaira MacIntyre’a \| \| Mgr Anna Posmysz \| Oczekiwania studentów polskich uczelni wobec nauczycieli akademickich \| \| Mgr Katarzyna Rabiej \| Rola uniwersytetu w rozwoju procesów autoedukacyjnych studentów \| \| Mgr Hanna Sieja-Skrzypulec \| O pękaniu granicy Mistrz-Uczeń. Creative writing na uniwersytecie – dwa modele kształcenia twórczego i kilka intuicji. \| \| Mgr Mateusz Sikora \| Realizacja projektów pozaformalnych w ramach Uniwersytetu. Możliwości i ograniczenia \| \| Mgr inż. Dominika Socha \| Kształtowanie jakości dydaktyki akademickiej przez relacje nauczyciel-student a zidentyfikowane potrzeby społecznych w zakresie edukacji \| \| Mgr Karolina Stankiewicz \| Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 11. lipca \| \| Autor \| Tytuł \| \|-------\|-------\| \| Mgr Kamila Olga Stępień \| „Sapere aude!” Czyli Uniwersytet w perspektywie XXI wieku. \| \| Mgr Aneta Szara \| Role osób wspierających rozwój \| \| Mgr Leszek Świeca \| Patologiczne potrzeby koncernów a standardy etyczne szkolnictwa wyższego. Ontogeneza makiawelizmu (melanizm przemysłowy). \| \| Dr Marta Tutko \| Działalność dydaktyczna uniwersytetów a potrzeby społeczne \| \| Mgr Izabela Urbaniak-Mastalerz \| The concept of the ideal of the university \| \| Prof. dr hab. Walentyn Wandyszew, Prof. dr hab. Olena Pierelomowa \| Nowy uniwersytet w świetle realiów ukraińskich \| \| Mgr Anna Wojcieszczak \| Sylwetka absolwenta a realne potrzeby pracodawcy - czyli o możliwej konieczności uelastycznienia kształcenia uniwersyteckiego. \| \| Mgr Wojciech Wychowaniec \| Wyidealizowany Uniwersytet jako środowisko sprzyjające kreatywności \| \| Dr Anna Wypych-Stasiewicz, dr hab. Robert Zakrzewski prof. UL \| Kształcenie nauczycieli a potrzeby społeczne \| \| Mgr Joanna Wysocka \| Alma Mater a szkoła wyższa – przyszłe elity społeczne czy pomysł na biznes \| \| Mgr Zofia Zając-Gardela \| Edukacja uniwersytecka niepełnosprawnych psychicznie – sztuka dla sztuki? \| \| Mgr Anna Zembala \| Uniwersytet jako wychowawca \| Część III. Streszczenia posterowe, str. 148 \| Autor \| Tytuł \| \|-------\|-------\| \| Marina Artamonova Irina Lambaeva \| The role of the professional community in the design of educational programs \| \| Lic. Marlena Bodo \| Kreatywność i innowacyjność – wyznacznikami współczesnego nauczania społeczeństwie wiedzy. \| \| Mgr Łukasz Burliga \| Misja Uniwersytetu Otwartego w procesie kształcenie ustawicznego \| \| Mgr Łukasz Burliga \| Uniwersyteckie Biura Karier w przeciwdziałaniu bezrobociu absolwentów szkół wyższych \| \| Mgr Katarzyna Derlukiewicz \| Edukacja elit w XXI wieku–ewolucja czy rewolucja. \| \| Mgr Hanna Gemza \| Rola nauczycielek i nauczycieli akademickich w tworzeniu efektywnych środowisk uczenia się \| \| Mgr Anna Jurowska Dr Małgorzata Krzeczkowska Prof. dr hab. n. med. Wojciech Piekoszewski Mgr Kamil Jurowski \| Blaski i cienie procesu Bolońskiego w Polsce na przykładzie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie \| \| Agnieszka Anna Komorowska \| Mój ideał uniwersytetu – analiza obecnego stanu nauczania uniwersyteckiego wraz z propozycjami udoskonaleń oraz porównanie z systemem niemieckim \| \| Dr Małgorzata Krzeczkowska Prof. dr hab. n. med. Wojciech Piekoszewski Mgr Kamil Jurowski Mgr Anna Jurowska \| Studencka lekcja w szkole jako źródło kompetencji kluczowych okiem nauczyciela akademickiego i studenta \| \| Piotr Lakowski \| Życie a prawo – społeczne zadanie uniwersytetu \| \| Lic. Filip Leśniewicz \| Doktoranci - motywacje, finanse, doktorat \| \| Mgr Anna Malodzińska \| Ideal współczesnego uniwersytetu wobec oczekiwań studenta \| \| Dr Leszek Michalczyk \| Zastosowanie modelu Berzega-Knudsena w definiowaniu zapotrzebowania na usługi edukacyjne na przykładzie poszczególnych dziedzin nauk ekonomicznych \| \| Autorzy \| Tytuł \| \|---------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| Mgr Monika Nawrocka, Mgr Agnieszka Dygacz \| Współzależność kształcenia kreatywności z zawodowym sukcesem absolwentów uniwersytetu \| \| Mgr Malwina Popiolek \| Obecność uniwersytetów w serwisach społecznościowych na przykładzie Facebooka \| \| Mgr Dorota Rak \| Uniwersytet Jagielloński w mediach społecznościowych. Ideał społeczności uniwersyteckiej w Virtual Reality \| \| Mgr Róża Różańska \| Interdyscyplinarność jako zagadnienie kluczowe dla przyszłości studiów z zakresu zarządzania kulturą \| \| Dr Eliza Rybska, Dr Agnieszka Cieszyńska \| Idea zrównoważonego rozwoju a efekty kształcenia na wybranych kierunkach studiów oferowanych na polskich uczelniach \| \| Mgr inż. Dominika Socha \| Projektowanie „optymalnego” uniwersytetu przy zastosowaniu wybranych systemów jakości \| \| Mgr Diana Turek \| Kształcenie uniwersyteckie a potrzeby rynku pracy \| \| Michał Wlodarczyk \| Ideał uniwersytetu w dobie renesansu - wpływ humanizmu oraz spuścizny filozoficznej antyku \| \| Lic. Oleksii Yaroshkevych \| Antyczny ideał akademii \| \| Mgr Ilona Zakowicz, Mgr Justyna Sochacka \| Dydaktyka szkół wyższych – uniwersytet w poszukiwaniu innowacji \| \| Dr hab. Robert Zakrzewski, dr Paweł Urbaniaik, dr Marek Zieliński, dr Anna Wypych-Stasiewicz, mgr Marta Jaksender \| Podniesienie kompetencji studentów Wydziału Chemii Uniwersytetu Łódzkiego w zakresie sprawdzania egzaminów zewnętrznych \| \| Lic. Yevgeniya Zheleznyakova \| Ideał uniwersytetu według filozofii epoki renesansu \| WSTĘP Strategiczne zarządzanie organizacją wymaga określenia jej celu. Jak zauważa między innymi Russell L. Ackoff, można to zrobić przez zaprojektowanie jej ideału (wyidealizowanego wzorca, wzorcowego modelu), który określa kierunek zmian w organizacji i kryteria oceny jej funkcjonowania; także zarządzanie uniwersytetem kieruje się domyślnie lub wprost założonym ideałem. Celem konferencji jest wymiana doświadczeń i poglądów między studentami, naukowcami, nauczycielami i ekspertami na temat roli i optymalnej organizacji uniwersytetu w systemach społeczno-gospodarczych XXI wieku. Zamiast narzekać, pragniemy rozważyć pomysły dotyczące tego, jaki ideał uniwersytetu wyznaczają potrzeby społeczne. Wydarzenie jest trzecią edycją w cyklu konferencji poświęconych projektowaniu ideału w procesie zarządzania. Mamy nadzieję, że dyskusja nie ograniczy się do konstatacji aktualnych sporów dotyczących misji i wizji uniwersytetu oraz trudności w ich realizacji. Autorzy wystąpień są proszeni o rozważenie tego, czy i jakie są wspólne obszary konsensusu dotyczącego zadań uniwersytetu oraz, jakie oczekiwania i potrzeby społeczne wyznaczają jego specyfikę. W tym kontekście pragniemy przedyskutować problem zawodowego bezpieczeństwa studentów. Chcemy zwrócić uwagę na unikalne zadania uniwersytetu w kształtowaniu umiejętności charakterystycznych dla wyższych szczebli zarządzania, gdzie zadania zawodowe wymagają podejmowania strategicznych decyzji, tworzenia innowacyjnych rozwiązań, budowania przewagi konkurencyjnej itp. Tym kompetencjom sprzyja kształcenie uniwersalne, które jest tradycyjnym zadaniem uniwersytetu. Mamy nadzieję, że konferencja będzie okazją do rozważenia dobrych praktyk dydaktyki mającej na celu kształcenie tych umiejętności. Punktem wyjścia do dyskusji może być analiza koncepcji „wyidealizowanego uniwersytetu” Ackoffa lub innych współczesnych projektów uniwersytetu, antycznego ideału akademii, średniowiecznych lub renesansowych koncepcji uniwersytetu oraz pytanie „Czy klasyczny ideal uniwersytetu jest wciąż aktualny?” Jan F. Jacko CZĘŚĆ I STRESZCZENIA WYKŁADÓW WIODĄCYCH (w kolejności alfabetycznej nazwisk) Czy Uniwersytet kreuje elity? Jerzy Brzozowski Uniwersytet Jagielloński Pojęcie „elity społeczne” jest używane niejako z przyzwyczajenia, jego treść jednak wymaga w oczywisty sposób rewizji. Jakie elity społeczne kreuje więc Uniwersytet i jakie warunki musi spełnić, żeby na to pytanie można było odpowiedzieć twierdząco? Jakieś elity przecież kreuje przez sam fakt, że w wyniku swoich działań dzieli ludzi na tych z literkami mgr przed nazwiskiem i tych bez. Ale kim oni są jako statystyczna elita? Jeśli ‘rzucają się’ do ostatniej ławki, dosłownie - jako studenci na wykładzie - i w sensie symbolicznym? Trzeba więc zastanowić się nad nową, możliwą do przyjęcia formą pojęcia „elity”: już nie „autorytety moralne” czy „kręgi opiniotwórcze”, modne w okresie transformacji; jeśli pojęcie to ma dalej jakikolwiek sens, jego kryteria muszą zostać ponownie, rzeczowo i chyba skromnie zdefiniowane. Osobną kwestią jest to, na bazie jakich kryteriów wstępnych miałaby powstać ta definicja w dobie pluralizmu wartości. Idąc dalej: Uniwersytet stanął przed nieuchronnym dylematem pozyskiwanie studentów za wszelką cenę, z użyciem różnorakich form reklamy, versus odpowiedzialność wobec społeczeństwa za celowość ich kształcenia. Pierwsza z tych kwestii w obecnych realiach wymusza kolejny krok: rozluźnienie dyscypliny studiowania, by studentów zatrzymać – co nie jest łatwe choćby z tego powodu, że raz uzyskane (z dobrym wynikiem) świadectwo maturalne może dać wstęp na w zasadzie nieograniczoną ilość kolejnych kierunków. Nie ma więc szczególnie ważnych powodów, aby pokonywać prawdziwe lub domniemane trudności na wstępnym etapie studiów: dawna dewiza „per aspera ad astra” straciła generalnie sens, po nieudanym czy nieatrakcyjnym w ocenie studenta doświadczeniu można podejmować następne i następne, jeśli tylko fundusze rodziców na to pozwalają. A niejako przy okazji: proces dojrzewania rozciąga się w czasie w sposób dotąd niespotykany. Wspomniane wyżej, podejmowane pod presją lęku o przyszłość instytucji działania Uniwersytetu powodują, że zamiast słusznie postulowanego szacunku wobec młodego człowieka, pewnego partnerstwa (od jakiego etapu można mówić o partnerstwie?) mamy nierzadko do czynienia z pajdokracją: czymże innym jest udostępnianie ankiet oceny pracowników naukowo-dydaktycznych już studentom pierwszego semestru pierwszego roku studiów? Osoby te przychodzą na Uniwersytet nie mając na ogół pojęcia o istocie tej instytucji, oceniają ją nie wedle kryteriów, które Uniwersytet w ciągu stuleci wypracował, ale wedle kryteriów własnych, przyniesionych w najlepszym razie z dobrego liceum, w gorszym... z kiepskiego lub bardzo kiepskiego liceum. Tymczasem stan dotychczas milcząco zakładany był taki: na uniwersytet (Akademię, Politechnikę, etc.) przychodzą najzdolniejsi młodzi ludzie, którzy uzyskali egzamin dojrzałości: już wstępnie uformowani i wychowani. Otóż słowo „wychowanie” de facto zostało ze słownika pedagogiki licealnej wyrugowane: w istocie panuje w oświacie – podobnie jak generalnie w życiu społecznym – zasada „zabrania się zabraniać”, niegdyś (w kontekście roku 1968) ożywiająca życie uniwersyteckie, dziś żałosnie anachroniczna. Tu dochodzimy do zasadniczego problemu: czy nie straciliśmy łączności z szkolnictwem średnim? Jaki Uniwersytet ma wpływ na programy, tok nauki i wychowania w liceach? Otóż wypada stwierdzić, że obecnie ten wpływ jest nikły. Droga do odzyskania przez Uniwersytet należnej mu roli kreowania elit zależy moim zdaniem od powrotu do fundamentów, czyli odzyskania istotnego wpływu na kształt oświaty na poziomie podstawowym i średnim. To nie tylko kwestia przetrwania Uniwersytetu w pożądanej przez nas formie; to się po prostu od nas społeczeństwu (dzisiaj mówimy raczej: podatnikowi) należy. Uniwersytet jako złożony układ adaptacyjny Marek Frankowicz Uniwersytet Jagielloński w Krakowie & Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Idea złożonych układów adaptacyjnych może być bardzo przydatna przy rozpatrywaniu dynamiki układów otwartych zanurzonych w zmiennym otoczeniu podlegających wpływom otoczenia i równocześnie przez swą zmienność modyfikujących to otoczenie (Gell-Mann 1995; Axelrod, Cohen 2000). W szczególności można ją zastosować do modelowania procesów w szkolnictwie wyższym, gdyż uniwersytety są złożonymi układami adaptacyjnymi per se; podlegają wpływom otoczenia, ale same również aktywnie na swoje otoczenie wpływają. Właściwe zrozumienie nieliniowej dynamiki Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego może być bardzo pomocne w rozwiązywaniu różnych problemów praktycznych związanych z wprowadzaniem reform edukacyjnych. Jednym z przykładów jest projektowanie i wprowadzanie sektorowych ram kwalifikacji: występuje tu szereg sprzężeń zwrotnych między uczelniami, rynkiem usług szkoleniowych w obszarze kształcenia zawodowego, rynkiem pracy, organami administracji państwowej - i to zarówno w wymiarze krajowym, jak i międzynarodowym (projekty TEMPUS dla nauk o żywności, gospodarki przestrzennej i ekologii). Tworzenie optymalnych deskryptorów opisujących kompetencje odpowiadające różnym poziomom kwalifikacji można tu przyrównać do "metody pola samouzgodnionego". Inny przykład to tworzenie wewnętrznych systemów zapewnienia jakości kształcenia jako "samorozpakowujących się układów zarządzania jakością" (self-extracting quality management systems), analogicznych do samoorganizujących się systemów przyrodniczych (Vester 2002). Przy analizowaniu wpływu internacjonalizacji na krajową politykę edukacyjną można się posłużyć analogią do układów reakcji-dyfuzji; podczas gdy "wertykalne" oddziaływania ze strony krajowych politycznych ośrodków decyzyjnych i krajowych środowisk społeczno-gospodarczych prowadzą do wytwarzania się "lokalnych równowag", "horyzontalne" oddziaływania o charakterze dyfuzyjnym (sieci i projekty międzynarodowe, mobilność studentów i kadry) powodują korelacje między rozwiązaniami lokalnymi i tworzenie się struktur ponadnarodowych. Lokalne napięcia i fluktuacje przeciwdziałają z kolei procesom "homogenizacji" Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego stając się źródłem nowych bodźców - nowe inicjatywy mogą się upowszechniać przez mechanizmy analogiczne do propagacji sygnałów w ośrodkach pobudliwych. Idei uniwersytetu nie można więc zamknąć w ramach jakiejkolwiek ustalonej definicji; jest to twór żywy, rozwijający się w sprzężeniu z otoczeniem i wpływający również na zamierzenia/oczekiwania otoczenia w stosunku do szkolnictwa wyższego, a projektowanie ideału uniwersytetu to niekończący się ciąg iteracji. Bibliografia: Axelrod R., Cohen M.D. (2000). Harnessing Complexity. New York: Basic Books.. Gell-Mann M. (1995). The Quark and the Jaguar. New York: Freeman. Vester F. (2002). Die Kunst vernetzt zu denken: Ideen und Werkzeuge für einen neuen Umgang mit Komplexität Ein Bericht an den Club of Rome. München: dtv-Verlag. Reforma zarządzania w uniwersytecie wyzwaniem czasu Valerii Grynychutskyi (Валерий Гринчущкий) Uniwersytet Ekonomiczny w Tarnopolu, Ukraina Każda epoka stawia przed uniwersytetami nowe wyzwania, które muszą być zgodne z jej wymogami. Uniwersytety średniowiecza, renesansu i czasów współczesnych miały własne idealy, pełniły rolę „generatorów” idei i odpowiadały na zapotrzebowania społeczeństwa. Od lat 90. XX wieku, cywilizacja ludzka weszła w nową epokę, którą nazywamy epoką informacji lub technologii informacyjnej. Możliwość wymiany informacji bardzo szybko w sposób zasadniczy zmieniła świat. Technologie informacyjne stały się bardzo ważną częścią składową działalności gospodarczej i udział spółek związanych z tą branżą w produkcie krajowym brutto stale rośnie. Na rynku pojawiли się tacy giganci w dziedzinie informatyki, jak Microsoft, Yahoo, Google, Facebook i inne. Dziś żadna gałąź ludzkiej aktywności nie jest w stanie istnieć bez komputerów i technologii informacyjnych. Całkiem inne stało się społeczeństwo. Przeobrażyły się również uniwersytety. Obecnie technologie informacyjne pozwalają uczelniom zasadniczo zmieniać swoje programy edukacyjne. Pojawiły się nowe programy edukacyjne, które przygotowują specjalistów z dziedziny technologii informacyjnych. Z roku na rok powstają nowe specjalności technologii i wsparcia informacyjnego. W tym obszarze są prowadzone intensywne badania naukowe i co roku rosną inwestycje w tę dziedzinę nauki. Co 6-8 miesięcy pojawiają nowe generacje komputerów lub ich modyfikacje. Stale jest aktualizowane ich oprogramowanie. Ten rozwój informatyki pozwala uniwersytetom sprostać rosnącym wymaganiom społecznym. W związku z powyższym wiele programów nauczania wymaga aktualizacji, uwzględniającej poziom rozwoju technologii informacyjnych. Komputery i technologie informacyjne stały się integralną częścią procesu nauczania. W procesie nauczania szeroko wykorzystuje się Internet, pozwalający wykładowcom wykorzystywać najnowsze osiągnięcia w danej dziedzinie nauki. Obecnie studenci mają możliwość uzyskania konsultacji za pośrednictwem poczty elektronicznej. Wykłady akademickie stają się bardziej urozmaicone i ciekawsze, a możliwości wykorzystywania technologii informacyjnych w procesie edukacyjnym są nieograniczone. Ewoluuje również sam proces nauczania. Technologie informacyjne zmieniają istotę dydaktyki. Już wkrótce wykładowca będzie mógł prowadzić wykłady nie w sali uczelnianej, ale w przestrzeni wirtualnej, a jego miejscem pracy stanie się nieduży, własny gabinet. Każdego roku coraz bardziej popularnym staje się kształcenie na odległość, gdy wykorzystując platformę programu Skype studenci mogą uczestniczyć w zajęciach przebywając nie tylko w różnych miastach, ale nawet w różnych krajach. Globalizacja w procesie edukacyjnym nabiera niesamowitego przyspieszenia. Obecnie na stronach internetowych setek uniwersytetów świata tysiące profesorów prowadzą wykłady publiczne, z którymi może zapoznać się każdy. Co więcej, wiele „uniwersytetów otwartych” udostępnia zarówno cały materiał dydaktyczny, jak i rezultaty badań naukowych. Stopniowo będzie zmieniać się sama forma uniwersytetów i wkrótce pojawią się uczelnie „wirtualne”. Wraz z informatyzacją procesu edukacyjnego odbywa się proces anglicyzacji nauki, tj. coraz powszechnym w procesie nauczania staje się język angielski. Obecnie około 90% informacji naukowej ukazuje się w tym języku. Dlatego nie jest zaskakujące, że w wielu krajach nauczanie na uniwersytetach odbywa się wyłącznie w języku angielskim, który nie jest językiem ojczystym ludności danego kraju. Z pewnością odsetek takich uniwersytetów będzie stale rosnąć. Problemy ze zmniejszeniem finansowania uczelni mogą doprowadzić do łączenia uniwersytetów, w trakcie którego będą znikać małe i średnie uczelnie. Dzięki procesom łączenia się uniwersytetów w swego rodzaju korporacje, będzie wzrastało ich znaczenie społeczne, naukowe, polityczne i kulturalne w społeczeństwie. Potrzeby społeczne a wymogi instytucjonalne: uniwersytet jako produkt racjonalnych mitów Przemysław Hensel Uniwersytet Warszawski Klasyczna już dzisiaj praca Meyera i Rowana (1977) formułuje tezę mówiącą, że organizacje upodabniają się do siebie, podążając za tzw. „racjonalnymi mitami”, to jest funkcjonującymi w ich otoczeniu zinstytucjonalizowanymi przekonaniami o tym, jak powinna być skonstruowana i prowadzona profesjonalnie zarządzana organizacja. Biorąc to spostrzeżenie za punkt wyjścia, w niniejszym tekście analizuję dwie kwestie ściśle powiązane z projektowaniem ideału uniwersytetu (Ackoff, 1968; Ackoff, Magidson, & Addison, 2007). Po pierwsze, wskażę, że „racjonalne mity” funkcjonujące w otoczeniu polskich uniwersytetów nie muszą być zgodne z oczekiwaniami wynikającymi z lokalnych potrzeb społecznych, gospodarczych i politycznych. Współcześnie większość norm dotyczących działalności naukowej – zarówno formalnych, jak i nieformalnych – pochodzi z Zachodu, a przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych. Zawierają one nie tylko wskazówki co do metod prowadzenia badań, lecz również zalecenia wskazujące sposoby zarządzania jednostkami naukowymi. Co więcej, wraz z „racjonalnymi mitami” napływają do polskich uniwersytetów także zapożyczone z Zachodu hierarchie tematów badawczych. Innymi słowy, oczekiwania instytucjonalne, którym się poddajemy, mówią o tym, jak należy badać, co należy badać i jaką formę organizacyjną powinny przyjąć uniwersytety, które zajmują się tymi badaniami i propagowaniem ich wyników. Jednak te zalecenia, nie muszą odpowiadać naszym lokalnym potrzebom. W niniejszym tekście spróbuję pokazać, jakie sposoby radzenia sobie z rozdźwiękiem między lokalnymi potrzebami a zinstytucjonalizowanymi wymogami może zastosować uniwersytet (Oliver, 1991). Najprostszą strategią jest tzw. rozłączanie (decoupling) formalnych struktur organizacyjnych od rzeczywistych sposobów działania (Meyer & Rowan, 1977). Inną metodą jest tworzenie organizacji hybrydowych (Battilana & Dorado, 2010; Jay, 2013; Pache & Santos, 2010, 2012), których różne elementy zaspokajają oczekiwania różnych interesariuszy. Po drugie, spróbuję wskazać, jakie konsekwencje dla rozwoju polskich uniwersytetów mogą przynieść wymienione strategie radzenia sobie z rozbieżnością między oczekiwaniami instytucjonalnymi a lokalnymi warunkami i potrzebami. Bibliografia: Ackoff, R. L. (1968). Toward an Idealized University. Management Science, 15(4), 121-131. Ackoff, R. L., Magidson, J., & Addison, H. J. (2007). Projektowanie ideału. Kształtowanie przyszłości organizacji. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne. Battilana, J., & Dorado, S. (2010). Building Sustainable Hybrid Organizations: The Case of Commercial Microfinance Organizations. Academy of Management Journal, 53(6), 1419-1440. Jay, J. (2013). Navigating Paradox as a Mechanism of Change and Innovation in Hybrid Organizations. Academy of Management Journal, 56(1), 137-159. Meyer, J. W., & Rowan, B. (1977). Institutionalized Organizations: Formal Structure as Myth and Ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340-363. Oliver, C. (1991). Strategic Responses to Institutional Processes. Academy of Management Review, 16(1), 145-179. Pache, A.-C., & Santos, F. (2010). When Worlds Collide: The Internal Dynamics of Organizational Responses to Conflicting Institutional Demands. Academy of Management Review, 35(3), 455-476. Pache, A.-C., & Santos, F. (2012). Inside the Hybrid Organization: Selective Coupling as a Response to Conflicting Institutional Logics. Academy of Management Journal, 56(4), 972-1001. Filozoficzne tło idealizującego projektowania uniwersytetu Jan F. Jacko Uniwersytet Jagielloński & WSB w Poznaniu Metoda idealizującego projektowania (ang. idealized design) została opracowana między innymi przez Russela Ackoffa i jego współpracowników z Wharton School w University of Pennsylvania (Russell Lincoln Ackoff, 1999; Russell Lincoln Ackoff, Addison, & Magidson, 2006; Russell Lincoln Ackoff & Rovin, 2003). Znalazła zastosowanie m.in. w zarządzaniu uniwersytetem (Ackoff, 1968, 1970; Leja, 2008; Nadler, 1969; Peters & Besley, 2013; Walter, 2011; Wolff, 1992). Jak postaram się pokazać, metoda opiera się na 3 założeniach tradycyjne zaliczanych do filozofii, które można określić następującymi twierdzeniami: 1. Organizacja jest systemem ukierunkowanym na realizację określonych celów. 2. Ontyczna tożsamość organizacji jest wyznaczona swoistymi dla niej celami oraz sposobami ich realizacji. 3. Te cele i sposoby należy odpowiednio uzasadnić. Zostanie ukazane filozoficzne tło tych założeń oraz z nimi związane problemy aplikacyjne dotyczące projektowania organizacji, jaką jest uniwersytet. Problemy aplikacyjne, o których tu mowa, można wyrazić następującymi pytaniami (które zostaną uszczegółowione): Ad 1. Czy proponowane (w danym przypadku) zmiany uniwersytetu są zgodne z założonym przez ich autorów idealem uniwersytetu? Ad 2. Jakie cele i sposoby ich realizacji wyznaczają ontyczną tożsamość uniwersytetu? Jaką organizacją lub jakimi organizacjami można zastąpić uniwersytet? Czy taka zamiana się opłaca (w sensie ekonomicznym, społecznym, etycznym i in.)? Ad. 3. Jak zmienia się ideał uniwersytetu w zależności od ogólnych założeń aksjologicznych i antropologicznych (przyjmowanych wprost lub domyślnie na gruncie metateorii projektowania), na przykład: eudajmonizmu, utylitaryzmu i konsensualizmu (kontraktarianizmu) i in.? Bibliografia: Ackoff, R. L. (1968). Toward an Idealized University. Management Science, 15(4), B121–B131. Ackoff, R. L. (1968). Toward an Idealized University. Management Science Center, Wharton School of Finance and Commerce, University of Pennsylvania. Ackoff, R. L. (1970). Some Ideas on Education in the Management Sciences. Management Science, 17(2), B2–B4. Ackoff, R. L. (1999). Re-Creating the Corporation: A Design of Organizations for the 21st Century. New York: Oxford University Press. Ackoff, R. L., Addison, H. J., & Magidson, J. (2006). Idealized Design: Creating an Organization’s Future. Upper Saddle River, NJ: Wharton School Publishing. Ackoff, R. L., & Rovin, S. (2003). Redesigning Society. Stanford, California: Stanford University Press. Leja, K. (2008). Projektowanie ideału czyli kilka uwag o strategii szkolnictwa wyższego. Forum Akademickie, (12). Online <http://www.forumakad.pl/archiwum/2008/12/45_projektowanie_idealu.html> Nadler, G. (1969). On an Idealized University. Management Science, 15(12), B–592 – B–593. Peters, M. A., & Besley, T. (Eds.). (2013). Re-imagining the Creative University for the 21st Century. Rotterdam: SensePublishers. Walter, S. (2011). Russ Ackoff on An Idealized Design for a University. Online <http://skipwalter.net/2011/12/15/russ-ackoff-on-an-idealized-design-for-a-university/> Wolff, R. P. (1992). The Ideal of the University. New Brunswick (U.S.A.): Transaction Publishers. Data dostępu do źródeł Internetowych: 01.01.2015 Projektowanie idealu, czyli wizja (niedalekiej) przyszłości uniwersytetu Krzysztof Leja Politechnika Gdańska Russel Ackoff (1968) przed niemal pięćdziesięcioma laty zaproponował drogę, którą uniwersytety powinny zmierzać, dążąc do ideału. Czterdzieści lat później, wraz z współautorami uogólnił swoje rozważania na ogół organizacji (Ackoff, Magidson, Addison 2007). Świat się zmienił, aby pytania postawione przed Ackoffa nie straciły na aktualności. Współczesne uniwersytety znajdują się bowiem na rozdrożu pomiędzy wyborami: przyrostowego doskonalenia albo/i radykalnej zmiany, zmian morfostatycznych albo/i morfogetycznych, zmian pierwszego albo drugiego rodzaju. Wybór "tyranii albo" czy "geniusza i" (Collins, Porras 1991; Collins, Porras 2003) oto jeden z dylematów przed którymi stają współczesne uczelnie pełne paradoksów. "Tyrania albo" skazuje uczelnię na konieczność wyboru, "geniusz i" proponuje poszukiwanie trzeciej drogi (Leja 2013). Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób można stworzyć uniwersytet korzystając z projektowania holograficznego, gdyż uniwersytet, analogicznie do hologramu, „ma zdolności wymagane w jego całości „zakodowane” w poszczególnych częściach nawet wtedy, kiedy poszczególne części funkcjonują źle lub zostają usunięte” Morgan (1997, s. 107). W opracowaniu pokrótkie omówiono każdą z czterech zasad projektowania holograficznego odnosząc je do organizacji i zarządzania uniwersytetem i wskazując możliwości ewolucji od redundancji części do redundancji funkcji; od izomorfizmu wymuszonego do dywersyfikacji uczelni, od przeregulowania do krytycznego minimum specyfikacji oraz od pojedynczej pętli uczenia się do uczenia jak się uczyć. W konkluzji stwierdzono, że całkowite odejście od mechanistycznego podejścia do instytucji akademickiej jest wyzwaniem czasu. Słownem kluczowym opisującym uniwersytet o cechach organizacji holograficznej jest bowiem integracja, zarówno pomiędzy jednostkami organizacyjnymi jak i poszczególnymi członkami społeczności. akademickiej. Aby zmierzać w tym kierunku trzeba zapewnić możliwość elastycznego tworzenia struktur organizacyjnych, przy zachowaniu koordynacyjnej roli dotychczasowych podstawowych struktur organizacyjnych. Pielęgnowanie norm i wartości akademickich oraz budowanie kultury organizacyjnej sprzyjającej otwartości dyskusji i dociekaniu, a nie znajdowanie prostych rozwiązań mogą być propozycją dla uniwersytetu przyszłości. Receptą na projektowanie ideału nie jest z pewnością teoria KISS (keep it simple, stupid), jednak deregulacja przepisów prawnych, likwidujących bariery może zbliżyć uniwersytet do ideału wcześniej niż na pozór mogłoby się wydawać. A zatem może warto najpierw wyobrazić sobie idealny uniwersytet, a następnie cofnąć się do realiów dnia dzisiejszego i starać się go ulepszać traktując jako całościowy system, a nie zbiór poszczególnych jego części. Bibliografia: Ackoff R.L., (1968), Toward an Idealized University, "Management Science", Vol. 15, No 4, Dec., 121-131. Ackoff R.L., Magidson J., Addison H.J., (2007), „Projektowanie ideału. Kształtowanie przyszłości organizacji”, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Collins J.C., Porras J.I., (1991), Organizational vision and visionary organization, "California Management Review", Vol. 34, No. 1, 30-52. Collins J.C., Porras J.I., (2003), "Wizjonerskie organizacje. Praktyki zarządzania najlepszych firm", Jacek Santorski, Wydawnictwa Biznesowe, Warszawa. Leja, K., (2013), "Zarządzanie uczelnią. Koncepcje i współczesne wyzwania", Wolters Kluwer. Morgan, G., (1997), „Obrazy organizacji”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Odpowiedzialne badania i innowacje – moda czy potrzeba społeczna? Iwona Maciejowska Uniwersytet Jagielloński Przyjmijmy klasyczną definicję uniwersytetu jako wspólnoty uczniów i mistrzów poszukujących prawdy. Przełożymy ją na realia XXI wieku, ograniczmy do części badawczej - tworzenie wiedzy jest bowiem równie istotnym zadaniem uniwersytetu, jak jej przekazywanie. I w takim kontekście rozważymy promowane ostatnio przez Komisję Europejską oraz polskie MNiSW (w Ministerstwie, 2014) pojęcie odpowiedzialnych badań i innowacji (ang. Responsible Research and Innovation – RRI). Według Hilary Sutcliffe odpowiedzialne badania i innowacje charakteryzuje (Sutcliffe, 2011): - Wybór tematyki badań i innowacyjności produktów pod kątem osiągnięcia w wyniku ich zastosowania korzyści dla społeczeństwa lub środowiska. - Stałe zaangażowanie społeczeństwa, w tym organizacji pozarządowych i innych grup, które są świadome dobra publicznego, od początku do końca procesu innowacji. - Ocenianie wpływu, zagrożeń i szans (zarówno społecznych, jak i etycznych oraz ekologicznych), zarówno tych obecnych, jak i potencjalnie występujących w przyszłości, równolegle do rozważania aspektów technicznych i handlowych. - Lepsze zarządzanie zagrożeniami i szansami oraz ich przewidywanie, a tym samym możliwość dostosowania i szybkiej reakcji na zmieniające się okoliczności i aktualny stan wiedzy. - Otwartość i przejrzystość. W dokumentach UE wyróżniono sześć kluczowych elementów RRI (Responsible, 2012): - Zaangażowanie - wspólny udział naukowców, przedstawicieli przemysłu, decydentów i społeczeństwa obywatelskiego w procesie badań i innowacji, - Równość płci - uwolnienie pełnego potencjału społeczeństwa m.in. poprzez modernizację zarządzania zasobami ludzkimi w jednostkach naukowych, - Kształcenie w zakresie przedmiotów ścisłych i przyrodniczych - zwiększanie zainteresowania dzieci i młodzieży naukami przyrodniczymi, ścisłymi i technicznymi; edukacja wyposażająca przyszłych naukowców i ogół społeczeństwa w niezbędną wiedzę, – Etykę – szacunek dla podstawowych praw i standardów etycznych, wzrost społecznego znaczenia akceptowalności wyników badań i innowacji, – Nieograniczony dostęp - bezpłatny dostęp do wyników badań finansowanych ze środków publicznych, – Zarządzanie - odpowiedzialność decydentów politycznych za tworzenie harmonijnych modeli RRI. W środowisku naukowców, także tych pracujących na uniwersytetach, zrodziły się w związku z tym proste, ale fundamentalne pytania: – Co z naukami podstawowymi, czy czeka je zapomnienie? – Czy to na pewno nasze zadanie, by przewidywać skutki upowszechnienia wyników prowadzonych badań? – Czy szczegółowe informowanie społeczeństwa o naszych badaniach to nie strata czasu? Który laik potrafi zrozumieć, o co chodzi w danej tematyce badawczej? – A jeśli ktoś spoza grona naukowców zakwestionuje to, nad czym pracujemy, co wtedy? – Co z prawami autorskimi i patentowymi? – Dlaczego kryteria pozamerytoryczne mają wpływać na budowanie zespołów badawczych? Itd. Itp. Z drugiej strony warto się zastanowić: czy i w jaki sposób wprowadzać RRI do edukacji uniwersyteckiej? – było to m.in. tematem konkursu grantowego HORIZON 2020-Science with and for Society, SEAC.2.2014 - Responsible Research and Innovation in Higher Education Curricula. Bibliografia: Responsible Research and Innovation. Europe’s ability to respond to societal challenges http://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/responsible-research-and-innovation-leaflet_en.pdf przeglądano 02.01.2015 Sutcliffe, H., A Report on Responsible Research and Innovation. http://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/rri-report-hilary-sutcliffe_en.pdf przeglądano 02.01.2015 W Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego odbyły się warsztaty nt. biologii syntetycznej, http://www.nauka.gov.pl/komunikaty/w-ministerstwie-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-odbyly-sie-warsztaty-nt-biologii-syntetycznej.html, przeglądano 02.01.2015 Kompetencje nauczyciela akademickiego w uniwersytecie i szkole zawodowej. Narracje i realność Wojciech J. Maliszewski PWSZ Pila Ustawowe i doktrynalne przypisywanie, a de facto narzucanie różnic w profilach kształcenia w uniwersytecie i szkole zawodowej jest li tylko zabiegiem „papierowym”. W żadnej z powyższych uczelni, nikt i nigdzie nie stosuje efektywnych kryteriów weryfikujących kompetencje nauczyciela akademickiego. Rekrutacja i owszem istnieje w szczątkowej postaci (weryfikuje się tylko dokumenty graniczne kandydatów), jednak selekcja nie istnieje (oprócz selekcji opartej na „znajomościach”). Te czynniki uniemożliwiają, z założenia, jakiekolwiek moderowanie i kryteriów jakościowych narzucanych przez KRK. Bo czy można - efektywnie weryfikować efekty kształcenia wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, jeśli nikt i nigdzie nie diagnozuje ich w punkcie wyjścia procesu weryfikacji? - sprawdzać umiejętności i kompetencje społeczne samemu ich nie posiadając? Te pytania badawcze winny pobudzać do dyskusji o wypracowaniu „idealnych” kryteriów kompetencyjnych dla „idealnej” szkoły. How a private non-profit HEI can fit the social needs - the CESI case Pascal Mimerlo CESI Group, Francja One can expect that the main mission of an education system is to prepare our students, future citizens, to face the current and future challenges of our society. To achieve this wide goal, it is required to deal with the complexity of our societies, we must understand the context, the opportunities and threats; we must also understand the complexity of the social dimension, strengths and weaknesses; integrating historical and technologies evolutions, our knowledge and understanding of the global situation and trends. “Social or Societal”, it could also be an interesting debate we will not enter during the talk, let’s say that both are tightly connected, influencing to each other. Ideally speaking, public or private institutions shall not matter, as both are expected to fit social needs and societal challenges. Differences now could be identified in several areas of the “complexity”, on one side on the available means (infrastructure, finances, teams, …), as well as the recognition of delivered degrees by the market. Entering the market domain, we shall raise the stakeholder identification, such as joint bodies, labour parties, employers, consumers, etc. A first step could be the analysis of the situation, between the existing education offers and the expression of the stakeholders. Followed by an adapted answer, sometimes to get out of the teaching / training standards it can empower the solution, and make the difference with the competitors. Then being always vigilant and wakeful, on what is going on, political changes, market evolutions, competitors, trends, and also as much as possible anticipating those evolutions. One can focus on two hints that are sensitive: cost “efficiency” (financial support for the institution, companies and students, degrees adequacy to market, resources provided), and recognition by Unions (industrials, employers, trade unions) that are the major targets for both the employers and employees. CESI Group has this great experience, since its creation back in 1958. Entitled “Utopia challenging the market”, it all started with a group of pioneers in the adult training education, and a strong will expressed by 5 of the major industrial companies: Renault, Télémécanique, Snecma, Chausson and CEM (Compagnie Electro Mécanique). The history starts with a training programme promoting the upward mobility inside the company, from technician to engineer, able them to be recognized at an executive position; all in all, it took 20 years (1968) to get the official recognition by the CTI (Commission des Titres d’Ingénieurs) from the Ministry of Education. Now as a major difference from all other bodies, we get a double recognition, also by the Ministry of Labour. At this time, none of the official Higher Education Institutions were present on this market segment. Polytechnics and top universities and schools were providing high-flyers for the top executive management; none of them really adapted their answers to fit other domains and needs at a lower level. Generically the academic world stacked more or less, on the historical way of education and training, asides of well-recognized degrees, they were proposing also for decades, every year, a greater number of degrees than are no more fitting a real market needs. Vocational schools are in the meantime, loosing every year their high value; and today some handwork expertise are almost disappearing, creating a high tensed market situation, where no more programme are available to train new technicians, though needs are not fulfilled anymore. On the contrary, CESI positioning was to answer the real life needs, industrial decision makers wanted people having a field expertise as a strong foundation, promoting their high-flyer employees (technicians and advanced technicians), pushing them to go back to studies and to validate a generalist or specialist engineer degree, with the appropriate new competences developed in management, finances, scientific and project management areas, allowing them to target the middle management and expert engineer positions of the company. Few elements for CESI Group: - First higher education institution being accredited ISO 9001 - 1 national body with 21 sites in France, 1 in Algeria and 2 in Spain - 45,000 sqm equivalent national campus, hosting over 20,000 students / year - 5 brands: EI.CESI, Exia.CESI, CESI Entreprise, CESI Alternance, CESI Certification - 3 Research Laboratories: IRISE, LIEA, LUSINE - Partners worldwide and double degrees for student mobility Few of our strategic milestones: - 1958 creation - 1978 CTI recognition - 1989 first HEI implementing the apprenticeship training programmes, - 1998 Internship modality implemented in all training programmes - 2004 Exia. CESI starts a Problem Based Learning approach for a full integrated 5 years modular programme (equivalent to Bachelor and Master) - 2009 Launch of the Social Observatory of the Company in partnership with Ipsos, Le Figaro and BFM: barometer, economic and social mirror of the world of work. - 2015 Starting Preparatory classes, and implementing a modular pedagogy by project for the engineer degrees. As a conclusion, our private non-profit association, Higher Education AND Professional Training group, is open to all social publics, is promoting equality and upward mobility, is offering a wide professional recognized labels, degrees and titles. The success of a training programme is to meet its market, and for us, once the market is changing, we are conducting the change to fit it in its evolution; one of the reason why we are a non-profit body, is that benefits are reinvested permanently to follow, adapt and update our answers. It could be summarize as: “The heart of our mission is to support people and companies in the development of new professional identities”. Psychospołeczna organizacja idealnego uniwersytetu Zbigniew Nęcki Uniwersytet Jagielloński Uczestnictwo we wszelkich formach życia uniwersyteckiego winno być uzależnione od właściwego doboru i trafnej selekcji studentów, pracowników i administracji. Powszechny dostęp eliminując elitarność skazuje uniwersytet na degradację i populizm, obniżenie standardu intelektualnego. Pełnia funkcję „kaganka oświaty” dla społeczności niszczymy motywację poznawczą, rozwój nauki i kreatywności. Motywacje stają się konsumpcyjne miast być kreatywne. Daje to podstawy do oceny pozytywnego efektu jedynie subiektywnie – część „aktorów uniwersyteckiego teatru” motywowana karierą jest zadowolona, ale obiektywnie ideał życia naukowego (uniwersytet) nie ma być miejscem przyjemnym,, choć może, ale miejscem stałego konfrontowania realności i możliwości. W układzie idealnym winny się pojawić wszechstronne kanały komunikacyjne, co jednak blokowane jest przez przerosty wielkości – wielotysięczne masy nie mają możliwości konstruktywnej komunikacji – powierzchowność i przypadkowość zamiast systemowości. Zmniejszenie skali czyli redukcja ilości uczestników może być bardzo wskazana. Rozprasza się w tych warunkach także władza i odpowiedzialność, gdyż stratyfikacja pionowa i pozioma, wielość kryteriów i społeczne, organizacyjne i intelektualne dystanse pozostawiają całość w stanie tylko względnej równowagi. Uwzględniając bogactwo funkcji społecznych i bogactwo motywacji indywidualnych musimy ideał uniwersytecki widzieć jako przeciwnieństwo wobec trendów kreowanych przez polityczno – ekonomiczny system współczesnego społeczeństwa wolnorynkowego. To rozum łączy wartości uniwersyteckie a nie siła pozycji rynkowej. Plus ratio .... „Kreatywna klasa” z uniwersytetu? Ewa Okoń-Horodyńska Uniwersytet Jagielloński Wobec powtarzanych nieustająco sloganów o gospodarce wiedzy, koncentracji na rozwoju innowacji, tomach dokumentów unijnych, w których inne podejście nie jest brane w ogóle pod uwagę (np. strategia lizbońska i jej „odnawiacze”, Europa 2020), peanach o potencjale innowacyjnym w UE, bezcennym kapitale ludzkim, doganianiu USA, pogoni za wzrostem gospodarczym bez alternatywy (Sedlacek, 2012), itp., dyskusja o miejscach powstawania „bazy” dla innowacji jest nieodzowna. W rzeczywistości jest bowiem tak, że mimo wielokrotnych prób w wielu miejscach świata nie udało się skopiować sukcesu osiąganego przez specyficzny ekosystem Krzemowej Doliny implikujący powstawanie nawet setki przedsiębiorstw miesięcznie, stanowiących nieustające zainteresowanie organizacji finansowych czuwających nad wyleganiem się, rozwojem i koncentracją innowacyjnych talentów, przede wszystkim w uniwersytetach. Tu zresztą zrodziło się naturalne pole badawcze realizacji modelu „3T” (Florida, 2000), wciąż zresztą rozwijanego (Florida, 2005), pozwalającego na wnioskowanie, iż o sukcesie rozwoju opartego na innowacjach w przeważającej mierze nie decyduje zagregowane ujęcie kapitału ludzkiego (Herbst, 2007) w ogóle ale specyficznie motywowana aktywność „klasy kreatywnej” (Florida, 2002) z istoty rzeczy działającej w oparciu o wizje dotąd niegłoszone, czasem wręcz wydawałoby się absurdalne, tworzenie nowych form w nauce, technologii, sztuce, biznesie, nieograniczonej pomysłami, poszukującej nowych wyzwań, wolnej od typowych ograniczeń. Klasa kreatywna obejmuje więc naukowców, inżynierów, techników, artystów, pisarzy, aktorów, architektów, dziennikarzy, trenerów, analityków, projektantów, strategów, menedżerów, wychodzących z różnych uniwersytetów, kreatywnych profesjonalistów współczesnego świata nauki i biznesu a ich szczególna otwartość na nowe technologie przyspiesza rozwój społeczeństwa sieci (Castells, 2000). Opracowany przez Floridę zestaw wskaźników opartych na kapitale kreatywnym w warunkach amerykańskich okazał się przydatny w określaniu przyszłego rozwoju miast i regionów, ale także uniwersytetów. Kluczowym zagadnieniem w badaniach Floridy stała się bowiem właśnie kwestia różnic w rozwoju regionalnym opartym na innowacjach z wyjaśnieniem przyczyn koncentracji się klasy kreatywnej w określonej przestrzeni. Choć w USA koncentracja aktywności w tworzeniu wiedzy i innowacji w sposób wyjątkowy i trwały decyduje o sukcesach rynkowych to zjawiska podobnej koncentracji klasy kreatywnej występują i w innych rejonach świata, także w Polsce, nie wszędzie jednak można mówić, niestety, o innowacyjnym sukcesie rozwojowym. Istota modelu „3T” w oparciu o dane amerykańskie zawiera się w stwierdzeniu, iż budowa gospodarki wiedzy wymaga równoczesnego rozwoju trzech pozornie niezależnych obszarów: technologii, talentu i tolerancji (wolności), a każdy z nich obejmuje zestaw indeksów go charakteryzujących, co pozwala oszacować zróżnicowanie regionów czy metropolii, działających w nich organizacji (także uniwersytetów) z punktu widzenia potencjału dla rozwoju innowacji. Trzeba bowiem pamiętać, iż od kreatywności do innowacji droga jest daleka, opisana co prawda w modelach procesu innowacji, jednak w praktyce gospodarczej dla wielu trudna do zrealizowania. W Dolinie Krzemowej warunki te jakoś nieodparcie wiążą się z biznesem, który można założyć o każdej porze dnia i nocy, bo prawnicy drżą talenty w uniwersytetach, czekają na pomysłodawców a nie odwrotnie, nawet jeśli pomysł na biznes brzmi nieprawdopodobnie to największe światowe firmy venture capital są chętne by to ryzyko podjąć; atmosfera Palo Alto nie da się porównać do żadnej innej, kryzys nie dotknął ani nie osłabił ściągających tu talentów, wręcz przeciwnie, biurokracja nie gnębi przedsiębiorców, mając świadomość ich kluczowej roli w gospodarce regionu, korporacje proponują Visę na wylegarnię pomysłów (Walewska, 2012, s.82), o demokracji w nauce nikt nie słyszał, a przyjazny choć biznesowy charakter Stanford University motywuje do aktywności, bo człowiek i jego wiedza jest tu najważniejszym obiektem zainteresowania. Przechodząc do teoretycznej argumentacji można wykazać, iż to specyficzne na ziemi miejsce eksplodujące innowacjami zachowuje wciąż klasyczne wyznaczniki ładu ekonomicznego, do których zaliczyć należy oczywiście konkurencję, regulację oraz system wartości. Konkurencja jest naturalnym cenzorem działania podmiotów gospodarczych, uniwersytetów, jednostek i społeczeństwa jako całości. Regulacja to wspomaganie rynku i ograniczanie jego spontaniczności, zaś system wartości stanowi o tym, jaką chce się budować gospodarkę, czemu i komu powinna ona służyć. A wracając do Floridy, system wartości wskazuje też, iż członków klasy kreatywnej łączy wspólny etos, przekonanie o roli kreatywności, zarówno w odniesieniu do „trzonu kreatywnego” (naukowcy, profesorowie uniwersyteccy, dziennikarze, artyści, ludzie świata kultury, badacze, opiniotwórcy, bibliotekarze, projektanci (Florida, 2002, s.328), jak i „kreatywnych profesjonalistów” (finansisci, ludzie biznesu, prawnicy, technicy, menedżerowie technologii, służba zdrowia, i inni pracownicy różnych branż opartych na wiedzy) (Florida, 2002, s.69). Taki właśnie etos wyznacza od lat klimat innowacyjnej przedsiębiorczości w Krzemowej Dolinie, gdzie wynalazcami są zarówno wybitni naukowcy, pomysłowici inżynierowie, genialni samoucy czy studenci i cudowne dzieci Internetu. Utrzymanie tego etosu, szczególnie zaś jego rezultatów stało się tym bardziej istotne w okresie rozlewającej się fali kryzysu zaostrzającej międzynarodową konkurencję, której sprostają, jak uczy doświadczenie, tylko innowacyjne, kreatywne, efektywne podmioty gospodarcze, uniwersytety i jednostki. Skoro jednak sygnalizowany ekosystem dla innowacji nie potwierdza możliwości przeniesienia w inne regiony powstaje pytanie o rozwiązania alternatywne. Na trwałe, ukierunkowanie wykorzystania skupisk ludzi kreatywnych w celu koncentracji innowacyjnych przedsiębiorstw poprzez wielowymiarowe instrumentarium wspierania rozwoju innowacji postawiła Unia Europejska. Rolę pierwszoplanową w porządku ekonomicznym pełnią tu jednak procesy regulacji, co często w praktyce przybiera postać nadregulacji, by poprzez szczegółowe ich wdrażanie doprowadzić do wzrostu konkurencyjności UE względem innych krajów wiodących w poziomie innowacyjności, jak USA, Japonia (COM/2005/), oraz uruchomienia konkurencyjnych ścieżek rozwoju regionów w krajach UE. Sprawą kluczową i wciąż trudno osiągalną w europejskim systemie innowacji jest efektywne uruchomienie łańcucha tworzenia wartości dodanej dzięki wykorzystaniu inteligencji, wiedzy i kreatywności ludzi, a jako, że największy jej zasób upatruje się w uczelniach wyższych, instytutach badawczych, czy jednostkach rozwojowych wsparcie koncentruje się na procesie tworzenia infrastruktury i transferu wiedzy z tych jednostek do gospodarki, jej komercjalizacji, rozwoju innowacji i ich dyfuzji. Przedmiotem podjętych w artykule rozważań jest poszukiwanie argumentów umożliwiających wykazanie, czy zastosowane regulacje umienne, narodowe czy regionalne wyzwalają niezbędny do rozwoju innowacji etos kreatywności na każdym etapie procesu innowacji doprowadzając ostatecznie do wykorzystania potencjału kreatywnego ludzi m.in. z uniwersytetu w gospodarce i społeczeństwie. A więc, czy aktualne warunki wewnętrzne i otoczenie uniwersytetu (ład instytucjonalny) stanowią źródło tworzenie klasy kreatywnej, podstawowego „wkładu” w wieloetapowym procesie innowacji. Bibliografia: Sedlacek T. (2012), Ekonomia dobra i zła, Studio Emka, Warszawa Florida R. (2000), The Economic Geography of Talent, Carnegie Mellon University Whitepaper, September Florida R. (2005), The Flight of the Creative Class: The New Global Competition for Talent, Harper Business, New York Herbst M. (2007), Kapitał ludzki i kapitał społeczny a rozwój regionalny (red.), Scholar, Warszawa Florida R. (2002), The Rise of Creative Class, New York:Basic Books, paperback first published in 2004 Castells M. (2000), The Rise of the Network Society, Blackwell Publishers, Oxford Walewska D. (2012), Praktyka Erricssona w: „Dolina spełnionych marzeń”, Uważam Rze, Nr 27(74)/2012, 2-8 lipca Modele i kompetencje uniwersytetu Tadeusz Oleksyn Uniwersytet Warszawski Termin „uniwersytet” nie jest jednoznaczny i zmieniał się w czasie. Różne też były na przestrzeni dziejów cele, modele i kluczowe kompetencje tych podmiotów. Były i wciąż są cechy wyróżniające uniwersytety od innych uczelni – co nie znaczy, że każda uczelnia, mająca „uniwersytet” w nazwie (szczególnie tylko w angielskich ich tłumaczeniach) jest nim w istocie. Autentyczne uniwersytety należą do najstarszych i najbardziej prestiżowych instytucji zachodniego świata. Są też - jak wszystkie organizacje o silnej tożsamości - odporne na zmiany. Początków uniwersytetów można doszukiwać się w starożytności, szczególnie zaś w starogreckiej Akademii Platońskiej. Założona przez Platona w roku 387 p. n. e. była stowarzyszeniem uczonych i adeptów, których łączyło umiłowanie prawdy i nauki. Platon postrzegał misję swej akademii głównie w selekcjonowaniu i przygotowywaniu adeptów do rządzenia państwem, którzy w tym celu musieli dorosnąć do pozycji filozofów - mędrców – mężów stanu. Proces ich formacji był bardzo długi i prowadził od „poznawania świata rzeczy zmiennych” na bazie nauk do zgłębiania świata idei, uzdolniając ich do myślenia abstrakcyjnego, szerokich horyzontów, prawości i hartu ducha (Gondek M.J., 1999). Akademia ta istniała blisko 900 lat. Od końca XI wieku zaczęły powstawać coraz to liczniejsze uniwersytety w Europie zachodniej i centralnej. Nazwa uniwersytet pojawiła się po raz pierwszy w odniesieniu do uniwersytetu w Bolonii (1088). Po Bolonii powstały kolejne najstarsze średniowieczne uniwersytety: w Paryżu (1100), Oksfordzie (1167), Modenie (1175), Cambridge (1209) i dalsze. W roku 1364 został utworzony, jako dwudziesty po Bolonii, uniwersytet w Krakowie – kilkanaście lat po praskim i rok przed wiedeńskim. Ambicją wielu miast średniowiecznej Europy – nie tylko tych największych – było posiadanie własnego uniwersytetu. Miały one charakter kosmopolityczny – wykładał i studiowali w nim ludzie z różnych krajów, posługując się łaciną, łączącą wówczas ludzi. Średniowieczne uniwersytety były miejscami, gdzie profesorowie i studenci zgłębiał i rozwijali naukę oraz budowali wspólnotę idei. Początkowo działały w ramach kościołów, a typowe dla nich relacje mistrz – uczeń (jak w gildiach) dotyczyły tylko osób duchownych. Pod koniec XII wieku najlepsze z nich (szczególnie uniwersytety w Bolonii, Paryżu i Salerno) zyskały międzynarodową renomę, miano studium generale, nadawały stopnie naukowe i były wzorem dla innych. W średniowieczu wykształciły się trzy odrębne modele uniwersytetów: boloński, paryski i neapolitański. Uniwersytet boloński, podlegający biskupowi, przyjął model korporacyjny, przy czym korporację tworzyli studenci – na ogół ludzie dojrzałi i zamożni - którzy umieli się zorganizować, dobierali i opłacali nauczycieli oraz sami wybierali rektora. W modelu paryskim natomiast, gdzie dominowali studenci kilkunastoletni, rektora wybierali nauczyciele akademiccy, co się później szeroko przyjęło w większości uczelni. Uniwersytet neapolitański miał charakter świecki i podlegał państwu. Jednak to w nim panowała najsurowsza dyscyplina, a profesorowie i studenci nie mogli opuszczać murów uczelni (Średniowieczny uniwersytet, Wikipedia). Wzorzec ten naśladowały później niektóre uczelnie hiszpańskie i angielskie; dla przykładu, na Uniwersytecie Oxfordzkim jeszcze kilka wieków później oczekiwano, że profesorowie będą żyć w stanie bezzłennym i wszystkie swoje siły i czas poświęcą studentom i uczelni, gdzie też mieszkali. W czasach nowożytnych naukowiec, wysoki pruski urzędnik państwowy i dyplomata Wilhelm von Humboldt wykreował nowy model uniwersytetu, bazujący na badaniach naukowych, „wolności akademickiej”, „bezinteresowności nauki” i jej „czystości” oraz autonomii uczelni. Ten model wdrożył w założonym przez siebie Uniwersytecie Berlińskim (1808), który szybko upowszechnił się niemal na całym świecie. Model ten, wspierany przez państwo sprawujące mecenat, odpowiadał koncepcji i aspiracjom państw narodowych (Zakowicz I., 2012). Idea uniwersytetu Humboldta była wiodącą przez blisko dwieście lat i jest ważna także dzisiaj, choć jej pozycja nie jest już tak silna, jak w przeszłości. Odmiennymi torami rozwijały się uczelnie francuskie po Rewolucji Francuskiej, kiedy to programowo zacierano wszelkie ślady feudalnej przeszłości, niszcząc również tradycje średniowiecznych uniwersytetów. W efekcie, także współcześnie, francuskie szkolnictwo wyższe jest silnie scentralizowane, zbiurokratyzowane i poddane wpływom państwa. Preferuje kształcenie wysokiej klasy specjalistów dla potrzeb gospodarki i społeczeństwa – bardziej, niż humanistów z ducha o szerokich horyzontach i interdyscyplinarnej wiedzy. Silną pozycję w systemie francuskim zajmują tzw. Grand Ecoles, funkcjonujące od czasów napoleońskich (Guri – Rosenblit S., 2006). Upowszechnienie się gospodarki rynkowej i globalizacji, wzrost liczby ludności, społeczne aspiracje związane z wyższym wykształceniem, jego dostępność i masowość, konieczność pełnego bądź znacznego samofinansowania uczelni oraz konkurowanie o studentów – klientów sprawiły, że dominujący w większości rozwiniętych krajów model Humboldta uległ częściowej (bynajmniej jednak nie pełnej!) transformacji. Powstały też zupełnie nowe instytucje kształcenia na poziomie wyższym – jak na przykład Uniwersytet Otwarty – egalitarne i bazujące na nowatorskich założeniach. Wiodącą pozycję na świecie przejęły uniwersytety z USA, koncepcyjnie i organizacyjnie mocno zróżnicowane, których finansowania – w znacznym stopniu przez byłych absolwentów – zazdroszczą im inne kraje. Przedmiotem rozważań w tym opracowaniu będzie głównie próba odpowiedzi na pytania, jak trwałe są wcześniejsze wzorce i tradycje uniwersytetów – postrzeganych jako istotne osiągnięcie cywilizacyjne ludzkości – w jakim zaś stopniu muszą one ulegać transformacjom i dlaczego. Zwrócona będzie uwaga nie tylko na zmiany pozytywne, uzasadnione i konieczne, ale też na kontrowersyjne i niewłaściwe, degradacyjne (zdaniem autora). Kompetencje uniwersytetu nie będą postrzegane tylko jako suma kompetencji ich pracowników, ale – podobnie jak w innych współczesnych organizacjach – także jako kompetencje zarządcze, społeczne, kulturowe i etyczne, wiedza i pamięć zbiorowa, kompetencje przejmowane z zewnątrz, w tym transfery wiedzy i technologii. Bibliografia: Gondek M.J. (1999), Akademia Platońska. Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin Różne epoki w kulturze europejskiej miały różne idealy edukacyjne i wychowawcze. Patrząc na nie z dzisiejszej perspektywy, wiedząc to, co wiemy dzisiaj o historii wychowania, jego filozofii i praktyce można zadać pytanie dlaczego w kulturze europejskiej nie wypracowano takiego systemu edukacyjno-wychowawczego, który nie rodziłby tylu emocji i dyskusji w każdej epoce? Dlaczego każda niemal generacja wyrażała i wyraża głównie krytykę stanu zastanego, w czym na pierwszy ogień idzie oczywiście instytucja uniwersytetu, nie formułując, lub bardzo niewiele, rozwiązań pozytywnych? Pytań o podobnym charakterze można sformułować znacznie więcej. Generalnie rzecz ujmując, jest sprawą zaskakującą, że mimo wielowiekowego wysiłku krytyczno-twórczego nie wypracowano dotąd akceptowanego powszechnie systemu edukacji, choć wychowanie-kształcenie jest warunkiem możliwości kultury w sensie jej podtrzymania i kontynuacji. Przemiany społeczno-ekonomiczne w świecie zachodnim, jak przyrost naturalny, prawne gwarancje powszechnego dostępu do edukacji, konkurencyjne wymagania rynku pracy doprowadziły również do zmian w formach kształcenia na wszystkich jego poziomach. Innym tego efektem było umasowanie studiów wyższych, co przełożyło się na obniżenie jakości świadczonych przez te studia usług. To ważne różnice, co odnotował również współczesny język. Nauka na poziomie uniwersyteckim przestała łączyć się z misją i posłannictwem związanym z przekazywaniem wiedzy i kultywowaniem tradycji, a zaczęła oznaczać świadczenie usług edukacyjnych, w których cały proces kształcenia został rozbity na trzy elementy: wiedzę, umiejętności i kompetencje. Można sadzić, że ten podział ma podstawy w historii filozofii starożytnej, która jest częścią historii europejskiej kultury. Obecnie nastąpiło jednak mocne położenie nacisku na wykształcenie techniczno-specjalistyczne. W drugiej połowie dwudziestego wieku zmieniła się społeczna pozycja szkoły wyższej, do czego przyczyniły się głębokie zmiany kulturowo-cywilizacyjne. W ich rezultacie uniwersytetom i szkolom wyższym wyznaczono nową rolę, opartą o inne niż dotychczas wartości edukacyjne. Jeżeli idea wychowania nie budzi wątpliwości i zastrzeżeń, to już jej realizacja prowokuje do namysłu i dyskusji. Nikt nie podważa empirycznego faktu, jakim jest konieczność kształcenia człowieka od najmłodszych jego lat. Nikt nie neguje jego plastyczności umysłu, który zdolny jest poddać się wielu, w tym również skrajnym, sposobom modelowania. W dwudziestym wieku funkcje uniwersytetu zostały rozszerzone; do dwóch wcześniejszych tradycyjnych ról, jak selekcja i kształcenie elit oraz prowadzenie badań naukowych, doszła rola nowa, trzecia, mianowicie kształcenie masowe. Ten nowy element funkcjonalny ma pochodzenie amerykańskie i jest, zdaniem wielu badaczy, pragmatycznym podejściem do miejsca i funkcji uniwersytetu, wyznaczającym punkt zwrotny w historii tej instytucji. W istocie to nowe podejście było wyrazem głębszych zmian w postrzeganiu miejsca uniwersytetu w demokratycznym społeczeństwie. Współczesny uniwersytet w coraz większym stopniu przypomina wielkie przedsiębiorstwo, którego celem zasadniczym jest zarządzanie badaniami naukowymi i kształceniem studentów różnych poziomów. Zadania tak rozumianego uniwersytetu zostały rozszerzone w ostatnim czasie o „produkcję” resultatów tego zarządzania. Sytuacja nie jest jednak tak oczywista i jednoznaczna. Ten współczesny uniwersytet jest rozdarty między przeszłością i przyszłością, między ideą a mitem uniwersytetu. Ten konflikt idei i mitu przekłada się na filozofię współczesnego kształcenia uniwersyteckiego, i ma swój bardzo wymierny kształt kulturowy, który oznacza brak akceptacji dla idei universitas, a więc kształcenia ogólnego i humanistycznego. Jest to stały nacisk na zmianę profilu uniwersytetu z humanistycznego na specjalistyczny i techniczny. Od kilkudziesięciu lat trwa i pogłębia się proces przekształcania uniwersytetu w wyższą szkołę zawodową: „w takim klimacie proporcjonalnie do stopnia instrumentalizacji praktyki akademickiej zachodzić będzie proces kurczenia się przestrzeni wolności, „wypłukiwanie” w imię wskaźników ekonomicznego rozwoju i zastępowanej koniecznością ciasnego współgrania nauki i badań z kryterium budżetowym i gospodarczym danego kraju”. Prawda przestaje być wartością wiodącą, schodząc na dalszy plan wartości nieużytkowych. A te wartości wyznaczają mniej lub bardziej dosadnie, różne podmioty zewnętrzne, polityczne, społeczne, ekonomiczne. Wynikają z tego żądania do wprowadzenia rynkowego modelu uniwersytetu, a więc poddania go prawom handlowym. W rezultacie ich nacisku, za wcześniejszym umasowieniem, następuje obecnie komercjalizacja studiowania. Uniwersytet, również szkoły wyższe niezawodowe, działają współcześnie na przecięciu sprzecznych nacisków, wyrażających sprzeczne interesy. Z jednej strony jest to tradycja dzisiaj mocno już osłabiona, z jej wartościami kształtowanymi przez tysiąclecia. Uniwersytet ukształtowany przez idee tradycji można rozumieć jako cech naukowych rzemiosł różnych, uprawianych w wyspecjalizowanych warsztatach badawczych, dla których cechą wyróżniającą był kontakt duszy z duszą. To podejście można by określić zwrotem kształcenie hand made, by podkreślić staranność, oddanie, troskę, zaangażowanie, i bezinteresowność obu stron procesu wychowawczo-edukacyjnego, a więc nauczycieli i studentów. Z drugiej natomiast strony mamy do czynienia z aktualnymi ideologiami rynku, z ich wymaganiami szybkiej konsumpcji i natychmiastowego zysku. W tym ujęciu uniwersytet traci charakter instytucji kulturotwórczej a nabiera cech „uniwersytetu przemysłowego”, w którym następuje produkcja dóbr edukacyjnych, jak wyniki kompetencji, absolwenci, dyplomy. Obecnie w uczelni wyższej „świedczy się usługi badawcze”, a nie kształci w aspekcie etycznym, obywatelskim i kulturowym. Ostatni punkt jest dla tych uwag szczególnie istotny. Prawo do kultury: We Wrocławiu, mieście kultury w 2016 r., powstał projekt, wyrażany pytaniem: czy prawo do kultury jest gwarantowane obywatelom w krajach europejskich? Odpowiedź jest oczywiście negatywna. Takie prawo nie jest nawet zauważane przez rządy współczesnych państw, odmiennie od prawa do edukacji, czy prawa do ochrony zdrowotnej. Jako naturalne pojawiają się tu dodatkowe pytania, jak np. czy prawo do kultury jest potrzebne współczesnemu człowiekowi? Organizatorzy projektu nie mają wątpliwości, że takie prawo powinno być zapisane w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgadzając się, że współcześnie nie może powieść się projekt zbudowania wielonarodowej i wielokulturowej Europy bez zagwarantowania każdemu obywatelowi prawa do kultury, nie kwestionując potrzeby takiego prawa i jego zapisu w europejskich aktach prawnych, można mieć obawy, czy współczesny obywatel umiałby z tego prawa korzystać. A więc podstawowa wątpliwość dotyczy generalnie nie tyle możliwości co umiejętności korzystania z owego prawa. Ale nie tylko. Równie ważna jest obecnie kryzysowa sytuacji w ekonomii krajów europejskich. W sytuacji trudności finansowych kultura w szerokim rozumieniu zostaje wypchnięta na margines troski i starań rządów narodowych, regionalnych czy lokalnych. Uderza to w instytucje kształcenia, jak również instytucje kulturalne. Jedna i druga sfera zastyga w oczekiwaniu na pozytywne zmiany, które zawsze przychodzą za późno i mają charakter cząstkowy. Kraj drugorzędny kulturowo staje się również taki we wszystkich innych sferach istnienia. Nie chroni własnej kultury, pozwala na kształcenie upodobań swoich obywateli przez kulturę obcą, co w praktyce oznacza, kulturę masową, globalną. Kultura gorsza, kultura rozrywki wypiera lepszą, ale trudną. Bez odpowiedniego przygotowania odbiorca nie umie jej docenić, rozpoznać jej wartości, tym samym dostrzec aksjologiczne różnice między nimi. Prawo do kultury ma zapewniać obywatelowi Europy możliwość uczestnictwa w życiu kulturalnym kraju, kontynentu i świata. Wypada tu podkreślić, że chodzi o uczestnictwo rozumne, oparte na zdolności świadomego wyboru. Taka postawa nie jest jednak możliwa bez posiadania odpowiedniej wiedzy, o cechach głębokiej merytoryki i krytycznej ewaluacji. Taka postawa jest niezbędna zwłaszcza obecnie, w epoce Internetu z konsekwencjami tak doniosłymi jak formy dostępu i korzystania z zasobów sieciowej kultury. Powody są również społeczno-polityczne. Znając „wartość” kultur współczesny obywatel Europy będzie odporny i nie ulegnie skrajnościom nacjonalizmów czy dyskryminacji, ale będzie też rozumiał potrzebę obrony własnej kultury przed niszczącymi wpływami globalizacji czy fundamentalizmu. W zarysowanym kontekście należy upomnieć się o prawo uniwersytetu do obrony prawa do kultury. Tu widać wyjątkową rolę kształcenia uniwersyteckiego w czasach współczesnych. Tu widać również konsekwencje społeczne i kulturowe, jeśli uniwersytet zostanie takiego prawa pozbawiony. Pozbawienie uniwersytetów kształcenia ogólnohumanistycznego jest odebraniem człowiekowi wiedzy o przysługujących mu prawach. Taki człowiek zostanie pobawiony ważnej części swojej tożsamości kulturowej, jaką stanowi historia jego kraju, jego kontynentu; zostanie pozbawiony wiedzy, która stoi za wartościowaniem i wyborami. Stechniczowana edukacja ograniczy takiego człowieka do wymiaru praktycznego i kompetencyjnego. Tak więc zasadniczym celem referatu jest namysł nad prawem do kultury w wymiarze jego stosowania i realizacji. Takie prawo zapisane w najogólniejszych i najbardziej szacownych nawet aktach czy deklaracjach europejskich stanie się pustym prawem, jeśli nie zostanie uwzględniona możliwość jego poznania i zrozumienia jego ważności. A w tym właściwą rolę może odegrać jedynie uniwersytet. Takie postawienie sprawy jest nowym – jak wierzę – spojrzeniem na miejsce, funkcję i znaczenie uniwersytetu w społeczeństwie dwudziestego pierwszego wieku. Nowy uniwersytet w świetle realiów ukraińskich (Новый университет в свете украинских реалий) Olena S. Perelomowa, Walentyn N. Wandyszew Sumski Państwowy Uniwersytet, Ukraina Университет как учебное заведение призван давать и универсальное знание. В историческом плане понятие универсальности динамично. Так, во времена Яна Длугоша, Юрия Дрогобыча, Николая Коперника этот идеал, с одной стороны, сводился к профессиональному знанию астрологии и медицины, а с другой, — к овладению правовыми и историческими знаниями, что открывало дорогу к дипломатической карьере и к изучению истории. Ни одно, ни другое не мешало церковной карьере. В эпоху информационного глобального общества проблема управления многообразными социальными процессами крайне актуальна. Для высших ступеней управления необходимы управленцы с широким кругозором. Это люди, которые способны видеть перспективу, уметь определить творческого и эрудированного работника из общей массы и дать ему шанс реализовать свои знания и способности. Но есть проблема, в какой мере в обществе существует и в какой мере стимулируема система целесустренменных действий. Учитывая специфику планируемой конференции в этой системе можно выделить четыре составляющих: 1. Что необходимо для общества? 2. Каковы общие цели государства? 3. К чему стремится человек? 4. Какова роль университета в формировании всесторонне развитой личности, способной осуществлять цели государства и строить успешное общество? Университетское образование – это вершина образовательной парадигмы общества. От его концептуальных целей, задач и особенно нравственной ответственности зависит будущее общество. Нынешние украинские реалии таковы, что: - общество хочет справедливости, открытости власти, наказания коррупционеров и утверждения европейских стандартов жизни и общежития; - государство в лице большинства законодателей, исполнительной и судебной властей хотело бы только минимальных косметических поправок существующего режима, коренным образом не меняя его; - украинский человек в массе своей хотел бы быть обеспеченным и успешным при минимальной затрате сил, а часто и за счет другого; - университет (высшая школа) имеет разнонаправленные желания: a) ректорский корпус при поддержке прикормленного агрессивно-невежественного преподавательского меньшинства хотел бы сохранения своей власти на много лет посредством трансформации понятий; b) прогрессивный преподавательский корпус среднего и старшего возраста хотел бы ответственного профессионального отношения к делу образования и заинтересованного в получении знаний студента; c) одни студенты (в лучшем случае таких половина) хотели бы учиться по-прежнему спустя рукава, рассчитывая на получение диплома и на поддержку родственников или друзей в устройстве дальнейшей жизни: здесь специалист слабый, моральные качества низкие, безосновательно завышенные амбиции и агрессия к более способному специалисту; d) другие студенты хотели бы получить знания, практические навыки, достаточную компетентность для самостоятельной работы по избранной профессии, право на открытый лифтинг и соревновательность в карьере. Очевидно, что перечисленные выше объективные обстоятельства украинского общежития сегодня оставляют мало шансов для существенных изменений в системе университетского образования в Украине. Uniwersytet na rozdrożu - dążący do doskonałości - w poszukiwaniu optymalnej koncepcji rozwoju Tadeusz Wawak Uniwersytet Jagielloński Każdy uniwersytet powinien dążyć do doskonałości czyli wzoru do naśladowania tu i teraz oraz w przyszłości. Ten wzór doskonałości, jak horyzont oddala się gdy uczelnia, stając się znakomitsużą, do niego uczelnia zmierza. To dążenie do doskonałości musi wystąpić wpierw w sferze zarządzania, poprzez wdrożenie i rozwijanie zasad zarządzania Total Quality Management, aby osiągnąć w konsekwencji doskonalenia jakości zarządzania, efekt w sferze realnej funkcjonowania uniwersytetu. Tylko ciągłe doskonalenie jakości pracy zatrudnionych w uniwersytecie, wpierw zarządzających, a w ślad za nimi zarządzanych umożliwia optymalny rozwój uczelni w wyznaczonym kierunku prowadzącym do doskonałości, która jest na nieosiągalnym horyzoncie. Ten mechanizm doskonalenia znakomitej uczelni zbliża nas do wzorca idealnego uniwersytetu zaspakajającego oczekiwania wszystkich interesariuszy szkolnictwa wyższego i nauki. Warunkiem realizacji tego ambitnego zadania jest efektywne dążenie do osiągnięcia wysokiego poziomu dojrzałości organizacyjnej uczelni publicznych i niepublicznych. Mając powyższe na względzie możemy wyznaczyć pięć podstawowych poziomów dojrzałości organizacji i zarządzania w szkołach wyższych, które rozwijają się po przez dołączenie kolejnej fazy do poprzedniego poziomu. Jednym z celów tego krótkiego opracowania jest wskazanie czynników blokujących i wspomagających zrównoważony rozwój oraz wskazania optymalnej koncepcji rozwoju uniwersytetu dążącego do doskonałości do osiągnięcia poziom E – Excellence – doskonałego, zrównoważonego uniwersytetu przyszłości. Kolejnym celem jest przekonanie czytelnika o tym, że uniwersytet w każdym państwie jest instytucją - bastionem stojącym na straży oczekiwanego poziomu kultury, nauki, jakości życia, rozwoju oraz cywilizacji. Uniwersytet jest PENTAGONEM walki o pomyślność społeczeństwa myślącego. Dlatego też musi dążyć do zrównoważonego rozwoju, przez który należy rozumieć spójny, zintegrowany, wielokierunkowy, projakościowy sposób gospodarowania zasobami szkoły wyższej. Jego znaczenie przedstawia model oddziaływania zrównoważonego rozwoju uniwersytetu na efekty kształcenia. Głównym celem opracowania jest pokazanie, na tle cech uniwersytetu liberalnego i przedsiębiorczego, problemu wyboru drogi optymalnego rozwoju uniwersytetu na rozdrożu i kierunku dążenia do doskonałości, znakomitego w opinii pracowników uniwersytetu. CZEŚĆ II STRESZCZENIA WYKŁADÓW PANELOWYCH (w kolejności alfabetycznej nazwisk) Relacje społeczne uniwersytetu w mediach społecznościowych Tomasz Aleksandrowicz Uniwersytet Jagielloński, Wydział zarządzania i Komunikacji Społecznej Zaproponowana przez Russella Ackoffa koncepcja uniwersytetu idealnego jest uznanym punktem wyjścia do rozważań nad tym, jaki powinien być uniwersytet by móc realizować stawiane przed nim cele. Jednym z aspektów działalności owego "wyidealizowanego" uniwersytetu są relacje w obrębie tworzącej go społeczności, a także z jego najbliższym otoczeniem społecznym. Uniwersytet winien sam świecić przykładem jak budować te relacje i powinien samemu być w nie zaangażowanym (Ackoff, 1968). Oznacza to, że uniwersytet powinien odpowiednio komunikować się ze swoją społecznością, a w szczególności sięgać po takie kanały i narzędzia, z których społeczność ta w coraz większym stopniu korzysta. Wzrost znaczenia serwisów społecznościowych oraz skutki jakie wywołuje dla komunikacji międzyludzkiej trudno jest ignorować. W szczególności gdy sięga po nie młodzież – a więc kluczowa dla uczelni grupa, z której wyłaniają się kandydaci, studenci, a także i młodzi pracownicy naukowi. Dla uniwersytetów oznacza to wyzwanie ale i szansę by we właściwy sposób samemu sięgać po owe narzędzia i wykorzystać ich możliwości dla pożytku własnej społeczności. Powyższe rozważania legły u podstaw pytań o to w jaki sposób uniwersytety wykorzystują, a w jaki powinny wykorzystywać serwisy społecznościowe? Czy prowadzona przez nie komunikacja i kreowany przez nie wizerunek zbliża je do ideału uniwersytetu, czy może wprost przeciwnie: prowadzi w jakimś negatywnym bądź przypadkowym kierunku? W tym celu przeprowadziłem badanie zawartości stron profilowych pięciu największych polskich uniwersytetów na naważniejszym pod względem popularności serwisie społecznościowym, Facebooku. Wziąłem pod uwagę wszystkie wpisy jakie się na nich ukazały w ciągu 2014 roku, poddając je ilościowej i jakościowej analizie zawartości. Sprawdziłem co i w jakiej formie uniwersytety komunikują swojemu otoczeniu, a następnie spojrzałem na to z perspektywy "wyidealizowanego" uniwersytetu. W efekcie powstało podsumowanie komunikowanych treści oraz sformułowane zostały konkluzje na temat tego na co należałoby zwrócić większą uwagę w badanym obszarze komunikacji. Artykuł stanowi głos w dyskusji nad uniwersytetem idealnym poprzez wskazanie możliwości zmian w jednym z aspektów kluczowych dla dążenia w kierunku postulowanego modelu. Bibliografia: Ackoff, R. (1968). Toward an Idealized University. Management Science, Vol. 15, No. 4, s. 121-131 Ackoff, R., Greenberg, D. (2008). Turning Learning Right Side Up: Putting Education Back on Track, New Jersey, Prentice Hall. Praktyka „blisko życia”. Norweski model praktyk zawodowych jako odpowiedź na rzeczywiste potrzeby studentów kierunków nauczycielskich Aleksandra Antonik Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Jakościowa analiza wypowiedzi studentów pedagogiki uzyskanych w trakcie badań dotyczących ich oczekiwań związanych z praktykami zawodowymi bardzo wyraźnie zarysowuje deklarowaną przez nich chęć doświadczania „prawdziwych” sytuacji. Jako główny cel postrzegają potrzebę pozyskania wiedzy na temat funkcjonowania przyszłego miejsca pracy, sposobów rozwiązywania trudnych sytuacji wychowawczych i konkretnych rozwiązań dydaktycznych. Ta wiedza jest uważana za o wiele cenniejszą od tzw. „suchej teorii” przekazywanej w trakcie wykładów oraz konwersatoriów i to właśnie ona jawi się jako oczekiwany „produkt” edukacji uniwersyteckiej. Taka postawa jest konsekwencją postępujących procesów urynkowienia uniwersytetu, skutkujących potrzebą podporządkowania programów studiów podaży dyktowanej przez pracodawców. Studia uniwersyteckie zaczęły być postrzegane przede wszystkim przez pryzmat możliwości przygotowania do zawodu, przez co zatracona została możliwość podtrzymywania humboltowskiego ideału uniwersytetu i zbliżyły się do modelu The role of the professional community in the design of educational programs Marina Artamonova, Centre for Development of Sociological Education (CDSE), the Faculty of Sociology of National Research University – Higher School of Economics (HSE) Irina Lambaeva, Department of Humanitarian and Social sciences, Moscow State Technical University of Civil Aviation The article discusses the environmentalization problem in the designing of idealized university. The Magna Charta of European Universities, signed in Bologna in 1988, proclaims the basic values, rights and responsibilities of the University as a key institution of society. Autonomy and academic freedom are concepts that have historically significantly changed the meaning over the centuries, adapting to the circumstances, to save for university (both economic and legal organizations) possibility to act and to seek the truth. The main conception of idealized university is that a university remains still central, rather than peripheral and anachronistic institution of society. To this end, the University should consider the interests of systems, part of which it is (Ackoff, 1968). In today's world increase of entropy and accelerated development necessitate a parallel alignment and co-existence in the university academic and professional educational programs, and the diversity of types of training for different categories of students. Without prejudice to academic values and freedom, the introduction of professionally oriented programs can help university to survive as economic and academic organization. Recent studies in Russian universities have shown the existing gap between the academic staff and professional sociological community in notions about the aims and learning outcomes in higher education in sociology (М. Буланова, 2011). Academic competencies are learned in frames of existing university programs, but practical skills are most vulnerable place of higher education. Educational paradigm changes to customer-oriented. The students are the customers and consumers of educational services, willing to pay for training courses (educational services), and receive the educational outcomes (the skills, knowledge and competencies) demanded by market and paid by employers. Universities, in turn, tend to update their programs and to "sell" services most demanded by the market. Consequently educational programs aimed to prepare both for academic staff and for professionals, to be able to form a full range of competencies in sociology. Literature: Буланова М. (2011) Социологическое образование в региональных вузах России // Социологические исследования. – 2011. - № 10, С. 37. Ackoff R. L. (1968) Toward an Idealized University. Management Science. Vol. 15, No. 4, Application Series (Dec., 1968), pp. B121-B131. http://www.jstor.org/stable/2628739 Kultura akademicka czy zachodzi konieczność jej redefiniowania? Ewa Augustyniak AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Humanistyczny Żyjemy w czasach przyspieszających wciąż dogłębnych przemian. Globalizacja otaczającego nas świata, jego przemiany społeczne i ekonomiczne a nawet przebiegające już tak trwale zmiany kulturowe wpływają na naszą rzeczywistość powodując jej przeobrażenia. W tym środowisku zanurzona jest także szkoła wyższa. Z jednej strony posiada zasób przez tyle lat tworzonych i przekazywanych wartości i tradycji, z drugiej postawiona jest wobec tak ważnej konieczności dostosowywania się do współczesnych potrzeb społecznych i edukacyjnych. W czasach, gdy tak bardzo potrzebne są umiejętności kreatywnego myślenia i innowacyjnego działania, edukacja uniwersytecka musi strategicznie wyprzedzać te potrzeby wprowadzając odpowiednie formy edukacji już dziś. Wraz z umasowieniem kształcenia pojawiło się także wiele zagrożeń dla prawidłowego funkcjonowania szkół. Ze względu na komercjalizację edukacja stała się przedmiotem handlu a sam proces nauki tak ważny, skomplikowany i twórczy, został spłycony. Wydaje się że potrzebne jest w szkołach wyższych podtrzymywanie czy wręcz budowanie fundamentów działalności, opartej na głębokim przemyśleniu celów misji i wizji danej uczelni. Służy temu na pewno także tworzenie dostosowanej do otaczających warunków jak i wymogów i możliwości uczelni kultury organizacyjnej, która mogłaby scalać poszczególne części i tworzyć stabilną całość. Dlatego wizja nowego uniwersytetu musi się opierać właśnie na dobrze przemyślanej i dostosowanej do obecnych potrzeb kulturze organizacyjnej. Podstawą kultury organizacyjnej każdej szkoły są jej „głębokie” założenia dotyczące między innymi etyki. Tworzenie tych założeń jest zadaniem decydentów kierujących szkołą, którzy są odpowiedzialni za podejście naukowców danej uczelni do problemów takich, jak między innymi: prawa autorskie, gromadzenie i udostępnianie wiedzy, etyka pracy dydaktycznej, stosunek do prawdy w badaniach naukowych i w dydaktyce. Dyskusje i wątpliwości dotyczące zagadnień etycznych, których ostatnimi czasy tak dużo na Polskich uczelniach, pokazują, jak ważna jest kultura organizacyjna dla prawidłowego funkcjonowaniu szkół wyższych. Współczesne czasy stawiające przed placówkami edukacyjnymi tak wiele wyzwań, wymagają uwydatnienia i sprecyzowania założeń etycznych, na których opiera się kultura organizacyjna tych instytucji. Sposoby kształtowania przez uniwersytet kreatywności studentów i przygotowania ich do warunków rynku pracy Justyna Bereźnicka Uniwersytet Jagielloński Na wstępie chciałabym krótko przedstawić ewolucję pojęcia “kreatywność” (od Fredericka W. Taylora przez Kena Blancharda po Anne Scoular). Swoją wypowiedź chciałabym oprzeć na teorii klasy kreatywnej Richarda Floridy. Pojęciem tym naukowiec określił zawody, których przedstawiciele, stanowiąc ok. 30 proc. wszystkich aktywnych zawodowo obywateli, decydują o rozwoju społecznoekonomicznym postindustrialnych Stanów Zjednoczonych. Przedmiotem moich rozważań chcę uczynić grupę nazwaną przez Floridę superkreatywnym rdzeniem, obejmującą ok. 12 proc. zawodów wykonywanych przez Amerykanów. Należą do niej przedstawiciele bardzo różnorodnych profesji: od inżynierów poprzez naukowców, nauczycieli, po dziennikarzy i artystów. To właśnie osoby tworzące superkreatywny rdzeń amerykańskiej siły roboczej tworzą nowe produkty konsumenckie, kreują potrzeby konsumentów, opracowują nowatorskie rozwiązania współczesnych problemów społecznych, potrafią też wyszukiwać i definiować problemy, które realnie istnieją, ale nie są rozwiązywane, ponieważ nie są uświadomione. Moim zdaniem rolą uniwersytetu jest zaszczepianie w studentach cech typowych dla przedstawicieli kreatywnego rdzenia rynku pracy. Paradoksalnie, kwestią wtórną pozostaje solidne przygotowanie teoretyczne i zawodowe jego absolwentów – choć powinniśmy je przyjąć za pewnik – ponieważ tym, co powinno stanowić wyróżnik uniwersytetu wśród uczelni wyższych, jest właśnie rozbudzenie w nich kreatywności. Uważam, że świetnym przykładem kreatywności, której najwyższym poziomem jest kreowanie potrzeb oraz wynajdywanie problemów i niezwłoczne szukanie dla nich rozwiązań, jest amerykański sektor wysokich technologii. Takie spółki jak Google, Apple i Tesla osiągnęły niebotyczny poziom kapitalizacji rynkowej głównie dzięki zdobyciu statusu liderów branż i segmentów, które same de facto stworzyły. Jako praktykujący przedsiębiorca jestem zwolenniczką wyzwalania w studentach kreatywności w konkretnych sytuacjach biznesowych. Chodzi o ściśłą współpracę pomiędzy firmami a uniwersytetem, której rdzeniem byłoby odbywanie przez studentów praktyk polegających na realizacji konkretnych zadań, np. opracowywania kampanii reklamowych, rozwiązywania problemów związanych z zarządzaniem. Jako właścicielka firmy sama byłabym bardzo zainteresowana taką współpracą z uniwersytetem. Bibliografia: Kieżun, W., (1980). Podstawy organizacji i zarządzania. Warszawa: KiW. Blanchard, K., (2010). Coaching. Warszawa: MT Biznes Sp. z o. o. Scoular, A., (2014). Coaching biznesowy. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Rynek usług edukacyjnych w szkolnictwie wyższym w warunkach integracji europejskiej Nadija Babowal (Надия Бабовал) Uniwersytet Ekonomiczny w Tarnopolu, Ukraina Integracja europejska Ukrainy wymaga od społeczeństwa wdrożenia europejskich standardów i zasad funkcjonowania do najważniejszych systemów krajowych, zwłaszcza w dziedzinie edukacji. Natomiast podstawową cechą szkolnictwa wyższego jest zwiększenie konkurencyjności jego absolwentów na Ukrainie i za jej granicami. System edukacyjny działa w warunkach rynkowych. Rynek usług edukacyjnych na Ukrainie rozwija się w szybkim tempie, co jest związane ze wzrostem liczby studentów oraz liczby uczelni. Rynek ten, jak każdy inny, zakłada istnienie określonego specyficznego produktu lub usługi (w tym przypadku – przekazanie wiedzy, umiejętności i nawyków studentowi); ceny nauczenia; kierunków dystrybucji i promocji tych usług na rynku. Usługi edukacyjne są „towarem” dość specyficznym. Cechuje je wysoka wartość konsumencka, gdyż zwiększają one potencjał intelektualny osób – przyszłych pracowników i specjalistów. Na rynkach rozwiniętych znajduje to swoje odzwierciedlenie w kosztach usług wykwalifikowanej siły roboczej, co z kolei uzasadnia wysokie ceny usług edukacyjnych. Usługi edukacyjne cechuje: długi okres świadczenia; opóźnione przejawy ich skuteczności; zależność efektywności pracy absolwentów uczelni od warunków ich działalności i życia. Dołączenie Ukrainy do światowej przestrzeni edukacyjnej i naukowej w sposób zasadniczy zmienia wymagania stawiane całej edukacji, w tym również szkolnictwu wyższemu. System edukacji wymaga przeprowadzenia fundamentalnych reform mających na celu osiągnięcie wyższych poziomów edukacji i nauki. W kontekście rozwoju integracji europejskiej Ukrainy ukierunkowana systemowa polityka państwa powinna opierać się na Strategii lizbońskiej Wspólnoty Europejskiej. W związku z powyższym, modernizacja szkolnictwa wyższego powinna odbywać się w pełnej zgodności z postanowieniami podpisanego i ratyfikowanego przez Ukrainę Traktatu lizbońskiego oraz z zasadami Procesu bolońskiego. Zadanie szkolnictwa wyższego polega również na inicjowaniu innowacyjnych rozwiązań, odpowiadających na wyzwania współczesności i dający perspektywę na przyszłość. Doświadczenie modernizacji systemu edukacji Ukrainy wykazało, że jakość szkolnictwa wyższego przede wszystkim determinują normy jakości kształcenia i przygotowania zawodowego, infrastruktura środowiska wewnętrznego i zewnętrznego, poziom zarządzania uczelnią. Ustawa o szkolnictwie wyższym, która zapoczątkowała reformę edukacji na Ukrainie, przewiduje podwyższenie jakości szkolnictwa wyższego, również dzięki jej integracji z przestrzenią europejską, nadanie uczelniom wysokiego poziomu autonomii i zapewnienie wolności akademickiej wykładowcom i studentom. Jednym z celów tej ustawy jest wsparcie jakości kształcenia, współpracy międzyuczelnianej – przede wszystkim dotyczącej opracowania programów studiów, mobilności środowiska akademickiego, integracji badań naukowych. W kontekście wdrożenia zapisów tej ustawy uczelnie, realizując zasady Procesu bolońskiego, mogą prowadzić działania na rzecz podwyższenia jakości usług edukacyjnych. Na zapewnieniu jakości szkolnictwa wyższego powinno zależeć każdej uczelni. Każdy uniwersytet powinien zrobić wszystko, aby jego programy nauczania były możliwie najlepsze. Zgodnie z omawianą ustawą, akredytację programów kształcenia uczelnia może samodzielnie zgłosić do uznanego konsorcjum międzynarodowego, zajmującego się jakością kształcenia. Jednak, bez pomocy Narodowej Agencji ds. Zapewniania Jakości w Szkolnictwie Wyższym, samej uczelni trudno to zrobić. Działalność uniwersytetów w tej płaszczyźnie w przyszłości umożliwi przygotowanie specjalistów nowej jakości, zdolnych do twórczego myślenia, szybkiego poruszania się we współczesnym, nasyconym informacjami i wydarzeniami świecie. Spoleczne zadania uniwersytetu na przykładzie Uniwersytetu Trzeciego Wieku Patryk Białas Wyższa Szkoła Biznesu Jedną z podstawowych cech współczesnego społeczeństwa (przede wszystkim) krajów rozwijających się jest starzenie się ludzi, co oznacza, iż wzrasta i wydłuża się długość życia ludzkiego. W związku z powyższym przybywa ludzi w wieku poprodukcyjnym, natomiast maleje przyrost naturalny. Dlatego podjęto kroki, aby włączyć osoby w podeszłym wieku do systemu kształcenia, biorąc przede wszystkim pod uwagę zmiany demograficzne i ich następstwa. Człowiek starszy dzięki uczestnictwu i włączaniu się w „akademickie” życie staje się kreatorem własnego życia, tworząc tym samym jedyną oraz niepowtarzalną osobowość. Z kolei owa osobowość pozwala mu aktywnie uczestniczyć we współczesnym i szybko zmieniającym się życiu społecznym oraz zaspokajać własne potrzeby na różnych szczeblach. Ponadto proces ten zapobiega wykluczeniu społecznemu ludzi starszych, sprzyja ich aktywizacji zawodowej, umożliwia zaistnienie w środowisku lokalnym czy realizację młodzieńczych pasji. Wobec tego Uniwersytetom Trzeciego Wieku wysunięto i postawiono wiele oczekiwań, którym nie jest łatwo sprostać, dlatego też istotne jest poznanie oczekiwań osób starszych wobec jego funkcjonowania i propozycji kształcenia. Ponadto istotne wydaje się być poznanie problemów z jakimi muszą uporać się Uniwersytety Trzeciego Wieku tworząc proces kształcenia dla osób w podeszłym wieku. Uniwersytet idealny a wymagania Paulina Biegaj Uniwersytet Jagielloński, Wydział Filozoficzny, Zakład Filozofii Polskiej Uniwersytet jako przestrzeń rozwoju: Uniwersytet to wspólna przestrzeń społeczna osób, które tworzą wspólnotę w oparciu o wspólny cel. Przestrzeń tę określimy jako miejsce rozwoju społecznego. Kluczową rolę w przestrzeni rozwoju społeczności akademickiej pełnią wymagania. W praktyce życia uniwersyteckiego nie zawsze jest to teza obowiązująca. Zanim jednak wskażemy na obszary wymagające ponownego przemyślenia konieczności wymagania i jego roli, zastanowimy się nad istotą samego rozwoju, odpowiemy na pytanie, na czym polega, w jaki sposób przebiega oraz jaką funkcję pełni w nim wymaganie. Proces rozwoju: Na proces rozwoju spojrzymy przez pryzmat jego autorskiej teorii. Wykorzystamy w tym celu kontekst filozoficzny, zwłaszcza etyczny, szczególnie myśl św. Tomasza z Akwinu oraz Józefa Tischnera. Zatem osobę w rozwoju przedstawimy na dwóch różnych płaszczyznach etycznych, sięgając do filozofii zarówno scholastycznej, jak i współczesnej. Będzie nas tutaj interesował rozwój intelektualny człowieka jako osoby. Wymagania: Do teorii rozwoju przyłożymy, również autorskie, tezy dotyczące roli obecności wymagań czy też czyjegoś wymagania wobec kogoś. Dokonamy próby odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób wymagać w środowisku akademickim, poruszmy kwestie poziomu wymagań i jego adekwatności do poziomu intelektualnego osób kształcących się w uczelniach wyższych. Zwrócimy w tym względzie uwagę na ich oczekiwania oraz potrzeby społeczne związane z wykształceniem wyższym. Uniwersytet idealny a rozwój studenta: Wspólnym celem kształcenia się w uczelni wyższej jest zdobycie wykształcenia wyższego. Za powszechnym jego pojęciem znajduje się jednak osobna dziedzina odnosząca się do wiedzy, zdobywania umiejętności, a także pytań o prawdę, wątków egzystencjalnych oraz moralnych, streszczających się w pytaniu, jak żyć? Istotna z tego punktu widzenia wydaje się teoria Józefa Tischnera poruszająca naukę myślenia. Nauka ta odbywa się w konkretnym wymiarze, jakim jest, zgodnie z przyjętą tu filozofią, dramat międzyosobowych spotkań, zwłaszcza mistrza ze swoim uczniem. Na koniec rozważymy zatem rzeczywistość uniwersytetu idealnego, uwzględniając wspólną płaszczyznę wymagania w rozwoju intelektualnym oraz nauki myślenia w relacji mistrz – uczeń. Verba docent, exempla trahunt – rola mistrza w kształtowaniu uniwersyteckiego ideału Witold Brniak, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Mirela Gudowicz, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, Uniwersytet Jagielloński Hanna Sieja-Skrzypulec, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński Nie sposób wyobrazić sobie (historii) uniwersytetu w obecnym kształcie bez postaci, za którymi w pewnym momencie ktoś zdecydował się podążać. Akademia Platońska, Gimnazjon Arystotelesowski, Szkoła Aleksandryjska, znamiennie, że pierwsze uczelnie starożytnie zawierają w sobie imię Mistrza. Potrzebujemy autorytetów, charyzmatycznych postaci, które nas będą inspirować. Jak podaje Krapiec (2008) statuty legata papieskiego Roberta de Courçon z 1214 mówili: „Nullus sit scolaris, qui certum magistrum non habet” (nikt nie może stać się studentem, kto nie ma mistrza). Wychodząc od relacji mistrz-uczeń, jako naszym zdaniem podstawowej, dzięki której uniwersytet miał w ogóle szansę zaistnieć, przeprowadziliśmy ankietę wśród studentów i młodych pracowników naukowych (60 osób). Zadaliśmy im 8 pytań dotyczących tego jak postrzegają rolę mistrza w przestrzeni uniwersyteckiej oraz jakie czynniki wpływają na to, by móc kogoś nazwać mistrzem. Czy takie czynniki jak płeć, wiek, stopień naukowy mają jakieś znaczenie? Wyniki ankiety stanowiły dla nas punkt wyjścia w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, kim jest mistrz i współczesnej przestrzeni uniwersyteckiej, jaka jest rola, którą spełnia (powinien spełniać) i w jaki sposób relacja mistrz-uczeń kształtuję (wpływa na) uniwersytecki ideal. Następnym krokiem było zderzenie teoretycznych założeń i otrzymanych wyników z przykładem postaci, która może stanowić wzór akademickiego ideału mistrza – Profesora Stanleya Dudricka, kilkukrotnie wymienianego wśród potencjalnych kandydatów do Nagrody Nobla. Jego prace naukowe polegające na opracowanie metody żywienia pozajelitowego zrewolucjonizowały współczesną medycynę i zostały uznane za jej czwarte największe osiągnięcie po znieczuleniu, antyseptyce i antybiotykach. Profesor Dudrick jest niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie chirurgii i żywienia pozajelitowego, odznaczonym licznymi nagrodami, tytułami doktora honoris causa. Jest autorem ponad 800 prac naukowych, profesorem m.in. University of Pennsylvania i Yale, a także chirurgiem z niemal 60 letnim stażem zawodowym. Wszystko co osiągnął, było efektem jego ciężkiej pracy i uporu. Motywacją do pracy nie były dla niego nigdy pieniądze, czy chęć osiągnięcia własnych korzyści. Zawsze na pierwszym miejscu stawiał dobro pacjenta (Gosche, 2007). Jako młody chirurg zbuntował się przeciwko instrumentalnemu podejściu do pacjenta. Krytykował swoich kolegów, którzy cieszyli się z technicznego sukcesu operacji nie martwiąc się zbytnio późniejszymi niepowodzeniami w długotrwałym powrocie pacjenta do zdrowia. Słowa amerykańskiego komika „Operacja się udała, ale pacjent zmarł”, zasłyszane przypadkowo w telewizji uświadomiły mu w dosyć niecodzienny sposób gorzką rzeczywistość ówczesnej świetnie rozwijającej się amerykańskiej chirurgii. Było to jednym z bezpośrednich bodźców stymulujących go do rozpoczęcia badań nad żywieniem pozajelitowym u pacjentów chirurgicznych. W naszej pracy chcemy zwrócić uwagę nie tylko na osiągnięcia Profesora, ale przede wszystkim na to w jaki sposób budował relację ze studentami i wpływał na ich rozwój. W tym celu przytoczymy m.in. opowieść Profesora o jedenastym przykazaniu, mojżeszowym. Profesor uważał, że zawsze można zrobić coś więcej i lepiej, a ci którzy nas krytykują, pomagają nam tylko to lepiej dostrzec. Nasze dążenie do odnalezienia odpowiedzi na pytania zaprezentowane we wstępie (analiza przeprowadzonej ankiety, przykładu Profesora Dudricka wsparte poszukiwaniami teoretycznymi) zaowocowały w wyznaczeniu m.in. następujących cech mistrza: ma jasno sprecyzowany system wartości, jest osobą dojrzałą, jest symbolem najwyższych aspiracji ucznia, ma w sobie „zarażający” entuzjazm gr. en-theos (natchnienie pochodzące od bogów), udostępnia uczniowi „magiczną broń”, „lekarstwo” bądź wskazówki niezbędne do dalszego życia (nie tylko naukowego). Wyniki ankiet wskazują ponadto, że trwalsze i korzystniejsze relacje tworzą się jeżeli to uczeń sam wybiera swojego mistrza. Bibliografia: Gosche J.R. (2007). Oral History Project: Stanley J. Dudrick, MD. American Academy of Pediatrics, Elk Grove Village, IL. Krąpiec F.A. (2008). Uniwersytet w... Powszechna encyklopedia filozofii. T. 9. Red. A. Maryniarczyk, Lublin, s. 605–608. W stronę globalizacji zarządzania edukacją uniwersytecką. Polityka internacjonalizacji Dorota Jedlikowska Uniwersytet Jagielloński Celem prezentacji jest podjęcie rozważań nad procesem polityki internacjonalizacji, w szczególności w kontekście uniwersyteckim. Stąd też zostaną przywołane modelowe przykłady i opracowania przede wszystkim z literatury anglojęzycznej. W konsekwencji na pojęcie polityki internacjonalizacji składa się cały wachlarz zasobów, konstytuujących warunki do efektywnej realizacji polityki internacjonalizacji. Analiza literatury utwierdza w przekonaniu, że w Polsce internacjonalizacja uniwersytecka jest perspektywą zmarginalizowaną. Fakt ten rodzi pytania dotyczące przyczyn niskiego wskaźnika internacjonalizacji. Założeniem wyjściowym rozważań jest rosnąca globalizacja nauki. Oznacza to, że zarządzanie wiedzą naukową zmierza w kierunku usieciowienia relacji naukowych. W konsekwencji sieci naukowe łączą naukowców z różnych ośrodków uniwersyteckich, instytutów badawczych, różnych krajów i kontynentów. Interesujące poznawczo koncepcje polityki internacjonalizacji to pojęcia „uniwersytetu zaangażowanego globalnie” („globally engaged university”) oraz „budowania mostów” („bridge building”) (Kevin Kinser 2014). Na wzajemne relacje pomiędzy globalizacją a internacjonalizacją zwracają uwagę między innymi Ulrich Teichler (2004), Peter Scott (2005), Philip Altbach (2006), Jane Knight (2008), Felix Maringe, Nick Foskett (2010), Hans de Witt (2011). Przywołując cytat z publikacji Fransa van Vughta (2002, s. 17) internacjonalizacja bliższa jest współpracy i mobilności międzynarodowej, zaś globalizacja nawiązuje do wyzwań i rywalizacji w nauce w dobie społeczeństwa opartego na wiedzy. Oba pojęcia – współpracy i współzawodnictwa – zostały odróżnione zarówno w Deklaracji Bolońskiej (the Bologna Declaration) z 1999, jak i w Strategii Lizbońskiej (the Lisbon Strategy) z 2000 roku. Prezentacja będzie zmierzać w kierunku pożdanego modelu kształcenia, który jest warunkiem koniecznym udanej internacjonalizacji z perspektywy zmieniających się oczekiwań zarówno studentów, jak i nauczycieli akademickich. W związku z tym poruszony zostanie problem wypracowywania zasobów intelektualnych z naciskiem na wzrost kompetencji w zakresie edukacji międzykulturowej i internacjonalizacji obsługi administracyjnej. Przykładem zmian mogą być również przeobrażenia ról nauczycieli i metod kształcenia, podejście holistyczne do rozwoju profesjonalnego z uwzględnieniem mobilności naukowej i life-long learning (Martin Andersson, Urban Gråsjö, Charlie Karlsson 2009, Béatrice Boufoy-Bastick 2012, Izabela Wagner 2011, Tony Bush 2011, Cindy Harrison, Joellen Killion 2007). W kontekście dyskusji konferencyjnej na temat społecznych korzyści zmian, problem efektywnej polityki internacjonalizacji zorientowany jest w stronę socjalizacji dobrych praktyk, inkluzywności kulturowej i międzynarodowej współpracy naukowej. Bibliografía: Altbach, P., Reisberg, L. i Rumbley, L. (2009). Trends in Global Higher Education. Tracking an Academic Revolution. Paris: UNESCO. Andersson, M., Gråsjö, U., Karlsson, C. (2009). The role of higher education and university R&D for industrial R&D location. W: A. Varga (red.), Universities, Knowledge Transfer and Regional Development. Geography, Entrepreneurship and Policy. Massachusetts: Edward Elgar Publishing, 87 – 91. Boufoy-Bastick, B. (red.). (2012). The International Handbook of Cultures of Professional Development for Teachers: Comparative international issues in Collaboration, Reflection, Management and Policy. Strasburg: Analytrics. Bush, T. (2011). Theories of Educational Leadership and Management. London: SAGE. De Wit, H. (2011). Trends, Issues and Challenges in Internationalisation of Higher Education. Amsterdam: Centre for Applied Research on Economics and Management, Hogeschool van Amsterdam. De Wit, H. (2011). Globalisation and Internationalisation of Higher Education. Revista de Universidad y Sociedad del Conocimiento (RUSC), Vol. 8, No 2, 241 – 248. De Wit, H. (2002). Internationalization of Higher Education in the United States of America and Europe: A Historical, Comparative, and Conceptual Analysis. Westport, CT: Greenwood Press. Deardorff, D. K., de Wit, H., Heyl, J. D., Adams, T. (2012). Handbook of International Higher Education. Thousand Oaks: SAGE Publications. Harrison, C., Killion, J. (2007). Ten Roles for Teachers Leaders. Teachers and Leaders, Vol. 65/1, 74 – 77. Khem, B., De Wit, H. (red.). (2005). Internationalization in Higher Education: European Responses to the Global Perspective. Amsterdam: European Association for International Education and the European Higher Education Society. Kinser, K. (2014). Tomorrow’s Globally Engaged University. Trends and Insights. For International Education Leaders, 1 – 3. Knight, J. (2008). Higher Education in Turmoil. The Changing World of Internationalization. Rotterdam: Sense Publishers. Maringe, F. Foskett, N. (2010). Globalization and Internationalization in Higher Education. Theoretical, Strategic and Management Perspectives. London: Continuum International Publishing Group. Teichler, U. (2004). The Changing Debate on Internationalisation of Higher Education. Higher Education, Vol. 48, No 1, 5 – 26. Van der, W, Marijk, C. (2001). Internationalization Policies: About New Trends and Contrasting Paradigms. Higher Education Policy. Vol. 14, No 3, 249 – 259. Vught van, F., Wende van der, M. i Westerheijden don, F. (2002). Globalization and Internationalization. Policy Agendas Compared. W: J. Enders, O. Fulton, Higher Education in a Globalizing World: International Trends and Mutual Observations. Dordrecht: Kluwer Academic, 103 – 120. Wagner, I. (2011). Becoming Transnational Professional. Kariery i mobilność polskich elit naukowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. Pochwała odtwórczości – w poszukiwaniu argumentów przeciwko idealowi uniwersytetu innowacyjnego Monika Chylińska Katolicki Uniwersytet Lubelski im. Jana Pawła II; Katedra Teorii Poznania W ostatnich latach pojawił się tzw. egalitarny model kreatywności, zgodnie z którym zdolności twórcze są powszechną własnością ludzkiego umysłu (co znajduje między innymi potwierdzenie w sposobie, w jaki używamy języka [Chomsky, 1957] i w jaki konstruujemy poznawcze reprezentacje świata [Barsalou i Prinz, 1997]). Zwolennicy tego podejścia (tutaj mówi się też o tzw. "kreatywności psychologicznej" [Boden, 2004] lub "minimalnej" [Stokes, 2011]) optują za pojmowaniem zdolności do twórczego myślenia jako uniwersalnego atrybutu człowieka, nie wymagając tym samym, by przejawiała się ona zawsze w powstawaniu wybitnych dzieł bądź idei. Szeregi egalitarystów zasilane są przede wszystkim przez psychologów, pedagogów (m.in. przez Kena Robinsona) oraz filozofów zorientowanych naturalistycznie, którzy niejednokrotnie rozwijają swoje stanowisko za pomocą badań empirycznych (m.in. stosując testy psychometryczne, przeprowadzając komputerowe badania mózgu i in.). W tym dyskursie uznaje się, że dzieci i zwierzęta posiadają co najmniej elementarne zdolności twórcze, a w radykalnym ujęciu głosi się tezę o występowaniu twórczych procesów w przypadku sztucznej inteligencji. Podejście egalitarne zaowocowało też pojawieniem się ideału uniwersytetu kreatywnego i innowacyjnego – w którym studenci (przyszli pracownicy) i nauczyciele (już nie mistrzowie) są „przystosowani” do produkowania idei i rzeczy nowych i wartościowych. Obserwuje się we współczesnej koncepcji edukacji permanentne dążenie do transcendowania zastanych paradygmatów naukowych – studiowanie ma skutkować produkowaniem nowości, a nie zgłębianiem wiedzy w celu poszukiwania prawdy bądź w celach czysto intelektualnych. W swoim wystąpieniu chciałabym – przekornie – przyjrzeć się tej współcześnie obserwowanej modzie na projektowaniu studenta (przyszłego pracownika) kreatywnego i innowacyjnego we współczesnym uniwersytecie oraz podjąć próbę krytyki społecznego kultu "człowieka pomysłowego". Moim celem będzie wskazanie potencjalnych zagrożeń wynikających z często stawianego przed nami (jawnie bądź niejawnie) wymagania bycia dydaktykiem/uczniem kreatywnym, a także wymienienie dobrych stron bycia odtwórczym i powtarzania zastanych działań i idei w kontekście edukacji. Na przekór istniejącym modom sformułuję pochwałę odtwórczości i przedstawię argumenty przemawiające na rzecz takiej pochwały. Podczas referatu spróbuję znaleźć jak najwięcej możliwych odpowiedzi na pytanie: "Jakie są dobre strony bycia odtwórczym uczniem/nauczycielem?" Bibliografia: Barsalou L., Prinz J. J. (1997). Mundane creativity in perceptual symbol systems. W: T. B. Ward, S. M. Smith, J. Vaid (red.), Creative thought: An investigation of conceptual structures and processes. Washington: American Psychological Association. Boden M. (2004). The Creative Mind: Myths and mechanisms. Routledge. Chomsky N. (1957). Syntactic structures. The Hague: Mouton. Twórcze rozwiązywanie problemów jako metoda kształcenia studentów – przyjemna i pożyteczna kompetencja w pracy zawodowej. Wiktoria Czarnecka Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego, Departament Promocji i Współpracy Zagranicznej Jeszcze jako studentka pedagogiki zastanawiałam się gdzie tkwi istota bycia studentem uczelni wyższej, jakie możliwości a jakie obowiązki są mi dane. Dziś będąc doktorantką, jednoznacznie i może mocno odważnie stwierdzam: nie ten student, który ma najwyższą średnią jest tym, który poradzi sobie w przyszłym życiu zawodowym. Uczenie się na pamięć jestem świetnym ćwiczeniem naszego mózgu, ale czy wpisuje się w potrzeby społeczne jak i problemy z jakimi mierzą się absolwenci różnych kierunków? Współcześnie, nie tylko czytając ogłoszenia rekrutacyjne, powtarza się bądź kreatywny, innowacyjny, nieszablonowy. Czy do tego przygotowują nas uniwersytety? W pewnym stopniu na pewno tak, ale czy jest to dostateczny stopień, aby poradzić sobie z wyzwaniami szybko zmieniającej się cywilizacji? Sama jestem przykładem studenta, który nigdy nie trafił na listę stypendystów za posiadanie najwyższej średniej. Jestem przykładem oporu, buntu i szukania własnej drogi do bycia pedagogiem we współczesnym świecie. Pytałam siebie i innych czym jest pedagogika i czym być powinna? Jakie jest w niej moje miejsce i co mogę jej dać od siebie? Otwierałam umysł na nowe rozwiązania z pozoru sprzeczne ze sobą. Chciałam wypłynąć, wraz z tą dziedziną na nieznane dotąd morze. Zmieniłam specjalizację pedagogiczną. To było moje poszukiwanie rozwiązania problemu: jak pedagogikę wprowadzić na salony społeczeństwa, mediów aby pokazać jak jest ważna, jak codzienna w naszym życiu. Moje poszukiwania siebie jako studentki, były także poszukiwaniem nowego oblicza pedagogiki i sposobu na kształcenie młodej kadry przyszłych pedagogów. Obecnie pracując nad doktoratem z pedagogiki oraz realizując się w dziedzinie public relations mogę powiedzieć, że moje poszukiwanie siebie, przyszłego pedagoga, we współczesnym Absolwenci kierunków przyrodniczych na rynku pracy Mateusz Ćwikla Zakład Dydaktyki Geografii, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie W ostatnich latach zachodzą na rynku pracy przemiany związane z upowszechnieniem kształcenia na poziomie wyższym. Uzyskanie wykształcenia wyższego zwiększa szanse znalezienia zatrudnienia, stwarza lepsze perspektywy zawodowe oraz w większym stopniu wpływa na miejsce jednostki w społeczeństwie. Wzrost liczby osób z takimi kwalifikacjami jest zjawiskiem bardzo zadowalającym, jednak niepokojący jest fakt, że osoby z wyższym wykształceniem coraz trudniej znajdują zatrudnienie. Wzrost konkurencji na rynku pracy oraz niewystarczająca liczba oferowanych miejsc pracy dla osób z wysokimi kwalifikacjami powoduje, że dyplom uczelni wyższej nie gwarantuje już szybkiego uzyskania zatrudnienia, choć w dalszym ciągu zwiększa szanse na znalezienie pracy. W Polsce wskaźnik zatrudnienia osób z wykształceniem wyższym w 2013 roku wynosił 75,6% i był najwyższy spośród wszystkich poziomów kwalifikacji. Absolwenci kierunków przyrodniczych obok osób po studiach technicznych i matematycznych należą do najbardziej poszukiwanych pracowników, jednak stanowią zaledwie 1/3 ogółu osób kończących studia. Polityka państwa stara się poprzez różne mechanizmy stymulować strukturę kształcenia na uczelniach wyższych, jak również określać kierunki rozwoju poszczególnych branż. Jednym z takich mechanizmów było funkcjonowanie kierunków zamawianych, niezwykle ważnych z punktu widzenia gospodarki. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzi obecnie pracę nad rządowym programem, który w nowej perspektywie finansowej UE ma zastąpić program kierunków zamawianych. Program Rozwoju Kompetencji ma na celu wzmocnienie kształcenia przedsiębiorczości, kompetencji zawodowych, analitycznych oraz interpersonalnych, bez których trudno odnieść sukces na rynku pracy. Badania wykazują, że absolwenci kierunków zamawianych są lepiej postrzegani przez pracodawców. Ich przygotowanie do wypełniania powierzanych im zadań zawodowych jest relatywnie lepiej oceniane, natomiast częstym problemem są kompetencje miękkie i ogólne predyspozycje analityczne. Do najbardziej popularnych kierunków przyrodniczych w Polsce w ciągu ostatnich lat należy zaliczyć: biotechnologię oraz ochronę środowiska. Raport „Młodość czy doświadczenie? Bilans kapitału ludzkiego w Polsce” opracowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości wskazuje odsetek bezrobotnych absolwentów na wybranych kierunkach określonych przez MNiSW jako strategiczne. Ilość bezrobotnych lub nieaktywnych zawodowo absolwentów z ostatnich 10 lat w przypadku biotechnologii wynosiła 6%, a w przypadku ochrony środowiska - 8,9%. Edukacja elit w XXI wieku–ewolucja czy rewolucja? Katarzyna Derlukiewicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Nie ma jednego wzorca idealnego uniwersytetu. Przeobrażenia zachodzące we współczesnym świecie wpływają na zmiany oczekiwań społecznych wobec uniwersytetów oraz ich roli. Nurtująca kwestią jest wizerunek uniwersytetu przyszłości oraz odpowiedź na pytanie czy będzie on uniwersytetem idealnym oraz jakie działania należy podjąć, aby takim był. Ukazanie ewolucji uniwersytetu na przestrzeni kolejnych epok historycznych pozwoliło dostrzec pewne podobieństwa i różnice w postrzeganiu jednostki akademickiej. W każdej epoce funkcjonowanie uniwersytetu wiązało się z elitarnym wizerunkiem kadry akademickiej oraz żaków. Różnice dotyczyły głównie sposobu funkcjonowania takiej uczelni, rangi poszczególnych nauk w dydaktyce, sposobu nauczania oraz roli studentów i nauczycieli akademickich w życiu uczelni. Ośrodki akademickie wpłynęły na edukację oraz zmiany zachodzące w społeczeństwie. Umożliwiły rozwój nauki, a pośrednio państwa oraz całego społeczeństwa. Funkcjonowanie uniwersytetu w określonej formie było wypadkową potrzeb społecznych. Także obecnie debatując nad ideałem uniwersytetu nie należy zapominać o potrzebach społecznych. W kontekście powyższych uwarunkowań podjęto próbę wyodrębnienia głównych problemów i wyzwań współczesnych uniwersytetów. Szczególna uwaga została poświęcona metodologii finansowania jednostek naukowych w Polsce oraz jego konsekwencjom w postaci wysokiego wskaźnika skolaryzacji, depreciacji znaczenia dyplomu wyższej uczelni, jakości kształcenia oraz badań naukowych. Oprócz tego podjęto próbę identyfikacji oczekiwań i potrzeb społecznych wobec uniwersytetu. Zaprezentowana analiza pozwala zaproponować usprawnienia, które wydają się niezbędne dla rzetelnego realizowania zadań uniwersytetu oraz sprawnego funkcjonowania społeczeństwa. Zmiany należy podjąć w dwóch obszarach: całego systemu edukacji oraz funkcjonowania uniwersytetów. Niezbędny jest podział uczelni wyższych na uniwersytety zapewniające kształcenie uniwersalne oraz wzorem doświadczeń brytyjskich na pozostałe uczelnie wyższe mające za zadanie przygotowanie do konkretnego zawodu. Także sam sposób funkcjonowania uniwersytetów należy dostosować do potrzeb, jaki wynikają z postępu technologicznego, procesu globalizacji i rozwoju współczesnego świata. Jako przykład zaprezentowano rozwiązania wdrożone przez Harvard University oraz Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Kryzys uniwersytetów jest zjawiskiem towarzyszącym każdej epoce. Identyfikacja potrzeb społecznych umożliwi właściwe dokonanie reform zapewniając bezpieczeństwo zawodowe studentom, a także wysoką jakość kształcenia współczesnych elit pozwalając na realizowanie funkcji uniwersytetu w sposób bliski idealu. 3GU - Third Generation University a akademicki rynek pracy Magdalena Dobrzyńska Uniwersytet Warszawski Współczesne przekształcenia modelu uniwersytetu oraz sposobu zarządzania nim kształtowane są przez dwa współzależne trendy. Po pierwsze, wymogi gospodarki i społeczeństwa wiedzy powodują zmianę oczekiwań wobec instytucji akademickich i wyklarowanie się koncepcji trzeciej misji uniwersytetu (Etkowitz, 2000). Do unikalnych zadań uniwersytetów, obok nauczania i działalności badawczej, dochodzi realizacja celów w wymiarze społecznym i gospodarczym, szczególnie w sferze innowacyjności, konkurencyjności i przedsiębiorczości. Po drugie, na model uniwersytetu wpływają nowoczesne wymogi tworzenia wiedzy (Gibbons, 1994; Hessels and van Lente, 2008), przejawiające się w upowszechnianiu zjawisk takich jak umasowanie szkolnictwa wyższego, wzrost znaczenia współpracy interdyscyplinarnej i zespołowej, umiędzynarodowienie współpracy naukowej, urynkowienie instytucji akademickich oraz komercjalizacja badań. Próbą dostosowania uniwersytetów do tych trendów są zmiany instytucjonalne oraz adoptowanie modeli organizacyjnych i zarządczych cechujących inne organizacje, głównie sektora prywatnego. Historyczne ukształtowanie brytyjskiego systemu szkolnictwa wyższego w relacji do państwa i społeczeństwa reprezentuje podejście top-down, z relatywnie wysoką autonomią na poziomie strategicznym i operacyjnym. Jednakże, implementacja do sfery akademickiej modeli zarządzania wynikających z teorii new managerialism (NM) i new public management (NPM) oraz polityk Trzeciej Drogi, przeformułowały postrzeganie systemu szkolnictwa wyższego i ugruntowały model organizacji sfery usług publicznych w oparciu o mechanizmy rynkowe (Watt, za: Antonowicz, 2007). Wdrożenie koncepcji zarządczych opartych na NM i NPM spowodowało zastępowanie modelu dystrybucji władzy państwo - rynek - akademia nowymi sieciami władzy. Nastąpiło zakwestionowanie tradycyjnej autonomii uniwersytetów przez siły rynkowe i modele zarządzania ze sfery prywatnej, a z drugiej strony, przez wzrost kontroli państwa nad rezultatami pracy akademickiej oraz restrykcyjność kryteriów dysponowania środkami publicznymi. Z kolei mechanizmy polityk Trzeciej Drogi (Jary, 2005) wprowadziły cele i metody związane ze spełnianiem wymagań globalnej ekonomii wiedzy i umasowieniem edukacji wyższej oraz wskazały nowych interesariuszy procesów decyzyjnych. Nowe cele uniwersytetu i metody zarządcze powodują zmiany instytucjonalne i funkcjonalne oraz transformację osadzenia instytucji uniwersyteckich w środowisku zewnętrznym. Istotnym obszarem przekształceń jest akademicki rynek pracy oraz stosunki zatrudnienia pracowników akademickich (dydaktycznych i badawczych). Pozycja pracowników akademickich została wpisana w nowe modele zarządzania, których jedną z cech jest "tworzenie zdyscyplinowanej, elastycznej siły roboczej przy użyciu elastycznych/zindywidualizowanych form zatrudnienia, systemów oceny i płacy warunkowanej wynikami" (Ch. Pollitt, za McNay, 2007). System wprowadzony w ramach NM i NPM wymaga elastycznego odpowiadania na siły rynkowe, a styl hierarchicznego zarządzania wypiera samodecydowanie w obrębie autonomii zawodowej (Henkel, za: McNay, 2007). Nie tylko zmieniły się curricula pracowników, formy zatrudnienia i przebieg indywidualnych ścieżek kariery, ale przede wszystkim nastąpiła transformacja struktury akademickiego rynku pracy. Specyfika systemu finansowania nauki, globalizacja współpracy naukowej i umasowanie edukacji powodują dynamiczny rozwój niestandardowych form zatrudnienia. Specjalizacja instytucji akademickich na linii teaching-research nexus (Deem, Lucas, 2007) uwidacznia się w strukturze zatrudnienia i procesach segmentacji rynku pracy. W rezultacie, przemiany modelu uniwersytetu oraz sposobów zarządzania instytucjami uniwersyteckimi przekładają się na przekształcenia strukturalne akademickiego rynku pracy. Aktualne również jest pytanie o wpływ zwrotny przekształceń akademickiego rynku pracy na realizację celów dydaktycznych, badawczych i trzeciej misji uniwersytetu. Bibliografia: Etzkowitz, H. (2000). The future of the university and the university of the future: evolution of ivory tower to entrepreneurial paradigm, Research Policy 29, 313-330. Gibbons, M. (1994). The New Production of Knowledge: The Dynamics of Science and Research in Contemporary Societies, SAGE. Hessels, L.K., van Lente, H. (2008). Re-thinking new knowledge production: A literature review and a research agendas, Research Policy 37. Jacob, M., Hellstrom, T. (2000). The Future of Knowledge Production in the Academy, The Social Research into Higher Education vol.1. Jary, D., (2005). UK higher education policy and the 'global Third Way', Policy & Politics vol 33 no 4, 637-655. Kwiek, M., (2007). Higher Education and the Nation-State: Global Pressures on Educational Institutions, CPP RPS Vol 4. McNay, I., (2007). Values, Principles and Integrity: Academic and Professional Standards in Higher Education, Higher Education Management and Policy, Vol. 19/3. Deem, R., Lucas, L.L. (2007) Research and Teaching Cultures in Two Contrasting UK Policy Contexts: Academic Life in Education Departments in Five English and Scottish Universities, Higher Education, Vol. 54, No. 1, 115-133. Reports of Changing Academic Profession Project Workshop on Quality, Relevance, and Governance in the Changing Academia: International Perspective; (2006). Research Institute for Higher Education, COE Publication Series 20. Tight, M., (2002). Academic work and life: what is to be an academic, and how this is changing, International perspective on Higher Education Research vol 1. Dyskusja nad kształceniem prawnika – dyskusją nad przyszłością uniwersyteckich wydziałów prawa. Paweł Fiktus Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Interdyscyplinarna Pracownia Badań nad Kulturą, Historią, Polityką i Prawem Krajów Europy Środkowo–Wschodniej Wystąpienie będzie dotyczyć powracającej kwestii kształcenia prawników. Powracającej – gdyż w dobie dwudziestolecia międzywojennego toczono już debaty (m.in. z udziałem prof. Czesława Znamierowskiego) jak powinien kształtować się tryb edukacji przyszłych „szermierzy prawa”. Zasadnicze pytanie odnosi się do kwestii czy należy ograniczyć się do przedmiotów tylko i wyłącznie prawniczych (jak np.: prawo cywilne, prawo karne etc.) czy też nadal prowadzić zajęcia z doktryn polityczno – prawnych, filozofii, historii czy socjologii. Czy prawnik ma być osobą ograniczającą się jedynie do znajomości kodeksów, ustaw itp., czy też powinien również posiadać ogólną wiedzę z humanistyki. Innymi słowy – czy ma to być rzemieślnik ograniczony w swej wiedzy do przepisów i paragrafów czy też absolwent uniwersytetu doskonale orientujący się w meandrach humanistyki. Dyskusja nad kształceniem prawników sprowadza się również do pytania czy uniwersyteckie wydziały prawa mają być nadal częściami uniwersytetów – gdzie przyszły prawnik poza wiedzą niezbędną do wykonywania zawodu jak i poszerza swe intelektualne horyzonty, czy też mają być wyższą szkołą zawodową kształcącą osoby, które jedynie znają obowiązujące przepisy prawa. Wyższe szkolnictwo zawodowe w Europie na progu XXI wieku: charakterystyka i wyzwania Marek Frankowicz Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie & Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie W ciągu ostatnich 15 lat nastąpił znaczący postęp w harmonizacji europejskiego szkolnictwa wyższego: powstały ponadnarodowe mechanizmy i narzędzia sprzyjające internacjonalizacji studiów i mobilności studentów oraz pracowników uczelni, utworzono platformy współpracy w obszarze zapewniania jakości kształcenia, a wprowadzanie ram kwalifikacji przyczynia się zarówno do zwiększenia przejrzystości i porównywalności ofert edukacyjnych, jak i lepszego powiązania struktur akademickich z rynkiem pracy. W kontekście wyżej wymienionych procesów zachodzi potrzeba nowego spojrzenia na sektor wyższego szkolnictwa zawodowego (professional higher education); o ile w przeszłości szkolnictwo wyższe miało wyraźnie zarysowaną naturę dualną (uczelnie akademickie i wyższe szkoły zawodowe), to obecnie występuje zarówno "dryf akademicki" wśród uczelni zawodowych (czego przykładem są niemieckie Fachhochschulen, które określają się jako "uniwersytety nauk stosowanych"), jak i "uzawodowienie" ofert edukacyjnych uczelni akademickich. Zagadnieniem określenia tożsamości wyższego szkolnictwa zawodowego oraz opracowania kryteriów zapewnienia jakości studiów o profilu praktycznym zajęło się w ostatnich latach EURASHE - Europejskie Stowarzyszenie Instytucji Szkolnictwa Wyższego. W ramach projektu HAPHE (Harmonising Approaches to Professional Higher Education in Europe) dokonano analizy kształcenia zawodowego na poziomie wyższym w krajach europejskich, zaproponowano definicję wyższego szkolnictwa zawodowego i jego podstawowe charakterystyki (w kategoriach: polityka i strategia, kształcenie, badania). W projekcie uczestniczyło szerokie spektrum interesariuszy wewnętrznych i zewnętrznych (studenci i pracownicy uczelni akademickich i zawodowych, pracodawcy, decydenci akademicy i polityczni etc.). Zidentyfikowano i opisano przykłady dobrych praktyk jak również bariery utrudniające rozwój wyższego szkolnictwa zawodowego. Rezultaty projektu HAPHE posłużyły jako punkt wyjścia do projektu PHExcel (Testing the Feasibility of a Quality Label for Professional Higher Education Excellence), którego celem jest określenie wskaźników jakościowych dla wyższych studiów zawodowych, opracowanie metodologii oceny jakości tego typu studiów oraz przetestowanie proponowanych rozwiązań dla wybranych kierunków studiów. W ramach projektu zostanie również przeanalizowana możliwość wprowadzenia "znaku jakości" (quality label) dla wyższych studiów zawodowych. Rezultaty badań prowadzonych pod egidą EURASHE będą miały istotne znaczenie również w kontekście lokalnym – w warunkach polskich ułatwią tworzenie i realizację studiów o profilu praktycznym. Spoleczne zadanie uniwersytetu – kształcenie kompetencji międzykulturowych Kinga Anna Gajda Uniwersytet Jagielloński, Instytut Europeistyki „Rozwój jest procesem – pisze Russell L. Ackoff w artykule Thinking about the Future – procesem zdobywania kompetencji, zdolności do zaspakajania potrzeb oraz pragnień swoich i innych”. I dalej wspomina: „niezbędna dla rozwoju jest edukacja”(Ackoff). W Zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2006/962/WE z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie [Dz.U. L 394 z 30.12.2006] również wspominane są kompetencje, tak zwane kompetencje kluczowe, jako bardzo istotne w procesie uczenia się i opisywane są jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw odpowiednich do sytuacji. Ponadto w Zaleceniu podkreślano jest, iż są one niezbędne do samorealizacji i rozwoju osobistego, integracji społecznej oraz bycia aktywnym obywatelom. W dokumencie wymienianych jest osiem kompetencji kluczowych – wśród nich kompetencje społeczne i obywatelskie. Kompetencje społeczne to kompetencje osobowe, interpersonalne i międzykulturowe oraz wszelkie formy zachowań przygotowujących osoby do skutecznego i konstruktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. I właśnie owe kompetencje winny być przekazywane obok wiedzy studentom na uniwersytecie. Ackoff w cytowanym powyżej artykule powołuje się na myśl Ivana Illicha, który w Deschooling society pisze: „Studenci są uczeni mylenia uczenia z uczeniem się, awansu z edukacją, dyplomu z kompetencjami, biegłości z wiedzą. (...) [Tymczasem] to odpowiednie doświadczenie, a nie nauka, pozostaje najlepszym sposobem na uzyskanie wykształcenia”. We współczesnym, zglocalizowanym świecie ze wzrastającym ryzykiem konfliktów oraz rozwodem międzynarodowej ekonomii, polityki, kultury, nauki i społeczeństwa kompetencje stanowią kluczowe zagadnienie. Istnieje wiele różnych definicji kompetencji międzykulturowych – odnoszą się do świadomości, tolerancji, zaangażowania, motywacji, wiedzy z zakresu różnic i podobieństw międzykulturowych oraz umiejętności pracy w międzynarodowym zespole. To możliwa do wyuczenia się psycho-spoleczna jakość człowieka, która może być opisana jako uniwersalna struktura. Pojęcie kompetencji międzykulturowych odnosi się również do sposobu, w jaki ludzie myślą, czują i zachowują się w odniesieniu nie do swojej narodowości, ale kultury, w której żyją. Międzykulturowe kompetencje są transparentne, indywidualnie osiągane, wiarygodne oraz mierzalne. Składa się na nie: międzykulturowa motywacja – zainteresowanie kulturą i jej codziennymi przejawami (Sztompka, 1993): jej stylem życia, językiem a także poznawaniem ludzi i ich definicji kultury; wiedza dotycząca kultury: umiejętność porównania postmodernistycznej kultury z kulturą modernistyczną i wcześniejszymi, poznanie norm i wartości, zdanie sobie sprawy z relatywności kultury; międzykulturowe zaangażowaniem oraz międzykulturowe umiejętności z zakresu komunikacji i kooperacji. Jan Pieter van Oudenhoven oraz Karin van de Zee do tego spisu elementów składowych kompetencji międzykulturowych dodaliły empatię, stabilność emocjonalną oraz społeczną inicjatywę. Najważniejsza jednak z wyżej wymienionych cech wydaje się międzykulturowa świadomość. Celem wystąpienia jest omówienie zagadnienia uniwersyteckiego nauczania kompetencji międzykulturowych – rozumianych jako jednych z kluczowych kompetencji społecznych. Koncepcja edukacji międzykulturowej, podobnie jak zagadnienie kultury oraz międzykulturowości, jest definiowana w rozmaity sposob. Zarówno teoretycy, jak i praktycy zgadzają się jednak co do tego, że stworzenie jednej definicji tego pojęcia ograniczyłoby go. Zamiast definicji pojawiają się rozmaite koncepty, modele i teorie. W wyniku rozważań międzykulturowość (interculturalism) została odróżniona od wielokulturowości (multiculturalism). Nauczanie międzykulturowości polega na uczeniu, jak żyć, pracować, koegzystować, rozwijać się i definiować w zróżnicowanym kulturowo społeczeństwie, w którym różnorodność jest postrzegana jako atut rozwoju społecznego, kulturalnego, ekonomicznego, gospodarczego i edukacyjnego. Wedle Rady Europy, edukacja interkulturowa odnosi się do indywidualnego procesu zdobywanie wiedzy, postaw i zachowań, które jest związane z interakcją różnych kultur. Młodzi ludzie mogą je nabyć ikształtować tylko i wyłącznie we współpracy międzynarodowej. Uniwersytety winny umożliwiać studentom komunikowanie się i współpracę z młodzieżą przynależącą do innych kultur a także dostarczyć im odpowiedniej wiedzy z zakresu kompetencji międzykulturowych. Niezbędna i bardzo ważna staje zatem określona wiedza o Europie i społeczeństwie obywatelskim, a także procesie integracji europejskiej. Student powinien mieć możliwość nie tylko zdobycia rzetelnej wiedzy, ale również rozwijania umiejętności konfrontowania swojej wiedzy z rzeczywistością, interpretacji zjawisk społecznych i dostrzegania różnic w postępowaniu zmian i rozwoju poszczególnych krajów, które są niejednokrotnie przyczyną różnych stylów rozumowania i utrudniają komunikację. Należy więc poczynić wszelkie starania, aby edukacja międzykulturowa lub jej elementy, realizowana na uniwersytecie (zwykle teoretycznie) postrzegana była coraz częściej jako praktyczne nauczanie konkretnych wartości i umiejętności. Ostatnie wytyczne Komisji Europejskiej zalecają, aby łączyć edukację formalną z nieformalną. Kompetencje międzykulturowe winny być uczone właśnie z wykorzystaniem obu metod – nauczania formalnego i nieformalnego. Chodzi nie tylko o przekazanie rzetelnej wiedzy, ale również, a może przede wszystkim, naukę rozwiązywania problemów w oparciu o case studies, naukę twórczego myślenia oraz przełożenia teorii na praktykę. Bibliografia: Ackoff, R.L., Thinking about the Future, Retrieved from http://ackoffcenter.blogs.com/ackoff_center_weblog/files/ackoffstallbergtalk.pdf Council of Europe (2004a). Educational Pack “All Different-All Equal”. Budapest: Directorate of Youth and Sport. Council of Europe (2004b). Domino, a manual to use peer group education as a means to fight racism, xenophobia, anti-Semitism and intolerance. Budapest: Directorate of Youth and Sport. Council of Europe (2007). Diversity Youth Forum Report. Budapest: Council of Europe Publications Council of Europe (2008). White Paper on Intercultural Dialogue: “Living together as equals in dignity”. Strasbourg, CM (2008)30 Council of Europe and European Commission (2000). T-Kit 4 “Intercultural Learning”. Strasbourg: Youth Partnership. Council of Europe and European Commission (2010), Mosaic, “The training kit for Euro-Mediterranean youth work”. Strasbourg: Partnership between the European Commission and the Council of Europe in the field of Youth. Council of Europe and European Commission (2012), T-Kit 12 “Youth transforming conflict” (draft). Strasbourg: Partnership between the European Commission and the Council of Europe in the field of Youth. Lauritzen, P. (1998). Intercultural learning- one big bluff or a learning strategy for the future?, European Journal of Intercultural Studies. Vol. 9. Supplement, p. 35-48, London: Taylor and Francis. Sztompka, P. (1993). Civilizational Incompetence: The Trap of Post-Communist Societies, Zeitschrift für Soziologie, Jg. 22, Heft 2, 85–95. Rola nauczycielek i nauczycieli akademickich w tworzeniu efektywnych środowisk uczenia się Hanna Gemza Uniwersytet Jagielloński, Instytut Spraw Publicznych W dzisiejszej, nieustannie zmieniającej się, rzeczywistości niezbędną umiejętnością jest umiejętność uczenia się, którą rozpatrywać możemy zarówno w indywidualnym, zbiorowym, jak i organizacyjnym aspekcie. Zdolność do nieustannego uczenia się i doskonalenia zbliża nas do ideału, który sobie wyznaczyliśmy, ale jest też koniecznością w sprostaniu wyzwaniom współczesnego świata, który zmienia się bardzo szybko, a efekty zmian są bardzo głębokie. Zarówno jednostki, jak i instytucje, szczególnie edukacyjne, powinny zatem na bieżąco analizować zjawiska zachodzące w środowisku, w którym funkcjonują i odpowiednio szybko na nie reagować. Muszą się zmieniać i ewoluować tak, aby umożliwić, jak najwyższej jakości proces kształcenia, adekwatny do oczekiwań wszystkich zainteresowanych stron tj. studentów, ich przyszłych pracodawców, jak również społeczeństwa i gospodarki. Artykuł będzie próbą refleksji nad funkcją edukacji oraz roli nauczycielek i nauczycieli akademickich w procesie uczenia się studentek i studentów. Przedstawione zostaną definicje uczenia się oraz badania w zakresie najbardziej efektywnych metod nauczania. W artykule zostaną również zaproponowane warunki tworzenia efektywnych środowisk uczenia się, na podstawie badań edukacyjnych prowadzonych przez badaczy edukacyjnych, jak również przez organizacje międzynarodowe (np. OECD). Spór o charakter współczesnego Uniwersytetu często traktuje się jako zderzenie dwóch przeciwnych koncepcji. Pierwsze stanowisko głosi, że Uniwersytet powinien skupiać się na działalności czysto teoretycznej i wychowawczej, natomiast drugie stwierdza, że celem Uniwersytetu winno być wspieranie szeroko rozumianej sfery gospodarczej i zarzucenie (bądź zdecydowane ograniczenie) działalności teoretycznej. Zrekonstruowanie treści owych stanowisk jest zadaniem ważnym, lecz nie może ono zastąpić rzetelnej analizy argumentów wysuwanych na ich rzecz. Jest tak dlatego, że z punktu widzenia rozstrzygnięcia owego sporu, kluczowa wydaje się ocena racji je wspierających, a więc argumentów. Pominięcie tego zagadnienia oznaczałoby, że racjonalność tego sporu jest czymś iluzorycznym i proponenci obu stanowisk w celu rozstrzygnięcia tej kwestii mogą odwoływać się do perswazji lub chwytów erystycznych. Argumenty rozumiem tutaj – stosując ustalenia K. Twardowskiego – jako wytwory, a nie jako czynności. Zastosowana w referacie metoda nie będzie się odnosiła do czynności argumentowania jako pewnego konglomeratu faktycznie zachodzących czynności psychicznych. Stąd, nie będą podlegały ocenie motywy lub okoliczności, które mogły doprowadzić do powstania obu typów argumentów. Dokonam rekonstrukcji faktycznie używanych w sporze argumentów, która ma pokazać najbardziej poprawne i odporne na zarzuty wersje tych argumentów. Dopiero takie ustawnienie pola problemowego pozwoli na adekwatną metodologicznie ocenę, które z tych rozumowań należy uznać za lepsze (pod pewnymi względami) od innych. Referat będzie zawierał typologię argumentów, która stanowi punkt wyjścia do analizy ich poprawności. Samej analizy dokonam na podstawie nie tylko ustaleń wywodzących się ze współczesnych teorii argumentacji w ogóle, lecz także z pojęcia ograniczeń argumentów, które dzieli się na ograniczenia bezwzględne i względne. Celem referatu ma być ukazanie swoistej „mapy”, która ma być pomocnym narzędziem przy opisie sporu o charakter Uniwersytetu. Treścią owej mapy będzie lista możliwych ruchów argumentacyjnych dostępnych dla obu stron tej kontrowersji. Nawet jeśli owa mapa nie przyniesie ostatecznego rozstrzygnięcia problemu, to pozwoli na głębsze zrozumienie przesłanek, na których opierają się konkretne argumenty pojawiające się od jakiegoś czasu w sferze publicznej. Pożądane cechy osobowości nauczyciela akademickiego – wybrane aspekty Bartłomiej Golek Uniwersytet Jagielloński W toczącej się dyskusji o jakości i reformie szkolnictwa wyższego, na pierwszym planie poruszane są zagadnienia dotyczące programów studiów, treści i efektów kształcenia, krajowych ram kwalifikacyjnych, a także sprawy finansowania uczelni i nowoczesnego zarządzania nimi. Tematy związane z kadrą akademicką, jeśli się pojawiają, ograniczają się właściwie do nowych procedur awansu naukowego, skrzętnie liczonego w punktach, w mierzalnych kategoriach funkcjonowania zawodowego. W niewielkim zaś stopniu poruszane są kwestie dotyczące dyspozycji osobowościowych nauczycieli akademickich, ich przygotowania moralnego i struktur aksjologicznych. Do wybranych, pożądanych dziś cech osobowości pracowników naukowo-dydaktycznych zaliczyć można m.in.: wolnomyślność, autentyczność, wierność, skromność, skłonność do refleksji i myślenia teoretycznego oraz postawę afirmacji życia. Z afirmatywną postawą wobec życia wiąże się taka cecha osobowości nauczyciela akademickiego, która chroni go przed konformizmem i bezkrytycznym zadowoleniem. Afirmacja życia ze wszystkimi jego niedostatkami i brakami zachęcać będzie nauczyciela akademickiego do nieustannej pracy nad sobą, do przezwyciężania własnych ograniczeń, do samodoskonalenia, to zaś będzie rzutować wymiernie na jakość jego pracy ze studentami. Każdorazowy przyrost własnej świadomości, nowy pogląd, nowo nabyta wiedza, wzniesienie się na wyższe stanowisko umysłowe budzą w nauczycielu konieczność przeniesienia tych zdobyć na innych, budzą intelektualny czy moralny entuzjazm i chęć podzielenia się nim ze studentami. Nauczyciela akademickiego cechować powinna zdolność do szerokiej i wnikiwnej refleksji połączona ze zdolnością do myślenia teoretycznego, a więc myślenia na wysokim poziomie abstrakcji. Nie jest to łatwe w czasach, kiedy wymaga się od studiów akademickich, od uniwersytetów, wreszcie od pracowników naukowo-dydaktycznych coraz większego nachylenia praktycznego, coraz wyraźniejszej orientacji na edukację pragmatyczną, ściśle zawodową, z oderwaniem od wiedzy ogólnej. Nauczyciel akademicki nie powinien uciekać w chłodno wykalkulowane techniczne sprawstwo, w ciasny pragmatyzm i utylitaryzm, refleksja nad działaniem, głęboki namysł nad sobą i własnym doświadczeniem zawodowym stanowią ważny element jego profesjonalizmu oraz warunek zawodowej autonomii i osobistej wolności. Z tym zaś wiąże się kolejna istotna cecha osobowości, jaką jest wolnomyślność. Osobę nauczyciela akademickiego cechować ma wolność myślenia, co zdaje się być ściśle związane z posłannictwem uniwersytetu i jego ideą. Środowisko akademickie ma być ostoją dobrze pojętej wolnomyślności, winno stać po stronie racjonalności, przeciwstawiać się wszelkim dogmatyzmom i schematyzmom w urządzaniu spraw życia publicznego, protestować przeciwko krzywdzącym stereotypom, różnorakim postaciom ksenofobii i nietolerancji. Zarządzanie jakością edukacji w systemie kształtowania konkurencyjności uczelni Ludmyla Halko (Галько Людмила) Uniwersytet Ekonomiczny w Tarnopolu, Ukraina W warunkach współczesnego poziomu rozwoju rynku usług edukacyjnych na Ukrainie głównym celem kształtowania systemu zarządzania jakością w szkolnictwie wyższym jest zapewnienie wysokiej konkurencyjności uczelni poprzez prowadzenie perspektywicznych badań naukowych, zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych, realizacja ważnych zadań społecznych oraz integracja z globalną przestrzenią naukowo-techniczną. Podczas formowania systemu zarządzania jakością kształcenia w kontekście podwyższenia konkurencyjności uczelni na Ukrainie konieczne jest zapewnienie realizacji następujących zadań: - formowanie strategii rozwoju jako integrującego elementu systemu zarządzania jakością kształcenia w szkolnictwie wyższym, który zapewnia realizację celów procesu przygotowania specjalistów, poprawia koordynację działań kadry naukowo-dydaktycznej skierowanych na osiąganie celów i sprzyja efektywnemu wykorzystaniu wewnętrznego potencjału uczelni; - stworzenie odpowiednich warunków umożliwiających uczelniom świadczenie usług edukacyjnych, przewidujących: istnienie odpowiedniej bazy materialno-technicznej i infrastrukturalnej niezbędnej dla realizacji procesu edukacyjnego; finansowanie programów edukacyjnych; przystosowanie do specyfiki szkoły wyższej bazy metodologicznej; stworzenie nowoczesnego systemu oceny poziomu nabytej wiedzy; powszechne wykorzystywanie technologii edukacyjno-innowacyjnych; istnienie jakościowej kadry dydaktycznej itd.; - reforma systemu zarządzania w uczelniach, bazująca na: decentralizacji zarządzania szkolnictwem wyższym; formowaniu autonomii uniwersyteckiej w dziedzinie kadrowej, akademickiej, finansowej i organizacyjnej; otwartości i przejrzystości procesu edukacyjnego; odpowiedzialności uczelni za jakość usług edukacyjnych, również dzięki wzmocnieniu kontroli społecznej ich działalności i efektywności kształcenia specjalistów; - aktywizacja pracy naukowo-badawczej na uniwersytetach i formowanie kapitału intelektualnego zdolnego do generowania nowych idei naukowych, zapewnienie im wsparcia w procesie edukacyjnym i komercjalizacji wyników badań naukowych; - integracja badań z procesem edukacyjnym, umożliwiająca rozwijanie twórczego myślenia studentów, kształtowanie nawyków zawodowych, umiejętności krytycznej analizy istniejących teorii i hipotez i dzięki temu sprzyjająca tworzeniu podstaw do samorealizacji absolwentów jako czołowych specjalistów w danej dziedzinie wiedzy; - utrzymywanie bliskich relacji ze strukturami gospodarczymi, współpraca z którymi wzmocni praktyczne ukierunkowanie procesu edukacyjnego, będzie sprzyjać poprawie jakości przygotowania wysoko wykwalifikowanych specjalistów, odpowiadających zapotrzebowaniu rynku pracy i oczekiwaniom pracodawców w zakresie kompetencji zawodowych, umiejętności wykorzystania zdobytej wiedzy w pracy. Podsumowując, formowanie konkurencyjności uczelni warto realizować podczas wdrażania systemów zarządzania jakością w szkolnictwie wyższym, których wykorzystanie pozwoli stworzyć odpowiednie zasoby dla procesu edukacyjnego, zwiększyć jakość jego organizacji i stopień zadowolenia konsumentów (klientów) usług edukacyjnych, kontrolować działalność edukacyjną uniwersytetów i jakość kształcenia specjalistów na wszystkich etapach edukacji. Uniwersytet idealny dla prosumenta. Refleksja nad nowymi możliwościami zaangażowania studenta w tworzenie rzeczywistości uniwersyteckiej Magdalena Harasimowicz Akademia Ignatianum w Krakowie Ostatnie dekady to niewątpliwie trudny okres dla zarządzających uniwersytetem. Wraz z rozwojem nowych technologii dokonało się bowiem wiele zmian w codziennym funkcjonowaniu zarówno studentów, jak i wykładowców. W odpowiedzi na nie zaczęto się odwoływać do wyszukanych rozwiązań technologicznych. Mimo iż w rzeczywistości uniwersyteckiej Internet stanowi standardowe narzędzie komunikacyjne (np. wirtualne dziekanaty) i dydaktyczne (np. e-learning), sztaby nauczycieli i wykładowców nieustannie pracują nad możliwościami wykorzystania cyfrowych narzędzi w celach edukacyjnych. Przykłady efektów tych starań mogą stanowić e-podręczniki (np. M. Żylińska, 2013) czy uniwersytety w sieci (Ostrowicki, 2011). Wielu dydaktyków, jak chociażby F.W. Kron i A. Sofos (2008) czy M. Żylińska (2013), podkreśla istotność pracy nad rozwojem kompetencji medialnych zarówno studentów, jak i nauczycieli. W dobie konwergencji (Jenkins, 2007) dbałość o zaangażowanie nowych technologii w życiu szkolnym i uniwersyteckim stała się priorytetem. Jednakże powstaje pytanie o to, czy starania te są wystarczające dla rozwoju edukacji przeznaczonej dla młodych umysłów, zważywszy na to, że ekspertami w znajomości użytkowania nowych technologii są przede wszystkim ludzie młodzi. Jedną z ważniejszych ról uniwersytetu jest wyjście naprzeciw potrzebom studenta i respektowanie możliwości młodego człowieka. Mimo iż postęp technologiczny przełamał wiele barier, ułatwiając podtrzymywanie kontaktów międzyludzkich, w dużej mierze wpłynął na spłyconie relacji, powodując osamotnienie jednostek (np. Turkle, 2013) w dążeniu do samookreślenia oraz zabezpieczenia przyszłości. Dzisiejszy student to obywatel świata zagrożonego groźbą bezsensu, będący w kryzysie tożsamości (Giddens, 2007), często zagubiony w gąszczu możliwości i osadzony w obliczu zmultiplikowanych opcji wyboru (Schwartz, 2013). Rodzi się zatem pytanie o to, jakie rozwiązania może zaoferować uniwersytet w zwalczaniu tego typu trudności. Ponadto, często zapomina się o tym, że współczesny student to nie tylko użytkownik nowych technologii, ale również prosument (np. Siuda, 2012), dzielący się wytworami swej (konsumenckiej) twórczości ze społecznością internetową. Jeśli więc ważną potrzebą studenta jest chęć zaangażowania się w proces twórczy oraz dzielenie się jego efektami, wydaje się, że jedno z zadań uniwersytetu winno stanowić wykorzystanie tego potencjału. W związku z zasygnalizowanymi powyżej potrzebami i możliwościami znajdującymi się po stronie studenta, powstaje pytanie, o to, w jaki sposób uniwersytet może na nie odpowiedzieć. R. L. Ackoff, J. Magidson i H.J. Addison (2007), opisując zasady projektowania ideału organizacji, zwracali uwagę na istotność udziału wszystkich przedstawicieli grup interesariuszy w procesie projektowania. Warto więc rozpatrzyć różne możliwości zmierzające do uzyskania korzyści przez wszystkich zaangażowanych w projekt uniwersytecki przy jednoczesnej dbałości o zachowanie zasady synergii w układzie uczelnia-student. Być może rozwiązanie problemu związanego z respektowaniem potrzeb i możliwości studentów jest aplikacja zasad marketingu do funkcjonowania uniwersytetu oraz zaangażowanie młodych w tworzenie rzeczywistości uniwersyteckiej na zasadzie społeczności fanowskiej. Rozważania te stanowią punkt wyjścia proponowanego referatu. Bibliografia: Ackoff, R.L., Magidson, J., Addison H.J. (2007). Projektowanie ideału. Kształtowanie przyszłości organizacji. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego (tłum. A. Ehrlich). Giddens, A. (2007). Nowoczesność i tożsamość. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN (tłum. A. Szulżycka). Jenkins, H. (2007). Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne (tłum. M. Bernatowicz, M. Filiciak). Kron, F.W., Sofos, A. (2008). Dydaktyka mediów. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (tłum. J. Sztobryn-Giercuszkiewicz). Ostrowicki, M. [Sidey Myoo] (2011). Uniwersytet w Sieci. Od e-learningu do e-akademizmu. Zeszyty Artystyczne. Edukacja społeczeństwa obywatelskiego – zróżnicowanie kultur edukacji. nr 21, s. 109–120. Pobrane z: http://www.ostrowicki.art.pl/Uniwersytet%20w%20sieci.pdf Schwartz, B. (2013). Paradoks wyboru. Dlaczego więcej oznacza mniej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN (tłum. M. Walczyński). Siuda, P. (2012). Kultury prosumpcji. O niemożności powstania globalnych i ponadpaństwowych społeczeństw fanów. Warszawa: Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR. Turkle, S. (2013). Samotni razem. Dlaczego oczekujemy więcej zdobytej techniki, a mniej od siebie nawzajem. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego (tłum. M. Cierpisz). Żylińska, M. (2013). Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK. Wpływ emocjonalnych uwarunkowań oceny na wyniki ankiet studenckich Jan Jacko, Daniela Szczepaniak, Tomasz Szewczyk Agnieszka, Śliwa Uniwersytet Jagielloński, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Celem wystąpienia jest przedstawienie wyników przeprowadzonego badania statystycznego na temat wrażliwości wyników na kontekst ankiet studenckich. Przedstawione wyniki mają na celu pokazanie jak bardzo subiektywne mogą być wyniki ankiet studenckich mających na celu sprawdzenie jakości kształcenia na Uczelniach. Zamieszczony poniżej wykres pokazuje liczbową interpretację odpowiedzi na uzupełnione przez studentów ankiety. Dane przedstawione zostały w skali od -2 do 2 na zasadzie im wyższa wartość liczby tym większy wpływ ma dany czynnik na ocenę przedmiotu. Ankiety przeprowadzano na 9 różnych kierunkach, aby wybrana grupa była bardziej reprezentatywna. Pytania dotyczyły wpływu: poziomu trudności zaliczenia przedmiotu na jego ocenę (pytanie nr 1 na zasadzie im trudniej zaliczyć przedmiot tym jego ocena niższa), pytanie nr 6 na zasadzie im łatwiej zaliczyć przedmiot tym jego ocena niższa), przydatności uzyskanej na przedmiocie wiedzy w przyszłości np. w pracy (pytanie nr 2 na zasadzie im bardziej przydatna w przyszłości wiedza zdobytą na przedmiocie tym wyższa jego ocena), roli przedmiotu w toku nauki (pytanie nr 3 na zasadzie im przedmiot bardziej poboczny tym jego ocena niższa) wysokości uzyskanej oceny z zaliczenia z przedmiotu na jego ocenę (pytanie nr 4 na zasadzie im wyższa uzyskana ocena tym wyższa ocena przedmiotu) i poczucia sprawiedliwości z powodu otrzymanej oceny (pytanie nr 5 na zasadzie im bardziej student poczuje się pokrzywdzony otrzymaną oceną tym niższa ocena przedmiotu). Przeprowadzone badanie potwierdza wpływ niektórych czynników emocjonalnych na wynik ankiet studenckich i zależność tego wpływu od kierunku studiów ankietowanych osób. Czynniki wpływające na wybór uniwersytetu podstawą dyskusji na temat organizacji uniwersytetu Marta Jaksender, Robert Zakrzewski, Lech Leszczyński Uniwersytet Łódzki Projekt koncepcji idealnego uniwersytetu wymaga przeprowadzenia gruntownych badań, uwzględniających szerokie grono osób, które z takiej instytucji będą korzystały, w szczególności studentów. Poznanie preferencji i oczekiwań osób, do których usługi szkoły wyższej są kierowane jest kluczowym elementem w tworzeniu celu do jakiego dążyć powinno zarządzanie uniwersytetem i ukształtowanie jego podstaw na bazie, która sprawi, że wizja ta będzie spójna z potrzebami rzeczywistych odbiorców. Należy zauważać, że także studenci uniwersytetu posiadają swoje wyobrażenia co do działania takiej placówki. Miały one także istotny wpływ na wybór przez nich danej szkoły wyższej oraz kierunku studiów. Rozważania te prowadzą do wniosku, że szczególnie istotne dla określenia potrzeb społecznych, na jakie odpowiadać powinien uniwersytet, jest poznanie preferencji, które skłoniły studentów do wyboru danego uniwersytetu i kierunku kształcenia. Równie istotne w tej kwestii jest pozyskanie wiedzy z jakich źródeł kandydaci na studia czerpią informacje dotyczące ich edukacji oraz jaki ma to wpływ na ukształtowanie ich dalszych oczekiwań i decyzję czy dany uniwersytet spełni pokładane w nim nadzieje. W następnej kolejności należy dokonać weryfikacji na ile oczekiwania te zostały spełnione przez wybór określonej uczelni. Jest to dodatkowo uzasadnione, w szczególności z tego punktu widzenia, iż funkcjonowanie uniwersytetu i dążenie do jego idealnego kształtu jest możliwe tylko z udziałem studentów. Nie jest bowiem celem samym w sobie uniwersytet idealny, który nie wzbudza zainteresowania studentów. dokonujących wyboru szkoły wyższej. Istotne jest także, by wiedza o tym co dany uniwersytet oferuje trafiała do szerokiej rzeszy osób wybierających się na studia. W celu poznania potrzeb i oczekiwań studentów przeprowadzono badania z wykorzystaniem metod PAPI (Paper And Pen Personal Interview) oraz CAWI (Computer Assisted Web Interview) z udziałem studentów Wydziału Chemii Uniwersytetu Łódzkiego. W zakres pozyskanych informacji wchodziły następujące kwestie: czynniki mające wpływ na podjęcie studiów na wyższej uczelni, oczekiwane korzyści związane z ukończeniem studiów, czynniki uważane za istotne przy wyborze uczelni oraz kierunku studiów, źródła informacji o ofercie edukacyjnej i ich skuteczność, ocena funkcjonowania uniwersytetu. Uzyskane informacje dotyczą studentów Wydziału Chemii Uniwersytetu Łódzkiego, jednakże uniwersalność postawionych pytań oraz rozważanych kwestii pozwala na sformułowanie wniosków w zakresie funkcjonowania także innych uniwersytetów. Analiza otrzymanych wyników może stanowić podstawę dyskusji na temat roli i optymalnej organizacji uniwersytetu w systemach społeczno-gospodarczych XXI wieku. Gamifikacja edukacji akademickiej na przykładzie pięciodniowego seminarium Grywalizacja w zarządzaniu karierą w dolnośląskiej praktyce edukacyjnej Ewa Jurczyk-Romanowska, Uniwersytet Wrocławski Ilona Zakowicz, Uniwersytet Wrocławski Dominik Figiel, Uniwersytet Wrocławski Justyna Sochacka, Stowarzyszenie ARA Gamifikacja to trend, który zyskuje coraz większą popularność w różnego rodzaju działaniach biznesowych, społecznych, jest także coraz częściej wykorzystywany w działalności edukacyjnej. Gamifikacja, zwana także grywalizacją lub gryfikacją, to „(...) świadome i celowe zastosowanie mechanizmów i technik wykorzystywanych podczas projektowania gier, w celu zwiększania zaangażowania, lojalności, modyfikowania zachowań i przyzwyczajeń ludzi (...). Założeniem grywalizacji jest ukierunkowanie działeń jej uczestników na określony cel, zgodny z oczekiwaniami autora projektu i ich mobilizacji do podjęcia stosownych działań, nawet jeśli są one uważane za nudne lub rutynowe” (Definicje, n. c.) W edukacji akademickiej poprawnie zbudowana i wprowadzona gamifikacja może rozbudować zaangażowanie i motywację studentów poprzez budowanie pozytywnego wzmacniania i nagradzania ich wysiłków. Aby jednak osiągnąć stan wysokiego skoncentrowania na celach należy odpowiednio rozbudzić ambicje studentów tworząc dodatkowy bodziec do uczenia się. W tym celu można wykorzystać mechanizmy, które dotychczas pojawiały się w czynnościach dostarczających rozrywki, posiadających elementy zabawy i rywalizacji. Zgrywalizowany program nauczania powinien zatem uwzględniać mechanizmy znane z gier, przede wszystkim: punkty przyznawane za wykonane zadania, poziomy trudności i zadania uwzględniające różną – rosnącą w miarę budowania zaangażowania – trudność oraz inne, szczególne bonifikaty mające budować zaangażowanie i wzmaczać rywalizację uczestników. Elementy gamifikacji umiejętnie wkomponowane w proces nauczania mogą nie tylko przyczynić się do zwiększonej koncentracji na zadaniu, ale również rozwinąć myślenie strategiczne i logiczne. Co wydaje się szczególnie istotne w kontekście zarządzania karierą i konkurencyjnością absolwentów na rynku pracy. W przeprowadzonym seminarium naukowym Grywalizacja w zarządzaniu karierą w dolnośląskiej praktyce edukacyjnej, realizowanym w ramach projektu współfinansowanego ze środków budżetu Województwa Dolnośląskiego, studenci zdobywali wiedzę z zakresu zarządzania karierą, rynku pracy, finansów, działalności gospodarczej, biorąc jednocześnie udział w rywalizacji. Program seminarium został powiązany z rozbudowaną fabułą, systemem punktowym, dodatkowymi odznaczeniami i nagrodami, a przede wszystkim rozbudowanymi zadaniami wspomagającymi przyswajanie wiedzy i interakcje między zespołami. Autorzy wystąpienia mają na celu przedstawienie potencjału edukacyjnego gamifikacji w edukacji akademickiej oraz jej zastosowania na przykładzie pięciodniowego seminarium Grywalizacja w zarządzaniu karierą w dolnośląskiej praktyce edukacyjnej. Skoncentrują się przede wszystkim na wskazaniu możliwości, jakie daje grywalizacja w odniesieniu do motywowania studentów i wspierania ich rozwoju, nie pomijając jednakże trudności związanych z przygotowaniem całościowego programu gamifikacji. Podziel się dobrymi praktykami oraz wnioskami wypływającymi z przeprowadzenia zgrywalizowanego seminarium naukowego. Bibliografia: Definicje [Online]. Protokół dostępu: grywalizacja24.pl/definicje/, [2015, styczeń 2]. Interdyscyplinarność wykształcenia a współczesne wymogi pracodawców w Polsce – Quo Vadis Universitas Jagellonica Cracoviensis? Kamil Jurowski¹, Anna Jurowska², Małgorzata Krzeczkowska³,⁴, Wojciech Piekoszewski¹,⁵ ¹ Zespół Analiz Toksykologicznych i Farmaceutycznych, Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie ² Zespół Chemii Koordynacyjnej, Zakład Chemii Nieorganicznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie ³ Zakład Dydaktyki Chemii, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie ⁴ VI Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Krakowie ⁵ Pracownia Wysokorozdzielczej Spektrometrii Masowej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Zwolennicy interdyscyplinarności uważają, iż nie istnieje taka dyscyplina, która miałaby własną autonomię oraz niemożliwe jest całkowite odizolowanie się od innych nauk, z kolei osoby prezentujące odmienne stanowisko dowodzą, że interdyscyplinarność jest przejawem uzurpacji tożsamości i w ogóle nie jest rzeczą możliwą do zrealizowania. Autentyczność innowacyjności oraz wymagane warunki rzetelności badań naukowych są efektem narastających specjalizacji dociekań naukowych prowadzonych w ramach rozmaitych nauk szczegółowych. Implikacja specjalizacji naukowych jest naturalną potrzebą uchwycenia wyników badań szczegółowych w szerszej perspektywie, często sięgając do innych dyscyplin. Wydaje się bowiem, że wykraczanie poza podstawowe dyscypliny naukowe daje ukazywanie korelacji między szczegółowymi wynikami i budowanie bardziej całościowych, interdyscyplinarnych płaszczyzn wiedzy, wykorzystując efekt synergii. Choć panuje obecnie przekonanie, że nastąpiła „era interdyscyplinarności” paradoksalnie to zagadnienie jest bardzo problematyczne, albowiem wiąże się z nim poczucie swoistej ambiwalencji, brak samowystarczalności oraz trudno jest mówić o własnej autonomii. Czy wykształcenie interdyscyplinarne jest pożądane z punktu widzenia potrzeb społecznych oraz współczesnych wymogów pracodawców? Patrząc przez pryzmat studentów oraz nauczycieli akademickich Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, autorzy prezentują współczesne możliwości interdyscyplinarności kształcenia w odniesieniu do potrzeb współczesnych pracodawców. Przedstawione aspekty w wystąpieniu stanowić będą próbę diagnozy barier oraz różnorodne punkty widzenia dla rozwoju badań interdyscyplinarnych na Uniwersytecie Jagiellońskim. W wystąpieniu będą poruszane zarówno aspekty metodologiczne jak i instytucjonalne w prowadzeniu badań o charakterze interdyscyplinarnym w odniesieniu do współczesnych możliwości i trendów naukowych oraz dydaktycznych. Prezentowana tematyka będzie poruszała z jednej strony walory poznawcze i heurystyczne podejść interdyscyplinarnych, z drugiej strony ukazywać będzie rozwój badań interdyscyplinarnych na wybranych przykładach praktycznych. Zostaną przedstawione również czynniki hamujące rozwój badań interdyscyplinarnych (organizacyjne i prawne oddziałujące w obrębie nauki i edukacji), z którymi styka się na co dzień zarówno student, jak i nauczyciel akademicki w kontekście nowych zagrożeń instytucjonalnych, posługujących się własnym językiem europejskich systemów zarządzania nauką, które wykazują dużą siłę inwazyjności i inhibicji interdyscyplinarności. Wystąpienie stanowi innowacyjne ukazanie złożoności, różnorodności problematyki interdyscyplinarności w kontekście idealności uniwersytetu, jako bardzo szerokiego horyzontu korelacji i dynamiki rozwojowej, w kontekście nowych potrzeb i wyzwań polskiego społeczeństwa i pracodawców w XXI w. Dwie strony medalu studiowania w trybie indywidualnym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie Kamil Jurowski\textsuperscript{1}, Wojciech Piekoszewski\textsuperscript{1,2}, Anna Jurowska\textsuperscript{3}, Małgorzata Krzeczkowska\textsuperscript{4,5} \textsuperscript{1}Zespół Analiz Toksykologicznych i Farmaceutycznych, Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{2}Pracownia Wysokorozdzielczej Spektrometrii Masowej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{3}Zespół Chemii Koordynacyjnej, Zakład Chemii Nieorganicznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{4}Zakład Dydaktyki Chemii, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{5}VI Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Krakowie Indywidualny tok studiów (ITS) lub inaczej indywidualna organizacja (program) studiów/nauczania (IOS, IPS, IPN) to specjalny tryb organizacji kształcenia w szkole wyższej, który umożliwia studentowi indywidualne podejście do ustalania terminów zajęć, zaliczeń oraz egzaminów, a także ustaleń w sprawie obowiązkowych frekwencji na zajęciach. Dokumentem normującym organizację i przebieg studiów według indywidualnego toku studiów jest Ustawa z dnia 27 lipca 2005r. „Prawo o szkolnictwie wyższym” (Dz.U. Nr 164, poz. 1365), art.171, ust. 2, z późniejszymi zmianami, wg której „Student może studiować według indywidualnego planu studiów i programu nauczania na zasadach ustalonych przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie”. Dodatkowymi dokumentami są Regulaminy studiów – w przypadku Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie jest to Regulamin studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich uchwalony przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego uchwałami z dnia 31 maja 2006 roku, z dnia 25 kwietnia 2007 roku, z dnia 7 maja 2008 roku oraz z dnia 25 marca 2009 roku (w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2009 r). Oprócz tego, każdy Wydział ma prawo ustanowić własne zasady i regulaminy dotyczące studiowania w trybie indywidualnym, które muszą być oczywiście w zgodzie z nadrzędnym dyrektywami (Ustawa Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Regulamin Studiów). Na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, wg obowiązującego Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich można znaleźć punkt V. dotyczący indywidualnej organizacji i zmiany w ramach toku studiów, § 24: 1. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej na wniosek studenta może wyrazić zgodę na odbywanie studiów według indywidualnego planu studiów i programu nauczania (indywidualny tok studiów - ITS). 2. Szczegółowe warunki i zasady indywidualnego toku studiów określa rada podstawowej jednostki organizacyjnej. 3. Indywidualny tok studiów może polegać w szczególności na: 1) modyfikacji sposobu realizacji celów i efektów kształcenia ustalonych w standardach kształcenia, obowiązujących na danym kierunku studiów i określonym poziomie kształcenia, sekwencyjnego systemu zajęć i egzaminów oraz modyfikacji formy zaliczeń i egzaminów, liczby punktów zaliczeniowych wymaganej do zaliczenia roku studiów, porządku zajęć dydaktycznych w ramach toku studiów, wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, 2) uzyskaniu indywidualnej opieki nauczyciela akademickiego, 3) ekstermistycznym zaliczaniu zajęć, w porozumieniu z prowadzącym przedmiot, 4) zmianach terminów egzaminów i zaliczeń z przedmiotów. 4. Student ubiegający się o przyznanie ITS przedstawia kierownikowi podstawowej jednostki organizacyjnej do zaakceptowania tryb zaliczeń i egzaminów przewidzianych na dany semestr oraz warunki zaliczeń uzgodnione i zaopiniowane przez nauczycieli akademickich odpowiadających za realizację poszczególnych przedmiotów w danym semestrze. Indywidualny tok studiów umożliwia, zatem rozszerzenie zakresu programu studiów, dokonywanie modyfikacji w kolejności zaliczeń w programie danego kierunku, modyfikacji form zaliczeń i egzaminów oraz uzyskania indywidualnej opieki nauczyciela akademickiego. Takie rozwiązanie jest szczególnie pożądane w przypadku ambitnych studentów chcących rozwijać swoje zainteresowania interdyscyplinarne. Jednakże indywidualny tryb studiowania mogą również otrzymać osoby, które: 1) studują drugi kierunek studiów, 2) chcą wyjechać na wyjazd w ramach stypendium zagranicznego, 3) uczestniczą w reprezentacjach sportowych, 4) działają w organizacjach naukowych i społecznych, 5) urodziły dziecko lub sprawują opiekę nad małym dzieckiem, 6) posiadają choroby przewlekłe, 7) wydarzył się wypadek losowy, 8) chcą podjąć pracę lub 9) posiadają szczególne sytuacje rodzinne lub zdrowotne. Przedstawione informacje mogą wskazywać na wiele zalet w trybie indywidualnego studiowania, jednakże oprócz ogromnych korzyści istnieje wiele bardzo ważnych problemów związanych z tym zagadnieniem. Celem wystąpienia jest zwrócenie szczególnej uwagi na zagadnienie studiów w trybie indywidualnym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie zarówno z perspektywy opiekuna naukowego studentów objętych tym trybem studiowania, jak i potrzeb oraz możliwości studentów. Podczas wystąpienia zostaną podane przykłady sposobu realizacji takiego toku studiów i uzyskane efekty w kontekście ideału uniwersyteckiego oraz w odniesieniu do współczesnych potrzeb społecznych i pracodawców. Ponadto, zostaną przedstawione zalety oraz wady funkcjonowania tej możliwości na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na przykładach i problemach, które napotkali studenci objęci ITS przez autorów wystąpienia. Warsztat kulturowy absolwenta krakowskiego uniwersytetu Agnieszka Kania Uniwersytet Jagielloński Prowadzone w Polsce różnorodne badania socjologiczne dowodzą, że uczestnictwo Polaków w kulturze pozostaje wciąż na niewysokim poziomie, a nawet ulega zawężaniu. Rządowe raporty zwracają uwagę na zaniedbania w szeroko rozumianej edukacji kulturalnej. Ich skutkiem jest zbyt częste korzystanie przez społeczeństwo tylko z wytworów kultury popularnej, co odbywa się kosztem udziału w przedsięwzięciach zaspokajających potrzeby wyższego rzędu. Powstaje zatem pytanie, w jaki sposób można lepiej przygotować młodych, wykształconych ludzi, elitę społeczną – absolwentów uniwersytetu – do umiejętnego dokonywania wyborów kulturowych oraz świadomego uczestnictwa w kulturze. Kraków jest tradycyjnie uważany za stolicę kulturalną Polski, a badacze stawiają go na równi z Warszawą, wskazując oba miasta jako wyraźnie dominujące centra kulturowe w naszym kraju. Oprócz zmiennej i zależnej od wielu czynników oferty spędzania wolnego czasu lub realizowania zainteresowań, Kraków oferuje – w interesującym nas przypadku: studentom uniwersytetu – ogromną różnorodność sposobów poznawania dziedzictwa i kontaktu z wytworami wielu dziedzin sztuki. Różnorodność zwykle zbyt mało wykorzystywaną. Uniwersyteckie kształcenie wrażliwego i krytycznego odbiorcy kultury jest niewątpliwie jedną z pilnych potrzeb społecznych. Zaplanowana z dużą dozą rozsądku edukacja kulturowa na poziomie szkoły kończącej się maturą (przedmiot o nazwie „wiedza o kulturze”) jest bowiem realizowana w sposób wysoce niezadowalający, zatem nie spełnia dostatecznie swej roli. Duże braki w znajomości krakowskiego, a zatem także ogólnonarodowego dziedzictwa dostrzec można nawet u studentów kierunków humanistycznych. Tymczasem umiejętność partycypowania w kulturze, choć wysoce zindywidualizowana, należy do poszukiwanych na rynku pracy umiejętności miękkich oraz wpisuje się w konstytucyjny zapis o tym, że „Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju”. Projektowanym idealem byłoby wyposażenie każdego absolwenta krakowskiego uniwersytetu w ogólną orientację co do zasobów kulturowych dawnej stolicy w kontekście znajomości podstawowych zasad analizy i interpretacji różnych tekstów kultury. Tak pomyślane zajęcia (np. 30-godzinne) nie wymagałyby dużych nakładów finansowych, a jedynie dobrej organizacji i zmotywowanej kadry prowadzącej. Ich pilotaż powinna zakończyć pogłębiaona ewaluacja, by można było jak najlepiej dostosować program do potrzeb konkretnych grup studenckich. Ideal uniwersytetu versus potrzeby społeczne: uniwersytety Ameryki Łacińskiej wobec wyzwań społeczno-politycznych na przełomie wieków. Marta Kania Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków Analizując rozwój i ewolucję uniwersytetów na terenie wielu krajów latynoamerykańskich można pokusić się o wyznaczenie trzech kolejnych etapów, każdy rozpoczynający się w początkach kolejnych wieków (XIX, XX i XXI), z którymi z pewną powtarzalnością wiązały się najważniejsze koncepcje, idee i plany reform szkolnictwa wyższego. Każdy z nich był wyrazem najbardziej palących, istotnych kwestii natury politycznej, społecznej i kulturowej, przed którymi stawały społeczności Ameryki Łacińskiej. Pierwsze postulaty wiązały się z procesem zrzucania zależności kolonialnej i konstruowania niepodległych narodów-państw w ciągu pierwszych dekad XIX wieku. Reformy uniwersytetów, w których przez cały okres kolonialny prowadzono nauczanie według zasad scholastyki, które pozostawały w rękach zakonów i Kościoła, nadzorowane przez Inkwizycję a dostęp do nich był kwestią klasową i rasową (zasadniczo studiować mogli jedynie biali mężczyźni, ewentualnie bogaci metysi) wymusili rewolucyjne czasy amerykańskiego oświecenia, ruchów niepodległościowych i „naukowego otwarcia” Ameryki. Konieczna stała się przede wszystkim liberalizacja szkolnictwa, w którym dominowały doświadczenie i podejście racjonalne w miejsce dotychczasowych skostniałych schematów. Inicjatorem debaty na temat „idealnu uniwersytetu” w dobie niepodległości był Andres Bello, wybitny pedagog, polityk, prawnik i filozof, który w odpowiedzi na rewolucyjne czasy opracował koncepcję „nowego uniwersytetu”. Podstawowymi postulatami była jego powszechność, interdyscyplinarność studiów, otwartość na nowe dziedziny nauki i – co oczywiste – służba Ojczyźnie. Postulaty z 1843 roku tylko częściowo znalazły odzwierciedlenie w funkcjonowaniu starych lub nowozakładanych uczelni. Utrzymująca się zła sytuacja uniwersytetów na terenie wielu państw wiązała się z ogólnie złą kondycją instytucji państwowych, niedostatecznie finansowanych i nieradzących sobie z pogłębiającymi się problemami społecznymi, przede wszystkim coraz silniejszą stratyfikacją społeczną, analfabetyzmem i biedą warstw niższych oraz tzw. „problemem indiańskim”. U progu XX wieku ponownie zabrzmiały hasła reform, które miały uzdrowić szkolnictwo wyższe. Świadomość koniecznej zmiany pojawiła się wraz z nowymi prądami intelektualnymi dominującymi wówczas na terenie niemal wszystkich krajów Ameryki Łacińskiej – pozytywizmem i indigenizmem, w myśl których zaczęto dyskredytować dotychczasowy, nadal skostniały i nie odpowiadający wyzwaniom rzeczywistości system edukacji. Sprzeciwiano się „uczelnii martwej”, jedynie produkującej dyplomy, utrzymywaniu się podziałów klasowych, nepotyzmowi. Idealny uniwersytet początków XX wieku miał być instytucją, która wypełnia ważną misję intelektualną, instytucją państwową, której celem jest kształcenie młodzieży – największej nadziei i przyszłości narodów-państw – w duchu postępu i otwartości intelektualnej. Szkolnictwo wyższe winno być pojmowane, jako posłannictwo, służba publiczna i – oczywiście – praca „dla dobra Ojczyzny”. Hasła zmian i koniecznej reformy zostały najdobitniej wyrażone w ramach słynnego panamerykańskiego ruchu Reformy Uniwersyteckiej (La Reforma Universitaria, Córdoba 1918), a najciekawszym odzwierciedleniem próby realizacji jego postulatów, przede wszystkim zniesienia dyskryminacji społecznej i politycznej, była koncepcja tzw. Uniwersytetów Ludowych, które w latach 20. działały na terenie Peru czy Meksyku wśród społeczności indiańskiej. Początek XXI wieku to przyjęta na terenie wielu państw Ameryki Łacińskiej nowa polityka uznania i respektowania dziedzictwa kulturowego ludności tubylczej, która stanowi fundamentalną zmianę wobec czasów minionych, kiedy to dominowała polityka skierowana ku eliminacji różnic kulturowych i deetnizacji ludów tubylczych, w imię integracji z głównym, dominującym trzonem kultury narodowej. W myśl obowiązującej współcześnie koncepcji polityki multikulturalnej (pluricultural) formułowane są podstawowe założenia nowej jakości w relacjach między ludnością tubylczą a przedstawicielami instytucji państwowych, w tym przedstawicielami szkolnictwa wyższego. Opierają się one w dużej mierze na zaleceniach i programach wspierających rozwój tzw. etnonauki, propagowanych przez UNESCO. Celem jest przeciwdziałanie homogenizacji kultury i jej odbiorców oraz nauczanie powszechnego szacunku dla odmienności kulturowych, etnicznych i rasowych zgodnie z zaleceniami i prawami zapisanymi w Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) no 169 z 1989 roku odnoszącej się do ludności tubylczej i plemiennej w krajach niezależnych oraz w Deklaracji Praw Ludności Tubylczej (Declaration on the Rights of the Indigenous Peoples) przyjętej na 61 Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w 2007 roku. Ideał uniwersytetu współczesnego, którego program odpowiada wyzwaniom czasów to uczelnia, w której realizuje się nauczanie dwujęzyczne, czy wprowadza nowe dziedziny wiedzy, takie jak filozofia andyjska czy medycyna tradycyjna (zwana również medycyną alternatywną). Bibliografia Marta Kania, Ewolucja idei cusqueñismo w stulecie ruchu La Reforma Universitaria w Cusco (1909-2009), w: Karol Derwich, Marta Kania (red.), Ruchy społeczne i etniczne w Ameryce Łacińskiej, WUJ, Kraków 2011, s. 99-126. Jeffrey L. Kleiber, The Popular Universities and the Origins of Aprismo, 1921-1924, „HAHR”, Vol. 55, no 4. Magdalena Śniadecka-Kotarska, Od deindianizacji do reindianizacji Boliwii. O etnopolicy, etniczności i polityzacji ruchów tubylczych, w: Karol Derwich, Marta Kania (red.), Ruchy społeczne i etniczne w Ameryce Łacińskiej, WUJ, Kraków 2011, s. 55-76. Stavenhagen, Rodolfo, Derechos Humanos de los Pueblos Indígenas, Comisión Nacional de Derechos Humanos, México 2000. http://www.cepal.org, Comisión Económica de América Latina y el Caribe CEPAL. “(Wy) uczeni dla rynku”? – analiza kompetencji miękkich pożądanych w kształceniu uniwersyteckim Anna Kawalec Uniwersytet Jagielloński Dyskusja dotycząca misji uniwersytetów oraz sposobów kształcenia na uniwersytetach toczy się od wieków. José Ortega y Gasset (2009) wśród misji uniwersytetów wymieniał kształcenie profesjonalistów, działalność badawczą i przysposobienie przyszłych badaczy, przygotowanie absolwentów do pełnienia przywództwa w społeczeństwie, oraz formację w zakresie kultury. Po upływie 85 lat, kiedy misje i zadania uczelni wyczytać można na stronach WWW, rozważania Ortegi y Gasset wydają się nie tracić na aktualności, choć widoczna jest zmiana w rozkładzie punktów ciężkości w odniesieniu do poszczególnych misji. Zdaniem Cano Pavón (2005) nastąpił silny rozwój badań, kosztem zadań edukacyjnych i działań na rzecz kultury, które stały się uzupełnieniem działalności uniwersytetów. W dyskusji akademików na temat kształcenia wyższego coraz częściej słyszać głosy, iż kształcenie specjalistyczne zdominowało zadania współczesnych uniwersytetów ("...na uniwersytetach kształceni są głównie wąsko wyspecjalizowani fachowcy myślący schematami, używający w swoim zawodzie fachowego żargonu, a do wszystkich innych celów – ubogiego języka potocznego." (Nowak, 1998)). Ponadto studenci traktują studia wyższe głównie jako klucz do sukcesu na rynku pracy i rozwoju kariery zawodowej, tak więc nakład pracy i czasu, które poświęcają na działania i formację w zakresie kultury jest znikomy (Cano Pavón, 2005). Niewątpliwie wpływ na opisany stan rzeczy mają procesy globalizacyjne oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego, w którym wiedza jest traktowana w kategorii kapitału. Zmieniają się oczekiwania ekonomiczne i społeczne wobec uniwersytetów. Pytanie „Jak i kogo powinien kształcić uniwersytet?” pozostaje wciąż otwarte. Odpowiedzi na nie poszukuje się w różnych kręgach – nie tylko uniwersyteckich, ale również wśród interesariuszy tzw. zewnętrznych – głównie wśród przedstawicieli rynku pracy. W niniejszej pracy poddano analizie oczekiwania pracodawców – jako jednej z grup interesariuszy uniwersytetów – odnośnie kompetencji potencjalnych pracowników. Na podstawie badań polskich i międzynarodowych, starano się ustalić czy potrzeby rynku pracy są zdominowane przez kompetencje twarde i wiedzę specjalistyczną, a co za tym idzie, czy to rynek pracy „narzuca” model kształcenia wąkospecjalistycznego na uniwersytetach. Kolejno starano określić (na podstawie raportów z badań pracodawców i artykułów naukowych), które z kompetencji miękkich i ogólnych są pożądane na rynku pracy oraz jakie są preferencje potencjalnych pracodawców odnośnie kształcenia studentów. W pracy analizowano kompetencje miękkie i ogólne, które są pożądane u wszystkich absolwentów uczelni, niezależnie od branży. W tekście dokonano porównania kompetencji miękkich, poszukiwanych przez pracodawców europejskich oraz polskich. University of brains Agata Kolodziejczyk Institute of Environmental Sciences, Jagiellonian University Astronomia Nova Association ForScience Foundation Meeting Professionals International Foundation One of the most impressive and mysterious transforming structure on Earth is brain. Starting from birth, this folded “jelly” organ undergoes plastic morphological and functional changes, which are induced by external stimuli. Neurobiological view on academic life sheds light on the basic natural laws, which drive human needs. Laws of nature are extremely important to consider while creating artificial rules and principles, especially in creating academic environment both for workers, researches and students. Real quality and prestige of each university is determined by the quality of brains studying and working in appropriate academic environment. Academic environment should be designed optional for efficient and productive brains development. Two aspects seem to be crucial in the academic environment design: meeting appropriate people and modernization of education. Meeting people is one of the most important stimuli for brain transformation. Relations with other people have crucial influence on intellectual and social development. The power of meetings leads us to be motivated, professional, useful and efficient, especially in the team. Education, like other human activities in society, should undergo continuous modernization and evaluation. One of reasons for such modernization are changes in social and living conditions caused by development of technology. From the last decade of the 20th century until now we experience revolutionary changes in communication technologies and information storage. These factors strongly influence the process of education and its environment. One of the most radical changes occur in information space and information storage, in conditions and rights to share information and in ways of using information to communicate. Therefore it is important to learn brains for living in informatics society, to be conscious users of variety of information-communication sources. Such skills like searching, analyzing, filtrating, judging and organizing should be trained to convert information abundance into knowledge and practical use in problem solving and decision making cognitive processes, so crucial for economy and development. How to motivate brains, make them creative and engaged? How to increase focus and trust? How to stimulate neurogenesis during memory consolidation processes in times of easy access to virtual memory storages? Allowing students to participate and create scientific projects starting from the idea and finishing at the valuable effect, brings them better understanding what science is and which benefits can they obtain. Additionally, modern projects should be interdisciplinary to improve teamwork and facilitate communication with professionals. This presentation highlights the meaning of neuroscience in modernization of the academic environment to create ideal conditions for brain development. Zagadnienie dywersyfikacji finansowania uniwersytetu Ihor Krysowatyj (Игорь Крысоватый) Uniwersytet Ekonomiczny w Tarnopolu, Ukraina W warunkach kryzysu oraz wpływów zewnętrznych, uniwersytety borykają się z niewystarczającym finansowaniem programów dydaktycznych i naukowo-badawczych. Zmusza to uczelnie do poszukiwań dodatkowych środków finansowych z różnych źródeł. Dywersyfikacja dochodów jest jednym z mechanizmów osiągnięcia niezależności finansowej, który otwiera przed uczelniami nowe możliwości naukowo-dydaktyczne. Tylko finansowo i autonomicznie niezależne uniwersytety będą w stanie spełnić swoją misję akademicką i osiągnąć wyższą pozycję w społeczeństwie w przyszłości. Świadomość przyczyn występowania zagrożeń finansowych dla uniwersytetu wymaga korzystania nie tylko z „tradycyjnych” źródeł dochodów, ale i poszukiwania nowych. Poszukiwanie dodatkowych źródeł finansowania staje się konieczne w celu złagodzenia negatywnych skutków zagrożeń rozwoju uniwersytetów. Obecnie wszystkie systemy szkolnictwa wyższego stoją przed koniecznością opracowania efektywnych modeli niezależnego finansowania. Zarówno w długim, jak i w krótkim okresie istniejący potencjał zwiększenia dodatkowego finansowania ze źródeł prywatnych nie jest w stanie zastąpić finansowania państwowego. Nie wszystkie uniwersytety mają jednakowe możliwości zidentyfikowania nowych źródeł przychodów. Istotnym źródłem finansowania może być czesne i inne usługi edukacyjne. Jednak to źródło mocno zależy od przyjętego modelu finansowego, ponieważ w różnych krajach istnieją różne podejścia do kwestii czesnego i opłaty za naukę. Wiele uniwersytetów, w pewnym stopniu zróżnicowało strukturę przychodów. Dodatkowe źródła finansowania (zlecenia na usługi naukowo-badawcze sektora biznesowego lub finansowanie filantropijne) już obecnie stanowią znaczny odsetek w strukturze dochodów uczelni. Państwo odgrywa kluczową rolę we wsparciu dywersyfikacji dochodów poprzez zapewnienie odpowiednich warunków, usunięcie barier i stworzenie czynników stymulujących. W tym kontekście nadanie szerokiej autonomii uniwersytetom jest bardzo ważnym zadaniem. Praktyka pokazuje, że autonomia finansowa, a zwłaszcza autonomia pracowników sprzyja dywersyfikacji dochodów. Zdolność znajdywania nowych, dodatkowych źródeł finansowania wymaga elastyczności i autonomii uniwersytetów w dziedzinie zarządzania swoją strukturą organizacyjną, finansami i kadrami. Państwo i inne instytucje finansujące uczelnie mogą wspierać dywersyfikację dochodów i uniwersytetów poprzez doskonalenie metod i wymagań swoich programów finansowania. Nadmierna złożoność zasad i obowiązków sprawozdawczych przeszkadza uniwersytetom w dywersyfikacji przepływów finansowych. Struktury państwowe powinny mieć świadomość tego problemu i skierować swoje działania na rzecz uproszczenia tych procedur. W tym kontekście szczególnego znaczenie nabiera rozwój zawodowy liderów i menedżerów uczelni. Problemy zarówno dnia dzisiejszego, jak i jutrzejszego wymagają od menedżerów i administratorów uniwersytetów zdobywania nowych umiejętności, podejmowania nowych rodzajów działalności i rozwijania współpracy z nowymi partnerami. Na poziomie operacyjnym wymaga to również integracji nowego profilu pracowników, szczególnie w dziedzinie zarządzania naukowo-badawczego, pozyskiwania środków finansowania, sformowania zaplecza kadrowego, komunikacji i zarządzania finansowego. Krajowi i międzynarodowi sponsorzy powinni dołożyć wszelkich starań mających na celu wspieranie uniwersytetów w kwestii rozwoju odpowiednich programów stażowych. Aktualność i ważność tego problemu powinny uwzględniać przyszłe reformy szkolnictwa wyższego. Aby sprostać tym wyzwaniom wszyscy uczestnicy procesu: władze, krajowe, regionalne, międzynarodowe organizacje i uczelnie muszą skierować swoją działalność na rzecz uniezależnienia finansowego uniwersytetów. Dwa ideały uniwersytetu: debata nad reformami szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 2010-2014 Karolina Kukla Uniwersytet Jagielloński W czasach globalizacji i słabnącego państwa narodowego nie można w pełni zachować klasycznego ideału uniwersytetu wypracowanego przez Wilhelma von Humboldta na początku XIX w. Niemiecki filozof chciał, aby uniwersytet stał się przestrzenią intelektualnej wolności i autonomii i sprzyjał rozwojowi nauki jako wartości autotelicznej. Według Billa Readingsa (1997) uniwersytet modelu Humboldtowskiego związany był ściśle z silnym państwem narodowym, które dostarczało mu środków finansowych w zamian za wytwarzanie i propagowanie kultury narodowej, co z kolei służyć miało wzmacnianiu państwa. W epoce ekonomicznej globalizacji, jak twierdzi Readings, państwo zrywa związek z klasycznym modelem uniwersytetu, ponieważ rola państwa ograniczona zostaje wyłącznie do biurokratycznego zarządzania, a jego legitymizacja nie opiera się już na reprezentowaniu wspólnoty narodowej. Wobec tego Readings uznaje, że Humboldtowski model uniwersytetu nie jest już aktualny, a sama przyszłość instytucji staje pod znakiem zapytania. Wydaje się jednak, że bez większego trudu można zarysować ideał uniwersytetu do jakiego obecnie dąży większość krajów europejskich. Nazywany jest on często „uniwersytetem przedsiębiorczym”, a jego konstytutywnymi cechami są: zorientowanie na rynek, praktyczność, racjonalne zarządzanie oraz zdolność do generowania innowacji. Adresatem usług oferowanych przez „uniwersytet przedsiębiorczy” nie jest już państwo, jak było to w wypadku klasycznego modelu uniwersytetu, a rynek. W czasach gospodarki opartej na wiedzy uniwersytet jest przede wszystkim instytucją, która zaopatruje rynek w wykwalifikowaną siłę roboczą. Wraz z rozwojem gospodarki opartej na wiedzy zwiększa się zapotrzebowanie na wykształconych pracowników, którzy rekrutowani są właśnie z uniwersytetów. Z kolei zdolność instytucji do transferu technologii, opracowywania patentów oraz tworzenia inkubatorów przedsiębiorczości czyni uniwersytet centralnym elementem gospodarki opartej na wiedzy, siłą napędową rozwoju ekonomicznego oraz katalizatorem konkurencyjności gospodarek narodowych (Kwiek 2010). Należy także zauważyć, że pomimo pojawienia się na horyzoncie nowego ideału uniwersytetu, klasyczny wzorzec nadal silnie kształtuję tożsamość środowiska akademickiego oraz debatę publiczną na temat szkolnictwa wyższego. W Polsce widać to szczególnie w przypadku sprzeciwu środowisk naukowych wobec niektórych reform szkolnictwa wyższego wprowadzanych od 2010 r. Sprzeciw ten wyrażany jest właśnie poprzez odwoływanie się do tradycyjnych koncepcji uniwersytetu, których kontynuacja pozwolić ma na zachowanie jego autonomii, klasycznego etosu oraz niezależności badań naukowych. Natomiast polityczni decydenci bardzo często powołują się na nowy model „uniwersytetu przedsiębiorczego” wprowadzając swoje reformy, jak było w przypadku utworzenia Narodowego Centrum Nauki i Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego 2008). Debata o reformach szkolnictwa wyższego z lat 2010-2014 pokazuje silny wpływ tych dwóch ideałów na przemiany jakie obecnie przechodzi uniwersytet. Dla przykładu, powołanie Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki jest w dużej mierze wynikiem ścierania się tych dwóch modeli oraz prób ich pogodzenia. Program ten z jednej strony odpowiada koncepcji uniwersytetu przedsiębiorczego, ponieważ zasadza się na systemie granatowym, z drugiej strony skierowany jest wyłącznie do humanistów, którzy w swych badaniach bliżsi są tradycyjnym wartością. Polskie reformy szkolnictwa wyższego z lat 2010-2014 oraz debata jaką wywołały ujawniają współobecność i wzajemną konkurencję dwóch sprzecznych, tradycyjnej i nowoczesnej, wizji uniwersytetu. Bibliografia: Kwiek M. (2010). Transformacje uniwersytetu. Zmiany instytucjonalne i ewolucje polityki edukacyjnej w Europie. Poznań, Wydawnictwo naukowe UAM. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2008). Budujemy na Wiedzy. Reforma Nauki dla Rozwoju Polski. Pozyskano z: http://www.nauka.gov.pl/g2/oryginal/2013_05/b690a5e058dc3686b8f5703484d3cb76.pdf Readings B. (1997). The University in Ruins. Cambridge MA: Harvard University Press. Spoleczne zadania uniwersytetu – kształcenie ludzi zaangażowanych w pracę Konrad Kulikowski Uniwersytet Jagielloński, Instytut Psychologii Celem wystąpienia będzie przedstawienie tezy, iż uniwersytet powinien kształcić ludzi zaangażowanych w swoją pracę, poprzez promowanie wśród studentów postawy do „bycia zaangażowanym” oraz budowanie w nich przekonania o własnej skuteczności (Bandura, 2012) w zakresie modyfikowania środowiska pracy. W ramach wystąpienia autor podejmie próbę odpowiedzi na pytania: Czym jest zaangażowanie w pracę? Dlaczego uniwersytet powinien kształcić zaangażowanych pracowników? Jak kształtować postawę bycia zaangażowanym? Czym jest aktywne zmienianie środowiska pracy? Jak przygotować do aktywnego zmieniania środowiska pracy? Teza zostanie omówiona w świetle wyników badań w ramach teorii wymagań i zasobów pracy Job Resources - Demands Theory (JR-D) (Bakker i Demroutii, 2014). Zaangażowanie w pracę (work engagement) rozumiane jest tutaj, jako pozytywny stan umysłu charakteryzujący się wigorem, oddaniem się pracy i zabsorbowaniem pracą będący wynikiem interakcji wymagań, jakie praca stawia oraz zasobów pracy i zasobów osobistych (Schaufeli i in., 2006). Kluczowe dla omawianej tezy jest wynikające z teorii JR-D założenie, iż pracownicy mogą samodzielnie oddziaływać na poziom swojego zaangażowania poprzez aktywne zmienianie środowiska pracy (job crafting) w taki sposób, by generowało zasoby i obniżało wymagania tworząc warunki do rozwoju zaangażowania (Tims i in., 2012.). W takim ujęciu, zaangażowanie i zadowolenie z pracy, to nie tylko wynik działania niezależnych od jednostki procesów, ale konsekwencja jej świadomych decyzji i wyborów. Pracownicy zaangażowani cechują się lepszym zdrowiem (Schaufeli i in., 2008; Karatepe i in. 2014) przejawiają też wyższy poziom zadowolenia z pracy i całości życia (Hakanen i Schaufeli, 2012). Wpływają także na efektywność funkcjonowania organizacji, poziom zysków firm i satysfakcję klientów (Xanthopoulou i in., 2009; Harter i in., 2010, Bakker i Bal, 2010; Rich i in., 2009). Zaangażowanie pociąga za sobą zatem szereg korzyści zarówno dla pracownika, jak i zatrudniającej go organizacji. Konieczne wydaje się, zatem dbanie o zaangażowanie pracowników już na etapie edukacji. Edukacja uniwersytecka ze względu na swoją specyfikę może być czymś więcej niż tylko przekazywaniem i testowaniem wiedzy. Absolwenci uniwersytetów na skutek doświadczeń akademickich mogą zostać wyposażeni w przekonanie o własnej skuteczności, wiedzę o swoich mocnych stronach, zaangażowaniu w pracę i znaczeniu aktywnego kształtowania środowiska swojej przyszłej pracy. Na nieustannie zmieniającym się rynku pracy mogą być to cenne wartości. Bibliografia: Bakker A.B., & Demerouti E. (2014). The Job Demands-Resources Theory [in:] P. Y. Chen, C. L. Cooper (Ed.), Work and Wellbeing: A Complete Reference Guide, Volume III (pp. 37-65). West Sussex: John Wiley & Sons. Bakker, A.B., & Bal, M. P. (2010). Weekly Work Engagement and Performance: A Study among Starting Teachers. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83 (1), 189–206 Bandura, A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Hakanen, J. J. & Schaufeli W. B. (2012). Do burnout and work engagement predict depressive symptoms and life satisfaction? A three-wave seven-year prospective study, Journal of Affective Disorders, 141(2-3), 415–24. Harter J. K., Schmidt F. L., Asplund J. W., Killham E .A., Agrawal S.(2010). Causal Impact of Employee Work Perceptions on the Bottom Line of Organizations, J.Perspectives on Psychological Science, 5(4), 378-389. Karatepe, O. M., Beirami, E., Bouzari, M., & Safavi, H. P. (2014). Does work engagement mediate the effects of challenge stressors on job outcomes? Evidence from the hotel industry. International Journal of Hospitality Management, 36, 14–22. Rich, B. L., LePine J. A., Crawford, E. R. (2010). Job engagement: Antecedents and effects of job performance, Academy of Management Journal, 53, 617–635. Schaufeli W.B., Bakker A.B., Salanova M. (2006). The measurement of work engagement with a short questionnaire: A cross-national study. Educational and Psychological Measurement, 66, 701–716. Tims, M., Bakker, A. B., Derks, D. (2012). Development and validation of the job crafting scale. Journal of Vocational Behavior, 80(1), 173–186. Xanthopoulou, D., Bakker, A. B., Demerouti, E., Schaufeli, W. B. (2009). Work engagement and financial returns: A diary study on the role of job and personal resources, Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82(1), 183–200. Życie a prawo – społeczne zadanie uniwersytetu Piotr Lakowski Credit Agricole Bank Polska S.A. Ignorantia iuris nocet. Uniwersytety oraz wszelkie inne szkoły wyższe powinny w ten sposób przygotowywać swoich absolwentów aby nigdy nie usłyszeli od innej osoby, iż nieznajomość prawa szkodzi. Naruszenie prawa, rodzi bowiem odpowiedzialność karną. Jak doskonale wiadomo, nieznajomość prawa nie zwalnia nikogo z jego przestrzegania. Jednakże dosyć trudno jest przestrzegać prawo, bez jego znajomości. O ile jednak kwestia świadomości prawa ewentualnie nie dotyczy absolwentów kierunków prawniczych, to jednak zapewne ogromnej części absolwentów pozostałych kierunków studiów. Kształcenie się na Uniwersytecie niesie za sobą olbrzymi rozwój nie tylko merytoryczny, który jest związany z kierunkiem studiów ale także mentalny, psychiczny, ogólny. Ale czy niesie za sobą rozwój w dziedzinie prawa? Prawa, z którym każdy ma przecież styczność na co dzień? Prawa, z którym każdego dnia ludzie mają nieświadomie do czynienia? Aby zapewnić społeczeństwu dostęp do przepisów prawa wszystkie akty prawne musza być publikowane i ogólnodostępne dla każdego. W naszym kraju akty prawne są dostępne w Dzienniku Ustaw oraz w Monitorze Polskim. Ale czy to jest wystarczające? Każdy ma do nich dostęp. Każdy może w każdej chwili sięgnąć po Dziennik Ustaw i „poznać prawo”. Ale czy to robi? Czy wieczorem, gdy wróci do domu po ciężkim dniu pracy, siada w fotelu i zamiast obejrzeć „Taniec z gwiazdami” bierze do rąk Dziennik Ustaw? Owszem. Zdarza się, iż ktoś skorzysta z wiedzy zawartej w Dzienniku Ustaw ale raczej dopiero gdy usłyszy od kogoś, że nieznajomość prawa szkodzi. Niestety wtedy zazwyczaj jest już za późno. Uniwersytety w bardzo szczegółowy sposób kształcą i rozwijają swoich słuchaczy w ramach jakiegoś określonego obszaru wiedzy. Ponadto, poprzez sposób kształcenia, rozwijają w słuchaczach inne, bardziej ogólne zdolności takie jak kreatywność, zarządzanie czasem itp. Niestety nie przygotowują swoich przyszłych absolwentów pod kątem poznania funkcjonowania norm społecznych. Absolwent wyższej uczelni, innego kierunku niż kierunek prawniczy, nie zna wielu niezbędnych na co dzień zagadnień prawnych oraz nie jest świadomy jakie prawa jemu przysługują. Oczywiście nie sposób przekazać wszystkie możliwe zagadnienia prawne gdyż jest ich zbyt wiele i do tego są przystosowane specjalistyczne studia prawnicze, natomiast wiele podstawowych i ogólnych tematów z zakresu prawa, bardzo przydatnych a często wręcz niezbędnych do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie absolwent wyższej uczelni znać powinien. Znajomości prawa wymaga się jednak od każdego członka społeczeństwa bez względu na to czy jest on absolwentem wyższej uczelni czy jedynie gimnazjum lub szkoły podstawowej jednakże od kogo wymagać więcej jeśli nie od osób z wyższym wykształceniem? Istnieje zatem potrzeba społeczna idealnego uniwersytetu wprowadzenia zajęć z prawoznawstwa na wszystkich uczelniach. Zajęcia te mogłyby pomóc w rozumieniu zasad prawa, co mogłoby się przyczynić do szerszej świadomości prawniczej. Moje wystąpienie przedstawić będzie zatem wachlarz korzyści, płynących z pogłębiania świadomości prawniczej na uczelniach wyższych. Uniwersytet idealny: uniwersytet mobilny? Marta Łukowska¹, Joanna Durlik², Joanna Grzymała-Moszczyńska³, Weronika Kalwak¹, Krzysztof Kasparek⁴, Anna Żymelka⁵ i Michał Wierzchoń¹,⁶ ¹ Laboratorium Badań Świadomości C-lab, Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków ² Laboratorium Psychologii Języka i Dwujęzyczności LangUsta, Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków ³ Zakład Psychologii Społecznej, Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków ⁴ Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków ⁵ Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków ⁶ Akademia Młodych Uczonych, Polska Akademia Nauk Zdobywanie doświadczenia badawczego w innych niż macierzysty ośrodkach naukowych bywa uznawane za konieczny warunek pomyślnego rozwoju zawodowego naukowców. Wydaje się być normą obowiązującą na światowym rynku pracy naukowej zarówno obecnie, jak i w tradycji europejskiego życia naukowego. Powstaje pytanie, w jakim stopniu norma ta obowiązuje w polskim środowisku akademickim. W proponowanym wystąpieniu przedstawione zostaną wyniki badania ankietowego przeprowadzonego przez przedstawicieli i przedstawicielki Inicjatywy Nauka Ludzka Rzecz przy współpracy z Akademią Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk. Celem było zbadać opinię polskiego środowiska naukowego na temat najważniejszych korzyści płynących z krótko- i długoterminowej mobilności krajowej i zagranicznej oraz kluczowych czynników ją ograniczających. Dodatkowo badanie miało na celu skonsultowanie ze środowiskiem akademickim potencjalnych rozwiązań, które mogłyby zwiększyć mobilność polskich naukowców. W badaniu zwrócono szczególną uwagę na zróżnicowanie oceny zjawiska mobilności ze względu na płeć i status w środowisku akademickim, co w następnym kroku stanowić może podstawę dostosowania strategii wspierania mobilności do potrzeb konkretnych grup funkcjonujących w polskim środowisku akademickim. Badanie zostało przeprowadzone za pomocą kwestionariusza internetowego (CAWI) wiosną 2014 roku. Wypełniło ją 1012 osób o różnym statusie w środowisku akademickim: od studentów po samodzielnych pracowników naukowych. W ogólnej ocenie respondentów i respondentek mobilność krajowa i zagraniczna jest pozytywnym zjawiskiem (wyżej jednak została oceniona mobilność zagraniczna). Tylko nieco ponad połowa osób uczestniczących w badaniu zadeklarowała odbycie w ostatnich pięciu latach trwającego co najmniej tydzień wyjazdu w celach naukowych, przy czym większość opisywanych wyjazdów trwała krócej niż miesiąc. Osoby badane za najważniejsze zalety mobilności uznały: podniesienie poziomu pracy badawczej poprzez doskonalenie warsztatu i poszerzanie tematyki prowadzonych badań, nawiązywanie kontaktów z innymi badaczami, zmiana klimatu pracy i kultury organizacyjnej. Jako najważniejsze bariery dla wyjazdów naukowych respondenci i respondentki wskazali: trudności finansowe, konieczność zmian w życiu osobistym (przede wszystkim rozstania z rodziną) i przeszkody administracyjne. Ważnymi czynnikami różnicującymi odpowiedzi badanych były płeć i status w środowisku akademickim, jak również rodzaj ośrodka naukowego (Polska Akademia Nauk versus uczelnie wyższe prowadzące działalność naukowo-dydaktyczną), doświadczenie w mobilności oraz dyscyplina naukowa. W opinii autorów i autorek badania mobilność jest pożądana na wszystkich etapach kariery naukowej, co wydają się wspierać wyniki analiz pokazujące pozytywną ocenę zjawiska mobilności wśród respondentów. Poza całościowym przedstawieniem wyników, w wystąpieniu szczególna uwaga poświęcona zostanie zidentyfikowanym w badaniu barierom oraz potencjalnym rozwiązaniom, które według respondentów i respondentek mogłyby przyczynić się do wzrostu mobilności wśród polskich naukowców. Zagadnienia te wydają się kluczowe dla obecnej sytuacji w polskim środowisku akademickim, stąd, naszym zdaniem, warto uczynić je przedmiotem szerokiej dyskusji. Idea laboratorium w humanistyce Piotr Marecki Uniwersytet Jagielloński Punktem wyjścia do rozważań o idei laboratorium w polu humanistyki będzie case study laboratorium The Trope Tank prowadzonego przez Prof. Nicka Montforta na wydziale Comparative Media Studies w Massachusetts Institute of Technology. Jest to jedno z wielu laboratoriów humanistycznych MIT-u. Misją The Trope Tank jest rozwijanie nowych praktyk w poezji i nowego rozumienia mediów cyfrowych poprzez badanie materialnych, formalnych i historycznych aspektów programowania i języka. Model pracy w laboratorium pozwala MIT spełniać misję jednej z najlepszych na świecie uczelni, stawiającą nacisk w takim samym stopniu na proces uczenia, prowadzenie badań i wykorzystywanie ich wyników w praktyce. Omówione zostaną cechy składowe laboratorium: przestrzeń, sprzęt, model zespołowej pracy, rodzaj przeprowadzanych badań, sposób nauczania oraz prowadzenia studentów jako asystentów badawczych. Osobną częścią wystąpienia będzie omówienie idei raportów technicznych, które The Trope Tank regularnie publikuje, jako nowej formy komunikacji w polu humanistyki. Case study jednego laboratorium będzie punktem wyjścia do przedstawienia zalet pracy w modelu laboratoryjnym w polu współczesnej humanistyki. Zorganizowanie procesów badawczych oraz nauczania w model laboratoryjny jest rozwiązaniem dającym przede wszystkim możliwość łączenia teorii z praktyką, co wiąże się z modelem nauczania opartym na rozwijaniu konkretnego rzemiosła i rozwijaniu kompetencji opartych na umiejętnościach. Istotnym aspektem działalności laboratorium jest także możliwość realizowania eksperymentów, badań podstawowych, przygotowywania naukowych raportów i ich komunikowanie oraz produkowanie namacalnych efektów opartych na wynikach uzyskanych z badań. Bibliografia: Latour, B. (2009) Dajcie mi laboratorium, a poruszę świat. przeł. Krzysztof Abriszewski i Łukasz Afeltowicz. Teksty Drugie nr 1-2, 163-192. Lindsay Waters asserts that “[t]he modern university takes the present organization of knowledge into separate disciplines, all those gated communities, as inevitable and as natural as the categories of niche-marketing. The blinkered professional who has become the norm is not an intellectual who reads promiscuously in the hope he or she might come upon a book that will change his or her life.” The modern researcher, as he claims later on, is urged to think in a schematic way. My presentation is aimed to introduce the functions that the university fulfils in the modern society, as well as to indicate how the modern researcher is limited in his/her intellectual work by the rules prevailing in the academia. These rules are strongly connected to the market of products and services, that is, to the processes of purchasing and selling. I will focus on the egalitarianism of the university, the issue of separation between academic disciplines, as well as schematic thinking in research (and science), referring mainly to the humanities and economics. Although I will attempt to be as objective as possible, I will speak from the point of view of my – rather specific – university experience. I am a graduate of two majors (Polish and English philology) at the University of Silesia who studied both in the usual way and at the inter-faculty individual studies in the humanities. I was a participant of the LLP/Erasmus Program at the Universitat Rovira i Virgili in Tarragona (whose educational system, just as the Spanish system of education in general, is substantially different from the Polish one) and a student and listener at various universities in Poland, Germany and Spain. Currently I am a PhD student and, at the same time, a student at the University of Economics, which presents yet another system of higher education. I firmly believe that being acquainted with various academic environments helps me to see the problems delineated in a wider and sharper manner. Besides, I would also like to refer to the experience of studying in Poland of my generation, which started university around the year 2008. Bibliography: Eliot, Thomas Stearns. „The Aims of Education”. W: To Criticize the Critic and Other Writings by T. S. Eliot, ss. 61–124. Lincoln: University of Nebraska Press, 1965. Griffin, Ricky W. Podstawy zarządzania organizacjami, przeł. Michał Rusiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. Kerr, Clark. The Uses of the University. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1963. Kwiek, Marek. „The Classical German Idea of the University Revisited, or on the Nationalization of the Modern Institution”. CPP RPS 1 (2006). Lyotard, Jean-François. Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy. Przeł. Małgorzata Kowalska i Jacek Migasiński. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1997. Milewski, Roman. Podstawy Ekonomii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. Neave, Guy. „Universities’ Responsibility to Society: An Historical Exploration of an Enduring Issue”. W: The Universities’ Responsibilities to Societies. International Perspectives, red. Guy Neave. Amsterdam: Pergamon Press, 2000. Ossowski, Stanisław. „Społeczne funkcje nauki”, 1956. http://lewicowo.pl/spoleczne-funkcje-nauki/ (dostęp: 5.01.2014). Talcott, William. „Modern Universities, Absent Citizenship? Historical Perspectives”. CIRCLE Working Paper no. 39 (wrzesień 2005). http://www.civicyouth.org/PopUps/WorkingPapers/WP39Talcott.pdf (dostęp: 2.01.2014). Zastosowanie modelu Berzega-Knudsena w definiowaniu zapotrzebowania na usługi edukacyjne na przykładzie poszczególnych dziedzin nauk ekonomicznych Leszek Michalczyk Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Katedra Rachunkowości Celem wystąpienia jest prezentacja modelu służącego rozwiązywaniu problemu jakim staje się dostosowywanie oferty edukacyjnej do oczekiwań rynku pracy. Jest to więc nie tylko deklaratywne odejście od dotychczasowych postaw uczelni wyższych polegających na tworzeniu i rozwijaniu tych kierunków studiów i specjalizacji, które budzą zainteresowanie kandydatów (maturzystów) ale tych, które są odpowiedzią na zapotrzebowanie kreowane przez pracodawców. Jest to więc zmiana poziomu odniesienia rynkowego uczelni wyższej z dotychczasowego: usługodawca (uczelnia) – klient (student) na usługodawca (uczelnia) – klient (przedsiębiorstwa, rynek pracy). Realizowany cel odniesiono do tych dziedzin nauk ekonomicznych, które mają swe bezpośrednie przełożenie na rodzaje wykonywanej pracy zawodowej przez absolwentów – uwzględniono: Rachunkowość, Finanse i bankowość, Zarządzanie, Marketing, Logistykę. Analizę przeprowadza się wyłącznie w odniesieniu do rynku pracy a więc wyklucza się osoby prowadzące działalność gospodarczą i inne zrównane prawnie z pracownikami ale nie będące nimi w ekonomicznym znaczeniu tego słowa (np. nienajemni rolnicy). Realizując powyższy cel proponuję się przyjęcie opisowego modelu panelowanego Berzega-Knudsena. Model ten można odnieść zarówno do uwarunkowań makro- jak i mikroekonomicznych i w ujęciu wykorzystanym w wystąpieniu winien dać odpowiedź na pytania: Jak w przekroju poszczególnych województw winna kształtować się oferta edukacyjna i gdzie występują ewentualne nisze? Jak uniknąć zróżnicowania między ogólnym, uśrednionym dla całego kraju poziomem bezrobocia a nadwyżkami i niedoborami w ramach dostosowywania ilości osób o odpowiednich kwalifikacjach do ilości miejsc pracy oferowanych przez lokalne rynki? Współpraca nauki z biznesem w kontekście oczekiwań i potrzeb społecznych XXI wieku. Ujęcie z perspektywy biznesu Teresa Myjak Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Obecna sytuacja społeczno-gospodarcza wymaga podejmowania skutecznego i efektywnego współdziałania uczelni wyższych z podmiotami działającymi w sferze biznesu. Współpraca ta, w warunkach zmieniającego się, niepewnego i turbulentnego otoczenia, wymaga zaangażowania obydwu stron, prowadzenia dyskusji, proponowania rozwiązań pojawiających się problemów oraz podjęcia i wdrożenia konkretnych działań. Jest to niewątpliwie złożone przedsięwzięcie, wymagające zaangażowania czynnika ludzkiego, czasu oraz nakładów finansowych. We współczesnym społeczeństwie, oprócz umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego, permanentnie wzrasta rola wykształcenia i edukacji, ponieważ prognozuje się, iż społeczeństwo przyszłości będzie społeczeństwem kształcenia ustawicznego. Kluczowym czynnikiem sukcesu będzie prawdopodobnie ciągły proces uczenia się, zarówno w przypadku poszczególnych jednostek, organizacji, jak również całego społeczeństwa. Aby sprostać zmieniającym się wymaganiom zewnętrznym, obecnie należy ukierunkować działania na wykształcenie kompetencji, które są niezbędne w praktyce gospodarczej (np. kreatywność, przedsiębiorczość, inicjatywa). Celem artykułu jest ukazanie potrzeby wzmocnienia partnerstwa pomiędzy nauką a biznesem jako niezbędnego elementu realizacji potrzeb i oczekiwań społecznych w XXI wieku. W związku z tym Autorka podjęła próbę rozważenia i znalezienia odpowiedzi na takie pytania, jak m.in.: jakie są wyzwania współczesnego kształcenia na poziomie studiów wyższych? Jak, w obecnych realiach społeczno-gospodarczych, postrzegana jest młodzież akademicka na rynku pracy oraz jaką ma ten rynek dla nich ofertę?, zważywszy, iż zwiększają się wymagania kompetencyjne, jednocześnie zmniejsza się stan i struktura zatrudnienia w gospodarce naszego kraju. Interesujące jest również poznanie, jakie są oczekiwania pracodawców wobec młodych ludzi wkraczających na rynek pracy po ukończeniu studiów wyższych? Ponadto, z uwagi na zdobyte doświadczenie zawodowe w pracy na uczelni oraz w prywatnym przedsiębiorstwie, Autorka podjęła również próbę przedstawienia barier oraz możliwości kooperacji nauki z biznesem a także wskazała propozycje usprawnienia współpracy na płaszczyźnie nauka – biznes, aby przynosiła ona lepsze rezultaty niż obecnie. Wilk nigdy nie będzie syty. Idea otwartego dostępu wobec koncepcji uniwersytetów przemysłowych Samuel Nowak, Konrad Gliściński Uniwersytet Jagielloński W naszym wystąpieniu zamierzamy omówić błędne założenia polityki tzw. uniwersytetów przemysłowych oraz zarysować alternatywne modele funkcjonowania uniwersytetu współczesnie. W pierwszej części referatu przyjrzymy się idei uniwersytetów praktycznych, kształcących oraz prowadzących badania skorelowane z szeroko rozumianym biznesem i rynkiem pracy. Postaramy się pokazać, że nawet w obrębie doktryn forsujących komercjalizację badań, transfer wiedzy do sektora prywatnego oraz kształcenie praktyczno-zawodowe postulaty te nie zostały nigdy skutecznie zrealizowane. Co więcej, w praktyce okazały się one sprzeczne z ideą swobodnej cyrkulacji wiedzy, antagonizując przeciw sobie naukowców i podkopując współpracę międzyuczelnianą. W efekcie wiedza stała się przedmiotem ścisłej reglamentacji, zamykanym i udostępnianym na rynkowych zasadach. W drugiej części naszego wystąpienia postaramy się pokazać na ile wprowadzenie zasad Otwartego Dostępu może sprzyjać odrodzeniu idei wolnego i niezależnego uniwersytetu, omijając przy tym pułapki koncepcji uniwersytetu przemysłowego. Podstawą naszej prezentacji uczynimy Raport OpenUJ poświęcony wdrożeniem polityki otwartości na UJ, a zamówiony przez prof. Marię-Jolantę Flis Prorektor UJ ds. Rozwoju. Postaramy się pokazać na ile wdrożenie pewnych zasad OA pozwala wymknąć się błędному przeciwstawieniu nauki stosownej nauce teoretycznej. Idea współczesnego uniwersytetu a moralność. Ponowoczesne zjawisko kontyngencji. Marcin Ograbek Uniwersytet Łódzki Ponowoczesna idea kontyngencji to nowy paradygmat i sposób myślenia o człowieku. Optuje on za wizją rzeczywistości, w której jednostka, na wszystkich poziomach społecznego życia opiera się na zasadzie kalkulacji, immanentnego szacowania możliwych zysków i strat. W kontekście kształcenia, akcentuje nie tyle potrzebę zdobywania wiedzy, jak umiejętność reagowania przez człowieka w pewnym wyizolowanym zespole zjawisk, które go dotykają. Człowiek kontyngenty jest człowiekiem elastycznym, stosującym inwestycyjną teorię życia i twórczości, w którym ustawicznie szacuje swoje szanse i możliwości. Poniższe wystąpienie ma na celu przedstawienie koncepcji zjawiska kontyngencji w perspektywie wyzwań i oczekiwań Uniwersytetu XXI wieku. Jak organizować przestrzeń współczesnych wspólnot edukacyjnych? Czy w tak stworzonym systemie społecznym znajduje się jeszcze miejsce na moralność i dążenie do prawdy? Jaka idea rozwoju uniwersytetu jest najlepiej dostosowana do kondycji człowieka ponowoczesnego? Paradygmat kontyngencji operujący metaforą szacowania zysków i strat zintegrował się totalnie z naszą rzeczywistością, o wiele mocniej niż dotychczasowe „wielkie narracje”, etosy moralne, społeczne czy religijne. Zjawisko to niewątpliwie nabrało na znaczeniu przez wprowadzoną reformę szkolnictwa wyższego i proces parametryzacji. Wydaje się wręcz, że współczesny uniwersytet stał się miejscem spekulacji: zarówno studentów skłonnych nauczyć się tyle, aby uzyskać zaliczenie na oczekiwaną ocenę, czy samych pracowników nauki, skrupulatnie planujących karierę naukową i przeliczających punkty za publikacje, starając się wykorzystać nadarzające się okazje do własnego rozwoju. Współczesny człowiek ponowoczesny musi poruszać się, jako osoba kierująca się postawą opcjonalności wyboru. O jego rozwoju stanowi zaś umiejętność interaktywnego bycia w danej grupie społecznej. Dzisiaj nie ma znaczenia, czy jest się wyznawcą wielkich utopii czy wielkich idei. Wiedza nie zabezpiecza już naszego pomyślnego życia, jego skuteczności i pragmatyczności, chociażby z tego powodu, że nie jesteśmy w stanie z góry określić, jaki zasób wiadomości będzie nam potrzebny za jakiś czas. Czy wiedza, którą współcześnie się przekazuje rzeczywiście ma jeszcze szanse zmieniać nasze życie czy też całkowicie utraciła na swojej istotności? Biznes, rynek pracy i autonomia uniwersytetu. Przypadki krakowskie Pałęcka Alicja Uniwersytet Jagielloński W debacie na temat stanu uniwersytetu i szkolnictwa wyższego w Polsce często wspominana jest współpraca uczelni z biznesem oraz zadanie przygotowania absolwentów i absolwentek na rynek pracy. Zagadnienia te częściej omawiane są co najmniej z ostrożnością niż entuzjazmem (zob. Przyszłość uniwersytetu 2011; Sztompka 2014; "Uniwersytet zaangażowany" 2010). Równocześnie jednak problemy te wymieniane są jedynie hasłowo. Podczas wystąpienia uściśle, czym w praktyce jest współpraca uniwersytetu z biznesem oraz jakie działania podejmowane są przez uczelnie w relacji z rynkiem pracy. Skupię się przy tym na przykładach lokalnych, krakowskich. W tym celu scharakteryzuję pokrótce rynek pracy, na który ma trafić corocznie niemal 50 000 krakowskich absolwentek i absolwentów ("Szkolnictwo wyższe" 2014). Następnie opiszę dotychczasowe praktyki w polu relacji uniwersytetu z rynkiem pracy i biznesem: kierunki zamawiane, praktyki zawodowe, działalność biur karier i śledzenie losów osób kończących studia, komercjalizację wyników badań, akademickie inkubatory przedsiębiorczości, bezpośrednią współpracę instytutów z przedsiębiorstwami. Istotną częścią referatu będzie ocena wymienionych praktyk, dla której normatywnym kryterium będzie model uniwersytetu autonomicznego, gdzie autonomia jest rozumiana jako wolność kierunków prowadzonych badań oraz treści nauczania. Stąd będzie wynikało rozróżnienie pomiędzy działaniami Uniwersytetu Jagiellońskiego a pozostałymi uczelniami krakowskimi. Bibliografia: Przyszłość uniwersytetu. Debata z udziałem Włodzimierza Boleckiego, Tadeusza Gadacza, Małgorzaty Kowalskiej, Jacka Migasińskiego i Piotra Nowaka (22.06.2011). Kronos. Tekst dostępny: http://www.kronos.org.pl/index.php?23275.958. Szkolnictwo wyższe w województwie małopolskim w roku akademickim 2013/2014 (2014). Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych i Urząd Statystyczny w Krakowie. Sztompka P. (2014). Kongres Kultury Akademickiej 2014. Forum akademickie. Tekst dostępny: https://forumakademickie.pl/informator-fa/patronaty/kongres-kultury-akademickiej-2014/ Uniwersytet zaangażowany – zapomniana historia. Z Andrzejem Mencwelem rozmawia Sławomir Sierakowski (2010). Uniwersytet zaangażowany. Przewodnik Krytyki Politycznej, 12-48. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej. Uniwersytet wobec otwartej nauki Diana Pietruch-Reizes Uniwersytet Jagielloński W dyskusji o współczesnym uniwersytecie kluczowe stają się kwestie upowszechniania, transferu i wykorzystania wyników badań, między innymi poprzez otwarty dostęp do publikacji i danych. W referacie zostaną przeanalizowane wybrane problemy dotyczące otwartej nauki oraz działania uniwersytetów polskich na rzecz otwartego dostępu do informacji naukowej na tle Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Obecność uniwersytetów w serwisach społecznościowych na przykładzie Facebooka Malwina Popiołek Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Opolski Wystąpienie Obecność uniwersytetów w serwisach społecznościowych na przykładzie Facebooka stanowić ma próbę refleksji na temat tego czy serwisy społecznościowe są odpowiednim kanałem służącym uniwersytetom do kontaktu z obywatelami. Serwisy społecznościowe są współcześnie dla wielu ludzi bardzo istotnym źródłem informacji. Służą one także często promocji i kreowaniu wizerunku zarówno osób, jak i instytucji. Dla większości internautów codzienne korzystanie z social media jest rzeczą oczywistą. Można zatem zaryzykować stwierdzenie, że wzrastająca popularność tych nowoczesnych form komunikowania w pewien sposób wymusza na osobach czy instytucjach publicznych korzystanie z nich. Dotyczy to także uniwersytetów. Decydują się one na aktywne wykorzystywanie serwisów społecznościowych, zwłaszcza najpopularniejszego obecnie serwisu jakim jest Facebook. Prowadzenie oficjalnej strony na Facebooku, jakkolwiek ma swoje zalety, nie jest jednak pozbawione wad. Celem wystąpienia jest próba odpowiedzi na pytanie jak wygląda aktywność polskich uniwersytetów na Facebooku, a także analiza pozytywnych i negatywnych aspektów z tym związanych. Uniwersytet tradycji czy uniwersytet obywateli świata? Spór o kształcenie akademickie w ujęciu Marthy Nussbaum oraz Alasdaira MacIntyre’a Jolanta Prochowicz Katolicki Uniwersytet Lubelski, Wydział Filozofii Problematyka edukacji wyższej jest obecnie szeroko dyskutowana w literaturze filozoficznej tak w Polsce, jak i na świecie. Jest to związane z radykalnymi zmianami w koncepcji kształcenia akademickiego spowodowanymi wzrostem aspiracji edukacyjnych w polityce światowej. Zastąpienie gospodarki przemysłowej opartej głównie na pracy robotniczej, gospodarką opartą na wiedzy, innowacji i technologii stało się przyczyną umasowienia edukacji wyższej, promowania nauk technicznych kosztem humanistyki oraz urynkowienia samej instytucji uniwersytetu. Akademia coraz częściej postrzegana jest bowiem jako „fabryka wiedzy”, w której dominuje typowy dla przedsiębiorstw typ zarządzania, zaś student pełni rolę klienta, dla którego wiedza jest towarem posiadającym określoną wartość rynkową$^1$. W związku z tymi czynnikami, problemy dotyczące rozdźwięku pomiędzy tradycyjnym pojmowaniem uniwersytetu, humanistyki i filozofii a ich współczesnym obrazem, stają się coraz bardziej widoczne i coraz częściej dyskutowane przez najbardziej wybitnych filozofów, do grona których zaliczani są Nussbaum i MacIntyre. Ich koncepcje filozoficzne znajdują swoje liczne opracowania, jednak nie spotkałam się dotychczas z zestawieniem ich poglądów pod kątem tytułowych pojęć referatu. Celem referatu jest zestawienie dwóch koncepcji uniwersytetu reprezentowanych przez Alasdaira MacIntyre’a oraz Marthę Nussbaum – dwojga szeroko znanych i dyskutowanych współczesnych myślicieli zajmujących się problematyką filozofii społeczno-politycznej. W referacie omawiam ich konkurencyjne wizje uniwersytetu oraz formułuję zastrzeżenia pod adresem każdej z nich. Pierwszy model, reprezentowany przez MacIntyre’a można najkrócej określić mianem tradycyjnego bądź też konserwatywnego, natomiast drugi, którego rzeczniczką jest Nussbaum klasyfikuję jako --- $^1$ Zob. Edwin Bendyk, Uniwersytet neoliberalny – ostatnia rewolucja?, „Niezbędnik inteligenta” 2014, nr 4, s. 84-85. Różnicę w ich poglądach dotyczących edukacji akademickiej wyznaczają dwa podstawowe czynniki – stosunek do tradycji oraz rozumienie jednostki i wspólnoty. W stanowisku liberalnym reprezentowanym przez Nussbaum indywidualum traktuje się jako podstawę wszelkiej wspólnoty, zaś tradycję jako możliwą przeszkodę w samodzielnym myśleniu i intelektualnym postępie. Natomiast w ujęciu konserwatywnym, którego rzecznikiem jest MacIntyre, wspólnotnie przypisywana jest rola nadrzędną wobec jednostki, a tradycja stanowi warunek racjonalnej debaty w dziedzinie polityki i moralności. Podczas referatu poddam analizie pojęcia tradycji, edukacji liberalnej oraz edukacji kosmopolitycznej w rozumieniu omawianych przeze mnie autorów. Rola uniwersytetu w rozwoju procesów autoedukacyjnych studentów Katarzyna Rabiej Uniwersytet Jagielloński Jedną z funkcji jaką pełni uniwersytet jest dydaktyka. Pomimo, iż na uczelnie zdają pełnoletni, młodzi ludzie, to potrzebują oni nadal, a może przede wszystkim wsparcia, zrozumienia, pomocy w swoim rozwoju. Nie warto oszukiwać się, że w mury uczelni trafiają ukształtowane jednostki, pewne swoich celów i ideałów. Pragnę zwrócić uwagę na jedną z wielu funkcji edukacyjnych uniwersytetu, a mianowicie na naukę samokształcenia, samorozwoju. Celem referatu jest analiza roli uniwersytetu w rozwoju procesów autoedukacyjnych studentów. Polski system edukacyjny zawodzi w obszarze kształtowania wymaganych postaw, sprzyjających funkcjonowaniu zarówno w środowisku pracy, jak i w życiu osobistym. Należy zwrócić szczególną uwagę to, iż współcześnie może bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, na każdym leży ciężar rozwoju osobistego i zawodowego. Pojęcie kariery ewaluowało ze strukturalnej własności organizacji czy zawodu do własności jednostki we współczesnym zindywidualizowanym społeczeństwie kreującym nowe style życia. To wymogi dzisiejszego świata doprowadziły do nowego sposobu myślenia o karierze. Na każdej jednostce cięża odpowiedzialność za swoją karierę, co powoduje iż, każdy ma obowiązek pracować nad jej rozwojem. Pojawia się zatem pytanie, na czym dziś polega dojrzałość umysłowa? Czy na tym, aby umieć imitować wzorce znalezione w źródłach, czy na tym, aby je twórczo przekształcać, wykazują oryginalność? Tutoring, to pojęcie, które powinno pojawiać się coraz częściej na polskich uniwersytetach. Metoda tutoringu zakorzeniona w starożytnej Grecji, dziś praktykowana na uniwersytetach Oxford i Cambridge. Gdyby założyć, że jednym z celów dydaktycznych uniwersytetu jest rozwój autoedukacyjny studentów, który dokonuje się poprzez kształtowanie osobowości i ugruntowanie poczucia sprawstwa i kreowania własnego rozwoju (Jankowski, 2003), to tutoring byłby metodą stworzoną do tego. Regularne spotkania podczas, których indywidualnie lub w niewielkich grupach, nauczyciel akademicki ma możliwość pracy nad zainteresowaniami, dobrymi stronami studenta, nad jego rozwojem, w relacji dobrowolnej zgody na te spotkania, a nie przynuszu, mogłyby tworzyć wyjątkowe miejsce do wzbudzania i rozwijania procesów autoedukacyjnych. Tutor jest jednocześnie nauczycielem i akademickim przewodnikiem, a student aktywnym partnerem w tym spotkaniu. Łączy ich więź zaufania, która pozwala na rozwój intelektualny i społeczny studenta (Brzezińska, Rycielska, 2009). Uniwersytet jest instytucją życia społecznego, ale równocześnie powinien być miejscem rozwoju indywidualnego. Na uniwersytecie relacja mistrz-uczeń może przynosić największe korzyści ze względu na pewną dojrzałość studenta-ucznia, a równocześnie decydować o jego losach. Uniwersytet nie powinien być tylko instytucją w której można zdobyć pewien pakiet wiedzy i dyplom, ani fabryką absolwentów, powinien raczej być miejscem rozwoju tak studenta, jak i nauczyciela akademickiego. To właśnie uczelnia wyższa może być tym miejscem, w którym toczą się debaty, na kształt dyskusji Sokratesa z uczniami. Może to być wyjątkowe miejsce, w którym zbijając argumenty i prowadząc do absurdalnej tezy, wskazuje się niepewność i brak ugruntowanej wiedzy, lub wspiera się i pomaga w dotarciu do nieuświadomionej wiedzy. Tutor pracując ze studentem rozwija jego kompetencje, intelekt, kreatywność. W literaturze zajmującej się uzdolnieniami, zdolnościami i talentami, spotykamy kilka modeli rozwoju talentu. Ja chciała by rozważyć możliwość, czy zaproponowane modele nie mogą służyć do rozwoju każdej osoby, nie tylko tej w szczególności utalentowanej. Analiza modeli rozwoju talentu poniekąd może pokazać jakie powinny być spełnione warunki do kształcenia kreatywności. Bibliografia: Jankowski, D. (2003). Edukacja formalna a autoedukacja [w:] Wojnar, I. (red.), Ten świat – człowiek w tym świecie. Obszary sprzeczności edukacyjnych. Poznań: Dom Wydawniczy Elipsa. Brzezińska, A. I., Rycielska, L. (2009). Tutoring jako czynnik rozwoju ucznia i nauczyciela. [w:] Czekierda, P., Budzyński, M., Traczyński, J., Zalewski, Z., Zembrzuska A. (red.), Tutoring w szkole. Miedzy teoria a praktyka zmiany edukacyjnej. Wrocław: Towarzystwo Edukacji Otwartej. Uniwersytet jagielloński w mediach społecznościowych. Ideal społeczności uniwersyteckiej w virtual realisty Dorota Rak Uniwersytet Jagielloński Zagadnienie mediów społecznościowych w kontekście działalności uczelnianej budzi zainteresowanie u wielu badaczy. Obecnie zyskuje ono wymiar multidyscyplinarny – jest analizowane z różnych perspektyw badawczych. Posiadając wiedzę o tym „jak jest?”, można podjąć się próby prognozy „jak może być?”. Referat ma na celu wskazać ewentualne drogi, których punktem końcowym jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie: co trzeba uczynić, aby Uniwersytet Jagielloński stanowił ideał w „rzeczywistości wirtualnej”? Punkt wyjścia będzie stanowił wstęp teoretyczny, zawierający w swej treści swego rodzaju kompendium obecnych w nauce koncepcji z zakresu działalności uniwersytetów w mediach społecznościowych. Następnie zostaną przedstawione rezultaty przeprowadzonych badań jakościowych i ilościowych mediów społecznościowych, składających się z kilku etapów. Analiza rozpocznie się od określenia liczby aktywnych kont związanych z Uniwersytetem Jagiellońskim w serwisach społecznościowych oraz określeniu, jakiego typu podmioty korzystają z tej formy komunikacji. Badaniom zostaną poddane różne podmioty składające się na społeczność akademicką, na przykład: instytuty i wydziały, jednostki ogólnouczelniane, koła naukowe, samorząd studentów, towarzystwo doktorantów etc. Kolejny etap będzie polegał na analizie treści udostępnianych przez administratorów. Końcowy etap badań ma na celu odpowiedź na pytanie o jakość komunikacji prowadzonej w mediach społecznościowych między różnymi podmiotami: dystrybutorami treści i ich odbiorcami. Na tej podstawie zostanie określony stopień realizacji funkcji informacyjnej. Badania będą stanowiły punkt wyjścia do diagnozy o aktualną kondycję działalności Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w mediach społecznościowych. Opis zostanie wzbogacony o dane z innych ośrodków akademickich i niewielką analizę porównawczą. Ostatni, kluczowy element referatu będzie zawierał propozycje zmian, które mogą uczynić z Uniwersytetu Jagiellońskiego miejsce idealne w rzeczywistości wirtualnej. Idea zrównoważonego rozwoju a efekty kształcenia na wybranych kierunkach studiów oferowanych na polskich uczelniach. Eliza Rybska, Agnieszka Cieszyńska Wydziałowa Pracownia Dydaktyki i Ochrony Przyrody, Wydział Biologii, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Wraz z końcem grudnia 2014 roku finiszowała dekada edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju ustanowiona 20 grudnia 2002 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ (Decade of Education for Sustainable Development 2005-2014). Jej celem było, jak czytamy na stronie informacyjnej ONZ, wspieranie dążeń promujących zrównoważony rozwój społeczny, gospodarczy i ekologiczny. Stanowiła ona również okazję do dokonania postępu w zakresie rozwoju człowieka oraz poprawy jakości kształcenia, w celu uczynienia z niego kluczowego czynnika przemian. Nadszedł zatem czas na ewaluację działań, na refleksję nad pytaniami: co było planowane? W jaki sposób idea zrównoważonego rozwoju miała wpłynąć, a jak wpłynęła na kształt edukacji generalnie, a w szczególności edukacji na poziomie uczelni wyższych? Czy idea zrównoważonego rozwoju ma rację bytu we współczesnych wizjach kształcenia na poziomie uniwersyteckim? A jeśli tak, to czy powinna być przypisana do niektórych wydziałów, czy raczej powinno się ją realizować w kształceniu na poszczególnych kierunkach studiów? Które filary są częściej brane pod uwagę przy rozważaniach dotyczących zrównoważonego rozwoju i w reszcie co ten termin oznacza dla osób zaangażowanych w kształcenie studentów? W 1987 roku ukazał się raport Światowej Komisji Środowiska i Rozwoju ONZ, w którym zdefiniowano pojęcie zrównoważonego rozwoju, jako "Proces mający na celu zaspokojenie aspiracji rozwojowych obecnego pokolenia, w sposób umożliwiający realizację tych samych dążeń następnym pokoleniom". „To jest taki rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie”. Realizacja tego rozwoju może być rozpatrywana w 3 a nawet 4 podstawowych aspektach wyróżnionych m.in. przez Stoltenberg w 2005 (za Stoltenberg 2007) – ekonomicznym, ekologicznym, społecznym i kulturowym. Celem tego opracowania jest dokonanie subiektywnego przeglądu literaturowego umożliwiającego rozpoczęcie refleksji nad realizacją idei zrównoważonego rozwoju na poziomie kształcenia uniwersyteckiego, w czterech wyznaczonych obszarach, przez wzgląd na możliwości które stwarzają i zadań z nimi związanych. Refleksja ta wsparta jest również przeprowadzoną analizą treści efektów kształcenia na wybranych kierunkach studiów oferowanych na polskich uczelniach pod kątem występowania w nich wskaźników bezpośrednich lub pośrednich zrównoważonego rozwoju. Bibliografia Stoltenberg U. (2005) Nachhaltigkeit als Entwicklungs und Lernprozess (Zrównoważony rozwój jako proces nauki i rozwoju), w: Stoltenberg u., Muraca B., Nora E. (red.): Nachhaltigkeit ist machbar, Frankfurt a.M. Realizacja projektów pozaformalnych w ramach Uniwersytetu. Możliwości i ograniczenia Mateusz Sikora Uniwersytet Wrocławski W wystąpieniu chciałbym skupić się na różnicach występujących między formalnym – uniwersyteckim modelem nauczania, a edukacją pozaformalną charakteryzującą różnego rodzaju projekty ukierunkowane najczęściej w stronę młodych ludzi. Uważam, że główną różnicą między tymi dwoma sposobami przekazywania wiedzy jest relacja między nauczycielem i uczniem. W przypadku akademii jest to relacja mistrz-uczeń, w ramach projektów wspiera się partnerską ideę współpracy. W wystąpieniu nie będę starał się udowodnić wyższości jednego modelu edukacji nad drugim, ponieważ uważam, że dobór metody jest ściśle uzależniony od konkretnej sytuacji. Chciałem jednak zastanowić się nad tym jakie korzyści mogą wynikać z popularyzacji tego rodzaju projektów (określanych w moim referacie jako integracyjno-społeczno-poznawcze) na uczelniach wyższych. Obecnie otwarcie się Uniwersytetów – szczególnie w przypadku kierunków humanistycznych – na kształcenie praktycznych umiejętności jest niezwykle ważne w kontekście potrzeb absolwentów wkraczających na rynek pracy bezpośrednio po studiach. Uważam, że kompetencje miękkie, kluczowe w czasie realizacji projektów pozaformalnych są istotne w ramach edukacji studentów na Uniwersytecie. Jednocześnie często nie są one wystarczająco doceniane z uwagi na brak wymiernego, ilościowego wyznacznika tego rodzaju wiedzy. Kreatywność często ograniczana przez kształcenie „twardych” umiejętności może wyrazić się z całą mocą w ramach tego rodzaju przedsięwzięć. Podkreślę, że traktuję tego rodzaju wiedzę jako uzupełnienie „twardej” wiedzy akademickiej niezbędnej do skutecznej i pełnej edukacji. Swoje rozważania ilustruje przykładami z własnej praktyki naukowej. Od kilku lat prowadzę różnego rodzaju projekty pozaformalne w ramach struktur Uniwersytetu Wrocławskiego. W wystąpieniu oprócz przykładów możliwości zaimplementowania edukacji pozaformalnej na grunt akademicki, zaprezentuję również ograniczenia organizacyjne wynikające z niedostosowania struktur uniwersyteckich do przedsięwzięć wykraczających poza jasno określone reguły i schematy akademii. Dodatkowo w referacie chciałbym krótko opowiedzieć o możliwościach, które daje antropologii kulturowa przy realizacji omawianych przedsięwzięć. Obecnie jednym z ważniejszych problemów dla antropologii jest pytanie, w jaki sposób ta dyscyplina humanistyczna może rozwijać się we współczesnym świecie. Istotnym zagadnieniem wydaje się być jak antropologia może być wykorzystywana nie tylko do realizowania swoich własnych zadań i celów – wpisanych niejako w „statut” dyscypliny, ale również pytanie o to, co antropolodzy mogą zaoferować społeczeństwu, nie tylko w ramach swojej tradycyjnej działalności. Przed antropologią otwierają się nowe perspektywy dzięki, którym studenci i absolwenci tego kierunku mają większą szansę na znalezienie zatrudnienia, a omówione przeze mnie w referacie projekty mogą być tego najlepszym przykładem. Kształtowanie jakości dydaktyki akademickiej przez relacje nauczyciel-student a zidentyfikowane potrzeby społecznych w zakresie edukacji Dominika Socha Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Wydział Nauk o Zdrowiu, Instytut Zdrowia Publicznego, Zakład Ekonomiki Zdrowia i Zabezpieczenia Społecznego Wszechstronne uwzględnianie potrzeb człowieka objęło programowanie kierunków rozwoju nauki i dziedzinę oświaty. Swoistym imperatywem cywilizacyjnym jest zmiana w myśleniu o dydaktyce, jej miejscu i funkcjach. Współczesne społeczeństwo w sposób zdecydowany formułuje oczekiwania wobec uczelni wyższej, związane głównie z wysokimi standardami kształcenia. Zobowiązuje uczelnię do ponoszenia odpowiedzialności za rezultaty pracy dydaktycznej i pracy wychowawczej (m.in.: mentoring, tutoring akademicki). Istotna staje się płaszczyzna osobistego kontaktu studenta z nauczycielem, konieczność ustawicznego kształcenia nauczycieli i kultura organizacji jaką stanowi uczelnia wyższa. Relacja w procesie dydaktycznym to oddziaływania nauczyciela na studentów (celem jest przekazanie wiedzy, osiągnięcie założonych efektów kształcenia, inspiracja dla pozytywnych postaw), studentów na nauczyciela, studentów między sobą. Umiejętności dydaktyczne kadry i jej potencjał naukowy współdecydują o przewadze konkurencyjnej uczelni wyższej. Nauczyciel poprzez swoją postawę (m.in. przygotowanie do zajęć, rzetelność w ocenianiu, słowność, dotrzymywanie terminów, pasję), dobór środków przekazu i zadań dla studentów wpływa na stopień zaspokojenia artykułowanych potrzeb w zakresie edukacji. Celem pracy była analiza potrzeb w zakresie edukacji zgłaszanych przez studentów w kontekście ich rozwoju osobistego i rynku pracy oraz przedstawienie działań nauczyciela akademickiego mogących sprostać ich realizacji. Tendencja do identyfikowania i analizowania potrzeb społecznych wynika ze współczesnych teorii oświaty, kładących nacisk na rozwój uczelni jako instytucji reagującej na potrzeby społeczności akademickiej, jako „organizacji uczącej się”. Skupiono się na arsenale środków dostępnych dla każdego nauczyciela, niezależnie od wykładanej dyscypliny naukowej. Pokazano liczne przykłady z obszaru nauk społecznych, ekonomicznych oraz innych dyscyplin gdzie mają zastosowanie uniwersalne reguły budowania relacji powodujących satysfakcję obu stron procesu dydaktycznego: studenta i nauczyciela. Odwołano się do podkreślonego w literaturze przedmiotu znaczenia relacji prowadzących do rozwoju umiejętności studenta w ustrukturyzowany sposób oparty o indywidualne potrzeby (student może dzięki temu bardziej świadomie kreować swoją ścieżkę kariery). Zwrócono uwagę na konieczność rozumienia wiedzy, a nie jej odtwarzania, na postrzeganie edukacji szeroko i wielopłaszczyznowo. Edukacja nie tylko jako swoiste pobieranie wiedzy ale jako analiza informacji i zastosowanie ich w praktyce, rozwijanie umiejętności, kształtowanie postaw, przekazywanie wartości. Zwrócono też uwagę na wybrane problemy wpływu nauczyciela na jakość dydaktyki. Masowość kształcenia, a nie podmiotowość. Obecny system pracy na wielu wydziałach zakłada pracę z dużymi grupami, ograniczoną liczbę zajęć, konieczność realizacji rozbudowanych programów nauczania. Brakuje czasu na rozszerzone podejście indywidualne do studenta, a przez to wspomaganie pełnego rozwoju jednostki. Projektowanie „optymalnego” uniwersytetu przy zastosowaniu wybranych systemów jakości Dominika Socha Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Wydział Nauk o Zdrowiu, Instytut Zdrowia Publicznego, Zakład Ekonomiki Zdrowia i Zabezpieczenia Społecznego Koncepcji idealnej organizacji czy też idealnego uniwersytetu we współczesnym świecie można przyrównać próbę stworzenia uniwersytetu „optymalnego”, odpowiadającego na aktualne potrzeby: studentów, pracowników i środowiska społecznego. Narzędziem optymalizacji mogą być tutaj szeroko stosowane na świecie systemy zarządzania jakością. Jednym z najpopularniejszych i zarazem efektywnych systemów jest system zarządzania jakością według normy PN-EN ISO 9001:2009. Umożliwia podnoszenie poziomu jakości oferowanych usług poprzez ciągłe doskonalenie metod i sposobów działania, a więc adaptacji uczelni wyższej do dynamicznie zmieniającego się otoczenia. Spełnianie oczekiwań klientów jest podstawowym wymaganiem normy PN-EN ISO 9001:2009. Norma ISO 9001 jest najbardziej rozpowszechnioną normą dzięki swej uniwersalności. Jest z powodzeniem stosowana przez placówki edukacyjne. Opiera się na ośmiu podstawowych zasadach warunkujących jakość: orientacji na klienta, przywództwie, zaangażowaniu pracowników, podejściu procesowym i systemowym do zarządzania, ciągłym doskonaleniu, podejmowaniu decyzji na podstawie faktów i wzajemnym korzystnym powiązaniu ze wszystkimi partnerami współpracującymi z organizacją. Korzyści z posiadania systemu zarządzania jakością PN-EN ISO 9001:2009 to: poprawa skuteczności i sprawności zarządzania, uporządkowanie - przejawiające się w racjonalizacji i przejrzystości procesów, poprawa konkurencyjności, poprawa jakości wyrobów i usług, jasny podział kompetencji i odpowiedzialności pracowników, lepsze wykorzystanie zasobów, zmniejszenie kosztów złej jakości i ujawnienie źródeł ich powstawania, udowodnienie stosowania i spełnianie międzynarodowych standardów jakości. Innym systemem dobrze oddającym idee uczelni wyższej jest Kaizen, będący japońską filozofią ustawicznego doskonalenia. W myśl tej filozofii jakość sprowadza się do niekończącego się procesu ulepszania. Podstawową regułą jest tutaj ciągłe zaangażowanie oraz chęć poprawy zarówno jakości samej organizacji jak i usług przez nią oferowanych. Polega ona na zaangażowaniu wszystkich pracowników organizacji, niezależnie od szczebla, w stałe poszukiwanie pomysłów udoskonalenia wszystkich obszarów organizacji. W organizacjach stosujących zachodni styl zarządzania przyjmuje się, że pracownicy powinni stosować instrukcje wykonywania pracy, natomiast w stylu japońskim, mimo istniejących i stosowanych norm, naturalne dla pracowników jest zgłaszanie rozwiązań mających na celu ich usprawnienie. Drobne zmiany, często nie powodujące żadnych wydatków, są znacznym źródłem oszczędności zasobów organizacji oraz wpływają na jej skuteczność. Celem pracy było wskazanie obszarów możliwego wdrażania wybranych systemów na przykładzie uczelni wyższej tak aby realizując zadania, do których uczelnia wyższa została powołana odpowiadała ona potrzebom społecznym, kształciła kompetencje studentów ale i usprawniała swoje procesy wewnętrzne stając się przyjaznym i pożądanym środowiskiem pracy. Nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 11. lipca 2014 roku krokiem w stronę „uniwersytetu idealnego”? Karolina Stankiewicz Uniwersytet Jagielloński Tematem wystąpienia będzie próba analizy najnowszej nowelizacji Ustawy z dnia 27. lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.). Chodzi tu o Ustawę z dnia 11. lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1198). Najważniejszymi zmianami wprowadzonymi tą ustawą są: studia międzyuczelniane, zniesienie opłatności za drugi kierunek studiów, trzymiesięczne praktyki zawodowe na studiach praktycznych, monitoring losów absolwentów, zaliczanie na poczet studiów innych form kształcenia się, nowe zasady współpracy międzyuczelnianej, a także komercjalizacji wyników badań naukowych. Autorka postara się prześledzić powyższą nowelizację pod kątem tematu konferencji, a zatem spróbuje odpowiedzieć na pytania, po pierwsze, w jakim kierunku idzie reforma szkolnictwa wyższego w Polsce i po drugie, czy będzie ona miała przełożenie na polepszenie się systemu, a co za tym idzie – spowoduje zbliżenie się do szeroko rozumianego „idealnego modelu uniwersytetu”. W pierwszej części referatu Autorka dokona analizy procesu legislacyjnego, w wyniku którego nowelizacja Prawa o szkolnictwie wyższym otrzymała obecny kształt. W szczególności Autorka skupi się na przeanalizowaniu kierunków reformy systemu na opracowywanym przykładzie, podawanych argumentach, przywoływanych racjach. Następnie, w drugiej części wystąpienia, w formie analizy porównawczej, Autorka dokona przeglądu najważniejszych instytucji zarówno w „starej” wersji ustawy, jak i w nowelizacji. Pozwoli to na sformułowanie wstępnych wniosków, w których zawarta będzie z jednej strony konstatacja, na ile cele przyświecające twórcom reformy zostały zrealizowane w praktyce, z drugiej zaś będzie można, na razie jedynie w sposób teoretyczny, stwierdzić czy w istocie system szkolnictwa wyższego został polepszony, czy też nieświadomie dokonano jego uwstecznień czy też dezorganizacji. W ograniczonych ramach czasowych wystąpienia będzie można także wspomnieć pokrótce o społecznych skutkach przyjętych rozwiązań. Ostatnia część wystąpienia poświęcona zostanie po pierwsze, przedstawieniu wątpliwości, jakie są podnoszone w środowisku akademickim wobec omawianej nowelizacji. Po drugie natomiast zostanie przedstawione zdanie Autorki, które jednakże opierać będzie się jedynie na teoretycznej analizie problemowej zawartej w niniejszym opracowaniu. Nie można bowiem jednoznacznie ocenić rozwiązań, które nie miały szans sprawdzić się w praktyce. „Sapere aude!” Czyli Uniwersytet w perspektywie XXI wieku. Kamila Olga Stępień Uniwersytet Gdański, Zakład Dydaktyki Uniwersytet jest swoistym „miejscem spotkania” trzech dróg: nauczycieli, studentów i nauki. W tradycyjnym rozumieniu Uniwersytet był przede wszystkim ostoją wiedzy i szansą na zdobycie upragnionego kształcenia. Liczne przemiany gospodarczo-ekonomiczne oraz ustrojowe stały się przyczynkiem nie tylko do wewnętrznych zmian jego funkcjonowania, ale także i postrzegania go przez nauczycieli akademickich oraz samych studentów. Jak podają badacze od połowy XX wieku dostrzec można kształtowanie się nowej formy Uniwersytetu, która różni się znacznie od poprzednich (zarówno pod względem organizacji dydaktycznej, jak i modernizacji, wzrostem liczby studentów, jak i funkcjami a nawet misją samego kształcenia). Uczelnie wyższe znalazły się „w fazie transformacji swej tożsamości i roli” (patrz. Kazamias, 2001). Dotychczas niekwestionowana idea Uniwersytetu, która skupiała się na kreowaniu „umysłu oraz duszy” młodych obywateli, zastąpiona została misją dostarczania koniecznej wiedzy instrumentalnej. Nauka stała się przede wszystkim podporządkowana współczesnym potrzebom rynku i gospodarki. Studiując literaturę z powyższego zagadnienia napotkać można na powtarzające się hasła jak „konkurencyjność”, „komercjalizacja wiedzy”, „produktywność”, „przedsiębiorczy uniwersytet” itd. Niektórzy zwracają uwagę nawet na zmianę postrzegania samych osób studiujących, którzy z dotychczasowych studentów zgłębiających wiedzę stali się wręcz jej „klientami”. Współczesną rolę uniwersytetu można rozpatrywać zarówno jako szansę jak i dopatrywać się w jego istnieniu pewnych czynników, które w konsekwencji mogą zagrażać jego autonomii. Trzeba pamiętać, że zmiana misji i celowości Uniwersytetu jest nieunikniona gdyż podlega procesom społeczno-ekonomicznym jednak czy powinna ona budzić niepokój? W jaki sposób postrzegany jest współcześnie Uniwersytet w opinii studentów oraz nauczycieli? Jaką nadrzędną misją się według nich kieruje? Powyższe wątki zostaną przybliżone podczas wystąpienia na podstawie badań własnych zrealizowanych na przestrzeni 2014/2015 roku. Bibliografia: Bauman, T. (2003). Zagrożona tożsamość uniwersytetu. W: A. Ładyżyński, J. Raińczuk (red.), Uniwersytet – między tradycją a wyzwaniami współczesności. Kraków. 53 - 68. Wyd. Impuls. Jablecka, J (2000). Misja organizacji a misja uniwersytetu. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 16 (2000), 7-25. Kazamias, A. M. (2001). General introduction: Globalization and educational cultures in late modernity: the Agamemnon syndrome. In: J. Cairns, D. Lawton, R. Gardner (eds.), Values, Culture and Education. London: Kogan Page, 2-15. Role osób wspierających rozwój Aneta Szara Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego Współcześnie śmialo możemy twierdzić, iż kształcenie ludzi dorosłych jest procesem nieograniczającym się do przekazywania wiedzy zarówno w kształceniu akademickim jak i w organizacjach biznesowych a świat nauki i biznesu przenika się wzajemnie. Uczenie się ludzi dorosłych determinowane jest przez osoby, które stymulują proces nabywania wiedzy. W trakcie kształcenia niezbędne jest wsparcie osób odpowiedzialnych za proces nauczania oraz zdefiniowanie ich ról. W korporacji handlowej zatrudniającej 30 000 osób wsparcia w procesie zwiększania kompetencji towarzyszy rola Opiekuna, Mentora, Trenera oraz Kierownika Programu Rozwojowego. Rolę opiekuna osoby rozwijającej się na wyższe stanowisko pełni bezpośredni przełożony. Ma za zadanie określenie szczegółowych celów szkolenia, pomaga w stworzeniu planu rozwoju niwelującego lukę kompetencyjną. W trakcie programu opiekun koordynuje pracę i szkolenie, oraz przekazuje swoją wiedzę i doświadczenie związane z danym stanowiskiem. Jest także osobą, która prowadzi spotkania oceniające postępy uczestnika. Mentorem jest, menadżer wyższego szczebla często zwierzchnik przełożonego. Pełni on rolę doradcy, dzieli się swoim doświadczeniem i fachową wiedzą na temat pracy podczas spotkań mentoringowych. Kolejną osobą wspierającą rozwój jest kierownik ds. wsparcia programu rozwojowego. Jest to osoba z działu personalnego, która monitoruje przebieg programu udziela informacji na temat założeń i przebiegu szkolenia. Udziela wsparcia opiekunowi i uczestnikowi w procesie kształcenia oraz prowadzi sesje cochingowo-mentoringowe. W procesie uczenia pojawia się rola trenera prowadzącego sesje szkoleniowe pozwalające na zwiększanie kompetencji. Szczególnie ważna jest rola uczestnika programu, który powinien podejmować odpowiedzialność za realizację celów programowych i rozwojowych oraz sumiennie wykonywać obowiązki na danym stanowisku. Opisany proces wydaje się być spójny dla organizacji biznesowych i ośrodków akademickich a rola mentora w najbardziej zbliżona jest do wykładowcy akademickiego. Poszukując ideału za definicją (David Megginson, David Clutterbuc) mentoring możemy określić, jako udzielanie pomocy nieliniowej w przeksztalcaniu wiedzy, pracy i myślenia. Mentor to osoba, która będzie udzielała wsparcia dwojakiego rodzaju, poprzez stwarzanie szansy wzbijania się na wyższy poziom rozwoju, stawianie wyzwań, wspieranie w realizacji zakładanego planu, pomocy w nawiązywaniu cennych kontaktów, przekazywaniu wiedzy eksperckiej, a także przestrzeganie przed niebezpieczeństwem i dzielenie się zasobami. Z drugiej strony będzie udziela także wsparcie psychologicznego poprzez otwartą rozmowę o celach, aspiracjach i lekach, wzbudzanie motywacji do działania, oferowanie akceptacji, przyjaźni oraz porady (Prof. Kathy E. Kram – School of Business w Boston University). Rozważając powyższe możemy śmiało stwierdzić, że uczenie się jest procesem wychowawczo – rozwojowym a nie tylko przekazywaniem wiedzy. Rola osób wspierających rozwój w ośrodkach akademickich i organizacjach biznesowych jest kluczowa i spójna, a przede wszystkim wymaga szerokiej dyskusji i szczegółowego określenia. Bibliografia: Armstrong, M., (2001) Zarządzanie zasobami ludzkimi. Kraków: Dom Wydawniczy ABC. Bereźnicki, F., Denek, K., Świrko-Pilipczuk, J., (2005), Procesy uczenia się i ich uwarunkowania. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński - Instytut Pedagogiki. Carr, S., (2000) As distance education comes of age, the challenge is keeping the students, The Chronicle of Higher Education, nr 23. G, Mietzel., (red.) (2003) Psychologia kształcenia, Gdańsk: GWP. Półturzycki, J., (1991) Dydaktyka dorosłych, Warszawa: WSiP. Rosiński, J., Filipkowska. A., (2007). Rozwijanie kompetencji pracowników – strategie i wdrożenie w organizacji. W: S. Lachiewicz (red.) Zarządzanie rozwojem organizacji, Monografie Politechniki Łódzkiej, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej nr 1165, T I, s. 413 – 422. Rosiński, J., Filipkowska, A., (2009) Pracownicy wiedzy – jak rozwijać kompetencje specjalistyczne z korzyścią dla pracownika i organizacji, Skrzypek E., Sokół A. [red.] Zarządzanie kapitałem ludzkim w gospodarce opartej na wiedzy, Instytut Wiedzy i Innowacji Warszawa, s. 213 – 228 Rosiński, J. (2010) Pracownicy wiedzy w organizacji, w: Jedynak. P., (red.) Wiedza współczesnych organizacji. Wybrane problemy zarządzania, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Atkinson, M., Chois, R. T., (2007) Inner Dynamics. Exalon publishing. Atkinson, M., Chois, R. T., (2007) Step by Step System. Exalon publishing. Patologiczne potrzeby koncernów a standardy etyczne szkolnictwa wyższego. Ontogeneza makiawelizmu (melanizm przemysłowy). Świeca Leszek Uniwersytet Jagielloński w Krakowie/ Uniwersytet Śląski w Katowicach Osobowość makiawelisty można scharakteryzować jako syndrom kilku głównych właściwości: negatywny obraz świata (świat stanowi arenę walki, ludzie są żli, nastawieni na manipulowanie i łamiący normy moralne; zasługują więc na złe traktowanie); utylitarne traktowanie norm moralnych (znajomość i rozumienie norm moralnych, ale wybiórcze akceptowanie norm sprzyjających realizacji osobistych celów i łamanie norm powszechnie uznawanych); negatywny stosunek do innych ludzi (lekceważenie potrzeb innych ludzi, przedmiotowe ich traktowanie, niska gotowość do angażowania pozytywnych emocji w relacje; egocentryczne nastawienia motywacyjne (wyznaczane potrzebą sukcesu w rozgrywkach z innymi ludźmi, deprecjacja ich potrzeb i celów); odporność i chłód emocjonalny (cool syndrom) zachowywany w sytuacjach konfliktowych. Makiawelisci mają zdolność do poznawczego opracowania sytuacji konfliktowej, ze względu na niewielkie emocjonalne zaangażowanie, co ułatwia im osiąganie własnych celów, czemu sprzyja także brak empatii (Świeca, Wysocka: 2014). Z punktu widzenia Deetza wielkie międzynarodowe koncerny, stanowią dominującą siłę w społeczeństwie. Ich wpływ na życie jednostki jest silniejszy niż wpływ Kościoła, państwa czy rodziny. Na przykład ponad 90% aparatu medialnego - gazet, stacji radiowych i telewizyjnych, telewizji kablowych, linii telefonicznych i satelitów - należy do zaledwie garstki firm. Deetz wskazuje, że na tle regularnych doniesień o aktualnym indeksie giełdowym Dow Jones rażący staje się brak analogicznego wskaźnika jakości nauk humanistycznych, służby zdrowia czy środowiska naturalnego. Media są tak zaabsorbowane kondycją finansową wielkich przedsiębiorstw, że kuriozalne stwierdzenie kandydata na prezydenta, Steve’a Forbesa - „System ekonomiczny i system wartości to jedno” – zaczyna brzmieć niemal racjonalnie. To w gabinetach dyrektorów koncernów zapada większość decyzji dotyczących wykorzystania zasobów naturalnych, rozwijania nowych technologii, dostępności produktów i relacji zawodowych wśród pracowników. Według Deetza wielkie firmy „kontrolują i kolonizują” życie współczesnego człowieka w sposób, o jakim nie śniło się żadnemu rządowi czy instytucji publicznej od czasów epoki feudalnej. Ale skutkiem ubocznym tej kontroli jest gwałtowne obniżenie się jakości życia większości obywateli […] (Griffin: 2003). W obecnym świecie rzeczywistości rozwiniętych cywilizacji, standardy etyczne (ich brak), wydają się być dyktowane przez koncerny. Szeroko pojęta psychologia biznesu, przyjmuje uległą postawę wobec oczekiwań korporacji, które uważają każdy środek prowadzący do celu za właściwy, by wygenerować zysk (Świeca: 2011). Dla koncernów etyka - utylitaryzm (Badaracco: 1995) ma jedynie marketingowe znaczenie. Pozbawieni skrupułów psycholodzy, „tworzą” z pracowników korporacji bezwzględnych (pozbawionych autonomii) makiawelistów- ukierunkowanych na generowanie zysku dla korporacji za wszelką cenę (np. strategie realizowane przez koncerny farmaceutyczne) […]. Szkolenia generujące makiawelizm (z użyciem zowałowanej przemocy psychicznej - polegającej na łamaniu oporu…) pozbawiają pracownika posiadania autonomii - rozumianej jako zdolności do formułowania przekonań i pragnień związanych z umiejętnością podawania racji, dlaczego właśnie takie, a nie inne przekonania i pragnienia są naszym udziałem, a także życie zgodne z przyjmowanymi wartościami i przekonaniami oraz możliwość kierowania sobą, w co zaangażowane są zarówno rozum, jak i wola. Osoba autonomiczna kieruje własnym postępowaniem i zyskuje emocjonalną niezależność od drugich (Brzeziński, Chyrowicz, Poznaniak, Toeplitz: 2008). Thomas Kuhn w rewolucjach naukowych uwzględniał to, że ludzie zmieniają swoje przekonania nieco w sposób, w który się zmienia się ubarwienie u ćmy krępaką, występującej na Wyspach Brytyjskich (tłumaczone zjawiskiem melanizmu przemysłowego) (Tennat: 2012). Wydaje się, że istnieje analogia pomiędzy zjawiskiem melanizmu przemysłowego a generowaniem cechy makiawelistycznej u słuchaczy […], ale Robert Trivers twierdził, że najważniejszą rzeczą, z jakiej trzeba sobie zdać sprawę, jeśli chodzi o systemy komunikowania się zwierząt jest to, że nie oczekuje się od nich, by były systemami szerzenia prawdy. Oczekuje się natomiast, że będą systemami, poprzez które pojedyncze organizmy usilują z maksymalizować swoje dopasowanie, komunikując innym rzeczy, które mogą być prawdą lub fałszem (Barrow: 1998). Czy opłaca nam się mówić prawdę, a może społeczną normą stanie się życie wedle makiawelistycznej sentencji, że cel uświęca środki, a moralność będzie podlegać egoistycznej (chłodnej) kalkulacji ryzyka (Joshi: 2004)? Bibliografia: Badaracco, J. L. (1995). Business Ethics: Roles and Responsibilities. Homewood, IL: Harvard Business School. Barrow, J. D. (1998). Impossibility: Limits of Science and the Science of Limits. Oxford: Oxford University Press. Brzeziński, J., Chyrowicz, B., Poznaniak, W., Toeplitz-Winiewska, M. (2008). Etyka zawodu psychologa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Griffin, E. (2003). Podstawy komunikacji społecznej. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Joshi, M. (2004). The Concepts and Practice of Mathematical Finance. Cambridge: Cambridge University Press. Klima, G., Alloff, F., Vaidya, A. J. (2007). Medieval Philosophy. Oxford: MA: Blackwell Świeca, L. J. (2011). Межличностная коммуникация и выражение гнева, W: Международной научной конференции “Сорокинские чтения”. Moskwa: Lomonosov Moscow State University Press. Świeca, L. J. & Wysocka, E. K. (2014). Makiawelizm edukacyjny w kontekście bezpieczeństwa podopiecznego w komunikacji społecznej – próba diagnozy. Poznań: Przegląd Naukowo-Metodyczny Edukacja dla bezpieczeństwa. Tennat, N. (2012). Changes of mind. Oxford: Oxford University Press. Oddajmy opiekunów naukowych doktorantom – przyczynek do funkcjonowania uniwersytetu XXI wieku Agata Tarasek, Natalia Derus, Michał Filipiak Instytut Nauk o Środowisku, Uniwersytet Jagielloński Organizacja uniwersytetu idealnego powinna opierać się na relacji mistrz-uczeń, ale w rzeczywistości ta relacja często spychana jest na margines życia uniwersyteckiego. Szukając różnic pomiędzy organizacją uniwersytetu idealnego i rzeczywistego poprosiliśmy doktorantów, i pracowników naukowych jednego z instytutów przyrodniczych o opinie na temat ich pracy, i funkcjonowania ich jednostki macierzystej. Doktoranci lubią swoją pracę za wielonarodowe i stymulujące środowisko, otwartość i wsparcie ze strony opiekunów naukowych oraz pracowników administracyjnych, i możliwość realizacji własnych pomysłów. Najpoważniejszy problem stanowi dla nich brak równowagi między obowiązkami zawodowymi, a życiem osobistym. Pracownicy naukowi cenią sobie relacje z podopiecznymi, które są jednak silnie ograniczone przez duże obciążenie obowiązkami administracyjnymi. Powyższe opinie posłużyły do stworzenia obrazu idealnej jednostki naukowej na przykładzie instytutu należącego do domeny nauk przyrodniczych. W takiej jednostce pracownik naukowy jest wolny od obowiązków administracyjnych, co daje mu więcej czasu na angażowanie się w badania (prowadzone wspólnie w zespole oraz badania prowadzone przez podopiecznych) i budowanie relacji mistrz-uczeń. Efektem tego jest podniesienie jakości i efektywności pracy podopiecznych. Zbilansowanie życia osobistego i zawodowego doktorantów zostaje osiągnięte dzięki stabilizacji sytuacji finansowej, możliwości wykorzystania pomocy pracowników technicznych (nieangażowanych w obowiązki administracyjne) przy pracach terenowych i laboratoryjnych, możliwości zamieszkania w akademiku w pobliżu jednostki macierzystej oraz uczestniczenia w obowiązkowych kursach dla doktorantów w godzinach niekolidujących z pracą w laboratorium. Jednostka przyrodnicza powinna w nowoczesnym uniwersytecie wyjść poza ugruntowany sposób prowadzenia studiów magisterskich i doktoranckich, skupiony w pierwszym przypadku niemal wyłącznie na przekazywaniu wiedzy przyrodniczej, a w drugim na prowadzeniu badań naukowych. To oznacza konieczność wykształcania u studentów i doktorantów umiejętności praktycznych (obsługa sprzętu laboratoryjnego, gruntowne zaznajomienie ze specjalistycznym oprogramowaniem, korzystanie z naukowych baz danych) oraz tak zwanych umiejętności miękkich, atrakcyjnych na rynku pracy (praca w zespole, autoprezentacja, krytyczne myślenie i kreatywność). Taka jednostka naukowa i młodzi naukowcy powinni również uczestniczyć w życiu społecznym popularyzując naukę w sposób wartościowy i ukazujący postać naukowca-autorytetu, osoby cenionej i pożytecznej dla społeczeństwa. Działalność dydaktyczna uniwersytetów a potrzeby społeczne Marta Tutko Uniwersytet Jagielloński W opracowaniu opisane zostały trzy misje szkół wyższych: kształcenie, działalność badawcza oraz rozwijanie współpracy uczelni z otoczeniem. Trzecia misja – rozwijanie współpracy uczelni z otoczeniem – powinna przenikać misję pierwszą i drugą oraz przyczyniać się do tworzenia w szkołach wyższych warunków sprzyjających komercjalizacji wyników badań naukowych oraz rozwijania współpracy z pracodawcami, mającej na celu dostosowywanie programów kształcenia do potrzeb rynku pracy. Powyższe trzy misje powodują konieczność budowania trwałych więzi uczelni z otoczeniem społecznym, w tym biznesowym i rządowo-samorządowym. W artykule szczególną uwagę poświęcono działalności dydaktycznej, będącej jednym z głównych celów strategicznych uczelni. Zwrócono uwagę na zmiany legislacyjne wprowadzone rozporządzeniem MNiSW z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, które określa warunki, jakie musi spełniać program studiów dla kierunku o profilu ogólnoakademickim oraz o profilu praktycznym. Opracowanie przedstawia również potrzeby społeczne kierowane wobec szkolnictwa wyższego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem uniwersytetów oraz działalności dydaktycznej. Otwartość uczelni na potrzeby społeczne oznacza m.in. zapewnienie dostępu do usług edukacyjnych na poziomie wyższym różnorodnym grupom społecznym (istotne są m.in. kwestie związane z pomocą materialną dla studentów, rozszerzanie oferty edukacyjnej dla osób w różnym wieku, rozwijanie współpracy z pracodawcami). Otwartość ta powinna służyć ciągłeemu dostosowywaniu programów kształcenia do potrzeb rynku pracy. Starano się przedstawić wybrane sposoby spełniania potrzeb społecznych wobec uniwersytetów, prezentując dobre praktyki w tym zakresie stosowane przez szkoły wyższe. Zapewnienie kształcenia odpowiadającego potrzebom społecznym: gospodarki i rynku pracy oznacza m.in. dążenie do poprawy jakości programów kształcenia w zakresie ich lepszego dostosowania do potrzeb społeczno-gospodarczych, ukierunkowanie na wyposażanie studentów w praktyczne umiejętności oraz kompetencje społeczne potrzebne w przyszłej pracy, realizację programów kształcenia we współpracy z pracodawcami, zwiększenie mobilności międzynarodowej w szkolnictwie wyższym oraz poprawę jakości dydaktyki w uczelniach. Sylwetka absolwenta a realne potrzeby pracodawcy - czyli o możliwej konieczności uelastycznienia kształcenia uniwersyteckiego. Anna Wojcieszczak Uniwersytet Jagielloński Przedmiotem niniejszych rozważań będzie specyficzna wartość kształcenia uniwersyteckiego, oraz jej konfrontacja z wymaganiami współczesnego rynku pracy. Statystyki wskazują, że w 2012 r. wyższe wykształcenie w Polsce posiadało już 40.8% osób w wieku 25 - 34 lat (OECD, 2015), oraz, że liczba ta wciąż rośnie. Co za tym idzie, wartość tytułu uzyskanego po ukończeniu studiów wyższych uległa dewaluacji - ma to istotny wpływ na sytuację zawodową absolwentów. W trakcie podjętych rozważań zajmę się analizą umiejętności, które student jest w stanie zdobyć podczas okresu kształcenia na uniwersytecie i zestawię je z najbardziej pożądanymi obecnie przez pracodawców kompetencjami (Global Workforce Study 2012). Zasadniczym celem mojego referatu, będzie ukazanie koniecznego, w moim mniemaniu, uelastycznienia programu studiów i kształcenia uniwersyteckiego, tak aby osoba kończąca studia na uniwersytecie - absolwent - mogła bez obaw i z sukcesem wkroczyć na rynek pracy. W pierwszej części referatu, omówione zostaną dane statystyczne, publikowane przez GUS i OECD, ukazujące drastyczny wzrost osób z wyższym wykształceniem w Polsce, na przestrzeni ostatnich 10 lat. W toku rozważań przeanalizuję - biorąc pod uwagę aspekt historyczny, polityczny, ekonomiczny i społeczny - możliwe przyczyny tegoż procesu, oraz ich przewidywany wpływ na rynek pracy i dalszy rozwój szkolnictwa wyższego. Ponadto, rozpatrzę jaka jest wartości absolwenta z tytułem licencjata, czy też magistra dla potencjalnego pracodawcy. Nakreślony w ten sposób kontekst, stanie się podstawą dla dalszych rozważań w ramach których poddam analizie najbardziej pożądane przez pracodawców kompetencje pracownicze (zarówno osobiste jak i organizacyjne), a następnie podejmę próbę przełożenia ich na realia kształcenia uniwersyteckiego. Zastanowię się nad słusznością modyfikowania programów studiów na uczelniach wyższych - tak by spełniały one potrzeby współczesnych pracodawców, w tym celu, przywołam przykłady cieszących się dużą renomą, zagranicznych ośrodków uniwersyteckich. Rozważę także, czy zachodzi potrzeba wprowadzania do programów studiów warsztatów lub ćwiczeń z zakresu tak zwanych umiejętności miękkich (soft skills), starając się wyeksplikować ich związek zarówno z inteligencją emocjonalną (EQ), jak i intelektem (IQ). W końcowej części referatu, na podstawie omówionych wcześniej zagadnień, postaram się odpowiedzieć na pytanie, czy - a jeśli tak to, w jakim stopniu - uniwersytety powinny ulegać potrzebom społeczno-gospodarczym i dostosowywać swoje programy, między innymi, do wymogów rynku pracy. Czy też powinny pozostawać niezależnymi instytucjami - wolnymi od wpływów ekonomicznych i politycznych, a co za tym idzie, także od zarzutów dotyczących merkantylizacji - podążającymi za myślą, iż "Człowiek, jeśli chce być "wykształcony", musi, chociaż raz w życiu zatracić się w czymś całościowym i autentycznym, wolnym i szlachetnym." (Scheler 1987, s. 355-356). Bibliografia: OECD (2015). Population with tertiary education. Pozyskano z: http://data.oecd.org/eduatt/population-with-tertiary-education.htm (Dostęp 24.02.2015 r.) Global Workforce Study (2012). Pozyskano z: http://www.towerswatson.com/assets/pdf/2012-Towers-Watson-Global-Workforce-Study.pdf (Dostęp 24.02.2015 r.) M. Scheler (1987) Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy (s. 355-356), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Wyidealizowany Uniwersytet jako środowisko sprzyjające kreatywności Wojciech Wychowanic Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Problem, podjęty w poniższej pracy jest ściśle związany z teorią projektowania ideału opracowaną przez R. F. Ackoffa. Analiza badawcza, opiera się o próbę odpowiedzi na pytanie jakimi cechami powinien charakteryzować się Idealny Uniwersytet, aby był miejscem sprzyjającym kreatywności, lub co więcej, zachęcał do wykazywania twórczej postawy. Według Ackoffa, aby „zaprojektować ideal” należy przejść przez dwa zasadnicze kroki: przeprowadzić analizę obecnej sytuacji organizacji (faza „zamętu”) oraz podjąć próbę zaprojektowania stanu docelowego (faza idealizacji). Badając dostępne materiały z dziedziny zarządzania organizacjami, w tym zarządzania w szkolnictwie oraz z zakresu psychologii zachowań twórczych, wskazano szereg cech które charakteryzują typowy Uniwersytet, a nie wspierają występowania zachowań kreatywnych. Część miejsca poświęcono analizie ograniczeń wynikających z kultury organizacyjnej charakteryzującej modelowy Uniwersytet. Chodzi tu między innymi o mocno rozbudowaną i zhierarchizowaną strukturę organizacyjną, której naturalnym następstwem jest biurokratyzacja. Organizacja tego typu wymaga rozbudowanej administracji, a co za tym idzie praw, procedur i zasad regulujących jej funkcjonowanie. Ponad to warto wskazać na takie wartości jak tradycja i historia uczelni, które są istotne dla wielu uniwersytetów, a które również, mogą stać w sprzeczności do nowatorstwa i innowacji. Wydaje się, więc, że typowa dla Uniwersytetu kultura organizacyjna może w pewnym stopniu utrudniać wykazywanie kreatywnych postaw u jej członków. Kolejnym etapem pracy jest zaprojektowanie kształtu Wyidealizowanego Uniwersytetu, jako środowiska sprzyjającego kreatywności. Analiza stanu wiedzy z pogranicza zarządzania i psychologii pozwala na przyjęcie teoretycznych założeń dotyczących kultury organizacyjnej charakteryzującej idealny Uniwersytet. W niniejszej pracy podjęto próbę wyklarowania tych założeń. Istotny jest fakt, że Ackoff promuje podejście kompleksowe, czyli zachęca do projektowania nowego kształtu organizacji w całości, co w poniższej pracy nie ma miejsca. Ze względu na brak takiej możliwości, w niniejszej pracy nie poddano przyjętych założeń krytycznej analizie, która wskazałaby na konsekwencje przyjęcia zaprojektowanej kultury organizacyjnej dla innych obszarów funkcjonowania Uniwersytetu. Warto potraktować poniższą pracę jako przykładowy efekt procesu działania zespołu projektującego jeden z obszarów funkcjonowania Idealnego Uniwersytetu. Kształcenie nauczycieli, a potrzeby społeczne Anna Wypych-Stasiewicz, Robert Zakrzewski Zakład Dydaktyki Chemii i Popularyzacji Nauki, Wydział Chemii, Uniwersytet Łódzki Zadaniem Uczelni Wyższych w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej jest wszechstronnie przygotowanie absolwenta, tak aby wchodząc na rynek pracy mógł nie tylko szukać pracy w wyuczonym zawodzie zgodnym z ukończonym kierunkiem studiów, ale także posiadać inne umiejętności. Dlatego Wydział Chemii Uniwersytetu Łódzkiego proponuje swoim studentom zdobycie przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela chemii. Dzięki tak zorganizowanemu procesowi nauczania student może podjąć w przyszłości pracę nie tylko jako chemik analityk w laboratorium chemicznym, ale także w charakterze nauczyciela chemii. Pomimo że uczelnie od 2012 roku przygotowują swoje programy studiów zgodnie z założeniami Krajowych Ram Kwalifikacji to jednak kształcenie nauczycieli w Polsce jest nadal standaryzowane. Standardy te są regulowane Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 (Dz. U. Nr 25, poz. 131). W dokumencie tym zapisano, że to „uczelnie prowadzą kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela na studiach oraz studiach podyplomowych w ramach modułów kształcenia”. Wymagania stawiane w standardach z 2012 roku są wysokie, szczególnie jeśli chodzi o liczbę godzin zajęć dydaktycznych; Moduł 2 dotyczący przygotowania psychologiczno-pedagogicznego to 150 godzin zajęć dydaktycznych i równolegle odbywających się praktyk opiekuńczo-wychowawczych w wymiarze 30 godzin. Samo przygotowanie w tym zakresie nie wystarczy, aby podjąć pracę nauczyciela przedmiotów ścisłych takich jak chemia, fizyka czy matematyka. Należy także zrealizować zajęcia z modułu 3 – przygotowanie w zakresie dydaktycznym. To jest 120 godzin zajęć dydaktycznych w ramach odpowiedniego etapu edukacyjnego i 120 godzin praktyk, które odbywają się również równolegle z tymi zajęciami. Pomimo tak dużych wymagań, na Wydziale Chemii Uniwersytetu Łódzkiego, od roku 2012/2013 organizowane jest kształcenie po ukończeniu którego nasi absolwenci będą mogli podjąć pracę w zawodzie nauczyciela chemii. Proponujemy tak zwane przygotowania pedagogiczne w ramach specjalizacji nauczycielskiej, a także do roku akademickiego 2014/2015 bezpłatnie kształcenie w ramach dodatkowych 30 punktów ECTS. Dzięki takiemu rozwiązaniu umożliwiliśmy naszym studentom zdobycie przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela realizowanego równolegle z wybraną inną specjalizacją czy kierunkiem studiów na Wydziale Chemii Uniwersytetu Łódzkiego. Takie rozwiązanie cieszyło się dużą popularnością. Liczba studentów chętnych do realizacji zajęć w ramach dodatkowych 30 punktów ECTS była zdecydowanie większa od liczby osób deklarujących chęć kontynuacji nauki na specjalizacji nauczycielskiej. Ponadto w roku 2014 roku taka strategia kształcenia uzyskała pozytywną rekomendację komisji akredytacyjnych – Państwowej Komisji Akredytacyjnej i Uczelnianej Komisji Akredytacyjnej. Uważamy, że owe rozwiązanie było optymalne zarówno dla Uczelni jak i doskonale odpowiadało na zapotrzebowania społeczne. W dniu 11 lipca 2014 weszła nowelizacja Ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym (Dz.U. z 2014 poz.1198), która to od 1 października uchyla art. 170a, dotyczący bezpłatnego korzystania z zajęć w ramach dodatkowych 30 punktów ECTS. Jednak zmiana tej Ustawy w obecnej chwili blokuje proponowane przez Wydział Chemii Uniwersytetu Łódzkiego rozwiązania. Alma Mater a szkola wyższa – przyszłe elity społeczne czy pomysł na biznes Joanna Wysocka Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Ideal Alma Mater od wieków przyświecał koncepcji kształcenia elit społecznych – ludzi światłych, wykształconych, mających wpływ na budowę postaw i idei w społeczeństwie. Wszak do niedawna człowiek posiadający tytuł inżyniera czy magistra stanowił synonim autorytetu, a tym samym człowieka godnego zaufania. Jednak na przełomie ostatnich 25 lat, wraz z nadejściem demokracji, wykształciła się nowa tendencja kształcenia w postaci – w większości prywatnych – szkół wyższych, które dalekie są od kontynuowania tradycji uniwersyteckich, wtórujących zaś zasadzie, iż tytuł licencjata czy magistra winien być dostępny dla każdego. Pojawia się zatem pytanie, czy w polskim społecznościie XXI wieku możliwe jest jeszcze poszukiwanie ideału Alma Mater, czy też powszechną normą i tendencją na przyszłość jest kształcenie za wszelką cenę, dające włodarzom wspomnianych szkół zysk w zamian za możliwość zdobycia tytułu zawodowego? W artykule zaprezentowane zostaną wyniki badań oparte na danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczące zarówno liczby szkół wyższych w Polsce i zmian zachodzących w tym zakresie w ostatnim ćwierćwieczu, jak i liczby ludności z wykształceniem wyższym. Autorka swą uwagę skupi również na nakładach na szkolnictwo wyższe pochodzących z budżetu państwa oraz na wydatkach społeczeństwa na kształcenie. Zestawienie powyższych danych pozwoli na odpowiedź na zasadnicze pytanie, w jakim kierunku zmierza polskie szkolnictwo wyższe? Podniesienie kompetencji studentów Wydziału Chemii Uniwersytetu Łódzkiego w zakresie sprawdzania egzaminów zewnętrznych Robert Zakrzewski, Paweł Urbaniak, Marek Zieliński, Anna Wypych-Stasiewicz, Marta Jaksender Zakład Dydaktyki Chemii i Popularyzacji Nauki, Wydział Chemii, Uniwersytet Łódzki System egzaminów zewnętrznych istnieje od 1999 roku, kiedy to na mocy ustawy z dnia 25 lipca 1998 o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. nr 117 poz. 759) została powołana Centralna Komisja Egzaminacyjna. Do wspomagania prac Centralnej Komisji Egzaminacyjnej utworzono osiem Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych z siedzibami w Warszawie, Krakowie, Łodzi, Gdańsku, Poznaniu, Wrocławiu, Łomży oraz Jaworznie. Od roku 2002 w całej Polsce pod koniec roku szkolnego uczniowie szkół podstawowych i gimnazjalnych przystępują do zewnętrznych egzaminów. Zewnętrzny, powszechny egzamin maturalny absolwenci liceów i techników zdają od 2005 roku. Egzaminy zawodowe rozpoczęły się dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych w 2004 roku, a egzamin dający uprawnienia technika w 2006 roku. Maturzyści dodatkowo mogą zdawać od jednego do sześciu przedmiotów dodatkowych z listy przedmiotów dodatkowych w tym chemii. Od 2015 roku przedmioty dodatkowe mogą być zdawane na poziomie rozszerzonym. Są to egzaminy pisemne trwające 180 minut; za rozwiązanie zadań w arkuszu zdający może otrzymać maksymalnie 60 punktów. Reforma edukacji niesie za sobą nowe wymagania, co się wiąże ściśle z nowymi wymaganiami sprawdzania i oceniania uczniów. Nowe zasady oceniania określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. W tym akcie pojawia się pojęcie oceniania kryterialnego. Ocenianie to polega na obligatoryjnym stosowaniu przyjętych kryteriów jakościowych w sprawdzaniu i ocenianiu zadań maturalnych. Wymaga starannego doboru stosownych kryteriów, wraz z określeniem ich znaczenia. Podczas tego oceniania pojawiają się pewne pulapki takie jak: efekt pierwszeństwa (pierwsze wrażenie), efekt świeżości (ostatnie wrażenie), efekt kontrastu (to, co silnie odróżnia), efekt kontekstu (świeżość i kontrast), efekt aureoli (etykieta prymusa), efekt diabelski (przeciwny), efekty kulturowe (efekt płci, efekt etniczny), efekt nastroju, efekt ostrożności, efekt pośpiechu. Aby temu zapobiec już na etapie przygotowania do zawodu nauczyciela wprowadziliśmy przedmiot, który ma podnieść kompetencje kryterialnego oceniania. Przedmiot jest prowadzony na drugim roku studiów drugiego stopnia. Jest to przedmiot do wyboru dla studentów dwóch kierunków z trzech prowadzonych na Wydziale. Obejmuje po 28 godzin wykładu i konwersatorium oraz czterdzieścia godzin zajęć laboratoryjnych. Przedmiot ten ma na celu zapoznanie studenta z formą i organizacją egzaminów zewnętrznych ze szczególnym uwzględnieniem egzaminu maturalnego z chemii oraz egzaminu gimnazjalnego w części dotyczącej chemii. Przedmiot obejmuje następujące moduły: - akty prawne dotyczące funkcjonowania egzaminów zewnętrznych, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych, - konstruowanie zadań z chemii do arkusza maturalnego oraz do arkusza gimnazjalnego, - umiejętność kryterialnego sprawdzania arkuszy maturalnych, - umiejętność czytania wyników egzaminów zewnętrznych, - praca z uczniem szczególnie uzdolnionym, • konkursy przedmiotowe: Olimpiada Chemiczna, konkursy organizowane przez wyższe uczelnie, kuratoria, centra i ośrodki doskonalenia zawodowego nauczycieli • chemia w małej skali- tańsza alternatywa prowadzenia eksperymentów szkolnych. Stworzono dla tego przedmiotowe efekty kształcenia, które mają swoje odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia. Uniwersytet jako wychowawca Anna Zembala Uniwersytet Jagielloński Najważniejszymi wychowawcami człowieka są jego rodzice i opiekunowie. To oni przekazują mu podstawowe wartości, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Kiedy jednak młody człowiek zakończy etap sielskich lat dziecięcych zaczyna szukać odpowiedzi na wiele nurtujących go pytań i tu zaczyna się wychowawcza rola uniwersytetu. To na nim młodzi ludzie mogą zgłaszać wątpliwości, prezentować tematykę do refleksji i przemyśleń, prowadzić dyskusję, polemikę, zadawać pytania i szukać właściwych odpowiedzi. Uczenia ma za zadanie przygotowywać swoich wychowanków do pełnienia określonych roli w społeczeństwie poprzez kształtowanie umysłów i serc, dążenie do pełnej realizacji możliwości i zdolności studentów. Ponad to poprzez postawy swoich wykładowców uniwersytet może kształtować system wartości i kulturę młodych ludzi. Uczyć ich właściwych zachowań etycznych i pokazywać wzór uczciwości zawodowej. Budować poczucie solidarności społecznej, współpracy, oddania drugiemu człowiekowi poprzez uczenie życia we wspólnotach akademickich, naukowych i zawodowych. Taki integralny rozwój jednostek wymaga od wykładowców akademickich wysokich kwalifikacji moralnych, dzielenia się wiedzą, wartościami, doświadczeniami. Polega na wzajemnym obdarowywaniu, które często prowadzi do znalezienia przez dojrzewającego człowieka właściwej drogi życia i powołania. Uniwersytet jednak chcąc być promotorem tych wartości musi sam je sobą reprezentować. CZEŚĆ III STRESZCZENIA POSTERÓW (w kolejności alfabetycznej nazwisk) Blaski i cienie procesu Bolońskiego w Polsce na przykładzie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Anna Jurowska\textsuperscript{1}, Małgorzata Krzeczkowska\textsuperscript{2,3}, Wojciech Piekoszewski\textsuperscript{4,5}, Kamil Jurowski\textsuperscript{4} \textsuperscript{1} Zespół Chemii Koordynacyjnej, Zakład Chemii Nieorganicznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{2} Zakład Dydaktyki Chemii, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{3} VI Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Krakowie \textsuperscript{4} Zespół Analiz Toksykologicznych i Farmaceutycznych, Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{5} Pracownia Wysokorozdzielczej Spektrometrii Masowej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Harmonizacja różnych systemów szkolnictwa wyższego polega na wypracowaniu zasad współdziałania, z uwzględnieniem zróżnicowania i autonomii poszczególnych państw i uczelni. Z drugiej strony, koncepcja ta stanowi integracyjny proces istotnych zmian w systemach edukacji poszczególnych państw. Ucieleśnieniem tego procesu jest tzw. Proces Boloński, którego celem jest dostosowanie systemu kształcenia do potrzeb rynku pracy, stworzenie warunków do zwiększenia mobilności obywateli, oraz podniesienie atrakcyjności i poprawienie konkurencyjnej pozycji systemu szkolnictwa wyższego w Europie. Należy zauważyć, że udział w tym procesie poprzez podpisanie tzw. Deklaracji Bolońskiej jest znakiem dobrowolnie złożonego zobowiązania przez dane państwo i zależy od odpowiednich instytucji wewnętrznych. Jednym ze sposobów realizacji idei tworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego jest wprowadzenie systemu „łatwo czytelnych” i porównywalnych stopni wykształcenia. Ze studenckiego punktu widzenia jest to pewnego rodzaju szansa dla wielu osób, które mogą swoje wykształcenie budować na filarach różnych uczelni. Przykładem takiego zjawiska jest obserwowany duży odsetek studentów, którzy studia I stopnia realizują na uczelniach swoich województw, z kolei, studia II stopnia realizują na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Fakt ten ma zarówno wady jak i zalety. Wprowadzenie trójstopniowej struktury studiów umożliwia osobom z mniejszych miejscowości dokonanie wyboru, zmianę środowiska oraz wprowadzenie oszczędności związanych z kosztami dojazdu i utrzymania w ciągu pięciu lat studiów. Dodatkowo wdrożenie systemu rozliczania punktów ECTS (ang. European Credit Transfer System) za dane przedmioty, daje możliwość przepisania odpowiednich kursów już zrealizowanych na innej uczelni. Co więcej, wprowadzenie „standardów kształcenia” dla wszystkich kierunków studiów przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego daje gwarancję, iż dany przedmiot odpowiada (w założeniach) temu samemu poziomowi na dwóch różnych uczelniach. Takie rozwiązanie jest niezwykle sprawiedliwe i ułatwiające podjęcie decyzji Dziekanowi o zaliczeniu (przepisaniu) przedmiotów zrealizowanych na innych uczelniach przy przenosinach danego studenta w trakcie trwania roku akademickiego. Niemniej system ten ma również kilka wad. Poczynając od przypisania wagi danym przedmiotom (punkty ECTS), a skończywszy na wiarygodności realizacji zadanego materiału określonego przez standardy. Przypisanie punktów ECTS często koreluje z liczbą godzin danych zajęć, niemniej, często nie uwzględnia się trudności danego przedmiotu. Wśród wielu idei stanowiących implikacje założeń i wymagań Procesu Bolońskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, na posterze zostaną przedstawione wybrane aspekty z punktu widzenia studenta oraz w kontekście ideału uniwersytetu a potrzeb społecznych. Przedstawione przykłady obrazować będą problematykę w efektach Procesu Bolońskiego wprowadzonego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie z punktu założeń które są słuszne, jednakże w praktyce często trudne w realizacji w praktyce akademickiej. Mój ideal uniwersytetu – analiza obecnego stanu nauczania uniwersyteckiego wraz z propozycjami udoskonaleń oraz porównanie z systemem niemieckim Agnieszka Anna Komorowska ESB Business School&Uniwersytet Jagielloński Celem artykułu jest określenie ideału uniwersytetu na podstawie analizy istniejącego systemu edukacji, doświadczeń i przemyśleń autora, przeczytanych prac oraz porównaniu z sytuacją w Niemczech. Pierwszy rozdział zajmuje się definicją ideału jako wzorca, do którego się dąży, lecz który jest rzadko spotykany w świecie rzeczywistym. Drugi rozdział skupia się na renomie uniwersytetu oraz jej znaczeniu zarówno dla studentów, jak i pracodawców. Porównany został system edukacji w Niemczech i w Polsce pod względem formalnym, czyli kwestia istnienia oraz sposób funkcjonowania szkół zawodowych i techników oraz tzw. Ausbildung – niemieckiej formy edukacji wyższej, łączącej w sobie zarówno wykształcenie teoretyczne, jak i praktyczne. Poruszona zostaje także kwestia znaczenia dyplomu ukończenia studiów, które jest zdecydowanie większe w Niemczech niż w Polsce i zostaje podjęta próba znalezienia przyczyn takiej sytuacji. Rozważony jest m.in. wpływ opłat na jakość nauczania, czyli różnice między podejściem ilościowym i jakościowym. W trzecim rozdziale zaproponowano wprowadzenie metod dostosowanych do różnych typów nauki – wzrokowców, słuchowców i kinestetyków. Ważną kwestią szerzej omówioną jest przygotowywanie prezentacji multimedialnych na wysokim poziomie i udostępniania ich wydruków studentom. Tłem dla tego tematu są sposoby prowadzenia zajęć w Niemczech oraz w Polsce. Ostatnim punktem tego rozdziału jest forma prowadzenia zajęć, a przede wszystkim propozycja wprowadzenia większej różnorodności wśród nich oraz rozwój umiejętności miękkich wśród wykładowców. Na końcu pracy zostały podsumowane najważniejsze wnioski płynące z dokonanej analizy i sformułowany został warunek, który musiałby być zrealizowany w celu przybliżenia polskich uniwersytetów do ideału, który został zdefiniowany w tej pracy. Studencka lekcja w szkole jako źródło kompetencji kluczowych okiem nauczyciela akademickiego i studenta Małgorzata Krzeczkowska\textsuperscript{1,2}, Wojciech Piekoszewski\textsuperscript{3,4}, Kamil Jurowski\textsuperscript{3}, Anna Jurowska\textsuperscript{5} \textsuperscript{1}Zakład Dydaktyki Chemii, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{2}VI Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Krakowie \textsuperscript{3}Zespół Analiz Toksykologicznych i Farmaceutycznych, Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{4}Pracownia Wysokorozdzielczej Spektrometrii Masowej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie \textsuperscript{5}Zespół Chemii Koordynacyjnej, Zakład Chemii Nieorganicznej, Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie „Student, który nic nie otrzymał, nic nie da …” Społeczeństwo wiedzy, innowacyjność kształcenia… to hasła, z którymi współcześnie spotykamy się na co dzień. Hasła te pojawiły się w kontekście licznych przemian zachodzących w społeczeństwie, związanych ze zmianami warunków społecznych, ekonomicznych i naukowo-technicznych końca XX wieku. Ze słowem „kształcenie” pojawiają się skojarzenia: być wykształconym, kształcić się i uzyskać wykształcenie. Należy podkreślić, że to właśnie pracodawcy zwracają uwagę na fakt, że te trzy fonetycznie zbliżone stwierdzenia są bardzo odległe od siebie. To właśnie zagadnienie stanowi współczesne wyzwania dla Uniwersytetu Jagiellońskiego, a sprostanie im wpisuje się w koncept idealności uniwersytetu dla potrzeb społecznych. Z procesem kształcenia wiąże się jego jakość. Niezależnie od etapu edukacyjnego jakość kształcenia to m.in. staranność, różnorodność form (które są nieustannie poszukiwane), pomysłowość i odpowiednie stosowanie nowatorskich metod, które z definicji powinny odróżniać daną jednostkę kształcącą od drugiej. Czy cechy nauczyciela przedstawione w poniższym grafie – Rys. 1. są wystarczającymi cechami współczesnego pożądanego i niezbędnego nauczyciela świadomego faktu, że życie jest najlepszym egzekutorem jakości kształcenia; że absolwenci szkół ponadgimnazjalnych i wyższych muszą odpowiedzieć na zaistniałą potrzebę posiadania przez młodego człowieka nowego zasobu kompetencji? Rys 1. Cechy nauczyciela. Próba odpowiedzi na te pytania implikuje kolejne: Jak kształcić przyszłych nauczycieli? Jakimi podstawowymi kompetencjami powinien charakteryzować się nauczyciel XXI wieku? Edukacja XXI wieku preferuje nauczycieli wyposażonych nie tylko w rzetelną, szeroką wiedzę merytoryczną, ale i twórczych, pełnych inicjatyw optymistów, doskonałych dydaktyków, którzy z satysfakcją przyjmują rolę przewodników po świecie wiedzy, umiejętności i kompetencji. Sukces studiowania to wiedza, dyplom, ciekawa praca, kariera? Możliwość studiowania to maturalny sukces ucznia szkoły ponadgimnazjalnej? Maturalny sukces ucznia to kompetentny nauczyciel? Studenci Wydziału Chemii UJ zarówno na kierunku chemia, jak i ochrona środowiska, mają możliwość zdobycia uprawnień do nauczania chemii na poziomie gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym. W programie kursu pedagogicznego znajduje się praktyka w szkole, w trakcie której studenci prowadzą lekcje chemii na każdym z powyższych poziomów edukacji. Czy etap przygotowania do lekcji oraz jej przeprowadzenia ma coś wspólnego z nabywaniem kompetencji przez studenta? W grudniu 2014 roku przeprowadzono pilotażowe badania ankietowe wśród studentów – reprezentowanych przez dwie grupy respondentów: studenci I roku studiów II stopnia przed swoją pierwszą prowadzoną lekcją chemii w szkole studenci II roku studiów II stopnia po przeprowadzeniu lekcji chemii w szkole. W ankiecie pojawiły się dwa pytania: Jakie Pani / Pana umiejętności i kompetencje zostały / zostałyby rozwinięte w trakcie przygotowywania się do lekcji i jej prowadzenia? Czy te umiejętności / kompetencje mogą być przez Panią / Pana wykorzystane po zakończeniu studiów? Jeżeli tak, to gdzie i w jaki sposób? Czy rozwinięte umiejętności na tym etapie mogą stanowić dodatkowe atuty studenta w oczach przyszłego pracodawcy? Dokonano analizy porównawczej uzyskanych odpowiedzi w ankietach z najbardziej pożądanymi przez pracodawcę kompetencjami i umiejętnościami. Wyniki badań pozwoliły określić wiele elementów wspólnych zarówno w obrębie np. umiejętności osobistych (zaangażowanie, odpowiedzialność), interpersonalnych (umiejętność pracy w zespole), jak i wiedzy zawodowej (umiejętność organizacji pracy i efektywnego zarządzania czasem). To, co obecnie ważne w kształceniu młodego pokolenia – umiejętności ponadprzedmiotowe (umiejętność pracy w grupie, umiejętność poszukiwania i selekcji informacji) – okazuje się, że mogą być rozwijane również w trakcie tych działań studenta. Te i wiele innych ważnych przykładów z punktu widzenia idealności uniwersytetu, zostaną przedstawionych w ramach konferencji „Ideal uniwersytetu a potrzeby społeczne”. Doktoranci - motywacje, finanse, doktorat Filip Leśniewicz Uniwersytet Jagielloński, Instytut Socjologii Tym, co spowodowało moje zainteresowanie się doktorantami był przewijający się w debacie publicznej temat szkolnictwa wyższego i kryzysu uniwersytetu. Z jednej strony neoliberalna wizja uniwersytetu jako przedsiębiorstwa oraz nacisk położony przede wszystkim na badania stosowane, które będą miały 'zbyt na rynku'. Z drugiej strony krytyka Procesu Bolońskiego oraz ogólnohumanistyczna krytyka o upadku uniwersytetu i wolności badawczej, krytyka parametryzacji i ilościowej oceny badań w naukach humanistycznych. Tematem mojego wystąpienia będzie sytuacja doktorantów na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Bazą na której zamierzam oprzeć swe wystąpienie są badania, które przeprowadziłem na Wydziale Filozoficznym UJ oraz oparty na nich raport z badań. Głównymi tematami, które zamierzam poruszyć są wymienione w tytule motywacje, mocne i słabe strony studiów III stopnia według doktorantów oraz sposoby finansowanie i idące za tym konsekwencje w studiowaniu oraz realizowaniu pracy doktorskiej. Hipoteza główna moich badań brzmiała: Doktoranci kierują się autotelicznymi motywacjami tj. takimi w których nauka i studia są celem, bądź zarazem środkiem i celem, nie są zaś wyłącznie instrumentalnie używane jako środek do zdobycia innych dóbr czy kapitałów. Zrealizowałem 100 ankiet metodą CAPI oraz 5 wywiadów pogłębionych. W analizie wyników oparłem się o koncepcję kapitałów Pierra Bourdieu, teorię szans życiowych Ralpha Dahrendorfa oraz koncepcję konwersji kapitałów Marka Ziółkowskiego. Po pierwsze, zamierzam przedstawić wyniki dotyczącej głównej tezy moich badań, to jest motywacji jakimi kierowali się doktoranci przy wyborze studiów i podczas realizowania doktoratu. Przedstawię również cele jakie stawiają sobie przed sobą doktoranci a w których to doktorat mógłby być dodatkowym atutem bądź przeszkodą w realizowanych przez nich zamiarach. Po drugie, zamierzam przyjrzeć się mocnym i słabym stronom studiowania na studiach III na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Poruszone zostały tam wątki między innymi wsparcia materialnego dla doktorantów, statusu uczelni, jakości infrastruktury czy kadry akademickiej. Ważnym wątkiem jest też formalny i nieformalny status doktoranta na uczelni. To w jaki sposób jest traktowany przez resztę kadry akademickiej czy przez kadrę poszczególnych zakładów/katedr, to jakie obowiązki i przywileje przysługują doktorantowi jako z jednej strony studentowi a z drugiej początkującemu pracownikowi naukowemu. Po trzecie, przedstawię wątki dotyczące kwestii materialnych tj. sposobów finansowania i zaspokajania potrzeb materialnych przez doktorantów, podejmowanych przez nich prac zarobkowych w trakcie studiów oraz wpływu wyżej wymienionych czynników na realizowanie przez nich prac doktorskich. Ideal współczesnego uniwersytetu wobec oczekiwań studenta Anna Malodzińska Uniwersytet Jagielloński Ideę uniwersytetu można traktować jako archetyp dla bieżących instytucji szkolnictwa wyższego. Zostały usankcjonowane jej cechy poprzez akty prawne, Ustawa z dnia 27 lipca 2005 o szkolnictwie wyższym. Odwołuje się wszakże do autonomii, wolności akademickich, samorządności w deklaracjach, takich jak na przykład Światowa deklaracja UNESCO czy w komunikatach instytucji międzynarodowych. W artykule przedstawiony został ideal ówczesnego uniwersytetu w zestawieniu z sylwetką współczesnego studenta - jego aspiracjami, potrzebami. Opierając się na literaturze przedmiotu scharakteryzowano role uniwersytetu. Absolwent szuka pracy. Wiedza, postawy i umiejętności, które nabywają absolwenci nie są zadowalające i wystarczające dla pracodawców. Jak uniwersytet dzisiaj wychodzi naprzeciw potrzeb absolwenta? Podjęto próbę odpowiedzi na powyższe pytanie. Interdyscyplinarność jako zagadnienie kluczowe dla przyszłości studiów z zakresu zarządzania kulturą Róża Różańska Instytut Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego Zarządzanie kulturą stanowi przykład stosunkowo nowej dyscypliny, obecnej w światowej nauce od ostatnich dekad XX wieku, będąc próbą odpowiedzi na zmieniające się potrzeby sektora kultury. Specjaliści pokładają w nim wielkie nadzieje (Orzechowski, 2009), jednakże zazwyczaj menedżerowie kultury nadal nie są dopuszczani do przejmowania sterów teatrów, oper, czy filharmonii. Zarządzanie takimi instytucjami spoczywa w rękach artystów, zwykle niemających wykształcenia menedżerskiego. Prof. Matthias Theodor Vogt w roku 2012, podczas cyklu wykładów na UJ, zatytułowanych Patters of European Identity porównał zarządzanie kulturą do średniowiecznego modelu nauki akademickiej zwanego Septem Artes Liberales. Współczesne tendencje kształcenia interdyscyplinarnego, a więc uniwersalnego, sprawiają iż historyczna koncepcja sztuk wyzwolonych może zostać uznana za model ideału w rozumieniu tego pojęcia zaproponowanym przez Russella Ackoffa (1968, s. 121). Idealny wzorzec uniwersytetu wg Ackoffa winien być zakorzeniony w kulturze (tamże), co oznacza dla menedżerów kultury gruntowną jej znajomość. Warto więc zadać pytanie, czy studia z zakresu zarządzania kulturą powinny być prowadzone na poziomie podstawowym, czy też raczej uzupełniającym, zaś to w ramach licencjatu student zdobywałby specjalistyczną wiedzę o historii lub sztuce: teatrze, literaturze, muzyce, itd. na innym kierunku studiów. Jeśli bowiem kształcenie menedżerów kultury ma być kompleksowe i właściwe, czy można zarządzać kulturą, nie będąc specjalistą w żadnej z jej dziedzin? Pojawia się także kolejne pytanie: czy menedżera kultury można nazwać menedżerem, skoro jego program studiów zawiera zaledwie okrojone informacje z zakresu ekonomii, a zwykle brakuje również statystyki, istotnego narzędzia dla wielu dyscyplin humanistycznych, m.in.: dla historii. Wątek ten stanowi jednocześnie łącznik z dyskursem przynależności zarządzania do nauk ekonomicznych (Sudoł, 2007; Barańska 2013) oraz rozważania o kanonie sztuk i nauk (Huppe, 2011). Trzecim poruszanym problemem będzie kwestia interdyscyplinarności nauki na przykładzie muzykologii oraz zarządzania kulturą. Obie dyscypliny ukształtowały się z końcem XIX stulecia, w obu przez pierwsze półwiecze dominował paradygmat funkcjonalistyczny, wreszcie – w obu lata 80. XX w. przyniosły zwrot w kierunku subiektywnych światopoglądów (Bergeron, Bohlman 1992). Spojrzenie na badane zagadnienia z perspektywy dyscypliny łączącej historię i teorię muzyki, stanowiącej kontynuację dyscypliny wliczanej do Siedmiu Sztuk Wyzwolonych, pozwoli na pogłębianie wniosków odnośnie do wyzwań stawianych zarządzaniu kulturą przez płynną nowoczesność (Bauman, 2006). Bibliografia: Ackoff, R. L. (1968). Toward an idealized university. 4 (15), 121-131. Online: <http://www.jstor.org/discover/10.2307/2628739?sid=21105246550131&uid=3739256&uid=4&uid=2> Data dostępu: 11 grudnia 2014. Barańska K. (2013). O relacjach humanistyki i zarządzania: mezalian to czy szczęśliwy związek?. Problemy Zarządzania, 11 (4/44), 33-44. Online: <http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171257125> Dat dostępu: 05 stycznia 2015. Bauman, Z. (2008). Płynna nowoczesność. Kraków: Wydawnictwo Literackie. Bergeron, K., Bohlman, P. V. (red.). (1992). Disciplining music: musicology and its canons. Chicago: University of Chicago Press. Górski, P. (2009). Zarządzanie w perspektywie humanistycznej. Organizacja i Kierowanie, 4 (2009), 107-121. Hoppe, B. (2011). The Latin Artes and the origin of modern Arts. W: Burgete, M., Lam, L. (red.), Arts. A Sceince Matter. (s. 35-68) Singapur: World Scientific Publishing. Orzechowski, E. (2009). Dziś nawet żebrak musi być sprawnym menedżerem. O zarządzaniu kulturą i szkolnictwem wyższym, Kraków: Attyka. Podlecki, J., Waltoś S. (2005). Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków: Wydawnictwo Karpaty. Sudoł, S. (2007). Miejsce nauk o zarządzaniu w klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych. Organizacja i Kierowanie. 3 (2007), 7-17. O pękaniu granicy Mistrz-Uczeń. Creative writing na uniwersytecie – dwa modele kształcenia twórczego i kilka intuicji Hanna Sieja-Skrzypulec Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki Od 1994 roku, kiedy powstała w Polsce, jak ją wtedy nazywano, pierwsza Szkoła Pisarzy, czyli podyplomowe Studium Literacko-Artystyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, studenci regularnie wypełniali ankiety na temat odbywających się w ramach studiów zajęć, oceniając ich przydatność, a także wypowiadając się na temat wykładających tam pisarzy. Mieli i wciąż mają oni bezpośredni wpływ na to kto ich nauczał. Jest to bogate źródło wiedzy na temat kształtujących się w obrębie tego wyjątkowego kierunku relacji między wykładowcami a adeptami pisarstwa. Ze studenckich wypowiedzi dowiadujemy się np. dlaczego woleli zajęcia z Wisławą Szymborską niż z Czesławem Miłoszem oraz tego, że wybitność literackiego kunstu nie zawsze idzie w parze z „charyzmatą” dydaktyczną (o czym świadczą m.in. zróżnicowane opinie na temat zajęć prowadzonych przez Macieja Słomczyńskiego, czy Adama Zagajewskiego). Coraz liczniejsze, choć wciąż rzadko obecne na uniwersytetach, studia twórczego pisania powstają jako kursy których głównym celem, jak i swoistą metodą dydaktyczną jest budowanie relacji Mistrz-Uczeń. Naturalne i typowe dla kierunków artystycznych kształcenie u boku uznanego praktyka jest niezwykle często akcentowane. Uderzająca jest nawet tendencja w nazywaniu: warszawskie Collegium Civitas prowadzi Szkołę Mistrzów Pióra (studia podyplomowe), a Uniwersytet Warszawski również podyplomowy kierunek Szkołę mistrzów. Studia technik pisarskich i prezentacji tekstu literackiego. Jak rozumiem owo „mistrzostwo” odnosi się tyleż do przyszłych studentów, co wykładowców. Mojemu wystąpieniu będą przyświecać dwa zasadnicze cele. Po pierwsze pragnę prześledzić rolę wykładowcy-Mistrza na zajęciach z zakresu kształtowania umiejętności twórczych (w tym wypadku pisarskich), po drugie, co jest naturalną konsekwencją tych rozważań, przedstawić dwa modele kształcenia twórczego mające miejsce podczas warsztatów creative writing. Jakie są ich zalety i ryzyko, które za sobą niosą? Czy odpowiadają one potrzebom adeptów pisarstwa i wyzwaniom jakie przed nimi stają? Do moich dwóch równoległych celów przez pozornie krętą drogę poprowadzi mnie intuicja. Skoro omawiam/opisuję kształcenie literackie, pierwsza będzie miała charakter językowy – przedstawię pokróćce obraz mistrza, jaki rysuje nam się właśnie w języku. Druga, przeprowadzi mnie przez średniowieczną historię wychowania cechowego i „wyzwalania” czeladnika. Zaś kolejna przez kilka filozoficznych i antropologicznych tropów rozumienia roli mistrza. Wszystko po to, by dotrzeć do miejsca, gdzie „pęka granica”, gdzie nie tylko naucza się tego, co twórcze, ale także gdzie sam proces wychowawczy twórczym się staje – gdzie rodzi się wspólnota. Kształcenie uniwersyteckie a potrzeby rynku pracy Diana Turek Uniwersytet Jagielloński, Instytut Socjologii Jak pokazują liczne analizy rynku pracy, pracodawcy skarżą się na problemy związane ze znalezieniem odpowiednich pracowników na oferowane stanowiska. Wyniki badania Bilans Kapitału Ludzkiego wskazują, iż problem ten dotyka niemal 3/4 pracodawców. Pomimo wysokiej stopy bezrobocia wśród osób młodych pracodawcy wciąż mają problemy z rekrutacją osób o odpowiedniej wiedzy i umiejętnościach na wolne miejsca pracy. Jakie oczekiwania kompetencyjne mają pracodawcy wobec absolwentów szkół wyższych? Z jakimi umiejętnościami osoby młode wchodzą na rynek pracy? Celem mojego wystąpienia będzie, z jednej strony, próba odpowiedzi na pytanie, jakie kompetencje – w świetle dostępnych badań – liczą się obecnie na rynku pracy. Jakimi umiejętnościami mogą pochwalić się absolwenci szkół wyższych, a jakie luki kompetencyjne utrudniają im znalezienie pracy. Z drugiej zaś strony pragnę przywołać wciąż żywy problem kształcenia dla potrzeb rynku pracy. Czy uczelnie wyższe powinny w większym stopniu kierować się rynkiem pracy podczas tworzenia planów kształcenia uniwersyteckiego? Jak można pogodzić kształcenie akademickie z potrzebami rynku pracy? Czy kierunki humanistyczne, takie jak filozofia, nie mają racji bytu we współczesnej gospodarce? W ramach wystąpienia będę chciała przedstawić możliwy kierunek rozwoju uniwersytetu uwzględniający potrzeby pracodawców. Kontekstem do opisanych rozważań będą tzw. „kompetencje przyszłości” (future skills). Przewiduje się, że w ciągu najbliższych kilkunastu lat niezbędne na rynku pracy będą m.in. takie kompetencje jak: myślenie analityczne, zdolność do pracy w środowisku międzynarodowym, czy też umiejętność wyszukiwania i filtrowania informacji. Jak prezentuje się współczesny uniwersytet w świetle kompetencji przyszłości? Podczas wystąpienia przedstawiony zostanie ponadto problem niedopasowania kompetencyjnego wśród absolwentów szkół wyższych, polegający na nie spełnianiu przez nich oczekiwań kompetencyjnych stawianych przez pracodawców. Jest to problem silnie związany z działalnością uniwersytetu. W jaki sposób można przeciwdziałać temu problemowi? Jak zaplanować kształcenie uniwersyteckie, aby lepiej dopasować popyt i podaż na rynku pracy? Niniejsza prezentacja posłuży odpowiedzi m.in. na te pytania. Ideal uniwersytetu w dobie renesansu - wpływ humanizmu oraz spuścizny filozoficznej antyku. Michał Włodarczyk Uniwersytet Jagielloński w Krakowie W swojej pracy postanowiłem przyjrzeć się bliżej sposobowi nauczania w epoce odrodzenia oraz rozważyć czy ten model edukacji byłby dobry w obecnych czasach. Tekst rozpocząłem od przypomnienia ogólnych cech renesansu, głównych przedstawicieli oraz nurtów światopoglądowych. Zwróciłem uwagę szczególnie na fakt, że możliwość studiowania na uniwersytetach mieli jedynie najbogatsi, a nawet oni musieli często ubiegać się o finansowanie możnowładców, książąt czy nawet królów. Najważniejsza była wszechstronność, znajomość zarówno języków jak i nauk przyrodniczych, humanistycznych oraz matematyki. W wolnych chwilach rozwijano się artystycznie. Rozwój w każdej niemalże dziedzinie odpowiednio stymulował mózg młodego człowieka co przekładało się na jego inną, pełniejszą percepcję świata. Skrytykowałem obecny system kształcenia, który gloryfikuje specjalizację z jednoczesnym wyśmianiem nauki wielotorowej. Wpaja się obecnie, że potrzeba specjalistów, fachowców w swojej dziedzinie. Jest to prawda lecz zapomina się dodać studentom, że nie ważne co będą robić w życiu w celach zarobkowych, wiedza ze wszystkich dziedzin przyda im się w życiu codziennym. Nauka historii rozświetli mroki przeszłości i człowiek zrozumie dlaczego świat jest obecnie taki a nie inny. Zaczyna pojawiać się połączenia między dotychczas zupełnie oddzielnymi rzeczami. Dzięki temu wszystko zostanie zapamiętane a wiedza nie uleci po krótkim czasie. Buntowanie przeciwko wszystkiemu co stare tylko dlatego, że uznamy stare jako coś z definicji złego i bezużytecznego jest bezmyślnie. Świadczy o braku odpowiedzialności i o niedouczeniu buntownika. Wskazałem, że w obecnych czasach duży wpływ na próby osmieszenia starych wzorców miała rewolucja informatyczna, która wprowadziła do naszego życia masę urządzeń elektronicznych, których starsza generacja nie potrafi obsługiwać a czasem nawet się ich boi. Następnie porównałem całą obecną wiedzę ludzkości jako posąd. Aby móc zajść dalej niż dotychczas należy wspiąć się na szczyt owego posągu i dopiero rozglądając się widać coś więcej niż dotychczas. Wspinaczka jest nauką, zaś dotarcie na szczyt jest momentem kiedy poznajemy całą wiedzę. Wtedy możliwe są innowacje, prawdziwe rewolucje zarówno technologiczne jak i kulturowe. Przykładem jest Leonardo da Vinci, który jako nieślubne dziecko nie mógł zostać przyjęty na uniwersytet i kształcił się sam. Dzięki pracowitości oraz ponadprzeciętnej inteligencji wpadł na wiele genialnych pomysłów. Głównie dzięki temu, że interesował się wszystkimi dziedzinami nauki: od anatomii przez maszyny wojenne na sztuce kończąc. Antyczny ideal akademii Oleksii Yaroshkevych Uniwersytet Jagielloński, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Instytut Ekonomii i Zarządzania Studiując teorie Platona i badając temat historii Akademii, można z całą pewnością stwierdzić, że wpływ Platona na rozwój filozofii i na światopogląd współczesnych mu ludzj był ogromny. Utworzona przez niego unikatowa instytucja naukowa ukształtowała poglądy i wydała na świat wielu znakomitych filozofów, polityków i znanych osobistości. Z rozwojem antycznej kultury duchowej stopniowo powstaje ideał człowieka, który zakłada harmonię, połączenie jego fizycznego i duchowego piękna. W śląd za tym ideałem następuje unikatowy jak na nowe czasy system nauki i edukacji. Akademia Platona była jedyną w swoim rodzaju szkołą w starożytności nie mająca odpowiedników we współczesnych wzorach szkolnictwa. Jednocześnie należy podkreślić, że wpływ doświadczenia i szkoły Platona jest niewątpliwie obecny w systemach szkolnictwa we współczesnych świecie. Za ideał antycznego uniwersytetu można uznać miejsce, gdzie nauczyciele z uczniami współtworzą i podtrzymują wspólny obraz życia i tradycji. Celem pedagogicznej działalności Platona było kształtowanie harmonijnie rozwiniętego człowieka - poprzez codzienne wysiłki i filozoficzny sposób życia. Nauczanie jest prowadzone metodą dialektyczną w celu samodzielnego dochodzenia do wnioskowania przez studentów a nie narzucania z góry sformułowanej tezy, w ten sposób każdy uczeń ma możliwość wyrażenia własnych poglądów. Przedmiotem studiów byłyby zarówno nauki humanistyczne jaki ścisłe, ekonomia, muzyka, polityka, retoryka, etyka, logika, geografia. Głównym celem każdego studenta był by rozwój swoich poznawczych zdolności. Możemy poczynić wniosek, że Akademia platońska była ideałem uniwersytetu starożytności. Współczesne uniwersytety również stwarzają i podtrzymują tradycje, promują znaczenie wykształcenia i nauki, ale one nie mają już takiego wpływu na studiujących jaki miała Akademia. Kształcenie w Akademii nie odbywało się w jakiejś konkretnej wyspecjalizowanej dziedzinie nauki lecz zasadniczo było zorientowane na poszukiwanie prawdy absolutnej. W dzisiejszych czasach jest możliwość wyborania kierunku studiów, co jest pomocne i cenne, żeby w przyszłości stać się specjalistą w określonej dziedzinie. Współczesny system oświaty również łączy naukę przedmiotów ścisłych i humanistycznych. Moim zdaniem największym dziedzictwem akademii i jednocześnie tym co łączy ją ze współczesnymi uniwersytetami jest ten cel nadrzędny, który przyświeca edukacji i wszelkiej działalności pedagogicznej - kształtowanie i rozwój osobowości i potencjału człowieka. Dydaktyka szkół wyższych – uniwersytet w poszukiwaniu innowacji Ilona Zakowicz, Uniwersytet Wrocławski Justyna Sochacka, Stowarzyszenie ARA Współczesny uniwersytet jest płaszczyzną zróżnicowanych napięć, tych wewnętrznych jak i zewnętrznych. Usytuowany pomiędzy koniecznością podtrzymywania wieloletniej już tradycji oraz coraz powszechniejszym oczekiwaniem zmian, poszukuje nowego kierunku w niezwykle złożonej rzeczywistości XXI wieku. Jaki kurs powinien obrać uniwersytet, a wraz z nim także wykładowcy i studenci, aby móc sprostać wyzwaniom współczesnego, niezwykle skomplikowanego świata? Zdaniem autorek wystąpienia, z jednej strony kierunek zmian powinien być projektowany w taki sposób, aby zmiany jakie dokonują się w obszarze społecznym, kulturowym i gospodarczym były dla uniwersytetu wyłącznie wyzwaniem, dzięki któremu stale aktualizuje swój ideał, nie zaś barierą. Dodatkowo, aby aktywnie i twórczo mógł on (a wraz z nim wykładowcy i studenci) uczestniczyć w zmieniającej się rzeczywistości. Z drugiej zaś powinien być miejscem innowacji, twórczych poszukiwań, kreatywności i rozwoju. Spektrum przeobrażeń, jakim ulega współczesny uniwersytet, przez wzgląd na ogromną ich złożoność i różnorodność wydaje się być trudne do uchwycenia. Jak zauważa Zbyszko Melosik, do wspomnianych zmian zaliczyć należy miedzy innymi oczekiwania studentów wobec profesorów. O ile kiedyś pragnęli oni otrzymać wiedzę i prawdę o życiu lub nawet wszechświecie, dziś poszukują wiedzy szczegółowej i przydatnej w konkretnych okolicznościach zawodowych. Są w większym stopniu zorientowani na „kwalifikacje” i „umiejętności” niż na „wiedzę”, w większym stopniu na „praktykę” niż na „teorię” (Melosik, 2002). W związku z powyższym nauczyciele akademicy poszukują nowych rozwiązań, innowacji. Wśród owych innowacji w szeroko rozumianej dydaktyce, autorki dostrzegły potencjał działań ukierunkowanych na wprowadzanie nowych metod nauczania i uczenia się. Metod, które w dużej mierze odpowiadają na oczekiwania pracodawców, studentów – innymi słowy – na zmiany jakie dokonują się w przestrzeni społeczno-kulturowej. Chcąc przybliżyć ich specyfikę autorki skoncentrowały się w głównej mierze na wykorzystaniu potencjału grywalizacji w edukacji akademickiej. Na wskazaniu możliwych zastosowań gier, ich edukacyjnego potencjału, a także narzędzi jakie można wykorzystać dla osiągnięcia zakładanych celów edukacyjnych. Ideal uniwersytetu według filozofii epoki renesansu Yevgeniya Zheleznyakova Uniwersytet Jagielloński W XXI wieku stało się oczywistym, że edukacja jest głównym sposobem wpływu na mentalne wartości i priorytety ludzi z uwzględnieniem interesów długotrwałej i potocznej socjalnej praktyki. Aktualność pracy polega na tym, że współczesna rzeczywistość społeczna charakteryzuje się krachem systemu wartości (w szczególności moralnych) oraz brakiem dokładnie uporządkowanych normatywnych systemów. Cel naszego wystąpienia jest następujący: pragniemy poruszyć problem przygotowania fachowca nowego typu, który organicznie łączyłby w sobie osobowe i fachowe jakości, przejawiał zapotrzebowanie na nieprzerwany samorozwój. Szczególne miejsce w tym kontekście należy pytaniom, związanym z rozwojem duchowno-moralnej kultury przyszłego fachowca w okresie fachowego przygotowania w uniwersytecie. Ten warunek tworze potrzebę opracowania programów kształtowania kulturalno-moralnych wartości u studentów na podstawie filozofii renesansu. Działacze okresu renesansu wzbogacili program klasycznej edukacji. Jednym z najważniejszych wydarzeń renesansu jest stworzenie humanistycznych szkół, dyscypliny humanitarnej kompleksu studia humanitatis (oprócz retoryki, gramatyki oraz dialektyki, które i w epokę średnich wieków wykładano na artystycznym fakultecie). Pedagogzy-humanisi mieli na myśli kształtowanie społecznie pożytecznej jaźni. Zgodnie z filozofią Bruniego, człowiek jest istotą społeczną, która otwiera się do pełnej współpracy z ludźmi. Bruni twierdził, że socjalna harmonia dyktuje podporządkowywanie tożsamości interesom społeczeństwa, ale uniwersytet musi przygotowywać socjalnie zaadaptowanych ludzi, w uniwersytecie studenci muszą otrzymywać początki społecznego charakteru. Jedną z głównych cech pedagogicznej myśli epoki renesansu jest to, że myśliciele tego czasu widzieli ostateczny cel edukacji w zatwierdzeniu harmonijnie zrealizowanego człowieka. Na przykład, możemy dążeć do harmonijnie rozwiniętego człowieka znaleźć w traktatach Vergerio, który nalegał, aby nauczano dzieci szlachetnych sztuk i wolnych nauk, do których on odnosił, tak tradycyjne artes liberales (siedem wolnych sztuk), jak i cywilne nauki - historia i moralna filozofia. Celem edukacji według Vergerio, było nabycie możliwie wszechstronnej wiedzy, która miała pomagać w życiu. Vittorino da Feltre dodał do podstawy swojego programu edukacyjnego dyscypliny studia humanitatis, które polegały na wykładaniu znanego zestawu dyscyplin: gramatyka, retoryka, poezja, historia i moralna filozofia, włączając polityczną filozofię. Filozoficzne idee renesansu odznaczają się swoją świecką orientacją całego systemu edukacji, skierowanego na kształtowanie wszechstronnie rozwiniętego, moralnego, erudycyjnego i cywilnie aktywnego człowieka. Uważam, że filozoficzna opinia renesansu może być bardzo pożyteczna dla współczesnych uniwersytetów, dlatego że obecna teraz rzeczywistość orientuje społeczeństwo na poważne i głębokie przemyślanie roli i znaczenia człowieka, na uznanie ludzkiej osobowości w jakości najważniejszej społecznej wartości. Duchowe odrodzenie społeczeństwa bezpośrednio jest związane z humanizowaniem edukacji, treści którego polega na absolutnej wartości człowieka, priorytecie jego praw do wolnego rozwoju i pełnoprawnej realizacji zdolności i interesów. Realizacja humanistycznego paradygmatu wymaga od systemu wyższej fachowej edukacji innego podejścia do przygotowania fachowców. Rośnie rola kultury jako podstawy społecznego rozwoju, co zabezpiecza integrację współczesnych idei i koncepcji, rozpowszechnienie i odtworzenie ich na społecznych i osobowych poziomach. Właśnie uniwersytet na humanistycznej podstawie rozpatruje się jako fenomen kultury, co doprowadza rozwój systemu wartościowych stosunków jaźni do świata i do siebie w tym świecie. Strategiczne zarządzanie organizacją wymaga określenia jej celu. Jak zauważa między innymi Russell L. Ackoff, można to zrobić przez zaprojektowanie jej ideału (wyidealizowanego wzorca, wzorcowego modelu), który określa kierunek zmian w organizacji i kryteria oceny jej funkcjonowania. Też zarządzanie uniwersytetem kieruje się domyślnie lub wprost założonym ideałem. Celem konferencji jest wymiana doświadczeń i poglądów między studentami, naukowcami, nauczycielami i ekspertami na temat roli i optymalnej organizacji uniwersytetu w systemach społeczno-gospodarczych XXI wieku. Zamiast narzekać, pragniemy rozważyć pomysły dotyczące tego, jaki ideał uniwersytetu wyznaczają potrzeby społeczne. Ze wstępu	da9188b6-e100-4cf9-b2ca-9af0497e7a73	finepdfs	1.458984	CC-MAIN-2024-26	https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/33aed2d7-88ff-4371-90a6-6c2c561c14e6/content	2024-06-16T02:36:22+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198861640.68/warc/CC-MAIN-20240616012706-20240616042706-00814.warc.gz	441,920,499	0.931975	0.999591	0.999591	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", ...	pol_Latn	{}	true	[ 102, 275, 1074, 3806, 7503, 10956, 13901, 15785, 17540, 17854, 19725, 21693, 23817, 25763, 28006, 29977, 32012, 33944, 35785, 37790, 39514, 41431, 43137, 44602, 47236, 49291, 51359, 53406, 55896, 58423, 60483, 62391, 64710, 66966, 68594, 70976, ...	2	0
\| Wyszczególnienie \| kwota należności ogółem (kol.3+8) \| podmioty sektora finansów publicznych (kol.4+5+6+7) \| grupa I \| grupa II \| grupa III \| grupa IV \| pozostałe podmioty \| \|------------------\|---------------------------------\|-------------------------------------------------\|--------\|---------\|----------\|---------\|-------------------\| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| B1 należność główna z tytułu udzielonych gwarancji \| \| \| \| \| \| \| \| \| B2 odsetki ustanowione od należności głównej z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń \| \| \| \| \| \| \| \| \| B3 wartość dłużników, których otrzymano sprowadzaniecza za dłużników z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji (wzrost) \| \| \| \| \| \| \| \| \| B4 wartość odsetek ustanowionych w celu sprawdzania od dłużników z tytułu poręczeń lub gwarancji (obniżki) \| \| \| \| \| \| \| \| 1) niepotrzebne skreślić. 2) Wypełnić gdy dotyczy Wyjaśnienia do sprawozdania Rb-N p.o. Główny Księgowy Sylwia Pieczarka Zastępca Dyrektora Powiatowego Dziedzictwa Pracy Edyta Krubasik 2018-10-08 Główny Księgowy / Skarbnik telefon / Osoba sprawująca nadzór merytoryczny rok m-c dzień 09313SZAB19314 Kierownik jednostki / Przewodniczący Zarządu Strona: 3 \| 1 \| 2 \| 3 \| \|---\|---\|---\| \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 7 \| 8 \| 9 \|	<urn:uuid:62a71ac6-bda5-48b3-b7b9-83e7993eafd9>	finepdfs	1.333984	CC-MAIN-2024-10	http://bip.pup-kkozle.pl/download/106.pdf	2024-03-01T21:14:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947475701.61/warc/CC-MAIN-20240301193300-20240301223300-00145.warc.gz	5,384,987	0.99977	0.99987	0.99987	[ "unknown", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1515, 1827, 1884 ]	1	0
BIULETYN INFORMACYJNY nr 123 / 13 czerwca 2019 Szanowni Państwo, Koleżanki i Koledzy Dziękuję za zaufanie, jakim mnie Państwo obdarzyli, wybierając na Rektora Politechniki Gdańskiej. To dla mnie wielkie zobowiązanie i motywacja do ciężkiej pracy na rzecz rozwoju naszej Uczelni. Z ogromną odpowiedzialnością będę kontynuował dzieło poprzednika śp. prof. Jacka Namieśnika, który zaszczepił w nas ideę uniwersytetu badawczego i dołożę wszelkich starań, aby Politechnika Gdańska status takiej uczelni uzyskała. Postaram się w tym celu wykorzystać moje osobiste doświadczenia zdobyte w trakcie studiów doktoranckich i pracy za granicą. W najbliższym czasie wysiłki skupimy na tym, aby jak najlepiej przygotować Uczelnię do ewaluacji. By to osiągnąć konieczne jest zaangażowanie wszystkich pracowników. Jestem otwarty na współpracę z Państwem, bo to pracownicy są największym skarbem Politechniki Gdańskiej. Każdy jest potrzebny i może znaleźć na naszej Uczelni swoje miejsce. Każdy powinien mieć możliwość rozwoju i osiągnięcia satysfakcji z pracy. Tylko to jest gwarancją trwałego i harmonijnego rozwoju Politechniki Gdańskiej. Zapraszam do kontaktu drogą mailową na adres: email@example.com. Będę też kontynuował tę formę kontaktu z Państwem, jaką jest Biuletyn PG. prof. dr hab. inż. Krzysztof Wilde, prof. zw. PG Rektor Politechniki Gdańskiej Z życia uczelni Siódma w kraju, czwarta wśród uczelni technicznych. Sukces PG w Rankingu Szkół Wyższych Perspektywy 2019! Dwudziesta edycja najbardziej prestiżowego rankingu akademickiego w Polsce przyniosła Politechnice Gdańskiej najwyższą pozycję w historii tego zestawienia. PG znalazła się na siódmym miejscu, awansując o dwie pozycje od 2018 r., i podobnie jak w zeszłym roku zajęła czwarte miejsce wśród uczelni technicznych! – Od dwóch lat jesteśmy w pierwszej dziesiątce rankingu, a więc w jego ścisłej czołówce. Osiągnięcie awansu na tym najwyższym poziomie jest niezwykle trudne, dlatego tym bardziej dziękuję wszystkim członkom społeczności akademickiej zaangażowanym w ciągłe podnoszenie jakości na Politechnice Gdańskiej, bez których ten sukces nie byłby możliwy – mówi prof. Krzysztof Wilde, rektor PG. Ranking Szkół Wyższych Perspektywy 2019 powstał na podstawie siedmiu kryteriów: prestiżu, innowacyjności, potencjału naukowego, efektywności naukowej, warunków kształcenia, umiędzynarodowienia studiów oraz pozycji absolwentów na rynku pracy. Uwzględniono w nim wszystkie polskie uczelnie wyższe, zarówno publiczne, jak i niepubliczne (poza uczelniami artystycznymi), posiadające uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora i kształcące co najmniej 200 studentów studiów stacjonarnych. Oficjalne wyniki rankingu ogłoszone zostały 12 czerwca w Centralnej Bibliotece Rolniczej w Warszawie. W gali uczestniczył prof. Krzysztof Wilde, rektor Politechniki Gdańskiej. Szczegóły dotyczące zestawienia dostępne są na stronie internetowej Fundacji Edukacyjnej „Perspektywy" https://www.perspektywy.pl/. Informacje dotyczące rekrutacji na studia na Politechnice Gdańskiej można znaleźć na stronie internetowej www.pg.edu.pl w Aktualnościach. Muzyka letniej nocy – koncert plenerowy przed Gmachem Głównym PG W sobotę 15.06.2019 r. w godz. 21.00–22.30 na dziedzińcu przed Gmachem Głównym odbędzie się drugi otwarty koncert plenerowy. Koncert organizowany jest w ramach Politechniki Otwartej. Wstęp wolny. W pierwszej części koncertu zagra Santander Orchestra, która pod batutą Sebastiana Perłowskiego wykona kompozycje Wojciecha Kilara, Astora Piazzolli, Hansa Zimmera oraz przygotowane specjalnie na tę okazję przez Adama Sztabę aranżacje utworów muzyki rozrywkowej, m.in. zespołu Queen. W drugiej części koncertu zabrzmi latynoamerykańska klasyka – „Misa Criolla" Ariela Ramireza w wykonaniu Akademickiego Chóru Politechniki Gdańskiej i zespołu Del Ande pod dyrekcją Mariusza Mroza. Kalendarium Muzyka Letniej Nocy 2019.06.15 (sob.), godz. 21.00 Dziedziniec przed Gmachem Głównym Drugi koncert plenerowy na Politechnice Gdańskiej „Muzyka Letniej Nocy" III Debata podatkowa – problemy bezpieczeństwa podatkowego 2019.06.18 (wt.), godz. 17.00 Otwarte trzecie spotkanie z cyklu „Debat podatkowych" na WZiE PG nt. praktycznych aspektów związanych z problemami bezpieczeństwa podatkowego przedsiębiorców. Dni informacyjne – Fundusze norweskie i EOG 2019-06-19 11:00 – 16:00 Hotel Marriott w Warszawie (Al. Jerozolimskie 65/79) Celem spotkania jest przekazanie uczestnikom informacji dotyczących najbliższych konkursów organizowanych przez NCBiR i finansowanych w ramach funduszy norweskich i EOG. Organizator – NCBiR. Szkoła letnia na WCh 2019.06.24 (pon.) – 2019.06.28 (pt.) Celem szkoły jest poszerzenie wiedzy teoretycznej i praktycznej w obszarze fizykochemii powierzchni oraz zjawisk międzyfazowych. Posiedzenie Senatu PG 2019.06.26 (śr.), godz. 11.15 Letnia szkoła modernizmu na WA 2019.07.03 (śr.) – 2019.07.12 (pt.) Program szkoły ma na celu zapoznanie uczestników z problematyką badań, konserwacji i ochrony oraz popularyzacji architektury modernizmu. Uroczyste posiedzenie Senatu PG 2019.07.03 (śr.), godz. 11.15 Nadanie tytułu i godności doktora honoris causa PG prof. Janowi Awrejcewiczowi – uroczyste posiedzenie Senatu PG Szkoła letnia na WETI – algorytmy i struktury danych 2019.07.06 (sob.) – 2019.07.12 (pt.) https://eti.pg.edu.pl Katedra Algorytmów i Modelowania Systemów WETI PG organizuje 3. edycję Międzynarodowej Szkoły Letniej na temat algorytmów i struktur danych dla problemów optymalizacji dyskretnej. Posiedzenie Senatu PG 2019.07.10 (śr.), godz. 11.15 e-Technologie w Kształceniu Inżynierów 2019.09.19 (czw.) – 2019.09.20 (pt.) VI edycja Konferencji eTEE https://pg.edu.pl/etee2019/ Politechnika Gdańska i Akademia Górniczo-Hutnicza organizują VI Krajową Konferencję „e-Technologie w Kształceniu Inżynierów". Celem konferencji jest popularyzacja najnowszych technologii w edukacji inżynierskiej. 1 2 Koncert poprowadzi Agnieszka Oszczyk. Mecenasem koncertu jest Santander Bank Polska. Patroni medialni: TVP Gdańsk, Radio Gdańsk, Dziennik Bałtycki, płyń Pod Prąd. Bliższe informacje na stronie https://pg.edu.pl/otwarta w Aktualnościach. Politechnika Gdańska i Sopot podpisały umowę na Standardy Dostępności Sopot jest piątym miastem w Polsce (po Gdyni, Starogardzie Gdańskim, Koninie i Poznaniu), które przy projektowaniu przestrzeni publicznej będzie stosować opracowane na Politechnice Gdańskiej Standardy Dostępności, czyli reguły, według których kształtuje się przestrzeń przyjazną dla wszystkich użytkowników, również osób z niepełnosprawnościami. Umowę w tej sprawie dn. 7.06.2019 r. podpisali: prof. Piotr Dominiak, prorektor ds. internacjonalizacji i innowacji z ramienia Politechniki Gdańskiej, a z ramienia Sopotu wiceprezydent Joanna Cichocka-Gula. W podpisaniu umowy uczestniczyli też mgr inż. Damian Kuźniewski, dyrektor Centrum Transferu Wiedzy i Technologii PG oraz mgr Piotr Kaliszczuk, broker innowacji w Centrum Transferu Wiedzy i Technologii PG. Opracowane na Politechnice Gdańskiej przez dr. hab. inż. Marka Wysockiego, prof. nadzw. PG z Wydziału Architektury, Standardy Dostępności określają wytyczne do projektowania i zagospodarowania przestrzeni publicznych w celu wdrożenia rozwiązań przyjaznych wszystkim użytkownikom przestrzeni o zróżnicowanych ograniczeniach w mobilności i percepcji, w tym osobom z niepełnosprawnością oraz osobom starszym. Ogłoszenie rekrutacji standardowej do Szkoły Doktorskiej na Politechnice Gdańskiej Dn. 10.06.2019 r. została ogłoszona rekrutacja standardowa na rok akademicki 2019/2020 do Szkoły Doktorskiej na Politechnice Gdańskiej (ZR 20/2019). Więcej informacji w języku polskim i angielskim na stronie Szkoły Doktorskiej https://pg.edu.pl/ szkola-doktorska. Prorektorzy uczelni technicznych z kraju na PG Politechnika Gdańska i Uniwersytet Morski w Gdyni zorganizowały w dn. 6–8.06.2019 r. w Trójmieście V Konferencję Prorektorów Publicznych Wyższych Szkół Technicznych. W konferencji uczestniczyło trzynastu prorektorów z całej Polski, którzy podczas obrad omówili m.in. kwestie związane ze zmianami organizacyjnymi wynikającymi z konieczności dostosowania uczelni do przepisów związanych z wejściem w życie nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Ustawy 2.0), przyjęte rozwiązania statutowe, a także kierunki rozwoju uczelni, w tym dotyczące informatyzacji. Organizatorami Konferencji byli prof. Janusz T. Cieśliński, prorektor ds. organizacji PG, który jest wiceprzewodniczącym kolegium prorektorów, oraz prof. Ireneusz Czarnowski, prorektor ds. nauki Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. Pełna informacja na stronie https://pg.edu.pl/ w Aktualnościach. Akademicka msza święta w intencji śp. prof. Jacka Namieśnika W niedzielę, 16.06.2019 r. o godz. 19.30 w kościele pw. Świętej Katarzyny na ul. Profesorskiej 3 w Gdańsku odprawiona zostanie akademicka msza święta w intencji śp. prof. Jacka Namieśnika, rektora Politechniki Gdańskiej w latach 2016–2019, oraz jego najbliższych, przyjaciół i współpracowników. – W imieniu klasztoru gdańskich dominikanów, który w czasie obecnych problemów konstrukcyjnych z Bazyliką pw. Świętego Mikołaja otrzymał od Politechniki Gdańskiej profesjonalne wsparcie i pomoc, a także razem z Dominikańskim Duszpasterstwem Akademickim „Górka", które dzięki życzliwości śp. prof. Jacka Namieśnika mogło rozpocząć współpracę z uczelnią, serdecznie zachęcamy do wspólnej modlitwy za zmarłego rektora – zaprasza o. Michał Osek, przeor klasztoru. Nauka Ponad 4,3 mln zł dla naukowców z PG w konkursach OPUS, SONATA i PRELUDIUM Narodowe Centrum Nauki rozstrzygnęło kolejne edycje konkursów na projekty badawcze w zakresie badań podstawowych – OPUS 16 (dla wszystkich naukowców niezależnie od stażu i stopnia naukowego), PRELUDIUM 16 i SONATA 14 (dla badaczy na początku kariery naukowej). Wśród laureatów konkursów znalazło się 11 projektów naukowów z Politechniki Gdańskiej, którzy otrzymają łącznie ponad 4,3 mln zł dofinansowania. Międzynarodowa Konferencja Naukowa w Sopocie 2019.09.19 (czw.) – 2019.09.20 (pt.) https://qualitygdansk.eu/indexpl.php Trzecia z cyklu Międzynarodowa Konferencja Naukowa organizowana przez Katedry Zarządzania z PG oraz UG, która odbędzie się w dn. 19–20.09.2019 r. w Sopocie. Jean Monnet Symposium – seminarium i warsztaty na WZiE 2019.06.24 (pon.) – 2019.06.25 (wt.) Bezpłatne seminaria i warsztaty z badań nad realną i nominalną konwergencją; analizy sieciowej i wykorzystania danych z badania budżetów gospodarstw – https://zie.pg.edu.pl/jeanmonnet_ chair/jean-monnet-symposium1. W programie OPUS 16 do finansowania zakwalifikowane zostały następujące projekty: * „Grafowe modelowanie procesów wyszukiwania", dr hab. inż. Dariusz Dereniowski z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki (kwota dofinansowania: 480 200 zł) * „Modelowanie odwrotne wspomagane metodami surogatowymi do szybkiego projektowania struktur mikrofalowych i antenowych", dr inż. Sławomir Kozieł z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki (905 600 zł) W ramach programu SONATA 14 dofinansowanie otrzymały projekty: * „Ocena aktywności immunogennej i immunoprotekcyjnej szczepionek DNA kodujących wieloantygenowe białka chimeryczne i fuzyjne Toxoplasmagondii ", dr inż. Bartłomiej Ferra z Wydziału Chemicznego (projekt w konsorcjum, dofinansowanie ogółem: 2 283 500 zł, a dofinansowanie dla PG: 1 527 500 zł) * „Wpływ dzielenia się wiedzą niejawną na innowacyjność przedsiębiorstw. Analiza sektorowa", dr Wioleta Kucharska z Wydziału Zarządzania i Ekonomii (462 564 zł) Projekty zakwalifikowane do finansowania w ramach programu PRELUDIUM 16: * „Komplementarne wykorzystanie GCxGC-MS i PTR-MS do monitorowania emisji lotnych związków organicznych podczas drukowania 3D w czasie rzeczywistym", mgr inż. Wojciech Wojnowski z Wydziału Chemicznego (kwota dofinansowania: 136 500 zł) * „Nowe rozwiązanie metodyczne do analizy w czasie rzeczywistym wtórnych produktów utleniania olejów jadalnych wykorzystywanych podczas smażenia żywności", mgr inż. Tomasz Majchrzak z Wydziału Chemicznego (139 510 zł) * „Polibromowane etery difenylowe - los w środowisku wewnętrznym oraz ocena narażenia człowieka", Monika Śmiełowska z Wydziału Chemicznego (207 200 zł) * „Wyznaczanie szlaku metabolicznego wybranych terpenów w owocach cytrusowych z wykorzystaniem techniki PTR-TOF-MS", mgr inż. Martyna Łubińska-Szczygeł z Wydziału Chemicznego (140 000 zł) * „Doświadczalne i numeryczne badania nośności granicznej zdegradowanych konstrukcji ze względu na wpływ korozji i zamkniętych pęknięć zmęczeniowych", mgr inż. Krzysztof Wołoszyk z Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa (143 000 zł) * „Wybór ścieżki kariery: modelowanie funkcji oczekiwanej użyteczności", mgr Jakub Golik z Wydziału Zarządzania i Ekonomii (116 286 zł) * „Badanie właściwości bezczujnikowego napędu elektrycznego z pięciofazowym silnikiem indukcyjnym zasilanym z falownika prądu",mgr inż. Filip Wilczyński z Wydziału Elektrotechniki i Automatyki (129 400 zł) W ramach konkursów OPUS 16, PRELUDIUM 16 I SONATA 14 złożono w sumie 3826 wniosków z różnych uczelni na kwotę ponad 2,4 mld zł, z czego do finansowania zakwalifikowanych zostało 777 projektów. Łączna wartość finansowania we wszystkich trzech konkursach wyniosła ponad 527,6 mln zł. Listy rankingowe są dostępne na stronie internetowej NCN https://ncn.gov.pl. Prof. Grzegorz Graff (WFTiMS) będzie realizował międzynarodowy projekt Projekt dr. hab. Grzegorza Graffa, prof nadzw. PG (WFTiMS), „Niezmienniki topologiczne: struktura przestrzeni i jej odwzorowań'' otrzymał finansowanie o wartości 561 120 PLN w ramach programu SHENG 1. SHENG jest konkursem realizowanym we współpracy Narodowego Centrum Nauki z National Natural Science Foundation of China (NSFC). W ramach projektu polski zespół współpracować będzie z grupą naukowców chińskich pod kierunkiem prof. Haibao Duan z Academy of Mathematics and Systems Science. Bliższe informacje na stronie https://pg.edu.pl/ w Aktualnościach. Nagroda w Konkursie TECHNICUS dla książki prof. D. Świsulskiego (WEiA) Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelna Organizacja Techniczna, organizator Konkursu TECHNICUS, nagrodziła Pucharem TECHNICUS 2019 książkę autorstwa prof. Dariusza Świsulskiego z Wydziału Elektrotechniki i Automatyki „Polska elektryka w medalierstwie i filatelistyce" w kategorii „najlepsza książka szerząca wiedzę techniczną". Wręczenie nagrody odbędzie się 14.06.2019 r. na Politechnice Krakowskiej podczas IV Światowego Zjazdu Inżynierów Polskich zwołanego wspólnie z XXVI Kongresem Techników Polskich w Krakowie. Jean Monnet Symposium – bezpłatne seminarium i warsztaty na WZiE W dn. 24–25.06.2019 r. na Wydziale Zarządzania Ekonomii odbędą się warsztaty i seminarium w ramach projektu Jean Monnet Chair: 1. Jean Monnet Seminar: najnowsze badania nad realną i nominalną konwergencją; 2. Jean Monnet Workshops: * Analizy sieciowe, prowadzący: Luca De Benedictis (University of Macerata), * Wykorzystanie danych z badania budżetów gospodarstw domowych do analizy konwergencji, prowadzący: Piotr Paradowski (Luxembourg Income Study, Politechnika Gdańska) Warsztaty oraz seminarium będą się odbywały w języku angielskim. Udział w wydarzeniach jest bezpłatny, wymagana jest wcześniejsza rejestracja; kontakt: jm_sympo- firstname.lastname@example.org. Program oraz dodatkowe informacje dostępne są na stronie https://zie.pg.edu.pl/ w Aktualnościach. VI Konferencja eTEE2019 W dn. 19–20.09.2019 r. na Politechnice Gdańskiej odbędzie się VI Konferencja e-Technologie w Kształceniu Inżynierów, której organizatorami są PG i AGH. Bliższe informacje znajdują się na stronie https://pg.edu.pl/etee2019: * tematyka konferencji; * formularz zgłoszeniowy – https://pg.edu.pl/etee2019/rejestracja-konferencja (istnieje możliwość zwolnienia z opłaty konferencyjnej dla pierwszych kilkudziesięciu pracowników PG, którzy zarejestrują się i wezmą udział w obu dniach obrad); * oferta bezpłatnych warsztatów https://pg.edu.pl/etee2019/warsztaty. Konkurs NCBR – obronność i bezpieczeństwo * przedmiot i cel dofinansowania: badania naukowe i prace rozwojowe na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa; * szczegółowe informacje dotyczące Konkursu Nr 10/2019 (w tym tematyka projektów dla Rundy 1 wskazana w załączniku nr 1 do Regulaminu) oraz dokumentacja –ncbr.gov.pl/dobr; * dokumenty należy składać w Dziale Projektów do 07.2019 r.; * termin naboru wniosków upływa do 22.07.2019 r.; * osoby do kontaktu: Beata Toma, Anita Wiśniewska, Dział Projektów. Konkurs MNiSW * przedmiot i cel dofinansowania: projekty na refundację kosztów przygotowania wniosku projektowego przez uczelnię lub instytut naukowy w ramach następujących programów: Horyzont 2020, Euratom oraz Fundusz Badawczy Węgla i Stali; * nabór wniosków międzynarodowych: tryb ciągły; * informacje o konkursie na stronie MNiSW https://www.gov.pl; * osoby do kontaktu: Aleksandra Dubiella-Jackowska, Małgorzata Romanowska, Dział Projektów. Obrona pracy doktorskiej na Wydziale Chemicznym Dn. 18.06.2019 o godz. 10.15 w Sali 112, budynek Chemia A Wydziału Chemicznego PG odbędzie się obrona pracy doktorskiej mgr inż. Agnieszki Mielcarek. Tytuł rozprawy: „Analiza oddziaływań w kryształach związków zawierających w strukturze pierścień pirydynowy". Promotor: dr hab. inż. Anna Dołęga, prof. PG. Obrona pracy doktorskiej na WETI Dn. 28.06.2019 r. o godz. 11.00 w sali Rady Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki PG (140 NE) odbędzie się obrona pracy doktorskiej mgr inż. Karoliny Marciniuk. Tytuł rozprawy: „Akustyczna analiza parametrów ruchu drogowego z wykorzystaniem informacji o hałasie oraz uczenia maszynowego". Promotor: prof .dr hab. inż. Bożena Kostek, prof. nadzw. PG, promotor pomocniczy dr inż. Józef Kotus(PG). Obrona pracy doktorskiej na Wydziale Oceanotechniki i Okrętownictwa Dn. 18.06.2019 r. o godz. 11.00 w sali Rady Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa PG (nr 119) odbędzie się obrona pracy doktorskiej mgr. inż. Wojciecha Szymczaka. Tytuł rozprawy: „Akustyczne zobrazowanie morskich osadów dennych". Promotor: prof. dr hab. inż. Eugeniusz Kozaczka, czł. korespondent PAN. Dn. 25.06.2019 r. o godz. 10.15 w sali Rady Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa PG (nr 119) odbędzie się obrona pracy doktorskiej mgr. inż. Konrada Marszałkowskiego. Tytuł rozprawy: „Modelowanie procesów energetycznych w obrotowym układzie mechanicznym dla potrzeb diagnozowania zmęczenia okrętowych wałów napędowych". Promotor: prof. dr hab. inż. Zbigniew Korczewski. 3 4 Sport Złoty medal w żeglarstwie dla Politechniki Gdańskiej Reprezentacja PG po raz kolejny zdobyła złoty medal Akademickich Mistrzostw Polski w żeglarstwie w klasyfikacji drużynowej. Indywidualnie najlepszy był dr inż. Marcin Styborski, adiunkt na Wydziale Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej. Naszą ekipę do zwycięstwa poprowadził trener Jakub Pankowski (CSA PG). Szczegółowe wyniki dostępne są na stronie https://www.ampy.pl/. Studenci PG na podium International Waterbike Regatta 2019 Studenci z koła naukowego KSTO Korab oraz reprezentanci koła PIXEL z Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa PG po raz kolejny stanęli na podium międzynarodowych zawodów International Waterbike Regatta. „Rektor", bo tak nazywa się ich jednostka, uplasował się na trzecim miejscu w klasyfikacji generalnej. Międzynarodowe regaty łodzi napędzanych siłą ludzkich mięśni odbyły się już po raz czterdziesty. Studenci Politechniki Gdańskiej walczyli w ośmiu zróżnicowanych konkurencjach na czterech własnoręcznie przygotowanych sportowych rowerach wodnych. Reprezentacja PG powtórzyła swój zeszłoroczny wynik – „Rektor" ponownie zajął III miejsce. Pozostałe jednostki skonstruowane przez naszych studentów sklasyfikowano odpowiednio na dwudziestej („Dżordż"), dwudziestej trzeciej („C.B.G.") i dwudziestej szóstej („RW 4") pozycji. Więcej informacji na temat zawodów można znaleźć na profilu International Waterbike Regatta w serwisie Facebook. Komunikaty Bezpłatne szkolenia dla młodych naukowców w ramach projektu POWER 3.4 Trwają zapisy na szkolenia w ramach projektu POWER 3.4 pt. „Podniesienie kompetencji dydaktycznych nauczycieli akademickich Politechniki Gdańskiej": * narzędzia informatyczne w przygotowywaniu materiałów edukacyjnych i testów w zajęciach online: WEBINAR odbędzie się 13.06.2019 r. o godz. 17.00 lub 14.06 godz. 9.00 (do ustalenia z prowadzącym); * wykorzystanie zasobów Open Access w pracy dydaktycznej; ZMIANA TERMINU: 24.06.2019 i 25.06.2019 r., w godz. 12.00–15.00; * wyszukiwanie i analiza informacji metodami białego wywiadu, czyli OSINT (Open Source Intelligence) wykorzystującego otwarte źródła informacji i ich zastosowanie w procesie dydaktycznym; ZMIANA TERMINU: 15.07.2019 i 16.07.2019 r., w godz. 10.00–13.00; * nowoczesne metody wizualizacji treści dydaktycznych: 9, 10, 11.07.2019 r., w godz. 9.00–15.00. Wkrótce rozpoczną się zapisy na letnią edycję kursu języka angielskiego, który odbędzie się w dn. 1–12.07.2019 r. Szczegóły oraz zapisy na szkolenia na stronie projektu https://pg.edu.pl/biblioteka-pg/kalendarium -szkolen. Zmiany w kolekcjach wydawnictwa Elsevier udostępnianych w ramach licencji krajowej Dn. 31.05.2019 r. podpisano z firmą Elsevier nową umowę, która będzie obowiązywała w l. 2019–2021. Na mocy tej umowy uzyskujemy dostęp do kolekcji 1819 czasopism (1638 bieżących oraz 181 archiwalnych). W porównaniu z poprzednią umową udostępnione zasoby zostały uszczuplone o 6 podkolekcji wchodzących w skład Freedom Collection (220 tytułów). Szczegóły zmian znajdują się w pliku Elsevier – licencja krajowa. Licencja krajowa Elsevier 2019–2021 obejmuje także pilotażowy program publikowania otwartego w czasopismach hybrydowych i gold open access Elsevier dla autorów afiliowanych w instytucjach zgłoszonych do licencji. Program pozwala na publikację w trzech kolejnych latach odpowiednio 500, 1000 i 1500 artykułów z Polski, których koszt zostanie sfinansowany z krajowej opłaty licencyjnej. Program zostanie uruchomiony do końca czerwca 2019 r.; zostaną wówczas opublikowane szczegółowe instrukcje dla autorów. Więcej informacji znajduje się na stronie https://wbn.icm.edu.pl/licencje/#elsevier. Dział Promocji /email@example.com www.biuletyn.pg.edu.pl	<urn:uuid:008a0c87-084d-4fb8-a1a9-4246024d282a>	finepdfs	1.890625	CC-MAIN-2019-39	https://biuletyn.pg.edu.pl/bulletins/biuletyn_nr_123.pdf	2019-09-21T05:12:20Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514574265.76/warc/CC-MAIN-20190921043014-20190921065014-00149.warc.gz	371,358,638	0.999766	0.999764	0.999764	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 5955, 12376, 18542, 22266 ]	1	0
Wykaz załączników do wniosku Wn - O (działalność gospodarcza / rolnicza) Załącznik Nr 1 Dodatkowe informacje Załącznik Nr 2 Kalkulacja kosztów i charakterystyka ekonomiczno - finansowa Załącznik Nr 3 Oświadczenie majątkowe Dokumenty załączone do wniosku: 1. Kserokopia dowodu osobistego wnioskodawcy i współmałżonka oraz poręczyciela i współmałżonka. 2. Zaświadczenie lekarza medycyny pracy, stwierdzające możliwość prowadzenia samodzielnie deklarowanej działalności (może być dostarczone w terminie późniejszym). 3. Informacja o otrzymanej pomocy publicznej lub informację o nieotrzymaniu pomocy, stanowiącą załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 roku w sprawie informacji o otrzymanej pomocy publicznej oraz informacji o nieotrzymaniu pomocy (Dz. U. z 2007 Nr 61 poz. 413) - obejmująca bieżący rok podatkowy i poprzedzające go dwa lata podatkowe. 4. Kopia dokumentu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe wnioskodawcy do prowadzenia proponowanej działalności lub/i przyszłych pracowników. 5. Kserokopia aktualnego odcinka renty (w przypadku rentobiorców). 6. Zaświadczenie z urzędu gminy o posiadaniu (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha przeliczeniowego, w przypadku wnioskodawcy zamierzającego podjąć działalność rolniczą, który podlegał obowiązkowi podatku rolnego przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy przed datą złożenia wniosku. 7. Oświadczenie o nie prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy przed datą złożenia wniosku (może być dostarczone w terminie późniejszym). 8. Kserokopia aktu własności lokalu bądź umowy: najmu, dzierżawy, decyzji lokalizacyjnej, zgody właściciela (umowy można dostarczyć w terminie późniejszym, a do wniosku należy dostarczyć przyrzeczenie wynajmu lokalu z określeniem adresu, kwoty czynszu i powierzchni). 9. Kserokopia potwierdzenia rozdzielności majątkowej. 10. Dokumenty dotyczące zabezpieczenia otrzymanych jednorazowych środków. 11. Inne dokumenty mające związek z planowaną działalnością. Oryginały do wglądu DODATKOWE INFORMACJE I. DODATKOWA INFORMACJA O WNIOSKODAWCY: 1. Ja niżej podpisany(-a) .................................................................................................................................. nazwisko rodowe …………….......................... imię: ojca ……………………….. matki…………………. urodzony(-a) w dniu ...................................... r., w ........................................................................................, stosunek do służby wojskowej…………………………………………………………....., zamieszkały(-a): .............................................................................................................................., zameldowany(-a) na pobyt stały/czasowy* do ...................................., legitymujący(-a) się dowodem osobistym seria .......................... nr ...................................., wydanym przez: ....................................................................................................; PESEL: ............................................., NIP .........................................................., pozostający(-a) w związku małżeńskim z .............................................................................................................., urodzoną(-ym) w dniu ............................................... w .....................................; nazwisko rodowe .................................................., imię: ojca ………………………………….. matki ........................................................., zamieszkałą(-ym): ……………………………..............................................................................., zameldowaną(-ym) na pobyt stały/czasowy* do .................................................., legitymującą(-ym) się dowodem osobistym seria .........; nr ................................, wydanym przez: ........................................................................................................, PESEL: ............................................................, NIP ......................................................................................, 2. Wykształcenie ................................................................... zawód ………………………………………. 3. Kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe:…................................................................................. ……. ……………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………. 4. Pozostaję z współmałżonkiem w małżeńskiej wspólności ustawowej / pozostaję z współmałżonkiem w rozdzielności majątkowej * 5. Czy wcześniej Pan(-i) prowadził(-a) działalność gospodarczą i/lub był(-a) członkiem spółdzielni socjalnej? (jaką, kiedy, przyczyny rezygnacji) ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ... …………………………………………………………………………………………………………….. - niepotrzebne skreślić / w przypadku rozdzielności dołączyć kserokopię aktu notarialnego – oryginał do wglądu II. OPIS PROJEKTOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. Krótki opis rodzaju planowanej działalności gospodarczej i opisać produkty i usługi oraz uzasadnienie potrzeb dokonania zakupów wymienionych w części D wniosku: ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... 2. Adres prowadzenia planowanej działalności .............................................................................................w lokalu, który jest własnością .......................................................................................................................... 3.Przewidywany całkowity koszt uruchomienia działalności w złotych ....................................................................................................................................................................... 4. Czy Pan(-i) posiada do założenia firmy: - działkę o pow. w m 2 ............................. wartość szacunkowa w zł ........................................................... - budynki o pow. w m 2 .................. liczba pomieszczeń ......................... rok budowy ................................. - lokal własny – liczba pomieszczeń ................ pow. w m 2 ............... wartość szacunkowa ........................ - lokal wynajęty – liczba pomieszczeń ............. pow. w m 2 ................... okres na jaki jest lub będzie podpisana umowa najmu .................................. wysokość czynszu miesięcznie w zł ................................. - maszyny i urządzenia (jakie i ich wartość): ………………………........................................................... ........................................................................................................................................................................ - środki transportu (jakie i ich wartość) :....................................................................................................... ........................................................................................................................................................................ - środki pieniężne (gotówka) ........................................................................................................................ - inne – określić jakie i podać wartość (np. surowiec, towar) ....................................................................... ........................................................................................................................................................................ ……………………………………………………………………………………………………………… 5. Czy będzie Pan(-i) zatrudniał(-a) pracowników (ile osób) ............................................................. …….. kwalifikacje ..................................................................................................................................................... ………………………………………………………………………………………………………………. III. DANE DOTYCZĄCE RYNKU I KONKURENCJI: 1. Czy posiada Pan(-i) rozeznanie lub ewentualne kontakty (np. wstępne zamówienia) z przyszłymi: - dostawcami (opisać, załączyć) ...................................................................................................................................................................... ………………………………………………………………………………………………. - odbiorcami (opisać, załączyć) ...................................................................................................................................................................... ……………………………………………………………………………………………….. 2. Czy Pan(-i) zamierza reklamować swoją działalność ? Jeśli tak, to w jakiej formie ............................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................ 3. Czy w Pana(-i) rejonie działania istnieją firmy lub osoby zajmujące się taką samą działalnością (proszę podać ich liczbę, usytuowanie, stosowane ceny, itp.) ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ……………………………………………………………………………………………………………….. IV. FORMA ZABEZPIECZENIA Forma zabezpieczenia 1. poręczenie cywilne: a. Imię i nazwisko …………………………………………………, stan cywilny …………………………., pokrewieństwo ………………….…………….…………, miejsce zatrudnienia i miesięczne wynagrodzenie ……………………………………………………………………………………………………………......... b. Imię i nazwisko …………………………………………………, stan cywilny …………………………., pokrewieństwo ………………….………………….……, miejsce zatrudnienia i miesięczne wynagrodzenie …………………………………………………………………………………………………………….......... c. Imię i nazwisko …………………………………………………, stan cywilny …………………………., pokrewieństwo ………………….…………….…………, miejsce zatrudnienia i miesięczne wynagrodzenie ………………………………………………………………….........…….......……………………………… 2. poręczenie spółdzielni socjalnej o wartości ........................................................................................... 3. weksel z poręczeniem wekslowym (awal) do wysokości przyznanych środków, wskazać poręczyciela w pkt 1a, 4. gwarancja bankowa o wartości .............................................................................................................. 5. sądowy zastaw na prawach lub rzeczach ustanowiony na ..................................................................... o wartości…………………………………………………………………………………… 6. blokada rachunku bankowego, w banku ................................................................................ o wartości ……………………………………………………………………………………………………………. 7. akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika. V. OŚWIADCZENIE Oświadczam, iż: 1. spełniam warunki do otrzymania jednorazowych środków, które są określone w rozporządzeniu MPiPS z dnia 17.10.2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej; 2. jestem zarejestrowany(-na) w Powiatowym Urzędzie Pracy w Rawie Mazowieckiej jako bezrobotny(-na) / poszukujący(-ca) pracy niepozostający(-ca) w zatrudnieniu; 3. w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku nie prowadziłem(-am) działalności gospodarczej; 4. w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku nie byłem(-am) członkiem spółdzielni socjalnej; 5. wykorzystam przyznane środki zgodnie z przeznaczeniem; 6. nie złożyłem(-am) wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub wniosku o przystąpienie do spółdzielni socjalnej do innego starosty; 7. w okresie obejmującym bieżący rok podatkowy oraz poprzedzające go dwa lata podatkowe nie uzyskałem(-am) / uzyskałem(-am) pomocy de minimis, zgodnie z rozporządzeniem MPiPS z dnia 17.10.2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej; w przypadku korzystania z pomocy de minimis należy załączyć zaświadczenie o wysokości otrzymanej pomocy; 8. przyjmuję do wiadomości, że przy rozliczeniu otrzymanych środków z PFRON brane będą pod uwagę faktury VAT, rachunki a w szczególnych przypadkach umowy sprzedaży, z udokumentowanym sposobem płatności i wystawione po dniu podpisania umowy; 9. otrzymałem(-am) i zapoznałem(-am) się z Regulaminem przyznawania środków PFRON na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej. */ niepotrzebne skreślić Wyrażam zgodę na przetwarzanie wszelkich danych uzyskanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej dotyczących mojej osoby, w tym również danych dotyczących informacji opisanych w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 Nr 101, poz. 926 z póź. zm.), w związku z ubieganiem się o pomoc publiczną w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Świadomy odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu Karnego „za składanie fałszywych zeznań" oświadczam, że informacje zawarte w niniejszym wniosku są prawdziwe. .................................................................... data i czytelny podpis wnioskodawcy Załącznik Nr 2 do Wn - O 2. Charakterystyka ekonomiczno – finansowa przedsięwzięcia a. Wyliczenie przychodów Ad. I.1 ............................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. I.2 ............................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. I.3 ............................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. I.4 ............................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. b. Wyliczenie kosztów Ad. II.1 ........................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. II.2 ........................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. II.5 ........................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. II.6 ........................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Ad. II.8. .......................................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ……………………………………… data i czytelny podpis wnioskodawcy	<urn:uuid:daeb2ea8-0c2f-43cd-8694-6b24c37b00fb>	finepdfs	1.143555	CC-MAIN-2020-34	https://rawamazowiecka.praca.gov.pl/documents/1842204/2077738/Wniosek%20o%20przyznanie%20%C5%9Brodk%C3%B3w%20na%20podj%C4%99cie%20dzia%C5%82alno%C5%9Bci%20gospodarczej%20dla%20osoby%20niepe%C5%82nosprawnej%20%28pdf%29/461b63cb-fc72-4e48-9485-de271675ae7f?t=1452610537763	2020-08-08T05:46:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-34/segments/1596439737289.75/warc/CC-MAIN-20200808051116-20200808081116-00368.warc.gz	472,994,561	0.944485	0.990395	0.990395	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2068, 5263, 10161, 12322, 13796, 16333, 16359, 16419, 20535 ]	1	0
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 Pszczyna, 10.08.2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE ZAMEL spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Zielona 27, 43-200 Pszczyna tel. 32 210 46 65 NIP: 6380000669, REGON: 003495338, jako Zamawiający zaprasza do przedstawiania ofert na dostawę: 1. Narzędzia wtryskowe: 4 formy jednokrotne w metalu na wypraski zgodne z dokumentacją: 1) PODSTAWA 150728_01_02 2) PODSTAWA 150728_02_02 3) POKRYWA 150728_01_01 4) POKRYWA 150728_02_02 zgodnie z danymi poniżej. Zamówienie współfinansowane jest ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, Priorytet 1. „Badania i rozwój technologiczny (B+R), innowacje i przedsiębiorczość", Działanie 1.2. „Mikroprzedsiębiorstwa i MŚP", Poddziałanie 1.2.4. „Mikro, Małe i Średnie Przedsiębiorstwa". Zakup ten związany jest z realizacją projektu pt. „Zakup urządzeń do produkcji elementów z tworzyw sztucznych na potrzeby nowoczesnych systemów oświetlenia i automatyki budynkowej". 1. Opis przedmiotu zamówienia Zamówienie dotyczy: Komplet narzędzi do korpusu opraw LED, obejmujący 4 formy wtryskowe do formowania obudowy oprawy LED Parametry: - 2 korpusy bazowe 196x196 z dyszami GK, /1 szt dysza GUNTHER na stanie ZAMEL-dostarczymy/, - dla korpusu formy POKRYWA dysza GK f-my EMP typ UGER 3551SA1, - do każdego korpusu bazowego z dysza G po 2 komplety wkładów formujących z układem wypychaczy, Dla 2 wyprasek POKRYWA i 2 wyprasek PODSTAWA: - materiał korpusu - twardość wkładów 52HRC. - przewidywana produkcja ok. 200 000 wyprasek/rok - gwarancja min 500 000 wtrysków lub 2 lata. w zależności co wystąpi szybciej. - materiał wtryskiwany PC Makrolon 2407 lub Lexan 223R 2. Termin i miejsce wykonania zamówienia: Miejsce realizacji zamówienia: ul. Zielona 27, 43-200 Pszczyna. Termin realizacji zamówienia: do 31.12.2015 r. 3. Sposób obliczania ceny Wszystkie kwoty należy podać w PLN oraz zaokrąglać do 2 miejsc po przecinku. Stawki podatku VAT należy obliczyć zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dostawca powinien sporządzić ofertę podając cenę jednostkową netto, należny podatek VAT (kwota oraz stawka podatku) i cenę brutto. 4. Zawartość oferty Oferta powinna zawierać, co najmniej: 1. Cenę przedmiotu zamówienia (osobno cenę netto i brutto). 2. Termin realizacji zamówienia. Dodatkowe warunki: 1. Oferta wraz z wszystkimi załącznikami powinna być sporządzona w języku polskim, pismem komputerowym. 2. Oferta musi zawierać nazwę, adres oferenta. 3. Zaleca się, aby oferta łącznie ze wszystkimi załącznikami była ponumerowana, opatrzona datą oraz podpisana przez osobę lub osoby upoważnione do reprezentowania firmy. 5. Kryteria wyboru oferty Dostawca zostanie wyłoniony w drodze konkursu ofert. W trakcie wyboru ofert z nadesłanych ofert handlowych spełniających w/w warunki Zamawiający będzie się kierował następującymi kryteriami: 1. Cena – maksymalnie 100 pkt. Najniższa cenowo oferta uzyska maksymalną ilość punktów, najwyższa 0 punktów, pozostałe stosunkową ilość punktów w zależności od zbliżenia się do najlepszej bądź najgorszej cenowo oferty. 6. Miejsce, sposób i termin składania oferty Ofertę można złożyć osobiście w siedzibie Zamawiającego, faksem lub elektronicznie na adres poczty elektronicznej: firstname.lastname@example.org. Termin składania ofert upływa 21.08.2015 o godz. 24:00. 7. Rozstrzygnięcie/wybór oferty Oferty zostaną rozpatrzone 24.08.2015 r. Informacja o zwycięzcy zostanie opublikowana na stronie internetowej Zamawiającego do 25.08.2015 r., do godziny 15:00. Zamawiający zastrzega sobie prawo do unieważnienia postępowania bez podawania przyczyny. 8. Wykluczenia – konflikt interesów W celu uniknięcia konfliktu interesów zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z Beneficjentem (Zamawiającym) osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Beneficjentem (Zamawiającym) lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu Beneficjenta (Zamawiającego) lub osobami wykonującymi w imieniu Beneficjenta (Zamawiającego) czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na: a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej, b) posiadaniu co najmniej 10 % udziałów lub akcji, c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika, d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. 9. Sposób udzielania informacji i wyjaśnień Szczegółowych informacji na temat przedmiotu zamówienia oraz warunków postępowania ofertowego udziela Pani Edyta Smusz, tel.: 32 210 46 65, email: email@example.com.	<urn:uuid:b1d2c634-6f88-43ff-a648-68ba5bb398ef>	finepdfs	1.041992	CC-MAIN-2017-09	http://zamel.pl/index/downloadFile?file=/public/Zapytanie_ofertowe_ZAMEL_pokrywa_podstawa_LED_rys.pdf	2017-02-21T02:59:02Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-09/segments/1487501170624.14/warc/CC-MAIN-20170219104610-00595-ip-10-171-10-108.ec2.internal.warc.gz	685,923,893	0.999928	0.999985	0.999985	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1477, 3254, 5028 ]	2	2
Volkswagen Golf Cup 2015 odwiedzi Słowację W najbliższy weekend 19-21 czerwca 25 zawodników biorących udział w serii wyścigowej Volkswagen Golf Cup przystąpi do drugiej tegorocznej rundy cyklu, która zostanie rozegrana na torze Slovakia Ring pod Bratysławą. Obiekt zlokalizowany w miejscowości Orechová Potôň jest dobrze znany wszystkim kierowcom – tam bowiem pod koniec marca tradycyjnie już odbyły się przedsezonowe testy organizowanego przez firmę Volkswagen Racing Polska. Podczas pierwszej odsłony rozgrywek zwycięstwami podzielili się Marcus Fluch oraz Jeffrey Kruger, a przed wizytą w Słowacji to szwedzki zawodnik przewodzi w punktacji. Weekend na Slovakia Ringu zapowiada się niezwykle emocjonująco, bowiem Volkswagen Golf Cup będzie towarzyszył rundzie Mistrzostw Świata Samochodów Turystycznych (WTCC). Attached please find an English version of the press release II odsłona tegorocznych zmagań 25 kierowców reprezentujących barwy aż 10 krajów zawita w najbliższy weekend na tor Slovakia Ring – obiekt dobrze znany zawodnikom Volkswagen Golf Cup. Po przedsezonowych testach wszyscy uczestnicy z pewnością wykorzystają wiedzę zdobytą w marcu i zrobią wszystko co w ich mocy, aby stanąć na najwyższym stopniu podium. Treningi, sesja kwalifikacyjna i wyścigi Podczas drugiego weekendu sezonu 2015 treningi będą szczególnie ważne, podobnie jak podczas pierwszej tegorocznej odsłony Volkswagen Golf Cup. Wówczas służyły one jednak większości kierowców do zapoznania się z układem toru i odpowiedniego ustawienia Golfów GTI – na Słowacji z kolei zawodnicy będą musieli bardzo szybko znaleźć właściwy rytm i dobre tempo wyścigowe, ponieważ po prawie dwumiesięcznej przerwie może to stanowić spore wyzwanie. Wyścigowy weekend rozpocznie w się już w piątek 19 czerwca od pierwszej półgodzinnej sesji treningowej zaplanowanej na godz. 15:40, natomiast drugi trening rozpocznie się o godz. 18:15. Pół godziny później zawodnicy udadzą się na odpoczynek, bowiem będzie to koniec jazd zaplanowanych na pierwszy dzień II rundy Volkswagen Golf Cup. Następnego dnia o godz. 8:15 rozegrana zostanie sesja kwalifikacyjna. Jej wyniki ustalą kolejność, w jakiej na starcie do pierwszego wyścigu ustawią się zawodnicy. Drugi najlepszy czas każdego kierowcy z kwalifikacji będzie determinował ustawienie na starcie do drugiego wyścigu. Pierwszy z nich zostanie rozegrany tego samego dnia o godzinie 18:10, natomiast drugie 30-minutowe starcie zaplanowane jest na godzinę 14:50 w niedzielę 21 czerwca. Na słowackim obiekcie kierowcom Volkswagen Golf Cup towarzyszyć będzie jedna z najbardziej znanych na świecie serii sportów motorowych – Mistrzostwa Świata Samochodów Turystycznych (World Touring Car Championship), w której ściga się m.in.: legenda Rajdowych Mistrzostw Świata, zdobywca 9 tytułów mistrzowskich Sébastien Loeb. Pełna zdobycz punktowa Podczas I rundy sezonu 25 zawodników Volkswagen Golf Cup walczyło o połowę punktów – to oznaczało, że zwycięzca mógł dopisać do swojego konta jedynie 25 oczek. Ta zasada obowiązywała tylko podczas inauguracji sezonu, co oznacza, że potencjalny zwycięzca obu wyścigów na Slovakia Ringu wywiezie z Bratysławy komplet 100 punktów. Ostatnie punktowane miejsce, pozycja numer 20, nagradzane będzie nie 1, a 2 punktami. Push – to – Pass Tym, co ułatwi zawodnikom wyprzedzanie na słowackim obiekcie i jednocześnie ubarwi rywalizację w drugiej rundzie Volkswagen Golf Cup będzie system Push – to – Pass. Jest to rozwiązanie zastosowane w pucharowych Golfach przygotowanych przez Volkswagen Racing Polska od początku istnienia pucharu. Podczas rundy na torze Slovakia Ring zawodnicy będą mogli zwiększyć moc wyścigowego Golfa o dodatkowe 50 KM (do 310 KM) 19 razy podczas jednego wyścigu. Za każdym razem system Push – to – Pass zwiększy moc auta na 10 sekund z tym, że kolejny „strzał" będzie można wykonać dopiero po upływie kolejnych 10 sekund. W ubiegłym sezonie mogliśmy zaobserwować, że umiejętne wykorzystanie dodatkowej mocy może być kluczowe w walce o zwycięstwo. Na początku sezonu z pewnością w uprzywilejowanej sytuacji są kierowcy, którzy w poprzednim roku mieli okazję nauczyć się sprytnego korzystania z tego rozwiązania. Liczba wyświetlana na bocznych szybach pucharowych samochodów pokazuje ile razy kierowca może jeszcze użyć 50-konnego „dopalacza". Aktywację układu Push – to – Pass sygnalizuje także niebieska lampka umieszczona za przednią szybą każdego z Golfów GTI. Znany obiekt pod Bratysławą Tor Slovakia Ring znajdujący się pod Bratysławą jest dobrze znany wśród kierowców. Do tej pory wszystkie edycje pucharu Golfa gościły na słowackim obiekcie, który zawsze zapewniał wiele emocji zarówno zawodnikom, jak i kibicom. Zbudowany w 2009 roku tor o długości prawie 6 kilometrów przeszedł ostatnio delikatne modyfikacje polegające na zlikwidowaniu wzniesienia sprawiającego trudności nawet najbardziej doświadczonym kierowcom. Oprócz samochodów Volkswagen Golf Cup, słowacki obiekt gościł w swojej historii również zawodników takich serii jak FIA WTCC, FIA GT, czy ADAC GT Masters. Volkswagen Golf Cup 2015 – 2. runda – harmonogram Piątek, 19. czerwca 15.40 – 16.10 – Trening 1 18.15 – 18.45 – Trening 2 Sobota, 20. czerwca 8.15 – 8.45 – Sesja kwalifikacyjna 18.10 – 18.50 – Wyścig 1 Niedziela, 21. czerwca 14.50 – 15.40 – Wyścig 2 Wypowiedzi przed II rundą Volkswagen Golf Cup 2015 na torze Slovakia Ring: Jeffrey Kruger: - Moim głównym celem przed drugą rundą na torze Slovakia Ring jest zdobycie jak największej liczby punktów. Kwalifikacje będą bardzo ważne, ponieważ pozycja startowa do wyścigu może okazać się kluczowa. Ponadto ważne będzie oszczędzanie Push – to – Passów. Podczas dwumiesięcznej przerwy sporo trenowałem zarówno na siłowni, jak i na symulatorze. Byłem też zajęty egzaminami na mojej uczelni, jednak ze względu na drugą rundę Volkswagen Golf Cup będę musiał opuścić dwa egzaminy. Slovakia Ring jest jednym z moich ulubionych obiektów, ponieważ przejechałem tam bardzo dużo okrążeń. Właściwie wydaje mi się, że jest to dla mnie najbardziej znany tor z całego kalendarza Volkswagen Golf Cup. Daje dużo możliwości na walkę koło w koło, której naprawdę nie mogę się doczekać. Sebastian Arriola: - Pierwsza runda tegorocznego cyklu Volkswagen Golf Cup pokazała, że stawka jest niesamowicie wyrównana. Podczas przerwy bardzo dużo trenowałem, jeździłem także na gokartach i samochodem. Ponadto uczęszczałem na zajęcia razem z moją grupą na studiach zarządzania biznesem. Znam tor Slovakia Ring z przedsezonowych testów i bardzo go polubiłem. Moim celem jest ukończenie obydwu wyścigów w czołowej piątce i już nie mogę doczekać się tego weekendu wyścigowego. Na tym torze na pewno będziemy mieli wspaniałą rywalizację. Kevin Metzner: - Już nie mogę doczekać się weekendu na torze Slovakia Ring. Z pierwszej rundy Volkswagen Golf Cup wyniosłem bardzo cenne doświadczenie, z którego chciałbym teraz skorzystać i poprawić swoją pozycję. W przerwie między wyścigami starałem się nie wypaść z rytmu i bardzo dużo trenowałem. Na słowackim obiekcie byłem już w swojej karierze trzy razy i bardzo lubię układ tego toru, który daje ogromną frajdę z jazdy. Gosia Rdest: – Druga runda tegorocznego cyklu Volkswagen Golf Cup odbywa się na jednym z moich ulubionych torów – Slovakia Ringu. Mam dość duże doświadczenie na tym obiekcie, ponieważ przeprowadzaliśmy na nim w przeciągu dwóch lat dwie przedsezonowe sesje testowe, a także brałam udział w zeszłorocznym wyścigu na Słowacji. Nie mogę doczekać się tego weekendu tym bardziej, że jedziemy w towarzystwie tak prestiżowej serii, jaką jest WTCC. Dla wielu zawodników marzeniem jest ścigać się w tym światowym cyklu i nie ukrywam, że dla mnie również. Będzie to dla mnie dodatkowa motywacja. Nie mogę się już doczekać, aby ponownie zasiąść za kierownicą swojego Golfa! Pozostałe rundy Volkswagen Golf Cup 2015 Lista startowa w sezonie 2015 www.volkswagengolfcup.pl – najświeższe informacje Na stronie internetowej pucharu www.volkswagengolfcup.pl dostępne są informacje dotyczące wszystkich rund, zawodników, torów wyścigowych oraz samochodu. W ciągu weekendu wyścigowego publikowane będą aktualne informacje o przebiegu treningów, kwalifikacji oraz wyścigów. W zakładce media zamieszczane są komunikaty prasowe oraz zdjęcia. Zdjęcia w wysokiej rozdzielczości do pobrania: http://volkswagencastrolcup.pl/index.php/materialy-prasowe/	<urn:uuid:5bed12d8-c0a2-49a4-bcc5-e781d47195ff>	finepdfs	1.563477	CC-MAIN-2018-22	http://volkswagengolfcup.pl/wp-content/uploads/2015/06/volkswagen-golf-cup-2015-informacja-prasowa-16.06.2015.pdf	2018-05-27T07:49:43Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-22/segments/1526794868132.80/warc/CC-MAIN-20180527072151-20180527092151-00163.warc.gz	315,475,985	0.999692	0.999885	0.999885	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2496, 5175, 7845, 7927, 8373 ]	2	0
SPRAWOZDANIE Z BADAŃ NR 2520/08/20 Numer próbki w Laboratorium: 1515/1-1/0326/08/20 Opis próbki: Woda do spożycia przez ludzi Próbka utrwalona wg PN-EN ISO 5667-3:2018-08 Wielkość próbki: Objętość próbki do badań zgodnie z wytycznymi metod badawczych Opakowanie: Szczelnie zamknięta butelka szklana, sterylna butelka szklana Temperatura transportu: 1,7-2,9[°C] Osoba pobierająca próbki: Pracownika Laboratorium - Wierciszewski Adam Metodyka pobierania próbek: wg PN-ISO 5667-5:2017-10; PN-EN ISO 9458:2007- T, A Miejsce pobrania: Nadleśnictwo Durowo, Durowo 4, 62-100 Wągrowiec- kran Woda chlorowana Inne: Ilość próbek jednostkowych 1 Temperatura w momencie przyjęcia próbki 5,0[°C] Stan próbki w momencie przyjęcia: Bez zastrzeżeń Zleceniodawca: MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI Spółka z o.o. ul. Janowiecka 100 62-100 Wągrowiec Ident.: 7660006550 Data pobrania próbki/godzina pobrania próbki: 06.08.2020, 09:30 Data dostarczenia próbki: 06.08.2020 Data rozpoczęcia badań: 06.08.2020 Data zakończenia badań: 10.08.2020 \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------\|--------------\|-----------\|--------------------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\|------------------------\|---------------\| \| 1 \| Ogólna liczba mikroorganizmów w temp. 22°C Metoda płytowa (posiew wglebny) \| jtk/ml \| nie wykryto \| - \| bez nieprawidłowych zmian \| PN-EN ISO 6222:2004 \| Š \| Ae, R \| \| 2 \| Liczba bakterii Escherichia coli Metoda filtracji membranowej \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| 3 \| Liczba bakterii z grupy coli Metoda filtracji membranowej \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| 4 \| Liczba enterokoków Metoda filtracji membranowej \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 7899-2:2004 \| Š \| Ae, R \| \| 5 \| Barwa Metoda spektrofotometryczna \| mg/l \| 13 \| 3 \| - \| PN-EN ISO 7887:2012 metoda C+Ap1:2015-06 \| Š \| A, R \| \| 6 \| Mętność Metoda nefelometryczna \| NTU \| 0,23 \| 0,07 \| 1 \| PN-EN ISO 7027-1:2016-09 \| Š \| A, R \| \| 7 \| pH Metoda potencjometryczna \| - \| Tp. 7,5 \| 0,8 \| 6,5-9,5 \| PN-EN ISO 10523:2012 \| Š \| A, R \| \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-------\|--------------------------\|------------------------\|--------------------------------\|------------------------\|---------------\| \| 8 \| Przewodność elektryczna właściwa w temperaturze 25°C \| µS/cm \| 809 \| 81 \| 2500 \| PN-EN 27888:1999 \| Ś \| A, R \| \| 9 \| Liczba progowa smaku TNF \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| Ś \| A, R \| \| 10 \| Liczba progowa zapachu TON \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| Ś \| A, R \| Wyniki odnoszą się wyłącznie do próbek badanych. W przypadku próbek pobranych przez Zleceniodawcę, Laboratorium Usługowo-Badawcze „Biochemik” Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za opis, pochodzenie, sposób pobrania oraz reprezentatywność próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody laboratorium nie powinno być powielane inaczej, jak tylko w całości. Laboratorium badawcze akredytowane przez PCA, Nr AB 400. Informacje dodatkowe: * Niepewność rozszerzona wynika z niepewności standardowej pomnożonej przez współczynnik rozszerzenia k=2, który dla rozkładu normalnego zapewnia poziom ufności w przybliżeniu 95 %. Niepewność podawana jest dla wyników metod akredytowanych mieszczących się w zakresie akredytacji i uwzględnia niepewność pobierania próbki. Wymagania zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017 poz.2294) Wartości wyników badań poprzedzone znakiem mniejszości/większości („<”, „>”) oznaczają uzyskanie wyniku poniżej/powyżej wartości potwierdzonej w Zakresie Akredytacji. Pomiar pH w laboratorium z automatyczną kompensacją temperatury. Badania wykonano metodami zatwierdzonymi przez: PPIS w Pile, decyzja nr ON.HK.422.214.171.1249 z dnia 02.12.2019; PPIS w Sosnowcu, decyzja nr NS-HK/4562/32/2019 z dnia 03.01.2020; PPIS w Łukowie, decyzja nr ONS-HK.721/111/19 z dnia 03.01.2020. Status metody: A - metody akredytowane, Ae - metody akredytowane objęte elastycznym zakresem akredytacji, NA - metody nieakredytowane, R - obszar regulowany prawnie, NR - metodyka badania inna niż przywołana w mającym zastosowanie przepisie prawa, nie stanowi podstawy do oceny zgodności w obszarze regulowanym prawnie, W** - norma wycofana przez PKN. Miejsce wykonania badań: Ś - Śmiłowo, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; L - Łuków, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; S – Sosnowiec, Pracownia Mikrobiologiczna; T- teren, P- badania wykonywane przez podwykonawcę Autoryzował: poz. 1 - 4 - inż. Haufa Weronika, Laborant poz. 5 - 10 - Godurowska Klaudia, Laborant Osoba sporządzająca sprawozdanie: mgr Sobieszczyk Patrycja, Asystent ds. badań Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym. ...........................................................................................................Koniec sprawozdania........................................................................................................... SPRAWOZDANIE Z BADAŃ NR 2521/08/20 Numer próbki w Laboratorium: 1516/1-1/0326/08/20 Opis próbki: Woda do spożycia przez ludzi Próbka utrwalona wg PN-EN ISO 5667-3:2018-08 Wielkość próbki: Objętość próbki do badań zgodnie z wytycznymi metod badawczych Opakowanie: Szczelnie zamknięta butelka szklana, sterylna butelka szklana Temperatura transportu: 1,7-2,9[°C] Osoba pobierająca próbki: Pracownika Laboratorium - Wierszczewski Adam Metodyka pobierania próbek: wg PN-ISO 5667-5:2017-10; PN-EN ISO 9458:2007- T, A Miejsce pobrania: Przepompownia ścieków ul.Klasztorna 22, 62-100 Wągrowiec Inne: Woda chlorowana Ilość próbek jednostkowych: 1 Temperatura w momencie przyjęcia próbki: 5,4[°C] Stan próbki w momencie przyjęcia: Bez zastrzeżeń Zleceniodawca: MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI Spółka z o.o. ul. Janowiecka 100 62-100 Wągrowiec Ident.: 7660006550 Data pobrania próbki/godzina pobrania próbki: 06.08.2020, 10:00 Data dostarczenia próbki: 06.08.2020 Data rozpoczęcia badań: 06.08.2020 Data zakończenia badań: 10.08.2020 \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|----------------\|-----------\|-------\|-------------------------\|------------------------\|--------------------------------\|------------------------\|--------------\| \| 1 \| Ogólna liczba mikroorganizmów w temp. 22°C \| jtk/ml \| nie wykryto \| - \| bez nieprawidłowych zmian \| PN-EN ISO 6222:2004 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda płytowa (posiew wglebny) \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| Liczba bakterii Escherichia coli \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| Liczba bakterii z grupy coli \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| Liczba enterokoków \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 7899-2:2004 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 5 \| Barwa \| mg/l \| 13 \| 3 \| - \| PN-EN ISO 7887:2012 metoda C+Ap1:2015-06 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda spektrofotometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| Mętność \| NTU \| 0,67 \| 0,13 \| 1 \| PN-EN ISO 7027-1:2016-09 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda nefelometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| 7 \| pH \| - \| 7,6 \| Tp. 20,2[°C] \| 0,8 \| 6,5-9,5 \| PN-EN ISO 10523:2012 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda potencjometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Pilska 34, Śmiłowo tel./fax 67 28 14 117 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Przemysłowa 15 21-400 Łabuńki tel. 25 79 72 776 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Kosynierów 32 41-219 Somorowice tel. 32 35 36 772 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. Ciszewo 2 64-800 Chodzież tel. 667 984 848 \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-------\|--------------------------\|------------------------\|--------------------------------\|------------------------\|---------------\| \| 8 \| Przewodność elektryczna właściwa w temperaturze 25°C \| µS/cm \| 816 \| 82 \| 2500 \| PN-EN 27888:1999 \| Ś \| A, R \| \| 9 \| Liczba progowa smaku TNF \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| Ś \| A, R \| \| 10 \| Liczba progowa zapachu TON \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| Ś \| A, R \| Wyniki odnoszą się wyłącznie do próbek badanych. W przypadku próbek pobranych przez Zleceniodawcę, Laboratorium Usługowo-Badawcze „Biochemik” Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za opis, pochodzenie, sposób pobrania oraz reprezentatywność próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody laboratorium nie powinno być powielane inaczej, jak tylko w całości. Laboratorium badawcze akredytowane przez PCA, Nr AB 400. Informacje dodatkowe: * Niepewność rozszerzona wynika z niepewności standardowej pomnożonej przez współczynnik rozszerzenia k=2, który dla rozkładu normalnego zapewnia poziom ufności w przybliżeniu 95 %. Niepewność podawana jest dla wyników metod akredytowanych mieszczących się w zakresie akredytacji i uwzględnia niepewność pobierania próbki. Wymagania zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017 poz.2294) Wartości wyników badań poprzedzone znakiem mniejszości/większości („<”, „>”) oznaczają uzyskanie wyniku poniżej/powyżej wartości potwierdzonej w Zakresie Akredytacji. Pomiar pH w laboratorium z automatyczną kompensacją temperatury. Badania wykonano metodami zatwierdzonymi przez: PPIS w Pile, decyzja nr ON.HK.4126.96.36.1999 z dnia 02.12.2019; PPIS w Sosnowcu, decyzja nr NS-HK/4562/32/2019 z dnia 03.01.2020; PPIS w Łukowie, decyzja nr ONS-HK.721/111/19 z dnia 03.01.2020. Status metody: A - metody akredytowane, Ae - metody akredytowane objęte elastycznym zakresem akredytacji, NA - metody nieakredytowane, R - obszar regulowany prawnie, NR - metodyka badania inna niż przywołana w mającym zastosowanie przepisie prawa, nie stanowi podstawy do oceny zgodności w obszarze regulowanym prawnie, W** - norma wycofana przez PKN. Miejsce wykonania badań: Ś - Śmiłowo, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; L - Łuków, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; S – Sosnowiec, Pracownia Mikrobiologiczna; T- teren, P- badania wykonywane przez podwykonawcę Autoryzował: poz. 1 - 4 - inż. Haufa Weronika, Laborant poz. 5 - 10 - Godurowska Klaudia, Laborant Osoba sporządzająca sprawozdanie: mgr Sobieszczyk Patrycja, Asystent ds. badań Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym. ...........................................................................................................Koniec sprawozdania........................................................................................................... SPRAWOZDANIE Z BADAŃ NR 2522/08/20 Numer próbek w Laboratorium: 1517/1-1/0326/08/20 Opis próbki: Woda do spożycia przez ludzi Próbka utrwalona wg PN-EN ISO 5667-3:2018-08 Wielkość próbki: Objętość próbki do badań zgodnie z wytycznymi metod badawczych Opakowanie: Szczelnie zamknięta butelka szklana, sterylna butelka szklana Temperatura transportu: 1,7-2,9[°C] Osoba pobierająca próbki: Pracownika Laboratorium - Wierszczewski Adam Metodyka pobierania próbek: wg PN-ISO 5667-5:2017-10; PN-EN ISO 9458:2007- T, A Miejsce pobrania: Oczyszczalnia ścieków ul. Skocka 55, 62-100 Wagrowiec Inne: Woda chlorowana Ilość próbek jednostkowych: 1 Temperatura w momencie przyjęcia próbki: 5,6[°C] Stan próbki w momencie przyjęcia: Bez zastrzeżeń Zleceniodawca: MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI Spółka z o.o. ul. Janowiecka 100 62-100 Wagrowiec Ident.: 7660006550 Data pobrania próbki/godzina pobrania próbki: 06.08.2020, 10:20 Data dostarczenia próbki: 06.08.2020 Data rozpoczęcia badań: 06.08.2020 Data zakończenia badań: 10.08.2020 \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|----------------\|-----------\|-------\|-------------------------\|------------------------\|--------------------------------\|------------------------\|--------------\| \| 1 \| Ogólna liczba mikroorganizmów w temp. 22°C \| jtk/ml \| nie wykryto \| - \| bez nieprawidłowych zmian \| PN-EN ISO 6222:2004 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda płytowa (posiew wglebny) \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| Liczba bakterii Escherichia coli \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| Liczba bakterii z grupy coli \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 9308-1:2014-12+A1:2017-04 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| Liczba enterokoków \| jtk/100ml \| 0 \| - \| 0 jtk/100 ml \| PN-EN ISO 7899-2:2004 \| Š \| Ae, R \| \| \| Metoda filtracji membranowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| 5 \| Barwa \| mg/l \| 14 \| 3 \| - \| PN-EN ISO 7887:2012 metoda C+Ap1:2015-06 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda spektrofotometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| Mętność \| NTU \| 0,44 \| 0,13 \| 1 \| PN-EN ISO 7027-1:2016-09 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda nefelometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| 7 \| pH \| - \| Tp.= 7,5 \| 0,8 \| 6,5-9,5 \| PN-EN ISO 10523:2012 \| Š \| A, R \| \| \| Metoda potencjometryczna \| \| \| \| \| \| \| \| Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Pilska 34, Śmiłowo tel./fax 67 28 14 117 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Przemysłowa 15 21-409 Łuków tel. 25 79 72 776 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. ul. Kosynierów 32 41-219 Somówwie tel. 32 35 36 772 Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Spółka z o.o. Ciszewo 2 64-800 Chodzież tel. 667 384 848 \| Lp. \| Kierunek badań \| Jednostka \| Wynik \| Niepewność rozszerzona* \| Wartość dopuszczalna** \| Identyfikator metody badawczej \| Miejsce wykonania badań \| Status metody \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-------\|--------------------------\|------------------------\|--------------------------------\|------------------------\|---------------\| \| 8 \| Przewodność elektryczna właściwa w temperaturze 25°C Metoda konduktometryczna \| µS/cm \| 799 \| 80 \| 2500 \| PN-EN 27888:1999 \| Ś \| A, R \| \| 9 \| Liczba progowa smaku TNF Metoda uproszczona, parzysta, wybór niewymuszony \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| PN-EN 1622:2006 \| Ś \| A, R \| \| 10 \| Liczba progowa zapachu TON Metoda uproszczona, parzysta, wybór niewymuszony \| - \| <1 \| Tp.=23±2°C \| - \| akceptowalny \| PN-EN 1622:2006 \| Ś \| A, R \| Wyniki odnoszą się wyłącznie do próbek badanych. W przypadku próbek pobranych przez Zleceniodawcę, Laboratorium Usługowo-Badawcze "Biochemik" Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za opis, pochodzenie, sposób pobrania oraz reprezentatywność próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody laboratorium nie powinno być powielane inaczej, jak tylko w całości. Laboratorium badawcze akredytowane przez PCA, Nr AB 400. Informacje dodatkowe: * Niepewność rozszerzona wynika z niepewności standardowej pomnożonej przez współczynnik rozszerzenia k=2, który dla rozkładu normalnego zapewnia poziom ufności w przybliżeniu 95 %. Niepewność podawana jest dla wyników metod akredytowanych mieszczących się w zakresie akredytacji i uwzględnia niepewność pobierania próbki. ** Wymagania zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017 poz.2294) Wartości wyników badań poprzedzone znakiem mniejszości/większości („<”, „>”) oznaczają uzyskanie wyniku poniżej/powyżej wartości potwierdzonej w Zakresie Akredytacji. Pomiar pH w laboratorium z automatyczną kompensacją temperatury. Badania wykonano metodami zatwierdzonymi przez: PPIS w Pile, decyzja nr ON.HK.4188.8.131.529 z dnia 02.12.2019; PPIS w Sosnowcu, decyzja nr NS-HK/4562/32/2019 z dnia 03.01.2020; PPIS w Łukowie, decyzja nr ONS-HK.721/111/19 z dnia 03.01.2020. Status metody: A - metody akredytowane, Ae - metody akredytowane objęte elastycznym zakresem akredytacji, NA - metody nieakredytowane, R - obszar regulowany prawnie, NR - metodyka badania inna niż przywołana w mającym zastosowanie przepisie prawa, nie stanowi podstawy do oceny zgodności w obszarze regulowanym prawnie, W - norma wycofana przez PKN. Miejsce wykonania badań: Ś - Śmiłowo, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; L - Łuków, Pracownia Chemiczna, Mikrobiologiczna; S – Sosnowiec, Pracownia Mikrobiologiczna; T- teren, P- badania wykonywane przez podwykonawcę Autoryzował: poz. 1 - 4 - inż. Haufa Weronika, Laborant poz. 5 - 10 - Godurowska Klaudia, Laborant Osoba sporządzająca sprawozdanie: mgr Sobieszczyk Patrycja, Asystent ds. badań Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym. ...........................................................................................................Koniec sprawozdania...........................................................................................................	95bf82f9-e0c5-411b-859c-bc2dd71fc2b6	finepdfs	1.212891	CC-MAIN-2022-33	https://mpwik-wagrowiec.pl/pl/docs/243,wyniki-badan-wlasne-08-2020-r.pdf	2022-08-08T01:18:22+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882570741.21/warc/CC-MAIN-20220808001418-20220808031418-00612.warc.gz	393,358,065	0.999391	0.999715	0.999715	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3551, 7188, 11718, 15355, 19175, 22831 ]	1	0
ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice Tel. +48 32 231 30 41 Fax +48 32 231 27 25 firstname.lastname@example.org www.gliwice.eu Godziny pracy Urzędu Miejskiego: poniedziałek - środa: 8:00 - 16:00; czwartek: 8:00 - 17:00; piątek: 8:00 - 15:00 Wydział Informatyki ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice Tel. +48 32 239 12 08 Fax +48 32 231 27 25 email@example.com URZĄD MIEJSKI W GLIWICACH BR.0003.561.2024 Gliwice, 16.08.2024 r. nr kor. UM.738429.2024 Pan Tomasz Tylutko Radny Rady Miasta Gliwice Dotyczy: odpowiedź na zapytania zawarte w interpelacji z dnia 07.08.2024r. dotyczącej możliwości wstąpienia do programu pilotażowego e-płatności. W związku z otrzymanymi zapytaniami zawartymi w treści interpelacji z dnia 07.08.2024r. dotyczącej możliwości wstąpienia do programu pilotażowego e-płatności uprzejmie informuję, że: 1. brak jest możliwości podania wartości rocznego kosztu utrzymania przez Miasto Gliwice platformy GEPAR, gdyż serwis i konserwacja tej platformy jest elementem realizowanej przez COIG SA na naszą rzecz umowy na "Konserwację i serwis systemu KSAT2000i oraz GEPAR" (znak umowy: UM.IN.271.77.2023, CRU nr: 1265/24). Ponoszony przez Miasto Gliwice koszt związany z realizacją powyższej umowy jest kosztem łącznym dla obu wyżej wymienionych systemów informatycznych, nie wyspecyfikowanym odrębnie dla każdego z nich z osobna. 2. wg stanu na dzień 16.08.2024 godz. 09:29:00 w platformie GEPAR zarejestrowanych jest 3114 aktywnych użytkowników. 3. Miasto Gliwice otrzymało informację odnośnie możliwości przystąpienia do pilotażu „e-płatności" we wrześniu 2023 r. oraz przeanalizowało możliwość przystąpienia do programu łącznie z pozyskaniem opinii Inspektora Danych Osobowych. Zgodnie ze pozyskanymi informacjami program pilotażowy „e-płatności" aktualnie oferuje bezprowizyjne wpłaty dla użytkowników w zakresie: * podatku od nieruchomości od osób fizycznych, * opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, * podatku leśnego od osób fizycznych, * podatku rolnego od osób fizycznych. Jednak obecna wersja oprogramowania platformy ePłatności umożliwia uregulowanie zobowiązań z wyżej wymienionych tytułów wyłącznie, gdy płatność nie jest przeterminowana. Natomiast brak jest aktualnie możliwości regulowania zobowiązań z odsetkami wynikających z tytułu opóźnienia, co istotnie zawęża zbiór osób, które w chwili obecnej potencjalnie mogłyby skorzystać z funkcjonalności platformy ePłatności. Ponadto przystąpienie do pilotażu „e-płatności" wymaga spełnienia wielu wymagań po stronie jednostki samorządu terytorialnego. Niezbędnym jest przeprowadzenie analizy funkcjonalnej aktualnie eksploatowanych przez Miasto Gliwice modułów dziedzinowych systemu finansowo-księgowego KSAT2000i w zakresie ewentualnego ich dostosowania do wymagań technicznych platformy ePłatności, a następnie realizacja i wdrożenie zidentyfikowanych zmian programowych w zakresie niezbędnym do prawidłowej integracji systemu KSAT2000i z platformą ePłatności. Powyższe jest przedsięwzięciem kosztownym, gdyż zgodnie z otrzymaną informacją handlową firmy COIG S.A. koszt wdrożenia integracji systemu KSAT2000i w zakresie e-płatności waha się w granicach 150 000,00 zł netto, tj. 184 500,00 zł brutto. Ponadto w późniejszym okresie niezbędnym będzie kolejne dostosowanie systemu KSAT2000i do funkcjonalności umożliwiających regulowanie za pośrednictwem platformy ePłatności zobowiązań z odsetkami wynikającymi z obsługi płatności przeterminowanych. Powyższe będzie się wiązało z kolejnymi kosztami, które na chwilę obecną nie są znane ze względu na aktualny brak funkcjonalności służących do obsługi płatności przeterminowanych po stronie platformy ePłatności oraz związanych z nimi wymagań technicznych. Kolejną istotną kwestią jest fakt, iż z uzyskanych informacji w zakresie „e-płatności" oraz opinii Inspektora Ochrony Danych wynika, iż zasady funkcjonowania e-płatności zawarte w dostępnej dokumentacji nieprecyzyjnie określają kwestie obowiązków Prezydenta Miasta, jako administratora danych względem osób fizycznych, które będą testować i później użytkować oprogramowanie platformy ePłatności. Brak jest również informacji odnośnie zasad dotyczących udziału podatników w przedmiotowym pilotażu. Jednocześnie posiadamy informacje z miast ościennych o występujących w ramach pilotażowego programu „e-płatności" problemach technicznych, które generują niezadowolenie klientów. Funkcjonujący w Gliwicach system GEPAR, poza obsługą płatności oferuje więcej możliwości, w tym m.in wysyłanie zapytań, podgląd otrzymanych dokumentów, podgląd zaległości z wyliczoną wartością odsetek za opóźnienie. Jak wyżej wskazano funkcjonalność obejmuje swoim zakresem wyłącznie zobowiązania osób fizycznych, zatem niezbędne jest również utrzymanie odrębnych funkcjonalności dla firm. Powyższe argumenty w naszej ocenie przemawiają za tym, by wstrzymać się z przystępowaniem do akcji pilotażowej „e-płatności" na jej obecnym etapie. Tym bardziej, że Miasto Gliwice jako jedno z niewielu w Polsce udostępnia mieszkańcom dostęp do podglądu i obsługi swoich zobowiązań poprzez platformę GEPAR. Zasadne wydaje się natomiast wdrożenie tej funkcjonalności w momencie, gdy będzie ona umożliwiała obsługę: * wymienionych wyżej zobowiązań wraz z odsetkami, * pozostałych tytułów zobowiązań, oraz, gdy przejdzie ona fazę pilotażową i poprawione zostaną błędy zgłaszane przez miasta testujące aktualnie to oprogramowanie. Kopia: a/a Z poważaniem Krzysztof Zbrożek Naczelnik Wydziału Informatyki (podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym) Elektronicznie podpisany przez: Krzysztof Zbrożek 19.08.2024 08:10:22 +02:00	<urn:uuid:20a610bf-419d-4466-a54d-2745810b7f37>	finepdfs	1.866211	CC-MAIN-2025-05	https://www.pm33.bip.gliwice.eu/storage/interpelacje/o3660.pdf	2025-01-20T21:10:52+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363076.72/warc/CC-MAIN-20250120210159-20250121000159-00567.warc.gz	989,871,910	0.999835	0.999919	0.999919	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1994, 4575, 5586 ]	1	0
Rzeszów straci na Polskim Ładzie PRAWIE 90 MLN ZŁ! Głównym sponsorem rządowego programu mają być samorządy? SUPER NOWOŚCI, 03.08.2021, WIOLETTA KRUK, str.: 5 Wioletta Kruk firstname.lastname@example.org „Rząd zaprasza, na twoj koszt” - tym zdaniem samorządy opisują nowy program PiS. - Aż 145 mld zł w ciągu 10 lat stracą miasta na Polskim Ładzie - wynika z projektu ustawy o PIT i CIT, który rozpisuje rządowy docho- dowego programu w zakresie podatków. Za ten projekt zapłacimy my wszyscy - alarmuje Związek Miast Polskich. Na nowo powstalej stronie internetowej możemy sprawdzić, jak duże stra- dy dojdą gminy w przyszłym roku. Jak się okazuje, tylko stolica Podkarpa- pacia ma być uboższa o grubo ponad 88 mln zł! Najważniejsze rozwizgania, jakie wprowadza reforma podatkowa Pol- skiego Ładu, to wprowadzenie „ulgi dla klasy średniej”, zwiększenie kwoty wolnej od podatku z 8 zł do 30 tys. zł, wyższy próg podatkowy - z 85 tys. zł na 120 tys. zł. Rząd zapowiada, że dzięki temu liczba osób, które będą płaciły 32% podatku będzie o prawie 60%. Gę- neralicie Polakom ma się więc lepiej. Ale konsekwencja zmian będzie jednocześnie znaczne zmniejszenie wpływów z podatku dochodowego - jednego z głównych źródeł finansowania samorządów. Ministerstwo Finansów wyliczyło, że z powodu reformy wpły- wy gmin, powiatów i województw z podatków zmniejszą się o 14 - 15 mld zł rocznie. W jednym miejscu nam dają, w innym zabierają - Większość ekonomistów niezbyt przychylne wypowiedzi się o tych pla- nach. Owszem, zwiększenie kwoty wolnej od podatku to bardzo dobry po- myśl, bo w Polsce jest jedną z najniż- szych. Ale już cała historia rozwiązań, w tym najnowsze, jakie kiedykolwiek dotarły do tego, że najbardziej przed- siębiorczy Polacy ponoszą jeszcze większe koszty zwłaszcza z powodu wyż- szego składki na ubezpieczenie zdrowot- ne. Dodatkowo, mam przekonanie, że zwiększenie prógu podatkowego wpły- nie na wzrost inflacji" - komentuje Dominik Lazarz, ekonomista Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania. - Założenia są ciekawe, w niektórych punktach słuszne, jednak mam wraże- nie, że realizuje się je po to, by przy- mienić na gruzach wyborczych. Z my- tu widzenia podatkowców, na pewno skorzystają osoby najmniej zarabiające. Pytanie, jak to się przełoży na naszą rzeczywistość - zastanawia się. Szacuje się, że polskie samorządy stracą rocznie miliardy złotych. Efekt? - Będzie mniej pieniędzy na przysło- wowie naprawianie chodnika czy dziury w jezdni. A my wszyscy - ja- ko konsumenty - będziemy płacić więcej - nie ma złużdzeń ekonomista. Podkreśla, że samorządy już są zadłużone. - Od lat gminom przybywa za- dań. Niestety, funduszy na ich wyko- nywanie już nie - rozkłada ręce. - Spadki będą lokalne w ciągu 10 lat - 145 mld zł, podobnie jak budżet centralny zyska pe- oddo 27 mld. Nako- lejnych zmianach stracą zwłaszcza mia- sta, których budżety są oparte na udzia- lach w PIT" - podkreśla Związek Miast Polskich. Warszawa obliczyła, że stra- ci 1,7 mld zł, Kraków 0,5 mld zł, Wrocław ponad 100 mln zł, Poznań 300 mln zł, a Gdańsk ok. 250 mln zł. Zdanien samorządów, konsekwencje są łatwe do przewidzenia - mniej pienię- dzy nie tylko na inwestycje, ale także bieżącą działalność miast, a więc ograniczenie składków na edukację, transport miejski, czy komunalną kulturę. - Jeśli zabraknie pieniędzy na inwestycje, trzeba będzie szukać tych źródeł zbożka i dwóch dużych zakół, jak na przy ul. Błogosławionego Karoliny (jej budowa pochłonęła ok. 40 mln zł). Co władze miasta zamierzają zrobić w sytuacji tak dużych strat? - Bardzo li- czymy na rekompensaty tego utyku z budżetu państwa - odpowiada krótko Konrad Fijolek, prezydent Rzeszowa. Ministerstwo Finansów zapowiada, że „w celu zneutralizowania utyku dochó- dów jednostek samorządu terytorialne- go, planowane jest wprowadzenie no- wej subwencji dla samorządów na ce- le inwestycyjne". Brakuje jednak szczę- gółów, a przede wszystkim klucza, we- dle którego miałby być przyznawane pieniądze. TYLKO W ZMP STRACZA NA POLSKIM ŁADZIE MIASTA W REGIONIE \| Miejsce \| Miasto \| Utyle w zł \| \|---------\|------------\|------------\| \| 1 \| Rzeszów \| 88 409 313 \| \| 2 \| Mielec \| 18 137 282 \| \| 3 \| Przemyśl \| 17 194 140 \| \| 4 \| Puławy \| 15 999 662 \| \| 5 \| Krosno \| 14 938 021 \| \| 6 \| Stalowa Wola \| 14 614 240 \| \| 7 \| Tarnobrzeg \| 12 912 282 \| \| 8 \| Dębica \| 12 912 282 \| \| 9 \| Jarosław \| 9 051 534 \| \| 10 \| Sanok \| 8 989 315 \| \| 11 \| Jasło \| 8 687 152 \| \| 12 \| Łańcut \| 5 229 219 \| Źródło: naTwojkozost.pl	6d4565e0-66f9-43f4-97a4-cb45839250bd	finepdfs	2.091797	CC-MAIN-2024-22	https://wsiz.edu.pl/wp-content/uploads/2021/08/20210802_SUPER_NOWOSCI_RZESZOW_STRACI_NA_PO_5079189629_2a2cd.pdf	2024-05-30T12:59:10+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971667627.93/warc/CC-MAIN-20240530114606-20240530144606-00126.warc.gz	536,449,826	0.999803	0.999803	0.999803	[ "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 4582 ]	1	0
Trzecia depesza pokojowa Rakowskiego nadeszła! Sytuacja wewnętrzna Włoch poważna! Nowy szef biura prasowego na Miodowej. P. Stanisław Gutowski (Od naszego warszawskiego koresp.) Warszawa, 8 marca. (A.) Wydział prasowy w ministerstwie spraw zagranicznych otrzymał nowego szefa. Tym razem zawodowego, dyplomata, pana Stanisława Gutowskiego, który od 1890 r. po 1905 r. pozostawał w służbie dyplomatycznej rosyjskiej. Polacy, którzy służyli w dyplomacji rosyjskiej na wyższych, samodzielniejszych stanowiskach było niesłyszącym mało. Za naszej pamięci Kościel-Połkowski, zrazu posel rosyjski w Persji, po czym zaś w Rumunii, i hrabia Ksawery Orłowski, ostatni przed wojną posel rosyjski w Ameryce południowej. Pan Stanisław Gutowski dostosował się rangi sekretarza ambasady w Waszyngtonie i ustał. Poprzednio zajmował różnorakie drobniejsze stanowiska w posiadacjach i ambasadach rosyjskich, między innymi w Berlinie. Świata zatem poznał dość, co mu wydaje się nieprawdopodobne na korzyść teraz, gdy go zraz polski postawił na posterunku tak trudnym, jak terenowo-wydawniczo prasowym w nim starym sprawy zagranicznych. Ten wydział nie miał do tej pory szczęścia. Stwierdzano bowiem na jego czele siły drugorzędne a nawet trzeciorzęczne, choć jest to wydział niesłychanie ważny, politycznej oraz informacyjnej. Kierownik wydziału prasowego robiło do tej pory przeważnie dziedziczki studentki młodych, których nie było ani w roczniku, ani w polityce, lecz nawet nie posiadały doświadczenia zawodowego i talentu czy to pisarskiego, czy to redakcyjnego. Dopiero ostatni kierownik, profesor Sronski wniosk - pomian jego partyjnością - duża wiedza pewna znajomość świata i ludzi. Lecz właśnie tego partyjności wywierała na jego urzędowanie dużą jednoznaczność. Równocześnie kierunek jego studiów - filologia rosyjska - nie dały mu takiego zasłuży wiedzy historycznej i politycznej, której potrzebne koniecznie kierownik wydziału prasowego w ministerstwie spraw zagranicznych, by nieść państwu pożytek. Pan Stanisław Gutowski ma zatem dużo danych, których jego poprzednicy nie posiadał: znaczenie aparatu dyplomatycznego, większe, niż poprzednio. Ciąg dalszy na str. 2. Trzecia depesza Rakowskiego nadeszła do Warszawy. Rokowania z Finlandią idą gładko Będą ukończone w przyszłym tygodniu. Warszawa, 10 marca. (Telef.) (G) Minister Patek poinformował wczoraj przedstawicieli prasy, o rokowaniach pokojowych z Finlandią i Łotwą. Z Finlandią rokowania idą gładko i prawdopodobnie w przyszłym tygodniu będą ukończone. Rząd łotewski nie wysłał do Warszawy specjalisty w sprawach ekonomicznych, to też w tych sprawach musi być przeprowadzona korespondencja przez rokowanie w czasów. W przyszłym tygodniu niezwykle będzie cała godzina. W dniach najbliższych wyszło zarząd z ramunku do Warszawy posłów parlamentarnych Bodnarescu i Baluscu, jako doradców dla przeprowadzenia urody. Rokowania idą w dwójkim kierunku. Pierwsze o ustalenie stosunków sąsiedzkich między Polską a Finlandią, Łotwą i Rumunią, a powtórnie w sprawie porozumienia się z Rosją Sowiecką. Głównym celem obrad jest ten punkt ostatni. Minister Patek zakomunikował również, że do Warszawy nadeszła jeszcze trzecia depesza pokojowa od Rakowskiego, imieniem białoruskiej Ukrainy. Nota ta zaznacza, że Rakowski jest jedynie uprawniony do rokowania imieniem Ukrainy. Tekst tej jest identyczny z tekstem Cziczernina. Ta sama nota jest przedstawiona zręczna i obliczona na efekt, głownych jednostek faktów nie zawiera. Minister Patek zaznacza, że odpowiedź rządu polskiego będzie do Rosji w czasie najbliższych. Będzie to odpowiedź na obie noty Cziczernina. Rokowania pokojowe z Rosją roczyć się będą w Smoleńsku albo Orszycy, a więc na terytorium rosyjskim. NOWA NOTA CZICZERNINA WYWOŁAŁA DUŻE ZAINTERESOWANIE. Warszawa, 10 marca. (Telef.) (G) Nowa nota Cziczernina wywołała szerokie zainteresowanie i duże wrażenie. Pisma nie wystąpiły jeszcze z artykułami zasadniczymi, a cytuje jedynie słowa premiera Skulskiego, że nota ma znaczenie niewielko aktualne, ile charakter abstrakcyjny. Rząd sovieta jest dostatecznie po-informowany, że Polska przyjęła jego notę poważnie, że od dłuższego czasu, t.j. od kilku tygodni trwały już obrady nad nią, oraz konferencje z przedstawicielami mocarstw zaprzyjaźnionych. Jak słychać, jeszcze przed otrzymaniem noty Cziczernina Rada ministrów zadecydowała zawiadomić rząd sovieta, że Polska w ciągu marca gotowa będzie do rokowań. Noty tej nie wysłano jeszcze, ponieważ nie jest jeszcze ostatecznie wygotowana i nie wybrano jeszcze miejsca, w którym mają się odbywać rokowania. Anglia uzna niezawisłość Litwy! Gdańsk, 10 marca. (PAT.) Tutajscy dziennik niemiecki donosi: Oficjalny dziennik litewski "Lietava" podaje, że Anglia uzna niezawisłość Litwy natychmiast po unustoszaniu się zgromadzenia narodowego. Wybory do konstytuanty litewskiej odbędą się w dniach 14 i 15 kwietnia br. KRAKÓW WOLA O ŻYWNOŚĆ Kraków, 10 marca. (PAT.) Wobec katastrofalnego położenia aprowizacyjnego mieszkańców Krakowa, a w szczególności wobec okoliczności, że z powodu braku maki od 7 lutego br. nie wydaje się ludności chleba nawet w zmniejszonej racji po 50 dług. tygodniowo, prezydent miasta Krakowa zwrócił się w drodze telegraficznej do Naczelnika Państwa o natychmiastową pomoc. wzędnych, wykształcenie polityczne, znajomość natury ludzkiej. To duży Brakuł mu przecieli duszenieczeniem dziennikarskim, brakuła znakomoci spraw polskich w lunnych dzieniach po Kongresowie i kresami, brakuła mu żywego kontaktu ze starami p. bieżącymi całego kraju. Bez czego nie może prosto i dokładnie orientować się w sprawach politycznych czyweli brzeżac. Wszystko to przecież są usterki drugorzędne i łatwe do naprawienia, jeżeli nowy szef wydzielił sobie do spełniania powierzonych mu obowiązków z żelazną energią i pracowitością. Wydział prasowy ministerstwa spraw zagranicznych do tej pory spełniał swoje obowiązki z dużym cywilizowanym chwalem wreszcie. Przezawano na tyle, że w czasie wojny i rozmachu artykułów, które w odbitkach rozsyłano ministrowi redaktorowi. Poza temi co najwyżej informowano rozmaitych korrespondentów zagranicznych stałych i przybywających, którzy z Warszawy pisali lub niswali do gazet angielskich i amerykańskich. Jest to zajęcie pożyteczne i potrzebne, lecz jeszcze nie wyczerpujące zadań biura prasowego w ministerstwie spraw zagranicznych. Woma, która się kończy na kuli ziemiowej dowiodła w stopniu daleko wyższym, niż poprzednio, że dyplomacja nowoczesna nie zdzia się obejść bez dziennikarstwa. I rzecz jasna, że to dziennikarstwo musi wygładzać się inaczej niż dziennikarstwo warszawskie. I tutaj właśnie jest obowiązek nowego ministra spraw zagranicznych. W przypadku spraw zagranicznych współdziałać przy koalicjach obostrzenia pracy codziennie warszawskiej w ogrom polityki państwowej zagranicznej. Nadrzędny prasa codzienna musi powołanie szefa biura pomagać w jego pracy. W Warszawie wszyscy jest nowym i wszystko się dopiero tworzy. Wszyscy zaś powinni się ująć za ręce. Tylko pod tym warunkiem będzie można dotrwania innym narodom, które korzystając z nieprzerwanych samodzielności państwowej, stworzyli sobie małe albo więcej dobrze instytucje polityczne. A przedewsztem o jedno należy prosić panu ministra spraw zagranicznych: ulotnie zrozumieć szefowi biura prasowego sposób czasu i niechka. Niechajniejszym sa, że nie tylko zrozumie na ulicy Miodowej, ale zmieniło się w urzędnicza się zawsza, zanim się zdoła nauczyć, co gorzało właśnie wtedy, gdy się już nauczył na swoim stanowisku tego, co powinien wiedzieć. Jego miejsce zaż zajmuje ktoś, kto znał się musi uczyć, i tak ciągle w kółko... Parę słów na powitanie i pożegnanie. Lwów, 10 marca. Znana i wysoko ceniona autorka, p. Maria - Jelanie hr. Wielopolska, nadstawi nam następujące słowa pożegnania: Losy przyczynia mnie w tych dniach w inny smycz — takie polskie, ale dalekie. Z ciech, raczej brudnej, raczej biednej, niezaznanej, nieznannej, nie „zaznaczanowanej” ngdzie małopolskiej wsi, gdzie nie słyszano — Bóg świadkiem — o telefonach lub elektryce, a za to wiele o świadectwach wojennych, gdzie rekwirowali serdecznie, a w bezprzykładnej zgodzie, mięso i kolację: Moskwa, Prusy, Austriacy i Rosjanie. Z szczyteli silejskich, zgoda nie miałeksi, obok drogi karpackiej prowadząca poprzez szlache i miłe, granatami wyrwaną, z takim to małopolski wsi, gdzie nie słyszysz się do w rozmówkach, naszysy brukowane, na forwarde z ciosu i bagnetu, na gdzie żaden domowyły Fabryki trawersów w siodle nie podchodzi dla opalenia kwiaty. Na ziemie morowana, drenowana, nawożona, śmiejąca się ironicznie cała swą szczenią urodną, z naszych czarowniem, pustych na istorzach, w których żaden sądak, ani howod stuletni łapni, hande amantami nie zabijał. Tam się przesnose, w podwie dla lau, dla holenderskich krów, dla czwórek formalnych, które pociągnięty lekko calorowy dorobić. W Wschodniej Galicy, dla świtu, z których kradał luźne tureckie dorastania, dla gos’ nawet których jedna watahka wody w cieci, niższy cała watah melonkowa za marnośka. I kurze zeszła nie podnieść, skoro nam to kiedy w oszy Wielopolskie z miejsa, przy pierwszej (wedle ich gwar) „wyśladze” w wagowu; że wszystko mu jest podkawa gęste i ponurze, daje drąg z Korczewem i Małopolską, zubozwał, ochmelniał i do cna adekwowanej, tak lądowym, jak i pasterskim. W nym podziwia ciało, jak w halucynacji, dobra bady trwolodza małopolski targa, (np.: o kurzu małopolski), ciągle jak w halucynacji, z zapatrzymi telechem, kiedy do kontraktu i tu na owo zwarcza mu uwate, tym razem już nolarysz, zaś, że daleco jest, czy trwolodza małopolski, czy też wyzwolonych albo in., w Wielopolsce osiągnie może, w tej ziemi Obłoczną, wolnej od bandytów, szorstkości, pasterskwa i tapowinictwa. My, Wielopolskie, nie chujemy i nie zbieramy lańowec! Kiedy przepisane na swoich własnych dochodząc taki kontrz z wyniosło złością, p. rejem. Od tych wzięć abstrakcyjnych wprost doskonale, wraca czek na chwilę do realnych rzeczy pożiomów, i — boję się, aby mu szczęście nie odprę, pyta mówim, czy będzie mógł mieć odpis biografiku na dzień następny? Och, nie mówimy przegoń rejon! „Zak”, że jest państwo się usiłowić do pastelski w brzegu na dole, to... mogłwe... Och, chwyt rozmowy, takie formy „mniejszeń” ożywionych, z tą fadą, Wielopolskiej pamięci z biura. Czy aby stome wyczarzył tismach bezdzwyczny i bezszczelny, inicjaty czarnoszczel magii Litwarskiej? A tropem... Wielopolskie powiada: „sprowadza na nas usiłowienie”, „zwrot się do nie zadziwiać” (t. zn.: że zdręczem). „Ekolokacja” ma przeć akcji pod reka i miałem wrażenie, że owo akta są tajne, które w ostatniej chwili chciałby by był te usiłow (sic!). Wielopolskie ogłasza, że ma psa „krótko wyciągniętego”. Rzutowierowe „skrzydło” (Filip) i „antrypowe” także na sprzedaż, oraz ze poszukuje żony „wewnętrznego wzbici się w „państwo” (sic). Paniwa nazwują się teraz „sklepieniem” a głos z zagranicą „gadanie” (m.: „krótkim interesem”). Dlaczego mogą się ślężeć, rytka na „samowarze torze”, „szeroko zasięgać”, czy „czyścić” na drogi każdego budynku? „zas” ale wszystkiego chce nas uzwać Wielopolskie! Oby wspaniałym nitco lekkwie o działoach zeszłych z ostatnich kilkunastu miesięcy, o Rusinach, o Lwowie. Och tu zaż ale nie bylibyśmy się dali mordować i aresztować! Nie rozumiemy, żeżę na te aresztować z Rusiem pozwalają!! ot jakimy się tu zażaz z przedmiu urośli z Niemcami!!! O Braciu nasz z Wielopolski! leż to razy kierowała się Komorowska, Lita i Małopolska w tym samym kręgu w przeciągu czasu, w jakim się zdołać wcale raz na przest zrobilić! Rozumię w dobrym, lekce, że z zarządem Ducha polskiego, mowy oczyszcz Sztuki oczyszcz, podczas gdy inny mówić mógłby, to szlamy, w Kongresowie i Małopolsce, choć rece były sławowanie i skute... Są bowiem ważne obory, ale są święte i Chrysta... Udzień się w pierś, Braciu Wielopolskie, i powiedzieć sobie o choć tyle, że gdy do Was przyjdemy, to przyjdzie — conginijem równy do równości! Tego byśmy chyba warty byli, za kielnoty naszej mowy i eskalemone, za naszą niezaczętą kulturę mówną, za naszą tradycyjną zaznaczliwość rycerską, kowana w ogień na krzesach, za bohaterstwo żarty ostatnią, za mówkę, za szlachetne, kochanie kulturowym nasze, rozeszły wprawiać jest oj Naczelnik Polski na królew brudwierskim słabezy, za to wielkie przyjmowanie nas, jako... omarłej równy równo, mimo, że knowy nasze na są aż nieliterackie, ani szwajcarskie, bo ich wogó wiele, że formale nasza rozprawiają co zasadniczo dywizacyjnego, co u was w sprytnie za pieniądze pokazywanym by było, że dwory nasze podobne do owych dawnych szalasów sadownicza, czekala potrzeb życiowych regimantainielskich (podwóczas). Przyjmuję nas, mimo, że dawnogowiano, nie bezkarnie wszystkim po końcu okiemu, mimo, żeśmy niezastaceni, ale skoszczowani, że zrąblazowani, że popowa nas może i sie- dziba, lub siedźcie wina w krymkuze za pastwstwo, ale, że ta druga polowa sklepowka są niebłagocześne w stosunku do garów przyrodnych. Mamo ro, przyjmuję nas, jak consanguirow równego! Nie tworzę po miastach waszych cerelów francuskich da „gawizunala błęszoj kontaktu z Francją”... szukam kontaktu z nami i to dla obopólnych korzyści!!! Nie urządzać angelskich i wioskici projektów „celen błęszoj za- znajmowania się z jezikiem zamorskich przyjać”... zaznajmować się z jezikiem okcyztym! Schowajmy krzyż stylistyczny i gramatyczny, bład w duchu, bład w słowie! Nie mówimy omen powiastym: „my, Wielopolskie”, ale mówimy z dumą: „My Polacy”... A Wus, wyszczodzimy mo Małopolskie, ze związku z żebami oczarnymi i wady za Wann nieznać nie przestawim, mimo, że ów nieszczęsny problem racygnalne! bohudy bywa i racygnalne wogóli gospodarskie, równa się w Was kwadratura tola, mimo, że na rozharach z Waszych materiał i ka napach suwaja Łoptych świata od Hugendubera Bobrowskiego, Boehm-Ermolgo poczawczy, aż do Petury... mimo, że spóźrz. Wasze jak konsekwencje się wierzca, pozbawione zarówno treści, tak okier i drzwi, że szeradny Wasze mułmianie, zeszłe zdani do reszty garderobe po celach wiecznych i na ulicach tak „leksymistne” bromiace, jak Lwów. Będę się spowiadzać o Was nad Wartą, gdzie Was tak male znają, o szlachcie Waszej, która takim przedmiarem polskości była jeszcze na wschodzie kresach, o młodzieży chłopskiej i rzemieślniczej, tak gorącej i rycerskiej, o dzieciach, które umiali się chrobić na śmierć o szach Waszych, którzy się wesoł z ramy walli po krymkułach ukrainskich, o zakonach, które nieznacznie mowy polskim wieśniac i pochodzi i menażar... Szaśćsza bella, że sła faktów stane na jednym z ognia w lancurowi wspólności, spadającym się drogą Polski tak wojo i oporno! Świąte (Wielkopolska) 16. 2. 1920 Świąte (Wielkopolska) 4. 3. 1920. Marya-Johanna hr. Wielopolska (Janowska). MADAME ZAKOPANE HANDEL DELIKATESÓW WIN I TOWARÓW KOMŻEŃYCH LWÓW, A ADAMICKA 24. Właściciele: Antoni Moor i Jerzy Stachowicz oleją najzaznaczniejsze kuracjusze WINA, HISZPAŃSKIE: Malaga, Marsala sztoka i wy- trawne Sherry i Madeira. GREGORSKI deserowy Samos i Patras. WŁOSKIE: deserowy Amaretto. FRANCUSKIE: białe i czerwone. WĘGIERSKIE: stary Tokajer i Szamorodner sztoki wytrawne. USTRECKIE: białe, czerwone i szampany. NA POST: wybrane śledzie w marynacie bal pekis, zawijane flisy, pocztowe i holenderskie, oraz rozmaite konserwy rybne — sardynki, lososie, sukowate, kiełbasy i t. p. JARZYNY w puszkach: gruszki, marchewka, sape- nagi i fasolka zielona. WYTRAWNE WINA: agrest, slivki, czereśnie, wiśniowe, gruszki i t. p. BUFFET BOGATY ZAPOTRZONY. Specjal. kanapki i pastetki, salate frans. i majon sy. RESTAURACJA pod kierunkiem wyzwierzadnego kucharzucha wy- daże doskonałe zimne i ciepłe potrawy, oraz obiady i kolacje. PIWO o każdej porze świeże w normalnej tempera- turze. A DESER: cukierki, kremy, kawki, kawki z cukrem, figi, daktyle, orzechy i rodynki 20/75 (Czas odnowić przepłatę!) tupców, którzy by nielegalnymi drogami zakaz ten obieści próbowali. Przytaczam pisane socjalistyczne zarzucia wiejskiej prasie burżuazji, że popiera na bezczelne i wyzywające zachowanie się bogaczy i święta hymny na estetyczną strzęp zbytku, przemijającą zapadnie jego szkodliwy wpływ na gospodarkę społeczną znamionowaną i z ciekawym nieustalonym walczącą państwa. Temu postępowaniu przeciwstawia „Arbeiterzeitung” zachowujące się prasy mieszczańskiej i przytacza jako dowód poważnego traktowania całości interesów państwowych, następujące uwagi „Frankfurter Zeitung”, które z wiewiug wątpliwości zastąpiła również dla uwagi naszych czytelników: „W jednym z dalej wystawianych już dni z rytmami przez Grosse Borkenheimerstrasse unaprzeczonych był przedszkolny „Kempfert’scher Markt”. Czytamy w dziennikowym puszczu potwierdzają ten fakt tak radosny dla właściwego składu, lecz jakże obraźający każdego, kto wie, w jakim jestesmy położeni! Kiedyż narzeszcie dojdziemy do tego, że jedwabnego kawiar naszym trędz światem zbrodnieniem wobec ojczyzny, a lokal, w którym gościom podaje się kawior zbojkowujemy, jako należyce do zdarczy! Ludzie, którzy wczoraj nie mogli dostarc kwiatu, będą zresztą mogli jeszcze zaspokoić potrzeby swojego „hart-gout”, dodając w nocy salech czekolady z truflami po 40 marek za ramę, dostaną przysmaki takie jak: Langoustine du Cap, „Pates des Afres”, „Tron a l’huile”, „Creme truffee”, „Coocks Lunch Tongue”, „szarana i asparagus z gęsich wątrob, hiszpańskie sardynek, norweskie filety, dostęga miódka, winogrona, pomarańcze i daktyle, najświeższe likiery i wina południowe, a nigdy też doszła francuska perfumerie i mydła, a nawet zarech kalifornijskich jodeł w San Francisco, starykowany w flakoniku zamkniętym w torbce z krokodyle skórą. Jest to wiarość skandalem i zdradza wobec ojczyzny, jeżeli lekomyślność i wyzwalanie w ten sposób trwania nasz ostani grosz! Ruiniujemy się i pozbawiamy się tem postępowaniem resztki mniej więcej kredytu. Narwyśmy czas, abyśmy sprzedawca i kupujący drogie smakołyki po-gardzili i domu ich uskali. Żaden Niemiec nie ma w tym czasie prawo jeść karwów ani żadna amerykańska wiedeńka z trutnami, żadna kobietka z rożnem, żadna kucharka nie będzie wiedzieć czy z wysokimi chłowieckimi wystawianymi we wszystkich składach, jak gdyby w kraju naszym było oblicie skór”. Wobec energii i odwagi, z jaką jeden z najpoważniejszych organów prasy niemieckiej skarży wybrukie bogaczy i uratuje opinię publiczną, łatwo zrozumieć, dlaczego Niemcy tacy rychoł dźwigną się z upadku i wracają do największej w dziesiątach kleski, do równowagi moralnej i ekonomicznej. „Taniec śmierci”. Głośna sztuka znakomitego dramaturga Augusta Strindberga: „Taniec śmierci” wystawia się 2 marca br. w Drohobyczu na scenie Sokoła trupa artystów krakowskich. Jakkolwiek nazwiska występujących artystów nie mają rozgłosu, właściwego chodby artystom średniej miary, grających na większych scenach — tem nie mniej sztuka Strindberga wypadła dobrze. W grze artystów mogli nie być tej dyferencjałek, a zarazem korekty, ale jedynie pasażerów, towarzyszy interpretacji dzieli sztuki przez nieznanych artystów na prowincyjnych scenach. Sztafa ta postać kapitana ujęta była unikalnie i z psychologicznym zrozumieniem. Kuchnia dla ubogiej ludności i dla młodzieży. Dzięki staraniom dr. Polczara, powstała w Drohobyczu Tania Kuchnia Ludowa dla ubogiej ludności chrześcijańskiej. Obiad w kuchni kosztuje 20 hrl. Uboga młodzież szkolna, której rodzice niedobrocznie nie są w stanie dać utrzymania, korzysta stała w Drohobyczu z taniach kuchni dla młodzieży które przed kilkun tygodniami założone zostały przy zakładach naukowych. Młodzież otrzymuje w tanjej kuchni śniadanie i obiad. Ceny znów poszły w górę! Częstość wskutek przeprowadzenia umiarkowanej waluty, częstość wskutek ogólnej fatalnej koniunktury aproprowacyjnej, ceny różnych artykułów w Drohobyczu znów poszły w górę. Tym razem podwyższenie cen jest dość znaczące; niektóre artykuły podskoczyły o 40—50 proc. Chleb kartkowy (o ile istnieje) kosztuje już 14 koron za kg., szynke — 100 koron za kg., inne artykuły, jak jaja ser, mleko, mięso wykazują z dnia na dzień tendencję zwyżkową. Chciała przekupić policjanta. Nieleka Anna Inis przyjechała do Drohobycza muke w celach spekulacyjnych. Zatrzymała przez sień szerzana policjanty Państwowej Kliszsa, zaproponowała mu wzięcie darowizny, czemu ten odmówił i właścicielkę nagry zarażował. Okradł swoego chłopowodu. Zatrudniony w charakterze stróża u pewnego inżyniera w Drohobyczu B. Stanek, od dłuższego czasu obok spełniania swych zawodowych funkcji stróżowskich, poświęcał wolne chwile okradaniu swojego chłopowodu. Takie okradanie, choć było bardzo przyjemne dla Stanika, nie stanowiło przyjemności dla inżyniera, który zawiadomił policję pisałową o zniskaniu z jego domu różnych przedmiotów. Policja zaczęła śledzić i wreszcie na trop zlodzień. Stanek w chwili arsztowania wybił się właśnie „na kino” (za skradzione pieniądze). Zamast jednak „na kino”, poszedł — na policy. Dopuszczała się kradzieży. Karolina Koszmidrowna „dopuszczała” się kradzieży bieliźny z mieszkania urzędnika kłębowego p. Linczyka na stacji Drohobycz. Policja państwową arsztowała Karolinę Koszmidrowną i ostatecznie osądzała ją w areszcie, wykazała tem dobitnie, że wszelkie "domuszczanie się" (zwłaszcza dla pa- dalen!) jest niedozwolne! 30—10 kradzieży — w poniedziałek. Policyjna państwowa w Drohobyczu w ponie- działki, tj. w dniu targowym, gdy przybyłej do Drohobycza setki furmanek i przychodząca tysiące nudź, zbiera arcybogaty połów. Okazuje się, że szacuje pon dzielni kronika policyjna notuje 30 do 40 drobnych kradzieży, popełnianych w tłumie i pośród strażników przez specjalistów i amato- rów-kieszonkowców. Koncerty orkiestry Namysłowskiego w Drohobyczu. Na dzień 16 i 17 marca br. zapowiedziano w Drohobyczu 2 koncerty orkiestry Namysłowskie- go. Zainteresowanie tymi koncertami jest — oczy- wiście — wielkie! PRZYNALEŻNOŚĆ G. ŚLASKA DO TRYBUNALI WROCŁAWSKIEGO ZNIĘSIONA. Berlin, 10 marca. (PAT.). Dz. empiiku tutajscze donosi z Wrocławia, że władze koalicynie na G. Śląsku zniosły przyznależność Górnego Śląska do trybunału sa- dowego w Wrocławiu i ustanowiły na jego miec- ście dla G. Śląska wyższy sąd krajowy oraz sąd najwyższy. Alianci zamierają obsadzić stanowiska sędziów w tych sądach wyłącznie siłami pol- skimi, przeciwko czemu władze niemieckie pro- testują. TYDZIEŃ OBRONY KRESÓW. Kraków, 10 marca. (PAT). W niedzielę 14 bm. rozpoczęło się w Krakowskim i Podgórskim zbliżku pod hasłem: "Tydzień obrony kresów zachodnich" przyjęciem w obu tych powiatach odbędą się wieče śląsko-spi- sko-orawskie, na których przemawiać będą Górn- ślązacy i Czeszynianie. Zarząd główny Towa- rzystwa obrony kresów zachodnich otrzymał za- wiadomienie, że ziemianie niektórych powiatów powieści uchwalały, aby akcyzę zbiorki poprzeć do- brownym podatkiem w wysokości 1 marki od morga posiadanej ziemi. TAJNY MAGAZYN SKÓR NA PODGÓRZU. Kraków, 10 marca. Jak podają dzienniki wozują policja wykry- ła tajny magazyn skór w prywatnym mieszkaniu mieszkanka Wola Landersera, przy ul. Kalwaryjskiej w Podgórzu. W czasie rewizji znaleziono 26 bal skór bokserskich, wartości 200.000 koron. Zna- lezione także liczna korespondencje z firmą garbarkarską warszawską Lanz, przez którą pro- wadzone jest śledztwo. Skóry znaleziono u L. o. pieczętowanego. ODPARTE KALUMNIE. Warszawa, 11 marca. (TELE). (II) W rządzieńcu roku zeszłego, zwołano 1300 oficerów francuskich, którzy byli na żołdzie poświęci. Oficerowie ci, powrócili do Francji, zaczęli rozpoczynać w prasie krzywdzą- ce w adopscji o Polsce. Kalumnie, rzucane przez nich, zasługi odpowiedź w liście gen. Henry- sa de gen. Sosnkowskiego. W pismie swoim przezstawił one Francji stwierdza, że sprawa ofi- cerów francuskich została przez Rząd rolni za- krywona na zupełnej łokacie. Dymitr Merejkowski o Anatolu France Lwów, 10 marca. Merejkowski, sławny autor "Leonarda da Vinci" jest umysłowością raczej filozoficzną, niż poetyczną w nowej literaturze rosyjskiej. Zachod- no-europejskie wykształcenie łączy się u niego z rządzeniem rosyjskim poglądem na świat. W tej specyficznej atmosferze duchowej mówi on z pełną ironią o kulturze dzisiejszej Europy, która, jego zdaniem, jest dziełem leśnej, sytej burżuazji. Europa jest dlań wielkim upiorem, antyczny e- wolucją, pierwiastkiem nawskró mechaniczne- ństwem, w znaczeniu rosijsłowiskiem. Jego sam życie jest zarówno rewolucyjne jak i czułostkowe do głębii relatywnym. Znajduje to swój wyraz osob- nie w pełnym myśleniu, klasyfikując jasnym co do formy, złożonej esencji. W drodze do Ennus" Kościółka tą o głębokich wrażeniach duchowych, je- dnymi z najciekawszych w szeregu zjawisk litera- ckich ostatniego roku. Janusz i France, którzy Merejkowski poznał w Paryżu, wydają mu się charakterystycznie okazami owej kultury europe- jskiej; wydają mu się "kwiatem burżuazji". Kościół on żywa sztukę obydwu, w której nie brak rysów ironicznych. Merejkowski opowiada o spotkaniu swem z książęcym prozaikiem i powieściopisarzem fran- cuskim. W salonie pewnej klerki francuskiej, pi- szącej pod rosyjskim pseudonimem "Iwan Saran- ski", poznali Anatola France'a, a uprzejma go- godny zaprosił sławnego gościa umiędzynie dla niej. Jako istotno rosski barbaryzmu, spośród i natężeniem się od razu na France'a. W pew- nej mowie Czeczoja jest mowa o chłopcu, wyga- łączącym zupełnie, jak dziewczynka; ma niskie uchy, miękkie jasne łoki, łagodny wyraz o. z u nosie niekaż bluzę akusimatu. France przypomina mi tego chłopca. Jest on otrzymuje miękkie i słodkie żądany, pozyzysty i delikatny, jak akusim. Pa- trząc na niego dłuższe, ma się zupełnie takie uczu- cie, jak gdyby się gładziło seremo-popielate zksza- tne. To wrażenie wewnętrznej miękkości idzie w zarze z zewnętrznym miękkim, z twardością nagrania wytwornego, nilo w murmurze cieczne chłopca. Ma, duszny głos, o stępujących wachach i szachetach, ostrzy zarzowany profil, jak na sta- tych medalach florenckich. Tak zapewne wyka- dali jakiś poczynie dworzow poezeciowie króla Henryka IV. Zławił się w towarzystwie moich rosyjskich przyjaciół. France przyprowadził ze sobą chło- świnę swą przewodniczkę, pewną żydźkę francu- ską. W jej domu ma swój "salon". France jest też zupnie leżalny żonaty, ale też legalnej żony nie znana żywa dusza. Pani domu stara się usilnie ser- wodzić rozmowę na literaturze rosyjskiej, na Tol- stoja i Dostojewskiego. Okazało się wszakże nie- bawem, że France odmówi się do Tolstoja obiegiem, a Dostojewskiego wcze nie znowi. Jako człowiek dobrze wychowany, nie powiedział tego wpraw- dzie wreszcie, ale można było bez trudności spo- strzęd, że mistyczny rosski jest dla niego, skoń- czonego klasjka, poprostu wstępną, że uważa go za coś w najwyższym stopniu niesmacznego. Ro- zmowa rwała się ustawiczn, a pani domu napię- to usiłowała budować mosty nad dzielacza nas przepaść, mosty waliły się, jeden po drugim. Zdaże mi się zreszta, że France wobec bierze nie- chętnie udział w rozmowie i nie chętnie przysłuchuje się im innym tem gorliwiej zarę słucha samego siebie. Nie czuje mu z tego powodu naprawdę ładnego wyrazu, albowiem tak wielka jest przy- jemność w słuchaniu go, jakobyby miał w kraini skrzycze Stradivariusza, albo owoce słówka z ba- lu Andersena, którego śpiew osładał cesarzowi ciuchistenną śmierćelną walkę. Ody mówi nawet o najmniej, iż chce zazdrościć, mowa jego spra- wia zawesze boska rola, gdy wypowiada nawet najbardziej gorzkie prawdy, w ustach jego rabie- ra one ambrożyjskie słowały. Oni się jednak zadniej przywileje na pamięć, co właściwie po- wiedział, spostrzega się, że nie powiedział prawnie ni. Wszystko rzeczywiście się, jak planka, jest mo- ta sama piana, z której wyszła bogini wiecz- nego powahu. Skoro rozmowa zeszła na żebro — jego mó- witych, przyznał France. że było to zawese dla niego najwyższą mąka przemyć publikacje choć by kilka słów, że do każdego publiczne występu przygotowywał się całymi dniami i na podium o- garnia go zawsze trema. „Nie urodziłem się nie- święty mowa" — zakończył na pół ze smutkiem, na pożar żałobnie. Maty sejleton. JULIA DICKSTEINOWNA. ZA RYTMEM I RYMEM I. Mój duch jest niby usiami otchłani przed które bytu głębli; żyrzuca tajemnice swe na światło słoneča; wszystko, coż na żyją pulchną, orną glebę z krateru tego wybuchu, wszystko kiedyś wienami zaległo niemi tajemne by u serce, czekając objawienia. i czemże duch mój jest wobec wszystkiej treści, która potęgą obca gnana, przeń plynie? Jeśc tylko prządka owe nieważną, którą moc niejawnie, czym u wierzczona lubi baczkańskie, ciężka głębini lawę wzmiotniciała na lśniącą słon czołweczach przedzę. II. Onlazdo ducha mojego nazbyt jest wysoko, tam gdzie się tamła promienie te, które przebłęd mał potworne czułucie, pomieć iż gwiedźnie pustkowie, i te, które ziemię mało, małenka, utulile idę w cępow i w życie i w piękna błask. Onlazdo ducha mojego nazbyt jest nisko, tam gdzie na dniu odrobin, serc ludzkości, iskry się rodzą, które nigdy się w czynów nie spala girlandy, które nigdy w krag bliźni nie pójdą natchnieniem, bo są swą chłodną, wilgłą, chude dłonią zalumi niedza. Do naszych Czytelników! Rozszerzenie rozmiarów pisma oraz podwyższenie jego ceny. Lwów, 7 marca 1920. Z soncem szesnego miesiąca wrzesnia plama krakowska a w skład za niemi poma lwowskie podwyższyły dosyć znacznice cenę sprzedażną numerów poszczególnych, oraz wysokość prenumeraty. Przed kilku dniami doniesiono również z Warszawy o ponownej po wyższe ceny plam warszawskich, które solidarnie ustaliły ją w wysokości 1 marki za numer, podwyższając równocześnie odpowiednio wysokość prenumeraty. Wszystkie te podwyżki nie były baimajniej niepodzielną dla naszej Publiczności, zdającej sobie dość do sprawy ze zgrozy kryzysu ekonomicznego, który w tej chwili przebywa król cały, a nie także i praca polska. To też w świecie sfery Czytelników, tam polskich zaobserwowali jak najłatwiej nowe ceny gazet, rozumując dobrze, że są one stosunkowo nieznaczne, jeśli się uwzględni fakt, że paster, który kosztował przed wojną 2700 do 2900 K za wagon, kosztuje dziś 100,000 a n wet dochodzi do 120,000 K za wagon! Obrzymie podwyżki ceny druku, w szczególności farby drukarskiej, światła, gazu, węgla etc., nie mówiąc już o bardzo znacznym podrożeniu kosztów pracy, a to zarówno pracy zeceruskiej, także pracy funkcyonaryznej administracyjnej i trudowej, który w tej chwili przebywa król cały, nie znane, aby je raz jeszcze trzeba tu poruszać. W następstwie powyższego stanu rzeczy takie Czytelnikom naszym powietowaliśmy, że przy wspomnieniach naszych, a także niezależnie od wszelkich kosztach wydawnictwa, podwyżka ceny sprzedaży pisma oraz podwyższenia prenumeraty, czego tyk powyższych zmian zwiększone koszty produkcji pisma, a przede wszystkim koszty jego podwiadczania. Dlatego też wyrażamy nadzieję, że sfery handlowe i przemysłowe, do których tak licznie dociera „Gazeta Wieczorna” i „P. ranna”, oprą wydatnie na dział anonsowy, w którym znacznym rozwoju pokłamy nadzieję zdobyć reszty odpowiednich środków nitytko na dalsze prowadzenie wydawnictwa, ale także na coraz dalej idące jego powiększanie i ulepszanie. Wydawnictwo „Gazety Porannej” i „Wieczornej”. Nadeslane. ZAKŁAD GIMNASTYCZNO-TECHNICZNY FRANCISZEK GLASGALL LWÓW, SYKSTUSKA 5. 19677 ADWOKAT Dr. Alfred Hahn i Dr. Bmł Hahn prowadzą obecnie kancelarię w Drohobyczu. — Wśc dlaczegoż meczy się pan? — Coż mam robić? W jakis sposób trzeba przeciwać służyć ogólnej sprawie! — Czy socjalizmowi? — spytała pan domu, spojrzałszy na nas ukradkiem. — Oczywiście. Pan nie dowierza mojemu socjalizmowi? — Nie zupełnie. — Dlaczego nie? — Już chceby z tego powodu, że pan jest jednym z najwulgniejszych sceptyków, jacy kiedykolwiek byli na ziemi — ozwiał się ktoś z nas. Jakże można pufaćcząc wątpienie z oczymi? Jak można działać, nie wierząc w to, co się chce zdziałać? — Zapewne, że działać nie można, ale można grać — odpatr France. Walka partii politycznych jest dla mnie obrzydzną gra w szachy. Czyż wszelkie działanie ludzkie nie jest gra? Bogowie igrają z nami i w ten leży nasza tragedia; wrażmy te, że sami z bogami — a wtedy wówczas tragedia nasza skończy się idyllicznie. Jeśli się w nic nie wierzy, a we wszystko wątpi, wówczas czepnie się zawszej nieuwiernej lekomiczności i słodzyc boiskowej igrażki. A tak jest słodko speczywać na węglowym zwiążenie. Nie zapomnij nigdy niezmiennego czaru w łagodnym uśmiechu, z jakim wymawiał te słowa Montaigne’a. Myslętam: Tak, izrane ze wszystkim, umieszcze ze wszystkiego, zwiążenie o wszystkim, oto najwyższa mądrość burzliwych. Spektaklartwo odpowiada w zupełności działaniu, France jest odpowiednikiem Jauresa. Podobnie jak wrażenie polityczne przedziurzgano się onigis w mieszczański liberalizm, tak zmieniła się dziś społeczno-ekonomiczna rewolucja w mieszczański socialism. Nadeslane. RHEUMON ! KTO CHCE DŁUGO ŻYĆ! NIECH PALI TYLKO TUTUMIBUKKI CYGARETOWE Z PARYŻA nadeszły do drogeryj M-ia L. SZADOWSKIEGO we LWOWIE następujące artykuły kosmetyczne: Pastry do zębów Pierre. Krem Simona. Poudre ba Reine. Krem la Reine. Perfumy Coty. Moublignat. Roger Dallet. Orginalna farba do włosów Henne Chabrier. Dr. MICHAŁ SALPITER Sykstuska 17, ord. od 8–9 i 11–12. 20889 SPECJALISTA CHORÓB WEWNĘTRZNYCH I SKÓRNYCH Dr. Henryk Rosmarin rd. od 8–10, 12–1 i 3–6. – Lwów, Kopernika 12. LEKARZ-ENTISTA Dr. med. Jakób GROB Lwów, Legionów 37 (Karola Ludwika). 20854 BRONIKA We środę, 10 marca, o godz. 7-miej "Eugeniusz O'negin", opera w 3 aktach (2 odcinkach) P. Czajkowskiego z p. Bandrowska, Green, Ostrowska, Łowczynska, Okonska, Jelinska, Hornsma, Wielickim i Niedzielskim. W czwartek, 11 marca o godz. 7-miej wiecz. "Jaka", operetka w 3 aktach E. Andraua. W piątek, 12 marca o godz. 7-miej w po raz pierwszy "Młodzi i starszy", kom. w 3 akt. Hala z p. Trapsa, Pilorowa, Rowińska, Kwiatkowszowa, Łożkina, H-rowińska, Raszewska, Bielecka, Ciechan. W sobotę, 13 marca o godz. 8.30 popoł. "Nabu" i "Hansel i Greta", w 3 akt. Al. hr. Fredy. W sobotę, 13 marca o godz. 7-miej wieczór po raz 8-m "Drun & Psycho", opera w 5 odcinkach L. Rożyckiego. W niedzielę, 14 marca o godz. 3-ciej popoł. "Róża Stambuł", operetka w 3 akt. Leonca Pallia. W niedzielę, 14 marca o godz. 7-miej wieczór po raz 3-cie "Panny", sztuka w 4 aktach Wolfita i Leroux z p. Hałacińska, Jałowiecka, Lisieńskim, Łożkina, Michnowska, Niemirycz, Zajewskiej, Bielecka, Ciechan, Przeczkowskim, Kołowskim, Michułowiczem i Nowackim. Reperuar Teatru wodewilowego. (ramak u. Oszalińskich 10). (Bilety weszlieli w perfumeryj Stolnickiego el. Legionów 1. 1). Od 9 marca do 15 marca oczowanie o godz. 7.30 wieczór: Pożar i wale w daciecie Wielkich I Nowości; "Revue tygodniowe" w 1 lodowcu; "Worrow łapowik", operetka z rosyjskiego w 2 odcinkach; taniec rosyjskie wykonan duet Witich i Nowacki. Reperuar teatru lit.-art. "Czwórka" w sali "Casino de Paris" (ul. Rejtana 3). Dziś premiera programu XVII. Poznajcie o g. 7.30 wieczorem. Górska wystawa Mili Kamińskiego, baleriny Teatru Wielkiego w Warszawie, Paulina Nosowska, piosenki Krzysztof, Aneta Kilsztain w swoim repertuarze, Romuald Clerc, aktorka "Ostryj Wyspy", aktorka sztuki "Król, Dama, Walę", grałska spółdzielnia Czasz-Czuchówka, przedział Rudwida, muzyka W. Petkowska, M. Czajkowska, A. Kiełkiewicz, K. Gros, W. Wesołowski, reżyseria Agata Kleszczowska. Bilety pod firmą "Ersatz", uzupełnia Konrad Tom (R. Gieraszkiewicz, K. Gros, S. Mosier, J. Rygier), reżyserował R. Gieraszkiewicz. Bilety od 9 do 5 u G. Seyfarta (Akademicka 1 b), od 6-taj wiecz. przez kasie. Reperuar sceniki liter. st. "Wesela Wydrza" w sali ul. Szafarnia 10. Premiera tego marca: Zdzisław, Zamekowa, Chrzanowska, Wolszanka, Duet taneczny, Braurowi, "Dame w oramieniu", a także i "Pan Grabski w załotach", fara. — Poszna. ORBERT HICHENS. (23) PŁODNY SZCZEP. POWIŚĆ. Trójmacz z angielskiego BR. NEUFELDOWNA. (Ciąg dalszy) — Pragnę tej zimy poznać lepsię Ełazim za strony umysłowe i artystyczne. Spodziewam czasu na polowania, brudzi i inaczej dobrze jest dla Rzymian. W dość wszystko, a jeżeli nie znają własnych skarbów, to dla tego, że im są obce. Ale my, cudzoziemcy, dla pas, to szaleństwo przybywać do Rzymu i żyć zupełnie tak, jakbyśmy byli w Cannes, Monte Carlo, czy jakie innej wiosennej miejscowości podczas banialnego sezonu. Rzym musi być cudowny. — Musi być! A czy pan nie zna jego cudów? — Nieznajemy. Ale ponieważ osiedliliśmy się tutaj, zamierzam teraz poznać je gruntownie. — Czy można będzie pan w tem dopomóc? — Jest pan niewątpliwie bardzo dobrym kierownikiem na położenie, ale nie wiem, czy byłby tam sprawnym Ciceronem. Zresztą już sobie towarzystwo dobralam. — Ale... małżonek niewątpliwie! — Uf mi. Twarz Cesarego sposeguiała, a chmura przygasła na chwilę zaręcz blask jego oczu. Nie powiadał jednak nic, tylko ponownie kciukując do ust, napil się szampańca i rzekł chłodno: — Niech pan uważa, żeby się nie zabijać w kołachach i muzach. Są niebezpieczne w zimie. — A chód wśród kampanii, gdy się czuć na wystawiające pew? Twarz Cesariego ożywała się nagle, a oczy jego zaszybły. — Aha! Kampania! — zawołał. — Nie wiem — ale oczko jego, głos, ruch, towarzyszy temu okrzyku, mówiły inni. — I pan — dodał — oto wyżej się kampania na dług katolików, dla grub, udarowanych kosmopolitarnych zmarły Kapuścianów? Zażałował się, przeraż na mą, o w chwilę, gdy zamordował odpowiedź, rzekł jeszcze: — Ale może ów Cicerone jest o wiele mądrejszy, o wiele bardziej zahalizowany niż biedni gospodarz, którzy każdego wieczoru przesadzają, gdych kopyt kabaretowych po trawie. Czyżby trzeba przyciągać publiczności samej, która często zachowuje się nieostrożnie, nie zwracając uwagi na dawanie swobody przez kierowników. Celem stworzenia tych wydarzeń do mistrzów, Dow. Włos. Sam. Gen. Dwór, zdecydował, aby w ich obrzeżach zamieszkały wrocławskie rolnicy, samochody, w których zadaniem jest zajmowanie się i poszczeganie do swarów odpowiedzialnością klientów, nie stosujących się do przepisów wydanych. Publiczność upraska się o uwagę chłodną, o zwalczanie przy krzyżowanie ulicy, wysiadaniu z tramwajów oraz na zwracanie uwagi na sygnały, dawane przez kierowników. Dowódca Wojsk samochodowych O. G. Lwów, Władimirz Osory Bukowski, major. — Wystydzi się z domu, Mołtosa Bruckner, znam przy ul. Strzeleckiej 1. 14, zamordował policję, że bratanka tego, 11-letni Hersch, uczestniciem wydarzeń, który z domu dnia 3. ban. i dotyczących nie powrócił. — Uczeń II kl. wydziałowej, 14-letni Marian Szubek, syn Krzysztofa, zamieszkał z rodziną przy ul. Wolskiej, Kretkowski 1. 16, wydalił się również 5. ban. i dotyczących nie powrócił do domu. — Odyseusz maszyny szwajc. Maczyn szwajc. 438.07, zgrabionego w lębogórze w roku 1918 A. Fracelich, zajmującej się gryfem ul. Słonecznej 1. 14, zdetronizowana wszorza policyjna wzorząca policyjną w pracowni szwajc. 12. sztuka Płysza, rodu Piesza w Kłodawie. Piesza rozstrzelano. — Krudna, jak krunki Wszystki popołudniowy przywyzymy policyjny na ulicy 17-letniego Chaima Giebena, który został wojew. łuczk z zab. armackich i karabinowych. Łaski te Giebne zrekompensował skracać w warsztacie Lecha Tarnowskiego przy pl. Soliściach. Giebner zamknięto w arszenach policyjnych, a łaskę zdezwolono. — Podczas wzorzącej roweru policyjny zarejestrowali kilkasetu inżynierów, nowożytnych i luksusowych rowerów wyprodukowanych przez firmę rowerów. Przewożonym rowerem w mieszkaniach przedstawiających dalej nadchodzić wojny, gdzie znajdzie się wiele rzeczy, niechętnych w kraju. KOMUNIKATY. Koncert Klary Jasiny Plawowej, zapośródowany w 12 ban., odbył się w szerokości muzykalnych klas. Wszystkie muzyka szwajc. zamieszkałowa. Plawowa jest szwajc. na węgrod. szwajc. i w weształczeniu temu, słowa, słowa, słowa. Takto takto zyskała uznanie muzyczne i na akad. zagranic. Krytyk zagraniczny stawia ją pod względem ekspresji i interpretacji obu swojej tematów. Ludzie Cz. Pawłowy, wysoce artystyczny program zapowiedzianego koncertu, w którym zgodził się p. Otawowa oraz p. Cetnar (skrzypce) i tr. J. Komorowski (wolontariusza) dowodzi jej wysokich aspiracji artystycznych. Plawowa święta budził obok Cz. Cz. pleśnie szkockich Beethovena z towar. Trila, słynni starofrancuskie, angielskie i greckie. Dolores pomyslała o Lady Sarze w towarzystwie na bokser i wobec szarym. — Cóż to są? Może pan ja gdzie spotkał? — Ja! — zawołał Cezary, torzem wesołym, dziesiącego namiel. zdumienia. — Lady Sarze! Dusz. — Nigdy jej nie widziałem. Ale coż zrad? Cezary, że będzie deszczem Cicerone, takim kierownikiem zmarły z córką za mną... na śmierć albo do Kresów. — Które do Kresów? — wrzuciła Inga. — Wierzę, że mogę w zagranicę, bo mi mody i ego nie wychodzi. Znam tylko te cady, opowiadają tużi niechcianych, którzy przejeżdżają przez krysz, zaprowadzani w lustru telewizora. Chciał tam godzinę i przesądzać czerwonymi. Widocznie uchwyciła się systemu Montevanu, bo nawrzała żaden rozmowy ognia. Maczyn, zachęcony przez p. trzeci, wziął swoją zbiór wody. Powrócił z radością z Parizja, gdzie specjalnie niezła ciepłości, dobrze znana w krajach, kupującą kupię za barwnie sławy — białe, a ralemie, bo możnów tych pieśniach i ratunków pieśniach nie zacieli. (C. d. n.) Nowe stoliki wirujące w Ameryce. "Onija-Board" — Zawodowe Onija-medya. — Niebezpieczenstwo nowej zabawy. — Wykłady sfr Lodge'a. — Rehabilitacja duchów. Nowy Jork, w marcu. Wielka katastrofa światowa, jaką ludzkość przeszła, pozostawiła za sobą wiele bólu i żałoby, tak iż tęsknota za utraconymi i żądza otrzymania jakichkolwiek wścieli o nich jest łatwo zrozumiała. W Europie myśl smutne zagłusza tańce i huśtawe zabawy. W Ameryce, gdzie w życiu towarzyskim purytaniem i wstrzemięźliwością odgrywa ważną rolę, szukają ludzie innych środków podczas. Stąd pochodzi ogromne rozprzestrzenienie nowej zabawy towarzyskiej, która pod nową nazwą "Onija-Board" kręży dawno nieznane skład wirujące. Tylko co do formy formy wymieniono pewne zmiany, i tak, gdy dawniej stawiano stolik na ziemię, a na nim umieszczano deszczelki z arkuszkami papieru na którym oznaczone były litery abecadła, to obecnie drogie się odwrócić. "Board" jest to dość wielka deska, na której wykreślone są litery abecadła, liczby od 0—9 i słowa: "yes" i "no". Na te deskę stawia się mały stołiczek o trzech nogach. Obecni — najczęściej dwie osoby — kładą ręce na stołiczek i czekają spokojnie, zadowaszy poprzednio jakieś pytanie. Stołek zaczyna się ruszać, jedna z nóż staje przed literą, lub przed słowem "jak", albo "nie". Jeśli dobrze idzie może w ten sposób stołiczek wysyłać słowo, lub nawet całe zdanie. O wiele lepsze rezultaty osiąga się, jeżeli powala się do pomocy zawodowe "Onija-medya", które będąc rzekomo w zażyłych stosunkach z światem duchów, umie sklonić je do podania wieści i tłumaczyć tajemnicze znaki. Jakie rozpowszechnienie uznyskała ta nowa zabawa, o tem świadczy następująca uwaga w "New York Times": "Onija-Board" jest dziś tak potężna gatelzą przemysłu narodowego, że chyba tylko produkcja gum do żucia w zeszłych mogłaby się z nią porównać. Obecnie jednak zaczyna ona być niebezpieczna, wytwarza bowiem nową formę podrążenia nerwowego, którą nazwać można "masowem wariacją". Niektóre szkoły ostrzegają uczniów, aby nie poddawali się namiotości. "Onija". Wogóle nastąpił w Ameryce czas rehabilitacji duchów, o których Schopenhauer wyraził się, że "zostali wyklęte i wyznane przez przemadre stulecie". Świadczy o tem także ogromna frekwencja, jaką cieszą się wykłady sr Oliviera Lodge. Mówi on o "dowodach nieśmiertelności" o "rzeczywistości rzeczy nieświadomych", o "dalszym trwaniu naszej egzystencji" itp. tematów, które z naukami ścisłymi nie mają nic wspólnego. Prelecent musi każdy wykład powtarzać kilkakrotnie, abowiem nawet największsa sala "Carnegie-Hall" nie pomieściłaby wszystkich słuchaczy. Można otrzymac cukier i 85 koron za 100 kg. buraków cukrowych! Komunikat cukrowni w Chodorowie. Lwów, 10. marca. Zarząd cukrowni w Chodorowie podaje do wiadomości wszystkim rolnikom powiatów: Bołbreckiego, Żydaczowskiego, Rohatynskiego, Brzeżańskiego, Przemysłańskiego, Lwowskiego i Stryjskiego, że właśnie zostały ukończone przerabianie z Rządem warszawskim co do maksymalnej ceny za buraki cukrowe na dostawę jesiennej b.r. a mianowicie: za 100 kg. buraków cukrowych ustalono została cena K 85 — czyli 60 mkp. i jest nadzieja uzyskania jeszcze pewnych premii. Każdy plantator może proćz tego nabyc w cukrowni po cenach maksymalnych 20 kg. cukru na 100 kg. buraków cukrowych dostarczonych do cukrowni, z czego 5 kg. po podpisaniu umowy, 5 kg. na zjęcie buraków, resztę za po dostawie przy obecności. Wobec tego, że Cukrownia w Chodorowie nie posiada cukru, gdyż dopiero w jesieni b. r. dla swych plantatorów potrzebuje, może bez zobowiązań t. j. o ile ten mały zapas stanczy, odstępować nasilenie bezpłatnie rolnikom wyżej wymienionych powiatów, którzy umowę o dostawę buraków cukrowych podpiszą, wszystkim innym zaś tylko za gotówkę t. j. po K 21 za 1 kg. nasienia. Ci ostatni nie mają jednak narzędzia prawna nabycia cukru, w razie odstawić istnieje jednak w jednym buraków cukrowych do przetworu do cukrowni, otrzymują odrzucą całą przeznaczoną ilość cukru t. j. 20 kg. na 100 q buraków cukrowych. Ekonomista. Nowa waluta. Lwów, 10. marca. W prasie europejskiej żywo omawiana jest kwestia rozwiązań problemu walutowego. Wiele projektów i pomysłów pojawiło się w tej piekącej sprawie, m. in. myśl rozwiazania ekonomiczna inż. Kondratowskiego, Krakowianna, ogłoszona w październiku 1918 r., a drukowana w kilku tachowych pismach. Po ekonomicznym wstępie na temat stosunków międzynarodowych ustrój walutowy. Wzajemnym stosunku walut, projektuje on jednośmi milniki wartości w postaci monety bitej ze złota mennego o próbie 900/1000 i ważyce 1 gr. o nazwie: "złoty" (franc. d'or, wlosk. d'oro, ang. gold). Podstawą systemu monetarnego ma być nie zapas złota nagromadzony w skarbie państwowym, lecz naturalna wartość dóbr narodowych, w związku z tym produkcyjnych tychże odpowiednio skupiających. Waga monety przyjmuję w okragłych jednostkach gramów, aby ludności umożliwić roczną wagę metalu nadto w życiu praktycznym samą moneta może służyć za miarę wag (ciężarów) dobrej przemysłu. Wielokrotność wartości monet odnosi się własnością wartości. Za podstawę naturalną, z której wywodzi się monety przyjęte mierzenną 900 części złota lub srebra i 100 części miedzi, gdyż wszystkie metale słuchawne niedźwiednie nie są w użyciu. Obecnie jest rzecz, czy porównujemy wartość czystego metala zawartego w dwóch monetach, czy mieszaniny, było o tym samym stosunku. Obydwamy za podstawę przyjęte gram czystego złota, waga monety z domieszką wypadałaby stanowiskiem, co byłoby sprzeczne z zasadzeniem. Domieszka uzupełniająca wagę monety (10 proc.) służyć będzie na pokrycie wartości samej gęstości kosztu bicia monety i zużycia technicznego. Zabezpiecza wreszcie przed wyławianiem monet, skoro miałby pełnej wagi czystego złota. Co do nazwy jednostki monety, o ile chodzi o wyrażanie międzynarodowe, możemy przyjąć "złoty" (gram) wyrażający się naprawdę kilogram mięsa kosztuje 2,20 złotych lub dwa złoty 20 centów (kroszy). Jedna strona monety miałaby charakter narodowy, druga zaś międzynarodowy, dającą napisy z jednej strony przyjmując w języku łacińskim lub francuskim, jako język międzynarodowej dyplomacji. Stosowna wartość złota do srebra przyjmuje się 1:20, wobec francuskiego 1:15%, austro-węgierskiego 1:18.2 a o celu zyskania okrągłych wag monety srebnej. Jeden złoty = 100 centów o ważyce 20 gr. w srebrze odpowiada co do wagi rublowi srebremu, 50 centów zaś dwu koronom lub frankom w srebrze. Obydwamy przyjąć stosunek 1 : 25, jeden złoty w srebrze ważyby 25 granów, t. j. tyle, co 5-frankówka, 3-frórowka, zaś jednostki tych monet odpowiadałyby ważyde 20 centów 5 zramów. Łatwa byłaby zamiana tych monet obcokrajowych bez potrzeby przetłaniania ich przynajmniej w początkach reformy, cooby znacznie kwestię uproszczało. Stosowna wartość złota do srebra jest tak zmienne, że nie poddana stałości go, a priori, po ustalenu się stosunków powojennych ściślejsze zrównoważenie tekwesys. Wreszcie monety brązowe z mieszaniny 950 części miedzi, 40 części cyny i 10 części cynku, miałoby charakter monety zdawkowej, bez pełnej realnej wartości. Obowiązek przyjmowania monety zdawkowej byłby ograniczony do wysokości 1 złotego, zaś monety srebrne do wysokości 10 złotych, ze względu na praktycznych. Z przedstawionych wniosków wynika, że jednostka monetarna reprezentowana byłaby złotem, srebrnym lub papierem o równorzędnej wartości. Jednostka złota (gram) żłobił mala, zaś srebrna żłobi ciekła, 20 gr., wchłaniać byłaby używane, zyskający na tem pięciadzień papierowy, jako wygodniejszy. Aby projekt zrealizować, należałoby podjąć do fachowym studium i badaniem, powołać do życia komisję monetarną, złożoną z wybitnych ekonomistów i finansistów, znających wszystkie stosunki ekonomiczne kraju i zagranicę. Po ustaleniu wytycznych zadań należy do pracować w trawie monetarnej i przede wszystkim takowa do udzielenia Sejmowi, który przesłyszał również roszczenia biec wybitnych monet i banknotów, uchwalił odpowiednie kredyty i zapobieganie tychże. Następnie należy zakupić potrzebne ilości złota, miedzi, cyny, cynku na rachunek państwa, odczekać konkursu na artystyczny rysunek banknotów i monet, przygotować maszyny emisyjne i drukarskie, zorganizować banki, szaty kasowe, celne wymiany obcych monet na nowe kraje, przyczynić przysadzę złoże do złota, srebra za papier, papery za papery; monety metalowe na wagę, papery na kursie. Celem utworzenia napiętych złoża i srebra, można przyjmować różne przedmioty z tych kruszców wykonane i wydobyć za nie monety w stosunku do wagę i próby. Patrycyjowska ludność chętnie znoślałaby swoje ozdoby i przetapiała na monety polskie, a państwo chodząby poświęcić pewną małą zrzutu strate wskutek utratyplania tych ozdób, odrobiłoby znaczącą korzyść z powodu nabywania szlachetnych kruszców, drogich w pierwszych latach po wojnie. Celem poniższa szerokiej warstwy ludności o nowym ustroju monetarnym należałoby powszechnie zgodzić tegoż zasady w wykładach popularnych, w obrazach świątecznych i szkolach. Dla zainteresowania się zagranicą, ogólność narodowej rozprawy w obcych językach, doprowadzić do skutku międzynarodowy kongres, nastąpić komisję monetarną, podobną unii łacińskiej. Inicjatywa musiała być od ideowych zwalczków każdej niezmiennych wolnych, mających dobro ludzkosci na wszelkie, a poparta czynnie przez rząd społeczności. Wreszcie przez filantropów, kapitalem, temu stworzenie bluz propagandy, gdy każda idea musi mieć realną podstawę. Bura propagandy mogłyby powstać przy Lidze pokój w Paryżu, w pałacu pokój w Hadze, Monaco, Berlinie szwajcarskim, wreszcie w wszystkich stolicach państw narodowych. Obydwa n.p. Unia łacińska zechciała przyjąć nowy system monetarny, lub Szwajcaria, w której zasiadają trzy narodowości i mnóstwo cudzoziemców jest odwiedza, wreszcie Monako-Carlo, w którym przewija się tłumy ludności z całego świata, a w domu gry przewija się stopy złota, srebra i papierów, gdyby wprowadzono nową walutę do opłat cał granicznych do tarif kolejowych, okręgowych i pocztowych, iżby przybliżyłoby się w realne kształty ku pożytkowi ludzkości. Polski Związek Narciarski. W dniach 21 i 22 lutego br. równocześnie z zawodami narciarskimi, odbył się w Zakopanem Walny Zjazd delegatów, istniejących na obszarze Rzeczypospolitej towarzyszeń narciarskich, na którym, nastąpiło ostateczne zawiązanie "Polskiego Związku Narciarskiego", na podstawie przyjętego przez delegatów statutu. Siedziba Związka, która ma się zmieścić budynku, obrano na r. br. błękitny Zakopane. W skład zarządu głównego weszli: dr. Mieczysław Świążer jako przewodniczący, inż. Aleksander Bobkowski (Warszawa) i dr. Zygmunt Klemensiewicz (Lwów) jako zastępcy przewodniczącego; St. Fächer jako sekretarz, Z. Ritterischid jako skarbnik, J. Gadowski i dr. A. Krobil jako członkowie. Część czystego dochodu z zawodów, w wysokości 1000 kor. Związek przeznaczył na budowę turystycznego schroniska na stoku kelo Ciergla. W wszelkich sprawach Związku dotyczących związać się należy pod adresem sekretariatu tegoż, Zakopane, "Dworzec tatralski". Sekcja ugrarzy L. L. K. S. "Czarni". W dniach 13 i 14-go br. ucząca sekcja narciarska L. L. K. S. "Czarni" dwunasto Wycieczkę do Sławkowa, gdzie odbyła się zawody narciarskie. Wycieczkę przyjeżdżał wielu narciarza toł. składu towarzyszeń narciarskich, między innymi tużoryczny mistrz Polski, p. Bukow. To też program biwaków i szkółek budzi w wielu zainteresowanie. Goście, którzy chcą wziąć udział w wycieczce zechce zgłosić swój udział do 12 br. p. dr. Landaua Henska, ul. Jabłonowska 28, I. p. Odszło ze Lwowa w piątek, 12 br. o godz. 18.30. (6.00 popołudniu) Gospodarstwo wiejskie kompanie, mięsalko Lwów, nad rzeką i przyjaźń polowania kupie Adw. dr. Friese Lwów, ul. Sławkowska 3. Bulka miał działo na tuli, a kuchnia nowa, nadając się tylko na scenę — do sprzedania. Leonie Świąże 39, I. p., drzwi nr. 3. 30936 Sprzedam stylowe urządzenie salowe, spisalne, debowe, urządzenie pokoju panieńskiego, białofalowalne, lampy, obrazowa stołowa, okien salonowy, bierko mekko, obrazowa, konsole, dywan, obrazy, zegary, maszynę do uszynia i lana ręczny. Sklep komisowy, Sławkowski 13. Kupię okrągły o zmrok parzel i szal gorzelnego. Ząd. do Administracji pod "Z. Z. Kurier Lwowski". 41008 Kupię lub wydzierżawię małą reszta od ogrodu (pow. Komorowice). Lwów, nr. 17, zgrzebem pod "Ziemia i Bierło" anonimowa spółka handlowa, Jagiellońska 7. 21004 Sprzedam resztość 3 p. w śródmieściu 1 p. obok kościoła Sosnowski, Długosza 3. 21005 Żyrandole i wysoki szklany i naczynia kuchenne zaraz do sprzedaży. Szynowcowicz 9. 20998 Futro całkiem nowe, podsztyt przekazan, z selskiej wygody, konieczne w domu, przedwojennym, po wiedzieńscy oficerze francuskiego, nabywane do sprzedania. Okolickiego, I. p., płotu, pępek, na prawo (boczne Listopada). Ogólna w południe. 2.352 ROZMAITŚĆ CHOROBY wewnętrzne skórne, zastarzałe, cera znamionata Dr. Prz. 10598 ulica Wałowa i. 4. Wztrzymanie preparat. Nas Salvarum tylko przed południem. 10598 Institut, e frangaise docne des leçons. Chmielowskiego nr. 9, drzwi 6. 21911 KOLPORTERÓW do rozwożenia gazet poszukują się najchmili. Zgłoszenia do Administracji "Gazety Wieczornej", Sekcja 4. Fabryka i Rafinerya cukru Towarz. Akc. w Chodorowie. Podwyższenie kapitału akcyjnego z K 7,500,000 na K 15,000,000. Zwyczajne Walne Zgromadzenie akcyjeryszy Fabryki i Rafineryi cukru Tow. akc. w Chodorowie uchwaliło na dniu 5 stycznia 1920 r. podwyższyć kapitał akcyjny wynoszący obecnie K 7,000,000 i rozłożony na 37,500 sztuk akcji o K 7,500,000 — t. j. do wysokości K 15,000,000 — w drodze emisji 37,500 sztuk nowych akcji po K 200 im. wart. gotówkę pełno wpłacić się mających i na okaziciela opiewających pod warunkami, które uszli Rada Zawodowcza. Na podstawie tego upoważnienia, zatwierdzonego postanowieniem Ministerstwa przemysłu i handlu z dnia 21 stycznia 1920 r. Dz. p. p. Nr. 303/20/II uchwaliła Rada Zawodowcza Towarzystwa podnieść kapitał akcyjny do wysokości K 15,000,000 przez emisję nowych 37,500 sztuk pełno wpłaconych akcji po K 200 im. wart. i w tym celu ogłasza publicznie SUBSKRYPCYJE NA AKCJE III. EMISYJ pod następującymi warunkami 1. Dotychczasowym akcyjeryszyom przynajmniej prawo pierwszeństwa do poboru nowych akcji w ten sposób, że na każdą akcję z I szej (zredukowaną) I-ib II-giej emisji mają prawo pobrać 1. akcję III-ciej emisji. 2. Akcje niebędące przez dotychczasowych akcyjeryszy zostały przydzielone nowym subskrybentom przez Zarząd Towarzystwa wedle swobodnego uznania w najkrótszym czasie po zamknięciu subskrypcji. 3. Prawo poboru zgłoszonym i wykonanym być musi najpóźniej do dnia 1 kwietnia 1920 r., a to poza rygorem utraty tegoż prawa. Zgłoszenia po tym terminie wpływające, będą mogły być uwzględnione tylko na równi z zgłoszeniami nowych subskrybentów. 4. Kurs emisyjny akcji wynosi dla starych akcyjeryszy wykonujących prawo poboru K 350 — zaś dla nowych K 400 — za sztukę. 5. Zgłoszenia nowych akcyjeryszy przyjmują się najpóźniej do 15 kwietnia 1920 r. 6. Cena i upna objętych z tytułu prawa poboru względnie droga subskrypcji akcji musi być równocześnie z zgłoszeniem wpłacona w całości w gotówkę. 7. Ropa tycze nowych akcji przeprowadzi Dyrekcyja wedle swego uznania w najkrótszym czasie po zamknięciu subskrypcji. W każdym razie do końca maja b. r. Zgłoszenia nowych akcji przyjmują Bank Przemysłowy dla Królestwa Galicyi i Lodomerii z W. Ks. Kraśowskim we Lwowie, oraz jego Filie w Drohobyczu, Krakowie, Krośnie, Rzeszowie, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej, Jaśle, Strzyżu iudzież Ekspozycji w Borysławiu. W Warszawie: Bank Przemysłowy Warszawski, Bank Dyskontowy i Bank Handlowy. W Poznaniu: Bank Handlowy, Bank Przemysłowców i Bank Związkowy Kółek Zarobkowych. --- PÓŻENIE lub małą pszenicę (milkę) wagomiar, pr ma gąsienic ukraińskich lub wydłużony zakup do zatychczasowej stawki. Władza powoła Instytucję handlowo-przemysłową w Chodorowie. Potrzebny zarząd, i zarazem, i zarazem dostać się się sprzedającemu. Oferty pod szyfr „Póżenie” przyjmuję Biuro dzienników F. E. Stattera. — Kraków, Grodzka 13. --- APARATY FOTOGRAFICZNE w wielkim wyborze i wszelkie artykuły poleca najstarsza w kraju firma W. BORZEMSKI, właśc. St. LISOWSKI, Lwów, Rutowskiego 7 (naprzeciw Katedry). --- CZAS ODNOWIĆ PRZEDPŁATE! --- BORAKS CAŁY I W P.P. FEDEWEIS BIAŁY, KARBID DO ŚWIĘCENIA, KORZEN MYDLANY, KWAS SOLNY, SIARKOWY HURTOWNIE POLECA MAGAZYN FIRMY STANISŁAW BUČZKOWSKI I S-ka LWÓW, Chodorowskiego. FILIA: WIEDEN, I. Riemsgeresse. --- Slalki gazowe i szkiełka poleca po cenach fabrycznych OSKAR FASSLER Magazyn lamp elektrycznych LWÓW — ul. Sykulska 29 — pl. Maryacki 4. --- Akuszerka z Warszawy przyjmuje zamówienia, udziela porad pod dyskrekcją ul. Asnyka 9, drzw. 2, A. Łukłowska. --- Do Sprzedażni. Parowy garnitur mlocarniany Lokomobila Cieślielskiego, Mlocarnia „Hornsby 60” z wszystkimi pisami pod gwarancją za dobrotę M. KANAREK Sp. z ogn. Prz. KRAKÓW, Szewska 9. --- SOLALI Najlepsze tukli i bibutki cynamonowe. --- Motor ropny Diesla 45 HP z natychmiastową dostawą do sprzedaży. Biuro techniczne M. Kanarek Kraków — Szewska 9. --- Pierwszorzędna Restauracja i Mleczarnia STANISŁAWA GZYCKIEGO Lwów, ul. Hetmańska 1. 22 --- Redaktor naczelny Dr. ROGER BATTAGLIA. Zastępcą redaktora naczelnego i redaktor odpowiedzialny JERZY KONARSKI.	805a4676-9b2e-449c-a45a-ef003ff8972c	finepdfs	2.140625	CC-MAIN-2024-18	https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/167583/PDF/NDIGCZAS001738_1920_5124_W.pdf	2024-04-21T21:22:54+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817819.93/warc/CC-MAIN-20240421194551-20240421224551-00819.warc.gz	283,451,396	0.999699	0.999688	0.999688	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 5266, 15833, 21132, 27932, 33244, 41041, 47882, 54177, 58366 ]	1	0
KLAUZULA INFORMACYJNA PRZY POBIERANIU DANYCH OSOBOWYCH ORAZ PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH W POSTACI WIZERUNKU PRZEZ MIEJSKI OŚRODEK KULTURY W KORSZACH BEZPOŚREDNIO OD OSOBY Szanowni Państwo, realizując obowiązek informacyjny zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, zwane dalej „RODO" ) informujemy, iż: 1) Administrator Danych Osobowych: Administratorem Państwa danych osobowych jest Miejski Ośrodek Kultury w Korszach z siedzibą przy ul. Wolności 5A, 11- 430 Korsze, reprezentowana przez Dyrektora Placówki. Z Administratorem Danych Osobowych (ADO) można skontaktować się telefonując pod numer: (89) 751 39 55 lub pisząc pod wskazany adres e- mail: email@example.com 2) Inspektor Ochrony Danych Osobowych: W trosce o bezpieczeństwo Państwa danych osobowych Administrator Danych wyznaczył Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Panią Paulinę Więckiel, z którą możecie się Państwo skontaktować w sprawach dotyczących ochrony danych osobowych i realizacji praw z tym związanych, pisząc na adres email: firstname.lastname@example.org lub tel. 534 860 829 3) Cel i podstawa prawna przetwarzania danych osobowych: a. Pani/Pana dane osobowe lub/oraz Pana/Pani małoletniego dziecka przetwarzane będą w celu realizacji i udokumentowania wydarzeń/zajęć/konkursów/warsztatów zorganizowanych przez Miejski Ośrodek Kultury w Korszach, w ramach promocji Placówki na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a) RODO tj. na podstawie udzielnej zgody w związku z art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1062). b. Państwa wizerunek oraz wizerunek Państwa dziecka/ podopiecznego będzie przetwarzany w celu realizacji i udokumentowania wydarzeń/zajęć/konkursów/warsztatów zorganizowanych przez Miejski Ośrodek Kultury w Korszach, w ramach promocji Placówki na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a) RODO tj. na podstawie udzielnej zgody w związku z art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1062). 4) Odbiorcy danych osobowych: Bez Państwa wiedzy i zgody Administrator nie będzie udostępniał danych osobowych innym podmiotom. Jednak w niezbędnym zakresie i w trosce o najwyższą jakość świadczonych przez Administratora danych usług, Państwa dane osobowe lub dane osobowe Państwa dziecka/ podopiecznego mogą zostać udostępnione organom władzy publicznej oraz podmiotom wykonującym zadania publiczne lub działające na zlecenie organów władzy publicznej w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (np. organom ścigania, organom kontrolnym). Państwa dane osobowe mogą być również przekazywane podmiotom wspierającym Administratora danych w wypełnianiu uprawnień i obowiązków oraz w świadczeniu usług, w tym zapewniających obsługę informatyczną, prawną, księgową, ochronę osób i mienia lub ochronę danych osobowych. 5) Przekazywanie danych osobowych/ profilowanie: Administrator danych nie będzie przekazywał danych osobowych poza teren Polski, Unii Europejskiej oraz poza Europejski Obszar Gospodarczy. Podane przez Państwa dane osobowe nie będą również wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania, o którym mowa w art. 22 RODO. 6) Okres przechowywania danych osobowych: Państwa dane osobowe oraz dane Państwa dziecka/ podopiecznego będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celów, dla których zostały zebrane. Po tym czasie dane osobowe będą przechowywane w archiwum przez okres w zakresie wymaganym przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Pozostała część dokumentacji zostanie zniszczona. 7) Przysługujące prawa związane z ochroną danych osobowych: W związku z przetwarzaniem danych osobowych, posiadają Państwo następujące uprawnienia: - prawo dostępu do własnych danych osobowych, w tym prawo do uzyskania kopii tych danych, na podstawie art. 15 RODO; - prawo do żądania sprostowania (poprawienia lub uzupełnienia) Państwa danych osobowych, na podstawie art. 16 RODO; - prawo do żądania usunięcia danych osobowych („prawo do bycia zapomnianym"), z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 3 RODO; - prawo do żądania ograniczenia przetwarzania danych osobowych, z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO; - prawo do przenoszenia danych osobowych, na podstawie art. 20 RODO; - prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych na zasadach określonych w art. 21 RODO. 8) Prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego: W przypadku stwierdzenia, iż Państwa dane osobowe lub dane Państwa dziecka/ podopiecznego są przetwarzane z pominięciem przepisów o ochronie danych osobowych, przysługuje Państwu prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych z siedzibą w Warszawie przy ul. Stawki 2, 00- 193 Warszawa, tel. 22 531-03-00, email@example.com 9) Podanie danych ma charakter dobrowolny, ale jest konieczne do organizacji wydarzeń/zajęć/konkursów.	<urn:uuid:95e1422a-031d-41f2-9a64-dd7b271f3ef3>	finepdfs	1.220703	CC-MAIN-2024-30	https://mok.korsze.pl/images/2024/03/KLAUZULA_INFORMACYJNA.pdf	2024-07-19T12:57:44+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514902.63/warc/CC-MAIN-20240719105029-20240719135029-00867.warc.gz	355,898,289	0.99995	0.99995	0.99995	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3151, 5261 ]	2	1
Bogactwo i grzech #2 JEJ WINA I GRZECH MEGHAN MARCH BESTSELLEROWA AUTORKA „NEW YORK TIMESA” Tytuł oryginału: Guilty as Sin (Sin Trilogy #2) Tłumaczenie: Edyta Stępkowska ISBN: 978-83-283-6228-4 Copyright © 2018. Guilty as Sin by Meghan March LLC Cover design: @ Letitia Hassar Cover photo: @ Jovana Rikalo Polish edition copyright © 2020 by Helion SA All rights reserved. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Niniejszy utwór jest fikcją literacką. Wszelkie podobieństwo do prawdziwych postaci — żyjących obecnie lub w przeszłości — oraz do rzeczywistych zdarzeń losowych, miejsc czy przedsięwzięć jest czysto przypadkowe. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://editio.pl/user/opinie/jejwin Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: firstname.lastname@example.org WWW: http://editio.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. Dziesięć lat temu W przemoczonym ubraniu, trzęsąc się z zimna i z coraz mocniej ściśniętym żołądkiem, pojechałam z ciocią Jackie do szpitala. Nie chciała mi powiedzieć nic poza tym, że doszło do wypadku z udziałem moich rodziców i ojca Lincolna. Zerknęłam w lusterko wsteczne, gdzie lśniły światła samochodu Lincolna. Na wiadomość o tym, co się stało, w pierwszej chwili miałam ochotę podbiec do niego, aby dodać mu otuchy i samej zaznać pokrzepienia. Czułam jednak, że to, co się wydarzyło wcześniej tego wieczoru, wszystko między nami zmieniło. Za to teraz, w miarę jak zbliżaliśmy się do szpitala, jakaś głupia kłótnia i rzucone w złości słowa wydawały mi się coraz mniej istotne. Nic tak skutecznie jak widmo prawdziwej tragedii nie pomaga obudzić się i zrozumieć, co jest naprawdę ważne. Życie jest cenne. Jutra może nie być. — Co się stało? — Miałam wrażenie, że zadałam to pytanie tysiąc razy, ale Jackie wciąż przekazywała mi tylko minimum najbardziej podstawowych informacji. Teraz też popatrzyła na mnie przez jakąś sekundę, po czym ponownie wbiła wzrok w jezdnię. Wycieraczki pracowały z podwójną mocą na najwyższych obrotach, a i tak musiała mrużyć oczy, aby cokolwiek zobaczyć w tej ulewie. — Nie wiem. Przez telefon nie chcieli mi za wiele powiedzieć. Węzeł w moim brzuchu jeszcze się zacisnął. Objęłam się ramionami i cała się trzęsłam. — Dlaczego zadzwonili do ciebie, a nie do mnie? — Jadąc do ciebie, całą drogę próbowałam się do ciebie do dzwonić, ale ciągle włączała się poczta. Oni pewnie też nie mogli cię złapać. — Boże. Miałam wyłączony telefon — wyszeptałam. — To dla tego, że… Ciocia znów zerknęła na mnie, ale nic nie powiedziała. Poczucie winy wypalało mnie od środka. Wyłączyłam telefon, gdy moi rodzice… Zaczęłam się trząść jeszcze bardziej. — Gdyby stało się coś bardzo, ale to bardzo złego, wiedziałabym o tym, prawda? Powinnam chyba coś poczuć? Podświadomie coś wiedzieć? Skoro nie wiem, to musi znaczyć, że nie stało się nic poważnego, prawda? — Whit, weź się w garść. Jesteśmy prawie na miejscu. — Głos Jackie, zwykle silny i pewny, łamał się tak samo jak mój. Znowu zerknęłam w lusterko, żeby czymś się zająć. Wszystko było lepsze niż roztrząsanie kolejnych koszmarnych scenariuszy, jakie podsuwała mi wyobraźnia. Zmusiłam się, aby się skupić na światłach mijania samochodu jadącego za nami. Samochodu, którym jechał Lincoln. Przyjechał do mojego domu po tym, jak mnie wyrzucił ze swojego domku w lesie, a ja wciąż nie wiedziałam dlaczego. Myślałam, że powiedział już wszystko, co było do powiedzenia. Choć teraz to oczywiście było bez znaczenia. Bo moi rodzice i jego ojciec mieli wypadek. Razem. Jackie wjechała na parking szpitala Riscoff Memorial Hospital i skierowała się w stronę wolnego miejsca jakieś pięćdziesiąt metrów od wejścia na ostry dyżur. Lincoln podjechał pod same drzwi i wyskoczył ze swojej półciężarówki. Tam przystanął i patrzył w moją stronę. Gdy tylko ciocia zatrzymała swój samochód, wyskoczyłam z niego i pobiegłam do drzwi. Nie zważyłam na deszcz, który doszczętnie mnie przemoczył. Musiałam się dowiedzieć. — Whit, zaczekaj! — zawołała Jackie, ale jej też nie słuchałam. W głowie miałam tylko jednostajny szum i jedną, jedyną myśl — jak najszybciej dowiedzieć się, co się stało. Gdy drzwi automatyczne rozsunęły się przede mną, dogonił mnie Lincoln. Chwycił mnie za rękę i splótł palce z moimi. — Mam gdzieś to, co się wydarzyło wcześniej. Nie pozwolę ci samej przez to przechodzić. I gówno mnie obchodzi, co ktokolwiek ma na ten temat do powiedzenia — włącznie z tobą. Cała złość, która we mnie narastała od czasu naszej kłótni, w tym momencie zdążyła się już ułotnić, bo jej miejsce zajął strach. Kilka-krotnie potrąsnęłam głową, ale nie byłam w stanie nic rozsądnego powiedzieć. Lincoln tylko mocniej ścisnął mi rękę, dzięki czemu poczułam się odrobinę spokojnniejsza w tym chaosie emocji, które mną wstrząsала. Razem weszliśmy do poczekalni ostrego dyżuru. Nagle otoczyła nas biel i jasność, tak bardzo różna od szalejącej na zewnątrz burzy. Kobieta w okienku przyjęć zbladła, gdy nas zobaczyła. — Panie Riscoff, pańska rodzina właśnie przyjechała. Czekają na pana w prywatnej sali. — Następnie przeniosła wzrok na mnie, ale widać było, że nie ma pojęcia, kim jestem. — Moi rodzice również uczestniczyli w tym wypadku. Państwo Gable. Lincoln znów ścisnął mi rękę. Wtedy dołączyła do nas Jackie i zatrzymała się tuż za moimi plecami. Gumowa podeszwa jej butów piszczała na mokrej posadzce. Kobieta ponownie spojrzała na Lincolna i z powrotem na mnie. — Aha. Rozumiem. Cóż, może więc usiądzie pani... — Mój brat i jego żona, Clayton i Shelly Gable. — Jackie nie pozwoliła jej dokończyć. — Gdzie oni są? Powiadomiono mnie, że zostali tu przewiezieni. Kobieta pokiwała głową i podniosła słuchawkę telefonu stacjonarnego. — Proszę chwileczkę zaczekać. Zaraz ktoś przyjdzie i zajmie się państwem. — Lincolnie Batesie Roosevelcie Riscoff. Jak śmiałeś ją tu przyprowadzić! Ona nie ma prawa przekraczać progu tego budynku! Ma się stąd natychmiast wynieść! — Matka Lincolna wrzeszczała na cały głos od drzwi pomieszczenia sąsiadującego z salą przyjęć. Jego brat, Harrison, trzymał ją pod rękę. — Matko, proszę, uspokój się. Jeszcze dostaniesz... Twarz pani Riscoff skrzywiła się i dystyngowana dama wybuchła szlochem, a Harrison przytulił ją do siebie. Lincoln spojrzał na mnie i wyglądał na rozdartego. — Wybacz, muszę... — Idź. — Głos mi drżał, gdy wypuszczала jego rękę. Zganiłam się w duszy za to, że momentalnie straciłam siłę, którą dawał mi jego dotyk. Zamiast tego Jackie otoczyła mnie ramieniem. — Przepraszam — powtórzył, zanim odszedł do swoich bliskich. Kobieta w okienku w końcu zaczęła wykonywać zapowiadany telefon. Starałam się patrzeć na nią, a nie na Lincolna, lecz oczywiście nie byłam w stanie. Jego matka wyciągnęła rękę i złapała go za ramię, jakby go chciała przytrzymać, żeby nie wrócił do mnie. Uczepiła się go i nie wypuściła nawet wtedy, gdy Harrison wyprowadził ją z powrotem do sąsiedniego pokoju i drzwi się za nimi zamknęły. — Jeśli panie pozwolą, mamy tu prywatny pokój, gdzie... — Gdzie są moi rodzice? Co im jest? — Wyrzuciłam z siebie pytania, które tłukły się w mojej głowie, bo czułam, że nie zniosę ani sekundy dłużej czekania, aż dowiem się czegokolwiek. — Lekarz za chwilę z paniami porozmawia. Proszę za mną. — Kobieta z recepcji zaprowadziła nas do drzwi naprzeciwko tych, za którymi zniknął Lincoln ze swoją rodziną. Wydawało mi się, że przytulone do siebie na obitej skajem kanapie czekałyśmy z Jackie całą wieczność. W końcu drzwi się otworzyły i stanął w nich mężczyzna w białym kitlu. To musiał być lekarz. — Gdzie są moi rodzice? Dlaczego nikt nie chce mi nic powiedzieć? — Wsparcie Lincolna dawało mi tę odrobinę spokoju, która zniknęła wraz z nim, i teraz pilnie potrzebowałam jakichkolwiek odpowiedzi, zanim stracę nad sobą kontrolę i wpadnę w histerię jak pani Riscoff. — Jestem doktor Frances. Czy panie są spokrewnione z państwem Gable? — Proszę, niech nam pan coś powie — włączyła się Jackie. — Odchodzimy tu od zmysłów. Lekarz z powagą pokirał głową. — Pan i pani Gable uczestniczyli dziś wieczorem w wypadku samochodowym. Nie znamy wszystkich szczegółów zdarzenia, ale... Jednostajny szum w moich uszach przybrał na sile. Widziałam to w twarzy tego mężczyzny. Wiedziałam, co zaraz powie. — O Boże — głos mi się załamał i przeszedł w szloch. — Nie. Nie. Twarz lekarza spochmurniała. — Zrobiliśmy, co było w naszej mocy, ale nie udało nam się odratować żadnego z nich. Ogromnie paniom współczuję. Ból i niedowierzanie szarpały mną, a oczy oślepły od łez. To niemożliwe. Oni nie mogli zginąć. Płuca mi się skurczyły i nie mogłam oddychać. — Nie. Nie. Nie. Ramiona Jackie zacisnęły się mocniej wokół mnie i zaczęła mnie kołysać na boki. — To nie może być prawda. To się nie dzieje. Oni nie... — Tak mi przykro, Whit. — Głos cioci się łamał. — Tak bardzo mi przykro. — Zostawię panie teraz na osobności. Gdy będziecie gotowe i jeśli będziecie chciały, mogę was do nich zaprowadzić, abyście mogły się pożegnać. Pożegnać? Nie. Przed oczami stanęły mi ich ciała zasłonięte prześcieradłami. Rzuciłem się do kosza na śmieci. Klęcząc, obejmowałam go ramionami i próbowałam zwymiotować, lecz żołądek miałam pusty. — Nie mogę. Nie jestem w stanie. Jackie odsunęła mi włosy z twarzy. — Skarbie, tak mi przykro. Tak bardzo mi przykro. Wciąż klęczałam i patrzyłam, jak moje łzy skapują do plastikowego worka, którym wyłożono kosz. Zastanawiałałam się, czy w moim świecie kiedykolwiek jeszcze zapanuje porządek. Wtedy pomyślałam o swoim bracie. — Boże. Musimy powiedzieć Asie. — Moim całym ciałem wstrząsnął potężny dreszcz. — Boże drogi, jak mam mu to powiedzieć? Co mam mu powiedzieć? — Łzy płynęły coraz gęściej i szybciej. Jackie pomogła mi wstać. Gdy tylko stanęłam na nogach, kolejne objawienie uderzyło mnie niczym policzek. Nie wiem, co się stało z ojcem Lincolna. — O mój Boże. Nie zapytałam o tatę Lincolna. Muszę się dowiedzieć, co z nim... Podbiegłam do drzwi i chciałam je otworzyć, lecz Jackie zatrzasnęła je przede mną. — Whitney, musisz mnie posłuchać. Mamy w tej chwili cholernie dużo własnych zmartwień na głowie. Problemy Riscoffów zostaw im. Myślę, że powinnaś trzymać się z dala od tego chłopaka i jego rodziny. Z tego nie może wyjść nic dobrego. Kup książkę Poleć książkę PROGRAM PARTNERSKI GRUPY HELION 1. ZAREJESTRUJ SIĘ 2. PREZENTUJ KSIĄŻKI 3. ZBIERAJ PROWIZJĘ Zmień swoją stronę WWW w działający bankomat! Dowiedz się więcej i dołącz już dzisiaj! http://program-partnerski.helion.pl Pokaż mi dowód, wtedy zaufam. Whitney była skazana na porażkę. Cokolwiek by się działo, jej wina była oczywista i nie do podważenia. Nawet jeśli chodziło o romans jej własnej matki. Sytuacji nie ułatwiał magiczny wpływ, jaki na kobietę wywierał Lincoln Riscoff — wyjątkowo przystojny dziedzic ogromnej fortuny. Jakby komplikacji było mało, Whitney miała już kiedyś męża. Ricky Rango za życia nie był ideałem, ale prawdziwa nawałnica rozpiętała się wtedy, gdy na jaw wyszły niejasności co do jego prawdziwego pochodzenia: była teściowa Whitney starała się udowodnić, że jej zmarły syn w rzeczywistości był prawowitym spadkobiercą majątku Riscoffów. Kolejny etap niezwykłego związku Whitney Gable i Lincolna Riscoffa rozpoczął się dramatem. Wydawało się więc, że przeznaczenie przemożną mocą postanowiło uczynić wszystko, aby nieszczęśni kochankowie nigdy nie odnaleźli drogi do siebie. Wielkie pieniądze, walka o władzę i bezwzględne ambicje zwaśnionych rodzin to ogromne przeszkody. Trwanie przy ukochanej osobie będzie wymagało odwagi i poświęceń. I zaufania. Tymczasem ani ona, ani on nie potrafią już ufać nikomu. Nawet rodzinie. Druga część trylogii Bogactwo i grzech to kontynuacja historii grzesnej miłości dwojga ludzi, którzy wciąż znajdują w sobie odwagę, by walczyć o siebie. Ten związek wyklęły ich rodziny, zaślepione troską o przetrwanie rodowej dumy i zgromadzonego majątku. W tej sytuacji trudno podążyć za własnymi przekonaniami, zwłaszcza gdy dramatyczny rozwój wydarzeń prowadzi do nieuchronnej katastrofy... MEGHAN MARCH pochodzi z Michigan. Uwielbia książki, niegrzecznych chłopców i szybkie samochody. W przeszłości była prawniczką w korporacji, obecnie pisze emocjonujące książki doceniane przez rzesze czytelników i regularnie uzyskujące status bestsellerów „New York Timesa”, „Wall Street Journal” i „USA Today”. W wolnych chwilach ćwiczy strzelanie albo bawi się ze swoimi szalonymi psami.	2d9e6c74-b554-4c68-ab93-595e8847fc60	finepdfs	1.05957	CC-MAIN-2022-05	https://editio.pl/pobierz-fragment/jejwin/pdf	2022-01-22T11:26:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320303845.33/warc/CC-MAIN-20220122103819-20220122133819-00564.warc.gz	279,635,162	0.988412	0.999913	0.999913	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 94, 1635, 2625, 4191, 5902, 7451, 9088, 10578, 10976, 11004, 11223, 13143 ]	2	0
REGULAMIN KONKURSU „NASZE ŁAZIENKI 2017" 1. Postanowienia ogólne 1.1 Organizatorem konkursu fotograficznego "Nasze Łazienki 2017" jest portal www.lazienkowy.pl 1.2 Komunikaty i informacje na temat konkursu publikowane będą na stronie www.lazienkowy.pl. Wszelkie pytania dotyczące konkursu należy kierować drogą elektroniczną na adres firstname.lastname@example.org 1.3. Termin nadsyłania zdjęć zostaje ustalony na okres od 10 kwietnia 2017 roku do 15 września 2017 roku. Wyniki zostaną ogłoszone na łamach portalu www.lazienkowy.pl. 2. Cel i tematyka konkursu 2.1 Zadaniem uczestników konkursu będzie przesyłanie zdjęć konkursowych o tematyce łazienkowej. 2.2 Zamierzeniem twórców konkursu jest popularyzacja serwisu www.lazienkowy.pl wśród internautów, jak również promowanie młodych talentów. 3. Zasady uczestnictwa 3.1 W konkursie może wziąć udział każdy, kto amatorsko czy też profesjonalnie zajmuje się fotografią oraz posiada łazienkę, której wyglądem chce podzielić się z innymi. 3.2 Uczestnik, wysyłający zdjęcia gwarantuje, że posiada autorskie prawa osobiste do zdjęć i jest upoważniony do rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi do zdjęć oraz zdjęcia te nie są obciążone wadami prawnymi uniemożliwiającymi ich wykorzystywanie przez Organizatora w zakresie określonym niniejszym Regulaminem. 3.2.1. Treścią nadsyłanych zdjęć mogą być tylko i wyłącznie łazienki. Prosimy o nie fotografowanie osób i zwierząt wewnątrz pomieszczenia. 3.3. Organizator zastrzega sobie prawo do usunięcia zdjęć nie związanych z tematyką, słabej jakości bądź łamiących regulamin. 3.4. Uczestnik w każdej chwili może zostać poproszony o przesłanie dodatkowych zdjęć wybranych elementów łazienki, jeśli będą podejrzenia dotyczące pochodzenia fotografii. 3.5. Przystępując do Konkursu uczestnik Konkursu wyraża zgodę na wykorzystywanie przez Organizatora oraz Patronów konkursu nadesłanych zdjęć w działalności wydawniczej i promocyjnej. 3.6. Mile widziane jest polubienie profilu portalu Lazienkowy.pl na Facebook'u: https://www.facebook.com/Lazienkowypl 4. Dane techniczne zdjęcia 4.1. Zdjęcia mogą być wykonane w dowolnej technice (dopuszczalna jest ingerencja programów graficznych), jednak przesyłać zdjęcia można tylko w formie plików cyfrowych zgodnej z parametrami opisanymi w regulaminie. W przypadku zdjęć analogowych uczestnik konkursu powinien we własnym zakresie skanować prace do plików cyfrowych i przetworzyć je zgodnie z wymaganiami konkursu. 4.2. Zgłoszone do konkursu zdjęcia muszą być w formacie plików JPEG, a zdjęcia powinny mieć co najmniej 1000 pikseli szerokości. 4.3. Organizator zastrzega sobie prawo do wyłączenia z udziału w konkursie prac o niskiej jakości technicznej, przesłanych w złym formacie, rozdzielczości lub wielkości pliku. 5. Nagrody 5.1. Nadesłane zdjęcia będą oceniane przez Jury złożenie z patronów konkursu i pracowników portalu www.lazienkowy.pl . Rozstrzygnięcie wraz z ogłoszeniem wyników nastąpi 29 września 2017 roku. 5.2. Głosowanie wyłoni trzech laureatów, którzy zostaną nagrodzeni nagrodami głównymi. 5.2.1. Nagrodami głównymi w konkursie są kwoty pieniężne w wysokościach I -1000zł; II - 600zł, III – 300zł. 5.2.2. Organizator konkursu w przypadku wszystkich nagród potrąci należny podatek dochodowy od wygranych (10%), zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. 5.3. Z nadesłanych prac stworzona zostanie wystawa, którą oglądać będzie można w portalu www.lazienkowy.pl. 5.4. Decydujące są oceny Jury i nie przysługuje od nich odwołanie. 5.5. Lista nagrodzonych osób zostanie opublikowana na stronie www.lazienkowy.pl 5.6. Osoby nagrodzone zostaną poinformowane o wynikach konkursu drogą mailową lub telefoniczną. 5.7. Nagrody główne zostaną przesłane na konto bankowe w ciągu 14 dni od ogłoszenia wyników konkursu. 5.8. W przypadku nie dostarczenia danych do przelewu w terminie do 14 dni od wysłania przez wydawnictwo informacji o wygranej, prawo do nagrody konkursowej wygasa. Nagrody nie odebrane w wyżej wymienionym terminie zostają do dyspozycji portalu. 6. Postanowienia końcowe 6.1. Udział w konkursie jest jednoznaczny z nieodpłatnym udzieleniem prawa na wykorzystanie zdjęć w przesłanej rozdzielczości. 6.2. Osoby nadsyłające swe zgłoszenia w ramach konkursu wyrażają zgodę na przetwarzanie przez organizatora oraz patronów swoich danych osobowych na potrzeby Konkursu przez nadesłanie takiej zgody w formie oświadczenia (ustawa o ochronie danych osobowych z dn. 29 sierpnia 1997 roku Dz.U. Nr 133, poz 833 z późn. zm.). 6.3. W przypadku wystąpienia przez osobę trzecią z roszczeniami wynikającymi z tytułu naruszenia praw osobistych i majątkowych osób trzecich osoba przekazująca zrekompensuje Organizatorowi, jako wyłącznie odpowiedzialna, koszty poniesione w związku ze skierowaniem przeciwko niemu roszczeń odszkodowawczych, zwalniając Organizatora od wszelkich zobowiązań, jakie powstaną z tego tytułu. 6.4. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany terminu rozstrzygnięcia konkursu oraz zmiany terminu przyznania nagród bez wcześniejszego powiadomienia. 6.5. W przypadku zastrzeżeń uczestników Konkursu co do prawidłowości jego przebiegu, mogą oni zgłosić reklamację na piśmie wyłącznie w terminie 7 dni od ogłoszenia przez portal listy zwycięzców Konkursu na adres: DOM ONLINE, 24-100 Puławy, ul. Grota Roweckiego 4, z dopiskiem "Nasze Łazienki 2017". Po przekroczeniu wskazanego wyżej terminu, reklamacje nie będą rozpatrywane. Zgłoszone w prawidłowym terminie reklamacje będą rozpatrywane przez powołaną w tym celu komisję organizatora Konkursu. Zespół serwisu www.lazienkowy.pl	<urn:uuid:369596e8-125a-4479-ad72-7f3d7fc14d5e>	finepdfs	1.049805	CC-MAIN-2017-39	http://lazienkowy.pl/pdf/regulamin_konkursu_nasze_lazienki_2017.pdf	2017-09-20T07:26:46Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818686705.10/warc/CC-MAIN-20170920071017-20170920091017-00098.warc.gz	201,716,180	0.999986	0.999986	0.999986	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3047, 5563 ]	3	0
Stalowa Wola, 25.07.2023 r. Dyrektor Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli ogłasza nabór kandydatów na stanowisko pracy Pracownik galerii/muzeum w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli ul. Sandomierska 1, 37-450 Stalowa Wola 1. Wymagania niezbędne związane ze stanowiskiem: 1. Obywatelstwo polskie, 2. Pełna zdolność do czynności prawnych oraz korzystanie z pełni praw publicznych, 3. Wykształcenie średnie lub wyższe 4. Kandydat nie może być skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko mieniu, przeciwko obrotowi gospodarczemu, przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządowi terytorialnemu, przeciwko wiarygodności dokumentów lub przestępstwo skarbowe. Wymagania: 1. Wykształcenie średnie lub wyższe techniczne 2. Podstawowa wiedza z zakresu budowy, konfiguracji i działania sieci LAN/WAN oraz bezprzewodowych, 3. Wiedza nt. działania sprzętów multimedialnych (komputery, playery, monitory, projektory) i umiejętność przeprowadzenia prostych napraw oraz identyfikacji problemu, który należy zgłosić do serwisu. 4. Odporność na stres oraz umiejętność współpracy z innymi pracownikami. 5. Samodzielność i umiejętność podejmowania decyzji. 6. Odpowiedzialność i zaangażowanie. 7. Dobra organizacja pracy. 8. Dyspozycyjność , praca w równoważnym czasie pracy Dodatkowe atuty: 1. Doświadczenie muzealne. 2. Staż pracy na stanowisku obsługi klienta Podstawowe obowiązki: 1. Utrzymanie ciągłości pracy ekspozycji multimedialnej Muzeum, 2. Obsługa systemów CMS ekspozycji multimedialnej, 3. Wykonywanie drobnych prac naprawczych związanych z zakresem utrzymania ekspozycji i funkcjonowania muzeum 4. Udział w przygotowywaniu wystaw organizowanych przez muzeum lub w muzeum; 5. Pilnowanie przydzielonego rejonu ekspozycji muzealnej; 6. Udział w przeprowadzaniu inwentaryzacji, dokumentacji 7. Obsługa gości i zwiedzających 8. Znajomość usług oferowanych przez Muzeum, profesjonalne informowanie o nich zwiedzających i zachęcanie do korzystania z nich Oferujemy - wymiar czasu pracy: pełny etat - wynagrodzenie zasadnicze 4350,00PLN + dodatek za wieloletnią pracę (przysługuje po pięciu latach pracy w wysokości wynoszącej 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1 proc. za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc). - zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę Termin składania aplikacji: 15 sierpnia 2023 r. Planowany termin zatrudnienia w instytucji: sierpień/wrzesień 2023 r. Zgłoszenia proszę kierować na adres: firstname.lastname@example.org Informacja o wyniku naboru będzie umieszczona na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (www.bip.muzeum.stalowawola.pl) oraz na tablicy ogłoszeń. Wymagane dokumenty * C.V., * list motywacyjny, * kopia dyplomu, * certyfikaty, opinie, rekomendacje, * kopie świadectw pracy. - oświadczenie osoby ubiegającej się o zatrudnienie(zał. Nr 1) - oświadczenie o niekaralności (zał. Nr 2) Jednocześnie informujemy wszystkich kandydatów, że bez poniższego oświadczenia oferta pracy nie będzie rozpatrywana. Zastrzegamy sobie prawo odpowiedzi tylko na wybrane oferty. Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w procesie rekrutacji na stanowisko Pracownik galerii/muzeum prowadzonego przez Muzeum Regionalne w Stalowej Woli Jednocześnie oświadczam, że zostałam poinformowana /y o przysługującym mi prawie dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania, wycofania zgody na ich przetwarzanie w każdym czasie, jak również, że podanie tych danych było dobrowolne. Podstawa prawna: pkt 32, pkt 42, pkt 43, pkt 171 preambuły, art. 4 pkt 11, art. 5 ust. 1 lit. b, art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - Dz.U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 Procedura naboru: Procedura naboru odbywa się w dwóch etapach: I Etap - polega na sprawdzeniu i ocenie wymagań formalnych (obowiązkowych) oraz dodatkowych na podstawie nadesłanych aplikacji. Na rozmowę kwalifikacyjną zostaną zaproszeni tylko wybrani kandydaci/kandydatki w ramach I etapu rekrutacji. II Etap - rozmowa kwalifikacyjna z wybranymi kandydatami/kandydatkami. 1. Aplikacje, które wpłyną po upływie wskazanego terminu lub niekompletne, nie będą rozpatrywane. 2. Organizator procesu rekrutacji zastrzega sobie prawo odwołania lub przedłużenia procedury naboru w każdym terminie. 3. Organizator procesu rekrutacji zastrzega sobie prawo kontaktu tylko z wybranymi kandydatami. 4. Organizator procesu rekrutacji zastrzega sobie prawo nie wybrania żadnego z kandydatów. 5. Aplikacje złożone w innej formie niż elektroniczna nie będą uwzględniane. Informacja o przetwarzaniu danych osobowych w ramach prowadzonej rekrutacji: 1. Muzeum Regionalne W Stalowej Woli, informuje, iż będzie Administratorem Danych Osobowych osób biorących udział w rekrutacji. 2. Dane identyfikacyjne kandydatów będą przetwarzane celem realizacji procedury rekrutacji na podstawie otrzymanych zgód uczestników procedury. 3. Dane osobowe kandydatów będą przechowywane do zakończenia rekrutacji. 4. Muzeum Regionalne W Stalowej Woli informuje, iż gromadzone dane osobowe w ramach procedury rekrutacji nie będą przekazywane poza teren Polski / UE / Europejskiego Obszaru Gospodarczego. 5. Jednocześnie informujemy, iż Muzeum Regionalne w Stalowej Woli od 25.05.2018 wyznaczyło Inspektora Ochrony Danych Osobowych, z którym można się skontaktować w sprawach ochrony i realizacji swoich praw w zakresie danych osobowych. E-mail kontaktowy: email@example.com 6. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli informuje, iż w związku z przechowywanymi danymi osobowymi kandydatów do pracy w ramach prowadzonej procedury rekrutacji, osobom tym przysługuje: a) prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych; b) prawo do usunięcia danych; c) ograniczenia przetwarzania danych; d) prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych; e) prawo do przenoszenia danych; f) prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego; g) prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych. 7. Wyrażenie zgody na przetwarzanie danych osobowych jest dobrowolne, jednakże konieczne w celu wzięcia udziału w rekrutacji. Aneta Garanty Dyrektor Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli /podpis na oryginale/ Zał. Nr 1 OŚWIADCZENIE OSOBY UBIEGAJĄCEJ SIĘ O ZATRUDNIENIE Ja niżej podpisana/ podpisany z mojej inicjatywy, za moją zgodą oraz gdyż jest to dla mnie korzystne na podstawie art. 22 1 § 3 Kodeksu pracy oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), udostępniam Pracodawcy moje dane osobowe celem ewentualnego przyjęcia do pracy: 1. Imię (imiona) ............................................... nazwisko ...................................................... 2. PESEL/ Data urodzenia (celem wystawienia przez Pracodawcę skierowania na wstępne profilaktyczne badania lekarskie) .............................................................................................................................................. 3. Dane kontaktowe (w tym dla komunikacji dokumentowej i elektronicznej, np. mail, telefon) ..……………………………………………………………………………………………………… Dodatkowe dane* 5. Wykształcenie nazwa szkoły .................................................................................................................. ............................ ..................................................................………..………………… (rok ukończenia) (zawód, specjalność, stopień naukowy, tytuł zawodowy/ naukowy) 6. kwalifikacje zawodowe .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... (np. kursy, uprawnienia, umiejętności, stopień znajomości języków obcych, prawo jazdy, obsługa komputera, studia podyplomowe) data ukończenia nauki lub data rozpoczęcia nauki w przypadku jej trwania …..................... 7. Przebieg dotychczasowego zatrudnienia: Ponadto posiadam wiedzę, że: - podanie danych jest dobrowolne, ale konieczne do realizacji celów do jakich zostały zebrane, - w przypadku nie nawiązania stosunku pracy oświadczenie moje zostaje zniszczone w sposób uniemożliwiający odtworzenie danych zawartych wyżej. ........................................ ........................................................................ (miejscowość i data) (podpis osoby ubiegającej się o zatrudnienie) * Pracodawca żąda podania danych osobowych, o których mowa w pkt. 6-7 gdy jest to niezbędne do wykonywania pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku Zał. Nr 2. OŚWIADCZENIE Ja niżej podpisany/a .............................................................................................................. (imię i nazwisko) Zamieszkały/a ........................................................................................................................ (adres zamieszkania) legitymujący/a się dowodem osobistym ............................................................................. wydanym przez ....................................................................................................................... świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 kodeksu karnego przewidującego karę pozbawienia wolności do lat 3 za składanie fałszywych zeznań oświadczam - iż nie byłem/byłam karany/karana za przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, za przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, za przestępstwo przeciwko mieniu, za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, za przestępstwo przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe, ………………………… ………………………… (miejscowość, data) (własnoręczny podpis)	<urn:uuid:2088390f-f534-4dc1-847e-370fbe8ca82a>	finepdfs	1.036133	CC-MAIN-2023-50	https://bip.muzeum.stalowawola.pl/downloadFile/2753	2023-12-06T05:21:08+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100583.13/warc/CC-MAIN-20231206031946-20231206061946-00577.warc.gz	152,572,147	0.999795	0.999928	0.999928	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1980, 4262, 6348, 8399, 9052, 10300 ]	7	0
MARcin SZYMAŃSKI System wdrażania i kontroli projektów UE ANDRZEJ ZALESKI-EJGIERD Wychowanie fizyczne w szkołach AGNIESZKA LISZEWSKA Przestępstwo nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego WIESŁAW JASIŃSKI Rządowy program przeciwdziałania korupcji Czasopismo punktowane ISSN 0452-5027 NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI KONTROLA PAŃSTWOWA ...ktokolwiek grosz publiczny do swego rozporządzenia odbiera, wydatek onegoż usprawiedliwić winien.* WARSZAWA DWUMIESIĘCZNIK – ROCZNIK 59: 2014 r. – NUMER 5 (358) – WRZESIEŃ – PAŹDZIERNIK KOMITET REDAKCYJNY Zbigniew Cieślak, dr hab., prof. UKSW w Warszawie, sędzia Trybunału Konstytucyjnego Jacek Jagielski, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski Adam Lipowski, prof. dr hab., em. prof. w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN Teresa Liszcz, dr hab., prof. UMCS w Lublinie, sędzia Trybunału Konstytucyjnego Jacek Mazur, dr, radca prezesa NIK Wojciech Misiąg, dr, radca prezesa NIK, prof. nadzw. WSliZ w Rzeszowie Małgorzata Niezgódka-Medek, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej Panasiuk, dr hab., dyrektor Delegatury NIK w Warszawie, prof. Uniwersytetu w Białymstoku Marzena Repetowska-Nyc, redaktor naczelna „Kontroli Państwowej” Czesława Rudzka-Lorentz, dr, radca prezesa NIK Janusz Witkowski, prof. dr hab., prezes Głównego Urzędu Statystycznego Zbigniew Wrona, dr, radca prezesa NIK, p.o. dyrektora Departamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego NIK Marek Zająkała, dyrektor Departamentu Obrony Narodowej NIK REDAKCJA Marzena Repetowska-Nyc, redaktor naczelna Barbara Odolińska, redaktor, zastępuje red. naczelną, tel. 22 444 57 81 Joanna Kulicka, redaktor, tel. 22 444 54 01 Jacek Matwiejczyk, redaktor, tel. 22 444 53 11 Adres redakcji Najwyższa Izba Kontroli, 02-056 Warszawa, ul. Filtrowa 57 Nasz adres w Internecie e-mail: email@example.com http://www.nik.gov.pl „Kontrola Państwowa” znajduje się na liście czasopism naukowych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z liczbą 6 punktów za umieszczoną w niej publikację. Pismo można odnaleźć w bazach Central European Journal of Social Sciences and Humanities oraz Index Copernicus Journal Master List. Więcej informacji na temat zmian w sposobie oceniania czasopism naukowych i stawianych im wymagań na s. 151. * Cytat na stronie tytułowej pochodzi z pisma ministra skarbu Księstwa Warszawskiego, Tadeusza Dembowskiego, wystosowanego w związku z pracami przygotowawczymi do dekretu z 14 grudnia 1808 roku o Głównej Izbie Obrachunkowej. Spis treści Kontrola i audyt MARCIN SZYMAŃSKI: System wdrażania i kontroli projektów UE – ustawa o realizacji polityki spójności 2014–2020 (część I) 8 Artykuł opisuje przyjęty w Polsce system wdrażania oraz kontroli wydatków funduszy unijnych ponoszonych w ramach realizacji polityki spójności w okresie programowania 2014–2020. System ten zostanie ukształtowany na podstawie przepisów uchwalonej ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020. Opracowanie uwzględnia kontekst przepisów UE regulujących materię wykonania polityki spójności w nowym okresie programowania. Nowe przepisy omówiono także poprzez wykazanie różnic z obecnymi regulacjami dotyczącymi systemu wdrażania i kontroli wydatków w perspektywie finansowej 2007–2013. Pierwsza część artykułu skupia się przede wszystkim na analizie rozwiązań systemu instytucjonalnego powołanego w celu wykorzystania funduszy UE, wskazując obowiązki poszczególnych instytucji w procesie wdrażania programów operacyjnych, a także opisuje procedurę desygnaacji warunkująca możliwość występowania do Komisji Europejskiej z wnioskami o płatność. ŁUKASZ AUGUSTYNIAK: Postępowanie naruszeniowe jako forma kontroli – nadzór Komisji Europejskiej nad implementacją prawa Unii 26 Komisja Europejska czuwa nad stosowaniem traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie oraz nadzoruje stosowanie prawa UE pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jednym z najważniejszych narzędzi Komisji służących do wymuszania na państwie członkowskim przestrzegania unijnego prawa jest postępowanie naruszeniowe. Artykuł opisuje mechanizmy zapewniające skuteczność systemu implementacji prawa wspólnotowego oraz przybliża trzy etapy postępowania naruszeniowego: postępowanie nieformalne, formalną fazę administracyjną oraz etap sądowy. USTALENIA KONTROLI NIK ANDRZEJ ZALESKI-EJGIERD: Wychowanie fizyczne w szkołach – uwarunkowania edukacji zdrowotnej Cztery lata temu zmieniono podstawę programową wychowania fizycznego i zmodyfikowano organizację nauczania przedmiotu. Podstawę programową wf. ujęto w formie jednoznacznych wymagań traktowanych jako wskaźniki rozwoju osobowego. Silnie zarysowano związki wychowania fizycznego i edukacji zdrowotnej. Jednak jak wynika z ostatniego badania NIK, w większości nie dokonały się projakościowe zmiany. Zajęcia prowadzono na podstawie niezaktualizowanych programów nauczania, pomijając treści dydaktyczne nowej podstawy programowej. Nie przestrzegano także wymaganej przepisami liczby godzin zajęć i podziału na grupy zajęciowe. MARCIN KOPEĆ, STANISŁAW DZIWISZ: Bezpieczeństwo turystyki i rekreacji w górach – funkcjonowanie oraz sposób finansowania ratownictwa górskiego Ocena systemu zapewnienia warunków bezpieczeństwa turystyki i rekreacji w górach wskazuje, że ratownictwo górskie, będące bardzo ważnym jego elementem, działa prawidłowo i skutecznie. Zastrzeżenia budzi natomiast sposób finansowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych. Funkcjonowanie systemu osłabia także brak przepisów umożliwiających wyegzekwowanie zapewnienia bezpiecznych warunków na zorganizowanych terenach narciarskich. Bezpieczeństwo w górach zależy również od stanu szlaków górskich, których status prawny i standardy utrzymania nie zostały dotychczas uregulowane. Największą rolę odgrywa jednak poziom wiedzy turystów na temat planowania wycieczek i odpowiedniego zachowania w górach. Turyści muszą być świadomi niebezpieczeństw wynikających z lekkomyślnych decyzji i powinni ponosić wszelkie ich konsekwencje. ŁUKASZ RÓG: Organizacja meczów piłkarskich na Stadionie Narodowym – ochrona prawna interesu Skarbu Państwa NIK przeprowadziła w Ministerstwie Sportu i Turystyki kontrolę doraźną skargową pn. „Ochrona interesu Skarbu Państwa przez Ministra Sportu i Turystyki w umowach zawieranych przez spółkę Narodowe Centrum Sportu”. W okresie objętym badaniem, NCS zawarło w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa sześć umów dotyczących meczów piłkarskich na Stadionie Narodowym. Izba oceniła trzy umowy na organizację tych meczów, w których przewidziano obowiązek zapłaty przez Skarb Państwa znacznych kar umownych. Artykuł przedstawia szczegółowe wyniki kontroli. POZOSTAŁE KONTROLE NIK Wyniki przekazane do publikacji w sierpniu i wrześniu 2014 r. – red. Rubryka sygnalizuje zakończenie przez Najwyższą Izbę Kontroli badań w wybranych obszarach i opublikowanie ich w formie „Informacji o wynikach kontroli”. W tym numerze piszemy o kontroli: finansowania przedszkoli publicznych i niepublicznych; działalności Centralnego Ośrodka Sportu; likwidacji szkół publicznych; wykorzystania środków na inwestycje przez administrację morską; systemu dozoru elektronicznego; realizacji zadań dotyczących walki z chorobami nowotworowymi; ochrony mieszkańców dużych miast przed hałasem; inwestycji na terenach objętych ochroną przyrody; podatku PIT za sprzedaż nieruchomości; nabywania przez Skarb Państwa nieruchomości pod budowę dróg krajowych; gospodarowania państwowymi stadniami koni; systemu wdrażania polityki strukturalnej; działań promocyjnych miast; programu rządowego „Wyprawka szkolna”; egzekucji należności na ubezpieczenia społeczne. Państwo i społeczeństwo AGNIESZKA LISZEWSKA: Przestępstwo nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego – problemy z wykładnią art. 231 § 1 Kodeksu karnego Jednym z najbardziej spornych problemów związanych z wykładnią art. 231 § 1 obowiązującego Kodeksu karnego jest określenie charakteru tego typu czynu zabronionego jako formalnego (bezskutkowego) albo materialnego (skutkowego). Wydaje się, że najwięcej argumentów przemawia za poglądem, że przestępstwo nadużycia władzy należy do szczególnej grupy typów abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, zwanych przestępstwami potencjalnego zagrożenia. Problem polega jednak na tym, że ustawodawca ani wprost tego nie przesądził, ani też nie wskazał odpowiednich kryteriów, na podstawie których sąd mógłby przeprowadzić w konkretnym wypadku ocenę zdolności do stworzenia niebezpieczeństwa dla dobra prawnego. WIESŁAW JASIŃSKI: Rządowy program przeciwdziałania korupcji – kształtowanie polityki antykorupcyjnej w latach 2014–2019 Program stanowi kontynuację i intensyfikuje wcześniejsze – prowadzone od 2002 r. – działania profilaktyczne i represyjne wobec korupcji. Po pięciu latach przerwy, w okolicznościach narastającej społecznej dezaprobaty dla działań rządzących w tym obszarze, wprowadza się politykę skonkretyzowaną w jednolitym dokumencie. Podobnie jak poprzednio, opiera się ona na rozwiązaniach karno-administracyjnych. W opracowaniu analizie poddano zadania i działania przewidziane w Programie rządowym dla wyznaczonych realizatorów wiodących i współpracujących w ich wykonaniu. Ocenę oparto nie tylko na doświadczeniach wynikających z rządowego „Programu zwalczania korupcji. Strategia antykorupcyjna na lata 2002–2004” oraz „Programu zwalczania korupcji. Strategia antykorupcyjna. II etap wdrażania 2005–2009”, ale także na wielu innych projektach badawczych. TOMASZ LUBAŃSKI: Finansowanie potrzeb obronnych Polski – konieczność modernizacji i zwiększenia wydatków na armię Analiza wysokości kwot przeznaczanych w ustawie budżetowej na wydatki obronne od 2005 r. wykazuje jasno, że mimo ustawowego obowiązku, nigdy nie udało się przeznaczyć na ten cel kwoty nie mniejszej niż 1,95% PKB z roku poprzedniego. Niniejszy artykuł stanowi próbę wskazania przyczyn takiego stanu rzeczy oraz proponuje wprowadzenie innego rozwiązania, tak, aby planowanie wydatków z budżetu państwa na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej odbywało się zgodnie z ustawą. Współpraca międzynarodowa JACEK MAZUR: Aktualne tematy dyskusji między NOK – kraje Grupy Wyszehradzkiej Głównymi tematami niedawnego spotkania szefów najwyższych organów kontroli Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier były: współdziałanie krajowych NOK i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w prowadzeniu kontroli spraw dotyczących UE, międzynarodowe standardy rachunkowości sektora publicznego, planowanie kontroli. Inne rozpatrywane kwestie to monitoring i analiza procesów fiskalnych oraz rola NOK w tym zakresie; przeprowadzanie przez NOK samooceny w zakresie stosowania technologii informacyjnej (IT); dyskusja w agendach ONZ na temat umocnienia niezależności i zwiększenia potencjału instytucjonalnego NOK w procesie doskonalenia systemów rachunkowości publicznej. WIESŁAW KURZYCA: Przegląd partnerski w dziedzinie audytu finansowego – NIK sprawdzi jak kontrolowane jest NATO Do końca tego roku odbędzie się pierwszy w historii organizacji NATO przegląd partnerski jej organu audytu – Międzynarodowej Rady Audytorów NATO (IBAN). Przeprowadzą go wspólnie najwyższe organy kontroli Polski i Hiszpanii. Najwyższa Izba Kontroli została poproszona o odegranie wiodącej roli w przeglądzie. Według przewodniczącego IBAN, jest to wyraz największego zaufania do niezależności i profesjonalizmu audytorów NIK. KAMILA ŻYNDUL: Walka z korupcją i praniem brudnych pieniędzy – narada grupy roboczej INTOSAI 136 W siedzibie NIK odbyło się spotkanie grupy roboczej INTOSAI ds. walki z korupcją i praniem brudnych pieniędzy. Obecnie priorytetowym zadaniem grupy jest sfinalizowanie prac nad dwoma dokumentami. Pierwszym z nich są wytyczne poprawy dobrego zarządzania aktywami publicznymi. Drugi dokument to standard dotyczący zapobiegania korupcji w agencjach rządowych. PIOTR GOSTYŃSKI: Polsko-indyjskie spotkanie specjalistów ds. kontroli informatycznej – audyt obszaru IT 138 Dwudniowe spotkanie w Warszawie miało na celu wymianę doświadczeń wyniesionych z audytu obszaru IT. Przedstawiciele NIK zaprezentowali także kolegom z Indii innowacyjny i praktyczny projekt – Control space of e-Government, potocznie zwany kostką informatyczną. Z życia NIK 140 Możliwości rozwoju współpracy NIK i GUS – W.K., J.M. 140 GUS i NIK zapewniają informację o stanie najważniejszych dziedzin aktywności państwa a ich działalność się uzupełnia. Artykuł przedstawia zagadnienia rozpatrywane na spotkaniu prezesów NIK i GUS w sierpniu 2014 r., poświęconym rozwijowi współpracy obu instytucji. Najwyższa Izba Kontroli otrzymała certyfikat ISO 14001 – M.S. 143 NIK uzyskała ponownie certyfikat potwierdzający, że w Izbie funkcjonuje system zarządzania środowiskowego zgodny z normą ISO 14001. Sygnały o książkach 144 Contents 146 Informacja dla Czytelników i Autorów 151 Informacja dla Prenumeratorów 154 Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020, obowiązująca od 13 września 2014 r., wprowadza ważne zmiany w stosunku do dotychczasowych regulacji prawnych, które mają zastosowanie do funduszy wdrażanych w ramach perspektywy na lata 2007–2013. Przyjęto nowe rozwiązania w polityce spójności, przejawiające się przede wszystkim zwiększeniem odpowiedzialności państw członkowskich za prawidłowe wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej, doprecyzowano także i uzupełniono kwestie, które nie były w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w takim zakresie uregulowane. MARCIN SZYMAŃSKI Długo oczekiwanym dokument Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej regulujący zasady wdrażania funduszy polityki spójności w okresie programowania 2014–2020 zaczął obowiązywać od 21 grudnia 2013 r. (rozporządzenie nr 1303/2013)$^1$. Jednocześnie weszły w życie rozporządzenia szczegółowe, określające zakres wsparcia z poszczególnych funduszy polityki spójności, to jest Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego$^2$, Funduszu Spójności$^3$ oraz Europejskiego Funduszu Społecznego$^4$. Analizę rozwiązań proponowanych przez Komisję Europejską na okres perspektywy finansowej 2014–2020, przeprowadzoną na podstawie projektu rozporządzenia nr 1303/2013, przedstawiłem w artykule pt. „Kontrola projektów w ramach polityki spójności” opublikowanym w „Kontroli Państwowej” nr 3/2012. Opisany w tej publikacji kształt systemu wdrażania funduszy UE nie odbiega zasadniczo od zasad, które znalazły odzwierciedlenie w ostatecznej wersji przepisów rozporządzenia nr 1303/2013. Należy jednak odnotować, że w toku żmudnego procesu negocjacyjnego udało się wprowadzić do regulacji unijnych korzystne dla państw członkowskich rozwiązania. Można do nich zaliczyć rozszerzenie kręgu beneficjentów, dla których wydatek poniesiony na podatek VAT, a którego nie można odzyskać na mocy krajowego prawodawstwa podatkowego, będzie wydatkiem kwalifikowanym$^5$. Ma to szczególne znaczenie dla projektów realizowanych w Polsce przez państwowe jednostki budżetowe czy jednostki samorządu terytorialnego. Korzystnym rozwiązaniem jest też wydłużenie okresu automatycznego anulowania zobowiązań budżetowych do lat trzech (początkowo proponowano okres dwuletni), co oznacza, że państwa członkowskie będą miały więcej czasu na rozliczenie przyznanych im środków i de facto skutkuje to możliwość ponoszenia przez beneficjentów wydatków kwalifikowanych aż do końca 2023 r., po czym dopiero nastąpi zamknięcie poszczególnych programów operacyjnych i rozliczenie całości unijnego wsparcia$^6$. W związku z tym, że opisane przeze mnie w wymienionym wyżej artykule ramy realizacji polityki spójności wpływające na system kontroli wydatków pozostają --- 1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17.12.2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (DzUrzUE L 347 z 20.12.2013, s. 320) – zwane dalej: „rozporządzeniem nr 1303/2013”. 2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z 17.12.2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczegółowych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 (DzUrzUE L 347 z 20.12.2013, s. 289). 3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1300/2013 z 17.12.2013 w sprawie Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006 (DzUrzUE L 347 z 20.12.2013). 4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z 17.12.2013 w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006 (DzUrzUE L 347 z 20.12.2013, s. 470). 5 Art. 69 ust. 3 lit. c rozporządzenia Rady nr 1303/2013. 6 Art. 136 rozporządzenia Rady nr 1303/2013. praktycznie w całości aktualne, w niniejszym opracowaniu zajmę się rozwiązaniami prawnymi przewidzianymi w obowiązującej od dnia 13 września 2014 r. ustawie o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (dalej zwanej „ustawą wdrożeniową”). Skupię się na kwestiach dotyczących systemu instytucjonalnego wdrażania funduszy polityki spójności oraz sposobu prowadzenia kontroli instytucji i kontroli wydatków ponoszonych przez beneficjentów. Zwróć uwagę na różnice w stosunku do dotychczasowych regulacji prawnych, które mają zastosowanie do funduszy wdrażanych w ramach perspektywy finansowej 2007–2013, określonych w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej zwanej „uzppr”). Różnice te są wypadkowem dwóch podstawowych przyczyn. Po pierwsze, przepisy wymienionych wyżej rozporządzeń UE wprowadzają nowe podejście w polityce spójności, przejawiające się przede wszystkim zwiększeniem odpowiedzialności państw członkowskich za prawidłowe wykorzystanie funduszy UE oraz osiągnięcie jasnych i wymiarowych celów. Wyraża się to przede wszystkim w: - określeniu wstępnych warunków przyznania środków, tak zwanych warunków wstępnych, związanych z koniecznością określenia strategii transportowej, środków w celu poprawy systemu zamówień publicznych lub zapewnienia zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska; - ustaleniu ram wykonania, na podstawie których będą mierzone postępy w osiąganiu określonych celów, uzależniające możliwość udostępnienia dodatkowych środków finansowych; niesiagnięcie celów może skutkować nałożeniem korekt finansowych i utratą części przyznanych środków; - ustanowieniu systemu desygnowania podmiotów, którym powierzono funkcje w procesie realizacji programu operacyjnego; - wprowadzeniu systemu rocznego rozliczania wydatków i związanego z nim instrumentu pozwalającego Komisji Europejskiej na nałożenie korekt netto skutkujących utratą alokacji przyznanej państwom członkowskim; --- 7 Pełna nazwa ustawy: ustawa z 11.07.2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (DzU.2014.1146). 8 Ustawa z 6.12.2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. DzU z 2009 r., nr 84, poz. 712 ze zm.). 9 Art. 19 oraz załącznik XI do rozporządzenia Rady nr 1303/2013. 10 Art. 20-22 rozporządzenia Rady nr 1303/2013. Ustalanie celów pośrednich i końcowych na potrzeby ram wykonania oraz ocena ich osiągnięcia zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 215/2014 z 7.03.2014 r. ustanawiającym zasady wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego w zakresie metod wsparcia w odniesieniu do zmian klimatu, określania celów pośrednich i końcowych na potrzeby ram wykonania oraz klasyfikacji kategorii interwencji w odniesieniu do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (DzUrzUE L 69/65 z 8.03.2014). • zwiększeniu wykorzystania narzędzi informatycznych w wymianie informacji i dokumentów między instytucjami a beneficjentami środków UE; • zwiększeniu limitu dla projektów dużych, które wymagają specjalnego zatwierdzenia decyzją Komisji Europejskiej z kwoty 50 mln euro kosztów całkowitych projektu do 75 mln euro całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu. Po drugie, przepisy ustawy wdrożeniowej precyzują i uzupełniają kwestie, które nie były w dotychczasowej ustawie (uzppr) w takim zakresie uregulowane. Dotyczą one przede wszystkim: • wprowadzenia definicji legalnych nieunormowanych wcześniej pojęć, na przykład dofinansowania, korekty finansowej, wnioskodawcy; • zasad przeprowadzania kontroli zarówno systemowych, jak i kontroli wydatków ujętych w projektach, a oprócz tego także kontroli związanych z procesem desygnowacji; • reguł korygowania nieprawidłowych wydatków i rozliczania nieprawidłowości; • kwestii związanych z przepływami finansowymi i rozliczaniem projektów; • zasad monitorowania postępów realizacji projektów i programów operacyjnych; • zasad wyboru projektów i procedury odwoławczej. Nowe przepisy zwiększają pewność prawną w zakresie, w jakim regulacje UE lub dotychczasowe przepisy są niewystarczające lub nieprecyzyjne. Ustawa wdrożeniowa w kwestii zasad realizacji programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014–2020 zastępuje dotychczasową uzppr, która jednak znajduje nadal zastosowanie do programów operacyjnych perspektywy finansowej 2007–2013 aż do czasu ich zamknięcia, a oprócz tego pozostaje aktualna w odniesieniu do sposobu prowadzenia polityki rozwoju w Polsce. Jednocześnie ustawa wdrożeniowa wprowadza zmiany w sze- regu innych ustaw, które również znajdują zastosowanie w realizacji programów operacyjnych polityki spójności, zwłaszcza przepisów ustawy o finansach publicznych$^{11}$. Należy mieć jednocześnie na uwadze, że zasadniczo ustawa wdrożeniowa nie powiela postanowień rozporządzeń unijnych, które to przepisy obowiązują bezpośrednio, stąd też przepisy ustawy należy czytać łącznie z regulacjami określonymi na poziomie UE. Przedłużające się prace nad pakietem rozporządzeń unijnych dotyczących polityki spójności na lata 2014–2020 uniemożliwiły uchwalenie wcześniej przepisów krajowych odnoszących się do zasad realizacji programów operacyjnych. Należy przypomnieć, że regulacje unijne wdrażania funduszy UE w okresie 2007–2013 zostały opublikowane w połowie 2006 r., czyli znacznie przed rozpoczęciem tej perspektywy finansowej$^{12}$. Trzeba także zwrócić --- $^{11}$ Ustawa z 27.08.2009 r. o finansach publicznych (tj. DzU 2013.885 ze zm.). $^{12}$ Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z 11.07.2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (DzUrzUE L 210 z 31.07.2006, s. 25 ze zm.); zwane dalej „rozporządzeniem Rady nr 1083/2013”. Tabela 1: Lista programów operacyjnych i planowanej alokacji \| Program operacyjny \| Alokacja (w mld euro) \| Zakres wsparcia \| \|-----------------------------\|-----------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Infrastruktura i środowisko \| 27,5 \| Głównym celem programu jest wsparcie gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów i przyjaznej środowisku oraz sprzyjającej spójności terytorialnej i społecznej. Cel ten będzie osiągany przez inwestycje realizowane w ramach priorytetów dotyczących m.in. zmniejszenia emisyjności gospodarki, ochrony środowiska, w tym adaptacji do zmian klimatu, rozwoju infrastruktury transportowej ważnej w skali europejskiej, poprawy bezpieczeństwa energetycznego. W programie będą także prowadzone działania mające na celu ochronę dziedzictwa kulturowego oraz wzmacniające strategiczną infrastrukturę ochrony zdrowia. \| \| Inteligentny rozwój \| 8,6 \| Głównym celem programu jest pobudzenie innowacyjności polskiej gospodarki przez zwiększenie nakładów prywatnych na badanie i rozwój oraz kreowanie popytu przedsiębiorstw na innowacje i prace badawczo-rozwojowe. Program będzie wspierać prowadzenie badań naukowych, rozwój nowych, innowacyjnych technologii oraz działania na rzecz podnoszenia konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw. W programie wspierane będą także m.in. budowa nowych i wzmacnianie istniejących powiązań między sektorem nauki a przedsiębiorstwami. \| \| Wiedza, edukacja, rozwój \| 4,4 \| Program będzie wspierać następujące obszary: • zatrudnienie i mobilność pracowników, • walkę z wyłączaniem społecznym i ubóstwem, • inwestowanie w edukację, umiejętności i uczenie się przez całe życie, • wzmacnianie sprawności i efektywności państwa. \| \| Polska cyfrowa \| 2,3 \| Program ma zapewnić powszechny dostęp do szybkiego Internetu, rozwój e-administracji oraz cyfrową aktywizację społeczeństwa. \| \| Polska wschodnia \| 2,1 \| Działania programu zostaną skoncentrowane na wsparciu: • innowacyjności, • konkurencyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza w obszarze internacionalizacji, • poprawy efektywności układów transportowych miast wojewódzkich i ich obszarów funkcjonalnych, • zwiększenia spójności wewnętrznej makroregionu. \| \| Regionalne programy operacyjne \| 31,2 \| Programy regionalne mają przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności województw oraz podniesienia jakości życia mieszkańców. Wspierane będą m.in.: przedsiębiorczość, edukacja, zatrudnienie, włączenie społeczne oraz technologie informacyjno-komunikacyjne. Priorytety będą ustalane w zależności od wyzwań rozwojowych stojących przed danym województwem. \| \| Pomoc techniczna \| 0,7 \| Program zapewni środki na budowę potencjału systemu instytucji zaangażowanych w administrowanie funduszami europejskimi oraz na wsparcie instytucji odpowiedzialnych za realizację projektów. W ramach programu podejmowane będą też działania służące odpowiedniej promocji i informowaniu o funduszach europejskich możliwych do pozyskania przez Polskę w latach 2014–2020. \| Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentów programowych przyjętych przez Radę Ministrów 8.01.2014 r. Dokumenty dostępne na: <http://www.mir.gov.pl/fundusze/fundusze_europejskie_2014_2020/strony/start.aspx>. uwagę, że mimo wejścia w życie rozporządzenia nr 1303/2013, nie zostały w tym samym czasie wydane przez Komisję Europejską odpowiednie przewidziane w nim akty wykonawcze i delegowane, co ograniczyło możliwość przygotowania szczegółowych zasad wdrażania na poziomie krajowym. Pomimo tych ograniczeń podejmowane były działania, które umożliwiły przyjęcie przez Radę Ministrów już 8 stycznia 2014 r. projektu umowy partnerstwa$^{13}$, co zaowocowało jej zatwierdzeniem przez Komisję Europejską 23 maja 2014 r. Umowa partnerstwa stanowi najistotniejszy dokument strategiczny określający cele wydatkowania środków z funduszy UE przyznanych Polsce, zbieżne z oczekiwaniami Komisji Europejskiej koncentrującymi się na osiągnięciu celów strategii Europa 2020 i skupieniu wydatkowania funduszy na 11 celach tematycznych określonych we wspólnych ramach strategicznych UE$^{14}$. Równocześnie zatwierdzono projekty sześciu programów operacyjnych, czyli szczegółowych dokumentów wskazujących, na co zostaną przeznaczone fundusze europejskie w poszczególnych obszarach w nowej perspektywie finansowej. Oprócz programów krajowych środki będą dystrybuowane za pośrednictwem regionalnych programów operacyjnych, na które przewidziano znacznie większą pulę środków niż dotychczas. Istotną nowością jest to, że regiony będą po raz pierwszy zarządzały środkami z Europejskiego Funduszu Społecznego. Łącznie w ramach programów operacyjnych zostanie rozdysponowane około 77 mld euro z przyznanych Polsce 82,5 mld euro. Pozostałe środki finansowe zostaną przekazane w ramach instrumentów zarządzanych bezpośrednio przez KE (m.in. instrument Łącząc Europę czy Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym). Programy operacyjne podlegają obecnie procesowi negocjacji z KE i ich zatwierdzenie warunkuje możliwość wdrażania funduszy. System i koordynacja realizacji programów operacyjnych Koordynacja wdrażania funduszy polityki spójności, podobnie jak w perspektywie finansowej 2007–2013, pozostała przy ministerze właściwym do spraw rozwoju regionalnego. Organ ten wykonuje zadania państwa członkowskiego określone w przepisach rozporządzenia nr 1303/2013$^{15}$. Minister odpowiada przede wszystkim za osiągnięcie celów określonych w umowie partnerstwa. Jego nowym zadaniem w zakresie koordynacji będą obowiązki związane z udzieleniem, zawieszeniem lub wycofaniem desygnaacji. Jest to nic innego, jak konieczność uzyskania przez wyznaczoną instytucję poświadczenia, że jest kompetentna do wykonywania przypisanych jej prawem funkcji i zadań. Desygnaacja (o której --- $^{13}$ Dokument powstał na bazie Założeń Umowy Partnerstwa 2014–2020 przyjętych przez Radę Ministrów 15.01.2013 r. i zaakceptowany został przez Komisję Europejską 23.05.2014 r.; <http://www.mir.gov.pl/aktualnosci/fundusze_europejskie/Documents/Umowa_Partnerstwa_21_05_2014.pdf>. $^{14}$ Cele zostały wymienione w art. 9 rozporządzenia Rady nr 1303/2013. $^{15}$ Art. 3 i 4 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. szczególnie będzie mowa dalej), choć wydaje się nową instytucją, w rzeczywistości stanowi instrument, którego odpowiednikiem w okresie programowania 2007–2013 był audyt zgodności prowadzony w celu potwierdzenia, że systemy zarządzania i kontroli zostały ustanowione zgodnie z wymogami określonymi w przepisach rozporządzenia nr 1083/2006. Audyt ten był przeprowadzany przez instytucję audyto- wą (IA), której funkcję pełni Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej. Obecnie również przewiduje się, że działania audyto- wowe, dające podstawę do udzielenia desygna- cji, będzie prowadziła IA$^{16}$. Niemniej, w nowej perspektywie finansowej za udzielenie desygna- cji będzie odpowiadał minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego$^{17}$, który jednocześnie pełni funkcje państwa członkowskiego w rozumieniu rozporządzenia nr 1303/2013, ale także instytucji zarządzającej i instytucji certyfikującej (dla krajowych programów ope- racyjnych), które będą desygna- cji poddane. Takie usytuowanie ciała decyzyjnego odpowiedzialnego za udzielanie i wycofywanie desygna- cji wywołało wątpliwości co do niezależności i bezstronności podejmowanych rozstrzygnięć. Sposób organizacji systemu desygna- cji był przedmiotem uwag zgłaszanych na etapie konsultacji projektu ustawy wdro- żeniowej, między innymi przez Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego$^{18}$. Trzeba jednak mieć na uwadze, że w okresie programowania 2007–2013 in- stytucja certyfikująca oraz instytucje zarządzające krajowymi programami ope- racyjnymi były również umiejscowione w strukturze jednostki obsługującej minis- tra właściwego do spraw rozwoju regio- nalnego, co stanowiło rozwiązanie akceptowane przez służby Komisji Europejskiej. Zatem także i teraz właściwym rozwiąz- zaniem wydaje się zorganizowanie pro- cesu desygna- cji w sposób zapewniający realizację zasady niezależności i bezstron- ności organu przyznającego desygna- cję od instytucji ją otrzymującej. Będzie to możliwe także przez to, że podstawą desygna- cji będzie opinia niezależnej in- stytucji audyto- wej, a także dzięki funk- cjonowaniu – powoływanego ustawą wdrożeniową – komitetu do spraw desygna- cji, mającego charakter doradczy. Będzie on funkcjonował w okresie reali- zacji umowy partnerstwa i w jego skład wejdą przedstawiciele ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a w jego pracach, bez prawa głosu, będą uczestniczyć reprezentanci Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrzne. Warto zwrócić uwagę, że dla nowej perspektywy ustawa wdrożeniowa rezygnuje z po- woływania Komitetu do spraw Kontroli i Audytu Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności, który był orga- nem opiniodawczo-doradczym ministra --- $^{16}$ Art. 13 w związku z art. 15 ust. 3 ustawy wdrożeniowej. $^{17}$ Art. 16 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. $^{18}$ Pismo z 15.10.2013 r.; <http://bip.mir.gov.pl/Prawo/Projekty_ustaw/Documents/DKF_U_PO1420_uwagiCBA_15102013.pdf>. właściwego do spraw rozwoju regionalnego w zakresie spraw związanych z kontrolą wykorzystania środków z funduszy UE\textsuperscript{19}. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego zachował również prawo wydawania wytycznych w celu zapewnienia zgodności sposobu wdrażania programów operacyjnych z prawem Unii Europejskiej oraz spełniania wymagań określanych przez Komisję Europejską, a także zachowania jednolitości zasad wdrażania programów operacyjnych. Dokumenty te mają dodatkowo zapewnić prawidłowość wykonywania zadań i obowiązków określonych ustawą wdrożeniową\textsuperscript{20}. Wytyczne stanowią podstawowy instrument koordynacji realizacji programów operacyjnych i zapewniają jednolity mechanizm ich wdrażania. Nowością jest urzeczywistnienie na poziomie ustawy wdrożeniowej podziału wytycznych na: - wytyczne horyzontalne, które dotyczą wszystkich lub wybranych programów operacyjnych\textsuperscript{21}; - wytyczne programowe, które określają kwestie szczegółowe dla danego programu operacyjnego\textsuperscript{22}. Ustawa wprowadza także nadrzędność wytycznych horyzontalnych nad wytycznymi programowymi. Dodatkowo, art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej wprowadza definicję ‘wytycznych’, przez które należy rozumieć instrument prawny określający ujednolicone warunki i procedury wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności skierowane do instytucji uczestniczących w realizacji programów operacyjnych oraz stosowane przez te instytucje na podstawie właściwego porozumienia, kontraktu terytorialnego albo umowy oraz przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu. Wprowadzenie tej definicji może mieć doniosłe znaczenie prawne, ponieważ wytyczne nie należą do katalogu aktów stanowiących źródła prawa powszechnie obowiązującego\textsuperscript{23}, a projektodawca, podobnie jak w perspektywie finansowej 2007–2013, w celu usprawnienia możliwości określania warunków realizacji programów operacyjnych zrezygnował z wydawania aktów rangi rozporządzeń wykonawczych, które były wydawane jeszcze dla wdrażania w Polsce programów operacyjnych w odniesieniu do okresu programowania 2004–2006. Definicja ta przesądza także objęcie beneficjentów zakresem stosowania wytycznych, pod warunkiem zastrzeżenia tego w umowie o dofinansowanie projektu, która stanowi podstawę udzielenia wsparcia\textsuperscript{24}. Wydanie wytycznych obwarowane jest koniecznością poddania ich projektów procesowi konsultacji z zainteresowanymi stronami, przy czym ustawa przewiduje inny katalog instytucji lub organizacji, którym projekty \textsuperscript{19} Art. 35c uzppr. \textsuperscript{20} Art. 5 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. \textsuperscript{21} Art. 5 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. \textsuperscript{22} Art. 7 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. \textsuperscript{23} Art. 87 ust. 1 Konstytucji RP z 2.04.1997 r. (DzU z 1997 r., nr 78, poz. 483). \textsuperscript{24} Art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. wytycznych przedkładane są do opinii w zależności od tego, czy projekt dotyczy wytycznych horyzontalnych, czy programowych. Projekty wytycznych są dodatkowo publikowane na stronie internetowej, co zapewnia każdemu zainteresowanemu podmiotowi możliwość zgłoszenia uwag i propozycji. Informacja o miejscu publikacji wytycznych oraz terminie ich obowiązywania jest również ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Katalog obszarów, które mogą być regulowane wytycznymi w zasadzie pokrywa się z listą przewidzianą dla okresu programowania 2007–2013. Należy mieć na uwadze, że poza wytycznymi wydawane są różnego rodzaju dokumenty, które składają się łącznie na tak zwany system realizacji programu operacyjnego. Należą do nich: szczegółowy opis priorytetów, funkcji i procedur, instrukcje wykonawcze, zalecenia, rekomendacje poszczególnych instytucji, ale także i sama ustawa wdrożeniowa. Są one niezbędne do zapewnienia prawidłowej realizacji programu i obowiązują poszczególne instytucje zaangażowane w jego wdrożenie, niemniej nie stanowią samostojnej podstawy praw i obowiązków beneficjentów, chyba że wynikają bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego lub postanowień umowy o dofinansowanie projektu. Instytucjonalny system wdrażania funduszy System instytucjonalny, który ma zapewnić prawidłowe wdrożenie programów operacyjnych zgodnie z rozporządzeniem nr 1303/2013, nadal składa się z trzech podstawowych instytucji, to jest: instytucji zarządzającej, certyfikującej oraz audytowej, które zasadniczo pełnią te same funkcje, jak w okresie programowania 2007–2013. Projekt rozporządzenia nr 1303/2013 przewidywał jeszcze powołanie na szczeblu ministerialnym instytucji akredytującej, która miała być odpowiedzialna za udzielanie akredytacji oraz nadzorowanie podmiotów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę wydatków w ramach funduszy UE. Ostatecznie zmieniono nazewnictwo i akredytację zastąpiono terminem desygnação, która ma się opierać na opinii niezależnego podmiotu audytowego, którego rolę w Polsce – zgodnie z założeniami ustawy wdrożeniowej – będzie pełnić instytucja audytowa. Istotną nowością jest wskazanie w przepisach rozporządzenia nr 1303/2013 możliwości pełnienia przez instytucję zarządzającą funkcji instytucji certyfikującej. W Polsce dla okresu programowania 2007–2013 istnieje dla wszystkich programów operacyjnych jedna i niezależna od instytucji zarządzających instytucja certyfikująca, funkcjonująca w ramach odrębnej komórki organizacyjnej Ministerstwa. --- 25 Szerzej: M. Szymański: System instytucjonalny wdrażania funduszy europejskich, „Kontrola Państwowa” nr 1/2011, s. 109. 26 Art. 6 ustawy wdrożeniowej. 27 Art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013. 28 Art. 13 ustawy wdrożeniowej. 29 Art. 123 ust. 3 rozporządzenia nr 1303/2013. Infrastruktury i Rozwoju. W nowej perspektywie finansowej, korzystając z możliwości przewidzianej w regulacjach UE, ustawodawca przypisał funkcję instytucji certyfikującej instytucjom zarządzającym$^{30}$, co oznacza, że proces certyfikacji będzie odrębny dla każdego programu operacyjnego. Jednocześnie ustawa zabrania możliwości powierzenia zadań instytucji certyfikującej innym instytucjom$^{31}$. Tym samym wszelkie działania w tym zakresie będą wykonywane wyłącznie przez poszczególne instytucje zarządzające. Takie rozwiązanie zmniejszy liczbę instytucji, obniży koszty administracyjne oraz przyspieszy proces występowania z wnioskami o płatność do Komisji Europejskiej. Stanowi ono jednocześnie główny element zapowiadanych przez KE uproszczeń we wdrażaniu środków europejskich. Zdaniem KE, pozwoli to zaoszczędzić zasadniczą część z 4% obecnych kosztów związanych z certyfikacją, ze względu na większą skuteczność administracyjną, mniejsze zapotrzebowanie na koordynację i zmniejszenie zakresu audytów. Instytucje zarządzające, podobnie jak w okresie programowania 2007–2013, będą umiejscowione na poziomie ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego – dla krajowych programów operacyjnych oraz zarządów województw – dla regionalnych programów operacyjnych$^{32}$. Zadania przypisane na mocy ustawy wdrożeńowej instytucjom zarządzającym, poza pełnieniem funkcji instytucji certyfikującej, pokrywają się zasadniczo z zadaniami wymienionymi w uzppr. Warto jednak zwrócić uwagę, że zakres obowiązków instytucji zarządzających został znacznie rozszerzony bezpośrednio w przepisach rozporządzenia nr 1303/2013$^{33}$. Do najważniejszych nowych obowiązków IZ należą: - Związany z wprowadzeniem systemu rozliczania rocznego obowiązek sporządzania deklaracji zarządczej oraz rocznego podsumowania – dotyczących funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli oraz potwierdzających prawidłowość dokonywanych transakcji, a także – w ramach pełnienia funkcji instytucji certyfikującej – obowiązek przygotowania zestawienia wydatków za rok obrachunkowy. Powyższe dokumenty są podstawą wydania przez instytucję audytową opinii audytowej niezbędnej do rozliczenia wydatków deklarowanych do Komisji Europejskiej w danym roku obrachunkowym. - Konieczność wprowadzenia skutecznych i proporcjonalnych środków zwalczania nadużyć finansowych$^{34}$, które będą uwzględniać wszystkie stwierdzone rodzaje ryzyka. Oczekiwania Komisji Europejskiej związane z realizacją tego --- $^{30}$ Art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy wdrożeniowej. $^{31}$ Art. 10 ust. 6 ustawy wdrożeniowej. $^{32}$ Art. 9 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. $^{33}$ Art. 125 rozporządzenia nr 1303/2013. $^{34}$ Wprowadzenie tego obowiązku zostało przewidziane w komunikacie Komisji dotyczącym strategii zwalczania nadużyć finansowych – wersja ostateczna z 24.06.2011 r. (COM (2011) 376). wymogu zostaną przedstawione w szczegółowych wytycznych poświęconych temu zagadnieniu$^{35}$. Wytyczne mają w założeniu stanowić narzędzie, za pomocą którego zostanie zwiększone prawdopodobieństwo wykrycia ryzyka wystąpienia oszustwa w procesie wyboru projektów do dofinansowania, wdrażania i weryfikacji projektu, certyfikacji wydatków i dokonywaniu płatności. Prowadzona cyklicznie analiza ryzyka ma pomóc w identyfikacji obszarów, którym należy poświęcić najwięcej uwagi, dzięki czemu możliwe będzie wprowadzenie mechanizmów kontrolnych$^{36}$ zmniejszających do akceptowalnego poziomu prawdopodobieństwo lub skutek wystąpienia oszustwa. - Udostępnianie instytucjom pośredniczącym oraz beneficjentom informacji istotnych przy wykonywaniu ich zadań i realizacji projektów. - Zapewnienie uzyskania przez beneficjentów dokumentu określającego warunki wsparcia danego projektu. Instytucje zarządzające zostały także na mocy rozporządzenia nr 1303/2013 zobligowane do weryfikacji projektów, których realizacja rozpoczęła się przed złożeniem wniosku o ich dofinansowanie. Ma to związek z większym ryzykiem wystąpienia błędów i nieprawidłowości popełnianych przez podmioty, które realizują przedsięwzięcie nieobwarowane jeszcze formalnie koniecznością spełniania zasad określonych w przepisach dotyczących funduszy, a także wprowadzeniem zakazu finansowania tak zwanych projektów retrospektywnych, to jest takich, które zakończyły się przed udzieleniem wsparcia ze środków UE. Zadania przypisane instytucji zarządzającej (poza funkcją instytucji certyfikującej), podobnie jak w okresie programowania 2007–2013, mogą zostać powierzone instytucji pośredniczącej lub wdrażającej, z zastrzeżeniem, że nie wyłącza to odpowiedzialności instytucji zarządzającej za ich realizację$^{37}$. Różnicą w stosunku do uregulowań uzppr jest to, że instytucja zarządzająca może powierzyć zadania jedynie instytucji pośredniczącej$^{38}$ i tylko instytucja pośrednicząca może powierzyć dalej zadania instytucji wdrażającej$^{39}$ (za zgodą instytucji zarządzającej). Wynika to również z samej konstrukcji definicji tych instytucji zawartej w ustawie wdrożeniowej, która nadaje status danej instytucji w zależności od tego, która z instytucji: zarządzająca czy pośrednicząca powierzyła zadania do realizacji. W przypadku uzppr, definicja instytucji wdrażającej zasadzała się nie na tym, który podmiot jej powierzył zadania, lecz na charakterze wykonywanych czynności. Tym samym instytucja wdrażającą była ta instytucja, która wykonywała zadania odnoszące się bezpośrednio do --- $^{35}$ Dokument KE pn. Guidance for Member States and Programme Authorities Fraud Risk Assessment and Effective and Proportionate Anti-Fraud Measures; <http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_fraud_risk_assessment.pdf>. $^{36}$ Lista możliwych mechanizmów kontrolnych została wskazana w załączniku nr 2 do ww. dokumentu KE. $^{37}$ Art. 10 ust. 7 ustawy wdrożeniowej. $^{38}$ Art. 10 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. $^{39}$ Art. 10 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. beneficjentów. Stąd mogły jej zostać powierzone zadania zarówno bezpośrednio przez instytucję zarządzającą, jak i przez instytucję pośredniczącą. Przykładowo, obecnie funkcję instytucji wdrażającej, która notabene spośród wszystkich instytucji wdrażających dysponuje największą pulą środków unijnych, pełni na mocy porozumienia zawartego z instytucją zarządzającą⁴⁰ Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Natomiast w okresie programowania 2014–2020, mimo realizacji generalnie tych samych zadań, instytucja ta będzie nominalnie pełnić funkcję instytucji pośredniczącej. Różnica ta, poza niejednolitą terminologią, nie ma jednak większego praktycznego znaczenia. W ustawie wdrożeniowej pojawił się przepis, który wskazuje wprost odpowiedzialność instytucji pośredniczącej za wykonywanie zadań powierzonych instytucji wdrażającej⁴¹. Co więcej, funkcje instytucji pośredniczącej może pełnić, inaczej niż dotychczas, także podmiot spoza sektora finansów publicznych. Podobnie jak dotychczas, instytucje mają możliwość posilkowania się wsparciem zewnętrznym i mogą zlecać usługi związane z wykonywaniem swoich zadań innym podmiotom⁴². Ustawa wdrożeniowa wyłącza jednak możliwość zlecania usług polegających na prowadzeniu kontroli systemowych, czyli kontroli potwierdzających prawidłowość funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli, a także realizacji zadań instytucji certyfikującej⁴³. Można się zastanowić, czy zasadne jest powyższe wyłączenie dotyczące zlecania usług w zakresie prowadzenia kontroli systemowych. Konsekwencją takiego wyłączenia może być konieczność zapewnienia przez każdą instytucję zarządzającą i pośredniczącą wykwalifikowanej kadry będącej w stanie zbadać każdy obszar, w którym powierzono instytucji realizację zadań. Niemniej, ze względu na konstrukcję przepisu i zawarte w nim sformułowanie „polegających na prowadzeniu”, powinno się to rozumieć jako zakaz możliwości zlecenia przeprowadzenia w całości kontroli systemowej przez podmiot zewnętrznny, a nie zakaz możliwości zlecenia wykonania części specjalistycznego zakresu kontroli, na przykład w obszarze prawidłowości przeprowadzonej przez instytucję oceny wniosków o dofinansowanie projektów. Nowością jest wprowadzenie do ustawy wdrożeniowej odpowiedzialności instytucji pośredniczącej i wdrażającej za nieprawidłowe wykonanie powierzonych zadań. Instytucja zarządzająca lub pośrednicząca została ustawowo wyposażona w możliwość zastosowania wobec instytucji, której powierzyła zadania, jednego z czterech instrumentów mających na celu przywrócenie zgodności powierzonych zadań z przyjętym systemem realizacji programu operacyjnego. --- ⁴⁰ Porozumienie z 8.01.2014 r., zawarte pomiędzy instytucją zarządzającą programem operacyjnym „Infrastruktura i środowisko”, ulokowaną w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju a Dyrektorem Centrum Unijnych Projektów Transportowych. ⁴¹ Art. 10 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. ⁴² Art. 10 ust. 5 ustawy wdrożeniowej. ⁴³ Art. 10 ust. 6 ustawy wdrożeniowej. Należy do nich możliwość: 1) wydania rekomendacji dotyczącej usunięcia stwierdzonych uchybień ze wskazaniem terminu ich usunięcia; 2) zobowiązania do podjęcia określonych działań naprawczych ze wskazaniem terminu ich wykonania; 3) wstrzymania albo wycofania części lub nawet całości dofinansowania przyznanego instytucji z pomocy technicznej – to jest jednak uwarunkowane niewykonaniem wspomnianych rekomendacji lub działań naprawczych; 4) wystąpienia do ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego o zawieszenie desygnowacji. Dwa pierwsze instrumenty, niewystępujące dotąd w akcie o randze ustawy (uzppr), funkcjonowały w praktyce i są podstawowym narzędziem wymuszania prawidłowego wykonywania zadań przez instytucje, którym te zadania powierzono. Dotąd jednak brakowało instrumentu o charakterze realnej, wymiernej i dolegliwej sankcji, która odstraszałaby instytucje od nierespektowania polecen instytucji powierzającej zadania. Stąd też wprowadzenie, na przykład, możliwości wycofania wsparcia instytucji ze środków pomocy technicznej powinno stanowić wystarczające narzędzie zapewnienia przez tę instytucję wykonania zadań zgodnie z przyjętymi przepisami i systemem realizacji programu operacyjnego. Oprócz tego wprowadzono odpowiedzialność finansową instytucji, która dopuściła się uchybień, w wyniku których wystąpiła w projekcie nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. W sytuacji, w której nieprawidłowość będzie wynikała bezpośrednio z działania lub zaniechania tej instytucji, to ona będzie odpowiedzialna za wypłatę należnej beneficjentowi równowartości dofinansowania, a w części, w której zostało ono już beneficjentowi wypłacone, to nie beneficjent, lecz właśnie instytucja będzie zobowiązana do jej zwrotu. Ma to na celu zrównoważenie utraconych wpływów środków europejskich przez budżet w wyniku konieczności pomniejszenia wydatków deklarowanych Komisji Europejskiej. Zgodnie z treścią uzasadnienia do ustawy wdrożeniowej, takie rozwijanie umożliwi wyraźne przypisanie odpowiedzialności za błędy podmiotowi, który je popełnił i tym samym pozwoli wyeliminować sytuację istniejącą w perspektywie finansowej 2007–2013, kiedy problem znalezienia finansowania projektów, które w wyniku błędów instytucji nie otrzymały dofinansowania z funduszy Unii Europejskiej spoczywał na instytucji zarządzającej i powyższe wydatki nie obciążały budżetów podmiotów bezpośrednio odpowiedzialnych za błędy. Tym samym też beneficjenci zostali zwolnieni z odpowiedzialności za nieprawidłowości będące wynikiem bezpośrednio działania lub zaniechania instytucji lub organów państwa. --- 44 Art. 11 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. 45 Art. 11 ust. 2 i 3 w zw. z art. 24 ust. 11 ustawy wdrożeniowej. 46 Art. 24 ust. 11 ustawy wdrożeniowej. Należy się spodziewać występowania licznych sporów na tle tej regulacji, ponieważ zarówno beneficjent, jak i instytucja w celu uniknięcia odpowiedzialności finansowej będą za wszelką cenę wykazywać, że nieprawidłowość nie była następstwem ich działania lub zaniechania. Przypisanie działania lub zaniechania nie obejmuje jednak – zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy wdrożeniowej – zasadniczo sytuacji, w której instytucja nie wykryła nieprawidłowości w toku wcześniejszej kontroli. Ryzyko niewykrycia błędu nie wiąże się zatem z odpowiedzialnością instytucji za konsekwencje wystąpienia nieprawidłowości. Winnym razie sam fakt przeprowadzenia kontroli, która nie wykryła błędu, byłby równoznaczny z odpowiedzialnością instytucji za błąd, który wynikałby wyłącznie bezpośrednio z działania lub zaniechania samego beneficjenta. Należy zwrócić uwagę, że często występują przypadki, w których nieprawidłowości są identyfikowane przy okazji kolejnych kontroli przeprowadzanych, na przykład, przez instytucję audytową, służby Komisji Europejskiej czy Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Nie zawsze świadczy to o słabości kontroli instytucji, która nie zidentyfikowała naruszenia, bowiem w wielu sytuacjach wynika to z przyjęcia odmiennej interpretacji przepisów czy zaostrzenia podejścia audytorów europejskich do oceny określonego stanu faktycznego. W rozdziale ustawy wdrożeniowej dotyczącym systemu instytucjonalnego usankcjonowano także obecność powoływanej przez instytucję zarządzającą komitetu monitorującego, który formalnie nie jest instytucją systemu zarządzania i kontroli, jednak odgrywa istotną rolę w realizacji programów operacyjnych, rozpatrując wszystkie ważne dla ich wykonania kwestie. Pominięto natomiast w tym samym rozdziale instytucję audytową, dopełniającą kształt systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego. Zadania instytucji audytowej zostały określone w art. 127 rozporządzenia nr 1303/2013 i nie charakteryzują się one odmiennością w stosunku do dotychczasowych regulacji, poza przypisaniem tej instytucji istotnej roli w procesie rocznego rozliczania wydatków, co zostało odzwierciedlone w art. 21 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Desygnação Istotnym nowym elementem, szczegółowo przedstawionym w ustawie wdrożeniowej, jest procedura desygnação, będąca odpowiednikiem audytu zgodności realizowanego w okresie programowania 2007–2013 przez instytucję audytową. Desygnação opisana w rozporządzeniu nr 1303/2013 stanowi rozwinięcie regulacji rozporządzenia finansowego Unii Europejskiej. --- 47 Art. 14 ustawy wdrożeniowej. 48 Zadania komitetu monitorującego zostały określone w art. 110 rozporządzenia nr 1303/2013. 49 Art. 59 ust. 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EUROATOM) nr 966/2012 z 25.10.2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (DzUrzUE L 298/1 z 26.10.2012). przewidujących obowiązek wyznaczania instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie środkami finansowymi, które wprowadzą skuteczny i wydajny system kontroli wewnętrznej. Ustawa wdrożeniowa wprowadza definicję legalną desygnowacji$^{50}$, stanowiąc że jest to potwierdzenie przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego – wykonującego zadania państwa członkowskiego – spełniania przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą i instytucję wdrażającą warunków zapewniających prawidłową realizację programu operacyjnego. Pomimo że rozporządzenie nr 1303/2013 w art. 124 ust. 1 wskazuje wprost instytucję zarządzającą$^{51}$ jako instytucję obligatoryjnie i zawsze poddawaną desygnowacji, to definicja legalna to rozszerza i wskazuje, że desygnowani podlegają także instytucje pośredniczące i wdrażające. Objęcie wszystkich instytucji desygnowaniem jest oczywistą koniecznością ze względu na istotną rolę, jaką w systemach wdrażania programów operacyjnych odgrywają instytucje pośredniczące i wdrażające, które bezpośrednio współpracują z beneficjentami i odpowiadają za główne procesy związane z wyborem projektów do dofinansowania, weryfikacją wydatków czy przeprowadzaniem kontroli u beneficjentów. Nieuzyskanie desygnowania uniemożliwia rozpoczęcie finansowej realizacji programu operacyjnego, czyli wystąpienie do Komisji Europejskiej z pierwszą deklaracją wydatków i wnioskiem o płatność$^{52}$. Aby uzyskać desygnowanie, instytucje muszą spełniać kryteria określone w załączniku XIII do rozporządzenia nr 1303/2013, dotyczące wewnętrznego środowiska kontrolnego, zarządzania ryzykiem, działań związanych z zarządzaniem i kontrolą oraz monitorowaniem. Tym samym kryteria te stanowią obowiązek spełniania przez każdą instytucję standardów kontroli zarządczej, uwzględniającej przede wszystko funkcję, jaką pełni dana instytucja w systemie wdrażania funduszy Unii Europejskiej. Dlatego też określają wymagania zapewniające sprawne funkcjonowanie systemu kontroli zarządczej każdej instytucji, to jest posiadania: - odpowiedniej struktury organizacyjnej; - odpowiednich zasobów ludzkich; - klarownego podziału funkcji w ramach każdej instytucji; - procedur weryfikacji wykonania zadań przez instytucję, którym te zadania powierzono; - procedur dotyczących oceny wniosków o dofinansowanie, rozliczania wydatków, prowadzenia kontroli, rozliczania nieprawidłowości, odzyskiwania środków $^{50}$ Art. 2 pkt 3 ustawy wdrożeniowej. $^{51}$ Trzeba mieć jednak na uwadze, że rozporządzenie nr 1303/2013 nie wymienia odrębnie zadań instytucji pośredniczących, które realizują część zadań instytucji zarządzającej, stąd też należy przyjąć, że tam, gdzie rozporządzenie odnosi się do instytucji zarządzającej, należy tym pojęciem obejmować także instytucje pośredniczące oraz także – w rozumieniu ustawy wdrożeniowej – instytucje wdrażające (które w świetle rozporządzenia są instytucjami pośredniczącymi). $^{52}$ Art. 15 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 124 ust. 1 oraz art. 135 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2013. nieprawidłowo poniesionych, zwalczania nadużyć finansowych; - procedur zarządzania ryzykiem; - mechanizmów kontrolnych zwłaszcza dotyczących wyboru projektów do dofinansowania czy przeprowadzania kontroli u beneficjentów; - procedur monitorowania wdrażania programu. W celu ujednolicenia procedury desygnaacji Komisji Europejskiej przygotowała projekt szczegółowych wytycznych$^{53}$ w tym zakresie, które zawierają między innymi listę sprawdzającą, uwzględniającą wszystkie zagadnienia, które w trakcie audytu desygnaacyjnego muszą zostać sprawdzone. Także minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego przygotowuje wytyczne, które będą określały zasady procesu desygnaacji instytucji zaangażowanych w realizację programów operacyjnych polityki spójności w perspektywie finansowej Unii Europejskiej 2014–2020, podmioty zaangażowane w ten proces oraz tryb współpracy między nimi. Dodatkowo ustawa wdrożeniowa jako warunek uzyskania desygnaacji wprowadza wymóg zawarcia odpowiednich porozumień instytucjonalnych powierzających instytucji pełnienie określonej funkcji (instytucji pośredniczącej lub wdrażającej). Z kolei w uzasadnieniu do ustawy jako warunek uzyskania desygnaacji wskazuje się konieczność posiadania procedur w zakresie obowiązków przypisanych instytucjom zarządzającym w art. 9 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Należy zauważyć, że rozporządzenie nr 1303/2013 w art. 124 ust. 2 zakłada ułatwienie możliwości uzyskania desygnaacji przez instytucje w sytuacji, w której system zarządzania i kontroli w danej instytucji będzie istotnie podobny do tego, jaki funkcjonował w perspektywie finansowej 2007–2013. W takim wypadku można odstąpić od działań audytowych i stwierdzić $a$ priori, że stosowne kryteria zostały spełnione, jeśli na podstawie dotychczasowych wyników audytów istnieją dowody na skuteczne funkcjonowanie tego systemu. Pomimo że w programach operacyjnych w celu wykorzystania stworzonego potencjału, doświadczenia i zasobów ludzkich zostanie przyjęty podobny układ instytucjonalny, ustawodawca nie zdecydował się na odzwierciedlenie uproszczonej procedury desygnaacji w ustawie wdrożeniowej. Może to wynikać z tego, że – po pierwsze – znika odrębna instytucja certyfikująca, a więc wszystkie instytucje zarządzające będą musiały od początku zorganizować realizację funkcji tej instytucji w ramach swojej działalności. Po drugie – funkcje instytucji zarządzającej zostały rozbudowane w zakresie działań dotyczących zwalczania nadużyć finansowych oraz w związku z systemem rozliczania rocznego. Stąd też wydaje się zasadne objęcie procedurą desygnaacji wszystkich instytucji. --- $^{53}$ Dokument KE: Guidance Member States and Programme Authorities Designation Procedure (under Articles 123 and 124 of Regulation (EU) No 1303/2013 and Article 21 of the Regulation (EU) No 1299/2013. O ile audyt zgodności w okresie programowania 2007–2013 był przeprowadzany tylko jeden raz i stanowił warunek rozpoczęcia wdrażania programów operacyjnych, o tyle audyty związane z desygnacją będą prowadzone przez cały okres realizacji programów w celu potwierdzenia utrzymania kryteriów desygnaacji. W okresie 2007–2013 badanie skuteczności systemów wdrażania programów wykonywane było w ramach corocznych audytów systemów zarządzania i kontroli. Konieczność wprowadzenia w ustawie wdrożeniowej instytucji kontroli służących potwierdzaniu utrzymania kryteriów desygnaacji, które zostały przypisane ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego$^{54}$, wynika z przewidzianego w rozporządzeniu nr 1303/2013 mechanizmu możliwości wycofania desygnaacji instytucji, która przestała spełniać kryteria. Wycofanie desygnaacji będzie skutkowało całkowitym lub częściowym (w zakresie określonych osi priorytetowych programu operacyjnego, za które odpowiada dana instytucja) wstrzymaniem certyfikacji wydatków do Komisji Europejskiej$^{55}$. Zarówno rozporządzenie nr 1303/2013, jaki i ustawa wdrożeniowa przewidują wycofanie desygnaacji dopiero po okresie próbny (zawieszenie desygnaacji), w którym instytucja jest zobowiązana podjąć właściwe działania naprawcze. Dopiero niezrealizowanie działań naprawczych skutkuje wycofaniem desygnaacji. W razie wycofania desygnaacji dla instytucji pośredniczącej lub wdrażającej przewiduje się, że jej zadania przejmie instytucja, która powierzyła zadania danej instytucji pośredniczącej lub wdrażającej. Jeśli wycofanie dotyczyłoby instytucji zarządzającej, istniałaby konieczność przejęcia jej funkcji przez nową instytucję po udzieleniu jej desygnaacji$^{56}$. Zarówno o zawieszeniu, jak i wycofaniu desygnaacji państwo członkowskie musi poinformować Komisję Europejską. Ustawa wdrożeniowa, w odróżnieniu od rozporządzenia nr 1303/2013, przewiduje ponadto procedurę wnoszenia i rozpatrywania zastrzeżeń przez instytucję, której odmówiono udzielenia desygnaacji, desygnację zawieszono lub wycofano$^{57}$. Monitorowanie utrzymania kryteriów desygnaacji, poza przewidzianymi dla ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego kontrolami służącymi potwierdzaniu utrzymania desygnaacji oraz kontrolami doraźnymi prowadzonymi w przypadku podejrzenia, że podmiot przestał spełniać którekolwiek z kryteriów desygnaacji$^{58}$ – zgodnie z art. 124 ust. 5, powinno odbywać się na podstawie wszystkich istniejących wyników audytów i kontroli, a więc: - audytów prawidłowości funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego przeprowadzonych przez instytucję audytową$^{59}$; --- $^{54}$ Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. $^{55}$ Art. 16 ust. 3 ustawy wdrożeniowej. $^{56}$ Art. 124 ust. 6 rozporządzenia nr 1303/2013. $^{57}$ Art. 16 ust. 7 ustawy wdrożeniowej. $^{58}$ Art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy wdrożeniowej. $^{59}$ Art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 127 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013. • opinii audytowych oraz sprawozdania z kontroli instytucji audytowej; • deklaracji zarządczej i rocznego podsumowania instytucji zarządzającej; • wyników kontroli systemowych przeprowadzonych w ramach poszczególnych programów operacyjnych, służących zapewnieniu, że system zarządzania i kontroli programu operacyjnego działa prawidłowo w poszczególnych instytucjach pośredniczących lub wdrażających$^{60}$. MARCIN SZYMAŃSKI zastępca dyrektora Departamentu Systemu Wdrażania Programów Infrastrukturalnych Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju $^{60}$ Art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Powyżej przedstawiliśmy I część artykułu, część II będzie opublikowana w numerze 6/2014. Treść niniejszego artykułu przedstawia poglądy jedynie autora, nie odzwierciedla w żadnym razie oficjalnego stanowiska Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Nadzór Komisji Europejskiej nad implementacją prawa Unii Postępowanie naruszeniowe jako forma kontroli Podstawową funkcją kontrolną Komisji Europejskiej jest czuwanie nad wdrażaniem prawa wspólnotowego do systemów krajowych państw członkowskich UE. Postępowanie naruszeniowe stanowi jedno z głównych narzędzi wymuszania na danym państwie zapewnienia przestrzegania prawa unijnego. Autor przedstawia zarówno problematykę kontrolną, jak i mechanizmy zapewniające skuteczność systemu implementacji prawa unijnego od strony Komisji a także z pozycji krajów członkowskich. W doktrynie wyróżnia się kilka etapów wdrażania, które zostały dokładnie omówione. ŁUKASZ AUGUSTYNIAK Wstęp Zgodnie z art. 17 Traktatu o Unii Europejskiej, Komisja Europejska (dalej: „KE”, „Komisja”) czuwa nad stosowaniem traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie oraz nadzoruje stosowanie prawa UE pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)$^1$. Uprawnienia te sprawiają, że KE tradycyjnie określana jest mianem strażniczki traktatów$^2$. W sformułowaniu tym zawiera się zasadnicza treść podstawowej funkcji kontrolnej KE – kontrola transpozycji, stosowania i egzekwowania prawa UE przez państwa członkowskie$^3$. Poza zakresem niniejszego artykułu --- 1 W artykule dla uproszczenia przyjęto skrót TSUE dla oznaczenia organu sądowego UE, a wcześniej WE, EWWiS i EWG. 2 Por. E. Gianfrancesco: Article 17 [w:] H.J. Blanke, S. Mangiameli (red.): The Treaty on European Union (TEU), Springer-Verlag, Berlin Heidelberg 2013, s. 689 i 690. 3 W niniejszym artykule pojęcie implementacja odnosi się do zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE, a pojęcia transpozycja lub wdrożenie – do wydania przepisów mających zapewnić skutek prawa UE w prawie krajowym. Odnośnie do szczegółowego rozróżnienia między transpozycją a implementacją pozostają zatem inne uprawnienia Komisji, wynikające z odrębnych przepisów, niż art. 258 i art. 260 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), nawet jeżeli są one związane ze sprawowaniem funkcji kontrolnej. Postępowanie naruszeniowe (ang. infringement procedure) stanowi jedno z podstawowych narzędzi wymuszania na państwie członkowskim zapewnienia przestrzegania prawa unijnego. Zasadniczym celem tej procedury jest zapewnienie zgodności prawa krajowego z prawem UE, a nie ukaranie podmiotów uchylających się od implementacji acquis. Można to wywnioskować z tego, że przez długi okres samo stwierdzenie naruszenia nie było obwarowane żadną sankcją$^4$, a i obecnie większość postępowań zostaje zakończona z inicjatywy KE (nawet na etapie sądowym), jeżeli państwo członkowskie poinformuje o satysfakcjonujących środkach implementacyjnych. W doktrynie wyróżnia się następujące etapy implementacji, które podlegają kontroli KE: fazę transpozycyjną – w ramach której można wskazać etap normatywny (przyjęcie precyzyjnych środków transpozycji) i organizacyjny (zapewnienie ram administracyjnych i organizacyjnych stosowania prawa UE), a także fazę operacyjną – prawidłowego stosowania prawa UE$^5$. Trzeba nadmienić, że już samo wszechcicie odpowiedniej procedury kontrolnej wywiera znaczący wpływ na proces implementacji. Jeżeli Komisja nie uzyska satysfakcjonujących wyjaśnień od państwa członkowskiego i kontynuuje wobec niego postępowanie naruszeniowe, prowadzi to z reguły na gruncie prawa krajowego do zainicjowania procesu prawodawczego, korekty przyjętych rozwiązań legislacyjnych w toku procedowania projektów transpozycyjnych albo do zmiany praktyki stosowania prawa. Bardzo rzadko postępowanie tego rodzaju nie wywiera żadnego wpływu na postępowanie państwa członkowskiego i wówczas dochodzi do wymierzenia sankcji finansowych przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Dążenie do osiągnięcia nadrzędnego celu, jakim jest zapewnienie zgodności prawa lub praktyki krajowej z acquis, doprowadziło do wyodrębnienia trzech etapów postępowania naruszeniowego: postępowania nieformalnego, formalnej fazy administracyjnej oraz etapu sądowego. Każda z tych faz zostanie przedstawiona w sposób bardziej szczegółowy. Postępowanie nieformalne Komisja Europejska dysponuje wieloma instrumentami służącymi rozwiązywaniu problemów wynikających ze stosowania prawa UE w państwach członkowskich. Mianem postępowania nieformalnego można określić wszelkie działania przez --- $^4$ Por. B. Kurcz: Dyrektywy Wspólnoty Europejskiej i ich implementacja do prawa krajowego, Zakamyczce 2004, s. 44-59. $^5$ Zob. A. Arnulf: The European Union and its Court of Justice, Oxford University Press, Oxford 2006, s. 47-51. $^6$ P. Wennerås: The Enforcement of EC Environmental Law, Oxford University Press, Oxford, New York 2007, s. 252. Zob. też opinię rzecznika generalnego Geelhoeda z 23.09.2004 r. w sprawie C-494/01, Komisja p. Irlandii, [2004] ECR, s. I-3348-I-3350, pkt 23-27. nią podejmowane, niezwiązane ze wszyści- naniem formalnych procedur, a zmierzają- ce do wyjaśnienia kwestii dotyczących im- plementacji prawa UE. W praktyce w tym zakresie najważniejszą rolę odgrywają dwa systemy: SOLVIT oraz EU-Pilot. W niniejszym opracowaniu szerzej zostanie jednak omówiony drugi z nich, gdyż system SOLVIT ma mniejsze znaczenie w odnie- sieniu do poruszanej tematyki, jako że służy głównie rozwiązywaniu indywidualnych problemów transgranicznych, z jakimi spotkali się obywatele Unii, mieszkający lub prowadzący działalność gospodarczą w innym państwie UE w związku z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego$^6$. Co do zasady zatem nie obejmuje on udziału samej Komisji w procesie rozwiązywania problemów odnoszących się do stosowania prawa unijnego. Podstawowym instrumentem wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi a Komisją Europejską jest baza informatyczna EU-Pilot, która zaczęła funkcjonować w 2008 r., obejmując 15 państw członkowskich, lecz jej sukces sprawił, że od 2013 r. współpracuje z nią 28 państw$^7$. Głównym celem bazy jest zapewnienie sprawnej wymiany informacji w związku z problemami ze stosowaniem prawa UE, choć niejednokrotnie rozpoczęta sprawa sprowadza się jedynie do przedstawienia zarzutów państwu członkowskiemu. Znaczna liczba spraw w ramach tego systemu zostaje zainicjowana przez skargi skierowane do KE przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz inne jednostki, w tym różnego rodzaju organizacje pozarządowe. Ostatnia z wymienionych grup podmiotów stanowi źródło wszechznania znacznej liczby postępowan w obszarze środowiska, ponieważ w tym zakresie dużą aktywnością wykazują się organizacje ekologiczne. Oczywiście KE może także wszechznać postępowania z własnej inicjatywy, a co ważniejsze, zobowiązała się ona do wykorzystywania systemu EU-Pilot przed wszczęciem postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 258 TFUE$^8$. Z tej formy współpracy są jednak wyłączone postępowania dotyczące braku notyfikacji krajowych środków wykonawczych dyrektyw (art. 260 ust. 3 TFUE) oraz postępowania związane z wykonaniem wyroków TSUE (art. 260 ust. 2 TFUE). Każde państwo członkowskie wyznacza centralny punkt kontaktowy odpowiedzialny za współpracę – w Rzeczypospolitej Polskiej jest to Ministerstwo Spraw Zagranicznych – który może zaakceptować lub odrzucić konkretną sprawę przekazaną przez KE. W przypadku jej akceptacji, przekazuje ją do osób wyznaczonych w poszczególnych resortach, które są odpowiedzialne za udzielenie KE odpowiedzi w terminie 70 dni od jej akceptacji. Po udzieleniu odpowiedzi poszczególne sprawy nie podlegają automatycznemu zakończeniu, lecz komunikacja z KE z reguły toczy się przez jakiś czas. Dopiero --- $^6$ Zob. szerzej <http://ec.europa.eu/solvit/index_pl.htm>. $^7$ <http://ec.europa.eu/internal_market/scoreboard/performance_by_governance_tool/eu_pilot/index_en.htm>. $^8$ European Commission, EU-Pilot: Guidelines for Member States, February 2013, pkt 2. Choć w specyficznych przypadkach zdarzają się także postępowania formalne wszechznanie z pominięciem tej procedury. kiedy Komisja uzyska satysfakcjonującą odpowiedź, sprawa jest zamykana defini- tywnie. Wydaje się, że system ten można uznać za duży sukces w rozwiązywaniu pojawiających się problemów ze stosowa- niem prawa UE, gdyż około 70% postępo- wań zostaje pozytywnie zakończonych$^9$. Większość spraw jest wyjaśniana lub pań- stwo członkowskie zobowiązuje się do do- konania odpowiednich zmian prawa, pro- cedur czy też praktyki administracyjnej. Pozostała część spraw przechodzi w fazę postępowania administracyjnego. System EU-Pilot jest efektywnym in- strumentem weryfikowania w sposób nie- formalny zgłoszonych nieprawidłowości w implementacji prawa UE, umożliwia- jąc zarazem szybkie dotarcie do właści- wych organów w celu uzyskania wyjaśnień i porównania ich ze stanem faktycznym. Z drugiej strony, stanowi dość sprawny in- strument korekcyjny, gdyż państwo człon- kowskie już na bardzo wczesnym etapie uzyskuje informację o zaistniałym proble- mie i, jeżeli faktycznie wiąże się on z nie- prawidłowym stosowaniem prawa UE, może stosunkowo szybko temu zaradzić, bez narażania się na wszczęcie postępo- wania formalnego. Postępowanie formalne – faza administracyjna Jeżeli nieformalna procedura wyjaśnia- nia nieprawidłowości w implementacji prawa UE nie przyniesie zadowalających Komisję rezultatów, z reguły wszczynana jest formalna procedura administracyjna, niezależnie od tego, czy w danej sprawie toczy się już postępowanie na przykład przed sądem państwa członkowskiego$^{10}$. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Euro- pejskiej, celem postępowania formalnego jest skłonienie państwa członkowskiego do wykonania zobowiązań wynikających z prawa UE, a jednocześnie skorzysta- nie z prawa do obrony wobec zarzutów Komisji$^{11}$. Komisji Europejskiej przysługuje uznaniowe prawo wszczynania tej procedu- ry$^{12}$, jednak w praktyce niektóre postępo- wania inicjowane są niejako automatycz- nie. Taka sytuacja ma miejsce w wypadku gdy państwo członkowskie nie notyfikuje w Krajowej Bazie Środków Wykonawczych środków transponujących określoną dy- rektywę w terminie z niej wynikającym, nie zaznaczając jednocześnie pełnej jej transpozycji. Zaniechanie takie sprawi, że system zintegrowany z tą bazą podczas dokonywania przeglądu środków transpo- zycyjnych (raz na dwa miesiące) auto- matycznie wygeneruje zestawienie nie- wdrożonych dyrektyw, a państwu człon- kowskiemu zostanie przesłane wezwanie do usunięcia uchybienia, stanowiące pierwszy etap procedury, o której mowa w art. 260 ust. 3 TFUE. --- $^9$ <http://ec.europa.eu/internal_market/scoreboard/performance_by_governance_tool/eu_pilot/index_en.htm>. $^{10}$ Wyrok TSUE z 10.06.2004 r., C-87/02, Komisja p. Włochom, [2004] ECR, s. I-6004, pkt 39. $^{11}$ Przykl. wyrok TSUE z 15.01.2014 r., C-292/11 P, Komisja p. Portugalii, pkt 56. $^{12}$ Por. art. 258 TFUE in principio. Zob. też np. wyrok TSUE z 27.11.1990 r., C-200/88, Komisja p. Grecji, [1990] ECR, s. I-4310, pkt 9. Chociaż w orzecznictwie TSUE podkreśla się, że Komisja Europejska nie musi wykazywać interesu prawnego w celu wszczęcia postępowania naruszeniowego$^{13}$, a w doktrynie podnosi się, że powinno ono być uruchamiane w obiektywnym interesie Unii$^{14}$, to jednak w praktyce Komisja ma bardzo duży zakres swobody w tym zakresie. Sprawia to, że tylko od jej uznania zależy, czy postępowanie będzie się toczyć bardzo szybko, czy też zostanie „zamrożone”. Zamknięcie postępowania, co również wiąże się z uznaniowym prawem Komisji, nie jest jednak jednoznaczne z uznaniem legalności działań państwa członkowskiego$^{15}$. Co także istotne, wszelkie gwarancje zgodności z prawem UE określonej sytuacji prawnej, czy też zwolnienia z zobowiązań, nie mają wiążących skutków prawnych$^{16}$. Trzeba przy tym pamiętać, że dostęp do dokumentacji w postępowaniach naruszeniowych dla osób trzecich jest bardzo ograniczony na mocy art. 4 ust. 2 tiret drugie i trzecie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji$^{17}$. Wszystkie te elementy sprawiają, że uznaniowość KE w tym obszarze jest krytykowana w literaturze, szczególnie wobec pojawiających się podejrzeń o kierowanie się wyłącznie motywami politycznymi w toku tego procesu$^{18}$. Postępowanie formalne zaczyna się z chwilą skierowania wobec państwa członkowskiego wezwania do usunięcia uchybienia – zarzutów formalnych (letter of formal notice)$^{19}$. Z reguły zawierają one zwięźłe przedstawienie faktów (naruszenia), podstawę prawną jego wystosowania oraz informację, że nieustosunkowanie się w terminie do zarzutów może spowodować zapoczątkowanie postępowania sądowego. Z drugiej strony, zarzuty formalne w postępowaniach wszystkich wskutek niepoinformowania o środkach transpozycji sprowadzają się do wskazania wyłącznie tej okoliczności, a także przeważnie obejmują łącznie kilka dyrektyw. Artykuł 258 akapit pierwszy TFUE nie określa ani zawartości zarzutów formalnych (“...po uprzednim umożliwieniu temu Państwu przedstawienia swoich --- $^{13}$ Wyrok TSUE z 11.08.1995 r., C-431/92, Komisja p. Niemcom, [1995] ECR, s. I-2219, pkt 21; wyrok z 2.06.2005 r., C-394/02, Komisja p. Grecji, [2005] ECR, s. I-4738, pkt 14–16; wyrok z 24.03.2009 r., C-445/06, Danske Slagterier p. Niemcom, pkt 43. $^{14}$ W. Cremer: Art. 226 [w:] C. Calliess, M. Ruffert (red.): EUV/EGV. Kommentar, C.H. Beck, München 2007, s. 1979, nb. 2; U. Ehricke: Art. 226 [w:] R. Streinz (red.): EUV/EGV, C.H. Beck, München 2003, s. 2004, nb. 1. $^{15}$ Wyrok TSUE z 7.02.1979 r. w połączonych sprawach 15 i 16/76, Francja p. Komisji, [1979] ECR, s. 339, pkt 27. $^{16}$ Wyrok TSUE z 27.05.1981 r. w sprawach połączonych 142 i 143/80, Amministrazione delle Finanze dello Stato e Essevi SpA i C. Salengo, [1981] ECR, s. 1433, pkt 16 i 17. $^{17}$ DzUrzWE L 145 z 31.05.2001, s. 43; DzUrzUE, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 1, t. 3, s. 331. $^{18}$ B. Jack: Enforcing Member State Compliance with EU Environmental Law: A Critical Evaluation of the Use of Financial Penalties, 23 Journal of Environmental Law 2011/1, s. 79. $^{19}$ Jest to terminologia stosowana przez KE, w literaturze spotyka się także inne określenia – por. B Kurcz: Wybrane problemy przedsiądowe w postępowaniu przed ETS o naruszenie zobowiązań członkowskich, PWPMEiP nr 2/2004, s. 119. Postępowanie naruszeniowe jako forma kontroli uwag”), ani terminu odniesienia się państwa członkowskiego do wezwania. Zasadą jest wyznaczanie przez KE terminu dwumiesięcznego – zgodnie ze stanowiskiem TSUE termin ten powinien być rozsądny (reasonable), a zatem ustalany w zależności od okoliczności konkretnej sprawy$^{20}$. Stosunkowo często, szczególnie w odniesieniu do dodatkowych zarzutów formalnych, gdy KE rozszerza lub modyfikuje zarzuty, spotykane są jednak krótsze terminy – przeważnie jednomiesięczne. W każdym przypadku jednak okres trwania postępowania – ani przez nadmiernie długie jego trwanie$^{21}$, ani przez wyznaczanie zbyt krótkich terminów na ustosunkowanie się$^{22}$ – nie może negatywnie wpływać na prawo państwa członkowskiego do obrony. Co więcej, Komisja powinna ustosunkować się do odpowiedzi na zarzuty formalne, nawet jeśli ta została przedłożona po terminie$^{23}$. W prawie UE nie została wyraźnie sformułowana jakakolwiek sankcja za niedochowanie przez państwo członkowskie terminu odpowiedzi na pisma kierowane przez KE w toku fazy administracyjnej (a w szczególności sankcja odmowy wzięcia pod uwagę prezentowanego stanowiska)$^{24}$. Zarzuty formalne mają istotne znaczenie dla wyznaczenia zakresu sporu między Komisją a państwem członkowskim, a jednocześnie umożliwiają danemu państwu podjęcie decyzji, w jakim obszarze należy dokonać zmian, aby usunąć ewentualne naruszenie, co z zasady powoduje zamknięcie postępowania. Jeżeli Komisja nie jest usatysfakcjonowana odpowiedzią na zarzuty formalne udzieloną przez państwo członkowskie, może wystosować wobec niego uzasadnioną opinię (reasoned opinion). Termin przedłożenia tego pisma przez KE zależy w dużej mierze od udzielonej odpowiedzi, a zwłaszcza od tego, czy państwo przedstawia rozsądny i wiarygodny harmonogram działań mających na celu usunięcie ewentualnego naruszenia. Uzasadniona opinia odgrywa specjalną rolę – jest zwieńczeniem fazy administracyjnej, gdyż wyznacza zakres zarzutów przeciwko państwu członkowskiemu, które mogą być dochodzone w ramach procedury sądowej, oraz ostateczny termin usunięcia naruszenia$^{25}$. Z istoty pisma wynika, że decyzja o wystosowaniu uzasadnionej opinii powinna być podjęta przez Kolegium Komisarzy, choć nie oznacza to konieczności akceptowania przez nich konkretnego jej brzmienia$^{26}$. Wprawdzie zasadą jest, by przedmiot sporu pozostawał tożsamy na wszystkich etapach procedury: od zarzutów formalnych do samej skargi$^{27}$, to jednak w praktyce TSUE odnosi się on --- $^{20}$ Wyrok TSUE z 2.02.1988 r. w sprawie 293/85, Komisja v. Belgia, [1988] ECR, s. 352, pkt 14. $^{21}$ Wyrok TSUE z 1.02.2001 r., C-333/99, Komisja p. Francji, [2001] ECR, s. I-1050, pkt 25. $^{22}$ Sprawa 293/85, Komisja p. Belgii, s. 352 i 353, pkt 14-18. $^{23}$ Wyrok TSUE z 10.12.2002 r., C-362/01, Komisja p. Irlandii, [2002] ECR, s. I-11449, pkt 19. $^{24}$ Por. L. Prete, B. Smulders: The Coming of Age of Infringement Proceedings, 47 Common Market Law Review 2010/1, s. 30. $^{25}$ Zob. P. Craig, G. de Búrca: EU Law. Text, Cases and Materials, Oxford University Press, Oxford 2011, s. 418. $^{26}$ Wyrok TSUE z 22.04.1999 r., C-272/99, Komisja p. Niemcom, [1999] ECR, s. I-2119, pkt 19. $^{27}$ Patrz przyp. 25, s. 419. przede wszystkim do zarzutów sformułowanych w uzasadnionej opinii\textsuperscript{28}. Trybunał konsekwentnie podkreśla, że zarzuty sformułowane w skardze nie muszą być identyczne z zarzutami przedstawionymi w uzasadnionej opinii, o ile tylko tożsamy jest zakres przedmiotowy sporu\textsuperscript{29}. Oznacza to także, że drobne zmiany w środkach krajowych w okresie objętym uzasadnioną opinią nie czynią skargi do Trybunału niedopuszczalną\textsuperscript{30}. Bardzo często zatem Komisja twierdzi w postępowaniu przed TSUE, że w skardzie jedynie skonkretyzowała zarzuty zawarte w uzasadnionej opinii\textsuperscript{31}. Z drugiej jednak strony, w tym obszarze istnieje pewna nierówność procesowa, gdyż państwo członkowskie nie jest zobowiązane do prezentacji wszystkich zarzutów na swoją obronę już na etapie administracyjnym procedury\textsuperscript{32}. W przypadkach skrajnych KE może jedynie wszczynać odrębne postępowanie w sprawie naruszenia obowiązku lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej\textsuperscript{33}, a sam brak współpracy może uprawdopodobnić fakt zaistnienia naruszenia\textsuperscript{34}. Zasadnicze znaczenie należy przypisać także terminowi usunięcia uchybień wskazanemu w uzasadnionej opinii, gdyż na ten moment TSUE będzie określił, czy doszło do naruszenia, nawet jeśli jego skutki zostały usunięte po tym terminie, a ustanie naruszania prawa UE w tym terminie czyni skargę do Trybunału niedopuszczalną\textsuperscript{35}. Warto zauważyć, że komunikacja z KE odbywa się na tym etapie postępowania przez elektroniczną bazę naruszeń, jednak państwa członkowskie nadal wymagają powiadomienia stałego przedstawiciela stwa o pismach skierowanych przez KE i to od daty przekazania przedstawicielowi przy UE liczą się terminy wyznaczone w tych postępowaniach. Postępowanie sądowe Przejście do etapu sądowego również wynika z uznaniowego prawa Komisji Europejskiej – zatem samo wniesienie skargi może nastąpić stosunkowo szybko lub też po znacznym upływie czasu od wystosowania uzasadnionej opinii. Zasadniczym celem procedury sądowej \textsuperscript{28} Zob. np. wyrok TSUE z 27.06.2013 r., C-569/10, \textit{Komisja p. Polsce}, pkt 40 i 41. \textsuperscript{29} Wyrok TSUE z 14.07.2005 r., C-433/03, \textit{Komisja p. Niemcom}, [2005] ECR, s. I-7021, pkt 28; wyrok z 22.12.2008 r., C-283/07, \textit{Komisja p. Wlochom}, pkt 22 i 23. \textsuperscript{30} Wyrok TSUE z 1.02.2005 r., C-203/03, \textit{Komisja p. Austrii}, [2005] ECR, s. I-973, pkt 30; wyrok z 22.09.2005 r., C-221/03, \textit{Komisja p. Belgii}, [2005] ECR, s. I-8356, pkt 39. \textsuperscript{31} Wyrok TSUE z 10.09.1996 r., C-11/95, \textit{Komisja p. Belgii}, [1996] ECR, s. I-4178, pkt 75 i 76; wyrok z 6.12.2007 r., C-456/05, \textit{Komisja p. Niemcom}, [2007] ECR, s. I-10558 i I-10559, pkt 27-30. \textsuperscript{32} Wyrok TSUE z 16.09.1999 r., C-414/97, \textit{Komisja p. Hiszpanii}, [1999] ECR, s. I-5609, pkt 19. \textsuperscript{33} Wyrok TSUE z 16.06.2005 r., C-456/03, \textit{Komisja p. Wlochom}, [2005] ECR, s. I-5371, pkt 27. W wyroku TSUE z 24.10.2013 r., C-151/12, \textit{Komisja p. Hiszpanii}, pkt 49, Trybunał zauważył jednak, że sam brak powiadomienia o krajowych środkach wykonawczych nie stanowi naruszenia zasady lojalnej współpracy. \textsuperscript{34} Zob. nieco zaskakujący wyrok TSUE z 22.09.1988 r. w sprawie 272/86, \textit{Komisja p. Grecji}, [1988] ECR, s. 4901, pkt 21. \textsuperscript{35} Por. np. wyrok TSUE z 27.10.2005 r., C-525/03, \textit{Komisja p. Wlochom}, [2005] ECR, s. I-9429, pkt 13 i I-9430, pkt 14. jest obiektywne stwierdzenie naruszenia zobowiązania wynikającego z prawa UE, które może przybierać najróżniejsze postacie$^{36}$. W tym zakresie należy zwrócić szczególną uwagę na stosunkowo nowy typ – naruszenia o charakterze ogólnym i ciągłym, które są dochodzone w postępowaniu dotyczącym niejako całego zbioru powiązanych ze sobą naruszeń, na przykład wprowadzenia pełnego systemu zbierania odpadów$^{37}$. Do czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego procedura sądowa składała się z dwóch etapów. W pierwszym postępowaniu KE wnosiła skargę do TSUE, który stwierdzał naruszenie prawa UE z chwilą upływu terminu wskazanego w uzasadnionej opinii. Jeżeli państwo członkowskie nie podjęło niezwłocznie środków zapewniających wykonanie wyroku, Komisja mogła wszcząć nowe postępowanie, ponownie składające się z części administracyjnej, a następnie wnosić do Trybunału o wymierzenie sankcji (zasądzenie ryczałtu lub kary pieniężnej). Dopiero po wyroku w sprawie C-304/02 stało się jasne, że Komisja może wnosić o zasądzenie obu tych kar łącznie$^{38}$. Należy przy tym zauważyć, że żądanie Komisji nie jest wiążące dla Trybunału, któremu przysługuje wyłączna kompetencja do orzekania w tym zakresie$^{39}$. Co ciekawe, TSUE uznaje, że w odniesieniu do zaniechań o charakterze legislacyjnym najodpowiedniejszy charakter ma kara pieniężna liczona w systemie dziennym$^{40}$. Jedyny wyjątek w tym zakresie przewiduje art. 260 ust. 3 akapit drugi TFUE, który stanowi, że w przypadku naruszenia obowiązku poinformowania o środkach transpozycyjnych Trybunał nie może zasądzić wyższych kwot od kwot żądanych przez Komisję. Co więcej, zobowiązanie do zapłaty staje się skuteczne w terminie wskazanym w wyroku. Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego postępowanie sądowe zostało w znacznym stopniu zreformowane. Po pierwsze, prowadząc postępowanie na podstawie art. 260 ust. 2 TFUE, KE nie musi już drugi raz wystosowywać uzasadnionej opinii, co oznacza, że już po przedłożeniu zarzutów formalnych możliwe jest skierowanie skargi do Trybunału. W ramach tego postępowania data wskazana w zarzutach formalnych stanowi datę referencyjną istnienia naruszenia$^{41}$. Regułą jest jednak, że służby Komisji przekazują państwu członkowskemu nieformalne --- $^{36}$ Odnośnie do rodzajów naruszeń patrz szerzej K. Leanerts, I. Maselis, K. Gutman: EU Procedural Law, Oxford University Press, Oxford 2014, s. 165-172, pkt 5.09-5.20. $^{37}$ Wyrok TSUE z 26.04.2005 r., C-494/01, Komisja p. Irlandii, [2005] ECR, s. I-3392, pkt 23 i 24. Zob. szerzej K. Lenaerts, J.A. Gutiérrez-Fons: The General System of EU Environmental Law Enforcement, 30 Yearbook of European Law 2011, s. 9-11. $^{38}$ Wyrok TSUE z 12.07.2005 r., C-304/02, Komisja p. Francji, s. I-6345, pkt 83. Zob. też I. Kilbey: The Interpretation of Article 260 TFEU (ex 228 EC), 35 European Law Review 2010/3, s. 384. $^{39}$ Por. A. Sikora: Sankcje finansowe w razie niewykonania wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011, s. 211-216. $^{40}$ Wyrok TSUE z 10.01.2008 r., C-70/06, Komisja p. Portugali, [2008] ECR, s. I-36, pkt 52. $^{41}$ Wyrok TSUE z 28.11.2013 r., C-576/11, Komisja p. Luksemburgowi, pkt 29. Chyba że postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie traktatu lizbońskiego – wtedy datę referencyjną stanowi data wskazana w uzasadnionej opinii – wyrok TSUE z 13.05.2014 r., C-184/11, Komisja p. Hiszpanii, pkt 36. pismo z prośbą o wyjaśnienie sposobu wykonania wyroku, co wynika z tego, że państwo członkowskie powinno mieć wystarczający czas na wykonanie orzeczenia$^{42}$. W przypadku niezastosowania się do postanowień wyroku stwierdzającego naruszenie KE wnosi do Trybunału kolejną skargę zmierzającą do ich wyegzekwowania. Drugą zmianą, zdecydowanie przełomową, jest wprowadzenie postępowania szczegółowego w sprawie naruszenia obowiązku poinformowania o środkach podjętych w celu transpozycji dyrektywy przyjętej zgodnie z procedurą prawodawczą (non-communication). Należy przy tym zauważyć, że odrębne postępowanie może być prowadzone tylko po spełnieniu następujących przesłanek: niepoinformowania o środkach transpozycji – wyłącznie dyrektywy, i to przyjętej zgodnie z procedurą prawodawczą. KE wszczęła już szereg postępowań na podstawie art. 258 w zw. z art. 260 ust. 3 TFUE, lecz jak dotąd żadne z nich nie zakończyło się wydaniem wyroku. W tym zakresie zasadnicze wątpliwości wiążą się z definicją pojęcia „naruszenia obowiązku poinformowania”, gdyż KE interpretuje je zarówno jako całkowity brak informacji, jak i przypadki informowania częściowego$^{43}$. Ze stosowaniem tego przepisu wiążą się zresztą liczne wątpliwości – literalne jego brzmienie mogłoby wskazywać, że dyspozycja wyrażonej w niej normy byłaby spełniona, jeżeli państwo członkowskie w ogóle nie poinformuje o środkach transpozycji. W każdym razie wyjaśnienie wątpliwości nastąpi dopiero w orzecznictwie TSUE. Z postępowaniem tym łączy się zasadnicze przyspieszenie postępowania zmierzającego do egzekucji wykonywania zobowiązań wynikających z prawa UE – już bowiem na etapie wniosienia skargi, jednocześnie z wnioskiem o stwierdzenie naruszenia, KE może wnosić o zasądzenie ryczałtu i kary pieniężnej. Trzeba przy tym pamiętać, że rodzaj zaproponowanej kary ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia państwa członkowskiego – w przypadku gdy Komisja wystąpi z wnioskiem o zasądzenie ryczałtu, nie będzie mogła wycofać sprawy z Trybunału, nawet jeśli państwo to usunie powstałe naruszenie$^{44}$. Komisja Europejska, ograniczając zakres swoich uznaniowych uprawnień, regularnie wydaje komunikaty, w których szczegółowo przedstawia zasady, jakimi będzie się kierować w ramach postępowania naruszeniowych, a także sposób obliczania kar pieniężnych$^{45}$. Zgodnie z tymi dokumentami, pod uwagę brane są następujące czynniki: powaga uchybienia, długość jego trwania oraz efekt odstraszający kary. Trzeba nadmienić, że o ile TSUE --- $^{42}$ Por. wyrok TSUE z 25.11.2003 r., C-278/01, Komisja p. Hiszpanii, [2003] ECR s. 14177, pkt 30. Zob. szerzej P. Wennerås: Sanctions against Member States under Article 260 TFEU: Alive but not kicking?, 49 Common Market Law Review 2012/1, s. 148 i 149. $^{43}$ Szerzej o wątpliwościach związanych z interpretacją tego pojęcia patrz S. Gáspár-Szilágyi: What constitutes ‘Failure to Notify’ National Measures? 19 European Public Law 2013/2, s. 281-294; P. Wennerås, Sanctions…, op. cit., s. 167. Por. też komunikat Komisji z 11.11.2010 r., Stosowanie art. 260 ust. 3 TFUE, SEK(2010) 1371, pkt 19. $^{44}$ Tamże, pkt 22. $^{45}$ Patrz np. komunikat Komisji w sprawie stosowania art. 228 traktatu WE, SEC(2005) 1658. Postępowanie naruszeniowe jako forma kontroli z reguły stosuje kryteria przyjęte przez KE do obliczania kar pieniężnych, to jednak w odniesieniu do ryczałtu pozostawia sobie duży zakres uznania, określając go w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, badając w szczególności okres trwania naruszenia po wydaniu wyroku stwierdzającego jego powstanie, a także wpływ naruszenia na interesy prywatne i interes publiczny$^{46}$. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, ryczałt ma istotne znaczenie jako środek odstraszający w odniesieniu do powtarzających się naruszeń$^{47}$. Zobowiązanie do przestrzegania prawa UE ma charakter obiektywny, a zatem nie jest zależne od subiektywnej postawy państwa członkowskiego$^{48}$. W związku z tym po stronie państw członkowskich pozostaje bardzo ograniczony katalog okoliczności egzoneracyjnych – w ostatnim orzecznictwie TSUE podkreśla się, że właściwie jedyną przesłanką wyłączającą odpowiedzialność jest siła wyższa, i to jedynie przez okres jej występowania$^{49}$. Co więcej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeżeli realizacja zobowiązania wynikającego z prawa UE napotyka poważne, nieprzewidziane i nieprzewidywalne trudności, państwo członkowskie powinno skontaktować się w tej sprawie z Komisją, jednocześnie przedstawiając możliwe rozwiązania powstałych problemów$^{50}$. Oczywiście na etapie postępowania sądowego zawsze mogą być powoływane zarzuty wskazujące na błędy, których dopuściła się KE w trakcie postępowania administracyjnego, co może spowodować odrzucenie skargi ze względów formalnych, lecz nie wyłącza ponownego wszczęcia postępowania w tym samym zakresie po naprawieniu błędów – zarzuty tego rodzaju nie powodują zatem powstania stanu res iudicata$^{51}$. Pewne wątpliwości budzi również możliwość powoływania się na nieważność lub nielegalność środków prawa UE nakładających określone zobowiązanie$^{52}$. W żadnym razie nie jest także możliwe powoływanie się, w ramach typowych środków odwetowych prawa międzynarodowego, na to, że --- $^{46}$ Zob. szerzej C-184/11, pkt 58-61. $^{47}$ Tamże, pkt 78. $^{48}$ Zob. w tym zakresie wyrok TSUE z 1.03.1983 r., w sprawie 301/81, Komisja p. Belgii, [1983] ECR, s. 477, pkt 8; wyrok z 4.03.2010, C-297/08, Komisja p. Włochom, pkt 82. Niekiedy w literaturze zauważa się, że wina może mieć wpływ na obliczanie powagi naruszenia – P. Wennerås, Sanctions…, op. cit., s. 158. $^{49}$ Wyrok TSUE z 19.12.2012 r., C-68/11, Komisja p. Włochom, pkt 62-64 wraz z cyt. tam orzecznictwem. Por. jednak uwagi S. Prechal: Directives in EC Law, Oxford University Press, Oxford 2005, s. 24-26, która jako przesłanki wyłączające dopuszcza również poważne niepokoje wewnętrzne oraz sprzeczność z zobowiązaniem międzynarodowym. Kwestie te jak dotąd nie znalazły wsparcia w orzecznictwie, więc można wątpić o dopuszczalności ich podnoszenia przed TSUE. $^{50}$ Na przykład C-184/11, pkt 66. $^{51}$ Na przykład wyrok TSUE z 3.06.2010 r., C-487/08, Komisja p. Hiszpanii, pkt 70–75. Patrz też K. Lenaerts, I. Maselis, K. Gutman: EU Procedural Law…, op. cit., s. 192, nb. 5.52 l, s. 195, nb. 5.57. $^{52}$ P. Craig, G. de Búrca, op. cit., s. 431. L. Prete, B. Smulders: Contra…, op. cit., s. 46; K. Lenaerts, I. Maselis, K. Gutman, op. cit., s. 204, nb. 5.66. Zob. wyrok TSUE z 6.07.2006 r., C-53/05, Komisja p. Portugali, [2006] ECR, s. I-6244, pkt 30, ale też wyrok z października 2004 r., C-475/01, Komisja p. Zjednoczonemu Królestwu, [2004] ECR, s. I-8958, pkt 19 i 20. inne państwa członkowskie trwają w sytuacji naruszenia$^{53}$. Wprawdzie w doktrynie formułuje się czasem postulat, że w przypadku niewykonania wyroku Trybunału nakładającego sankcje, państwa członkowskie lub sama UE mogłyby zastosować środki odwetowe wobec naruszyciela, lecz w praktyce taka sytuacja nigdy nie miała miejsca$^{54}$. Trudno też wyobrazić sobie, aby skuteczność takich środków była większa niż możliwość egzekwowania wyroków TSUE w ramach prawa UE. W praktyce zatem, jeżeli naruszenie jest faktem, jedynie, co pozostaje państwu członkowskemu, to jak najszybsze jego usunięcie, a następnie przekonanie KE do wycofania skargi, co jest możliwe, jeśli tylko nie wnosiła ona o zasadzenie ryczałtu. KE ostatnio zresztą zmieniła praktykę w tym zakresie, co oznacza, że skargi są wycofywane tylko po uprzednim dokładnym sprawdzeniu środków transpozycji – w przypadku Rzeczypospolitej Polskiej – środków ustawowych, jak i aktów wykonawczych. Na marginesie można zauważyć, że samo przyznanie się do naruszenia nie jest okolicznością wyłączającą odpowiedzialność$^{55}$. Państwo członkowskie ma stosunkowo długi czas na usunięcie naruszenia – średni czas rozpatrywania skargi bezpośredniej przez TSUE wynosi bowiem 24,3 miesiąca$^{56}$. W ostateczności kary finansowe nałożone przez Trybunał podlegają egzekucji przez KE$^{57}$. TFUE nie zawiera jednak postanowień odnoszących się do rozwiązywania sytuacji spornych w przypadku wątpliwości co do sposobu wykonania wyroku TSUE. Z orzecznictwa Trybunału wynika jednak, że w takim wypadku zastosowanie znajduje ogólny system środków ochrony prawnej$^{58}$, a w razie sporu Komisja powinna wszcząć kolejną rundę postępowania, o którym mowa w art. 260 TFUE$^{59}$. Podsumowanie Procedura naruszeniowa wydaje się efektywnym instrumentem kontroli przestrzegania prawa UE, będącym w gestii Komisji Europejskiej – przykładowo w 2012 r. 1062 postępowania zostały zamknięte z uwagi na to, że państwo członkowskie zapewniło zgodność z prawem unijnym (661 postępowań na etapie zarzutów formalnych, 359 na etapie uzasadnionej --- $^{53}$ Locus classicus to wyrok TSUE z 25.09.1975 r., 232/78, Komisja p. Francji, [1979] ECR, s. 2739, pkt 9; ostatnio wyrok z 19.10.2009 r., C-118/07, Komisja p. Finlandii, pkt 48. $^{54}$ B. Simma, D. Pulkowski: Of Planets and the Universe: Self-contained Regimes in International Law, 17 European Journal of International Law 2006/3, s. 517; G. Conway: Breaches of EC Law and the International Responsibility of Member States, 13 European Journal of International Law 2002/3, s. 689. $^{55}$ Zob. np. wyrok TSUE z 20.03.1986 r. w sprawie 303/84, Komisja p. Niemcom, [1986] ECR, s. 1182, pkt 11. Co dziwne, Trybunał wspomina w tym orzeczeniu o przestance ekskulpacyjnej. Por. też wyrok z 3.03.2005 r., C-414/03, Komisja p. Niemcom, pkt 8 i 9. $^{56}$ Zob. wykres 12, s. 100, <http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2014-06/qdag14001plc.pdf>. $^{57}$ Por. wyrok Sądu z 19 października 2011 r., T-139/06, Francja p. Komisji, pkt 37. $^{58}$ Wyrok Sądu z 29.03. 2011 r., T-33/09, Portugalia p. Komisji, pkt 64 i 65, potwierdzony wyrokiem TSUE z 15.01.2014 r., C-292/11 P, Komisja p. Portugalii, pkt 46–57. $^{59}$ P. Wennerås: Sanctions…, op. cit., s. 173. opinii, a 42 sprawy zostały wycofane z Trybunału$^{60}$. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał 46 wyroków przy skuteczności KE sięgającej 91% wygranych spraw$^{61}$. Z drugiej jednak strony, statystyki nie pokazują, że średni czas trwania postępowania naruszeniowego, na przykład w dziedzinie środowiska naturalnego (liczony wyłącznie od momentu wystosowania zarzutów formalnych), wynosi sześć lat$^{62}$. Do tego okresu należy doliczyć minimum dwumiesięczne postępowanie nieformalne. Pewnym problemem jest także poziom rzeczywistego zapewnienia przestrzegania prawa UE, który jest trudny do sprawdzenia przez Komisję, gdyż nie posiada ona rozbudowanych służb kontrolnych zajmujących się postępowaniami naruszeniowymi$^{63}$. W konsekwencji Komisja skupia się wyłącznie na zapewnieniu zgodności formalnej, z uwagi na duże trudności dowodowe w ramach postępowań o nieprawidłowe stosowanie prawa Unii Europejskiej. Trzeba przy tym zauważyć, że KE nie jest w stanie wszczynać procedury naruszeniowej w odniesieniu do każdego najdrobniejszego naruszenia, z reguły zatem jej służby polegają na zawiadomieniach od osób prywatnych. Prace Komisji Europejskiej ma ułatwić obowiązek, istniejący tylko w odniesieniu do niektórych środków prawa UE, przekazywania tak zwanych tablic korelacji, wskazujących szczegółowo, w jaki sposób konkretne przepisy zostały implementowane w prawie krajowym$^{64}$. Ponadto Komisja zapewniła sobie możliwość wywierania dodatkowej presji na przestrzeganie prawa UE przy zastosowaniu tak zwanej warunkowości ex ante – zakładającej przekazanie środków finansowych z funduszy europejskich tylko w przypadku prawidłowej implementacji prawa Unii Europejskiej we wskazanych obszarach$^{65}$. Znaczny zakres uprawnień uznanioowych Komisji Europejskiej w toku postępowania naruszeniowego daje jej --- $^{60}$ 30th Annual Report on monitoring the application of EU law (2012), COM(2013) 726, s. 13. Na efektywność stosowania prawa UE jako cel nadrzędny zwraca uwagę S. Andersen: The Enforcement of EU Law. The Role of the European Commission, Oxford University Press, Oxford 2012, s. 20. $^{61}$ 30th Annual Report on monitoring… jw., s. 13. $^{62}$ Na przykład M. Hedermann-Robinson: Enforcement of European Union Environmental Law. Legal Issues and Challenges, Routledge-Cavendish, Abingdon New York, 2007, s. 168 wraz z odniesieniami. $^{63}$ B. Jack, Enforcing… op. cit., s. 75 i 76. $^{64}$ Por. wspólną deklarację polityczną z 28.09.2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających (DzUrzUE C 369 z 17.12.2011, s. 15). $^{65}$ Zob. art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17.12.2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (DzUrzUE L 347 z 20.12.2013, s. 320). dużą elastyczność w „wymuszaniu” na państwie członkowskim przestrzegania prawa Unii Europejskiej. Z drugiej jednak strony, wobec braku całkowitej kontroli ze strony Trybunału Sprawiedliwości nad tym procesem, może prowadzić do nadużywania pozycji tej instytucji przez odmienne traktowanie różnych państw, w zależności od aktualnych uwarunkowań politycznych. dr ŁUKASZ AUGUSTYNIAK Departament Prawny, Ministerstwo Środowiska Niniejszy artykuł wyraża wyłącznie prywatne poglądy autora, które nie powinny być utożsamiane z instytucjami, z którymi jest on związany. Autor składa podziękowania pp. Marcinowi Drwięckiemu, Damianowi Krawczykowi i Romanowi Gaszczykowi za cenne uwagi. Uwarunkowania edukacji zdrowotnej Wychowanie fizyczne w szkołach ANDRZEJ ZALESKI-EJGIERD Wychowanie fizyczne w szkołach publicznych i niepublicznych jest niezmiernie ważne z punktu widzenia przyszłej kondycji społeczeństwa polskiego, dlatego też wykracza poza ramy wąsko pojętego przedmiotu szkolnego. Wychowanie fizyczne w nowym ujęciu to nie tylko sprawa ćwiczeń fizycznych prowadzonych na zajęciach lekcyjnych, lecz przede wszystkim nabycie wiedzy i utrwalenie odpowiednich postaw, które pozwolą na aktywność fizyczną i zdrowotną w dalszym życiu. Ustalenia kontroli NIK wskazują jednak, że wprowadzenie nowego modelu wychowania fizycznego uwzględniającego te założenia zakończyło się niepowodzeniem. Wdrożenie nowej podstawy programowej przedmiotu oraz autonomia w wyborze form i treści zajęć nie wpłynęły zasadniczo na zmianę tradycyjnego podejścia szkół i nauczycieli do procesu nauczania przedmiotu. Coraz bardziej wzrasta przekonanie o istotnej roli wychowania fizycznego jako podstawy warunkującej jakość życia współczesnego człowieka. Wychowanie fizyczne w szkołach ma prezentować wysokie wartości pedagogiczne ukierunkowane na wspieranie wszechstronnego, harmonijnego rozwoju fizycznego, poznanowego i psychospołecznego dzieci i młodzieży. Ma nie tylko zaspokajać doraźne potrzeby, lecz przede wszystkim zapewnić perspektywiczne kompetencje niezbędne do aktywności ruchowej i zdrowia psychofizycznego. Nie może się to jednak dokonać bez zmiany postaw uczniów w kwestii wzięcia na siebie odpowiedzialności za swoje zdrowie i sprawność po zakończeniu edukacji szkolnej$^1$. W tej sytuacji wartością dodaną wychowania fizycznego w szkole byłoby doprowadzenie do przełamania prymatu osiągnięć poznawczych, wyznaczanych przez przedmioty. --- $^1$ W. Osiński: Teoria wychowania fizycznego, AWF, Poznań 2011; H. Grabowski: Teoria fizycznej edukacji, WSiP, Warszawa 1997; H. Grabowski: Co koniecznie trzeba wiedzieć o wychowaniu fizycznym, Wyd. Impuls, Kraków 2000; A. Pawłucki: Wychowanie jako kulturowa rzeczywistość. Na przykładzie wychowania do wartości ciała, Wyd. AWF, Gdańsk 1992; M. Demel: O trzech wersjach teorii wychowania fizycznego. Próba ujęcia komplementarnego. „Wychowanie Fizyczne i Sport” nr 2/1989. egzaminacyjne, przez wzrost atrakcyjności lekcji wf., a tym samym zmiany postrze- gania statusu tego przedmiotu w szkole. Wysoka sprawność fizyczna nie jest przy- tym wystarczającym wyznacznikiem ja- kości szkolnego wychowania fizycznego. Siłnie promowane jest przekonanie, że pro- ces kształcenia fizycznego powinien rów- nież uwzględniać szeroki kontekst pro- zdrowotny. W przeciwieństwie do trady- cyjnej edukacji zdrowotnej, koncentrującej się wokół biologii człowieka, profilaktyki chorób i wybranych uwarunkowań zdro- wia fizycznego (w tym higieny osobistej i żywienia), w nowym ujęciu ma ona słu- żyć harmonijnemu rozwojowi psychofi- zycznemu dzieci i młodzieży, jak również rozwiązać ich postawę prozdrowotną i pro- społeczną. Systematycznie prowadzona edukacja zdrowotna w szkole jest bowiem najbardziej opłacalną, długofalową inwe- stycją w zdrowie społeczeństwa. Wymaga to jednak faktycznego, a nie deklaratywnego zaangażowania szkoły i nauczycieli w sprawy zdrowia uczniów$^2$. Powyższe podejście do szkolnego wy- chowania fizycznego, obecne od wielu lat w polskim środowisku naukowym zajmującym się tą problematyką, stało się w ostatnich latach szczególnie ważne w świetle notowanego spadku sprawności i wydolności fizycznej dzieci i młodzie- ży oraz coraz szerszego występowania chorób cywilizacyjnych, w tym otyłości i wad postawy. Z badań przeprowadzo- nych w 2005 r. wśród uczniów gimna- zjów wynika, że nadwaga i otyłość dotyczy 13,3% populacji w wieku 13-15 lat i wzro- sła w porównaniu z badaniami z 1995 r. o około 2%$^3$. Liczba dzieci i młodzieży w Polsce ze zniekształceniami kręgosłu- pa i otyłością wyniosła w latach szkolnych 2009/2010, 2010/2011 i 2011/2012 od- powiednio 490 633, 462 569 i 455 307 osób$^4$, co obejmowało rokrocznie około 10% populacji dzieci i młodzieży szkolnej. Coraz więcej uczniów nie uczestniczy aktywnie w lekcjach wychowania fizycznego ze względu na małą atrakcyj- ność proponowanych form, metod i tre- ści zajęć. Tymczasem unikanie zajęć nega- tywnie wpływa na rozwój psychofizyczny. Zwiększenie liczby godzin wychowania fizycznego (dalej: „wf.”) bez zapewnienia odpowiednich warunków, to jest zaple- cza sportowego, rozwiązań organizacyj- nych, ukierunkowanej na ucznia oferty programowej i doskonalenia nauczycie- li, nie może zniwelować wieloletnich za- niedbań$^5$. Prezentowane wyżej postulaty środo- wiska akademickiego i praktyków legły --- $^2$ B. Woynarowska: Edukacja zdrowotna. Podręcznik akademicki, PWN, Warszawa 2008; A. Krawański: Interaktywne uczenie się i nauczanie w wychowaniu fizycznym i fizjoterapii. Wyd. AWF, Poznań 2006; A. Krawański: Ciało i zdrowie człowieka w nowoczesnym systemie wychowania fizycznego, AWF, Poznań 2003. $^3$ Otyłość u polskich nastolatków – epidemiologia, styl życia, samopoczucie. Raport z badań uczniów gimna- zjów w Polsce, pod red. A. Oblacińskiej i M. Jodkowskiej, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2007. $^4$ Zgodnie z danymi przekazanymi przez Ministerstwo Zdrowia w trybie art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z 23.12.1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (DzU.2012.82 ze zm.). $^5$ Strategia rozwoju sportu w Polsce do roku 2015, przyjęta przez Radę Ministrów 23.01.2007 r. Stano- wi ona modyfikację opracowanej w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu Strategii rozwoju sportu w Polsce do roku 2012, przyjętej przez Radę Ministrów 11.02.2003 r., <http://www.msport.gov.pl/sport>; u podstaw wprowadzenia od roku szkolnego 2009/2010 przez Ministra Edukacji Narodowej zmienionej podstawy programowej wychowania fizycznego$^6$ i zmodyfikowania organizacji nauczania przedmiotu. Podstawa programowa, której treści dydaktyczne uwzględniane są następnie w programach nauczania poszczególnych przedmiotów, ma zasadnicze znaczenie dla prowadzenia przez szkołę procesu dydaktycznego$^7$. Podstawę programową wychowania fizycznego ujęto w formie jednoznacznych wymagań (efektów kształcenia) traktowanych jako wskaźniki rozwoju osobowego. Silnie zarysowano związki wychowania fizycznego i edukacji zdrowotnej. We wstępie do podstawy programowej dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych przyjęto, że zadaniem szkoły na tych etapach edukacyjnych jest edukacja zdrowotna, której celem jest rozwijanie u uczniów postawy dbałości o zdrowie własne i innych ludzi. Natomiast od drugiego etapu edukacji (kl. IV-VI szkoły podstawowej) w „Zalecanych warunkach i sposobie realizacji” podstawy programowej podkreślono, że wychowanie fizyczne ma odgrywać kierunkową rolę w edukacji zdrowotnej uczniów. Ma wspierać fizyczny, psychiczny i społeczny rozwój uczniów oraz ich zdrowie, a także kształtować aktywność fizyczną i zdrowie w okresie całego życia. Wymagania z zakresu edukacji zdrowotnej rozszerzono o aspekty zdrowia psychospołecznego, z uwzględnieniem umiejętności osobistych i społecznych (m.in. pozytywne myślenie, budowanie poczucia własnej wartości, radzenie sobie z presją, krytyką, negatywnymi emocjami, stresem)$^8$. Wdrożeniu podstawy programowej wychowania fizycznego towarzyszą zmiany organizacyjne. Począwszy od drugiego etapu --- $^6$ Podstawę programową wprowadzono od roku szk. 2009/2010 w kl. I szkoły podstawowej i w kl. I gimnazjum, a od roku szk. 2012/2013 na II i IV etapie edukacji (odpowiednio w kl. IV szkoły podstawowej i kl. I szkół ponadgimnazjalnych) – rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23.12.2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (DzU z 2009 r., nr 4, poz. 17), uchylone z dniem 1.09.2012 r.; obowiązuje tożsame treściowo rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27.08.2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (DzU.2012.977). Do roku szk. 2014/2015 w szkole podstawowej (kl. IV-VI) i w technikum (do zakończenia czteroletniego cyklu kształcenia) obowiązuje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 26.02.2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (DzU nr 51, poz. 458 ze zm.). $^7$ Zgodnie z art. 3 pkt 13 uso, podstawa programowa określa obowiązkowe zestawy celów i treści nauczania, wyrażone w formie wymagań ogólnych i szczegółowych, które powinien posiadać uczeń po zakończeniu określonego etapu edukacyjnego, oraz zadania wychowawcze szkoły, uwzględniane w programach nauczania. $^8$ Podstawa programowa z komentarzami, tom 8, Wychowanie fizyczne i edukacja dla bezpieczeństwa, Wyd. MEN, Warszawa 2009. edukacyjnego szkoły mogą prowadzić lekcje wf. w ramach zajęć klasowo-lekcyjnych i zajęć do wyboru$^9$. Podczas zajęć klasowo-lekcyjnych uczniowie i nauczyciele realizują wymagania podstawy programowej, natomiast w ramach zajęć do wyboru szkoły mają swobodę w decydowaniu o formie i treści dwóch godzin zajęć wychowania fizycznego. Z zaproponowanej przez dyrektora szkoły oferty (po zdiagnozowaniu potrzeb i zainteresowań) dzieci i młodzież mogą wybrać zajęcia o charakterze sportowym, tanecznym, aktywnej turystyki lub sprawnościowo-zdrowotnym$^{10}$. O skali wychowania fizycznego dzieci i młodzieży świadczy fakt, że w roku szkolnym 2012/2013 zajęciami tymi objętych było 4 678 299 uczniów$^{11}$. Zajęcia wf. prowadziło na pierwszym etapie edukacji (klasy I-III szkoły podstawowej) 123 975 nauczycieli kształcenia zintegrowanego i 12 831 nauczycieli wf., natomiast na pozostałych etapach edukacji 62 099 nauczycieli wychowania fizycznego$^{12}$. W latach 2005–2012 znacząco poprawiła się infrastruktura sportowa do realizacji podstawy programowej wychowania fizycznego. Liczba hal sportowych i pełnowymiarowych sal gimnastycznych pozostających w dyspozycji szkół zwiększyła się odpowiednio o 78% (z 880 do 1567) i o 156% (z 2676 do 6855)$^{13}$. Podobna sytuacja występuje w odniesieniu do otwartych obiektów sportowych, między innymi boisk do koszykówki i do piłki nożnej, gdzie nastąpił wzrost odpowiednio o 81% (z 5284 do 9541) i 63% (z 7773 do 12 676)$^{14}$. Uwzględniając fakt, że pomiędzy rokiem szkolnym 2000/2001 a 2012/2013 liczba uczniów zmniejszała się z 6971 tys. do 4678 tys. (33%), dostępność obiektów sportowych znacznie się poprawiła. --- $^9$ Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9.08.2011 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego (DzU nr 175, poz. 1042); rozporządzenie to obowiązuje od 1.09.2011 r. Uprzednio obowiązywały: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 19.08.2009 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego (DzU nr 136, poz. 1116) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 9.12.2003 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji czwartej godziny obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego (DzU nr 217, poz. 2128). Pojęcie ‘zajęcia klasowo-lekcyjne’ oznacza formę prowadzenia zajęć, a nie miejsce ich prowadzenia. $^{10}$ Profesor T. Frołowicz, jeden z twórców podstawy programowej, do szans jej powodzenia zalicza dużą liczbę obowiązkowych godzin wychowania fizycznego na tle sytuacji w innych krajach europejskich oraz możliwości elastycznej organizacji wychowania fizycznego w szkołach – por. T. Frołowicz: Reforma wychowania fizycznego i zdrowotnego – szanse i zagrożenia [w:] T. Lisicki (red.): Zdrowie. Kultura zdrowotna. Edukacja, tom V, AWFIS, Gdańsk 2010. $^{11}$ W roku szkolnym 2000/2001 w szkołach dla dzieci i młodzieży uczyło się 6971 tys. uczniów, w r. szk. 2009/2010 – 5144 tys., a w r. szk. 2012/2013 – 4678 tys.; zob. Informacja ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania dotycząca realizacji zajęć wychowania fizycznego w formach alternatywnych, Warszawa 2010 r., s. 9 oraz baza danych Systemu Informacji Oświatowej (dalej: „SIO”) wg stanu na 30.09.2012 r. $^{12}$ Najwyższe stopnie awansu zawodowego, tj. nauczyciela dyplomowanego i mianowanego, posiadało w r. szk. 2012/2013 łącznie 84% zatrudnionych w szkołach nauczycieli wf., wobec 76% w r. szk. 2009/2010 (wg SIO, stan na 30.09.2009 r i 30.09.2012 r.). $^{13}$ Nadal blisko połowę obiektów niezbędnych do prowadzenia zajęć, którymi dysponują szkoły, stanowią niepełnowymiarowe sale gimnastyczne – 7504 (46%); wg SIO, stan na 30.09.2012 r. $^{14}$ Dane SIO, stan na 15.09.2005 r. i 30.09.2012 r. Istotny udział w powyższych zmianach miał Minister Sportu i Turystyki, który w latach 2007–2012 wydał na rozwój bazy sportowej 2 522 649 tys. zł, dofinansowując wykonanie 3445 obiektów sportowych i boisk wielofunkcyjnych, w tym 2604 w ramach programu „Moje boisko – Orlik 2012”, oraz 534 sal gimnastycznych, 82 krytych pływalni i 119 lodowisk. Kontrolę przeprowadzono w Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz Ministerstwie Edukacji Narodowej i w 43 szkołach (zespolach szkół), w tym w 26 szkołach publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz w 17 szkołach niepublicznych z uprawnieniami szkół publicznych$^{15}$. Podjęcie kontroli wynikało z priorytetowego znaczenia wychowania fizycznego dla rozwoju psychofizycznego dzieci i młodzieży, jak również z negatywnej oceny szkół wydanej po kontroli pt. „Wychowanie fizyczne i sport w szkołach publicznych” (nr ewid. P/09/069). W skontrolowanych szkołach badaniami objęto podstawowe zagadnienia wpływające na jakość wychowania fizycznego: - organizację kształcenia i realizację programów nauczania, w tym podstawy programowej; - funkcjonowanie wewnętrznzszkolnego systemu oceniania osiągnięć uczniów (ocena postępów uczniów z uwzględnieniem wysiłku włożonego w realizację wymagań programowych); - uczestnictwo uczniów w zajęciach (jako wyznacznik skuteczności kształcenia); - doskonalenie zawodowe nauczycieli i skuteczność nadzoru pedagogicznego dyrektorów szkół; - wdrażanie przez Ministra Edukacji Narodowej podstawy programowej wychowania fizycznego, a także współpracę z Ministrem Sportu i Turystyki na rzecz wychowania fizycznego oraz z Ministrem Zdrowia w kwestii profilaktyki zdrowotnej. Organizacja i prowadzenie kształcenia W zmienionej podstawie programowej wychowania fizycznego wskazano, że szkoła, uwzględniając wymagania określone w podstawie programowej, powinna rozwijać własną ofertę programową. Tymczasem zajęcia z wychowania fizycznego w 61 spośród 85 skontrolowanych szkół (72% według ich typów) odbywały się przede wszystkim w tradycyjnym systemie klasowo-lekcyjnym$^{16}$, z ukierunkowaniem na dyscypliny sportowe. W sytuacji pełnej autonomii szkoły w niewielkim stopniu skorzystały z możliwości uatrakcyjnienia zajęć wychowania fizycznego przez zaproponowanie uczniom odpowiednich do ich oczekiwań form i tematyki zajęć. Tylko w 19 gimnazjach (44%), w 3 szkołach podstawowych w klasach IV-VI (15%) i w 2 szkołach --- $^{15}$ Artykuł został opracowany na podstawie: Informacji o wynikach kontroli pt. Wychowanie fizyczne i sport w szkołach publicznych i niepublicznych (nr ewid. P/12/067). Według typów skontrolowano 85 szkół: 20 szkół podstawowych, 43 gimnazja i 22 szkoły ponadgimnazjalne. Kontrołą objęto lata 2009–2012 w MEN i w MSiT (od 2007 r. w odniesieniu do Strategii rozwoju sportu w Polsce do roku 2015) oraz w szkołach lata 2009/2010–2012/2013. $^{16}$ W latach szkolnych 2009/2010 – 2011/2012 do skontrolowanych szkół uczęszczało odpowiednio 18 665, 17 981 i 17 722 uczniów, którzy ćwiczyli w 1127, 1085 i 1074 grupach. ponadgimnazjalnych (9%) odbywały się zajęcia dostosowane do ich zainteresowań, potrzeb rozwojowych i poziomu sprawności organizmu. Dyrektorzy wyjaśniali, że niewprowadzenie form zajęć wf. do wyboru przez uczniów wynikało z braku motywacji nauczycieli i odpowiedniej infrastruktury sportowej, a także z trudności organizacyjnych związanych z dowożeniem uczniów. We wszystkich 24 szkołach, w których wprowadzono formy zajęć do wyboru przez uczniów, stwierdzono nieprawidłowości w ich organizacji i realizacji: - w 7 szkołach (35%) nie zastosowano (lub uwzględniano w niepełnym zakresie) procedury wyboru form zajęć, to jest nie rozpoznano potrzeb uczniów, w tym zdrowotnych, oraz nie przygotowano propozycji form i treści lekcji, wprowadzając je arbitralnie, bez uzgodnienia z uczniami i rodzicami; - w 20 szkołach (80%) nie uwzględniono treści nauczania wf. w programach nauczania oraz nie sformułowano wymagań służących ocenianiu osiągnięć uczniów za udział w tych zajęciach; - w 5 szkołach (25%) nierzetelnie dokumentowano przebieg procesu dydaktycznego w dzienniku lekcyjnym w odniesieniu do tematów, frekwencji i stopni. Zgodnie z art. 3 pkt 13b uso, kształcenie z obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w tym z wychowania fizycznego, powinno odbywać się zgodnie z programem nauczania$^{17}$. Zaproponowany przez nauczyciela program może być realizowany po jego dopuszczeniu przez dyrektora szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej (art. 22a ust. 2 uso). Prawidłowo opracowany program nauczania, oparty na diagnozie potrzeb i możliwości psychofizycznych uczniów, realizowany ciekawymi metodami przez kompetentnego nauczyciela, stwarza możliwość objęcia jak największej liczby uczniów systematycznymi ćwiczeniami$^{18}$. Z ustaleń kontroli NIK wynika jednak, że w 35 skontrolowanych szkołach (81%) nie przestrzegano zasad dopuszczenia do użytku szkolnego programów nauczania. Przede wszystkim w 31 (72%) szkołach nie rozpoznawano potrzeb i możliwości psychofizycznych uczniów oddziału, w którym program nauczania wychowania fizycznego był realizowany, a także warunków kształcenia. Co więcej, od roku szkolnego 2009/2010 w 24 gimnazjach (56%) i w 4 (21%) szkołach podstawowych (kl. I–III) wprowadzano na kolejne cykle kształcenia nieaktualne programy z lat 1999–2002, nieuważającce w pełni treści kształcenia ujętej w zmienionej podstawie programowej wychowania fizycznego. Wałdawe programy nauczania dopuszczono również po rozpoczęciu od roku szkolnego 2012/2013 reformy programowej w 4 (20%) szkołach podstawowych. --- $^{17}$ Program nauczania stanowi opis sposobu osiągania celów kształcenia oraz realizacji treści nauczania, ustalonych w podstawie programowej przedmiotu dla danego etapu edukacyjnego. Podstawa programowa stanowi zasadniczą część programu nauczania, który jest uzupełniony o dodatkowe osiągnięcia – wykraczające poza tę podstawę, m.in. zajęcia do wyboru. $^{18}$ Na podstawie wdrażanego programu nauczania nauczyciele z własnej inicjatywy, bądź na podstawie uregulowań wewnętrzszkolnych, opracowują plany pracy dydaktyczno-wychowawczej w zakresie swojej specjalności, służące realizacji zadań dydaktycznych dla każdej klasy w danym roku szkolnym. (w kl. IV) i 7 (32%) szkolach ponadgimnazjalnych (w kl. I). Dyrektorzy szkół wyjaśniali, że programy zaproponowali doświadczeni nauczyciele wychowania fizycznego, legitymujący się stopniem nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego, a ponadto na rynku brakowało programów nauczania wf. uwzględniających zmienioną podstawę programową przedmiotu. Za powyższe nieprawidłowości odpowiadały nauczyciele, którzy złożyli nierzetelne wnioski o dopuszczenie programów nauczania oraz dyrektorzy, którzy bez należytej weryfikacji dopuszczali programy w kolejnych latach szkolnych. Realizacja nieprawidłowych programów$^{19}$ spowodowała, że w zakończonym cyklu kształcenia objętym badaniem (lata szkolne 2009/2010 – 2011/2012) nie wdrożono w pełni treści dydaktycznych według zmienionej podstawy programowej wychowania fizycznego: - w 3 spośród 19 szkół podstawowych (w kl. I-III) – od jednego do ośmiu wymagań (spośród obowiązujących ogółem 21 wymagań zmienionej podstawy programowej na tym poziomie edukacji); - w 30 gimnazjach (70%), w tym w 15 gimnazjach od jednego do dziesięciu wymagań; w 10 gimnazjach od 11 do 19 wymagań i w 5 gimnazjach od 21 do 29 wymagań, w szczególności odnoszących się do edukacji zdrowotnej (spośród ogółem 33 wymagań), Ponadto w 11 szkołach (26%) nie zrealizowano wymaganej liczby godzin zajęć wychowania fizycznego określonej dla poszczególnych etapów edukacji. W siedmiu szkołach w latach szkolnych 2009/2010 i 2010/2011 i w 10 szkołach w roku szkolnym 2011/2012 nie przestrzegano również wymogu prowadzenia zajęć w grupach przekraczających limit 26 osób. Prowadzenie edukacji zdrowotnej W skontrolowanych gimnazjach (39, tj. 91%)$^{20}$ nie spełniono lub uwzględniono w ograniczonym wymiarze zalecane warunki i sposoby realizacji edukacji zdrowotnej, określone w zmienionej podstawie programowej wychowania fizycznego. Stwierdzono w powyższym zakresie: - niedostosowanie treści nauczania do potrzeb uczniów, ze względu na nieprzeprowadzenie przez nauczycieli diagnozy tych potrzeb we współpracy z pielęgniarką szkolną; - brak współdziałania nauczycieli różnych przedmiotów pod kierunkiem nauczycieli wychowania fizycznego oraz współpracy z pielęgniarką szkolną przy planowaniu, realizacji i ocenie edukacji zdrowotnej; - niezapewnienie skuteczności zajęć przez wykorzystanie różnorodnych metod i technik aktywizujących oraz współpracę uczniów i ich rodziców w planowaniu, prowadzeniu i ewaluacji tych zajęć. --- $^{19}$ Co więcej, w ośmiu skontrolowanych szkołach realizowano plany dydaktyczne, co wynikało z ich dopuszczenia przez dyrektora do użytku szkolnego zamiast programów nauczania. Plany te nauczyciele opracowują na podstawie programu nauczania przedmiotu, zgodnie z uregulowaniami wewnątrzszkolnymi bądź z własnej inicjatywy. $^{20}$ Również w 6 spośród 22 szkół ponadgimnazjalnych (27%) nie zrealizowano w latach 2009/2010–2011/2012 obowiązującej na tym etapie edukacji międzyprzedmiotowej ścieżki „Edukacja prozdrowotna”. W 32 gimnazjach (74%), wbrew zaleceniom autorów podstawy programowej wychowania fizycznego$^{21}$, zrealizowano wymagania bloku „Edukacja zdrowotna” w wymiarze niższym niż co najmniej 30 godzin; ponadto miało to miejsce w trakcie zajęć ruchowych zamiast w salach lekcyjnych w grupach koedukacyjnych, a także w trakcie trzech lat szkolnych zamiast w ciągu jednego semestru na początku cyklu kształcenia. Dyrektorzy wyjaśniali tę sytuację nieobligatoryjnością zalecanych warunków i sposobów realizacji podstawy programowej, jak i wytycznych zawartych w komentarzach do podstawy programowej przedmiotu. W badaniu ankietowym przeprowadzonym przez NIK jedna trzecia uczniów gimnazjów stwierdziła, że udział w zajęciach wychowania fizycznego nie przyczynił się do uzyskania wiedzy i wykształcenia odpowiednich umiejętności i postaw prozdrowotnych$^{22}$. Ocena osiągnięć uczniów Zgodnie z istotą oceniania osiągnięć ucznia, zdefiniowaną w § 2 ust. 2 w związku z § 3 ust. 3 pkt rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych$^{23}$, ocenianie polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej i realizowanych w szkole programów nauczania uwzględniających tę podstawę. Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego należy w szczególności brać pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki zajęć wf. (§ 7 rozporządzenia). Z powyższego względu pierwszoplanowe znaczenie w ocenie osiągnięć uczniów na lekcjach wychowania fizycznego ma wysiłek (aktywność i zaangażowanie) wkładany w wykonywanie zadań w trakcie zajęć na miarę posiadanych możliwości, a nie sprawność fizyczna mierzona wynikami testów sprawnościowych. Tym samym nawet najmniej sprawny uczeń powinien mieć szansę otrzymać ocenę bardzo dobrą i celującą z tego przedmiotu. Zdaniem NIK, w większości szkół wewnętrznzszkolny system przeprowadzania ocen z wychowania fizycznego nie pozwalał na w pełni obiektywną ocenę osiągnięć uczniów, ponieważ: - w szkołach nie sformułowano wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanego programu nauczania; jedynie w 8 szkołach sprecyzowano wymagania w odniesieniu do zajęć ruchowych, a w 35 szkołach (81%) nie określono sposobu uwzględniania wysiłku wkładanego przez ucznia w wywiązywanie się --- $^{21}$ W cyt. publikacji MEN – Podstawa programowa z komentarzami, tom 8, Wychowanie fizyczne…, uznano takie postępowanie za nieprawidłowe. $^{22}$ W badaniu uczestniczyło 3754 uczniów ostatnich klas szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, 2811 rodziców uczniów oraz 196 nauczycieli wf. i 100 nauczycieli kształcenia zintegrowanego. $^{23}$ DzU nr 83, poz. 562 ze zm. z obowiązków wynikających ze specyfiki przedmiotu; - w 35 szkołach (81%) nie wskazano sposobów rozpoznawania poziomu i postępów ruchowych z wf., to jest jakimi metodami i narzędziami będą one mierzone i z jaką częstotliwością w cyklu kształcenia, a także w jakim zakresie i w jaki sposób postępy te będą uwzględniane w ocenie; - w 24 szkołach (56%) w ogólnych kryteriach oceniania nie uwzględniono możliwości uzyskania najwyższych ocen przez uczniów mniej sprawnych ruchowo, z problemami zdrowotnymi czy też mniej zainteresowanych wychowaniem fizycznym; wyróżniono natomiast uczniów sprawnych fizycznie, którzy mogą otrzymać ocenę celującą lub bardzo dobrą, reprezentując szkołę w zawodach sportowych i uczestnicząc w zajęciach sportowo-rekreacyjnych; - w 34 szkołach (79%) nie uwzględniono lub zbyt marginalnie potraktowano kwestię indywidualizowania pracy z uczniem odpowiednio do jego potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych. W większości skontrolowanych szkół nie dokonała się zmiana podejścia do oceniania umiejętności z wf., co wynika z tradycyjnego nastawienia nauczycieli i braku dostatecznych kompetencji w tym zakresie. Z tych względów, jak również z powodu niezaktualizowania programów nauczania i wewnętrzszkolnych systemów oceniania w przedmiocie wychowania fizycznego po wprowadzeniu zmienionej podstawy programowej, w 28 gimnazjach (65%) ocenie podlegały umiejętności ruchowe uczniów (motoryczne), z pominięciem treści edukacji zdrowotnej i zajęć do wyboru. Uczestnictwo uczniów w zajęciach wf. W latach szkolnych 2009/2010–2011/2012 odnotowano w badanych szkołach zmniejszającą się frekwencję na zajęciach wychowania fizycznego. Na kolejnych etapach edukacji (kl. IV–VI szkoły podstawowej, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne) nie ćwiczyło z powodu nieobecności odpowiednio 10%, 13% i 17% uczniów (dane te nie uwzględniają uczniów obecnych na zajęciach, lecz niećwiczących). Faktyczny poziom aktywnego uczestnictwa uczniów w zajęciach wychowania fizycznego ukazują wyniki badania przeprowadzonego podczas kontroli NIK w wybranym tygodniu na początku roku szkolnego 2012/2013. Na poszczególnych etapach edukacji przeciętnie nie uczestniczyło czynnie w zajęciach (łącznie osoby nieobecne i obecne niećwiczące): 15%, 23% i 30% uczniów (rys. 1, s. 48). Wprowadzenie reformy programowej wychowania fizycznego nie wpłynęło na zwiększenie aktywnego udziału uczniów w zajęciach, co jest jednym ze wskaźników efektywności kształcenia. W szkołach, w których w trakcie kontroli NIK stwierdzono niski poziom frekwencji i aktywnego uczestnictwa w zajęciach oraz liczne przypadki udzielania zwolnień na podstawie opinii lekarza, dyrektorzy nie zbadali przyczyn tej sytuacji i nie podjęli niezbędnych działań korygujących. Przeciętna liczba uczniów zwolnionych z wf. przez dyrektorów szkół (na podstawie opinii lekarza) kształtowała się na poziomie 2% w klasach IV-VI szkoły Rysunek 1. Udział uczniów w zajęciach wychowania fizycznego w wybranym tygodniu zajęć \| Etap \| Opis \| Procent \| \|------\|------\|---------\| \| IV \| w 18 spośród 22 szkół nie ćwiczyło od 25% do 40% osób \| 30% \| \| III \| w 30 spośród 43 szkół nie ćwiczyło od 20% do 44% osób \| 23% \| \| II \| w 12 spośród 20 szkół nie ćwiczyło od 15% do 24% \| 15% \| Źródło: Badania własne NIK. podstawowej, 5% w gimnazjach, natomiast w szkołach ponadgimnazjalnych wyniosła 12%. Oznacza to, że na poszczególnych etapach edukacji (odpowiednio) 134 i 1035 i 1757 uczniów było trwale lub okresowo wyłączonych z wychowania fizycznego$^{24}$. W dziewięciu szkołach (20%) uczniowie ci nie byli obecni na zajęciach, co uniemożliwiało uzyskanie wiedzy i umiejętności z edukacji zdrowotnej. W przeprowadzonym w trakcie kontroli NIK badaniu ankietowym 14% ogółu uczniów odpowiedziało, że niechętnie uczestniczy w zajęciach wychowania fizycznego (w szkołach ponadgimnazjalnych ok. 20%). Wśród powodów ich unikania uczniowie wskazywali nieatrakcyjny sposób prowadzenia zajęć (31% ogółu wskazań, rys. 2, s. 49). Z kolei rodzice najczęściej wymieniali: choroby, niedyspozycje i kontuzje (66% wskazań), brak zainteresowania przedmiotem, nudne zajęcia, niechęć do nauczyciela wf. i niesprawiedliwy system oceniania (27% wskazań). Zajęcia dla uczniów z wadami postawy i otyłością Stosownie do art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, dyrektorzy szkół są zobowiązani do stwarzania uczniom warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego przez aktywne działania prozdrowotne. Tymczasem w 24 szkołach (56%) nie zorganizowano zajęć z gimnastyki korekcyjnej, pomimo sukcesywnie przekazywanych przez pielęgniarkę szkolną informacji o wadach postawy i otyłości wśród uczniów lub w wyniku zaniechania pozyskiwania od pielęgniarki danych o zakresie zjawiska$^{25}$. --- $^{24}$ W 8 szkołach (19%) dyrektorzy udzielali zwolnień uczniom z zajęć wf. na podstawie ustnej, a nie pisemnej decyzji dyrektora; na okres dłuższy niż to określił lekarz; na podstawie zaświadczenia lub zwolnienia lekarskiego zamiast opinii lekarza o ograniczonych możliwościach uczestniczenia w zajęciach. $^{25}$ Również w kontroli NIK przeprowadzonej w 2011 r. pt. Realizacja zadań w zakresie zapobiegania nadwadze i otyłości u dzieci i młodzieży (nr ewid. P/10/190) ustalono, że dyrektorzy 13 szkół (25%) nie posiadali danych o wynikach badań przesiewowych prowadzonych przez pielęgniarkę. Liczba szkół, w których organizowano zajęcia dla uczniów z wadami postawy zmniejszała się skokowo z etapu na etap edukacji, mimo potrzeb wynikających ze stwierdzonych wad postawy lub otyłości. W rezultacie tylko w 3 spośród 16 szkół podstawowych, w których prowadzono zajęcia w kl. I-III, kontynuowano je na kolejnym etapie edukacji (rys. 3, s. 50). Zdaniem NIK, powyższa sytuacja była wynikiem niepodejmowania przez szkoły i nauczycieli działań motywujących rodziców i samych uczniów do udziału w zajęciach korekcyjnych, nieokreślenia form i zakresu współdziałania szkoły z pielęgniarką oraz z nieprzykładania przez dyrektorów szkół należytej wagi do tego problemu. Jedynie 2 szkoły (11%), w których wprowadzono gimnastykę korekcyjną, dysponowały na podstawie badań pielęgniarskich informacjami o postępach w usprawnianiu. W konsekwencji, w ankiecie przeprowadzonej przez NIK połowa rodziców uczniów z wykrytymi wadami postawy lub otyłością odpowiedziała, że udział dziecka w zajęciach wychowania fizycznego nie przyniósł oczekiwanych efektów. Kwalifikacje nauczycieli W skontrolowanych szkołach wszyscy nauczyciele kształcenia zintegrowanego (103) oraz 199 spośród 202 nauczycieli wychowania fizycznego uzyskało tytuł zawodowy magistra$^{26}$. Większość z nich legitymowała się najwyższymi stopniami awansu zawodowego, to jest nauczyciela dyplomowanego. --- $^{26}$ Troje nauczycieli zatrudnionych w niepublicznym Zespole Szkół Ogólnokształcących im. św. Pawła z Tarsu w Warszawie nie posiadało kwalifikacji do nauczania w szkole. Rysunek 3. Zajęcia korekcyjne w skontrolowanych szkołach (według etapów edukacji) \| Etap \| Procent \| Liczba szkół \| \|------\|---------\|--------------\| \| IV \| 5% \| 1 z 22 szkół \| \| III \| 10% \| 4 z 41 szkół \| \| II \| 35% \| 7 z 20 szkół \| \| I \| 84% \| 16 z 19 szkół \| Źródło: Badania własne NIK. i nauczyciela mianowanego (łącznie odpowiednio 79% i 96% w obu grupach nauczycieli). Dyrektorzy szkół publicznych nie zapewnili nauczycielom wychowania fizycznego i nauczycielom kształcenia zintegrowanego doskonalenia zawodowego odpowiedniego do potrzeb, nie spełniając tym samym wymogu art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela$^{27}$. Nauczyciele szkół publicznych nie wywiązywali się z obowiązku udziału w kształceniu i doskonaleniu zawodowym, wynikającego z art. 12 ust. 3 i art. 42 ust. 2 pkt 3 Karty nauczyciela. Wskutek tego, w trzech skontrolowanych latach szkolnych, w żadnej formie kształcenia i doskonalenia zawodowego z zakresu wychowania fizycznego nie uczestniczyło odpowiednio 55 (53%) spośród 103 nauczycieli kształcenia zintegrowanego oraz 104 (51%) spośród 202 nauczycieli wychowania fizycznego. Nauczyciele kształcenia zintegrowanego z 11 spośród 19 szkół podstawowych (kl. I-III) i nauczyciele wychowania fizycznego z 20 spośród 43 skontrolowanych gimnazjów nie uczestniczyli w zewnętrznych formach doskonalenia niezbędnych do wdrażania zmienionej podstawy programowej, dotyczących między innymi: diagnozowania możliwości i potrzeb uczniów w aspekcie wyboru i konstruowania programu nauczania; stosowania metod wspierających aktywne uczestnictwo uczniów w zajęciach; sposobu organizacji, realizacji i ewaluacji edukacji zdrowotnej; organizacji zajęć wychowania fizycznego do wyboru przez uczniów; oceniania osiągnięć uczniów z edukacji zdrowotnej. --- $^{27}$ DzU z 2006 r., nr 97, poz. 674 ze zm. i zajęć do wyboru. Ustalenia kontroli NIK wskazują jednoznacznie, że powyższych kompetencji brakowało nauczycielom wychowania fizycznego. Tymczasem dyrektorzy szkół wyjaśniali, że nauczyciele ci mają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie oraz najwyższe stopnie awansu zawodowego, co jest wystarczające do realizacji zmienionej podstawy programowej przedmiotu. Ujawnione nieprawidłowości oraz ich istota wynikały przede wszystkim z nieskutecznego nadzoru pedagogicznego, w tym nad dziedziną wychowania fizycznego, który sprawują dyrektorzy szkół na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w zakresie określonym w art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy, to jest realizacji podstaw programowych i przestrzegania zasad oceniania. Niepodejmowanie czynności nadzoru lub ich powierzchowność i nierzetelność spowodowały, że dyrektorzy 30 szkół (70%) nie ustalili nieprawidłowości i w rezultacie nie doskonaliли pracy szkoły w skontrolowanym przez NIK zakresie$^{28}$. W żadnej z tych szkół nie przeprowadzono ewaluacji wewnętrznej lub kontroli związanej z efektywnością wdrażania podstawy programowej wychowania fizycznego. Dyrektorzy wyjaśniali tę sytuację innymi priorytetami nadzoru, w szczególności skoncentrowaniem go na przedmiotach egzaminacyjnych. Wdrażanie reformy programowej wychowania fizycznego przez MEN Minister Edukacji Narodowej (MEN) nie podjął wystarczających działań, by węsprać szkoły we wdrażaniu treści kształcenia według nowej podstawy programowej przez systemowe doskonalenie zawodowe nauczycieli$^{29}$ oraz publikację modelowych programów nauczania. Działania MEN ograniczały się do upowszechnienia w czerwcu 2009 r. publikacji „Podstawa programowa z komentarzami”, tom 8, „Wychowanie fizyczne i edukacja dla bezpieczeństwa w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum” oraz przeprowadzenia informacyjnych posiedzeń rad pedagogicznych dotyczących reformy kształcenia ogólnego. Dopiero w połowie 2012 r. – po trzech latach od rozpoczęcia reformy – opublikowano poradnik dla dyrektorów i nauczycieli dotyczący metod prowadzenia edukacji zdrowotnej, a w pierwszym kwartale 2013 r. – prawie cztery lata po rozpoczęciu wdrażania podstawy programowej przedmiotu – opublikowano po trzy modelowe programy nauczania przedmiotu dla danego typu szkoły oraz poradnik dla nauczycieli i poradnik pracy z uczniami z otyłością i nadwagą. Minister Edukacji Narodowej nie monitorował również wdrażania treści kształcenia według nowej podstawy programowej, dopuszczania do użytku szkolnego programów nauczania wychowania fizycznego --- $^{28}$ Większą skalę i zakres nieprawidłowości stwierdzono w szkołach niepublicznych niż publicznych (ocenę negatywną otrzymało 9 spośród 17 szkół niepublicznych, tj. 53%). $^{29}$ NIK oceniła negatywnie w 2012 r. funkcjonowanie systemu doskonalenia zawodowego nauczycieli – Informacja o wynikach kontroli pt. Organizacja i finansowanie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli (P/11/073). Systemu doskonalenia nie usprawniono przed wprowadzeniem reformy programowej kształcenia ogólnego w 2009 r. uwzględniających tę podstawę oraz stosowania zalecanych warunków i sposobów realizacji w odniesieniu do edukacji zdrowotnej. Minister nie skorzystał też z możliwości wynikającej z art. 35 ust. 2 pkt 1 uso i nie zlecił kuratorom oświaty badania efektów wdrożenia nowej podstawy programowej przedmiotu w kl. I-III szkoły podstawowej i gimnazjum. W konsekwencji nie miał pełnej informacji o skuteczności przyjętych rozwiązań programowych i organizacyjnych, nie podejmował zatem odpowiednich działań korygujących. Współpraca ministrów W badanym przez NIK okresie współpraca pomiędzy Ministrem Edukacji Narodowej, Ministrem Sportu i Turystyki oraz Ministrem Zdrowia na rzecz rozwoju wychowania fizycznego, w tym w realizacji wskazań „Strategii rozwoju sportu w Polsce do roku 2015”, nie była skoordynowana, systematyczna$^{30}$ i nie doprowadziła do rozwiązania występujących problemów. W „Strategii” określono zadania dotyczące wychowania fizycznego w ramach priorytetu 1. „Popularyzacja sportu dla wszystkich” w obszarze działania 1.1. „Sprawność fizyczna dzieci i młodzieży”. Celem tego priorytetu jest wykształcenie w społeczeństwie nawyku dążenia do zdrowego życia przez właściwy rozwój dzieci i młodzieży. Za konieczne uznano poprawę efektywności działań związanych z obowiązkowymi zajęciami wychowania fizycznego, między innymi przez upowszechnianie nowoczesnych programów edukacyjno-wychowawczych. Minister Sportu i Turystyki (MSiT), jako koordynator i główny wykonawca zaleceń „Strategii”$^{31}$, nie współpracował jednak z Ministrem Edukacji Narodowej i Ministrem Zdrowia w sprawach dotyczących wychowania fizycznego. MSiT i MEN zaprzestały od 2009 r. realizacji zadania „Strategii” zaplanowanego na lata 2007–2012, związanego z konkursami na programy nauczania wychowania fizycznego, które miały przynieść wzrost atrakcyjności zajęć z tego przedmiotu. W konsekwencji nie zaproponowano szkolom przykładowych programów uwzględniających podstawę programową wychowania fizycznego przed jej wprowadzeniem od roku szkolnego 2009/2010. Ponadto Minister Edukacji Narodowej nie współpracował również z Ministrem Zdrowia w realizacji zaleceń zawartych w dokumencie „Profilaktyka wad postawy u dzieci i młodzieży w środowisku nau-uczenia. Rekomendacje Ministra Zdrowia z 2009 r.”$^{32}$. Ministrowie nie reagowali również skutecznie w zakresie przeciwdziałania narażającemu zjawisku zwolnień z zajęć wychowania fizycznego udzielanych przez --- $^{30}$ W Strategii ustalono, że koordynatorem i głównym wykonawcą zadań priorytetu 1. Strategii będzie Ministerstwo Sportu, przy merytorycznej współpracy m.in. z MEN i MZ. $^{31}$ Minister nie zrealizował wniosku zawartego w Informacji o wynikach kontroli pt. Wychowanie fizyczne i sport w szkołach publicznych (2010 r.) dotyczącego uzupełnienia systemu zarządzania Strategią o zasady współpracy z właściwymi ministrami. $^{32}$ Dokument opracowali eksperci powołani przez Ministra Zdrowia, na wniosek Ministra Edukacji Narodowej z 2008 r. dyrektora szkoły na podstawie opinii lekarza, a także w kwestii ważnego dla edukacji zdrowotnej w szkole wprowadzenia regulacji dotyczących form i zakresu współpracy pielęgniarki z dyrektorem szkoły i radą pedagogiczną$^{33}$. Podsumowanie Badania NIK potwierdzają nikły stopień wdrożenia reformy programowej wychowania fizycznego w skontrolowanych szkołach$^{34}$. W większości nie dokonały się praktycznie projakościowe zmiany w podejściu do tego przedmiotu. Zajęcia prowadzono na podstawie niezaktualizowanych programów nauczania, pomijając treści dydaktyczne nowej podstawy programowej, w tym nie wdrażano zagadnień prozdrowotnych. Nie przestrzegano także wymaganej przepisami liczby godzin zajęć i podziału na grupy zajęciowe. Istotnym problemem jest jakość oceniania osiągnięć uczniów z wychowania fizycznego, wymagająca ustawicznego doskonalenia. Przez wiele lat było to zagadnienie niedostrzegane w szkołach z powodu skoncentrowania się głównie na przedmiotach egzaminacyjnych. Tymczasem ocenianie zwf. bezwzględnie powinno prezentować model kształtujący i motywacyjny, ukierunkowany na monitorowanie postępów w sferze umiejętności i postaw, przy uwzględnieniu wysiłku ucznia w realizację stawianych przed nim wymagań, w tym sprawnościowych. Z powyższych powodów, w ocenie NIK, cztery lata po wprowadzeniu zmian programowych i organizacyjnych w wychowaniu fizycznym nie wykorzystano szans i możliwości reformy w celu przeciwdziałania niskiej frekwencji i niećwiczeniu na zajęciach oraz zwiększenia rangi wychowania fizycznego w szkole i środowisku. Rzeczywista poprawa jakości wychowania fizycznego powinna i może dokonywać się w środowisku szkolnym, a wskaźnikami jej efektywności powinno być przede wszystkim: podniesienie frekwencji i aktywności uczniów w zajęciach, osiąganie postępów edukacyjnych, upowszechnianie i utrwalanie wartości wnoszonych w życie szkoły i środowiska. Dyrektorzy szkół i nauczyciele wf. dysponują już odpowiednimi instrumentami w postaci podstawy programowej przedmiotu uwzględniającej współczesne tendencje, pełną autonomią w tworzeniu i realizacji programów nauczania, coraz lepszą infrastrukturą sportową, wystarczającą liczbą godzin przeznaczonych na zajęcia, jak również rozwiązaniami ułatwiającymi ich elastyczną organizację, --- $^{33}$ Kwestia podnoszona w wystąpieniu pokontrolnym NIK z 20.05.2011 r. po kontroli pt. Realizacja zadań w zakresie zapobiegania nadwadze i otyłości u dzieci i młodzieży szkolnej (nr ewid. P/10/190). $^{34}$ Prof. T. Frołowicz, wartośćując wprowadzenie reformy programowej stwierdził, że „część nauczycieli wychowania fizycznego uważa, iż kwestia podstawy programowej nie dotyczy ich codziennej szkolnej pracy” – por. T. Frołowicz, J. Klonowska, J. M. Pogorzelska: Sposób na podstawę programową wychowania fizycznego, „Lider” nr 10/2011; M. Berczyński: Jakość pracy nauczyciela a atrakcyjność lekcji wychowania fizycznego, „Trendy. Internetowe czasopismo edukacyjne” nr 4/2013, <http://www.bc.ore.edu.pl>; por. także uwagi do zmian określonych w podstawie programowej K. Górnej-Łukasik: Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne [w:] Wychowanie fizyczne i sport w szkole, red. Zb. Szaleniec, J. Bergier, Kancelaria Senatu, Warszawa 2010. w tym wprowadzenie gimnastyki korekcyjnej. Pozwala to na wdrażanie programów nauczania uwzględniających różnorodne formy i metody zajęć w celu ich uatrakcyjnienia, a tym samym na poprawę czynnego uczestnictwa uczniów w zajęciach i modelowanie ich postaw wobec własnego zdrowia. Do organów sprawujących nadzór pedagogiczny – kuratorów oświaty i dyrektorów szkół – należy monitorowanie i ewaluacja wdrażania zmienionej podstawy programowej wychowania fizycznego oraz sprawdzanie efektywności jej wdrażania na zakończenie kolejnych etapów edukacji szkolnej. Celem nadrzędnym nadzoru powinno być jednak wykorzystanie wyników ewaluacji dla doskonalenia praktyki edukacyjnej przez wspieranie działań szkoły i nauczycieli w szeroko pojętym kształceniu fizycznym. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli, istnieje również konieczność skoordynowania i zintensyfikowania działań Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Sportu i Turystyki oraz Ministra Zdrowia w celu wypracowania efektywnych rozwiązań, w tym o charakterze legislacyjnym, dotyczących wspierania rozwoju wychowania fizycznego i sportu szkolnego, jak również przeciwdziałania wadom postawy wśród uczniów i narastającej liczbie zwolnień z zajęć wf. Można pełniej wykorzystać „Strategię rozwoju sportu w Polsce do roku 2015”, którą w segmencie wychowania fizycznego należałoby zaktualizować oraz monitorować i oceniać efektywność podjętych w jej ramach działań. Powyższe stanowisko NIK podzieliły komisje sejmowe: Edukacji, Nauki i Młodzieży, Kultury Fizycznej i Turystyki oraz Zdrowia, które po rozpatrzeniu „Informacji NIK o wynikach kontroli wychowania fizycznego w szkołach publicznych i niepublicznych” skierowały 6 lutego 2014 r. do Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Turystyki i Sportu dezyderat nr 9/20/4 w sprawie wychowania fizycznego i sportu w szkołach oraz zapobiegania otyłości i nadwadze. Komisje zwrócili się o opracowanie narodowego programu zapobiegania nadwadze i otyłości adresowanego do dzieci i młodzieży oraz o wdrożenie działań od roku szkolnego 2014/2015 zmierzających do znacznego zmniejszenia liczby uczniów nieuczestniczących w zajęciach wychowania fizycznego. Komisje 8 maja 2014 r. przyjęły odpowiedzi ministrów na powyższy dezyderat. Posłowie podkreślili jednak brak koordynacji działań ministrów w przedmiotowym zakresie. Komisje zwrócili się o przygotowanie harmonogramu zharmonizowanych działań resortów dotyczących Narodowego Programu Zapobiegania Nadwadze i Otyłości. ANDRZEJ ZALESKI-EJGIERD Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego NIK Bezpieczeństwo turystyki i rekreacji w górach MARCIN KOPEĆ STANISŁAW DZIWISZ Turystyka górskie w Polsce jest bardzo popularna. Szacuje się, że tylko Tatry odwiedza corocznie około trzech milionów osób, a przecież tereny wycieczkowe obejmują znacznie rozleglejszy obszar, wzdułż całej południowej granicy. Z tego względu zapewnienie bezpieczeństwa turystyki i rekreacji w górach jest bardzo ważne. NIK po raz pierwszy podjęła kontrolę w tym zakresie, prowadząc ją w ścisłej współpracy z Najwyższym Urzędem Kontrolnym Republiki Słowackiej. Wyniki tego badania potwierdziły dobre przygotowanie i sprawność działania górskich służb ratowniczych. Czy jednak możemy czuć się w górach w pełni bezpiecznie? Okazuje się, że nie. Słabym punktem systemu bezpieczeństwa jest sposób finansowania służb ratowniczych oraz stan szlaków górskich poza terenami parków narodowych, ale główną przyczyną wypadków jest beztroska turystów, przecenianie własnych możliwości i lekceważenie warunków pogodowych. Turystyka górskie ma wiele zalet, pozwala na oderwanie się od życia codziennego i zgiełku miasta na rzecz obcowania z przyrodą. Jest formą aktywności fizycznej korzystnie wpływającą na nasze zdrowie i samopoczucie. Góry są obszarem, na którym można uprawiać różne formy rekreacji, pełnym turystów i sportowców o każdej porze roku. Należy jednak pamiętać, że pomimo swojego piękna, góry mogą być niebezpieczne, zwłaszcza dla ludzi niemających odpowiedniego przygotowania i wiedzy. Nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania ryzyka wypadku w górach, ale bez wątpienia na poprawę bezpieczeństwa zasadniczy wpływ ma skuteczność prowadzonych działań profilaktycznych i edukacyjnych. Od 1 stycznia 2012 r. wykaz podmiotów odpowiedzialnych za zapewnienie warunków bezpieczeństwa w górach oraz niezbędnych zadań określa ustawa z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich¹, która reguluje także ¹ Dz.U.2011.208.1241 ze zm. sposób wykonywania ratownictwa górskiego i narciarskiego. W Polsce zapewnienie warunków bezpieczeństwa w górach należy do Ministra Spraw Wewnętrznych, organów jednostek samorządu terytorialnego, na terenie których wykonywane jest ratownictwo górskie, dyrekcji parków narodowych i krajobrazowych położonych na obszarze gór, a także do osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej a prowadzących w górach zorganizowaną działalność w zakresie sportu, rekreacji lub turystyki$^2$. Warto zaznaczyć, że ustawa nie przypisuje konkretnych zadań poszczególnym podmiotom oraz nie określa zasad współpracy między nimi, wskutek czego realizacja przez jednostki samorządu terytorialnego zadań w zakresie bezpieczeństwa w górach zależy wyłącznie od ich woli i możliwości finansowych. W Polsce, mimo że zapewnienie pomocy poszkodowanym w górach jest obowiązkiem państwa, działania te nie są wykonywane przez służby państwowe. Minister Spraw Wewnętrznych co roku powierza wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego podmiotom niepublicznym, to jest Górskiemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu (GOPR) i Tatrzańskiemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu (TOPR). Cel i zakres kontroli Kontrola została podjęta z inicjatywy własnej NIK$^3$, w związku z rosnącym zainteresowaniem turystyką górską i narciarstwem oraz towarzyszącym im ryzykiem wzrostu zagrożenia wypadkami na terenach górskich i stokach narciarskich. Jej celem była ocena sposobu zapewnienia bezpieczeństwa osobom przebywającym w górach turystycznie i rekreacyjnie, w tym funkcjonowania systemu ratownictwa górskiego i jego finansowania. Badaniami objęto działalność Ministra Spraw Wewnętrznych, TOPR, GOPR oraz Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN) i Babiołskiego Parku Narodowego (BgPN). Działania te poprzedzono kontrolą rozpoznawczą przeprowadzoną w Polskich Kolejach Linowych SA (PKL SA), w wyniku której NIK pozytywnie oceniła wykonywanie zadań związanych z zapewnieniem warunków bezpieczeństwa osób przebywających na zorganizowanych terenach narciarskich$^4$. W kontroli tej wykorzystano również materiały przekazane przez Urząd Dozoru Technicznego Oddział w Krakowie, który na zlecenie Delegatury NIK w Krakowie przeprowadził kontrolę --- $^2$ Działania te polegają w szczególności na: oznakowaniu terenów, obiektów i urządzeń służących do uprawiania sportu, rekreacji lub turystyki; ustaleniu zasad korzystania z danego terenu, obiektu lub urządzenia; zapewnieniu podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego warunków do organizowania pomocy oraz ratowania osób, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia; ogłaszaniu komunikatu lawinowego. $^3$ Artykuł został opracowany na podstawie Informacji o wynikach kontroli zapewnienia bezpieczeństwa turystyki i rekreacji w górach, nr ewid 179/2013/P/13/152/LKR, Delegatura NIK w Krakowie, 2014 r. $^4$ Spółka Polskie Koleje Linowe zarządza pięcioma zorganizowanymi terenami narciarskimi: Kasprowy Wierch, Gubałówka, Palenica, Góra Żar i Mosorny Groń. urządzeń transportu linowego na terenach narciarskich zarządzanych przez PKL SA, stwierdzając, że stan techniczny tych urządzeń był prawidłowy i nie zagrażał bezpieczeństwu osób z nich korzystających. W ramach współpracy z NIK równolegle kontrolę stanu bezpieczeństwa w górach i działalności słowackiej Horskiej Záchrannej Služby (HZS) przeprowadził Najwyższy Urząd Kontrolny Republiki Słowackiej (NKU SR). Efektem tej współpracy jest wspólny raport dotyczący zapewnienia bezpieczeństwa w górach na terenie Polski i Słowacji. Badania kontrolne zostały rozszerzone o ankietę skierowaną do turystów, którą zamieszczono na stronach internetowych NIK i NKU SR. Ze względu na to, że dotychczas NIK nie prowadziła ankietyowania za pomocą Internetu, Delegatura NIK w Krakowie podjęła wiele czynności, aby poinformować o niej jak największą liczbę turystów. W wyniku tego badania NIK uzyskała ponad 5 tys. wypełnionych ankiet, które zostały wykorzystane zarówno przy opracowywaniu informacji krajowej, jak i raportu wspólnego. Wykonywanie ratownictwa górskiego Kontrola wykazała, że GOPR i TOPR skutecznie wykonywały powierzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych zadania z zakresu ratownictwa górskiego. Służby te podejmowały akcje ratownicze w każdym przypadku otrzymania zgłoszenia uzasadniającego ich przeprowadzenie, dbały o podnoszenie umiejętności ratowników i jakości prowadzonych akcji ratowniczych, organizując liczne szkolenia i współpracując z Policją, Strażą Graniczną, Strażą Pożarną, zarządami parków, a także podmiotami wykonującymi ratownictwo górskie w innych krajach, zwłaszcza z HZS. GOPR zabezpiecza obszar o powierzchni około 24 931 km², a TOPR o powierzchni około 582 km², zaś w zakresie obsługi śmigłowcem również obszary górskie południowej Małopolski (19 620 km²). Według stanu na koniec 2013 r., łącznie w GOPR i TOPR ratownictwo górskie wykonywało 1770 osób, w tym 139 ratowników etatowych i 1468 ochotników. Warto podkreślić, że większość funkcjonujących obecnie systemów ratownictwa górskiego opiera się na pracy ochotników. Również w HZS liczba ochotników jest ponaddwukrotnie większa od liczby ratowników etatowych. Stan osobowy oraz posiadany przez GOPR i TOPR sprzęt zapewniały skuteczność ratownictwa górskiego. Jednak oba te podmioty nie określili limitów zatrudnienia ratowników oraz wykazu niezbędnego sprzętu do prawidłowego wykonywania swoich zadań, co – według NIK – poprawiłoby efektywność pracy ratowników górskich i gospodarkę posiadanymi zasobami. Turystyka górską cieszy się coraz większym zainteresowaniem, o czym świadczy wzrost sprzedaży biletów wstępu do Tatrzańskiego i Babiogórskiego Parku Narodowego. W 2012 r. liczba osób odwiedzających TPN wzrosła o 12,4%, a BgPN o 14,5% w stosunku do 2010 r. W sezonie bilet wstępu do TPN kupuje ponad 500 tys. osób miesięcznie. Ze względu na to, że na teren tego parku można wejść również w miejscach, w których nie są pobierane opłaty, rzeczywista liczba turystów może być większa. Bezsprzecznie wzrost zainteresowania turystyką górską jest bezpośrednim czynnikiem zwiększającym ryzyko wypadków, zwłaszcza gdy w góry wybierają się osoby bez odpowiedniego przygotowania. Warto zwrócić uwagę, że istnieją pewne szlaki i miejsca, które cieszą się szczególną popularnością, co również podnosi ryzyko wypadku na tych terenach. W ocenie NIK, dla poprawy warunków bezpieczeństwa konieczne jest monitorowanie ruchu turystycznego przez parki i ustalanie potencjalnych zagrożeń zarówno dla turystów, jak i środowiska oraz podejmowanie działań zapobiegawczych. Podmioty wykonujące ratownictwo górskie powinny analizować wypadki pod kątem miejsca i przyczyn ich występowania oraz podejmować stosowne działania prewencyjne. Duża liczba wypadków w tych samych miejscach może stanowić impuls do podjęcia przez podmiot zarządzający terenem działań zapobiegawczych. Analiza wypadków w Tatrach w 2012 r.$^5$ wskazuje, że najczęstszą przyczyną zdarzeń, do których wzywano TOPR była nieuwaga turystów, skutkująca potknięciem lub upadkiem z wysokości. Aż 26% interwencji miało miejsce z powodu zgłoszenia pogorszenia się stanu zdrowia turysty. Wyniki ankiety przeprowadzonej przez NIK w trakcie kontroli$^6$ również wskazują, że turyści idący w wyższe partie gór zachowują się często nieodpowiedzialnie. Co trzeci ankietowany przyznał, że nie zna zasad obowiązujących w parku, a 51% respondentów oświadczyło, że było świadkami niebezpiecznych zachowań innych turystów, związanych przede wszystkim z: nieodpowiednim ubiorem lub brakiem sprzętu turystycznego, spożywaniem alkoholu, zabieraniem małych dzieci w trudne do podejścia miejsca lub poruszaniem się --- $^5$ Analiza przeprowadzona na przykładzie 448 wypadków turystycznych w 2012 r., w wyniku których zastaniała konieczność interwencji TOPR. $^6$ W trakcie kontroli w TPN i BgPN kontrolerzy NIK przeprowadzili ankietę wśród turystów. Przeanalizowano łącznie próbę 373 ankiet, w tym 175 dotyczących TPN i 198 BgPN. Ankietę prowadzono w okresie od czerwca do sierpnia 2013 r., a jej celem było uzyskanie informacji o zachowaniach turystów i zagrożeniach w górach. poza wyznaczonymi szlakami. Wśród największych zagrożeń dla bezpieczeństwa turystów ankietowani wskazywali oprócz pogody także sporo innych, głównie powodowanych przez samych turystów, na przykład: niewłaściwy ubiór, brawura i nieodpowiedzialne zachowanie, opuszczanie szlaku i niewłaściwa ocena własnych możliwości. Ponad 52% osób stwierdziło, że turyści poruszający się po górskich szlakach nie są odpowiednio przygotowani do wędrówki. O tym, jak ważna jest praca służb ratowniczych oraz jak tragiczne mogą być skutki nieodpowiedniego zachowania w górach, świadczy między innymi liczba działań ratunkowych. W latach 2010–2013 GOPR przeprowadził w górach łącznie 7582, a TOPR 1587 działań ratunkowych. W okresie tym śmierć w polskich górach poniosło łącznie 214 osób. Finansowanie ratownictwa górskiego W Polsce koszty ratownictwa ponosi państwo (Minister Spraw Wewnętrznych, parki narodowe i jednostki samorządu terytorialnego) oraz organizacje ratownicze (środki własne oraz uzyskane od sponsorów). Minister i pobierające opłaty za wstęp parki narodowe są ustawowo zobowiązani do przekazania środków podmiotom wykonującym ratownictwo górskie, przy czym kwoty pochodzące od parków narodowych zależą od liczby sprzedanych biletów wstępu. Przekazanie pieniędzy przez jednostki samorządu terytorialnego i sponsorów uzależnione jest natomiast od skuteczności działań stowarzyszeń, podejmowanych w celu ich pozyskania. Działalność ratownicza opiera się zatem w znaczącej mierze na niepewnych źródłach finansowania, co stanowi istotne ryzyko dla prawidłowego jej funkcjonowania. Organizacje ratownicze nie szacują kosztów prowadzonych akcji ratowniczych, gdyż w Polskich górach turyści nie ponoszą kosztów udzielonej im pomocy – zarówno bez względu na zasadność jej wezwania, jak i odpowiedzialność za spowodowanie zagrożenia. Jednak pomimo braku obowiązku ustalania kosztów akcji ratowniczych, zasadne byłoby ich wyliczanie. Umożliwiłoby to uwzględnianie wpływu wzrostu ruchu turystycznego na koszt powierzonych zadań oraz ewentualne dochodzenie zwrotu wydatków poniesionych na działania prowadzone poza terenem gór od podmiotów odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa na danym terenie. Pozwoliłoby również na oszacowanie kosztów bezzasadnych wezwań ratowników i ich ewentualne dochodzenie od turystów. Brak odpowiedzialności finansowej turystów i ustalonych zasad wyliczania kosztów akcji ratowniczych to najbardziej widoczna różnica w organizacji ratownictwa górskiego w Polsce i na Słowacji. Tam turysta zobowiązany jest do pokrycia wydatków związanych z przeprowadzeniem akcji, to jest przybyciem ratowników na miejsce wypadku, użyciem skutera śnieżnego, samochodu lub helikoptera (pomoc medyczna jest bezpłatna). Wbrew obiegowej opinii, na Słowacji nie ma obowiązku wykupywania przez obywateli ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków. Powszechność polis ubezpieczeniowych wśród turystów górskich w tym kraju wynika ze świadomości, że koszty każdej akcji ratowniczej są ustalone i fakturowane. przez HZS, a turysta obowiązany jest je pokryć$^7$. Kolejną ważną różnicą, choć już nieodczuwalną dla turysty, jest organizacja służby ratowniczej. Słowacka HZS jest jednostką budżetową, której działalność finansowana jest w pełni z budżetu państwa. Wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego w Polsce następuje na podstawie powierzenia realizacji zadań publicznych. Są one powierzane i finansowane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Jednak Minister Spraw Wewnętrznych nie w pełni, jak wykazała kontrola NIK, finansował te zadania. Pomimo powierzenia w 2012 i 2013 r. zarówno GOPR, jak i TOPR zadań zapewnienia gotowości ratowniczej i prowadzenia działań ratowniczych, stowarzyszenia te nie otrzymały dotacji na paliwo do środków transportu (w tym do śmigłowca), a TOPR nie otrzymał również środków na: utrzymanie obiektów i ich wyposażenie, utrzymanie środków transportu i środków łączności oraz szkolenia ratowników. Przekazane w latach 2010–2012 pieniądze stanowiły od 42,9% w 2011 r. do 47% w 2012 r. wydatków GOPR oraz od 43,5% w 2010 do 53,4% w 2012 r. wydatków TOPR. Przyjęty sposób podziału dotacji wynikał między innymi z nieposiadania przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych informacji o wszystkich kosztach ponoszonych przez GOPR i TOPR w związku z wykonywaniem powierzanych zadań. Obecny system finansowania ratownictwa górskiego polega na przekazaniu określonej w budżecie dotacji w wysokości, która nie gwarantuje wykonania powierzonych zadań. Dzięki środkom otrzymywanym z innych źródeł, niż dotacja Ministra Spraw Wewnętrznych, udaje się stowarzyszeniom skutecznie wykonywać te zadania. W umowach uwzględniano więc jedynie te koszty, które organizacje potrafiły udokumentować. Trzeba podkreślić, że ustalenie wartości powierzanych zadań jest obowiązkiem MSW, dlatego w zawartych umowach powinien być określony oczekiwany poziom gotowości oraz standardy realizacji tych zadań uzasadniające przyjęty sposób finansowania. Umowy o zapewnienie ratownictwa górskiego w 2012 i 2013 r. zostały podpisane już po rozpoczęciu wykonywania przez GOPR i TOPR zadań z tego zakresu. Tak późne ich podpisanie spowodowało, że pomimo przekazania pierwszej transzy dotacji w określonych terminach, stowarzyszenia musiały zlecone zadania w pierwszych miesiącach roku wykonywać wyłącznie z własnych środków, co w przypadku TOPR wiązało się z koniecznością zaciągnięcia kredytu. --- $^7$ Według danych z kontroli NKU SR, w latach 2010–2013 (I półrocze) HZS wystawiła 810 faktur (39,5% przeprowadzonych interwencji), w tym 16 razy (niecałe 2% wszystkich faktur) naliczono koszty użycia śmigłowca. Łączna wartość wystawionych w tym okresie faktur wyniosła 761,9 tys. euro. Średni koszt interwencji na 30.06.2013 r. wynosił 350,6 euro, a w przypadku użycia śmigłowca 2409,6 euro. Wpływy HZS z faktur za przeprowadzone akcje ratownicze stanowiły w latach 2010–2012 mniej niż 5% poniesionych wydatków. Ważnym źródłem finansowania działalności ratowniczej, szczególnie dla TOPR, są środki przekazywane przez parki narodowe znajdujące się na obszarze, na którym wykonywane jest ratownictwo górskie$^8$. W latach 2010–2013 (I półrocze) TPN przekazał TOPR łącznie 2968 tys. zł, a BgPN skierował do GOPR łącznie 68,4 tys. zł. Trzeba zaznaczyć, że stosownie do art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o bezpieczeństwie, pieniądze pochodzące od dyrekcji parków, podobnie jak dotacje celowe od jednostek samorządu terytorialnego, mogą być przeznaczane na zadania ratownictwa górskiego nieobjęte umową z Ministrem Spraw Wewnętrznych. Wyniki kontroli wskazują, że środki te były jednak wykorzystywane przez stowarzyszenia między innymi na dofinansowanie prowadzenia akcji ratowniczych. Należy również zwrócić uwagę, że przekazywanie przez parki części wpływów z biletów powoduje zmniejszenie środków na ich działalność ustawową, w ramach której parki utrzymują szlaki turystyczne w należytym stanie, co wpływa na poprawę bezpieczeństwa w górach. Ratownictwo narciarskie W przepisach ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich dokonane zostało rozróżnienie pomiędzy ratownictwem górskim a pomocą na zorganizowanych terenach narciarskich. Zgodnie z ustawą, organy publiczne nie finansują zadań z zakresu ratownictwa narciarskiego. Jednak w przypadku wykonywania ratownictwa narciarskiego przez GOPR lub TOPR, w związku z nieokreśleniem sposobu liczenia kosztów działań finansowanych z budżetu państwa, dochodzi do sytuacji, w których działania ratownicze na stokach narciarskich są finansowane z dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych. Obowiązek zapewnienia warunków bezpieczeństwa osób przebywających na zorganizowanych terenach narciarskich został nałożony na zarządzającego tymi terenami$^9$. Nie ma jednak obecnie prawnych możliwości kontroli realizacji obowiązków ustawowych i możliwości karania podmiotów ich nieprzestrzegających. Podmioty wykonujące ratownictwo górskie mogą wprawdzie wydawać opinie i zalecenia dotyczące bezpieczeństwa na zorganizowanym terenie narciarskim, ale tylko w ścisłe określonych przypadkach. Opinie są wydawane na wniosek zarządzającego tym terenem, a zalecenia tylko w razie stwierdzenia zagrożeń nadzwyczajnych, a więc niezwiązanych ze --- $^8$ Stosownie do art. 17 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich, opłaty za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary przekazuje się w wysokości 15% wpływów pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług za każdy kwartał podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na obszarze, na którym znajduje się określony park narodowy, z przeznaczeniem na dofinansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową z Ministrem Spraw Wewnętrznych. $^9$ Zapewnienie bezpieczeństwa na zorganizowanych terenach narciarskich polega w szczególności na: zapewnieniu ratownictwa narciarskiego; określeniu i upowszechnieniu zasad korzystania z danego terenu, obiektu i urządzenia; informowaniu o warunkach narciarskich i ich zmianach; prowadzeniu działalności profilaktycznej i informacyjnej dotyczącej bezpieczeństwa podczas uprawiania narciarstwa i snowboardingu; przekazaniu informacji i tworzeniu ulatwień szczególnie istotnych dla potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, przebywających na zorganizowanych terenach narciarskich. zwykłym jego funkcjonowaniem. Ponadto podmioty te nie są uprawnione do wstępu i kontroli terenów narciarskich. Brak nadzoru nad zorganizowanymi terenami narciarskimi uniemożliwia egzekwowanie ustawowych obowiązków nałożonych na podmioty je prowadzące, co w konsekwencji negatywnie wpływa na bezpieczeństwo przebywających tam osób. Za zasadnością zmian w tym zakresie przemawia między innymi to, że narciarstwo jest rodzajem aktywności niosącej duże ryzyko kontuzji lub wypadku, o czym świadczy liczba działań ratunkowych przeprowadzonych przez GOPR i TOPR na zabezpieczanych przez te stowarzyszenia terenach narciarskich. Stan szlaków turystycznych Utrzymanie szlaku turystycznego w należytym stanie jest ważnym elementem bezpieczeństwa w górach. Dotychczas pojęcie szlaku nie zostało ustawowo zdefiniowane. Nieuregulowanie tej problematyki, a zwłaszcza stanu prawnego, finansowania, zasad wyznaczania oraz obowiązku utrzymania i konserwacji, negatywnie oddziaływa na stan szlaków w Polsce, a tym samym na bezpieczeństwo turystów. Należy zatem rozważyć zasadność wprowadzenia regulacji prawnych odnoszących się do szlaków turystycznych, w tym szlaków górskich. W parku narodowym ruch pieszy, rowerowy, narciarski oraz jazda konna wierzchem może się odbywać wyłącznie na szlakach i trasach narciarskich wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego$^{10}$. Szlaki turystyczne na terenie TPN i BgPN były dobrze utrzymane i oznakowane. Prawidłowy stan szlaków górskich --- Rysunek 2. Liczba działań ratunkowych GOPR i TOPR w latach 2010–2013 na zorganizowanych terenach narciarskich ![Diagram barowy](image) Źródło: Dane z kontroli NIK. --- $^{10}$ Art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy o ochronie przyrody. potwierdziły również wyniki ankiety wśród turystów, w której ponad 98% respondentów oceniło go jako dobry lub bardzo dobry. W przeprowadzonej przez NIK ankiecie internetowej blisko 93% respondentów stwierdziło, że szlaki górskie w Polsce są dobrze przygotowane do turystyki górskiej, a 94%, że ich stan zapewnia bezpieczne z nich korzystanie. Pomimo że 87,8% ankietowanych oceniło sposób oznakowania szlaków jako wystarczający, to ponad 62% przyznało, że zdarzyło im się zgubić drogę w wyniku błędnego lub niepełnego oznakowania (29%), z powodu przeszkód znajdujących się na szlaku (8%) lub w wyniku własnej nieuwiagi (25,5%). Stan szlaków turystycznych poza terenami parków narodowych należy jednak uznać za niezadowalający. Dokonane przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) w 2013 r. oględziny szlaków poza terenami parków narodowych wykazały liczne trudności i przeszkody w ich użytkowaniu, które mogą zagrażać bezpieczeństwu turystów. Często występujące braki w oznakowaniu, spowodowane między innymi wycinaniem drzew ze znakami, zanikaniem nieodnawianego oznakowania oraz niszczeniem drogowskazów turystycznych przez osoby nieprzyjazne turystyce pieszej, mogą przyczyniać się do nieświadomego opuszczenia wytyczonego szlaku i błądzenia w rejonach niebezpiecznych. Wpływ na bezpieczeństwo turystów mają również zjawiska naturalne, takie jak osuwiska lub powalone drzewa, a także wykorzystywanie szlaków górskich przez rowerzystów, motocyklistów oraz posiadaczy quadów. Informacje te wskazują, że szlaki górskie znajdujące się poza obszarem parków często są w stanie utrudniającym korzystanie z nich, jak również mogącym zagrażać bezpieczeństwu. Wynika to między innymi z braku instytucji odpowiedzialnej za utrzymanie sieci szlaków, czym zajmuje się przede wszystkim PTTK, lecz stowarzyszenie to nie jest podmiotem zobowiązany do koordynacji tych prac. W Polsce wciąż powstają nowe szlaki, finansowane i znakowane przez inne podmioty, które następnie nie prowadzą na nich prac utrzymaniowych. Utrzymanie szlaków górskich utrudnia również ich nieuregulowany stan prawny i wynikające z tego roszczenia właścicieli terenów, przez które szlaki te przebiegają. Właściciel terenu nie zawsze jest zainteresowany utrzymaniem szlaku, a często podejmuje kroki zmierzające do jego usunięcia. Przykładowo, w Beskidzie Śląskim z powodu roszczeń prywatnych właścicieli Z informacji przekazanych przez Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK wynika, że ze względu na brak środków w Małopolsce nie zostanie odnowionych 575 km szlaków górskich, które wymagają renowacji. W 2014 r. powinny zostać odnowione szlaki o długości ponad 2460 km. PTTK przyjmuje, że utrzymanie szlaku w należytym stanie wymaga, aby był on odnawiany nie rzadziej niż co trzy lata. Niektóre spośród tych szlaków nie były odnawiane przez ponad pięć lat. został skasowany fragment zielonego szlaku (B01/48) na odcinku Orłowa – Wiśla Obłaziec, natomiast szlak żółty (B01/61) Skoczów – Równica na terenie wsi Lipowiec został zmieniony na znacznie mniej atrakcyjne krajobrazowo „asfaltowe ścieżki”. Działalność edukacyjna i profilaktyczna Na poziomie bezpieczeństwa na terenach górskich znacząco wpływa wiedza turystów o prawidłowym planowaniu wycieczek i zachowaniu się w ich trakcie, dla tego tak ważną rolę należy przypisać edukacji i profilaktyce. Wszystkie kontrolowane podmioty prowadziły działalność edukacyjną, polegającą głównie na organizacji szkoleń, kursów i spotkań w zorganizowanych grupach oraz publikacji komunikatów (w tym pogodowych) na stronach internetowych. GOPR i TOPR uczestniczyły także w akcji informacyjno-promocyjnej „Bezpieczny stok”, prowadzonej przez Ministerstwo Sportu i Turystyki we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej, mającej na celu upowszechnianie bezpiecznych zachowań na stokach i trasach narciarskich oraz same organizowały tego typu akcje. Pomimo licznych działań edukacyjnych i profilaktycznych turyści nie zawsze znają i przestrzegają obowiązujących zasad uprawiania turystyki górskiej na danym terenie. Spośród ankietowanych turystów ponad 20% w TPN oraz ponad 41% w BgPN przed wejściem na teren parku nie zapoznało się z obowiązującymi regulami, a połowa respondentów była świadkiem niebezpiecznych zachowań. Ponad 36% osób, które wypełniły zamieszczoną w Internecie ankięte NIK przyznało, że nigdy nie słyszało o prowadzonych przez GOPR, TOPR, samorządy terytorialne, parki czy szkoły szkoleniach dotyczących bezpieczeństwa w górach. Ankietowani zwracali uwagę, że należałoby położyć większy nacisk na działania edukacyjne już od pierwszych lat szkolnych. Proponowali również: wprowadzenie obowiązkowych ubezpieczeń i obowiązku przewodnickiego$^{11}$, nadanie ratownikom GOPR i TOPR oraz pracownikom parków prawa do kontroli turystów (wypożyczenia i ubioru), a także wprowadzenie zakazu sprzedaży alkoholu w schroniskach. Wskazywali też na konieczność zwiększenia liczby tablic informacyjnych oraz systematycznego odnawiania oznakowania na szlakach. Wyniki ankiet świadczą o konieczności podniesienia skuteczności działań edukacyjnych i profilaktycznych, do których zobowiązane są wszystkie kontrolowane podmioty. Wnioski Ocena systemu zapewnienia warunków bezpieczeństwa turystyki i rekreacji w górach wskazuje, że ratownictwo górskie, będące bardzo ważnym elementem tego systemu, działa prawidłowo i skutecznie. Zastrzeżenia budzi natomiast sposób jego finansowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych. Funkcjonowanie systemu --- $^{11}$ Do 16.10.2012 r. istniał tzw. przynus przewodnicki dla zorganizowanych wycieczek, zgodnie z którym wycieczki piesze lub narciarskie na terenach górskich leżących na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody oraz położonych powyżej 1000 m n.p.m. mogli prowadzić tylko górscy przewodnicy. Brak wiedzy o zasadach bezpieczeństwa oraz lekceważenie istniejących zakazów i nakazów postępowania na terenie parku nie tylko narusza ustawowy obowiązek zachowania przez turystów należytej staranności, ale również zagraża życiu zarówno ich samych, jak i wyruszających na pomoc ratowników górskich. Turyści powinni być świadomi ryzyka, jakie wiąże się z uprawianiem turystyki, z jakimi zagrożeniami można się spotkać w górach oraz jak powinni się zachowywać w razie ich wystąpienia. Wymaga to stałego edukowania nie tylko przez podmioty odpowiedzialne za zapewnienie warunków bezpieczeństwa w górach. osłabia brak przepisów umożliwiających wyegzekwowanie zapewnienia bezpiecznych warunków na zorganizowanych terenach narciarskich. Duże znaczenie ma również stan szlaków górskich, których status prawny i standardy utrzymania nie zostały dotychczas uregulowane. Największą rolę odgrywa jednak poziom wiedzy turystów jak prawidłowo planować wycieczki górskie i jak się zachowywać uczestnicząc w nich. Turyści muszą być świadomi niebezpieczeństw wynikających z podejmowanej przez nich aktywności i możliwych konsekwencji swoich decyzji. Będącą skutkiem nieodpowiedzialnych zachowań turystów rosnąca liczba akcji ratowniczych, przy znacznym zaangażowaniu sił i środków, powinna skłaniać do dyskusji o udziale osób ratowanych w kosztach tych akcji. Każdy turysta, który podejmuje ryzyko i porusza się po górach poza wyznaczonymi szlakami, w złych warunkach pogodowych czy bez odpowiedniego przygotowania (np. ubiór, sprzęt), powinien liczyć się z późniejszą odpowiedzialnością finansową. Wprowadzenie jakichkolwiek rozwiązań w tym zakresie musi być jednak poprzedzone rozstrzygnięciami dotyczącymi możliwych ograniczeń w obowiązującym w Polsce systemie powszechności i bezpłatności świadczeń zdrowotnych i ratowniczych. Systemy bezpieczeństwa w górach w Polsce i na Słowacji znacząco się różnią, jednak podstawowe zadania wykonywane przez służby ratownicze są zbliżone. Na podstawie przeprowadzonych przez NIK i NKU SR kontroli opracowano wspólny raport, który zawiera rekomendacje mające na celu poprawę bezpieczeństwa w górach po obu stronach granicy. Wspólnie zarekomendowano promowanie zasad bezpiecznej turystyki przez działania edukacyjne oraz dalszy rozwój współpracy Polski i Słowacji w rejonie gór. Niezależnie od powyższych rekomendacji, informacje krajowe NIK i NKU SR zawierają podobnie brzmiące wnioski w kwestii konieczności określenia zasad kontroli i egzekucji realizacji obowiązków przez zarządzających zorganizowanymi terenami narciarskimi oraz uregulowania struktury szlaków turystycznych i zasad ich utrzymania. MARCIN KOPEĆ wicedyrektor STANISŁAW DZIWISZ główny specjalista kp., Delegatura NIK w Krakowie Ochrona prawna interesu Skarbu Państwa Organizacja meczów piłkarskich na Stadionie Narodowym ŁUKASZ RÓG Narodowe Centrum Sportu w 2012 r. zawarło w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa sześć umów dotyczących organizacji meczów piłkarskich na Stadionie Narodowym. NIK zbadała te, w których przewidziano obowiązek zapłaty przez Skarb Państwa znaczących kar umownych: z Polskim Związkiem Piłki Nożnej na organizację 29 lutego 2012 r. meczu pomiędzy Polską i Portugalią; z Ekstraklasą SA na organizację 11 lutego 2012 r. meczu o Superpuchar Polski oraz z PZPN na organizację meczu pomiędzy Polską i Anglią 16 października 2012 r. W przypadku każdej z tych umów stwierdzono nieprawidłowości, przy czym najpoważniejsze negatywne konsekwencje z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa może mieć umowa z Ekstraklasą SA. Wprowadzenie Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła w Ministerstwie Sportu i Turystyki (dalej: „Ministerstwo”, „MSiT”) kontrolę pn. „Ochrona interesu Skarbu Państwa przez Ministra Sportu i Turystyki w umowach zawieranych przez spółkę Narodowe Centrum Sportu”$^1$. Ustalenia stanu faktycznego i ocena kontrolowanej działalności, a także uwagi i wnioski w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zostały zawarte w wystąpieniu pokontrolnym do Ministra Sportu i Turystyki z 28 lutego 2014 roku$^2$. Celem kontroli była ocena zapewnienia należytej ochrony prawnej interesu Skarbu Państwa w umowach zawieranych w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – Ministra Sportu i Turystyki przez spółkę celową Narodowe Centrum Sportu sp. z o.o. w Warszawie$^3$ (dalej: „NCS”, „Spółka”). --- 1 Artykuł został opracowany na podstawie wyników kontroli: Ochrona interesu Skarbu Państwa przez Ministra Sportu i Turystyki w umowach zawieranych przez spółkę Narodowe Centrum Sportu, nr ewid. S/13/009/KNO. 2 Nr KNO-4112-001-01/2013. 3 NCS to spółka celowa Skarbu Państwa, utworzona na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 7.09.2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (DzU z 2010 r., nr 26, poz. 133 ze zm.) – dalej: „ustawa o EURO 2012”. Ogólny przedmiot działalności Najwyższa Izba Kontroli oceniła, że ochrona interesu Skarbu Państwa przez Ministra Sportu i Turystyki w umowach zawieranych w latach 2011–2012 przez Narodowe Centrum Sportu Sp. z o.o. w Warszawie była niewystarczająca. W Ministerstwie nie funkcjonował efektywny system nadzoru właścicielskiego$^4$, o czym świadczy niepełne zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa w umowach zawieranych przez Spółkę w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, których przedmiotem było oddanie do korzystania Stadionu Narodowego, a także nieprzestrzeganie wewnętrznej procedury dotyczącej zawierania umów najmu, dzierżawy i użyczenia Stadionu Narodowego. Budowa Stadionu Narodowego mieściła się w wykazie przedsięwzięć EURO 2012, zawartych w ofercie przyjętej przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) oraz objętych zobowiązaniami i gwarancjami Rządu Rzeczypospolitej Polskiej lub jednostek samorządu terytorialnego, a także innych, niezbędnych do przeprowadzenia finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012$^5$. W tak zwanej umowie stadionowej$^6$ Minister Sportu i Turystyki – reprezentujący Skarb Państwa – przyjął zobowiązanie, że stadiony, na których będą rozgrywane mecze w ramach EURO 2012, będą gotowe i w pełni funkcjonalne nie później niż rok przed pierwszym meczem turnieju. Wiązało się to z koniecznością przeprowadzenia na każdym z tych stadionów, w tym na Stadionie Narodowym, minimum dwóch meczów piłkarskich spełniających funkcję testową przed EURO 2012. Jednym z owych meczów testowych miał być mecz o Superpuchar Polski 2011, który zgodnie z zawartą umową, miał odbyć się 11 lutego 2012 r. --- $^4$ Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o EURO 2012, uprawnienia ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa określone w przepisach ustawy z 8.08.1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (DzU.2012.1224), w stosunku do spółki celowej wykonuje wyłącznie minister właściwy do spraw kultury fizycznej. Art. 17 ust. 1 ww. ustawy z 8.08.1996 r. wskazuje, że kierownicy urzędów państwowych, w rozumieniu przepisów o pracownikach urzędów państwowych, w szczególności dyrektorzy generalni urzędów, reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do powierzzonego im mienia i w zakresie zadań ich urzędów. $^5$ DzU.2013.1345. $^6$ Umowa pomiędzy Ministrem Sportu i Turystyki, reprezentującym Skarb Państwa a Polskim Związkiem Piłki Nożnej, obejmująca gwarancje związane z organizacją EURO 2012, stanowiąca załącznik nr 7 do umowy w sprawie organizacji turnieju finałowego mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA 2010/2012, zawartej 2.05.2007 r. między UEFA a Polskim Związkiem Piłki Nożnej i Federacją Piłkarską Ukrainy. Jedną z gwarancji było zobowiązanie właściciela stadionu, tj. Ministra Sportu i Turystyki, do przygotowania obiektu i terenu wokół niego zgodnie z wymaganiami UEFA oraz przekazania go na czas turnieju do dyspozycji UEFA. W okresie objętym kontrolą, to jest w latach 2011–2012, NCS zawarło w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa sześć umów (wszystkie w 2012 r.) dotyczących organizacji meczów piłkarskich na Stadionie Narodowym. W trakcie przedmiotowej kontroli NIK zbadała trzy umowy na organizację meczów piłkarskich, w których przewidziano obowiązek zapłaty przez Skarb Państwa znacznych kar umownych: z Polskim Związkiem Piłki Nożnej (PZPN) na organizację 29 lutego 2012 r. meczu pomiędzy Polską i Portugalią$^7$, z Ekstraklasą SA na organizację 11 lutego 2012 r. meczu o Superpuchar Polski$^8$ oraz z PZPN na organizację meczu pomiędzy Polską a Anglią 16 października 2012 roku$^9$. W przypadku każdej z tych umów stwierdzono nieprawidłowości, które stanowiły podstawę do sformułowania wspomnianej wyżej oceny NIK, przy czym najpoważniejsze negatywne konsekwencje z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa może mieć umowa z Ekstraklasą SA. W przypadku dwóch pozostałych umów nie wystąpiły negatywne następstwa dla Skarbu Państwa. Dlatego też okolicznościom, w jakich doszło do zawarcia i rozwiązania umowy z Ekstraklasą SA, a także ich skutkom, została poświęcona największa część niniejszego artykułu. Umowa z Ekstraklasą SA Narodowe Centrum Sportu 29 stycznia 2012 r. zawarło z Ekstraklasą SA umowę$^{10}$, na podstawie której wynajęto Ekstraklasie SA Stadion Narodowy na okres od 10 lutego 2012 r. od godziny 14.00 do 12 lutego 2012 r. do godziny 16.00 celem zorganizowania 11 lutego 2012 r. meczu o Superpuchar Polski w piłce nożnej (dalej: „Umowa”). Umowa została zawarta w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa$^{11}$. W § 1 ust. 3 Umowy znalazło się oświadczenie Spółki, że nie istnieją żadne przeszkody natury prawnej i faktycznej, które utrudniłyby lub uniemożliwiły Ekstraklasie SA zorganizowanie meczu na Stadionie Narodowym, oraz że stadion ten spełnia wszelkie wymogi bezpieczeństwa dla obiektów, na których organizowana jest impreza masowa podwyższonego ryzyka, przewidziane w przepisach obowiązującego prawa. Umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym, to jest wyrażenia zgody na jej zawarcie przez ministra właściwego ds. Skarbu Państwa w trybie art. 43 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami$^{11}$. --- $^7$ Umowa z 24.01.2012 r. $^8$ Umowa z 29.01.2012 r. $^9$ Umowa z 12.12.2012 r. $^10$ Wynikało to z umowy użyczenia nr 1/DP/2011 z 21.03.2011 r. pomiędzy Skarbem Państwa – Ministerstwem Sportu i Turystyki, reprezentowanym przez dyrektora generalnego, a NCS (dalej: „umowa użyczenia”), na podstawie której Spółce została oddana do używania nieruchomość, na której posadowiony jest Stadion Narodowy (przedmiot użyczenia). Umowa została zawarta na czas oznaczony – do 31.12.2012 r. Zgodnie z § 5 ust. 2 tej umowy, użyczający (Skarb Państwa) upoważnił biorącego do używania (NCS) do zawierania w jego imieniu i na jego rzecz umów o oddanie do używania przedmiotu użyczenia lub jego części w najem, dzierżawę lub użyczenie. $^11$ DzU.2014.518 ze zm. Zgodnie z § 14 ust. 1 Umowy, w przypadku nieodbycia się meczu z winy wynajmującego (NCS) w ustalonym terminie lub niemożności odbycia się imprezy masowej z przyczyn leżących po stronie wynajmującego, wynajmujący zapłaci Ekstraklasie SA karę umowną w wysokości 1,5 mln zł. W celu przeprowadzenia imprezy masowej konieczne było uzyskanie przez jej organizatora pozytywnych opinii właściwych organów Policji i Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej m.st. Warszawy w opinii z 23 stycznia 2012 r. negatywnie ocenił sposób zabezpieczenia przeciwpożarowego planowanej imprezy masowej, a Komendant Rejonowy Policji Warszawa VII w opinii z 27 stycznia 2012 r. wydał negatywną ocenę w zakresie spełniania warunków bezpieczeństwa imprezy masowej$^{12}$. W chwili zawarcia Umowy Spółka nie dysponowała również pozwoleniem na użytkowanie: płyty boiska wraz z instalacją i murawą, wewnętrznej instalacji gazowej, pomieszczeń aresztu oraz części instalacji elektrycznej$^{13}$, jednak nie stanowiło to podstawy odmowy wydania zezwolenia na przeprowadzenie imprezy masowej. Jak z tego wynika, już w momencie zawierania Umowy istniały istotne czynniki ryzyka, które mogły spowodować, że w planowanym terminie mecz się nie odbędzie. Zatem istniało bardzo duże prawdopodobieństwo, że na skutek nieodbycia się meczu Skarb Państwa będzie zobowiązany do zapłaty na rzecz Ekstraklasy SA kary umownej w wysokości 1,5 mln zł. Odrębną kwestią jest, że – jak stwierdziła NIK – kara umowna przewidziana w Umowie była niewspółmierna do świadczenia kontrahenta Spółki, ponieważ jej wysokość ponadczterokrotnie przewyższała wartość umownego czynszu (350 tys. zł). Istniała jednak możliwość, że Umowa nie wejdzie w życie, bowiem została zawarta pod warunkiem zawieszającym, to jest wyrażenia zgody na jej zawarcie przez ministra właściwego ds. Skarbu Państwa. Zatwierdzona 24 października 2011 r. przez dyrektora generalnego MSiT wewnętrzna procedura$^{14}$ przewidywała obowiązek uzgodnienia projektu umowy z właściwymi komórkami organizacyjnymi Ministerstwa$^{15}$. Po uzgodnieniu projektu umowy dyrektor generalny MSiT występował o zgodę na jej zawarcie do Ministra Skarbu Państwa. Procedura zakładała, --- $^{12}$ Pismami z 31.01.2012 r. (l.dz. 1194/11/12 oraz l.dz. 1195/11/12) dyrektor logistyki rozgrywek Ekstraklasy SA przekazał prezesowi Zarządu NCS opinię komendanta rejonowego Policji Warszawa VII z 27.01.2012 r. oraz opinię komendanta miejskiego Państwowej Straży Pożarnej m.st. Warszawy z 23.01.2012 r., prosząc jednocześnie o przekazanie wyjaśnień oraz informacji dotyczących kwestii, o których mowa w uzasadnieniu ww. opinii. $^{13}$ Stosownie do decyzji nr IVOT/387/U/2011 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 15.12.2011 r., decyzja udzielająca pozwolenia w zakresie drogi pożarowej i płyty boiska została wydana przez PINB 9.02.2012 r. $^{14}$ Procedura obiegu dokumentów związanych z umowami najmu, dzierżawy i użyczenia zawieranymi przez NCS sp. z o.o. działającą w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – Ministerstwa Sportu i Turystyki (dalej: „procedura”). $^{15}$ Biurem ds. Euro, Departamentem Prawnym oraz Departamentem Ekonomiczno-Finansowym. że po uzyskaniu zgody Ministra Skarbu Państwa wymagana była również zgoda dyrektora generalnego Ministerstwa. Pismem z 1 lutego 2012 r. dyrektor ds. sprzedaży i marketingu NCS zwrócił się do dyrektora Biura Administracyjnego MSiT o akceptację już podpisanej umowy z Ekstraklasą SA, bez jej wcześniejszego uzgodnienia z właściwymi komórkami organizacyjnymi Ministerstwa. Osoba zastępująca dyrektora generalnego MSiT, w pismie z 2 lutego 2012 r., zwróciła się do Ministra Skarbu Państwa o wyrażenie zgody na zawarcie umowy z Ekstraklasą SA$^{16}$. W uzasadnieniu pisma podano, że zawarcie umowy z Ekstraklasą SA wiąże się z realizacją wymagań określonych w umowie pomiędzy Polskim Związkiem Piłki Nożnej a Ministerstwem Sportu i Turystyki z 12 stycznia 2007 r. (tzw. umowy stadionowej)$^{17}$. Prezydent m.st. Warszawy odmówił 3 lutego 2012 r. wydania zezwolenia na przeprowadzenie 11 lutego 2012 r. na Stadionie Narodowym imprezy masowej – meczu o Superpuchar Polski 2011, uzasadniając to negatywnymi opiniami Policji i Państwowej Straży Pożarnej. Minister Skarbu Państwa 7 lutego 2012 r. wyraził zgodę na oddanie w najem Ekstraklasie SA powierzchni Stadionu Narodowego$^{18}$, a w pismie z 8 lutego 2012 r. skierowanym do wiceprezesa Zarządu NCS sp. z o.o. osoba zastępująca dyrektora generalnego MSiT również taką zgodę wyraziła. Należy wskazać, że zarówno brak uzgodnienia Umowy z właściwymi komórkami organizacyjnymi MSiT, jak i zgodą osoby zastępującej dyrektora generalnego MSiT nie miały decydującego znaczenia dla powstania skutków prawnych Umowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie 9 lutego 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 3 lutego 2012 r. w sprawie odmowy zezwolenia na przeprowadzenie 11 lutego 2012 r. na Stadionie Narodowym imprezy masowej. Tego samego dnia, w pismie skierowanym do Zarządu NCS, Ekstraklasa SA złożyła oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy w trybie natychmiastowym z powodu niemożności odbycia się meczu o Superpuchar z przyczyn leżących po stronie wynajmującego. Pomimo że w Radzie Nadzorczej NCS zasiadała osoba zgłoszona przez ministra właściwego do spraw kultury fizycznej oraz po jednej osobie zgłoszonej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego oraz ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa$^{19}$, formalna informacja o rozwiązaniu umowy przez Ekstraklasę SA została przekazana --- $^{16}$ Stosownie do § 5 ust. 3 umowy użyczenia, zgody użyczającego wymagała czynność prawna, której przedmiotem było oddanie Stadionu Narodowego lub jego części w najem, dzierżawę lub użyczenie, jeżeli wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza równowartość w złotych kwoty 50 tys. euro , obliczonej na podstawie średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski według stanu z dnia wystąpienia o zgodę. $^{17}$ Z umowy wynikał m.in. obowiązek rozegrania co najmniej dwóch meczów piłki nożnej przed pierwszym oficjalnym meczem Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. $^{18}$ Decyzja nr 07/Z/12. $^{19}$ Stosownie do art. 9 ust. 2 i 3 ustawy o EURO 2012. do Ministerstwa dopiero 22 października 2012 r. przez samą Ekstraklasę. Dodać należy, że w lutym 2012 r. ze stanowiska prezesa Zarządu NCS zrezygnował Rafał Kapler, który następnie wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa z powództwem o zapłatę wynagrodzenia określonego w zawartym pomiędzy nim a Ministrem Sportu i Turystyki kontrakte menedżerskim (571 187,50 zł)$^{20}$. Po bezskutecznym wezwaniu do zapłaty kary umownej oraz bezskutecznych próbach ugodowych Ekstraklasa SA wystąpiła przeciwko NCS z pozwem o zażądzenie kwoty 1,5 mln zł w postępowaniu upominającym. Sąd Okręgowy w Warszawie 11 kwietnia 2013 r. wydał nakaz zapłaty, w którym nakazał NCS, aby zaspokoilo roszczenie w całości wraz z kosztami. Od powyższego nakazu zapłaty Spółka wniosła sprzeciw, podnosząc w nim brak legitymacji procesowej biernej. Postanowieniem z 6 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwaneego Skarb Państwa – Ministra Sportu i Turystyki, który powinien być stroną w postępowaniu sądowym. Na dzień zakończenia czynności kontrolnych (23 grudnia 2013 r.) postępowanie sądowe o zapłatę kwoty 1,5 mln zł z powództwa Ekstraklasy SA, toczące się już z udziałem Prokuraturii Generalnej Skarbu Państwa, nie zostało prawomocnie zakończone. Należy mieć nadzieję, że ostateczny wynik tej sprawy nie będzie tak bardzo niekorzystny dla Skarbu Państwa$^{21}$. Umowy z PZPN Jeszcze przed zawarciem umowy z Ekstraklasą SA, 24 stycznia 2012 r. została zawarta umowa z PZPN na organizację meczu pomiędzy Polską i Portugalią 29 lutego 2012 r. Także i ta umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym, to jest uzyskania zgody Ministra Skarbu Państwa. Również w przypadku tej umowy nie była przestrzegana procedura, zakładająca uzgodnienie projektu umowy z właściwymi komórkami organizacyjnymi Ministerstwa. O akceptację już zawartej umowy z PZPN Spółka wystąpiła do Ministerstwa 31 stycznia 2012 r. Umowa ta, wraz z opisaną wyżej umową z Ekstraklasą SA, objęte były wnioskiem do Ministra Skarbu Państwa z 2 lutego 2012 r. o wyrażenie zgody na ich zawarcie, a decyzja Ministra Skarbu Państwa nr 07/Z/12 z 7 lutego 2012 r. zawierała również zgodę na oddanie PZPN w najem powierzchni Stadionu Narodowego w celu organizacji meczu 29 lutego 2012 r. W przypadku powyższej umowy NIK także stwierdziła niewspółmierność kary --- $^{20}$ Z informacji ogólnie dostępnych wynika, że w sąd pierwszej instancji uwzględnił w całości roszczenie powoła, a rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone. Zob. <http://sport.interia.pl/pilka-nozna/news-niedziele-apelacji-rafal-kapler-dostanie-ponad-pol-miliona-,nld,1036443>. $^{21}$ Zgodnie z art. 484 § 2 ustawy z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121), jeżeli kara umowna jest rażąco wygórowana, dłużnik może żądać jej zmniejszenia. W wyroku z 19.04.2009 r., V CSK 34/06, Sąd Najwyższy sformułował tezę, że ocena, czy kara jest w konkretnych okolicznościach rażąco wygórowana, może uwzględniać szereg okoliczności, w tym także relację między wysokością kary umownej i wartością robót ustaloną w umowie, w której kara umowna została zastrzeżona. umownej, przewidzianej w sytuacji gdyby Stadion Narodowy nie był gotowy do organizacji meczu Polska – Portugalia 29 lutego 2012 r., do świadczenia kontrahenta Spółki$^{22}$. Pomimo że omawiana umowa także została zawarta przy braku pozytywnych opinii właściwych organów Policji i Państwowej Straży Pożarnej, dłuższy czas na przygotowanie imprezy masowej umożliwił ostatecznie uzyskanie wszystkich wymaganych pozytywnych opinii oraz zezwolenia Prezydenta m.st. Warszawy i 29 lutego 2012 r. został rozegrany na Stadionie Narodowym inauguracyjny mecz pomiędzy reprezentacją Polski i Portugalii. NCS zawarło z PZPN także umowę dotyczącą organizacji meczu pomiędzy reprezentacją Polski i Anglii w ramach eliminacji piłkarskich mistrzostw świata, który miał się odbyć 16 października 2012 r. Zgodnie z procedurą, 24 września 2012 r. projekt umowy został przez Spółkę przekazany do Ministerstwa wraz z wnioskiem o wyrażenie zgody na jej zawarcie. W dniu 11 października 2012 r. osoba zastępująca dyrektora generalnego MSiT zwróciła się do Ministra Sportu i Turystyki$^{23}$ z wnioskiem o zgodę na zawarcie umowy najmu pomieszczeń i powierzchni Stadionu Narodowego. Przedmiotową zgodę uzyskano 11 października 2012 r. i była ona podstawą wyrażenia, w tym samym dniu, zgody przez dyrektora generalnego na oddanie w najem Stadionu Narodowego, zgodnie z § 5 ust. 3 umowy użyczenia. NCS 12 października 2012 r. zawarło z PZPN umowę najmu pomieszczeń i powierzchni Stadionu Narodowego na czas od 15 października 2012 r. od godz. 11.00 do 17 października 2012 r. do godz. 12.00, jednak mecz nie odbył się w zaplanowanym terminie. Stadion Narodowy jest wyposażony w składany dach, który nie został zamknięty, co w konsekwencji obfitych opadów deszczu spowodowało, że mecz nie mógł się odbyć$^{24}$. Z punktu widzenia NIK bez znaczenia były okoliczności, w jakich doszło do niezamknięcia dachu Stadionu Narodowego. Istotne natomiast było to, że mecz rozegrany 17 października o godzinie 17.00 odbył się po terminie obowiązywania umowy. Zgodnie z § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 1 umowy z 12 października 2012 r., mecz pomiędzy Polską i Anglią miał rozpocząć się 16 października 2012 r. o godz. 21.00, natomiast Stadion Narodowy został oddany PZPN w okresie od 15 października 2012 r. od godz. 11.00 do 17 października 2012 r. do godz. 12.00. Trzeba zaznaczyć, --- $^{22}$ Kara umowna wynosiła 1,5 mln zł, podczas gdy umowny czynsz wynosił 585 tys. zł. $^{23}$ W wyniku stanowiska Ministerstwa Skarbu Państwa (wyrażonego w piśmie z 9.03.2012 r., znak MSP/DMSP-ZG-1179/12), z którego wynikało, że występowanie każdorazowo do ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa nie jest konieczne, nie występowano już o zgodę do Ministra Skarbu Państwa. W ww. piśmie powołując się na art. 8 ust. 1 ustawy o EURO 2012 wskazano, że rozpatrywanie wniosków Dyrektora Generalnego MSiT o zgodę na oddanie części nieruchomości w najem o charakterze okazjonalnym należy do Ministra Sportu i Turystyki. $^{24}$ Odwołanie meczu było szeroko komentowane w Internecie oraz było przedmiotem licznych artykułów prasowych, funkcjonowało pojęcie „Basen Narodowy”. Zob. np.: <http://www.sport.pl/pilka/1,65037,12683704,Basen_Narodowy_czyli_odwołany_mecz_Polska–Anglia.htm>. że stosownie do § 15 ust. 1 wymienionej umowy, wszelkie jej zmiany wymagały formy pisemnej pod rygorem nie ważności$^{25}$. Kontrola wykazała, że NCS przygotowało i przedłożyło PZPN stosowny aneks do umowy, jednak nie został on podpisany przez PZPN. W przypadku umowy z 12 października 2012 r. można mówić o dobrym zakończeniu, bowiem nie doszło do sytuacji, w której Skarb Państwa stał się stroną postępowania sądowego. W 2011 r. Spółka uzgodniła z właściwymi komórkami organizacyjnymi Ministerstwa wzór umowy najmu pomieszczeń i powierzchni Stadionu Narodowego w Warszawie$^{26}$, której treść miała gwarantować zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa oraz należyte wykorzystanie nieruchomości. Jako zapisy zabezpieczające interes Skarbu Państwa (nienaruszalne i niepodlegające jakimkolwiek zmianom) wskazano cztery punkty, to jest §§ 2, 19, 20 oraz 21, dotyczące odpowiednio oświadczeń stron umowy, informacji poufnych, własności intelektualnej i postanowień dodatkowych. Pozostałe postanowienia były zapisami do negocjacji i uzgodnienia z najemcami$^{27}$. Zarówno umowa z 24 stycznia 2012 r., jak i z 1 października 2012 r. nie zawierały wszystkich zapisów dotyczących zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa wskazanych we wzorze umowy najmu$^{28}$. Umowy te zawierały tylko jeden zapis uzgodnionego wzoru, a jeden zapis – dotyczący poufności umowy, został zmodyfikowany. Brakowało zapisu dotyczącego własności intelektualnej (§ 20 wzoru) oraz postanowień dodatkowych, obejmujących możliwość wypowiedzenia umowy przez trwałego zarządcę nieruchomości (§ 21 wzoru). Podsumowanie Jak wynika z badań kontrolnych NIK, w okresie od 18 marca 2011 r. do 24 kwietnia 2012 r. Minister Sportu i Turystyki nie zapewnił funkcjonowania adekwatnej i efektywnej kontroli zarządczej. Pomimo wprowadzenia 18 marca 2011 r. „Polityki zarządzania ryzykiem i systemu samooceny kontroli zarządczej w Ministerstwie Sportu i Turystyki”, nie zostało określone ryzyko w zakresie sprawowania nadzoru nad spółkami celowymi, między innymi nad NCS, w tym możliwość wystąpienia ryzyka związanego z nienależytym zabezpieczeniem interesu Skarbu Państwa w umowach --- $^{25}$ Minister Joanna Mucha wyjaśniła, że Stadion Narodowy został udostępniony PZPN 17.12.2012 r. na podstawie umowy zawartej ustnie. $^{26}$ Obowiązek uzgodnienia wynikał z § 6 ust. 1 umowy użyczenia nr 1/DP/2011 z 21.03.2011 r., zawartej pomiędzy Skarbem Państwa – Ministerstwem Sportu i Turystyki a NCS. $^{27}$ NIK oceniała, że ustalone we wzorze umowy zapisy nie zabezpieczyły tego interesu w sposób wystarczający. Zdaniem NIK, oprócz wskazanych wyżej zapisów, celowe było zamieszczenie we wzorze umowy najmu dodatkowych klauzul, służących zminimalizowaniu ryzyka narażenia interesu Skarbu Państwa, w szczególności regulujących maksymalną wysokość kary umownej w powiązaniu z wysokością czynszu, do której zapłacenia mógł być zobowiązany Skarb Państwa, oraz precyzyjnie określających sposób polubownego załatwienia ewentualnych sporów, w tym np. w trybie postępowania medacyjnego. $^{28}$ Wszystkich zapisów zawartych w uzgodnionym wzorze umowy nie zawierała również umowa z Ekstraklasą SA z 29.01.2012 r. zawieranych przez Spółkę w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Umowa z Ekstraklasą SA z 29 stycznia 2012 r. została zawarta w sytuacji istnienia realnego ryzyka nieodbycia się meczu 11 lutego 2012 r. z powodu negatywnych opinii Państwowej Straży Pożarnej (z 23 stycznia 2012 r.) i Policji (z 27 stycznia 2012 r.). W takich okolicznościach zawarcie Umowy przez NCS w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, przewidującej w przypadku nieodbycia się meczu z winy wynajmującego – obowiązek zapłaty na rzecz Ekstraklasy SA kary umownej w wysokości 1,5 mln zł, w ogóle nie powinno mieć miejsca. Można założyć, że zlekceważenie tak istotnego ryzyka przez Zarząd NCS było możliwe dla tego, że Spółka zawierała umowy w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a ewentualne ryzyko finansowe nieprawidłowych działań obciążało Skarb Państwa. Należy zaznaczyć, że z tytułu niedotrzymania zobowiązania wynikającego z umowy stadionowej, nie istniało realne zagrożenie interesu Skarbu Państwa z powodu niezorganizowania na Stadionie Narodowym dwóch meczów nie później niż rok przed pierwszym meczem w ramach EURO 2012. Zatem gdyby mecz inauguracyjny zaplanowano nie na 11 lutego 2012 r., lecz kilkanaście dni później, z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa nie miało by to większego znaczenia. Jeżeli jednak doszło do podpisania Umowy, to nie powinna ona wejść w życie. Kluczowym momentem był etap po jej podpisaniu, przed wystąpieniem do Ministra Skarbu Państwa (MSP) o zgodę na jej zawarcie, kiedy powinien zadziałać nadzór właściwicielski. Podkreślić należy, że decydujące znacznie miało samo wystąpienie do MSP, ponieważ Umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym, to jest wyrażenia zgody na jej zawarcie przez Ministra Skarbu Państwa. Gdyby zatem nie wystąpiono do MSP z wnioskiem o zgodę na zawarcie umowy z Ekstraklasą SA, Umowa nie weszłaby w życie i nie istniałoby realne niebezpieczeństwo powstania szkody w postaci obowiązku zapłaty przez Skarb Państwa na rzecz Ekstraklasy SA kary umownej w wysokości 1,5 mln zł. Wystąpienie do MSP powinna poprzedzać dogłębia analiza wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa, w szczególności ryzyka nieodbycia się meczu. W celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości, w wystąpieniu kontrolnym z 28 lutego 2014 r., skierowanym do Ministra Sportu i Turystyki, Najwyższa Izba Kontroli wniosła o: - zapewnienie funkcjonowania skutecznego systemu nadzoru właściwicelskiego nad spółkami celowymi, w stosunku do których uprawnienia ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa wykonuje Minister Sportu i Turystyki; - podjęcie działań mających na celu zapewnienie przestrzegania wewnętrznych procedur dotyczących zawierania przez spółkę celową umów w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, których przedmiotem jest oddanie do korzystania Stadionu Narodowego oraz zamieszczanie w tych umowach klauzul zapewniających należyte zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa; • rozważenie opracowania wewnętrznej procedury, która zapewni otrzymywanie przez ministra od spółki celowej działającej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa pełnych informacji o wszystkich okolicznościach istotnych z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa. Wyniki kontroli mogą skłaniać do refleksji nad funkcjonowaniem nadzoru właścicielskiego nad spółkami Skarbu Państwa oraz czy rozwiązanie polegające na tym, że spółka celowa Skarbu Państwa zawiera umowy w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa – na którym ciąży całe ryzyko finansowe określonego przedsięwzięcia, jest optymalne z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa$^{29}$. ŁUKASZ RÓG Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego NIK --- $^{29}$ Obecnie operatorem Stadionu Narodowego jest spółka celowa PL.2012+ Sp. z o.o. w Warszawie, powstała w wyniku zmiany firmy PL.2012 Sp. z o.o. w Warszawie. W grudniu 2012 r. Minister Sportu i Turystyki, działając jako Walne Zgromadzenie Wspólników NCS, zmieniła także akt założycielski NCS, m.in. zmieniając jego firmę na Narodowe Centrum Sportu – Rozliczenia sp. z o.o. w Warszawie (NCS Rozliczenia). Przedmiotem działalności NCS Rozliczenia jest obecnie m.in. rozliczenie inwestycji budowy Stadionu Narodowego oraz „zarządzanie relacjami z generalnym wykonawcą i kwestiami prowadzonym przez Prokuraturę Generalną”. Finansowanie przedszkoli Oceniono finansowanie przez gminy działalności przedszkoli publicznych i niepublicznych, sprawdzono również, czy fundusze z budżetu państwa są efektywnie wykorzystywane. W urzędach gminy zbadano, jak przyznawane, przekazywana i rozliczane są środki budżetowe dla przedszkoli oraz jak działa system kontroli zarządczej w powyższych obszarach. Z kolei w placówkach przedszkolnych inspektorzy ocenili wykorzystanie otrzymywanych funduszy, ich rozliczanie, a także wykonywanie niektórych zadań dotyczących kształcenia, wyowania i opieki. Kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2011 r. do 14 lutego 2014 r. Centralny Ośrodek Sportu Izba sprawdziła realizację zadań przez Centralny Ośrodek Sportu i Ośrodki Przygotowań Olimpijskich oraz te działania Ministra Sportu i Turystyki, które dotyczyły nadzoru nad COS i Ośrodkami. Ocena dotyczyła: tworzenia przez COS warunków do szkolenia sportowego; przygotowania Ośrodków do świadczenia usług szkolenia sportowego; sprawowania przez Ministra nadzoru nad działalnością COS i Ośrodków oraz dofinansowania realizowanych przez COS zadań publicznych z zakresu kultury fizycznej. Badaniami objęto Ministerstwo Sportu i Turystyki oraz Centralny Ośrodek Sportu wraz z sześcioma Ośrodkami Przygotowań Olimpijskich. Kontrola dotyczyła lat 2011–2013 (I półrocze). Likwidacja szkół NIK oceniła wpływ likwidacji szkół na warunki kształcenia uczniów i realizację zadań oświatowych gminy. Kontrole przeprowadzono w 39 gminach z województw: lubelskiego, lubuskiego, małopolskiego, mazowieckiego, opolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Badaniem objęto lata szkolne od 2010/2011 do 2013/2014. Administracja morska Przedmiotem badania były działania administracji morskiej związane z wykorzystaniem środków publicznych na inwestycje w zakresie budowy, utrzymania i ochrony umocnień brzegowych, budowy i utrzymania dróg morskich oraz obiektów zapewniających dostęp do portów i przystani morskich. Zakres podmiotowy kontroli obejmował Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz urzędy morskie w Gdyni, Słupsku i Szczecinie. Czynności kontrolne dotyczyły lat 2012–2013 (3 kwartały). Dozór elektroniczny Sprawdzono jak wygląda wdrażanie i eksploatacja Systemu Dozoru Elektronicznego oraz nadzorowanie przez sądowych kuratorów osób odbywających karę w tym systemie. Kontrolą objęto: Ministerstwo Sprawiedliwości, Centralny Zarząd Służby Więziennej oraz 15 sądów rejonowych. Badanie dotyczyło okresu od 2010 r. do dnia zakończenia czynności kontrolnych. Zwalczanie chorób nowotworowych NIK oceniła realizację Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych (NPZChN) w latach 2009–2013. Skontrolowano m.in. działania dotyczące wykonania wybranych zadań NPZChN, a w szczególności ustalania celów, wyboru realizatorów oraz systemu monitorowania osiąganych rezultatów w zakresie profilaktyki raka szyjki macicy i raka piersi, radioterapii, budowy sieci ośrodków tomografii pozytonowej. Oceniono także zakupy aparatury medycznej do radioterapii i jej wykorzystania, a także działania na rzecz zapewnienia prawidłowego systemu zbierania i rejestrowania danych o nowotworach prowadzonych przez Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN) oraz wojewódzkie biura rejestracji nowotworów. Badaniem objęto 26 jednostek: Ministerstwo Zdrowia, siedem oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia oraz 18 podmiotów leczniczych. Hałas w dużych miastach Kontrola podjęta z inicjatywy NIK. Jej zamiarem była ocena wykonania zadań wynikających dyrektywy 2002/49/WE, odnoszącej się do zarządzania poziomem hałasu w dużych miastach. W urzędach miast inspektorzy sprawdzili terminowość i prawidłowość sporządzania map akustycznych i programu ochrony środowiska przed hałasem oraz ich realizacji, zaś w Ministerstwie Środowiska (MŚ) i Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska (GIOŚ) oceniono terminowość i prawidłowość implementacji dyrektywy 2002/49/WE do przepisów krajowych. Kontrołą objęto lata: 2005–2013 (w MŚ i GIOŚ); 2007–2013 (w aglomeracjach powyżej 250 tys. mieszkańców); 2012–2013 (w miastach od 100 do 250 tys. mieszkańców). Tereny chronione Ocenie poddano działania organów administracji rządowej i samorządowej z województwa podlaskiego w zakresie lokalizacji inwestycji na obszarach objętych ochroną przyrody oraz reagowania na przypadki samowoli budowlanej. Sprawdzono także funkcjonowanie kontroli zarządczej w tych jednostkach. Kontrolę przeprowadzono w 10 urzędach gmin (miast), pięciu starostwach powiatowych i pięciu powiatowych inspektoratach nadzoru budowlanego. Dotyczyła ona okresu od 2010 do 2013 roku. Badaniami objęto również działania i zdarzenia zaistniałe przed 1 stycznia 2010 r., w przypadku gdy miały one bezpośredni wpływ na zjawiska będące przedmiotem kontroli. PIT za sprzedaż nieruchomości Przeanalizowano działania wybranych urzędów skarbowych województwa kujawsko-pomorskiego, podejmowane dla zapewnienia zgodnego z przepisami opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodów i dochodów z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych związanych z nieruchomościami. Kontrola, którą przeprowadzono w 7 z 22 urzędów skarbowych zajmujących się obsługą osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, obejmowała okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2013 r. Nieruchomości pod drogi Badanie służyło sprawdzeniu, czy wojewodowie oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad przestrzegali, przy wykonywaniu zadań związanych z pozyskaniem nieruchomości na potrzeby budowy odcinków objętych Programem budowy dróg krajowych, praw obywateli związanych z przejęciem ich własności na cele publiczne. Kontrole przeprowadzono w pięciu urzędach wojewódzkich. (lubelskim, podkarpackim, świętokrzyskim, wielkopolskim i mazowieckim), Centrali DDKiA w Warszawie oraz w jej pięciu oddziałach terenowych. Czynności kontrolne objęły lata 2008–2013. Gospodarowanie stadninami Oceniono realizację zadań dotyczących hodowli koni, w tym: warunki trzymania i sprzedaży zwierząt; gospodarowanie zasobem nieruchomości stadnin; działalność gospodarczą tych placówek; sprawowanie nadzoru nad stadninami. Badanie objęło lata 2011–2013 (I półrocze). Przeprowadzono je m.in. w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie i w 9 stadninach koni. Polityka strukturalna Izba sprawdziła działania dotyczące opracowania systemu wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, podejmowane przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz zarządy województw. Badaniami kontrolnymi objęto okres od 2011 r. do 30 kwietnia 2014 r. Działania promocyjne miast Podstawowym celem badania była ocena prawidłowości wykorzystania środków publicznych na działalność promocyjną miast na prawach powiatu. Kontrola została przeprowadzona w 14 urzędach. Jej zakres przedmiotowy obejmował: przygotowanie organizacyjne i dokumentacyjno-planistyczne do prowadzenia marketingu terytorialnego, stopień osiągania zakładanych celów i uzyskiwanych efektów działań promocyjnych oraz przestrzeganie w działalności promocyjnej przepisów prawa, przyjętych procedur i dokumentów wyznaczających strategię marketingową. Badaniem objęto okres od 1 stycznia 2011 r. do dnia zakończenia czynności kontrolnych. Wyprawka szkolna Oceniono przygotowanie i realizację rządowego programu „Wyprawka szkolna” przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, gminy oraz szkoły województwa świętokrzyskiego w latach 2012–2013. Kontrola została przeprowadzona w I i II kwartale 2014 r. w ośmiu jednostkach: MEN, trzech urzędach gmin oraz działających na terenie tych gmin czterech zespołach szkół i placówek, prowadzonych przez JST. Do kontroli wytypowano trzy gminy o najwyższym poziomie bezrobocia w województwie świętokrzyskim i najniższych dochodach budżetów gmin w przeliczeniu na jednego mieszkańca; dwa zespoły szkół, w skład których wchodziły szkoły podstawowe i gimnazjum; jeden zespół placówek opiekuńczo-wychowawczych i jeden zespół szkół ponadgimnazjalnych. Ściąganie należności przez ZUS NIK sprawdziła, jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych i urzędy skarbowe radzą sobie z egzekucją należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych i ubezpieczenie zdrowotne). Oceniono działania ZUS dotyczące umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności. Kontrolę przeprowadzono w Centrali i 16 oddziałach ZUS oraz w 16 urzędach skarbowych. (red.) Przestępstwo nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego Przestępstwo nadużycia władzy istnieje w polskim prawie karnym od początku obowiązywania Kodeksu karnego z 1932 r. Wykładnia przepisów statujących ten typ czynu zabronionego w kolejnych kodeksach karnych zawsze jednak rodziła wątpliwości interpretacyjne, które wpływały na praktykę stosowania prawa. Jednym z najbardziej spornych problemów związanych z wykładnią art. 231 § 1 k.k. (obowiązującego) jest określenie charakteru tego typu czynu zabronionego jako formalnego (bezskutkowego) albo materialnego (skutkowego). Wiąże się to z użyciem przez ustawodawcę w zespole znamion przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego zwrotu „działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego”, który rodzi wątpliwości interpretacyjne i powoduje rozbieżność poglądów doktryny i orzecznictwa. AGNIESZKA LISZEWSKA Według stanowiska prezentowanego przez część doktryny i judykatury, znamię „działa na szkodę” charakteryzuje jedynie zachowanie sprawcy, a nie skutek tego zachowania, co pozwala zaliczyć przestępstwo z art. 231 § 1 obowiązującego Kodeksu karnego$^1$ do przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo$^2$. Według stanowiska przeciwnego, umieszczenie w zespole znamiion – obok charakterystyki czynności wykonawczej polegającej na przekroczeniu uprawnień albo niedopełnieniu obowiązków – zwrotu „działa na szkodę” oznacza konieczność udowodnienia, że zachowanie funkcjonariusza publicznego stworzyło bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia określonej (skonkretyzowanej) szkody w interesie publicznym lub prywatnym$^3$. Uchwała Sądu Najwyższego W ostatnim czasie dyskusja na temat charakteru przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza stała się wyjątkowo ożywiona w związku z podjęciem przez Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów następującej uchwały: „Występek określony w art. 231 § 1 k.k. należy do kategorii przestępstw z konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo, a więc materialnych, zniemiennych skutkiem, którym jest wystąpienie niebezpieczeństwa powstania szkody w interesie publicznym lub prywatnym$^4$. Rozstrzygnięcie dotyczące skutkowego charakteru przestępstwa nadużycia władzy zapadło na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, który wskazał na rozbieżności w wykładni prawa występujące w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, dotyczące skutkowego albo bezskutkowego charakteru przestępstwa stypizowanego w art. 231 § 1 k.k. Ustosunkowując się do tych rozbieżności, Rzecznik Praw Obywatelskich wyraził pogląd, że wykładnia językowa znamienia czasownikowego „działa na szkodę” jest jednoznaczna i przemawia za uznaniem przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego za typ skutkowy. Rzecznik podkreślił także, że nie ma argumentów przemawiających na rzecz odstąpienia od wykładni językowej, zwłaszcza wobec potrzeby rozgraniczenia odpowiedzialności karnej od odpowiedzialności dyscyplinarnej czy służbowej funkcjonariusza publicznego, której przesłanką nie jest spowodowanie konkretnego zagrożenia dla dobra prawnego. Rzecznik ponadto --- $^1$ Ustawa z 6.06.1997 r. – Kodeks karny (DzU.1997.88.553 ze zm.). $^2$ Por. m.in. A. Zoll [w:] G. Bogdan, K. Buchala, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczegółowa. Komentarz, t. 2, Kraków 1999, s. 779-780; M. Kulik [w:] M. Budyń-Kulik, P. Kołowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa (red.) Kodeks karny. Praktyczny komentarz, Kraków 2006, s. 452; J. Skorupka: Typy przestępstw nadużycia zaufania, „Prokuratura i Prawo” nr 2/1998, s. 23; wyrok SN z 8.05. 2007 r., IV/KK93/07, LEX nr 265807; wyrok SN z 19.11.2004 r., III/KK81/04, LEX nr 141384; wyrok SN z 2.12.2002 r., V KKN 273/01, LEX 74484; postanowienie SN z 25.02.2003 r., WK 3/03, OSNKW 2003, z. 5-6, poz. 53. $^3$ Por. m.in. A. Spotowski: Przestępstwa służbowe. Nadużycie służbowe i łapownictwo w nowym kodeksie karnym, Warszawa 1972, s. 56-61; Z. Kallaus: Przestępne nadużycie władzy, Warszawa 1982, s. 88-93; A. Marek: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010, s. 430; E. Pływaczewski [w:] M. Bojarski, M. Filar (red.), W. Filipkowski, O. Górniok, S. Hoc, P. Hofmański, M. Kalitowski, M. Kulik, L. Paprzycki, E. Pływaczewski, W. Radecki, Z. Sienkiewicz, Z. Siwik, R.A. Stefański, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, L. Wilk: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 935; L. Gardocki: Prawo karne, Warszawa 2013, s. 304; wyrok SN z 3.03.2009 r., WA 5/09, LEX nr 491237; wyrok SN z 28.02.2008 r., WA 35/07, LEX 370341, postanowienie SN z 26.05.2004 r., V KK 4/04, OSNKW 2004, z. 6, poz. 66. $^4$ Uchwała SN z 24.01.2013 r. (I KZP 24/12), OSNKW 2013, nr 2, poz. 12. dodał, że przyjęcie poglądu przeciwnego mogłoby prowadzić do naruszenia zasady nullum crimen sine lege certa. Wspomniana uchwała Sądu Najwyższego, rozstrzygająca wątpliwości co do interpretacji art. 231 § 1 k.k. na rzecz skutkowego charakteru tego typu czynu zabronionego, spotkała się – jak dotąd – wyłącznie z krytyczną oceną przedstawicieli doktryny$^5$. Wydaje się jednak, że pogłębiaona analiza wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia omawianego problemu argumentów podnoszonych w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym pozwoli na zlagodzenie ostrza krytycznych wypowiedzi pod adresem Sądu Najwyższego. Na wstępie wypada jedynie zaznaczyć, że w sporze o charakter art. 231 § 1 k.k. nie chodzi o skutek w postaci wyrządzenia szkody w interesie publicznym lub prywatnym, lecz o skutek rozumiany jako stworzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia takiej szkody$^6$. Tocząca się od lat dyskusja dotyczy zatem uznania przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego za przestępstwo formalne, abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, albo materialne z narażenia konkretnego. Rozstrzygnięcie tego problemu zależy od interpretacji znaczenia „działa na szkodę” w kierunku uznania, że charakteryzuje ono tylko zachowanie sprawcy albo też uznania, że charakteryzuje skutek tego zachowania. Ponieważ zwrot „działa na szkodę” występuje także w innych przepisach karnych, w dalszej części opracowania zostaną uwzględnione wypowiedzi doktryny, które dotyczą wykładni tego znaczenia, chociaż odnoszą się bezpośrednio do innych typów czynów zabronionych$^7$. Jak już wspomniano, interpretacja użytego w art. 231 § 1 k.k. znaczenia „działa na szkodę” ma decydujące znaczenie dla zaliczenia tego typu czynu zabronionego do grupy przestępstw abstrakcyjnego albo konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo. Z punktu widzenia budowy zespołu znamion, przestępstwa abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo to takie, w których opis czynu zabronionego sprowadza się do określenia zachowania typowo, generalnie niebezpiecznego, --- $^5$ Krytyczne głosy do tej uchwały opublikowali: M. Filipczak [w:] „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” nr 1/2013, s. 135-142; A. Zoll [w:] OSP nr 7-8/2013, s. 592-594; D. Tokarczyk [w:] „Palestra” nr 9-10/2013, s. 170-175 oraz M. Malecki: Interpretacja art. 231 § 1 k.k. Rzecz o uzasadnieniu i konsekwencjach uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2013 r. (I KZP 24/12), e-Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych nr 1/2014, <http://www.czpk.pl>. Argumenty powoływane przez autorów komentujących uchwałę oraz jej uzasadnienie zostaną uwzględnione w dalszej części opracowania. $^6$ W uzasadnieniu uchwały z 24.01.2013 r. Sąd Najwyższy podkreślił: „Powstanie szkody ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nigdy nie było postrzegane jako znamię skutku tego przestępstwa, w przeciwieństwie do paragrafu trzeciego tego artykułu, typizującego występek nieumyślny, expressis verbis wymagający skutku w postaci >wyrządzania istotnej szkody<”. Ten fragment uzasadnienia zostanie jednak poddany szerszemu omówieniu w dalszej części opracowania, m.in. w związku z uwagami przedstawionymi przez M. Maleckiego, op. cit., <http://www.czpk.pl>. $^7$ Chodzi tu zwłaszcza o interpretację znaczenia „działa na szkodę” użytego w uchylonym już art. 585 k.s.h., który przewidywał przestępstwo działania na szkodę spółki. bez uwzględnienia w zespole znamion rzeczywistego zagrożenia, jakie musi ono powodować dla dobra prawnego. Podstawą odpowiedzialności karnej jest w tym wypadku niebezpieczeństwo związane z zachowaniem sprawcy, a nie z wywołanym tym zachowaniem skutkiem. Przestępstwa zagrożenia konkretnego charakteryzuje natomiast określenie w zespole znamion niebezpieczeństwa będącego rezultatem nieostrożnego zachowania sprawcy. Niebezpieczeństwo to musi być skonkretyzowane, a jego wystąpienie podlega udowodnieniu$^8$. Dlatego też, mając na uwadze konstrukcję zespołu znamion, typy zagrożenia abstrakcyjnego klasyfikujemy jako formalne (skutek w postaci konkretnego zagrożenia dla dobra nie został ujęty w zespole znamion), zaś typy zagrożenia konkretnego jako materialne (w zespole znamion znajduje się opis skutku w postaci bezpośredniego i realnego zagrożenia dla dobra)$^9$. Typ czynu zabronionego opisany w art. 231 § 1 k.k. charakteryzuje zachowanie funkcjonariusza publicznego jako przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków i działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten ma charakter blankietowy, ponieważ dla przyjęcia odpowiedzialności karnej funkcjonariusza trzeba najpierw ustalić – na podstawie norm pozakodeksowych – zakres jego uprawnień i obowiązków, a następnie wykazać, że zachowanie będące przekroczeniem tych uprawnień albo niedopełnieniem obowiązków „działało” na szkodę jakiegokolwiek dobra publicznego lub prywatnego, przy czym ustawodawca nie daje sądowi żadnych wskazówek co do kryteriów, na podstawie których ustalenie to miałoby być poczynione. Blankietowy charakter typu przestępstwa nadużycia władzy od dawna budził wątpliwości z punktu widzenia realizacji konstytucyjnej zasady nullum crimen sine lege$^{10}$. Rozważania Trybunału Konstytucyjnego Dlatego też przepis art. 231 § 1 k.k. stał się przedmiotem uwagi Trybunału Konstytucyjnego, który po rozpoznaniu skargi zarzucającej sprzeczność tego przepisu z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP orzekł jednak o jego zgodności z Konstytucją$^{11}$. --- $^8$ A. Spotowski: Funkcja niebezpieczeństwa w prawie karnym, Warszawa 1990, s. 139; J. Giezek: Narażenie na niebezpieczeństwo oraz jego znaczenie w konstrukcji czynu zabronionego, Acta Universitatis Wratislaviensis, Przegląd Prawa i Administracji, z. L., Wrocław 2002, s. 118 i n.; E. Hryniewicz: Przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa 2012, s. 6. $^9$ Przedstawiona tu klasyfikacja jest uproszczona, w doktrynie wyróżnia się bowiem szereg dalszych podziałów przestępstw narażenia na niebezpieczeństwo. Por. m.in. wskazaną wcześniej pracę E. Hryniewicza, a także monografię D. Gruszeckiej: Ochrona dobra prawnego na przedpolu jego naruszenia. Analiza karnistywna, Warszawa 2012. $^10$ Por. A. Zoll [w:] Kodeks karny…, op. cit., s. 778. Komentując znamiona strony przedmiotowej przestępstwa z art. 231 k.k., A. Zoll w następujący sposób ocenił stopień ich określoności: „Trudno wskazać w ustawie karnej inny przykład tak bardzo ocennych znamion charakteryzujących czyn zabroniony. Wyступający w omawianym przepisie brak opisu czynu zabronionego graniczny z naruszeniem zasady nullum crimen sine lege”. $^11$ Wyrok TK z 9.06.2010 r., SK 52/08, OTK-A 2010, nr 5, poz. 50; DzU.2010.117.790. Trybunał uznał, że skarżony przepis ma wprawdzie charakter blankietowy, ale jest to jedynie blankietowość częściowa, która nie daje dostatecznych podstaw do uznania niezgodności art. 231 § 1 k.k. z zasadą ustawowej określoności czynu zabronionego jako przestępstwo. Należy zwrócić uwagę, że rozważania Trybunału Konstytucyjnego w niewielkim tylko stopniu dotyczyły określoności znamienia „działa na szkodę”, ponieważ skarżący podnosił blankietowość znamion „przekracza uprawnienia lub niedopełnia obowiązków”. W tym jednak zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny odniósł się w uzasadnieniu wyroku do interesującego nas z punktu widzenia charakteru przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. znaczenia „działa na szkodę”, można mieć poważne wątpliwości co do przyjętego w tej sprawie stanowiska. W punkcie 9.13 uzasadnienia czytamy bowiem, że Trybunał Konstytucyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym „przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. jest przestępstwem formalnym, należącym do przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, zaś działanie na szkodę interesu publicznego nie jest charakterystyką skutku, lecz zachowania się sprawcy. Samo powstanie bezpośredniego niebezpieczeństwa szkody nie jest znaniemieniem tego typu czynu zabronionego”. W punkcie 9.15 Trybunał powołał jednak poglady stojące w opozycji do tego stanowiska i stwierdził, że do naruszenia art. 231 § 1 k.k. „wymagane jest ustalenie istnienia związku przyczynowego między przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków a powstaniem zagrożenia dla chronionego prawem dobra publicznego czy prywatnego. Istnienia takiego związku nie można przy tym domniemywać”. Na zakończenie natomiast, w punkcie 9.16 czytamy, że „użyte w zaskarżonym art. 231 § 1 k.k. znamię ‘działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego’ spełnia wymóg określoności wyrażony w art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Mimo bowiem ocennego charakteru analizowanego pojęcia, jego interpretacja w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego pozwala adresatowi normy wyrażonej w zaskarżonym przepisie na ustalenie, czy jego zachowanie będzie naruszać prawo”. Wydaje się jednak, że adresat normy nie może mieć poczucia pewności prawa, skoro nawet Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku prezentuje dwa sprzeczne, niedające się ze sobą pogodzić stanowiska co do zakresu zastosowania normy sankcjonującej wyrażonej w przepisie art. 231 § 1 k.k. Głos za bezskutkowym charakterem przestępstwa Zwolennicy bezskutkowego charakteru przestępstwa nadużycia władzy podnoszą przed wszystkim, że w zespole znamion tego typu czynu zabronionego nie ma mowy ani o spowodowaniu szkody, ani jej bezpośredniego niebezpieczeństwa. Skoro w dyspozycji przepisu ustawodawca pominął charakterystykę skutku (rozumianego jako odrębna w stosunku do zachowania zmiana w świecie zewnętrznym), od wystąpienia którego zależy wypełnienie znamion, to oznacza, że nie uzależnił odpowiedzialności karnej od wystąpienia takiego skutku$^{12}$. To z kolei implikuje twierdzenie, że znamie „działania na szkodę” charakteryzuje jedynie zachowanie sprawcy, które ma cechować odpowiedni ładunek społecznej szkodliwości związany z jego generalną „niebezpiecznością”. Stąd wniosek, że typ czynu zabronionego określony w art. 231 § 1 k.k. należy do grupy przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Sprawa jednak nie jest aż tak oczywista, o czym świadczą niektóre wypowiedzi autorów zaliczanych do grona zwolenników formalnego charakteru przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza. Pojawia się w nich wskazanie na konieczność ustalenia w postępowaniu karnym potencjalnej możliwości wyrządzenia szkody zachowaniem stanowiącym przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków, czego nie należy mylić ze stworzeniem bezpośredniego i realnego zagrożenia dla dobra. Andrzej Zoll w głosie do uchwały Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2013 r. (I KZP 24/12) podnosi, że przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem formalnym abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, ale należącym do specyficznej grupy. Motywem towarzyszącym ustawodawcy wprowadzającemu do ustawy ten typ czynu zabronionego była możliwość narażenia na niebezpieczeństwo lub zniszczenia dobra. Dlatego też – zdaniem A. Zolla – ze względu na występujące w art. 231 § 1 k.k. znamie „działa na szkodę” ustawodawca dopuścił przeprowadzenie w postępowaniu karnym przeciwdowodu przez wykazanie, że w konkretnym wypadku, pomimo przekroczenia przez funkcjonariusza publicznego jego uprawnień albo niedopełnienia obowiązków, nie wystąpiła możliwość powstania szkody, a zatem zachowanie funkcjonariusza nie wypełniło znamion przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Wskazana różnica w stosunku do innych przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo nie zmienia jednak charakteru przestępstwa nadużycia władzy jako bezskutkowego$^{13}$. Podobnej oceny typów czynów zabronionych, w których występuje znamie „działa na szkodę”, dokonuje Ryszard Dębski. Autor uważa, że tego rodzaju określenie zawiera charakterystykę zachowania sprawcy, a nie skutków tego zachowania. Innymi słowy, w art. 231 § 1 k.k. karalne zachowanie funkcjonariusza publicznego zostało opisane przez wskazanie jego zdolności do wyrządzenia szkody, a nie konieczności spowodowania stanu polegającego na stworzeniu konkretnego zagrożenia dla dobra prawnego$^{14}$. Dlatego też R. Dębski zalicza przestępstwa, w których występuje znamie „działa na szkodę”, do grupy tak zwanych przestępstw z zagrożenia --- $^{12}$ Por. m.in. A. Zoll [w:] Kodeks karny…, op. cit., s. 779; M. Kulik, op. cit., s. 452; J. Skorupka, op. cit., s. 23 oraz powołane orzeczenia Sądu Najwyższego – zob. przyp. 1. $^{13}$ A. Zoll, Glosa…, op. cit., s. 594; Podobne stanowisko zajmuje M. Filipczak, op. cit., s. 142. $^{14}$ R. Dębski: O „działaniu na szkodę”, „dopuszczeniu” do zabronionego skutku i zasadzie ustawowej określeności czynu [w:] Aktualne problemy prawa karnego. Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu 70. urodzin Profesora Andrzeja J. Szwarca, red. Ł. Pohl, Poznań 2009, s. 95. abstrakcyjno-konkretnego albo, inaczej mówiąc, tak zwanych deliktów „zdatnościowych” (die Eigungsdelikte) czy deliktów zagrożenia potencjalnego (die potentiellen Gefährungsdelikte)$^{15}$. Cechą charakteryzującą tego typu czyny zabronione jest brak znamienia skutku w postaci sprowadzenia niebezpieczeństwa dla dobra prawnego, przy jednoczesnym dookreśleniu karnalnego zachowania przez wskazanie jego zdatności (potencjalnej możliwości) sprowadzenia takiego skutku$^{16}$. Jak zauważa Elżbieta Hryniewicz, tego typu czyny zabronione nie przestają być przestępstwami abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, następuje w nich jednak dookreślenie ustawowego zakazu przez wprowadzenie do zespołu znamion zastrzeżenia, że karalne są tylko takie zachowania, które mogą powodować określone zagrożenie$^{17}$. Możliwość ta (zdatność) wymaga ustalenia w procesie przypisywania sprawcy realizacji znamion czynu zabronionego, przy czym ocena zdatności konkretnego zachowania do sprowadzenia niebezpieczeństwa dla dobra prawnego należy do sądu, któremu często będzie potrzebna specjalistyczna wiedza, zbędna przy „klasycznych” przestępstwach abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, w których ustawodawca, tworząc typ czynu zabronionego, przesądził o istnieniu takiego potencjalnego zagrożenia$^{18}$. Jak słusznie podkreśla jednak R. Dębski, ustawodawca przy tego rodzaju przestępstwach (przestępstwach potencjalnego zagrożenia, tzw. zdatnościowych) powinien bliżej wskazywać sądowi elementy, które pozwolą na dokonanie in concreto oceny zdatności do stworzenia niebezpieczeństwa dla dobra i nie powinien stosować metody „czystego blankietu”, polegającej na tym, że cały opis czynu znajduje się poza przepisem określającym sankcję za jego popełnienie$^{19}$. Autor podkreśla, że konstrukcja typu czynu zabronionego, określonego jako działanie na szkodę, wymaga „wskazania w ustawie na czynniki, które wzięte pod uwagę przez sędziego pozwolą na ocenę, czy działanie podjęte w danych okolicznościach zdatne było spowodować szkodliwy skutek”$^{20}$. Tymczasem --- $^{15}$ Autor powołuje się na literaturę niemiecką, w której wypracowano szczegółowe kryteria pozwalające na wyróżnienie tego typu czynów abstrakcyjnego zagrożenia. Por. R. Dębski, op. cit., s. 96, przyp. 63 i 64. $^{16}$ Jako przykład takiego typu czynu zabronionego R. Dębski podaje przestępstwo z art. 182 § 1 k.k., który stanowi: „Kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. $^{17}$ E. Hryniewicz: Przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa 2012, s. 20. $^{18}$ E. Hryniewicz, jw. s. 21; R. Dębski, op. cit., s. 96. Przykładem „klasycznego” przestępstwa abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo jest art. 178a k.k., w którym ustawodawca przesądził, że prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środka odurzającego jest zachowaniem sprowadzającym potencjalne zagrożenie dla dóbr prawnie chronionych. $^{19}$ R. Dębski, op. cit., s. 96; tenże: Pozaustawowe znamiona przestępstwa. O ustawowym charakterze norm prawa karnego i znamionach typu czynu zabronionego nie określonych w ustawie, Łódź 1995, s. 121. $^{20}$ R. Dębski, O „działaniu na szkodę”..., op. cit., s. 96. Czynniki takie wskazane zostały przykładowo w art. 182 i 184 k.k. w art. 231 k.k. brakuje jakiegokolwiek do- określenia szkody, do której ma prowa- dzić działanie (a ściślej działanie lub za- niechanie) sprawcy, co uzasadnia zarzut niedochowania dostatecznej ustawowej określoności czynu (nullum crimen sine lege certa)$^{21}$. Konkluzja ta odpowiada za- rzutowi postawionemu przez Rzecznika Praw Obywatelskich we wniosku skiero- wanym do Sądu Najwyższego. Głos za skutkowym charakterem przestępstwa W opozycji do stanowiska zaliczającego przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. do typów narażenia abstrakcyjnego w piśmiennic- twie i orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, że działanie na szkodę inte- resu publicznego albo prywatnego przez przekroczenie uprawnień albo niedopeł- nienie obowiązków oznacza stworzenie co najmniej bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania konkretnej szkody. W piś- miennictwie powołuje się szereg argu- mentów przemawiających na rzecz takiego stanowiska, przy czym należy uwzględnić także poglądy tych autorów, którzy rozwa- żają znaczenie znamienia czynnościowe- go „działa na szkodę” w kontekście innych typów czynów zabronionych, w których znamię to występuje. Chodzi w szczegól- ności o argumenty powoływane na rzecz skutkowego charakteru przestępstwa dzia- łania na szkodę spółki z art. 585 k.s.h., jeszcze przed uchyleniem tego przepisu ustawą z 9 czerwca 2011 r. o zmianie usta- wy – Kodeks karny oraz niektórych in- nych ustaw$^{22}$. Autorzy opowiadający się za skutkowym charakterem przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. uznają, że znamię „działa na szkodę” zawiera charakterystykę skutku zachowa- nia funkcjonariusza publicznego, polega- jącego na przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków służbowych. Skutkiem tym w art. 231 § 1 k.k. nie jest wprawdzie – tak jak w art. 231 § 3 k.k. – wyrządzenie szkody, ale jest nim stwo- rzenie realnego zagrożenia dla jakiegokol- wiek dobra publicznego lub prywatnego, wyrażającego się wysokim prawdopodo- bienstwem powstania szkody w interesie publicznym lub prywatnym. Przykładowo Andrzej Marek, powołując się na Romana Górala$^{23}$, stwierdza: „Przyjmuje się, że dla dokonania tego przestępstwa niezbędne jest stwierdzenie, że zachowanie (działanie lub zaniechanie) funkcjonariusza stworzyło realne niebezpieczeństwo powstania szko- dy, a nie tylko zagrożenie potencjalne lub --- $^{21}$ Tamże, s. 97. R. Dębski nie przychyla się jednak w związku z tym do stanowiska tej części doktryny i ju- dykatury, która opowiada się za skutkowym charakterem art. 231 k.k., lecz stwierdza, że „ze względu na potrzebę poszanowania wymogów gwarancyjnych stawianych przepisom prawa karnego bardziej pożą- dane jest formułowanie postulatów zmiany niedookreślonych przepisów karnych, niż „ratowanie” ich przy pomocy interpretacji dystansującej się od dosłownego brzmienia dyspozycji”. $^{22}$ DzU.2011.133.767. Co ciekawe, zachowania kryminalizowane wcześniej jako działanie na szkodę spółki są obecnie, po uchyleniu art. 585 k.s.h., kryminalizowane w ramach przestępstwa z art. 296 § 1a k.k., który przewiduje odpowiedzialność za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej przez nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie obowiązków. Nie ma zatem wątpliwości, że jest to obecnie przestępstwo skutkowe (konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo). $^{23}$ R. Góral: Kodeks karny. Praktyczny komentarz, Warszawa 2007, s. 390. ogólne”\textsuperscript{24}. Podobnie na temat materialnego charakteru przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. wypowiadają się Emil Pływaczewski\textsuperscript{25}, Oktawia Górniok\textsuperscript{26} czy Lech Gardocki\textsuperscript{27}. W literaturze można spotkać także wypowiedzi, w których znajdujemy pogłębioną analizę dogmatyczną znamienia „działa na szkodę”, prowadzącą do wniosku, że działanie takie „powoduje realne niebezpieczeństwo zaistnienia szkody dla interesu prywatnego lub publicznego”\textsuperscript{28}. Wychodząc z wykładni językowej, niektórzy autorzy uważają, że znamię „działa” zawiera składnik znaczeniowy „powoduje” i wyraża w związku z tym związek kauzalny (przyczynowy) pomiędzy zachowaniem a jego skutkiem\textsuperscript{29}. Piotr Kardas stwierdza, że o negatywnym zabarwieniu znamienia czasownikowego „działa”, które samo w sobie jest aksjologicznie indyferentne, decyduje dopełnienie bliższe wyrażone zwrotem „na szkodę”\textsuperscript{30}. Twierdzenie to nie wyjaśnia jeszcze, czy zwrot ten charakteryzuje zachowanie, czy też jego skutek. Dlatego też, powołując się na pracę Ryszarda Sarkowicza o sposobach wyrażenia przyczynowości w tekście prawnym oraz stosując zaproponowany przez tego autora model analizy, P. Kardas następnie wywodzi, że znamię „działa na szkodę” jest bliskoznaczne ze zwrotem „powoduje szkodę”, co – przy uwzględnieniu blankietowego charakteru czasownika „działa” – pozwala stwierdzić, że czasownik ten „zawiera element znaczeniowy (seman- tyczny) powodować, a tym samym służy wyrażeniu przyczynowości”\textsuperscript{31}. Dlatego też zwrot „działa na szkodę” wyraża w sobie pewien łańcuch kauzalny, którego pierwszym ogniwem jest zachowanie (działanie \begin{itemize} \item A. Marek, Kodeks... op. cit., s. 430. \item E. Pływaczewski, op. cit., s. 935. Autor przyjmuje, że „znamię działa na szkodę oznacza, że zachowanie sprawcy stwarza zagrożenie dla jakiegokolwiek dobra ze sfery publicznej lub prywatnej”. \item O. Górniok [w:] O. Górniok, W. Kozielewicz, E. Pływaczewski, B. Kunicka-Michalska, R. Zawłocki, B. Michalski, J. Skorupka, A. Wąsek (red.): Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, Warszawa 2005, s. 86. \item L. Gardocki: Prawo karne, Warszawa 2013, s. 304. \item Por. J. Giezek: Odpowiedzialność karna notariusza w świetle art. 231 k.k., „Rejent” nr 3/2006, s. 9 i n.; P. Kardas: Działanie na szkodę spółki – konkretnie czy abstrakcyjne narażenie na niebezpieczeństwo, „Państwo i Prawo” nr 6/2006, s. 62 i n.; tenże: Odpowiedzialność za nadużycie władzy publicznej w przypadku niezawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, „Prokuratura i Prawo” nr 7-8/2007, s. 17; M. Bielski: Kontrowersje w zakresie materialnego bądź formalnego charakteru przestępstwa nadużycia władzy (art. 231 § 1 k.k.), „Przegląd Sądowy” nr 9/2011, s. 75 i n.; tenże: Glosa do postanowienia SN z dnia 29 lipca 2009 r., I KZP 8/09, LEX 2010 nr 109658. \item Por. J. Giezek, P. Kardas: Sporne problemy przestępstwa działania na szkodę spółki na tle aktualnych wymagań teorii i praktyki, „Palestra” nr 9-10/2002, s. 41; P. Kardas: Działanie na szkodę spółki..., op. cit., s. 63-64; M. Bielski: Kontrowersje w zakresie materialnego bądź formalnego charakteru przestępstwa nadużycia władzy..., op. cit., s. 77. Dla uzasadnienia takiego stanowiska powoływana jest praca R. Sarkowicza: Wyrażanie przyczynowości w tekście prawnym (na przykładzie kodeksu karnego z 1969 r.), Kraków 1989, a w szczególności następujący jej fragment: „wyrażenie >działa na szkodę< w znaczeniu występującym w k.k. jest bliskoznaczne z >powoduje szkodę<. Jest czasownikiem blankietowym (nieokreślającym bliżej zachowania), podobnie jak czasowniki służące specjalnie wyrażaniu przyczynowości (powoduje, wyrządza, wywołuje, sprawia itp.). [...] Czasownik >działa< w znaczeniu, w jakim występuje on w k.k., zawiera składnik znaczeniowy >powodować<”. (s. 76). \item P. Kardas, Działanie na szkodę spółki..., op. cit., s. 62. \item Tamże, s. 66-67. \end{itemize} lub zaniechanie), a ostatnim wyrządzenie szkody. Zabronione jest tylko takie zachowanie, które pozostaje w związku przyczynowym (kauzalnym) z dającą się przewidzieć szkodą, jaka może wyniknąć z tego zachowania$^{32}$. Zastosowanie zaproponowanej wykładni językowej zwrotu „działa na szkodę” do art. 231 § 1 k.k. musi prowadzić do wniosku, że przestępstwo to ma charakter skutkowy, a skutkiem działania (zaniechania) funkcjonariusza publicznego jest co najmniej skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w interesie publicznym lub prywatnym$^{33}$. W odniesieniu do tej wykładni zgłaszane są jednak w literaturze poważne wątpliwości. Przede wszystkim podnosi się, że trudno jest zaaprobować tezę, iż znaczenie nadawane w języku potocznym określeniu „działa na szkodę” jest bliskoznaczne ze zwrotem „powoduje szkodę”, ponieważ jest ono w istocie pozbawione elementu skutkowego. R. Dębski uważa, że można wprawdzie działanie na szkodę nazwać „działaniem stwarzającym ryzyko powstania szkody” albo „działaniem potencjalnie prowadzącym do wyrządzenia szkody”, ale nie jest to równoznaczne z określeniem „działanie stwarzające niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody”, które $^{32}$ Tamże, s. 67. Por. także J. Giezek, P. Kardas: Sporne problemy przestępstwa działania na szkodę spółki… op. cit., s. 41; J. Giezek [w:] J. Giezek (red.), D. Gruszecka, N. Klączyńska, G. Łabuda, A. Muszyńska, T. Razowski: Kodeks karny. Część szczegółowa. Komentarz, Warszawa 2014, s. 761. Argument ten wykorzystał także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu omawianej uchwały z 24.01.2013 r. $^{33}$ J. Giezek [w:] Kodeks karny…, op. cit., s. 761. $^{34}$ R. Dębski, O „działaniu na szkodę”…, op. cit., s. 93. $^{35}$ Por. uwagi na ten temat przedstawione przez M. Małeckiego, op. cit., <http://www.czpk.pl>. $^{36}$ Tamże. Autor zaznacza jednak, że jego celem nie było uzasadnienie tezy, iż znamienniem przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. jest wyrządzenie szkody, lecz jedynie zwrócenie uwagi na niezadowalający sposób uzasadnienia wniosku dotyczącego kauzalności sformułowania „działa na szkodę”. kausalność zawartą w określeniu „działa na szkodę” nie mają wątpliwości, że nie chodzi tu o wyrządzienie szkody, lecz jedynie o stworzenie takiego niebezpieczeństwa. Przeciwko interpretacji znamienia czynnościowego „działa” w zestawieniu z dopełnieniem „na szkodę”, która oznacza przyczynowość (kausalność), podnosi się również, że zachowanie funkcjonariusza publicznego może polegać także na zaniechaniu (niedopełnieniu obowiązków), a w takim wypadku trudno mówić o przyczynowości, skoro zaniechanie nie jest kauzalne w stosunku do skutku$^{37}$. Dlatego też A. Zoll kwestionuje przywiązywanie wagi do znaczenia językowego czasownika „działa” i uważa, że pojęcie to zostało użyte w art. 231 § 1 k.k. w znaczeniu technicznym, znacznie odbiegającym od jego semantyki$^{38}$. Innym argumentem przemawiającym za uznaniem przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. za typ narażenia konkretnego jest pokazanie konsekwencji stanowiska przeciwnego, zakładającego, że karalność zachowania funkcjonariusza publicznego oparta została wyłącznie na decyzji ustawodawcy, kryminalizującego ten rodzaj zachowania na podstawie uznania, że jest ono generalnie potencjalnie niebezpieczne. Jacek Giezek zauważa, że zaliczenie przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. do grupy przestępstw formalnych i jednocześnie przestępstwa abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo sprawia, że każde zachowanie funkcjonariusza publicznego stanowiące przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków wypełnia znamiona tego typu czynu zabronionego, niezależnie od tego, czy w indywidualnym przypadku spowodowało ono niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w interesie publicznym lub prywatnym, czy też takiego niebezpieczeństwa \textit{in concreto} nie spowodowało. Zdaniem J. Giezka, musielibyśmy zatem zaakceptować założenie, że „podstawą zakazu nie jest indywidualna możliwość wywołania negatywnego skutku w analizowanym przypadku, lecz generalna możliwość, jaka tkwi w zachowaniach należących do określonej klasy. Innymi słowy, zachowanie funkcjonariusza stałoby się zakazane nie ze względu na swoją szkodliwość, lecz ze względu na szkodliwość klasy, do jakiej należy”$^{39}$. Powstaje wtedy pytanie, jak odróżnić zachowania będące przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków, które tworzą ryzyko spowodowania szkody, od takich zachowań funkcjonariusza publicznego, które ryzyka tego nie powodują$^{40}$. Jest to pytanie o kryteria oceny „niebezpieczności” zachowania uznane za karalne. --- $^{37}$ A. Zoll, \textit{Glosa…}, op. cit., s. 594. $^{38}$ Tamże. $^{39}$ J. Giezek [w:] \textit{Kodeks karny…}, op. cit., s. 762. $^{40}$ Tamże. Na uwagę zasługuje zwłaszcza następujący fragment wypowiedzi tego autora: „Retorycznie brzmi w tym kontekście pytanie, jak mielibyśmy odróżnić przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków generujące ryzyko powstania szkody od przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków ryzyka takiego niewywołującego, jeśli mielibyśmy abstrahować od rezultatu wywołanego tak charakteryzowanym zachowaniem. W konsekwencji zaś każde zachowanie funkcjonariusza publicznego będące przekroczeniem jego uprawnień lub niedopełnieniem ciążących na nim obowiązków stanowić musiałoby realizację znamion przestępstwa z art. 231”. Podobne wątpliwości odnośnie do uznania występuku z art. 231 § 1 k.k. za typ abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo zgłasza M. Bielski. Autor podkreśla, że z uwagi na blankietowy charakter znamion charakteryzujących zachowanie funkcjonariusza publicznego jako „przekroczenia uprawnień” lub „niedopełnienia obowiązków”, który wymaga każdorazowo dookreślenia na podstawie norm statuujących uprawnienia i obowiązki konkretnego funkcjonariusza, traktowanie przestępstwa nadużycia władzy jako formalnego rodzi wątpliwości co do zgodności ustawowego opisu tego typu czynu zabronionego z zasadą nullum crimen sine lege certa. Autor podnosi zwłaszcza brak jakichkolwiek wskazówek interpretacyjnych pozwalających na roznierzenie takiego zachowania będącego przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków, które wypełnia znamiona przestępstwa od takiego, które stanowi jedynie przewinienie dyscyplinarne$^{41}$. Opowiadając się za materialnym charakterem przestępstwa nadużycia władzy, M. Bielski podnosi, że tylko w ten sposób może zostać spełniony standard gwarancyjny wyznaczony przez zasadę nullum crimen$^{42}$ oraz zwraca uwagę, że przedmiotem ochrony w art. 231 § 1 k.k. jest nie tylko prawidłowe funkcjonowanie instytucji państwowych albo samorządu terytorialnego, ale także interes publiczny i prywatny. Dlatego też dla odpowiedzialności karnej z art. 231 § 1 k.k. nie wystarczy samo przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, ale konieczne staje się wykazanie, że stanowiło ono zagrożenie dla interesu publicznego lub prywatnego. Typ ten – zdaniem M. Bielskiego – zapewnia ochronę prawidłowego funkcjonowania instytucji państwowych lub samorządowych, ponieważ przewiduje karalność naruszenia formalnych procedur służbowych, ale zapewnia także ochronę interesów publicznych lub prywatnych, ponieważ sankcjonuje narażenie na niebezpieczeństwo jakiegokolwiek dobra publicznego lub prywatnego. W ten sposób ustawodawca stworzył podstawy do odróżnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne od przestępstwa nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego$^{43}$. Przeciwko zasadności argumentu o konieczności rozróżnienia przewinienia dyscyplinarnego od przestępstwa, który podnosił także Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 24 stycznia 2013 r.$^{44}$, wypowiada się z kolei Damian Tokarczyk, który dowodzi, że reżimy odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej (slużbowej) nie --- $^{41}$ M. Bielski, Kontrowersje w zakresie materialnego bądź formalnego charakteru przestępstwa nadużycia władzy…, op. cit., s. 78. W konkluzji autor stwierdza: „Traktowanie art. 231 § 1 k.k. jako przestępstwa formalnego niewątpliwie nie spełnia funkcji zewnętrznej określności czynu zabronionego, sprowadzającej się do wymogu takiego formułowania i interpretowania opisu typu czynu zabronionego, który pozwalałby jednoznacznie odróżnić typy zachowań zabronionych przez ustawę od zachowań niezabronionych”. $^{42}$ Tamże. $^{43}$ Tamże, s. 78-81. $^{44}$ Uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów SN z 24.01.2013 r., I KZP 24/12, OSNKW 2013, nr 2, poz. 12. tylko mogą pozostawać w zbiegu, ale jest to nawet w grupie funkcjonariuszy publicznych w większym stopniu uzasadnione, niż w przypadku innych grup zawodowych. Zdaniem tego autora, podstawy rozróżnienia deliktu zawodowego od przestępstwa należy poszukiwać w stronie przedmiotowej i podmiotowej czynu z art. 231 § 1 k.k. Jeżeli czyn funkcjonariusza skierowany jest „na zewnątrz”, to znaczy że jest działaniem na szkodę interesu publicznego albo prywatnego, jeżeli natomiast dotyczy tylko naruszeń w ramach stosunku służbowego, to stanowi jedynie delikt dyscyplinarny$^{45}$. Z przedstawionego wyżej przeglądu stanowisk odnoszących się do problemu charakteru prawnego przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. wynika, że można je podzielić (w pewnym uproszczeniu) na trzy grupy, wskazując jednocześnie argumenty przemawiające zarówno „za”, jak i „przeciw” każdemu z nich. 1. Przestępstwo to ma charakter formalny, abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, ponieważ w zespole znamiion znajduje się tylko opis zachowania, nie ma natomiast określenia jego skutków. W tym ujęciu znamię „działa na szkodę interesu publicznego albo prywatnego” charakteryzuje każde przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza, ponieważ tak przesądził ustawodawca, uznając ten typ zachowań za generalnie potencjalnie niebezpieczne. Ponieważ niebezpieczeństwo nie należy do znamiion i nie trzeba go w związku z tym udowadniać, niemożliwy staje się także przeciwdowód braku in concreto potencjalnego zagrożenia dla dobra prawnego. Argumentem przemawiającym przeciwko przyjęciu takiego stanowiska jest przede wszystkim zarzut niedostatecznej określoności typu czynu zabronionego z art. 231 § 1 k.k., w tym także braku podstaw do odróżnienia zachowań, które mogą wyrządzić szkodę, od takich, które możliwości tej nie stwarzają, wskazujące na naruszenie zasady nullum crimen. 2. Przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. należy do szczególnej kategorii przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, które w zespole znamiion wskazują na konieczność udowodnienia in concreto możliwości stworzenia zagrożenia dla dobra prawnego (tzw. przestępstwa potencjalnego zagrożenia, zagrożenia abstrakcyjno-konkretnego czy delikty zdatnościowe – Eignungsdelite). W tym ujęciu znaczenie znamienia „działa na szkodę” jako charakteryzującego zachowanie funkcjonariusza polegające na przekroczeniu uprawnień czy niedopełnieniu obowiązków należy odczytywać jako konieczność wykazania możliwości naruszenia dobra prawnego w konkretnym, indywidualnym wypadku. Otwiera to drogę do przeprowadzenia przeciwdowodu braku takiej możliwości (zdatności zachowania do stworzenia niebezpieczeństwa) i ogranicza odpowiedzialność karną. W przypadku tego rodzaju czynów zabronionych ocena, czy opisane --- $^{45}$ D. Tokarczyk [w:] „Palestra”... op. cit., s. 173. w zespole znamion zachowanie (w tym wypadku przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków) jest zdolne do stworzenia zagrożenia dla dobra prawnego, nie ma charakteru generalnego, lecz zindywidualizowany, a obowiązek jej dokonania zostaje przerzucony na sąd, który powinien jednak w ustawie znaleźć wskazówki pozwalające na jej przeprowadzenie. Przeciwko stanowisku zaliczającemu przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. do grupy tak zwanych przestępstw potencjalnego abstrakcyjnego zagrożenia można z kolei podnieść argument braku wskazania w ustawie kryteriów pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy podjęte w konkretnych okolicznościach zachowanie funkcjonariusza mogło spowodować szkodliwy skutek. Znamię „działa na szkodę” nie spełnia jednak wymogu określoności w aspekcie oceny potencjalnego niebezpieczeństwa spowodowania określonej szkody w dobrach prawnych. Prawidłowe z punktu widzenia zasady nullum crimen sine lege certa ukształtowanie znamię tego typu czynu zabronionego powinno zawierać co najmniej wskazanie, że przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków mogło zagrozić określonym dobrom prawnym$^{46}$. Wydaje się, że odpowiednią wskazówką dla sądu oceniającego mogłoby być także określenie rozmiarów albo chociaż rodzaju potencjalnie grożącej szkody. Wobec tych zastrzeżeń stanowisko, zgodnie z którym de lege lata kwalifikacja prawna czynu na podstawie art. 231 § 1 k.k. możliwa jest tylko w przypadku wykazania przed sądem potencjalnej możliwości wyrządzenia szkody, nie znajduje odpowiedniego oparcia w treści ustawy. 3. Według stanowiska trzeciego, znamię „działa na szkodę” należy interpretować w kierunku skutkowego charakteru przestępstwa nadużycia władzy, co z kolei oznacza, że przypisanie odpowiedzialności karnej funkcjonariuszowi publicznemu za dokonanie tego czynu zabronionego staje się możliwe tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że przekroczenie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków stworzyło bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w jakimkolwiek dobru publicznym lub prywatnym. Interpretacja ta opiera się na założeniu kauzalności ukrytej w sformułowaniu „działa na szkodę”, która prowadzi do wniosku, że zachowanie funkcjonariusza należy powiązać ze skutkiem w postaci co najmniej realnego zagrożenia wystąpienia szkody. Argumentacja ta ma niewątpliwie tę zaletę, że prowadzi do dokończenia znamię zachowania karalnego jako przestępstwo nadużycia władzy. Ma też tę wadę, że nie znajduje dostatecznego oparcia w treści ustawy, o czym świadczą powołane wyżej argumenty kwestionujące zasadność wyinterpretowania ze znamienia „działa na szkodę” skutku --- $^{46}$ Dla porównania, w art. 182 i 184 k.k., które są przykładami przestępstw potencjalnego narażenia na niebezpieczeństwo, mowa jest o „możliwości stworzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób lub spowodowania zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach”. w postaci konkretnego niebezpieczeństwa dla dobra prawnego. Podsumowanie Przedstawienie w ogólnych zarysach pełnego spektrum stanowisk charakteryzujących przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. pozwala na wyrażenie opinii, że z punktu widzenia dogmatycznego żadne z nich nie zasługuje w pełni na aprobatę. Wydaje się, że najwięcej argumentów przemawia za poglądem, że przestępstwo nadużycia władzy należy do szczególnej grupy typów abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, zwanych przestępstwami potencjalnego zagrożenia. Problem polega jednak na tym, że ustawodawca ani wprost tego nie przesądził, ani też nie wskazał odpowiednich kryteriów, na podstawie których sąd mógłby przeprowadzić w konkretnym wypadku ocenę zdatności do stworzenia niebezpieczeństw dla dobra prawnego. Mając zatem do wyboru stanowisko zakładające, że karalność zachowania funkcjonariusza publicznego polegającego na przekroczeniu uprawnień albo niedopełnieniu obowiązków nie wymaga spowodowania żadnego zagrożenia dla dobra oraz stanowisko, że dokonanie tego czynu zabronionego uzależnione jest od spowodowania rzeczywistego niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody, Sąd Najwyższy opowiedział się za tym drugim rozwiązaniem, powołując przy tym dostępne w literaturze argumenty$^{47}$. Wobec zarzutów braku dostatecznej określeności czynu zabronionego z art. 231 § 1 k.k. i jednocześnie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który nie podzielił tego stanowiska, jednak bez szerszego odniesienia się do blankietowości znamienia „działa na szkodę”, co tylko częściowo można usprawiedliwić zakresem skargi, Sąd Najwyższy zaproponował wykładnie prowadzącą w konsekwencji do ograniczenia odpowiedzialności karnej. Można nie zgadzać się z argumentami zwolenników takiego stanowiska, ale nie można nie dostrzegać braków w argumentacji zwolenników traktowania tego przestępstwa jako typu abstrakcyjnego. Ostatecznie stanowisko Sądu Najwyższego nie wykluczyło przecież odpowiedzialności karnej funkcjonariusza publicznego za zachowanie niesprowadzające niebezpieczeństwa powstania szkody, skoro może być ono zakwalifikowane jako usiłowanie. Stworzenie jasnego kryterium przypisania odpowiedzialności daje znacznie większą pewność prawa i osłabia zarzut naruszenia zasady nullum crimen. Nie podzielam zatem obawy, że w tym wypadku zapatrywania prawne Sądu Najwyższego negatywnie wpłyną na jakość orzecznictwa sądów powszechnych$^{48}$. --- $^{47}$ Na marginesie chcę zaznaczyć, że zgadzam się z niektórymi zastrzeżeniami zgłaszanymi przez A. Zolla i M. Małeckiego odnoszącymi się do oczywistych błędów zawartych w uzasadnieniu uchwały, takich jak: zaliczenie występu z art. 162 k.k. do grupy przestępstw konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo czy przestępstwa z art. 159 k.k. do typów narażenia abstrakcyjnego. Nie ma to jednak większego znaczenia z punktu widzenia istoty rozstrzyganego przez Sąd Najwyższy problemu. $^{48}$ Zarzut prawotwórczej roli uchwali Sądu Najwyższego, w tym obawę, że omawiana uchwała wpłynie negatywnie na jakość orzecznictwa sądów powszechnych, wyraził M. Małecki, op. cit. <http://www.czpk.pl>. Należy na zakończenie podkreślić, że najlepszym sposobem rozwiązania zaistniałego problemu byłaby, postulowana także przez niektórych autorów, zmiana art. 231 § 1 k.k. w kierunku dookreślenia jego znamion$^{49}$. Dopóki to jednak nie nastąpi, wykładnia zaproponowana przez Sąd Najwyższy będzie kształtowała praktykę stosowania prawa w zakresie przypisania funkcjonariuszowi publicznemu odpowiedzialności za przestępstwo nadużycia władzy. --- $^{49}$ Postulat taki zgłasza A. Zoll, Glosa…, op. cit., s. 594 oraz R. Dębski, O „działaniu na szkodę”…, op. cit., s. 97. Kształtowanie polityki antykorupcyjnej w latach 2014–2019 Rządowy program przeciwdziałania korupcji „Rządowy program przeciwdziałania korupcji na lata 2014–2019”, przyjęty przez Radę Ministrów 1 kwietnia 2014 r., można uznać za dokument kształtujący jednolicie politykę antykorupcyjną w Polsce. Podstawowym jego celem jest zmniejszenie poziomu korupcji przez wzmocnienie prewencji i edukacji zarówno w społeczeństwie, jak i w administracji publicznej oraz skuteczniejsze zwalczanie przestępczości korupcyjnej. W dokumencie tym określono również cele szczegółowe, zadania oraz działania dla wyznaczonych realizatorów wiodących i współpracujących. Analiza ich zakresu oraz sposobów wykonania jest przedmiotem niniejszego opracowania. WIESŁAW JASIŃSKI Korupcja w dobie kryzysu gospodarczego stwarza szczególne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania państw i społeczeństw. Wystarczy tylko wskazać, że jej koszty w Unii Europejskiej w 2013 r. szacowano na 120 mld euro, a więc tyle, ile wynosi roczny budżet¹ Unii. Z tych powodów Komisja Europejska zdecydowała o publikowaniu, począwszy od 2014 r., corocznych raportów o działaniach antykorupcyjnych. Panuje przekonanie, że bardzo często deklaracje o podejmowaniu stosownych przedsięwzięć profilaktycznych czy represyjnych w tym obszarze nie znajdują pokrycia w rzeczywistych działaniach struktur państwowych². W Unii Europejskiej nigdy nie przyjęto jednolitej polityki antykorupcyjnej, państwa członkowskie stosują tu różne podejścia. Najczęściej wykorzystuje się model karno-administracyjny polegający na przestrzeganiu prawa antykorupcyjnego --- ¹ Por. Report from the Commission to the Council and the European Parliament, EU Anticorruption Report, European Commision, Brussels 2014, s.3. ² Tamże, s.2. w połączeniu z formalnymi mechanizmami kontrolnymi w administracji publicznej$^3$. Przyjmowane są też konstrukcje oparte na ograniczaniu roli państwa, reformowaniu struktur publicznych w celu zwiększania ich przejrzystości albo szerokim włączaniu społeczeństwa obywatelskiego do działań antykorupcyjnych$^4$. Polityka antykorupcyjna może mieć charakter przedsięwzięć skonkretyzowanych w jednolitym dokumencie rządowym albo może być uwzględniana przez rządzących w wielu działaniach opisanych w różnych dokumentach i ustawach. Przed wstąpieniem do Unii Europejskiej przyjęto w Polsce i innych państwach rozwiązania antykorupcyjne w postaci odrębnych strategii. Koncepcja taka praktykowana jest obecnie w innych krajach starających się o akcesję$^5$, ale jest też zalecana przez różne organizacje, na przykład Transparency International$^6$ czy Bank Światowy$^7$. Tymczasem w Polsce przeciwdziałanie korupcji od kilku lat nie jest dla rządzących zagadnieniem priorytetowym. Z końcem 2009 r. przestał obowiązywać „Program zwalczania korupcji. Strategia antykorupcyjna. II etap wdrażania 2005–2009”. W dokumentach podsumowujących jego realizację wskazywano na konieczność działań profilaktycznych i represyjnych w następnej perspektywie czasowej. Jednak już w raporcie „Polska 2030 – wyzwania rozwojowe” problematykę antykorupcyjną sprowadza się jedynie do potrzeby przejrzystego tworzenia i interpretacji przepisów prawa w rozdziale „Sprawne państwo”$^8$. Standardów jednolitej polityki nie spełniała też tak zwana tarcza antykorupcyjna, przyjęta przez Radę Ministrów w 2008 r. i skierowana wyłącznie do służb zwalczających przestępstwa korupcyjne. Dopiero 1 kwietnia 2014 r. Rada Ministrów zdecydowała o przyjęciu „Rządowego programu przeciwdziałania korupcji na lata 2014–2019”$^9$, który można uznać za dokument kształtujący jednolicie politykę antykorupcyjną w Polsce. Wydaje się, że wpływ na tę inicjatywę miało między innymi przeorientowanie --- $^3$ Program monitoringu akcesji do Unii Europejskiej. Korupcja i polityka antykorupcyjna, Open Society Institute, Budapeszt 2002, s.28. $^4$ Tamże, s. 29-30. $^5$ Autor był zaangażowany jako ekspert w przygotowanie takiej strategii w Czarnogórze w ramach Twinning project – Support the implementation of the anti-corruption strategy and action plan – MN 10 IB JH 03. Obecnie jest ekspertem w Macedonii w ramach Twinning project – Support to efficient prevention and fight against corruption – MK 10 IB JH 01. $^6$ Government anti-corruption strategies, <http://www.transparency.org>. $^7$ Anticorruption in transition, The World Bank, Washington 2001. $^8$ Strategia „Sprawne państwo 2020” jest dokumentem określającym podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju państwa zmierzające do poprawy efektywności rządzenia krajem, rozwijania aktywności społecznej, zaspokajania oczekiwań obywateli i ich bezpieczeństwa, realizowane za pomocą programów rozwoju w celu podniesienia sprawności państwa jako systemu instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie rozwojem kraju. Dokument został uchwalony przez Radę Ministrów 12.02.2013 r. (uchwała nr 17 Rady Ministrów z 12.02.2013 r. w sprawie przyjęcia strategii „Sprawne państwo 2020” – MP.2013.136). $^9$ Uchwała nr 37 Rady Ministrów z 1.04.2014 r. w sprawie Rządowego Programu Przeciwdziałania Korupcji na lata 2014–2019 (MP.2014.299); dalej: „Program” albo „Program rządowy”. opinii publicznej na temat politycznej woli zwalczania korupcji w ostatnich trzech latach. W 2013 r. większość (57%) badanych Polaków twierdziła, że nie było w naszym kraju gotowości do przeciwdziałania korupcji. Od 2010 r. jest to wzrost o 22%.$^{10}$ Wskazuje się w tym zakresie także na niezdolność do wypracowania międzypartyjnego porozumienia dotyczącego działań antykorupcyjnych, niechęć rządzących do wspierania niezależności prokuratorów prowadzących sprawy o przestępcze zawiąszczanie państwa oraz stricte formalne traktowanie poszczególnych instrumentów antykorupcyjnych. Jednocześnie Polacy wymieniają najczęściej dwa sposoby ograniczania korupcji: surowe karanie sprawców lub tworzenie lepszego, jasnego, pozbawionego luk prawa. Pierwszą metodę wybiera 50%, a drugą 40%. Zwiększenie kontroli wewnętrznej w poszczególnych instytucjach wybiera około jedna czwarta respondentów. Zaskakujące jest, że co dziesiąta osoba uważa, że nie ma skutecznych metod walki z korupcją i zjawiska tego nie można ograniczyć.$^{11}$ W niniejszym opracowaniu analizie poddano zadania i działania przewidziane w Programie rządowym dla wyznaczonych realizatorów wiodących i współpracujących w ich wykonaniu. Ocenę oparto nie tylko na doświadczeniach wynikających z rządowego „Programu zwalczania korupcji. Strategia antykorupcyjna na lata 2002–2004” oraz „Programu zwalczania korupcji. Strategia antykorupcyjna. II etap wdrażania 2005–2009”, ale także na wielu innych projektach badawczych$^{12}$. Poszczególne elementy zaproponowanej oceny mogą być użyteczne podczas wdrażania owych zadań/działań w najbliższych latach, jak również stanowić punkt wyjścia dyskusji nad kreowaniem modyfikacji Programu. Mówi się o tym w działaniu nr 12.1.2: Uzupełnienie „Rządowego programu przeciwdziałania korupcji” o działania wynikające z raportu, które nie zostały uwzględnione w dokumencie. Ponadto niniejsze opracowanie ma na celu zaprezentowanie oceny ryzyka w zakresie realizacji Programu oraz systemu jego wdrażania i ewaluacji. Zadania legislacyjne W programach partii politycznych, strategiach rządowych czy politykach poszczególnych organów administracji publicznej --- $^{10}$ Por. Opinia o korupcji w Polsce, Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2013, s.6. $^{11}$ Por. B. Gruszczyńska, M. Marczewski, P. Ostaszewski, A. Siemaszko: Społeczna percepcja zagrożeń korupcyjnych w Polsce [w:] Korupcja i antykorupcja – wybrane zagadnienia (red. J. Kosiński), Szczytno 2011, s. 635. $^{12}$ Uwzględnione zostaną rekomendacje polskich projektów badawczych, np.: projektu Przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w warunkach bezpiecznego przyspieszonego i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Problematyka strategii antykorupcyjnej oraz podjęcia w Polsce działań antykorupcyjnych 2009–2011, nr O R00 0040 07; rekomendacje wynikające z praktyki stosowania działań antykorupcyjnych, np. Programu antykorupcyjnego polskiej Służby Celnej 2010–2013+ oraz rekomendacje wynikające z raportów międzynarodowych, np. Report from the Commission to the Council and the European Parliament, EU Anticorruption Report, European Commission, Brussels 2014. najczęściej wskazuje się na zasadnicze znaczenie jakości prawa dla ograniczania zachowań korupcyjnych. Teza o traktowaniu rozwiązań prawnych jako czynnika korupcjogennego albo sprzyjającego eliminowaniu łapownictwa powtarzana jest tak często, że stwarza to u rządzących pewien automatyzm: dobre prawo ograniczy korupcję i od niego należy rozpoczynać konstrukcję programów antykorupcyjnych. Tak jest również w przypadku dokumentu rządowego z 1 kwietnia 2014 r. Zadania legislacyjne w Programie rządowym zdefiniowano jako mające wzmacnić prewencję i edukację antykorupcyjną. W sensie funkcjonalnym można je podzielić na trzy kategorie dotyczące: - prowadzenia procedur legislacyjnych w taki sposób, aby minimalizować wykorzystanie ich do celów korupcyjnych; - tworzenia rozwiązań prawnych w obszarach życia społecznego i gospodarczego szczególnie narażonych na zachowania korupcyjne; - tworzenia rozwiązań prawnych, które mają ułatwiać przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji. W załączniku do Programu rządowego wyznaczono siedem zadań legislacyjnych, z których jedno można zaliczyć do pierwszej z wyznaczonych wyżej kategorii, a z pozostałych – po trzy do drugiej i trzeciej kategorii. Zdecydowanie najwyżej trzeba ocenić zadanie nr 1 – Wypracowanie i wdrożenie mechanizmów oceny projektów aktów prawnych pod względem antykorupcyjnym oraz okresowej oceny efektywności, a także jakości przepisów obowiązujących pod względem antykorupcyjnym. Korupcja związana ze stanowieniem prawa jest procederem złożonym, obejmującym różne mechanizmy, wielu uczestników, różnorodność działań kamuflujących, ukrywanie zachowań przestępczych przed społeczeństwem oraz jawny wymiar załatwianych spraw (przepis prawa) i często niemających dla ogółu społeczeństwa dużego znaczenia$^{13}$. Może być tak, że projekty ustaw, które nie dotyczą licznej grupy obywateli poddawane są rozblichnym konsultacjom społecznym i analizie przez różne organy administracyjne w wielu resortach, a potencjalne korumpowanie polityków i innych osób będzie tak samo skomplikowane jak wtedy, kiedy ustawa ma być kierowana do ogółu społeczeństwa. Wystarczy zidentyfikować wadliwość systemu i określić najłatwiejszą i jednocześnie zgodną z prawem postać przeprowadzenia procedury legislacyjnej, w której będzie przyjęte oczekiwane przez skorumpowany układ (grupę interesu oraz polityków/urzędników) rozwiązanie prawne. W takich okolicznościach wystarczy jedynie znaleźć słabe ogniwo w procesie stanowienia prawa i skorumpować konkretnego polityka lub grupę polityków, dokonując na przykład wpłaty na rachunek kampanii wyborczej. Jest to łatwiejsze, gdy prawo jest źle konstruowane. Na przykład, wprowadzone w polskim parlamencie standardy przyjmowania ustaw o szerokim zakresie delegacji do --- $^{13}$ W tzw. aferze Rywina chodziło o skreślenie w ustawie dwóch słów. stanowienia rozporządzeń dają ministrom możliwość tworzenia i zmiany przepisów szczegółowych poza Sejmem. Rządzenie za pomocą rozporządzeń komplikuje i destabilizuje prawo, przede wszystkim umożliwia rządowi lub poszczególnym ministrom podporządkowywanie przepisów interesom partyjnym$^{14}$. Niektórzy badacze twierdzą, że korupcja polityków w związku ze stanowieniem prawa przybrała w niektórych państwach rozmiały pozwalające klasie politycznej na stałe przesunąć punkt ciężkości z interesu publicznego na interes partyjny oraz traktowanie kariery politycznej jako ścieżki przyspieszonego awansu materialnego. Tworzy się nowego typu quasi-klasa polityczna i związane z nią struktury korporacyjne oraz grupy gospodarcze, których zasadniczym spoiwem jest tworzenie redystrybucyjnych koalicji i działania na własną korzyść$^{15}$. Traktuje się te przejawy korupcji jako zawłaszczanie państwa, a jej przestępcze i nieprzestępcze formy muszą być uwzględniane także w czasie realizacji Programu rządowego na lata 2014–2019, aby tym samym rządzący mogli dać przykład skutecznego eliminowania patologii na różnych poziomach funkcjonowania państwa, gospodarki i społeczeństwa. Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem w zakresie ograniczania tych zachowań korupcyjnych jest uspołecznienie procesu stanowienia prawa przez intensywne i szerokie angażowanie obywateli w dyskusje i konsultacje podczas tworzenia aktów prawnych oraz kontrolę przebiegu tego procesu, a także kontrolę efektów stosowania nowego prawa w czasie określonym po jego przyjęciu. Takie mechanizmy proponuje się właśnie w ramach zadania nr 1. Mają to być działania polegające na: - wypracowaniu mechanizmu oceny projektów przepisów prawnych w procesie legislacyjnym pod względem zagrożeń korupcyjnych oraz zapewnieniu udziału organizacji pozarządowych w ich oceńnie (działanie nr 1.1); - angażowaniu instytucji społecznych w diagnozowanie zagrożeń korupcyjnych oraz tworzeniu i wdrażaniu rozwiązań w zakresie właściwego reagowania na nie oraz sygnalizowaniu organom ustawodawczym luk prawnych lub przepisów mających charakter korupcjogenny (działanie nr 1.2); - opracowaniu i wdrożeniu mechanizmu efektywnego zastosowania wniosków de lege ferenda zgłaszanych przez NIK (działanie nr 1.3). Za realizację pierwszego z tych działań będzie odpowiadać – jako podmiot wiodący – Centralne Biuro Antykorupcyjne$^{16}$, a pozostałych – poszczególne ministerstwa --- $^{14}$ Por. M. Jarosz: Władza. Przywileje. Korupcja, PWN, Warszawa 2004, s. 65. $^{15}$ Por. K. Jasiecki: Korupcja na wysokich szczeblach władzy jako wyróżnik transformacji ustrojowej w Polsce, IFiS PAN, Warszawa 2003, s.12. Szeroko na ten temat także M. Jarosz: Władza…, op. cit., s. 63 i n. $^{16}$ Wydaje się, że CBA nie ma praktyki przygotowywania projektów aktów prawnych, a jego zaangażowanie w procedurę legislacyjną okaże się zbyt dużym wyzwaniem. Właściwe byłoby wskazanie KPRM lub Ministerstwa Sprawiedliwości. W 2013 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało propozycję systemowej reformy procesu stanowienia prawa. Por. Ministerstwo Sprawiedliwości, Deregulacja systemowa – koncepcja reformy rządowego procesu legislacyjnego, Warszawa 2013. Określenie podmiotu wiodącego przy realizacji działania nr 1.1. świadczy o dość lekceważącym stosunku projektodawcy uchwały nr 37 do realizacji Programu rządowego. i organy centralne. Wydaje się, że rezultatem ich aktywności powinien być nowy akt prawny, a przygotowanie go nie musi być wcale czasochłonne. W ostatnich latach bowiem powstało wiele konkretnych i całościowych projektów w tym zakresie, które mogą być dość szybko implementowane przez przyjęcie jednej ustawy regulującej transparentny proces legislacyjny$^{17}$. Obejmowałyby ona między innymi następujące rozwiązania (byłyby to ów mechanizm, o którym mowa w działaniu nr 1.1: Wypracowanie mechanizmu oceny projektów przepisów prawnych w procesie legislacyjnym pod względem zagrożeń korupcyjnych oraz zaprojektowanie i wprowadzenie stosownych zmian prawnych umożliwiających stosowanie tego mechanizmu): - obowiązek publikowania z projektami aktów prawnych tak zwanej metryki, w której określano by konkretne autorstwo poszczególnych propozycji prawnych oraz bieżący status projektu, przebieg prac nad nim, a także nazwiska osób proponujących i akceptujących jego kolejne wersje; - ograniczenie wyjątków, jeśli chodzi o obowiązek pisania założeń, w szczególności w stosunku do projektów ustaw objętych planami prac legislacyjnych Rady Ministrów; - przyjęcie zasady organizowania spotkań uzgodnieniowych w ministerstwach z przynajmniej tygodniowym wyprzedzeniem i zapraszania na nie wszystkich, którzy zgłosili uwagi do projektu$^{18}$; - wprowadzenie zasady, że przed rozpoczęciem pracy nad projektem ustawy posłowie pracujący w stosownej komisji powinni składać szefowi komisji deklarację, czy nie zachodzi kolizja interesu prywatnego i publicznego oraz wprowadzenie zmian w Regulaminie Sejmu, które spowodowałyby, że posłowie będą mieli obowiązek podczas lub po przeprowadzeniu wysłuchania publicznego ustosunkowywać się do postulatów zgłaszanych w jego trakcie; - zatwierdzenie zasady, że legislatorzy mają bezwzględny obowiązek ustosunkowania się do zgłoszonych uwag na piśmie, przynajmniej tych, które są przez nich odrzucane w określonym, na przykład 30-dniowym terminie oraz przestrzeganie minimum 14-dniowego okresu dawanego zainteresowanym na przedstawienie uwag do projektów aktów prawnych; - przyjęcie zasady, że nadzwyczajny, przyspieszony tryb legislacyjny powinien być stosowany absolutnie wyjątkowo, gdyż ogranicza on prawo do wyrażania opinii o projektach przygotowywanych aktów prawnych; - wyraźne wskazanie, na przykład w Regulaminie pracy Rady Ministrów, że „Zasady konsultacji przeprowadzanych --- $^{17}$ Założenia takiego projektu podaje np. Fundacja im. Batorego. Por. Jak walczyć z korupcją. Zasady tworzenia i wdrażania strategii antykorupcyjnej dla Polski, Fundacja im. Batorego, Warszawa 2010, s. 64-72. $^{18}$ Zmiana art. 14 pkt. 1 Regulaminu pracy Rady Ministrów w ten sposób, aby nie było dowolności w decydowaniu o tym, kto może w spotkaniu uzgodnieniowym uczestniczyć. Spotkania powinny być w całości nagrywane, a ich przebieg po spisaniu udostępniany na stronach internetowych BIP instytucji odpowiedzialnej za tworzenie danego aktu prawnego. podczas przygotowywania dokumentów rządowych” i „Wytyczne do oceny skutków regulacji – OSR” są dokumentami wiążącymi dla resortów. Kolejne działanie (nr 1.2): Dokonywanie przez administrację publiczną przy udziale organizacji pozarządowych i społeczeństwa przeglądu i oceny efektywności działania aktów prawnych pod kątem obniżania ryzyka wystąpienia korupcji, w szczególności w zakresie ograniczania uznaniowoceni przy podejmowaniu decyzji przez pracowników i urzędników w administracji publicznej – de facto powinno objąć dwa przedsięwzięcia. Po pierwsze, wymieniony w dokumencie przegląd aktów prawnych pod kątem obniżenia ryzyka wystąpienia korupcji należy ściśle powiązać z zadaniem nr 8 (przeprowadzenie analizy najczęstszego ryzyka w administracji). Trzeba jednocześnie przyjąć jedną z dwóch możliwych koncepcji – albo bardzo szerokiej, spektakularnej reformy prawa w tym kontekście, albo zdecydować się na bardziej praktyczną formę procedur w administracji i związaną z nią zmianą przepisów podustawowych. Po drugie, właściwe będzie przygotowanie, uchwalenie i wdrożenie ustawy o partycypacji obywatelskiej w procesie tworzenia prawa, która uwzględniałaby reguły zawarte w Kodeksie partycypacji obywatelskiej Rady Europy$^{19}$. Efektywne wdrażanie wniosków de lege ferenda (działanie nr 1.3) Program rządowy odnosi się wyłącznie do wyników Najwyższej Izby Kontroli. Zasadne wydaje się rozszerzenie podmiotowe. Wnioski de lege ferenda mogą bowiem być zgłaszane przez inne organy kontroli czy prokuraturę, a także organy administracji. Poza tym konieczne jest, aby realizatorem wiodącym owego działania była KPRM. Obecne wyznaczenie – wszyscy ministrowie i urzędy centralne – nie daje gwarancji uruchomienia odpowiedniej procedury legislacyjnej, nawet gdyby wnioski takie były zgłaszane. W ramach zadania nr 1 (omawianego wyżej), konieczne jest także uwzględnienie działań dotyczących uregulowania lub wzmocnienia obowiązujących przepisów w obszarze lobbingu. Nie wiadomo dlaczego działania takie umieszcowiono w zadaniu nr 2, obejmującym przegląd regulacji i implementacji przepisów w zakresie polityki antykorupcyjnej i potraktowano jako instrument antykorupcyjny. Lobbing tymczasem związany jest stricte ze stanowieniem prawa. W tym zakresie w ramach realizacji Programu rządowego trzeba zaproponować gruntowną rewizję ustawy o działalności lobbingowej$^{20}$. Drugim zadaniem natury legislacyjnej przewidzianym w Programie jest przegląd regulacji i implementacja przepisów określających różne instrumenty antykorupcyjne funkcjonujące w administracji publicznej oraz spółkach Skarbu Państwa. Składa się nań wiele działań, w tym między innymi: - opracowanie analizy potrzeb uregulowania lub wzmocnienia obowiązujących przepisów w kwestiach dotyczących --- $^{19}$ Code of good practice for civil participation in the decision making process, The Council of Europe, Strasbourg 2009. $^{20}$ Por. Jak walczyć…, op.cit., Fundacja im. Batorego, s.68 i n. przeciwdziałania korupcji i konflikto- wi interesów, między innymi w obsza- rach: składania i analizy oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje publiczne oraz podejmowania dodatkowych zajęć w trakcie oraz po zakończeniu służby publicznej (działa- nie nr 2.1.1); • przygotowanie analizy spójności przepi- sów ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (działanie nr 2.1.2); • opracowanie zmian rozwiązań prawnych obowiązujących w obszarze immunite- tów (działanie nr 2.1.4); • opracowanie analiz w zakresie uregulo- wania lub wzmożnienia obowiązujących przepisów w obszarze: wynagradzania osób kierujących niektórymi podmio- tami prawnymi (tzw. ustawa komino- wa) oraz umożliwiających zatrudnianie w spółkach Skarbu Państwa byłych lub czynnych funkcjonariuszy służb specjal- nych i organów ścigania (działanie nr 2.1.6). Wszystkie działania w ramach zadania nr 2 mają przebiegać w identycznych se- kwencjach wykonawczych: analiza – re- komendacje – wdrażanie rekomendacji (z ewentualnymi zmianami prawa). Można wobec nich zgłosić wiele zastrzeżeń czy wręcz wykazać ich zbędność w Programie. Kilka wydaje się istotnych już na etapie prowadzenia analiz. Po pierwsze, trze- ba podkreślić, że od siedmiu lat$^{21}$ podejmowane były różne prace nad zmianami w zakresie składania oświadczeń o stanie majątkowym osób pełniących funkcje publiczne czy podejmowania działalności gospodarczej, a także prowadzenia dzia- łalności po zakończeniu służby publicz- nej. Powstawało wiele analiz wraz z re- komendacjami$^{22}$. Zatem wskazanie takiej potrzeby po raz kolejny należy uznać za zbędne, także z finansowego punktu wi- dzenia$^{23}$. Po drugie, opracowanie analiz z rekomendacjami w kwestii potencjal- nego ograniczenia immunitetów przed ściganiem karnym za przestępstwa ko- rupcyjne wydaje się zupełnie zbędne. Tu potrzebna jest jedynie wola wszystkich sił politycznych, a nie działania w ramach Programu. Po trzecie, zupełnie niezro- zumiałe jest ograniczenie zakresu ana- liz dotyczących zatrudniania w spółkach Skarbu Państwa do grupy byłych i czyn- nych funkcjonariuszy służb specjalnych i organów ścigania. Problem ten zdecydo- wanie bardziej dotyczy członków: rodzin, grup nieformalnych czy partii politycz- nych decydujących o rozdziele stanowisk --- $^{21}$ W 2007 r. powołano w KPRM pełnomocnika rządu ds. opracowania programu zwalczania nadużyć w in- stytucjach publicznych, którego zadaniem miało być m.in. przygotowanie zmian w ustawie z 21.08.1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U.2006.216.1584 ze zm.). Po kilku latach pracy pełnomocnik nie przedstawił de facto żadnych pro- jektów zmian prawnych. $^{22}$ Obszerny zbiór rekomendacji zawiera m.in. dokumentacja sporządzona w ramach projektu Przeciwdziała- nie i zwalczanie przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w warunkach bezpiecznego przyspieszonego i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Problematyka strategii antykorupcyjnej oraz podję- cia w Polsce działań antykorupcyjnych 2009–2011, nr O R00 0040 07. $^{23}$ Można bowiem zakładać, że część budżetu może być przeznaczona na przygotowanie analiz i rekomendacji. w tych spółkach. W tym zakresie działanie nr 2.1.6 (określone jako: Opracowanie analizy wraz z rekomendacjami w zakresie potrzeby uregulowania lub wzmocnienia obowiązujących przepisów w obszarze wynagradzania osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi – tzw. ustawa kominowa – oraz umożliwiających zatrudnianie w spółkach Skarbu Państwa byłych lub czynnych funkcjonariuszy służb specjalnych i organów ścigania; wymagań i kryteriów, jakie muszą spełnić osoby ubiegające się o stanowisko we władzach spółek Skarbu Państwa) oraz działanie nr 2.1.7 (określone jako: Opracowanie analizy wraz z rekomendacjami dotyczącymi rozwiązań prawnych w zakresie niekaralnych form korupcji, konfliktu interesów, nepotyzmu, kumoterstwa) należy połączyć i uznać za jedno z najważniejszych w całym Programie$^{24}$, z tym że nie powinno mieć ono charakteru legislacyjnego, lecz zarządczy$^{25}$. Zakres pozostałych pięciu zadań natury legislacyjnej należy ocenić bardzo krytycznie. Dwa spośród nich mają de facto dotyczyć instrumentów antykorupcyjnych (powstaje zatem pytanie, dlaczego nie umieszczono ich w zadaniu nr 2) – przegląd i wzmocnienie standardów etyczne- go postępowania funkcjonariuszy publicznych (zadanie nr 5) oraz przegląd rozwiązań prawnych dotyczących zasad dostępu do informacji publicznej (zadanie nr 6). Analiza działań w ramach tych zadań pozwala na sformułowanie wniosku o ich niewielkiej użyteczności dla kształtowania zmian prawa w celu wygenerowania nowych lub zmienionych instrumentów antykorupcyjnych$^{26}$. Pozostałe trzy zadania dotyczą tworzenia dobrego prawa w obszarach szczególnie narażonych na praktyki korupcyjne – w ochronie zdrowia, zamówieniach publicznych i sektorze prywatnym. Ich krytyczną ocenę można sprowadzić do trzech kwestii. Po pierwsze, niewłaściwa wydaje się egzemplifikacja potrzeby przeglądu i ewentualnego tworzenia nowych rozwiązań prawnych w ochronie zdrowia, bowiem w zadaniu nr 2 wskazuje się na adekwatne przedsięwzięcia we wszystkich dziedzinach życia, gospodarki i administracji. Ministerstwo Zdrowia jest zatem jednym z resortów wymienionych w tym zadaniu. Po drugie, przegląd prawa dotyczącego zamówień --- $^{24}$ Większość Polaków (61%) uważa, że nie powinno się zatrudniać krewnych, ponieważ w przypadku takich osób niemożliwa jest obiektywna ocena ich kompetencji i pracy. Por. Polacy o nepotyzmie w życiu publicznym, CBOS, Warszawa 2012, s. 3. $^{25}$ Na przykład problem nepotyzmu przy zatrudnianiu w spółkach Skarbu Państwa można rozwiązać nie przez zmianę regulacji prawnych, ale decyzje zarządowe, np. prywatyzację takich przedsiębiorstw czy skuteczne egzekwowanie transparentnych sposobów doboru członków do ich zarządów czy rad nadzorczych. $^{26}$ Trudno w ogóle zrozumieć, dlaczego pewne działania w ramach tych zadań uznano za legislacyjne, np.: organizowanie seminariów, konferencji z udziałem ekspertów rządowych, samorządowych, naukowych i pozarządowych oraz przedstawicieli zainteresowanych grup zawodowych na temat mocnych i słabych stron istniejących kodeksów oraz dobrych rozwiązań międzynarodowych (działanie nr 5.3), współdziałanie z podmiotami zobowiązanymi do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu zapewnienia jawności i transparentności działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne (działanie nr 6.4), edukacja społeczna na temat prawa do informacji publicznej (działanie nr 6.5). publicznych powinien także być uwzględniany w zadaniu nr 2$^{27}$. Po trzecie, działania w zakresie wzmocnienia rozwiązań prawnych ograniczających korupcję w sektorze prywatnym (zadanie nr 4) nie mają wcale charakteru legislacyjnego. Wydaje się wręcz, że autorzy dokumentu nie traktują korupcji w tak zwanym drugim sektorze w sensie zdefiniowanym w art. 296a Kodeksu karnego. Działania te wiążą się bowiem mocno z funkcjami administracji publicznej. Do dalszej realizacji można ewentualnie zgłaszać jedynie działanie nr 4.3: Przegląd i wzmocnienie mechanizmów prawnych i organizacyjnych (po stronie administracji) zapewniających przejrzystość działania sektora prywatnego (np. w zakresie obowiązków publicznych i sprawozdawczych, w tym finansowych, firm). Należałoby je jednak ukształtować na przygotowanie ustawy wprowadzającej rygorystyczne przepisy dotyczące sprawozdawczości na wzór amerykańskiej ustawy Sarbanesa – Oxleya (ale nie po stronie administracji, o czym mowa w działaniu nr 4.1). Propagowanie rozwiązań antykorupcyjnych w biznesie w ramach wspólnych przedsięwzięć i projektów, tj. wsparcie przez administrację oddolnych inicjatyw sektora prywatnego w tym zakresie). W Programie nie znalazło się miejsce dla zadania związanego z przygotowywaniem nowych rozwiązań prawnych dotyczących finansowania partii politycznych oraz pierwszej w Polsce ustawy o whistleblowingu. Jeszcze w wersji projektu Programu z 2012 r. oba były egzemplifikowane, także przez szczegółowy zakres działań. Rezygnację z pierwszego należy uznać za błąd w kontekście rangi i przedziału czasowego Programu rządowego. Prace nad zmianami prawnymi dotyczącymi finansowania partii przedłużają się$^{28}$ i zapewne przed najbliższymi wyborami nie dojdzie do odpowiedniego consensusu. Zatem Program mógłby gwarantować podjęcie owego zadania, a dodatkowo przypisywałaby mu istotne znaczenie antykorupcyjne$^{29}$. Ustawy o whistleblowingu przyjmowane są obecnie w wielu państwach europejskich. Określają one nie tylko zasady gwarantowania ochrony dla osób informujących o korupcji, ale także sposób wykorzystywania przekazywanych informacji oraz rozwiązywania sytuacji korupcyjnych, do których odnoszą się te informacje. Rezygnacja z umieszczenia w katalogu zadań natury legislacyjnej tej kwestii w istotny sposób obniża jakość systemu antykorupcyjnego w Polsce. Trudno też --- $^{27}$ Problematykę korupcji w administracji można rozpatrywać w różnych ujęciach. Występuje ona np. w ujęciu rzeczowym/przedmiotowym jako korupcja w różnych działach administracji, np. w oświetleniu, ochronie zdrowia itd. Występuje także w ujęciu funkcjonalnym – na poszczególnych płaszczyznach działania administracji, np. korupcja w związku z zamówieniami publicznymi w poszczególnych jednostkach organizacyjnych administracji. $^{28}$ Chodzi tu o poselski projekt zmian w ustawie o partiach politycznych z 25.03.2013 r., zakładający zawieszenie do 31.12.2015 r. finansowania partii politycznych ze środków pochodzących z budżetu. $^{29}$ Projekt rządowego Programu z 2012 r. zakładał np. zaangażowanie Państwowej Komisji Wyborczej w aktywne formy kontroli finansów partii politycznych i kampanii wyborczej, takie jak monitorowanie i szacowanie skali wydatków wyborczych już podczas kampanii. wyobrazić sobie realizację wielu zadań/działań – bez jej unormowania. Zadania zarządcze, organizacyjne i edukacyjne W dalszej części Programu Rada Ministrów wyznaczyła do realizacji sześć zadań zarządczo-organizacyjnych i trzy edukacyjne. Priorytetowe wydaje się opracowanie mechanizmów reagowania na zagrożenia korupcyjne w kontaktach urzędnik – klient (zadanie nr 8). Zadanie to obejmuje przeprowadzenie analizy najczęstszego ryzyka korupcyjnego występującego w urzędach administracji publicznej (działanie nr 8.1) oraz opracowanie zasad postępowania dla osób narażonych na korupcję (działanie nr 8.2). W sferze realizacyjnej można zaproponować połączenie tego zadania z zadaniem nr 13 obejmującym przegląd struktur organizacyjnych przeciwdziałania korupcji funkcjonujących w administracji publicznej. Jest to zasadne z uwagi na cele, funkcjonalność oraz spodziewany kształt rekomendacji i efektów. Zadanie nr 8 ma charakter podmiotowy, a zadanie nr 13 przedmiotowy – w tym samym obszarze polityki antykorupcyjnej. Wynikiem działań w ich ramach mają być procedury antykorupcyjne przygotowane we wszystkich ministerstwach i urzędach centralnych. Mają one obejmować co najmniej: analizę ryzyka korupcyjnego, monitorowanie procesów administracyjnych zagrożonych korupcją, zasady i metody informowania o symptomach korupcyjnych oraz postępowania w przypadkach wystąpienia zdarzeń korupcyjnych, a także opis zadań na stanowiskach lub w komórkach organizacyjnych zarządzających procedurami antykorupcyjnymi. Pięcioletni okres realizacji Programu upoważnia do przyjęcia założenia, że wynikiem zadania nr 8 (w połączeniu z zadaniem nr 13) będzie nie tylko przygotowanie owych procedur (mechanizmów) w poszczególnych ministerstwach (urzędach), ale również ich wdrożenie. Konieczne jest przy tym nie tylko wytwarzanie wśród urzędników przekonania o ich przydatności, lecz także pozytywnych postaw, szczególnie w tych komórkach organizacyjnych, w których zidentyfikowano wysokie ryzyko korupcyjne, oraz wobec procesów zagrożonych takim ryzykiem. Ważna jest też akceptacja procedur przez urzędników oraz upowszechnianie wiedzy o nich także wśród petentów. Istotna jest też weryfikacja ryzyka korupcyjnego. Jeśli bowiem jego wartość wobec określonych stanowisk (komórek, jednostek organizacyjnych) czy procesów będzie znacznie zanizowana, to procedury mogą funkcjonować wadliwie. Sytuacje takie będą wymagały testowania i stałego monitorowania przez kierownictwo urzędów. Audyt i kontrola wewnętrzna w administracji skierowane są głównie na ustalanie, czy wykonywanie zadań publicznych przebiega zgodnie z prawem i przyjętymi w urzędzie procedurami. W tym zakresie możliwe jest ujawnianie nieprawidłowości, także tych, które mają podłoże korupcyjne. W takich okolicznościach audyt i kontrola wewnętrzna mogą profilaktycznie zniechęcać do zachowań korupcyjnych. W związku z tym w Programie rządowym proponuje się odpowiednie zadanie – wzmożnienie działania wewnętrznych komórek kontrolnych i audytu wewnętrznego (zadanie nr 9). Trudno jednak wnioskować, jakie wartości dodane do systemu antykorupcyjnego mają wnieść działania przewidziane w ramach tego zadania. Za warte uwagi można jedynie uznać działanie nr 9.2: Zorganizowanie systemu wymiany doświadczeń audytorów wewnętrznych w zakresie przeciwdziałania korupcji. Zadanie nr 10: Monitorowanie przebiegu najważniejszych prywatyzacji majątku Skarbu Państwa i znaczących przetargów publicznych – ma być realizowane przez Ministerstwo Skarbu Państwa (działanie nr 10.1 dotyczące prywatyzacji) oraz KPRM (działanie nr 10.2 dotyczące przetargów) jako podmioty wiodące oraz wszystkie ministerstwa i urzędy centralne. Działania zostały tu jednak określone bardzo ogólnie. Tymczasem już od kilku lat przygotowana są rekomendacje zarządcze w zakresie zamówień publicznych$^{30}$. Wydaje się, że stwierdzona skala i skutki zagrożeń w tym obszarze wymagają zdecydowanie bardziej precyzyjnego podejścia na etapie projektowania odpowiednich działań antykorupcyjnych. Zupełnie niezrozumiałe jest wyodrębnienie zadania nr 11: Wzmocnianie współpracy z sektorem prywatnym w zakresie przeciwdziałania korupcji – szczególnie w kontekście konstrukcji działań, za pomocą których ma być ono realizowane. Mają one charakter szkoleniowy (określono je jako działanie nr 11.2: Popularyzowanie postaw etycznych w biznesie oraz w kontaktach z administracją oraz działanie 11.3: Przygotowanie i wdrożenie szkoleń dla przedsiębiorców z problematyki korupcji), legislacyjny (działanie nr 11.5: Realizacja wniosków z analizy, w razie potrzeby wraz ze stosownymi zmianami legislacyjnymi) oraz związany z wdrażaniem zmian w zamówieniach publicznych (działanie nr 11.4: Przeprowadzenie analizy możliwości oraz korzyści/zagrożeń z wdrażania do największych postępowań dotyczących zamówień publicznych i prywatyzacji, tzw. paktów prawości, wraz z rekomendacjami). Każde z nich może być zatem włączone do adekwatnych, innych zadań Programu. Wydaje się też, że wzmocnienie współpracy z sektorem prywatnym w sposób realny może odbywać się głównie przez transfer informacji o sytuacjach korupcyjnych od tak zwanych whistleblowerów. Tymczasem, podkreślić trzeba to raz jeszcze, zdecydowano o nieujmowaniu w Programie tej problematyki. Do realizacji każdego zadania/działania w ramach Programu konieczne jest prowadzenie bardziej lub mniej rozbudowanych szkoleń. Poza tym, w katalogu działań mieszczą się szkolenia jako samoistnie realizowane (zadania nr 14-16), wspomagające wszystkie pozostałe w osiąganiu celów. Wydaje się, że w tym zakresie zdecydowanie bardziej precyzyjnie kwestie działań określa nie załącznik do uchwały nr 37, lecz rozdział IV Programu rządowego pt. „Finansowanie”. Wymienia się tu cztery kategorie przedsięwzięć. Pierwsza obejmuje wdrażanie edukacji antykorupcyjnej do programów kształcenia i doskonalenia osób pełniących funkcje publiczne, --- $^{30}$ Rekomendacje postępowania antykorupcyjnych przy stosowaniu procedury udzielania zamówień publicznych, CBA, Warszawa 2010. w tym w zakresie etyki zawodowej oraz zapobiegania konfliktowi interesów. Druga to edukacja społeczna na temat informacji publicznej. Trzecia – tworzenie i realizacja społecznych programów i kampanii edukacyjnych dotyczących tematyki korupcji oraz organizowanie seminariów i konferencji o tematyce antykorupcyjnej, z udziałem ekspertów. Czwarta – organizowanie seminariów i konferencji na temat mocnych i słabych stron istniejących kodeksów etycznych funkcjonariuszy publicznych oraz dobrych rozwiązań międzynarodowych w tym zakresie. Wadliwe jest określenie w Programie podmiotów wykonujących zadania edukacyjne. Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem byłoby pełnienie funkcji koordynatora przedsięwzięć szkoleniowych przez CBA i objęcie nią: opiniowania programów szkoleniowych przygotowywanych przez różne podmioty, zarówno organy administracji rządowej i samorządowej, jak i podmioty komercyjne; udzielania rekomendacji podmiotom i trenerom prowadzącym szkolenia antykorupcyjne; organizowania przedsięwzięć promujących te szkolenia, trenerów, programy szkoleniowe itp.; oceniania szkoleń; prowadzenia bazy danych o szkoleniach, programach i trenerach; inicjowania nowych zakresów szkoleń antykorupcyjnych; pośredniczenia w wymianie doświadczeń w zakresie organizowania i prowadzenia szkoleń antykorupcyjnych. Wzmocnienie zwalczania korupcji Program w ograniczonym zakresie odnosi się do działań represyjnych wobec korupcji. Zawiera jedynie trzy zadania, których ogólnym celem ma być wzmocnienie jej zwalczania: - monitorowanie zagrożeń korupcyjnych i udoskonalanie przepisów prawnych usprawniających ściganie przestępstw, w tym określających warunki, zakres i tryb współdziałania oraz koordynacji organów ścigania, a także penalizujących nowe formy korupcji (zadanie nr 17); - opracowanie systemowych rozwiązań w zakresie wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących zwalczania korupcji pomiędzy organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości (zadanie nr 18); - wzmacnianie współpracy międzynarodowej w zakresie zwalczania korupcji (zadanie nr 19). Tylko jedno z tych zadań może mieć bezpośredni wpływ na wzrost efektywności ścigania karnego korupcji. Jest to zadanie nr 17, choć zawarte w nim działania nie kreują nowatorskich rozwiązań antykorupcyjnych. Pojawiły się one już na gruncie art. 29 ustawy z 9 czerwca 2006 r. o CBA, a delegacja dla prezesa Rady Ministrów zawarta w tym przepisie nie została dotąd wypełniona. Przez osiem lat przedstawiciele wymienionych w art. 29 ust. 2 organów nie potrafili porozumieć się w sprawie stworzenia systemu współdziałania w zakresie ścigania przestępstw korupcyjnych, a szef CBA nie koordynuje działań o charakterze operacyjno-rozpoznawczym w tym obszarze. Wydaje się zatem, że Program w tym względzie może wreszcie odegrać ważną rolę i na jego podstawie możliwe będzie wypracowanie odpowiednich mechanizmów. Problem jest zresztą zdecydowanie szerszy. Chodzi bowiem o przygotowanie analizy całego systemu instytucjonalnego zwalczania korupcji i wdrożenie w nim odpowiednich zmian, a także określenie na nowo jego funkcjonalności przy wykorzystaniu szerokiego spektrum metod operacyjnych i śledczych. W Polsce od 2006 r. funkcjonuje w sensie formalnym model organizacyjny walki z korupcją czerpiący wzorce z działań centralnej, wysoce niezależnej agencji antykorupcyjnej. Przynajmniej kilka służb i formacji wykonuje jednak podobne zadania operacyjno-rozpoznawcze i dochodzeniowo-śledcze w tym samym obszarze co CBA. Zadanie nr 17 powinno obejmować kilka istotnych działań – szerzej niż ujmuje to Program. Po pierwsze, wydaje się konieczne, aby zwalczaniem korupcji na szczytach władzy zajmowało się wyłącznie CBA, a pozostałymi – inne organy. Ważne też, aby z możliwie równą intensywnością i zaangażowaniem zajmowało się zwalczaniem korupcji politycznej oraz korupcją pospolitą (codzienną) w administracji publicznej – uciążliwą dla ogółu społeczeństwa. Po drugie, w ramach zadania nr 17 można zaproponować analizę praktyki stosowania metod operacyjno-rozpoznawczych w walce z korupcją. Zmiany prawne z 2011 r.$^{31}$ oraz wcześniejsza pragmatyka działań wykrywczych stwarzały wiele kontrowersji. Funkcjonariusze w takich okolicznościach rezygnują z wymaganej aktywności w tym obszarze. Może to w konsekwencji prowadzić do coraz powszechniejszej rezygnacji ze stosowania represji – najpierw wobec skorumpowanych osób na eksponowanych stanowiskach politycznych, a następnie wobec pozostałych osób pełniących funkcje publiczne, także w administracji samorządowej. Interesujący w tym zakresie byłby powrót do koncepcji ustawy o czynnościach operacyjno-rozpoznawczych autorstwa Platformy Obywatelskiej$^{32}$, a odpowiednią funkcję może spełniać zadanie nr 17. Bardzo ważne byłoby także wdrażanie aktywnych algorytmów nadzorczych ze strony prokuratur apelacyjnych i okregowych w skomplikowanych sprawach korupcyjnych o tak zwanej newralgicznej wrażliwości politycznej. Konieczne staje się wdrażanie coraz dalej idącej specjalizacji wśród funkcjonariuszy zwalczających korupcję, także w kontekście ewentualnej modyfikacji struktur i procedur. Działania te powinny być wsparte intensyfikacją szkoleń, o czym mowa w zadaniu nr 18. Wynikiem działań w ramach zadań nr 17-19 powinno być także określenie relacji między elementami represyjnymi i profilaktycznymi. Program więcej uwagi kieruje na mechanizmy zapobiegawcze. Można jednak rozważyć zupełnie nowe podejście. Otóż proces wykrywczy realizowany przez CBA czy Policję może także ułatwiać diagnozowanie mechanizmów antykorupcyjnych. W miejsce niesprawnych trzeba wprowadzać inne, a nie --- $^{31}$ Chodzi o zmiany dokonane ustawą z 4.02.2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.53.273). $^{32}$ Projekt PO ustawy o czynnościach operacyjno-rozpoznawczych z 2007 r., <http://www.platforma.org/index.php/oplatformie/powsejmie/projektustaw&pT=documentdetails&sP=CONTENT,objectID,900736&L=pl>, 15.04.2007 r. promować nieskuteczne albo fikcyjne inicjatywy prewencyjne. W okolicznościach powszechnej korupcji tylko ściganie karne może skutecznie inicjować rozwiązania zabezpieczające. Układ odwrotny – najpierw profilaktyka, potem represja – ma wielokrotnie charakter pozorny – ludzie nieuczciwi wprowadzają rozwiązania antykorupcyjne, wiedząc jak można je „obejść” i jednocześnie promują ich skuteczność. Dla właściwego ułożenia relacji między mechanizmami profilaktycznymi i reprezyjnymi konieczna jest także współpraca z mediami wielu podmiotów realizujących Program, w tym z dziennikarzami śledczymi. Sfera ta przeżywa największą stagnację od 25 lat. Wdrażanie Programu Strategie antykorupcyjne realizowane w latach 2002–2009, zdaniem wielu ekspertów$^{33}$, miały charakter pozorny. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy był brak sprawnego mechanizmu nadzorczego i koordynacyjnego (zarządzania). Mimo zapowiedzi, nie został powołany komitet monitorujący, w skład którego mieli wejść przedstawiciele poszczególnych resortów, instytucji oraz organizacji pozarządowych zaangażowanych w przeciwdziałanie korupcji. Nie powołano też organu nadzorującego, a jedynie koordynacyjny zespół w MSWiA, który nie miał uprawnień kierowniczych ani nadzorczych. Zespół ten nie pełnił też roli koordynującej działania w ramach strategii antykorupcyjnych. Jego zadania właściwie od samego początku ograniczały się do zbierania informacji na temat stanu realizacji strategii (I etap) oraz realizacji projektów twinningowych (II etap). Brak zarządzania najwyraźniej był widoczny w przypadku podjęcia przez poszczególne urzędy działań antykorupcyjnych nieujętych w rządowym dokumencie. Zespół nie był informowany na bieżąco o podejmowanych działaniach i nowych inicjatywach, a o wielu działaniach MSWiA nie zostało nigdy powiadomione$^{34}$. W Programie z 1 kwietnia 2014 r. przyjęto zupełnie inne założenia dotyczące zarządzania wykonywaniem zadań/działań. Instytucją wdrażającą Program jest Międzyresortowy Zespół powołany przez prezesa Rady Ministrów, którego przewodniczącym jest minister spraw wewnętrznych, zastępcą – szef CBA, zaś członkami są przedstawiciele realizatorów wiodących w wykonaniu Programu$^{35}$. Zadania Zespołu związane są --- $^{33}$ C. P. Wulff, M. Ehbrecht: Ekspertyza na temat skuteczności Strategii Antykorupcyjnej oraz podjętych w Polsce działań antykorupcyjnych, Warszawa 2008; A. Bodnar, D. Sześciło: Przeciwdziałanie korupcji: instytucje i ich działania [w:] Demokracja w Polsce 2005–2007, pod red. L. Kolarskiej-Bobińskiej, J. Kucharczyka i J. Zbieranka, Warszawa 2007, s. 237-262; G. Makowski, J. Zbieranek, J. Gałkowski: Ocena stanu realizacji I i II etapu rządowego programu zwalczania korupcji – Strategia Antykorupcyjna na lata 2002–2009 [w:] Korupcja i antykorupcja – wybrane zagadnienia (red. J. Kosiński, K. Krak, A. Koman), Szczecino 2011, s. 64. $^{34}$ G. Makowski, J. Zbieranek, J. Gałkowski: Ocena stanu realizacji…, op. cit., s. 54. $^{35}$ Zespół spotyka się co najmniej dwa razy w roku. Za udział w jego pracach nie jest pobierane odrębne wynagrodzenie. Spotkania zespołu są protokołowane. Sprawozdanie okresowe zbiorcze sporządzone będzie do 30 maja danego roku, przy czym sprawozdanie ostatnie (za 2019 r.) będzie zawierało podsumowanie realizacji Programu w całym okresie jego obowiązywania za lata 2014–2019. Sprawozdania okresowe przedstawiane będą Radzie Ministrów. z nadzorowaniem i monitorowaniem prac wdrożeniowych, sporządzaniem okresowych sprawozdań z realizacji Programu wraz z wnioskami, nadzorowaniem wdrażania wniosków z raportów otrzymanych od instytucji ewaluacyjnych, dokonywaniem pomiaru osiągnięcia celów (jest to III poziom realizacji Programu). W ramach Zespołu funkcjonują grupy robocze do spraw poszczególnych zadań Programu. Ich pracami kierują szefowie, którzy typują członków spośród składu Zespołu Międzyresortowego. W skład grup roboczych włączani są też, w roli ekspertów, przedstawiciele organów pozarządowych i ośrodków naukowych. Zadania szefów grup związane są z koordynacją i wykonywaniem zadań, do których zostali wyznaczeni jako wiodący, w tym opracowanie i organizowanie systemu wymiany informacji i współpracy między realizatorami wiodącymi i współpracującymi, a także środowiskami naukowymi i sektorem pozarządowym (II poziom realizacji Programu). W skład grup roboczych mogą być też włączeni koordynatorzy z podmiotów zaangażowanych w wykonywanie zadań/działań. Stanowiska koordynatorów tworzone są obligatoryjnie w ministerstwach i urzędach centralnych mających status organów zaangażowanych w realizację Programu i w sytuacji, gdy nie przewidziano w strukturach organizacyjnych danego urzędu stanowiska, na którym wykonywane byłyby zadania w zakresie antykorupcji (poziom I realizacji Programu). Zadania koordynatorów obejmują między innymi opracowanie planów przeciwdziałania korupcji, zawierających mierniki, zakresy odpowiedzialności i harmonogram prac (wraz z terminami, oceną ryzyka i szacunkowymi kosztami wykonania poszczególnych zadań/działań) oraz skonsultowanie ich w ramach właściwych grup roboczych, a także monitorowanie prac podejmowanych w urzędach nadzorowanych lub podległych na rzecz wdrażania Programu. Poza tym koordynatorzy wykonują zadania stałe dotyczące polityki antykorupcyjnej, polegające na cyklicznym opracowywaniu diagnoz zagrożeń i ryzyka korupcyjnego występującego i potencjalnego, przygotowaniu wykazu grup zawodowych (stanowisk) zagrożonych korupcją, opracowaniu i wdrożeniu systemu przeciwdziałania zagrożeniom korupcyjnym oraz sukcesywnym jego doskonaleniu, analizowaniu informacji o występowaniu nieprawidłowości w funkcjonowaniu urzędu, opinowaniu w ramach procesu uzgodnień resortowych i międzyresortowych projektów aktów normatywnych oraz wewnętrznych regulacji pod kątem możliwych zagrożeń korupcyjnych. Sprawozdania z realizacji Programu rozpatruje i przyjmuje Rada Ministrów (IV poziom realizacji Programu). Ewaluacja Programu przeprowadzona zostanie przez Antykorupcyjną Koalicję Organizacji Pozarządowych (reprezentowaną przez m.in. Fundację im. Batorego, Stowarzyszenie Szkoła Liderów, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Fundację Komunikacji Społecznej, Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich), a także Helsińską Fundację Praw Człowieka, w 2016 r. i po zakończeniu funkcjonowania Programu. Sprawozdanie ewaluacyjne przekazane zostanie instytucji wdrażającej w celu realizacji wniosków. Ocena osiągnięcia celów W „Strategii antykorupcyjnej 2002–2009” nie przyjęto żadnego mechanizmu oceny osiągnięcia wyznaczonych celów. Aby zmierzyć sukces Strategii, konieczna jest implementacja stosownego instrumentu ewaluacji. Tylko w ten sposób można zapewnić, by podejmowane działania, jeśli okażą się niestosowne bądź niewystarczające, były zaniechane bądź zmodyfikowane. W „Rządowym programie przeciwdziałania korupcji na lata 2014–2019” zastosowano zatem inne podejście. Przyjęto mierniki oceny osiągnięcia celu głównego – ograniczenia korupcji – oraz mierniki dla celów szczegółowych. W pierwszej ocenie wykorzystuje się indeks percepcji korupcji$^{36}$. Zakłada się wzrost jego wartości do 2019 r. o 10% – do poziomu 68 pkt. Poza tym uwzględniona będzie ocena wykonania zadań przez instytucję wdrażającą oraz ewaluującą$^{37}$. Planuje się wdrożenie co najmniej 70% zadań/działań. Poziom osiągnięcia celu szczegółowego – wzmocnienie działań prewencyjnych i edukacyjnych – oceniony będzie przy wykorzystaniu wyników badań społecznych prowadzonych przez niezależny ośrodek badań opinii publicznej. Zakłada się spadki wartości odsetka respondentów w okresie 2014–2019 w następujących kategoriach: - deklarujących osobistą znajomość osób, które biorą łapówki – o 2% (w 2013 r. było ich 16%); - deklarujących wręczanie łapówek – o 1% (w 2013 r. było ich 9%); - negatywnie oceniających działania rządu podejmowane w celu walki z korupcją – o 6% (w 2013 r. było ich 66%). Wydaje się, że ocenę tę powinno się rozszerzyć przynajmniej o określenie poziomu spadku kosztów korupcji. Odpowiednie metody przygotowane były w ramach różnych projektów w minionych latach i można je wykorzystać$^{38}$. Poziom osiągnięcia celu szczegółowego – wzmocnienie zwalczania korupcji – mierzony będzie wzrostem odsetka liczby skazanych za przestępstwa korupcyjne do liczby podejrzanych (dane zbierane od organów ścigania). W tym zakresie trzeba zgłosić jedną zasadniczą uwagę krytyczną. Otóż przyjęty miernik należałoby odnieść do różnych kategorii obszarów, --- $^{36}$ Indeks porządkuje kraje, biorąc pod uwagę stopień percepcji korupcji wśród urzędników i polityków. Postrzeganie korupcji mierzone było do 2011 r. w skali 10-punktowej, a od 2012 r. w skali 100-punktowej. Zgodnie z założonymi kryteriami, im wskaźnik bliższy 10 (aktualnie 100), tym większa transparentność i znikoma korupcja. Wskazanie wartości zbliżonej do zera daje uzasadnione przypuszczenie, że poziom korupcji jest duży. W edycji IPK 2012 Polska uzyskała 58 punktów i została sklasyfikowana na 41. miejscu. $^{37}$ Antykorupcyjna Koalicja Organizacji Pozarządowych oraz Najwyższa Izba Kontroli – w sytuacji pozytywnego rozpatrzenia przez prezesa NIK wniosku prezesa Rady Ministrów w sprawie przeprowadzenia kontroli realizacji Programu. $^{38}$ Na przykład w ramach projektu Przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w warunkach bezpiecznego przyspieszonego i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Problematyka Strategii Antykorupcyjnej oraz podjęcia w Polsce działań antykorupcyjnych 2009–2011, nr O R00 0040 07. Por. M. Gurtowski, R. Sojak: Opracowanie koncepcji szacowania społecznych i ekonomicznych kosztów zachowań korupcyjnych [w:] Korupcja i Antykorupcja – wybrane zagadnienia, cz. II, red. J. Kosiński i K. Krak, Szczytno 2011. w których popełniane są czyny korupcyjne, na przykład do administracji publicznej. Brak takiego podejścia jest poważnym mankamentem, a przyjęty miernik nie będzie odzwierciedlał faktycznego wzmocnienia walki z korupcją. W praktyce niemieckiej wyodrębnia się cztery obszary: korupcję w polityce, w organach ścigania i sądach, w gospodarce i w administracji publicznej. Podsumowanie Rządowy Program stanowi kontynuację i intensyfikuje wcześniejsze – prowadzone od 2002 r. – działania profilaktyczne i represyjne wobec korupcji. Po pięciu latach przerwy, w okolicznościach narastającej społecznej dezaprobaty dla działań rządzących w tym obszarze, wprowadza się politykę skonkretyzowaną w jednolitym dokumencie. Podobnie jak poprzednio, opiera się ona na rozwiązaniach karno-administracyjnych. Zadania proponowane w Programie rządowym mają dotyczyć bezpośrednio organów administracji rządowej (wszystkich ministerstw i właściwych urzędów centralnych) oraz innych podmiotów. Ich katalog jest obszerny. Wprowadzono kilka oryginalnych rozwiązań: - zadania/działania sformułowano ponadsektorowo; - w mechanizmie wdrożenia Programu ustanowiono, że każde zadanie będzie wykonywała grupa robocza pod przewodnictwem podmiotu wiodącego (najbardziej merytorycznego w sprawie), który może dobrać do współdziałania podmioty współpracujące; - przyjęto wskaźniki mierzalności osiągania celów Programu; - przyjęto, że wdrażanie i realizacja Programu ma się odbywać na czterech poziomach (koordynatorzy, grupy robocze, międzyresortowy zespół powołany przez prezesa Rady Ministrów oraz Rada Ministrów). Jednocześnie można dostrzec wiele mankamentów w konstrukcji Programu. Brakuje precyzyjnego ujęcia charakteru poszczególnych kategorii zadań. Często w grupie zadań legislacyjnych umieszcza się zadania o charakterze organizacyjnym, a w grupie zarządzczych – wyłącznie edukacyjne. Trzeba też odnotować brak powiązań między różnymi kategoriami zadań, na przykład dotyczącymi konstruowania rekomendacji prawnych dla administracji i oceny ryzyka korupcji w poszczególnych jej działach. Zdecydowanie szerzej można było też zdefiniować mierzniki oceny osiągnięcia celów Programu. Przede wszystkim jednak zrezygnowano z angażowania społeczeństwa w ograniczanie korupcji oraz diagnozowania przyczyn tej patologii związanych z przeobrażeniami we współczesnym społeczeństwie. Wydaje się, że brak zaangażowania politycznego oraz zainteresowania sprawami kraju, a także apatyczność dużych grup --- 39 Jednym z jego przejawów jest absencja wyborcza. W wyborach parlamentarnych 4.06.1989 r. wzięło udział ponad 62% Polaków, później udział w wyborach nigdy nie zbliżył się do tego poziomu – wahał się od 40,5% (2005 r.) do 53,8% (2007 r.). Pod względem średniej frekwencji w wyborach parlamentarnych Polska ma najniższy wynik wśród państw UE. W państwach Europy Środkowo-Wschodniej średnia frekwencja społecznych i słabe więzi międzyludzkie powodują, że nie są wypracowywane mechanizmy powszechnego monitorowania funkcjonowania administracji, zwłaszcza samorządowej. W tym kontekście trzeba też odnotować brak połączeń Programu rządowego z polityką społeczną czy gospodarczą, na przykład „Strategią wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na lata 2009–2015”. Wydaje się, że najlepszym przykładem indywidualnej aktywności obywatelskiej w przeciwdziałaniu korupcji jest whistleblowing, oznaczający działania podejmowane samorzutnie przez obywatela (whistleblowera) będącego świadkiem nieprawidłowości w miejscu pracy czy środowisku. Ochrona whistleblowerów stanowi międzynarodowy standard wynikający z art. 33 Konwencji ONZ przeciwko korupcji. Tymczasem w Programie zrezygnowano z egzemplifikacji tej kwestii. Podobnie jak z przygotowania nowych rozwiązań w zakresie finansowania partii politycznych. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na zaprojektowaną elastyczność w mechanizmie realizacyjnym Programu. Przewiduje się bowiem możliwości rozszerzenia katalogu zadań i działań. Ważne jednak, aby dodatkowe przedsięwzięcia równomierne dotyczyły różnych przejawów korupcji – zarówno tej pospolitej (codziennej) w administracji publicznej, uciążliwej dla ogółu społeczeństwa, jak i korupcji politycznej oraz na styku sektora państwowego i prywatnego (zawłaszczania państwa). dr WIESŁAW JASIŃSKI Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie wynosi ok. 70%, a w Polsce o ponad 20% mniej. Za wskaźnik partycypacji politycznej uważa się także zaangażowanie w działalność partii i innych organizacji społeczno-politycznych. Tylko ok. 3% dorosłych obywateli deklaruje członkostwo lub udział w działaniach partii i/lub stowarzyszeniu o charakterze politycznym. Por. Z. Kinowska: Kondycja społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, Biuro Analiz Sejmowych, Infos, nr 22/2012. Konieczność modernizacji i zwiększenia wydatków na armię Finansowanie potrzeb obronnych Polski Wokół finansowania potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej narósło wiele mitów, w tym najważniejszy, że wydajemy na wojsko 1,95% produktu krajowego brutto (PKB). Analiza wysokości kwot przeznaczanych w ustawie budżetowej na wydatki obronne od 2005 r., tj. od czasu, gdy obowiązuje w obecnym brzmieniu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiący podstawę określania wysokości wydatków, wykazuje jasno, że mimo ustawowego obowiązku zawsze przeznaczano na ten cel mniej niż 1,95% PKB z roku poprzedniego. TOMASZ LUBAŃSKI Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 września 2013 roku dokonał nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2013, w wyniku której wydatki w części 29 – „Obrona narodowa” zostały zmniejszone o 3 195 209 tys. zł. 12 marca 2014 r. obchodziliśmy 15. rocznicę przystąpienia Polski do NATO, a 21 marca 2014 r. nastąpiła aneksja Krymu przez Federację Rosyjską. Wydarzenia te ożywiły dyskusję na temat polskiej armii, w tym zasad jej finansowania. Wypowiadali się politycy z różnych partii, dziennikarze, eksperci z wielu dziedzin. Bez względu na stosunek do wysokości nakładów, wszyscy byli zgodni co do jednego – w Polsce istnieje od lat zasada finansowania wydatków obronnych. Wypowiedzi, które padają w dyskusjach na ten temat można sprowadzić do stwierdzenia: „Wydajemy 1,95% PKB na wojsko” (czasami zamiast „wojska” pojawia się „armia”, „siły zbrojne”, „obronność”, „zbrojenia” itp.). W stwierdzeniu tym występują trzy elementy i żaden z nich nie jest prawdziwy: po pierwsze – nie wydajemy; po drugie – nie 1,95% PKB; po trzecie – nie na wojsko (armię, a tym bardziej na zbrojenia). Przez 46 lat Polska była członkiem Układu o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej (Układ Warszawski). Po wstąpieniu do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) w 1999 r. konieczna stała się przebudowa i modernizacja techniczna Sił Zbrojnych RP, która miała zapewnić dostosowanie armii do wymogów obowiązujących w tej organizacji, w tym w szczególności zapewnić pełną interoperacyjność jednej trzeciej sił w ramach NATO, oraz średnich standardów państw członkowskich w zakresie uzbrojenia, wyposażenia i mobilności oraz prowadzenia działań wojskowych w każdych warunkach. Aby osiągnąć ten cel, konieczne stało się znalezienie źródła finansowania programu przebudowy i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP. W uzasadnieniu ustawy z 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001–2006$^1$ napisano: „Celem ustawy jest również stworzenie warunków do stabilnego finansowania sił zbrojnych w wieloletnim horyzoncie czasowym, przy uwzględnieniu możliwości ekonomicznych państwa. W projekcie dokumentu (art. 3) określono, że wielkości środków budżetowych na finansowanie programu, w tym na zakup uzbrojenia, wyposażenia i sprzętu technicznego oraz działań dostosowawczych i restrukturyzacyjnych w siłach zbrojnych będą określane corocznie (w latach 2002–2006) na poziomie nie niższym niż określono w programie (1,95% Produktu Krajowego Brutto”). W wyniku uchwalenia ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001–2006$^2$ tytuł ustawy otrzymał brzmienie: „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej”$^3$, a art. 7 ust. 1: „Na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznacza się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż 1,95% Produktu Krajowego Brutto z roku poprzedniego”. Obliczanie wydatków obronnych Zgodnie z definicją słownikową$^4$, ‘przeznaczyć’ oznacza określić z góry cel, któremu coś ma służyć, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjś korzyść. Zatem coroczne przeznaczenie wydatków z budżetu państwa na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej, to nic innego, jak zapisanie ich w ‘ustawie budżetowej na rok…’. Artykuł 7 ust. 1 ustawy z 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (zwanej dalej ‘ustawą’), w tym brzmieniu obowiązuje od 22 maja 2004 r., a więc dotyczy wydatków na finansowanie potrzeb obronnych zapisanych w ustawach budżetowych począwszy od 2005 r. --- $^1$ DzU.2001.76.804. $^2$ DzU.2004.107.1136. $^3$ DzU.2009.67.570 ze zm. $^4$ <http://sjp.pwn.pl> Regulację zawartą w art. 7 ust. 1 ustawy można przedstawić w postaci wzoru: \[ WO_n \geq PKB_{n-1} \times 1,95\% \] gdzie: - $ WO_n $ – wydatki z budżetu państwa danego roku na finansowanie potrzeb obronnych - $ PKB_{n-1} $ – Produkt Krajowy Brutto z roku poprzedniego. Po prostym przekształceniu otrzymujemy nierówność: \[ \frac{WO_n}{PKB_{n-1}} \geq 1,95\% \] Jeśli znamy kwoty wydatków obronnych (WO) zapisane w ustawie budżetowej oraz wielkości PKB, nie pozostaje nic innego, jak podstawić odpowiednie dane do wzoru i sprawdzić, np. dla roku 2010: \[ \frac{25718989 \text{ tys. zł}}{1344000000 \text{ tys. zł}} \geq 1,95\% \] Otrzymujemy: $1,91\% \geq 1,95\%$, co jest fałszem. Spróbujmy zatem sprawdzić inny rok, np. 2006: \[ \frac{18064279 \text{ tys. zł}}{980900000 \text{ tys. zł}} \geq 1,95\% \] Otrzymujemy: $1,84\% \geq 1,95\%$, co również jest fałszem. Jako przykład mógłbym podać dowolny rok, ponieważ w okresie obowiązywania art. 7 ust. 1 ustawy w obecnym brzmieniu zawsze wydatki na finansowanie potrzeb obronnych zapisane w ustawie budżetowej były niższe niż 1,95% PKB roku poprzedniego i stanowiły odpowiednio: 1,947% w 2005 r.; 1,84% w 2006 r.; 1,92% w 2007 r.; 1,94% w 2008 r.; 1,947% w 2009 r.; 1,91% w 2010 r.; 1,945% w 2011 r.; 1,93% w 2012 r. Kwota uszczerbek wydatków obronnych zapisanych w ustawach budżetowych w tych latach wyniosła łącznie 2 341 465 tys. zł. Szacowanie wielkości rocznego PKB Dlaczego tak się dzieje, skoro zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy, „Kryteria określone w ust. 1-3 są uwzględniane przez Radę Ministrów w projektach ustaw budżetowych albo projektach ustaw o prowizorium budżetowym”? Czyżby rząd, składając corocznie w Sejmie projekt ustawy budżetowej, łamał prawo? Odpowiedź na te pytania tkwią w kalendarzu. Zgodnie z art. 141 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych$^5$ (dalej: „ufp”), Rada Ministrów uchwala projekt ustawy budżetowej i wraz z uzasadnieniem przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. Tymczasem, zgodnie z art. 5 ustawy z 26 października 2000 r. o sposobie obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto$^6$, wartość rocznego PKB oblicza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego i ogłasza – przez obwieszczenie w Dzienniku Urzędowym --- $^5$ Dz.U.2013.885 ze zm. $^6$ Dz.U.2000.114.1188 ze zm. Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski – pierwszy szacunek za dany rok w terminie do 15 maja roku następnego. Oznacza to, że wartość rocznego PKB za rok poprzedni jest znana po ponad 4,5 miesiącach od rozpoczęcia następnego roku (a więc i od momentu rozpoczęcia realizowania ustawy budżetowej/prowizorium budżetowego) i przeszło 7,5 miesiącach po złożeniu do Sejmu przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej, w której Rada Ministrów musiała uwzględnić kryterium 1,95% PKB na wydatki obronne. W jaki zatem sposób Rada Ministrów ma uwzględniać w projekcie ustawy budżetowej na następny rok wielkość PKB roku, który się jeszcze nie skończył? Dzień 30 września jest terminem przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej, ale przecież prace nad nim zaczynają się znacznie wcześniej, bo już w pierwszej połowie roku. Zgodnie z art. 138 ust. 1 ufp, Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów założenia projektu budżetu państwa na rok następny, uwzględniające ustalenia przyjęte w „Wieloletnim planie finansowym państwa” oraz kierunki działań zawarte w przyjętym przez Radę Ministrów „Programie konwergencji”, opracowanym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1466/97 z 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych$^7$. Materiały do projektu ustawy budżetowej opracowują i przedstawiają Ministrowi Finansów dysponentci części budżetowych. Zgodnie z corocznie wydawanymi rozporządzeniami Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu ustawy budżetowej, materiały te dysponentci opracowują na podstawie: - założeń do projektu budżetu państwa rozpatrzonych przez Radę Ministrów, w tym prognoz wskaźników makroekonomicznych opracowanych przez Ministra Finansów przy współpracy ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego i innych ministrów właściwych w sprawach polityki społeczno-gospodarczej; - wstępnych kwot wydatków dla poszczególnych części budżetowych (...). Wstępne kwoty wydatków dla poszczególnych części budżetowych oraz prognozy wskaźników makroekonomicznych są przekazywane dysponentom przez Ministra Finansów. Dlaczego zatem w ośmiu kolejnych latach Minister Finansów źle prognozował wielkość PKB, a co za tym idzie, wysokość wydatków na finansowanie potrzeb obronnych? Przychodzą mi na myśl trzy odpowiedzi: 1. Minister Finansów nie potrafi szacować wielkości PKB. Taką odpowiedź należy natychmiast odrzucić. Po pierwsze, sprawa nie dotyczy jednego, lecz wielu ministrów na przestrzeni tych lat. Po drugie, Polska miała szczęście do dobrych i cenionych w świecie ministrów finansów, którzy uchodziли --- $^7$ DzUrzWE L 209 z 02.08.1997, s. 1; DzUrzUE polskie wydanie specjalne, rozdz. 10, t. 1, s. 84, ze zm. za autorytety w dziedzinie finansów państwa. Po trzecie, przecież to nie minister osobiście prognozuje wielkość PKB, ma do dyspozycji cały sztab wybitnych fachowców. Po czwarte, gdyby Minister Finansów nie potrafił prognozować, to raz by przeszacował, raz nie doszacował, tymczasem przez osiem kolejnych lat każdy kolejny minister „mylił” się tylko w jedną stronę. 2. Minister Finansów celowo zaniża wielkość prognozy PKB, żeby przy wielu innych potrzebach budżetowych przeznaczyć niższą kwotę na wydatki obronne. Taką odpowiedź odrzucam jeszcze szybciej. Nigdy nie przyszła mi do głowy myśl, że Minister Finansów mógłby działać nielegalnie i celowo naruszać postanowienia ustawy. 3. Szacowanie wielkości rocznego PKB w połowie roku jest trudne. Myślę, że ta odpowiedź jest właściwa i będę się jej trzymał. Ustwodawca, uchwalając ustawę, nie ograniczył wysokości wydatków na finansowanie potrzeb obronnych. Wskazał jedynie, że nie mogą być one niższe niż 1,95% PKB z roku poprzedniego. Dał więc Radzie Ministrów możliwość zaplanowania tych wydatków na wyższym poziomie, na przykład 2%, aby w razie gdyby PKB okazał się jednak wyższy niż prognozowany, kwota wydatków odpowiadała kryterium 1,95% PKB. Rozumiem, że jest to trudne. Finansowanie Sił Zbrojnych, zgodnie z uzasadnieniem ustawy, ma uwzględniać możliwości ekonomiczne państwa. Inaczej też postrzega się wydatki na obronność, gdy panuje pokój i nic nie wskazuje, że mogłoby nam coś bezpośrednio zagrozić, wtedy przeznaczanie większej kwoty na wydatki obronne, niż minimum zapisane w ustawie, może być uznane za nieracjonalne przy wielu innych potrzebach. Co można zrobić w tej sytuacji? Tu z kolei nasuwają mi się dwa rozwiązania: - Zostawić tak jak jest i uznać, że ustawa o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest realizowana. Jest to dla mnie trudne do zaakceptowania, bo jak wykazałam, ustawa nie jest realizowana. Można oczywiście próbować tłumaczyć, że nie chodzi o roczne PKB obliczone i ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, tylko o PKB szacowane na etapie planowania przez Ministra Finansów. Wydaje mi się jednak, że gdyby taka była wola ustwodawcy, to taki właśnie zapis znalazłby się w art. 7 ust. 1 ustawy. Można „kibicować” co roku Ministrowi Finansów, żeby trafił z prognozą (tak jak się prawie udało w latach: 2005 – 1,947% PKB; 2009 – 1,947% PKB czy w 2011 – 1,945% PKB$^8$). Paradoksalnie, wydatki obronne zapisane pierwotnie w ustawie budżetowej były wyższe niż 1,95% PKB z roku poprzedniego – w roku 2013, w którym przepis art. 7 ust. 1 nie był stosowany$^9$. --- $^8$ Po zaokrągleniu do części setnych otrzymujemy wprawdzie 1,95%, ale zaniżenie zaplanowanych wydatków obronnych w tych trzech latach wyniosło łącznie 122 264 tys. zł. $^9$ Kwota zapisana w ustawie stanowiła 1,97% PKB z roku poprzedniego, jednak w wyniku uchwalenia ustawy z 13.09.2013 r. zmieniającej ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U.2013.1199) art. 7 ust. 1 nie był stosowany, a w wyniku nowelizacji budżetowej kwota wydatków obronnych stanowiła 1,77% PKB z roku poprzedniego. • Znaleźć nowe rozwiązanie, które spełni równocześnie wszystkie poniższe kryteria: – zapewni stabilne finansowanie Sił Zbrojnych w wieloletnim horyzoncie czasowym, przy uwzględnieniu możliwości ekonomicznych państwa; – nie będzie skutkować żadnymi dodatkowymi nakładami finansowymi (chyba, że taka będzie wola); – uchroni Ministra Finansów przed podejrzeniami o brak rzetelności lub nielegalność działania; – zaoszczędzi pracy Ministrowi Finansów; – usprawni planowanie wydatków budżetowych Ministrowi Obrony Narodowej. Gdyby przeznaczać w latach 2005–2012 wydatki z budżetu państwa na finansowanie potrzeb obronnych zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, to jest w wysokości nie mniejszej niż 1,95% PKB roku poprzedniego, wówczas należałoby w ośmiu ustawach budżetowych zapisać wydatki na ten cel w łącznej kwocie nie mniejszej niż 188 130 150 tys. zł, tymczasem uchwalono łączną kwotę 185 788 685 tys. zł, a więc o 2 341 465 tys. zł niższą. Można zatem powiedzieć, w dużym uproszczeniu, że z tytułu błędnej prognozy PKB Minister Obrony Narodowej „traci” rocznie prawie 300 mln zł w swoim budżecie, a łącne wydatki zapisane w ustawach budżetowych stanowiły średnio niecałe 1,93% PKB roku poprzedniego. Nie o wielkość zaplanowanych wydatków tu jednak chodzi, lecz o zasadę. Być może takie były możliwości finansowe państwa, być może planowanie wyższych wydatków było niecelowe, bo jak wykaże dalej, nawet tych „zaniżonych” wydatków nie udało się zrealizować. Nie zmienia to jednak faktu, że ustawa została złamana. A można przecież inaczej. Wcześniej podałem wzór na obliczenie wydatków obronnych i przedstawiając przykłady z poszczególnych lat, wykazałłem, że jest to proste działanie matematyczne przy jednym, ale istotnym założeniu – gdy znamy wartość PKB. Wiadomo, kiedy tę wartość poznamy – w maju każdego roku. Wartość rocznego PKB za lata, które nas interesują, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosił obwieszczeniem w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski w okresie od 18 maja (18 maja 2012 r. za 2011 r.) do 27 maja (27 maja 2008 r. za 2007 r.) – kolumna 2 tabeli. Koniec maja to bardzo dobry moment do rozpoczęcia prac nad projektowaniem budżetu na następny rok, aby zdążyć do końca września. Minister Finansów mógłby łatwo wyliczyć wysokość wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, znając z obwieszczenia Prezesa GUS wielkość PKB, tyle że jest tu jeden problem – rok się nie zgadza. Prezes GUS ogłosił wielkość PKB roku, który się kilka miesięcy temu skończył, a Minister Finansów projektuje budżet na rok, który się za kilka miesięcy zacznie, ale musi oszacować PKB roku, który wprawdzie od kilku miesięcy trwa, ale skończy się dopiero za kilka miesięcy. Trochę to skomplikowane. A gdyby tak w ustawie o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej znowelizować art. 7 ust. 1 w taki sposób, aby przy przeznaczaniu wydatków z budżetu państwa na finansowanie potrzeb obronnych brać pod uwagę PKB z roku jeszcze Tabela 1. Wydatki na obronę w latach 2005–2012 \| Rok \| Wartość rocznego PKB ogólnego PKB wynikająca z art. 7 ust. 1 PKB (w mld zł) \| Wysokość WO zapisana w ustawie budżetowej (w tys. zł) \| Wysokość WO zrealizowana wydatki w części 29 (w tys. zł) \| Wysokość wydatków w dziale 752 – „Obrona narodowa” zapisana w ustawie budżetowej (w tys. zł) \| \|-----\|------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| 3 \| \| \| \| \| \| 4 \| \| \| \| \| \| 5 \| \| \| \| \| \| 6 \| \| \| \| \| \| 7 \| \| \| \| \| \| 8 \| \| \| \| \| \| 9 \| \| \| \| \| \| 2003 \| 814,7 \| \| \| \| \| 2004 \| 895,3 \| \| \| \| \| 2005 \| 980,9 \| 17 263 350 \| 17 108 700 \| 17 239 972* \| 16 945 760 \| 17 561 991,0 \| 12 154 961 \| 12 301 970 \| \| 2006 \| 1 057,9 \| 19 127 550 \| 18 591 300 \| 18 064 279* \| 18 414 240 \| 18 492 678,8 \| 12 721 358 \| 13 368 030 \| \| 2007 \| 1 167,8 \| 20 629 050 \| 20 599 900 \| 20 294 330* \| 20 402 720 \| 21 064 311,4 \| 14 771 482 \| 14 811 590 \| \| 2008 \| 1 271,7 \| 22 772 100 \| 22 215 900 \| 22 681 595 \| 22 004 320 \| 19 672 307,1 \| 16 565 388 \| 15 974 290 \| \| 2009 \| 1 344,0 \| 24 798 150 \| 24 523 800 \| 24 763 322 \| 24 290 240 \| 22 766 265,4 \| 18 081 558 \| 17 633 780 \| \| 2010 \| 1 415,4 \| 26 208 000 \| 26 705 700 \| 25 718 989 \| 26 451 360 \| 25 001 071,8 \| 18 817 248 \| 19 202 670 \| \| 2011 \| 1 524,7 \| 27 600 300 \| 28 224 000 \| 27 536 242 \| 27 955 200 \| 26 451 163,4 \| 20 163 748 \| 20 294 400 \| \| 2012 \| 1 595,3 \| 29 731 650 \| 29 723 400 \| 29 489 956 \| 29 440 320 \| 28 824 792,1 \| 21 332 088 \| 21 372 540 \| \| RAZEM \| 188 130 150 \| 187 691 700 \| 185 788 685 \| 185 904 160 \| 179 834 581,0 \| 134 607 831 \| 134 959 270 \| * Plan wydatków został zwiększony w ciągu roku z rezerw odpowiednio do kwot: 17 571 098,1 tys. zł; 18 678 963 tys. zł i 21 186 337,5 tys. zł. Źródło: Dane GUS, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz obliczenia własne autora. wcześniejszego o jeden? W tekście pierwotnym ustawy była mowa o PKB, PKB roku poprzedniego pojawiło się w wyniku nowelizacji z 2004 r., nic więc nie stoi na przeszkodzie, aby cofnąć się jeszcze o jeden rok. Oznaczałoby to, że na przykład, rozpoczynając w połowie roku 2011 planowanie wydatków na rok 2012 nie uwzględnialibyśmy, w odniesieniu do wydatków obronnych, prognozowanego przez Ministra Finansów PKB z 2011 r., tylko znaną z obwieszczenia Prezesa GUS faktyczną wielkość PKB z 2010 r. Jak wykazałem wcześniej, gdyby przeznaczać w latach 2005–2012 wydatki z budżetu państwa na finansowanie potrzeb obronnych w wysokości nie mniejszej niż 1,95% PKB roku poprzedniego, wówczas należałoby w ośmiu kolejnych ustawach budżetowych zapisać wydatki na ten cel w łącznej kwocie nie niższej niż 188 130 150 tys. zł – kolumna 3 tabeli. Prawie tę samą kwotę wydatków otrzymalibyśmy, przeznaczając na wydatki obronne nie mniej niż 2,1% PKB roku poprzedniego, w stosunku do roku, w którym rozpoczęliśmy planowanie wydatków na rok następny – 187 691 700 tys. zł – kolumna 4 tabeli (oczywiście przy odpowiednim zwiększeniu tego wskaźnika można by uzyskać kwotę identyczną$^{10}$). Jeżeli jednak uznamy, że kwota przeznaczona na finansowanie potrzeb obronnych w latach 2005–2012 w ustawach budżetowych w łącznej wysokości 185 788 685 tys. zł – kolumna nr 5 tabeli, to jest wielkość wynikająca z możliwości ekonomicznych państwa i tyle naprawdę chcieliśmy przeznaczyć na ten cel, to podobną kwotę otrzymamy przy zastosowaniu wskaźnika 2,08% PKB roku poprzedniego w stosunku do roku, w którym rozpoczęliśmy planowanie wydatków na rok następny – 185 904 160 tys. zł – kolumna nr 6 tabeli. Zrealizowane w części 29 – „Obrona narodowa”$^{11}$ wydatki w latach 2005–2012 wyniosły łącznie 179 834 581 tys. zł – kolumna nr 7 tabeli, a więc wynosiły średnio 1,86% PKB z roku poprzedniego. Gdyby odnieść zrealizowane w części 29 budżetu państwa wydatki do PKB sprzed dwóch lat, wówczas wskaźnik ten wyniósłby około 2,01% PKB. Emerytury wojskowe a wydatki na obronność Jak widać, dwa elementy ze stwierdzenia, które zamieściłem na wstępie okazały się mitem – nie wydajemy (ani nawet nie przeznaczamy z budżetu państwa) 1,95% PKB (ani nawet PKB roku poprzedniego). Pozostaje odpowiedź na pytanie – na co wydajemy? Jak już wspomniałem, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż 1,95% PKB z roku poprzedniego przeznacza się na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 7 ust. 2 ustawy stanowi, że wydatki, o których mowa w ust. 1, obejmują wydatki --- $^{10}$ Dla wskaźnika 2,11% PKB $_{n-2}$ otrzymamy 188 585 470 tys. zł. $^{11}$ Wydatki zapisane w ustawach budżetowych w latach 2005–2012 w dziale „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa niż część 29 wyniosły 0,7% wydatków obronnych. budżetowe w części budżetu państwa „Obrona narodowa” oraz wydatki budżetowe w dziale „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa. Na pierwszy rzut oka wszystko się zgadza: wydatki obronne, część 29 – „Obrona narodowa”, dział 752 – „Obrona narodowa”; dysponentem głównym środków budżetowych jest Minister Obrony Narodowej$^{12}$. Gdy jednak przyjrzymy się bliżej strukturze wydatków w części 29 – „Obrona narodowa”, to okaże się, że w latach 2005–2012 zapisano w ustawach budżetowych łącznie 46 608 570 tys. zł, w dziale 753 – „Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne”. Oznacza to, że ponad jedną czwartą wszystkich wydatków obronnych (25,3%) stanowią emerytury wojskowe$^{13}$. Do tego dochodzą dotacje, na przykład w działach: 700 – „Gospodarka mieszkaniowa”, 803 – „Szkolnictwo wyższe”, 851 – „Ochrona zdrowia”, 921 – „Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego” (struktura zrealizowanych w 2013 r. wydatków w części 29 – „Obrona narodowa” została przedstawiona na rysunku). Nie twierdzę, że tego rodzaju wydatki są niepotrzebne, ani że powinien je realizować ktoś inny niż Minister Obrony Narodowej. Chodzi jedynie o to, że związek tych wydatków z „wojskiem”, „armią”, „siłami zbrojnymi”, „obronnością” jest dość luźny. Może zatem wskazane byłoby odnosić wydatki obronne tylko do działu 752 – „Obrona narodowa”? W latach 2005–2012 w ustawach budżetowych zapisano łącznie kwotę 134 607 831 tys. zł w tym dziale – kolumna nr 8 tabeli. Podobną kwotę otrzymalibyśmy przeznaczając z budżetu państwa na wydatki w dziale 752 – „Obrona narodowa” 1,51% PKB z roku poprzedzającego rok, w którym rozpoczynaliśmy planowanie wydatków – kolumna nr 9 tabeli. Rysunek 1. Wydatki w 2013 r. w części 29 – obrona narodowa ![Pie chart showing distribution of expenditures](image) Źródło: Dane NIK. --- $^{12}$ Jak wskazano w przyp. 10, wydatki w dziale „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa niż część 29 są na tyle niskie, że realizacja wydatków obronnych praktycznie odbywa się w części 29. $^{13}$ Większość wydatków w tym dziale stanowią wydatki zapisane w rozdziale 75301 – „Świadczenia pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego”, w pozostałych rozdziałach (75302 – „Uposażenia prokuratorów w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne” i 75312 – „Uposażenia sędziów w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne”) zaplanowane kwoty wydatków są znacznie niższe. W mojej opinii, oba rozwiązania (ok. 2,1% PKB na wydatki obronne rozumiane zgodnie z art. 7 ust. 2 lub ok. 1,5% PKB na wydatki w dziale 752 – „Obrona narodowa”) są dopuszczalne, ważne jednak, by przy planowaniu wydatków odnosić je do znanego i już opublikowanego przez Prezesa GUS rocznego PKB. Dodatkowe korzyści z przyjęcia rozwiązania, w którym wydatki obronne roku „n” stanowią odpowiedni procent PKB roku „n-2”: • kwota wydatków jest jednoznacznie określona i niezmienna w całym okresie planowania, co może bardzo ułatwić Ministrowi Obrony Narodowej proces planowania zadań$^{14}$; • przeznaczenie wyższej, niż zapisana w ustawie, kwoty na wydatki obronne będzie stanowić celową decyzję Rady Ministrów (a więc może podlegać ocenie politycznej), nie będzie zaś wynikiem błędnej prognozy. * W czasie gdy pisałem te słowa, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski zapowiedział podjęcie, w porozumieniu z rządem, działań w celu zwiększenia finansowania Sił Zbrojnych, w tym ich modernizacji, do wysokości 2% PKB. Jeżeli zmiana miałaby polegać tylko na zwiększeniu nakładów, to nadal pozostanie nierozwiązana sprawa szacowania PKB. W mojej opinii, zwiększenie finansowania Sił Zbrojnych RP, a zwłaszcza przeznaczanie większych kwot na ich modernizację, jest bardzo celowe, proponowałbym jednak określanie wysokości nakładów w odniesieniu do PKB znanego i już ogłoszonego przez Prezesa GUS. Gdyby art. 7 ust. 1 ustawy obowiązywał już, zgodnie z zapowiedzią Prezydenta RP, w brzmieniu: „Na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznacza się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż 2% PKB z roku poprzedniego”, oznaczałoby to, że w 2014 r. w ustawie budżetowej powinna być zapisana kwota 32 714 000 tys. zł (1635,7 mld zł razy 2%). Problem jednak polega na tym, o czym pisałem wcześniej, że wartość PKB za 2013 r. znamy od 19 maja 2014 roku$^{15}$. Podobną kwotę otrzymalibyśmy, stosując wskaźnik 2,05% PKB z roku 2012 – 32 703 650 tys. zł (1595,3 mld zł razy 2,05%). TOMASZ LUBAŃSKI Departament Obrony Narodowej NIK $^{14}$ Przy obecnym rozwiązaniu kwoty wydatków przekazywane przez Ministra Finansów w okresie planowania mogą się zmieniać w zależności od zmiany prognozy PKB. $^{15}$ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 14.05.2014 r. w sprawie pierwszego szacunku wartości produktu krajowego brutto w 2013 r. (MP.2014.354). Treść niniejszego artykułu przedstawia poglądy jedynie autora, nie odzwierciedla oficjalnego stanowiska Najwyższej Izby Kontroli. Współpraca międzynarodowa Kraje Grupy Wyszehradzkiej Aktualne tematy dyskusji między najwyższymi organami kontroli Głównymi tematami obrad szefów najwyższych organów kontroli (NOK) Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier (tzw. grupa V 4+2) były: współdziałanie krajowych NOK i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), międzynarodowe standardy rachunkowości sektora publicznego oraz planowanie kontroli. Spotkanie odbyło się we wrześniu 2014 r. w Gumpoldskirchen pod Wiedniem. JACEK MAZUR Współdziałanie krajowych NOK i ETO Tradycyjnie najważniejszym tematem spotkania prezesów była problematyka kontroli spraw dotyczących UE, w tym możliwość rozszerzenia współdziałania między krajowymi NOK i ETO. Punkt wyjścia tegorocznej dyskusji stanowiła rezolucja Parlamentu Europejskiego z 4 lutego 2014 r., która wzywa krajowe organy kontroli i ETO do ścisłej współpracy w kontrolowaniu wykorzystania środków UE w państwach członkowskich, wydatkowanych w trybie tak zwanego zarządzania dzielnego$^1$ (prezentacja Petry Burgstaller z NOK Austrii). W ostatnich latach Parlament kilkakrotnie występował z podobnymi apelami, jednak obecna rezolucja zawiera więcej konkretnych propozycji. Pierwsza grupa to postulaty dotyczące współpracy krajowych NOK i ETO, przy założeniu wiodącej roli Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w organizowaniu wspólnych działań. Parlament Europejski zwrócił się między innymi o: - udział krajowych NOK w prowadzeniu kontroli w ramach rocznego programu kontroli ETO przy uzgodnieniu metodyki i harmonogramów kontroli (pkt 17 rezolucji)$^2$; - opracowanie wspólnych metod oraz koordynowanie kontroli w celu uniknięcia dublowania pracy, wymianę informacji, identyfikowanie obszarów ryzyka, przeprowadzanie wspólnych kontroli, a także o większy udział NOK w wizytach kontrolnych ETO w państwach członkowskich (pkt 18); Równocześnie Parlament wyraził oczekiwanie, że Komisja Europejska – na podstawie analizy prawnej – zaproponuje sposób zintegrowania pracy krajowych NOK z kontrolami ETO w zakresie zarządzania dzielnego w poszczególnych państwach członkowskich (pkt 17). Druga grupa wniosków dotyczy kontroli wydatków UE w państwach członkowskich. Postulaty zostały zaadresowane do krajowych parlamentów, rządów i krajowych NOK. Parlament Europejski zaproponował między innymi: - zbadanie możliwości wydawania przez krajowe NOK – jako niezależnych kontrolerów zewnętrznych – krajowych poświadczeń o zarządzaniu środkami UE, które byłyby przedkładane rządom państw członkowskich i mogłyby być wykorzystywane w procesie udzielania absolutorium Komisji Europejskiej (pkt 20); --- $^1$ Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 4.02.2014 r. w sprawie przyszłej roli Trybunału Obrachunkowego. Procedura powoływania członków Trybunału Obrachunowego: konsultacja z Parlamentem Europejskim <http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2014-0060+0+DOC+XML+V0//PL>. $^2$ Ten punkt rezolucji został sformułowany skrajnie niejasno i ma różne brzmienie w poszczególnych wersjach językowych; w języku polskim został ujęty następująco: „[Parlament Europejski] oczekuje zacieśnienia współpracy między Trybunałem Obrachunkowym i najwyższymi organami kontroli państw członkowskich przejawiającego się w konkretnych wynikach dotyczących udziału rocznych prac Trybunału; oczekuje ponadto konkretnych kroków metodologicznych i ustaleń w zakresie harmonogramów kontroli”; jw. $^3$ Na temat wcześniejszej współpracy zob. J. Mazur: Pomyśły na usprawnienie pracy NOK, „Kontrola Państwowa” nr 5/2013 i podana tam literatura. • zwiększenie liczby kontroli spraw dotyczących UE przez krajowe NOK; w tym celu rezolucja sugeruje, że parlamenty krajowe mogą zwrócić się do krajowych NOK o prowadzenie tych kontroli i o coroczne przedstawianie ich wyników krajowemu parlamentowi (pkt 21). Rezolucja Parlamentu Europejskiego to dokument polityczny – nie tworzy norm prawnych i nie jest prawnie wiążąca ani dla ETO, ani dla państw członkowskich, ich parlamentów i rządów czy krajowych NOK. Jako wyraz opinii ważnego ciała politycznego w Unii Europejskiej wskazuje możliwy kierunek przyszłych zmian legislacyjnych. Jest to więc dokument ważny i zasługujący na dyskusję, tym bardziej że przewodniczący Parlamentu został zobowiązany do przekazania rezolucji – do wiadomości – między innymi parlamentom i organom kontroli w państwach członkowskich. Może to być inspiracją do podjęcia dyskusji nad wykorzystaniem środków z budżetu unijnego w danym państwie, zwłaszcza że Parlament Europejski wyraził – silniej niż poprzednio – życzenie, aby ETO zajmował się nie tylko kontrolą Komisji Europejskiej, lecz także przedstawiał informacje o sposobie wykorzystania środków unijnych w poszczególnych państwach. Niewątpliwie, bez współpracy ETO i krajowych NOK nie jest możliwa rzetelna kontrola spożytkowania tych środków, zwłaszcza w obszarze zarządzania dzielonego. Otwierając dyskusję na zebraniu szefów NOK Grupy Wyszehradzkiej, prezes NOK Austrii Josef Moser stwierdził, że skoro rezolucja wzywa NOK do podjęcia określonych działań – należałoby na nią odpowiedzieć, wskazując na jej znaczenie i zapowiadając sposoby realizacji. Najlepiej uczynić to w formie uchwały Komitetu Kontaktowego (KK) szefów NOK UE. Dla opracowania programu konkretnych działań powinna zostać utworzona grupa zadaniowa KK. Koncepcja ta została poparta przez NOK uczestniczące w spotkaniu. W dyskusji podniesiono następujące kwestie: • Rezolucja Parlamentu Europejskiego to dokument skierowany głównie do ETO, dlatego szkoda, że ETO się do niej nie ustosunkowało. • Zdaniem jednego z mówców, z rezolucji wynika, że ETO nie spełnia roli założonej dla niego w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Obywatele naszych państw mają ograniczone zaufanie do instytucji UE, stąd odwołanie się do organów krajowych. Ale czy jest to wystarczające uzasadnienie dla postulatu Parlamentu, aby krajowe NOK przejęły część zadań ETO? Krajowe NOK mogą w większym zakresie kontrolować wykorzystanie środków UE, ale tylko przy respektowaniu ich niezależności. • Spełnienie niektórych tez rezolucji, sugerujących przewodnią rolę ETO wobec krajowych NOK, może prowadzić do utraty ich niezależności. Tymczasem uprawnienia wielu NOK są znacznie szersze niż mandat ETO, na przykład w zakresie kontroli samorządu terytorialnego czy przedsiębiorstw. • Krajowe NOK i ETO mają trochę inną perspektywę działania, może zatem wystąpić konflikt interesów. • Jeden z mówców postawił pytanie, czy krajowe NOK mogą kontrolować działalność Komisji Europejskiej. Jego zdaniem – chyba tak, skoro państwa członkowskie pokrywają koszty funkcjonowania Komisji. - NOK i członek ETO z danego kraju powinni ze sobą współpracować. - Najlepiej, aby współdziałanie z ETO odbywało się w formie kontroli równoległych, gdyż zapewni to krajowym NOK niezależność; poza tym wiele NOK ma już doświadczenie w prowadzeniu tego rodzaju kontroli w ramach EUROSAI czy Komitetu Kontaktowego. Współdziałanie powinno się opierać na szczegółowych porozumieniach krajowych NOK i ETO. - Dobrą podstawą do współdziałania między krajowymi NOK i ETO może być strategia Europa 2020, ponieważ ten dokument stanowił podłożę do opracowania strategii krajowych. NOK V 4+2 postanowiły o poddaniu dyskusji na forum Komitetu Kontaktowego projektu uchwały w sprawie współpracy kontrolnej między krajowymi najwyższymi organami kontroli i ETO. Głównym postanowieniem projektu jest utworzenie grupy zadaniowej w celu wypracowania konkretnych działań w kontekście rezolucji Parlamentu Europejskiego i wyzwań związanych z kontrolą wykorzystania środków UE. W ramach tego punktu obrad Jacek Mazur (przedstawiciel NIK) omówił możliwe formy współdziałania krajowych NOK i ETO w przeprowadzaniu kontroli. Przez wiele lat ETO zajmowało wstrzemięźliwe stanowisko w tym zakresie$^4$. Różnice zdania w sprawie procedury i metod kontroli spowodowały, że postawione przez Komitet Kontaktowy w 2007 r. zadanie opracowania wspólnych standardów kontroli oraz porównywalnych kryteriów kontroli, opartych na międzynarodowo uznanych wzorcach, dostosowanych do specyfiki Unii Europejskiej – okazało się niewykonalne. Stało się tak pomimo znacznego wysiłku przedstawicieli 21 krajowych NOK i ETO, którzy przez trzy lata pracowali nad tym w grupie roboczej. Powstaje pytanie, czy w tej sytuacji można proponować przeprowadzanie kontroli przez NOK UE na podstawie wspólnej metodyki kontroli. Uwzględniając poziom trudności, wydaje się, że takie sytuacje będą rzadkie. Innym – prostszym – sposobem współpracy kontrolnej NOK UE mogą być kontrole równoległe (patrz ramka, s. 128). Wydaje się, że zalety tego rozwiązania mogą być następujące: - unika się kontrowersyjnej i długotrwałej procedury uzgadniania wspólnej metodyki; - unika się kwestii wykorzystywania ustaleń jednego organu przez inny; - nie ma niebezpieczeństw dominacji jednego organu kontroli. Trzeba zdawać sobie sprawę, że prawdopodobnie realna wartość wyników współpracy będzie początkowo mniejsza niż użyte wspólnie zasoby. Wartością dodaną będzie pokazanie wyników kontroli w tych aspektach, które nie byłyby --- $^4$ J. Mazur: Uwarunkowania współpracy NIK i ETO – prowadzenie kontroli, „Kontrola Państwowa” nr 6/2011, zwłaszcza s. 126-128. HIPOTETYCZNY MODEL KONTROLI RÓWNOLEGLEJ Przed zatwierdzeniem planów kontroli na kolejny rok ETO i zainteresowane krajowe NOK określałyby temat kontroli, którą chcieliby przeprowadzić we współdziałaniu. Należałoby uzgodnić zwłaszcza: - temat i zakres kontroli, - cel główny kontroli, - wybrane (jeden – dwa) cele szczegółowe. Lepiej, jeśli taka kontrola będzie kontrolą wykonania zadań, jako mniej związana z uwarunkowaniami konkretnego kraju. Można podjąć próbę wyznaczenia kilku mierników, z tym że powinny to być raczej mierniki jakościowe, a nie ilościowe. Każdy uczestnik przeprowadzałby kontrolę zgodnie z własnymi regulami. Obok celów wspólnych, każdy NOK mógłby skontrolować zagadnienia ważne dla swojego kraju. Końcowym efektem współpracy mógłby być wspólny komunikat prezesów oraz wspólne opublikowanie tekstu raportu ETO i raportów NOK. Możliwe do zbadania w kontrolach przeprowadzanych odrębnie przez NOK i ETO. Chodzi o przedstawienie stanu realizacji zadań na poziomie krajowym i europejskim, wraz z analizą ewentualnych nieprawidłowości. Dodatkowa wartość wspólnych działań będzie polegała na stopniowym tworzeniu atmosfery wzajemnego zaufania. Przedstawiona koncepcja nie wyklucza innych form współdziałania krajowych NOK i ETO w kontrolach spraw dotyczących UE. Można zwłaszcza brać pod uwagę dwustronne porozumienia co do uzgodnienia (w większym czy mniejszym zakresie) metodyki kontroli. Obok kontroli wykonania zadań można też prowadzić kontrolę finansową czy kontrolę zgodności. Jednak na tle dotychczasowych trudności współpracy kontrolnej między krajowymi NOK i ETO chyba lepiej zacząć od sytuacji prostszej, gdzie współdziałanie łatwiej przyniesie wartość dodaną. Międzynarodowe standardy rachunkowości sektora publicznego Kolejnym tematem spotkania było stanowisko NOK w sprawie procesu harmonizacji standardów rachunkowości sektora publicznego. Kryzys finansowy uwypuklił potrzebę rygorystycznej i przejrzystej sprawozdawczości finansowej. Obecnie brakuje spójności między rachunkami sektora publicznego, w których rejestruje się tylko przepływy pieniężne, i trybem nadzoru budżetowego UE, który opiera się na danych w ujęciu memorialowym. Powoduje to, że dane w ujęciu kasowym muszą być zamieniane – w sposób przybliżony – na dane w ujęciu memorialowym. Ponadto, w sytuacjach gdy rachunkowość memorialowa nie jest stosowana w jednostkach podstawowych, transakcje finansowe i bilanse trzeba wyprowadzać z różnych źródeł, co powoduje rozbieżności między danymi odnoszącymi się do deficytu obliczonymi za pomocą rachunków niefinansowych a deficytem obliczonym za pomocą rachunków finansowych. W listopadzie 2011 r. Komisja Europejska została zobowiązana do przeprowadzenia oceny przydatności Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP; ang. skrót IPSAS) dla państw członkowskich$^5$. W sprawozdaniu Komisji – opublikowanym w marcu 2013 r. – stwierdzono, że zharmonizowanie rachunkowości w zakresie wszystkich jednostek sektora publicznego, wraz z odpowiednimi systemami kontroli wewnętrznej i zewnętrznej, wydaje się jedynym skutecznym sposobem działania na rzecz uzyskania rzetelnych danych o poziomie długu publicznego i deficytu budżetowego. W tym celu potrzebna jest daleko idąca harmonizacja przepisów o rachunkowości w państwach członkowskich, dla której IPSAS – jedyny uznany międzynarodowo system rachunkowości sektora publicznego – mogłyby stanowić odniesienie$^6$. Zdaniem Komisji Europejskiej, IPSAS mogłyby stanowić punkt wyjścia do opracowania w przyszłości Europejskich Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (ang. EPSAS); natomiast nie jest możliwe bezpośrednie przyjęcie IPSAS do prawa unijnego$^7$ (patrz ramka, s. 130). Wszystkie NOK grupy V 4+2 podzielają opinię o potrzebie wprowadzenia nowych standardów, ale zajmują różne stanowiska w sprawie sposobu realizacji tego przedsięwzięcia$^8$. Wiceprezes NOK Słowenii Jorg Kristijan Petrovic oświadczył, że trzeba poprzeć proces harmonizacji standardów rachunkowości w sektorze publicznym, bowiem ramy finansowe muszą być wiarygodne, dokładne i porównywalne. Wzorem do naśladowania może być standaryzacja rachunkowości sektora prywatnego, która ma charakter globalny. W sektorze prywatnym standardy są lepiej rozwinięte niż w sektorze publicznym. Problem w tym, że w poszczególnych państwach członkowskich funkcjonują różne systemy zarządzania budżetowego (czasem różne systemy występują w obrębie tego samego --- $^5$ Art. 16 ust. 3 dyrektywy Rady nr 2011/85/UE z 8.11.2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (DzUrzUE L 306 z 23.11.2011, s. 41). $^6$ Obecnie krajowe standardy rachunkowości sektora instytucji rządowych i samorządowych w 15 państwach członkowskich są w jakiś sposób powiązane z MSRSP. W dziewięciu z tych państw krajowe standardy są oparte na MSRSP lub zgodne z nimi, w pięciu krajowe standardy powołują się na te standardy, a w jednym państwie obowiązują one w części instytucji samorządowych na poziomie lokalnym. Pomimo uznania dla wysokiej wartości MSRSP, żadne z państw członkowskich nie wdrożyło ich w całości. $^7$ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: W kierunku wdrożenia zharmonizowanych standardów rachunkowości sektora publicznego w państwach członkowskich. Przydatność MSRSP dla państw członkowskich, Bruksela 6.3.2013 COM(2013) 114 final. $^8$ Jak wynika z dyskusji z udziałem przedstawicieli 21 NOK UE oraz ETO, która odbyła się w lutym 2014 r. na zebraniu grupy zadaniowej ds. EPSAS (działającej w ramach Komitetu Kontaktowego szefów NOK UE), NOK UE zajmują – z grubsza – trzy stanowiska: 1) zwolennicy opracowania EPSAS; 2) zwolennicy systemów rachunkowości memorialowej (na podstawie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej, ISSAI lub krajowych standardów rachunkowości), którzy nie wypowiadają się, jaki ma być zestaw standardów; 3) przeciwnicy EPSAS (z powodu obaw związanych z przejściem na księgowość memorialową). KONCEPCJA EPSAS Komisja Europejska założyła stopniowe podejście do przygotowania oraz wdrażania EPSAS. W trakcie 2013 r. Eurostat (urząd statystyczny UE) przygotował wstępną koncepcję systemu, w ramach którego mają być tworzone standardy oraz zorganizować konsultacje publiczne. EPSAS miałyby być zestawem standardów bazujących na rozwiązaniach IPSAS, ale lepiej dopasowanych do specyfiki sektora publicznego UE oraz bardziej zbliżonych do rozwiązań i definicji stosowanych w europejskim systemie rachunków narodowych (ESA). Wyniki konsultacji zostaną uwzględnione w kolejnym dokumencie Komisji, który ma zostać ogłoszony prawdopodobnie w listopadzie 2014 r. Następnie zostanie przygotowany projekt rozporządzenia ramowego, ustanawiającego obowiązek stosowania zasady memorialowej przez wszystkie jednostki sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz tworzącego ramy instytucjonalne dla opracowywania i przyjmowania EPSAS (do końca 2015 r.). Wdrożenie EPSAS przez państwa członkowskie miałoby nastąpić do 2020 r. państwa, np. w Niemczech). W wielu krajach wciąż jest stosowana zasada kasowa. Systemy rachunkowości memorialowej nie są doskonałe, ale częściej przedstawiają prawdziwy i rzetelny obraz systemu finansowego, bo ukazują również aktywa i pasywa. Wiele państw obawia się, że koszt reformy będzie bardzo wysoki; zmiana standardów może też początkowo prowadzić do pomylek. Choć harmonizacja systemów księgowych na wszystkich poziomach jest niezbędna, można to zrobić w różny sposób. Z perspektywy biegłego rewidenta, który zawsze pyta o kwestie oszczędności, wydajności i skuteczności – uważa się, że najlepszy stosunek kosztów i korzyści da się osiągnąć przez przyjęcie standardów IPSAS, bo umożliwia to wykorzystanie całej związanej z tym infrastruktury (organizacja, sposób finansowania, wytyczne, materiały szkoleniowe itd.). Zaprojektowanie nowego systemu standardów (EPSAS) pochłonie wiele zasobów i zajmie dużo czasu – będzie to zatem działanie nieracjonalne. Lepsze wydaje się wykorzystanie czegoś, co już istnieje (IPSAS), być może przy umożliwieniu wprowadzania lokalnych modyfikacji. Dyrektor generalny w NOK Austrii Gerhard Steger wskazał na znaczenie zasad przejrzystości i porównywalności w systemie zarządzania budżetowego oraz dlaczego wspólne standardy oparte na zasadzie memorialowej są ważne dla najwyższych organów kontroli. W Austrii nowy system księgowy wszedł w życie w 2013 r., przy jednoznaczny poparciu NOK. Nowa ustawa określiła jako zasady budżetowe: planowanie wyników, wydajność, przejrzystość, prawidłowość i rzetelność; IPSAS służyły jako punkt orientacyjny. Większość prac niezbędnych do wdrożenia reformy została wykonana w ramach zasobów własnych; koszty zewnętrzne wyniosły poniżej 30 mln euro. Wspólne standardy rachunkowości i budżetowania oparte na bazie memoriałowej zapewniają przejrzystość finansową i umożliwiają dokonywanie porównań (w tym międzynarodowych), co warunkuje skuteczne i wydajne przeprowadzanie kontroli. NOK mają zatem istotne powody, aby popierać wprowadzenie EPSAS. Ważne przy tym, aby przyszłe europejskie standardy były jak najbardziej zbliżone do IPSAS i różniły się tylko w kwestiach, które tego rzeczywiście wymagają. Planowanie kontroli Ulrike Katterl przedstawiła procedurę planowania kontroli w NOK Austrii. Na podstawie „Misji i planu strategicznego”$^9$ co cztery lata opracowuje się plan, zwany „planem średniookresowym”. Plan ten określa kierunki badań, którym w danym okresie chce się poświęcić większą uwagę. Przykładowo, plan na lata 2011–2014 zakłada między innymi kontrole dotyczące wzmocnienia roli analizy makroekonomicznej w rozpatrywaniu wydatków budżetowych, zwiększenia przejrzystości zarządzania finansowego w związku z reformą federalnych sprawozdań finansowych na rzecz tworzenia świadomości społecznej w sprawie sytuacji finansowej federacji i całego sektora rządowego w Austrii. Szczegółowe propozycje tematów są zgłaszane przez departamenty kontrolne, zaś cały proces jest koordynowany przez departament planowania i rozwoju; końcowa wersja planu podlega zatwierdzeniu przez prezesa NOK. Niektóre tematy kontroli powtarzają się co roku, na przykład wzajemne powiązanie świadczenia i finansowania usług publicznych czy systemy kontroli wewnętrznej. Przy dokonywaniu wyboru zwraca się uwagę na kwestie „stale wrażliwe” (takie, jak wydatki nadzwyczajne, współpraca organów państwa z mediami, zapobieganie korupcji) oraz stan realizacji przez organy administracji zaleceń wynikających z wcześniejszych kontroli. Kontynuując tę wypowiedź, Andreas Mayrbäurl omówił techniczne narzędzie ułatwiające analizę ryzyka w kontroli gmin. W 2011 r. mandat NOK Austrii został rozszerzony i jego kontroli podlegają obecnie wszystkie gminy, które liczą ponad 10 tys. mieszkańców (wcześniej – ponad 20 tys.); w praktyce chodzi o 75 spośród 2356 gmin, w tym stołeczny Wiedeń (pozostałe gminy są kontrolowane przez urzędy kontroli istniejące w krajach związkowych). Dla lepszego planowania, wyboru jednostek oraz przygotowania kontroli opracowano tak zwane narzędzie monitorowania gmin, czyli bazę danych, która zawiera szczegółowe i na bieżąco aktualizowane informacje potrzebne do oceny ryzyka finansowego ich działalności. Ponadto narzędzie to jest wykorzystywane dla celów świadczenia bezpłatnego doradztwa na rzecz zainteresowanych gmin (również tych, które nie podlegają kontroli NOK): gospodarka --- $^9$ Mission Statement and Strategic Plan, <http://www.rechnungshof.gv.at/uploads/media/Mission_Statement_02.pdf>. finansowa każdej gminy jest dokładnie opisana, z uwzględnieniem wszystkich istotnych danych, co umożliwia ocenę działalności gminy; na podstawie wybranych wskaźników opracowuje się też ranking ryzyka finansowego gmin (w długim i krótkim okresie). Martin Kolman przedstawił system planowania kontroli w NOK Czech. Plan roczny jest konstruowany zgodnie ze strategią NOK (aktualnie obowiązuje strategia na lata 2014–2017). Wyboru tematów dokonuje się na podstawie kryteriów aktualności, istotności gospodarczej, znaczenia społecznego i rozpoznanych zagrożeń. Nie ma zadań kontrolnych, które wynikałyby wprost z mocy prawa. Inne organy państwa nie mają prawa zlecania NOK przeprowadzenia określonych kontroli, choć mogą zgłaszać sugestie, które są rozpatrywane. Wnioski opracowane przez departamenty kontrolne powinny przedstawiać przedmiot i cele kontroli, sytuację finansową oraz szacunkową wielkość środków, jakimi dysponują podmioty, które zamierza się skontrolować, uzasadnienie kontroli, wyniki wcześniejszych kontroli w tym obszarze, otrzymane skargi, a także projekt harmonogramu i określenie zasobów kadrowych niezbędnych do przeprowadzenia kontroli. Propozycje są rozpatrywane przez kolegium NOK Czech, które ocenia je z wielu punktów widzenia, jako że składa się z członków o różnym wykształceniu i doświadczeniu zawodowym. Zgodnie z ustawą, po zatwierdzeniu przez kolegium i prezesa, plan kontroli jest przekazywany parlamentowi i rządowi oraz publikowany w oficjalnym biuletynie NOK (w praktyce jest również dostępny na stronie internetowej NOK). Peter Tábory omówił podejście oparte na ocenie ryzyka w planowaniu kontroli w NOK Słowacji. Dwa główne dokumenty to ogólny strategiczny plan kontroli (na okres trzech lat – corocznie aktualizowany na zasadzie planowania kroczącego) i szczegółowy roczny plan kontroli. Narzędzia stosowane w procesie planowania to między innymi: analiza ryzyka, wykorzystanie wielu źródeł danych, wybór części budżetowych na podstawie oceny istotności ryzyka. W ramach planowania rocznego przeprowadza się rozpoznanie konkretnych zagrożeń w poszczególnych częściach budżetowych o najwyższym ryzyku oraz opracowuje matryce i mapy ryzyka. Na spotkaniu zaprezentowano także inne tematy. Prezes NOK Węgier László Domokos omówił monitoring i analizę procesów fiskalnych na Węgrzech oraz rolę NOK w tym zakresie. Sylva Müllerová (reprezentantka NOK Czech) przedstawiła wyniki kontroli programów współpracy transgranicznej pomiędzy Polską a Czechami, przeprowadzonej – jako kontrola równoległa – przez Najwyższą Izbę Kontroli (Delegatura w Opolu) i Najwyższy Urząd Kontrolny Czech. Péter Dankó zrelacjonował dokonaną przez NOK Węgier samoocenę w zakresie stosowania technologii informacyjnej (IT). Prezes NOK Austrii Josef Moser poinformował o toczączej się w agendach ONZ dyskusji na temat umocnienia niezależności i zwiększenia potencjału instytucjonalnego NOK w procesie doskonalenia systemów rachunkowości publicznej. dr JACEK MAZUR radca prezesa NIK NIK sprawdzi jak kontrolowane jest NATO Przegląd partnerski w dziedzinie audytu finansowego Najwyższa Izba Kontroli będzie koordynowała przegląd partnerski Międzynarodowej Rady Audytorów NATO – IBAN, odpowiedzialnej za kontrolowanie NATO. Do współpracy zaproszono także Trybunał Obrachunkowy Hiszpanii. Polscy i hiszpańscy kontrolerzy zbadają jak funkcjonuje IBAN i zaproponują sposoby usprawnienia pracy głównego audytora NATO. WIESŁAW KURZYCA Co NATO¹ i NIK mają ze sobą wspólnego poza pierwszą literą w skrócie ich nazw? Okazuje się, że niemal. Współpraca między tymi organizacjami rozpoczęła się jeszcze w czasie, gdy Polska nie była członkiem najpotężniejszego sojuszu polityczno-wojskowego na świecie. Pierwsze kontakty miały miejsce w ostatniej fazie przygotowywań naszego kraju do członkostwa w NATO, czyli w 1997 r. Wówczas przedstawiciele NIK, głównie z ówczesnego Departamentu Obrony i Bezpieczeństwa Wewnętrznego, uczestniczyli w zajęciach zapoznawczych na temat organizacji NATO jako całości, struktury kierowania i dowodzenia, a przede wszystkim na temat zasad i procesu audytu zewnętrznego tej bardzo rozbudowanej i przechodzącącej wiele zmian w czasie swojego istnienia organizacji. Audytem zewnętrznym w NATO zajmuje się organ o nazwie Międzynarodowa Rada Audytorów NATO² (IBAN³), która składa się z właściwej Rady (6 członków delegowanych na cztery lata przez narodowe organy kontroli państw członkowskich, z których jeden pełni przez dwuletnią kadencję funkcję przewodniczącego Rady) --- ¹ NATO – North Atlantic Treaty Organisation – Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, zwana także Sojuszem Północnoatlantyckim (North Atlantic Alliance). ² W niektórych dokumentach nazywana także Międzynarodową Komisją Rewidentów NATO. ³ International Board of Auditors for NATO – IBAN (wym. ajban). oraz grupy audytorów zatrudnionych na kontraktach na czas określony. Rada wytycza strategię audytu i sprawuje nadzór nad przeprowadzanymi audytami, natomiast grupa audytorów kontraktowych planuje i przeprowadza audyty finansowe, audyty wykonania zadań oraz realizacji projektów infrastrukturalnych. W latach 2006–2010 przedstawiciel NIK⁴ pełnił funkcję członka Międzynarodowej Rady Audytorów NATO, w tym, na podstawie decyzji Rady Północnoatlantyckiej⁵, funkcję przewodniczącego Rady w latach 2007–2009. Po uzyskaniu przez Polskę członkostwa w NATO przedstawiciele NIK włączyli się do regularnych kontaktów z IBAN, przede wszystkim w formie corocznych spotkań poświęconych dyskusji nad rocznym sprawozdaniem z działalności IBAN. Uwagi przedstawicieli najwyższych organów kontroli (NOK) państw członkowskich na temat sprawozdania są spisywane w postaci osobnego dokumentu, który przedstawiany jest komitetowi NATO⁶ odpowiedzialnemu za analizę raportów IBAN i wdrażanie rekomendacji audytorów. Ponadto Departament Obrony NIK prowadzi od 2001 r., na zasadzie rotacji z NOK Danii i Niemiec, audyt finansowy jedynego wielonarodowego dowództwa operacyjnie podporządkowanego NATO na terenie Polski, czyli dowództwa Korpusu Północno-Wschodniego z siedzibą w Szczecinie. W tym wypadku NIK odciąża IBAN w jej audytorskim wysiłku, ponieważ inne wielonarodowe dowództwa korpusów podporządkowane NATO są poddawane audytowi finansowemu IBAN. Należy też dodać, że kontrole NIK przeprowadzane samodzielnie w dziedzinie obronności uzupełniają audyty IBAN dotyczące rozbudowy wspólnej infrastruktury NATO na terenie państw członkowskich. W latach 2012–2013 przedstawiciele NIK brali udział w projekcie zainicjowanym przez Sekretarza Generalnego NATO⁷, którego głównym celem było wzmocnienie audytu zewnętrznego NATO, w tym jego niezależności, skuteczności i wydajności działania. W ramach tego projektu powstał komitet sterujący i grupa robocza, które zajęły się wypracowaniem możliwie najlepszych rozwiązań prowadzących do optymalizacji działalności IBAN. Wypracowane rekomendacje, które uzyskały akceptację Rady Północnoatlantyckiej, odnosiły się do wprowadzenia zmian w statucie IBAN, wzmocnienia roli audytu wykonania zadań, zróżnicowania stanowisk audytorów kontraktowych, uproszczenia procesu kontradykcyjnego oraz optymalizacji kalendarza audytów. Jedną z istotnych rekomendacji, dotyczącą procesu wdrażania rezultatów projektu, było wskazanie potrzeby --- 4 Wspomnianym przedstawicielem NIK był autor niniejszej informacji. 5 Rada Północnoatlantycka (North Atlantic Council) – najwyższy organ decyzyjny NATO; jej członkami są głowy państw lub szefowie rządów krajów członkowskich (na co dzień reprezentowani przez ambasadorów). 6 Obecnie jest to Komisja ds. Polityki i Planowania Zasobów NATO (NATO Resource Policy and Planning Board). 7 Funkcję tę pełnił Anders Fogh Rasmussen (od 1.08.2009 r. do 30.09.2014 r.). Przeprowadzania przeglądów partnerskich IBAN przez niezależnych audytorów z państw członkowskich. Pierwszy z takich przeglądów obejmuje audyt finansowy i odbędzie się jeszcze w tym roku. Międzynarodowa Rada Audytorów NATO przeprowadziła konsultacje z NOK sojuszników w ramach NATO w sprawie uczestnictwa w tym przedsięwzięciu. W ich wyniku do przeprowadzenia pierwszego w historii NATO przeglądu partnerskiego jej organu audytu zewnętrznego zostały zaproszone najwyższe organy kontroli Polski i Hiszpanii. Najwyższa Izba Kontroli została poproszona o odegranie wiodącej roli w przeglądzie. Według przewodniczącego IBAN, jest to wyraz największego zaufania do niezależności i profesjonalizmu audytorów NIK. Oprócz dotychczasowej współpracy i częstych kontaktów, niebagatelną rolę w tej ocenie odegrało międzynarodowe zaangażowanie NIK w audyty finansowe Europejskiej Organizacji Badan Jądrowych (CERN) i Rady Europy, jak również doświadczenie w przeprowadzaniu przeglądów partnerskich w Indonezji i Słowacji oraz poddawania się takim przeglądom przez NIK. Prezes Najwyższej Izby Kontroli Krzysztof Kwiatkowski oraz przewodniczący Międzynarodowej Rady Audytorów NATO Charilaos Charisis podpisali 28 sierpnia 2014 r. porozumienie o przeglądzie partnerskim w IBAN, który ma być przeprowadzony przez zespoły audytorów NIK i Sądu Audytorskiego Królestwa Hiszpanii$^8$. Najwyższe organy kontroli Polski i Hiszpanii zobowiązaly się do przeprowadzenia przeglądu w dziedzinie audytu finansowego do końca bieżącego roku. Rozpoczęły się wspólne polsko-hiszpańskie prace przygotowawcze do tego przedsięwzięcia, główne prace są planowane na listopad, a przedstawienie raportu jest oczekiwane przed przerwą świąteczną. Zadanie zatem jest ambitne nie tylko ze względu na jego treść, lecz także czas wykonania. --- $^8$ Przewodniczący Sądu Audytorskiego Hiszpanii podpisał porozumienie 15 września 2014 r., podczas spotkania z przewodniczącym IBAN w Madrycie. Narada grupy roboczej INTOSAI Walka z korupcją i praniem brudnych pieniędzy Na początku września br. w siedzibie NIK odbyło się połączone spotkanie dwóch podgrup grupy roboczej INTOSAI ds. walki z korupcją i praniem brudnych pieniędzy (ang. INTOSAI Working Group on the Fight Against Corruption and Money Laundering – WGFACML). Grupa ta działa w ramach Komisji INTOSAI ds. Wymiany Wiedzy (ang. Knowledge Sharing Committee – KSC), powołanej do spełniania trzeciego celu strategicznego INTOSAI, którym jest zachęcanie najwyższych organów kontroli (NOK) do współpracy, wymiany wiedzy i ciągłego doskonalenia się. KAMILA ŻYNDUL Zadaniem grupy roboczej WGFACML jest promocja współpracy międzynarodowej – pomiędzy NOK, a także z innymi instytucjami międzynarodowymi – w zakresie walki z praniem brudnych pieniędzy, jak również określenie polityki i strategii zwalczania tego procederu w ramach uprawnień NOK. Pracom grupy przewodniczy NOK Egiptu, a jej członkami są NOK z następujących państw: Austrii, Chile, Chin, Czech, Ekwadoru, Fidżi, Indonezji, Iraku, Iranu, Jemenu, Kolumbii, Lesoto, Malezji, Meksyku, Namibii, Niemiec, Papui Nowej Gwinei, Peru, Polski, Rosji, Stanów Zjednoczonych, Turcji, Tobago i Trynidadu, Wielkiej Brytanii, Zambii i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Najwyższa Izba Kontroli jest aktywnym członkiem grupy od 2009 r. Zadania bieżące grupy Priorytetowym zadaniem WGFACML jest obecnie sfinalizowanie prac nad dwoma dokumentami. Pierwszym z nich są wytyczne poprawy dobrego zarządzania aktywami publicznymi (angielski tytuł: Enhancing Good Governance for Public Assets. Guiding Principles for Implementation), planowane do zatwierdzenia przez Kongres INTOSAI w 2016 r. jako INTOSAI GOV 9160. Za jego przygotowanie odpowiedzialna jest tak zwana podgrupa 1 WGFACML, której pracami kieruje Najwyższa Izba Kontroli. Wytyczne traktują o roli i odpowiedzialności poszczególnych interesariuszy w zakresie poprawy dobrego zarządzania aktywami publicznymi, w tym o roli NOK. Drugi dokument, również aktualnie opracowywany, to standard dotyczący zapobiegania korupcji w agencjach rządowych (angielski tytuł: Guideline for the Audit of Corruption Prevention in Government Agencies), planowany do zatwierdzenia przez Kongres INTOSAI w 2016 r. jako ISSAI 5700. Prace nad nim odbywają się w tak zwanej podgrupie 2 WGFACML, której liderem jest NOK Niemiec. Projekty obu tych dokumentów powstały w połowie 2013 r. Początkowo ich zatwierdzenie planowano na Kongresie INTOSAI w październiku 2013 r., jednak latem 2013 r. udostępniono je do publicznego opiniowania (tzw. exposure period), co jest wymogiem procedury INTOSAI dotyczącej zatwierdzania dokumentów (tzw. due process). W tym czasie napłynęło sporo uwag odnoszących się do ich treści i formy, co świadczy o dużym zainteresowaniu członków INTOSAI problematyką korupcji i prania pieniędzy. Ponieważ uwzględnienie części sugestii wymaga ingerencji w treść projektów, prace nad ostatecznym kształtem dokumentów nie zostały jeszcze zakończone, a zatwierdzenie przesunięto na kolejny Kongres INTOSAI w 2016 r. Spotkanie w Warszawie Przedstawiciele 12 NOK – członków WGFACML zaangażowanych w prace nad wytycznymi – spotkali się w Najwyższej Izbie Kontroli w dniach 9-11 września 2014 r. W naradzie, którą otworzył prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski, uczestniczyli goście z następujących państw: Austrii, Czech, Ekwadoru, Indonezji, Iraku, Lesoto, Meksyku, Namibii, Niemiec, Turcji, Stanów Zjednoczonych i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Byli to głównie pracownicy szczebla eksperckiego oraz kilku szefów organów kontroli: Audytor Generalny Ekwadoru – dr Carlos Ramon Polit Faggioni, Audytor Generalny Namibii – Junias Etuna Kandjke, a także zastępca Audytora Generalnego Lesotho – Monica Besetsa. W trakcie dyskusji omówione zostały wszystkie uwagi nadesłane do projektów obu dokumentów oraz sposób odniesienia się do nich. Ustalono także szczegóły dalszych prac oraz ich harmonogram. KAMILA ŹYNDUL Wydział Spraw Międzynarodowych, Departament Strategii NIK Polsko-indyjskie spotkanie specjalistów ds. kontroli informatycznej Indie traktują informatyzację jako jedno ze strategicznych dążeń w rozwoju kraju, co znajduje odbicie w wielu dziedzinach życia, począwszy od edukacji w tym zakresie, przez szeroko pojęty biznes, a na środowisku kontrolnym skończywszy. Narada w siedzibie NIK służyła wymianie najnowszych doświadczeń kontrolerów obu krajów. PIOTR GOSTYŃSKI Indyjski odpowiednik Najwyższej Izby Kontroli, to jest Urząd Kontrolera i Audytora Generalnego Indii (dalej: „NOK Indii”), ma w dziedzinie technologii informacyjnej (IT) bardzo wysoką markę. Podkreślają to polscy kontrolerzy odbywający w Indiach szkolenia organizowane przez tamtejszy rząd w ramach programu współpracy technicznej i gospodarczej dla pracowników instytucji rządowych, sektora publicznego, uniwersytetów oraz najwyższych organów kontroli. Uznaniem wiodącej pozycji w tej dziedzinie jest sprawowanie przez NOK Indii funkcji lidera w Komisji INTOSAI ds. Audytu Informatycznego. NIK z kolei przewodzi Komisji ds. Kontroli Informatycznych w ramach EUROSAI. Jest to właśnie jeden z powodów, dla których w tym roku kontrolerzy z Polski i Indii spotkali się na kolejnym seminarium (już po raz czternasty). Pierwsze polsko-indyjskie seminarium odbyło się w Indiach w 2000 r. i odtąd organizowano je corocznie (wyjątek stanowił 2013 r.) na przemian w obu krajach. Ostatnie (w 2012 r., w Indiach) było poświęcone wdrożeniu międzynarodowych standardów kontroli ISSAI do działalności kontrolnej. Tym razem dwudniowe spotkanie (w dniach 19-20 sierpnia br.) odbyło się w siedzibie NIK i miało na celu wymianę doświadczeń wyniesionych właśnie z audytu obszaru IT. Przedstawiciele NIK chcieli zainteresować swych kolegów innowacyjnym i praktycznym projektem, jakim bez wątpienia jest Control space of e-Government, potocznie zwany kostką informatyczną. Kostka (tworzona przez publicznych audytorów z różnych państw) jest narzędziem gromadzącym i udostępniającym raporty z kontroli przeprowadzonych w obszarze IT i w ten szczególny sposób prezentującym ich wyniki. Jest to swego rodzaju internetowa baza danych przeznaczona głównie dla osób specjalizujących się w zagadnieniach informatycznych, ale korzystać z niej mogą wszyscy zainteresowani nowoczesnym audytem$^1$. Gościom z Indii zaprezentowano ogólnie projekt (jego cele, sposób działania itp.), a następnie – na przykładzie jednej z kontroli przeprowadzonych przez NIK – przedstawiono praktyczną stronę kostki. Z kolei przedstawiciele NOK Indii pokazali bardzo ciekawą prezentację komputeryzacji spisu własności ziemi w Indiach. Kontrolerzy z obu krajów wymienili również doświadczenia związane z audytami IT przeprowadzonymi w innych obszarach życia społecznego. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się rządowe programy komputeryzacji dotyczące zapobiegania bezrobociu, darmowej edukacji podstawowej czy przeciwdziałania korupcji w instytucjach publicznych. Wszystkie poruszane zagadnienia wywoływały wiele wzajemnych pytań, co z kolei znalazło odbicie w żywiołowych dyskusjach. Zarówno zakres problematyki, jak i miła atmosfera spotkania sprawiły, że rozmowy kontynuowano nawet podczas lanczów i przerw na kawę, co świadczyło o dużym zainteresowaniu i zrozumieniu wagi omawianych spraw. Potwierdzeniem tego jest wyrażona przez kolegów z Indii gotowość, a co ważniejsze – chęć wszelkiej pomocy i dalszej wymiany doświadczeń, między innymi przez zgodę na udostępnianie swoich raportów. W trakcie spotkania z delegacją indyjską prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski przekazał zaproszenie dla Kontrolera i Audytora Generalnego Indii do złożenia wizyty w Polsce. Nastąpi ona najprawdopodobniej w przyszłym roku, podczas organizowanego przez NIK wspólnego spotkania grup roboczych EUROSAI i INTOSAI ds. IT, choć niewykluczone, że dojdzie do niej jeszcze w tym roku. --- PIOTR GOSTYŃSKI Wydział Spraw Międzynarodowych, Departament Strategii NIK --- $^1$ Więcej na temat kostki w intranecie NIK; sama kostka dostępna jest na stronie <www.egov.nik.gov.pl>. MOŻLIWOŚCI ROZWOJU WSPÓŁPRACY NIK I GUS Celem statystyki publicznej jest rzetelne, obiektywne i systematyczne informowanie społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego$^1$. Z kolei misją Najwyższej Izby Kontroli jest dbałość o gospodarność i skuteczność w służbie publicznej dla Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że Główny Urząd Statystyczny (GUS) i Najwyższa Izba Kontroli (NIK) służą państwu rzetelną informacją o faktycznym stanie najważniejszych dziedzin jego aktywności. Ich instytucjonalna trwałość jest gwarantem poczucia bezpieczeństwa dla społeczeństwa i obywateli. Choć każda z obu instytucji zajmuje inne miejsce w systemie organów państwa, ich cele są zbliżone, zaś działalność się uzupełnia. Bez statystyki nie ma podstaw do formułowania polityki publicznej, bez kontroli państwowej nie ma obrazu funkcjonowania tej polityki, niemożliwa jest ocena jej skuteczności. W siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego 26 sierpnia 2014 r. odbyło się spotkanie prezesa NIK Krzysztofa Kwiatkowskiego i prezesa GUS Janusza Witkowskiego oraz kierownictw obu instytucji poświęcone możliwościom rozwoju współdziałania$^2$. --- $^1$ Art. 3 ustawy z 29.06.1995 r. o statystyce publicznej (tj. Dz.U.2012.591 ze zm.). $^2$ W kwietniu 2012 r. odbyło się w NIK spotkanie prezesów obu instytucji w związku z inicjatywą Eurostat w sprawie prowadzenia przez najwyższe organy kontroli państw UE kontroli danych o zadłużeniu w podmiotach sektora finansów publicznych. Zob. O. Leszczyńska-Luberek, J. Mazur: Możliwości współpracy Spotkanie przedstawicieli GUS i NIK w siedzibie GUS 26 sierpnia 2014 r., od lewej: prezes GUS Janusz Witkowski, prezes NIK Krzysztof Kwiatkowski oraz członkowie kierownictwa NIK: wiceprezes Wojciech Kutyła, wiceprezes Jacek Uczkiewicz, radca prezesa Wojciech Misiąg, dyrektor Departamentu Budżetu i Finansów Stanisław Jarosz, radca prezesa Jacek Mazur, radca prezesa, p.o. dyrektora Departamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego Zbigniew Wrona, wicedyrektor Departamentu Metodyki Kontroli i Rozwoju Zawodowego Wiesław Karliński. Dyrektorzy departamentów GUS przedstawili możliwości oferowane przez nowe narzędzia udostępniania danych wynikowych statystyki publicznej, zachęcając do ich wykorzystania oraz zgłaszania propozycji i uwag. Chodzi o nowe funkcje portalu informacyjnego GUS, a także rozwój ogólnodostępnych baz danych, takich jak Statystyczne Vademecum Samorządowca, Bank Danych Lokalnych, Portal Geostatystyczny, System Monitorowania Rozwoju STRATEG, dziedzinowe bazy danych i rejestr REGON$^3$. NIK korzysta w niektórych kontrolach z tych zasobów, ale zapewne warto byłoby je szerzej spopularyzować w Izbie. Równocześnie NIK wyraziła zainteresowanie narzędziami dostępu do rejestru REGON, deklarując przy tym przekazywanie informacji w razie dostrzeżenia ewentualnych omyłek. Przedstawiciele NIK postulowali współpracę w przeprowadzaniu analiz wykonania budżetu państwa w zakresie zestawienia dochodów i wydatków w układzie działowym, w tym udostępnienie do prac porównawczych założeń metodycznych przyjętych przez GUS dla opracowywania danych o wydatkach sektora instytucji rządowych i samorządowych w układzie klasyfikacji COFOG. Zaproponowali też podjęcie współpracy przy tworzeniu wskaźników jakości wykonania zadań publicznych przez samorząd terytorialny. Przedstawiciele GUS zwrócili uwagę na znaczenie współdziałania w zakresie procedury nadmiernego deficytu, w tym przekazywanych do Komisji Europejskiej danych dotyczących długu i deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. W tym kontekście uznali za celowe – respektując zasady postępowania kontrolnego – przekazywanie przez NIK (możliwie najpóźniej do 20 marca każdego roku) wstępnych sygnałów $^{najwyższych organów kontroli i krajowych urzędów statystycznych państw UE w sprawach związanych ze statystykami opracowywanymi na potrzeby unijnej procedury nadmiernego deficytu, „Kontrola Państwa” nr 3/2013. \(^{3}$ <http://stat.gov.pl> o ewentualnych istotnych nieprawidłowościach oraz informacji o zastosowanych przez Ministra Finansów rozwiązaniach obniżających deficyt, stwierdzonych w trakcie kontroli wykonania budżetu państwa, aby można było wziąć je pod uwagę przy obliczaniu danych na potrzeby procedury nadmiernego deficytu, przekazywanych do Eurostat przed 1 kwietnia każdego roku (wstępna notyfikacja fiskalna). W tym kontekście Najwyższa Izba Kontroli zaprosi Główny Urząd Statystyczny do udziału w panelach ekspertów służących przygotowaniu programów niektórych kontroli planowanych na rok 2015$^4$. Zadeklarowano, że NIK może dodatkowo objąć kontrolę na przykład prawidłowość wypełniania niektórych formularzy statystycznych. Postulowano też współpracę w opiniowaniu przez GUS i NIK projektów aktów prawnych, w tym ewentualne wspólne formułowanie postulatów dotyczących uszczegółowienia klasyfikacji i sprawozdawczości budżetowej. Rozpatrzone stan prac nad zmianą ustawy o statystyce publicznej, z uwzględnieniem przepisów wprowadzających zasady udostępniania danych jednostkowych podmiotów sektora finansów publicznych. Podkreślono, że zgromadzone przez GUS dane podmiotów tego sektora nie mogą być wykorzystywane w celach innych niż statystyczne i analityczne$^5$. W wypadku NIK dane te mogłyby być wykorzystane do analiz prowadzonych w trakcie planowania i przygotowania kontroli oraz analiz prezentowanych w informacjach o wynikach kontroli. Dalsze kontakty pomiędzy obiema instytucjami będą utrzymywane za pośrednictwem odpowiednich departamentów GUS i NIK. Koordynację współdziałania zapewnią Gabinet Prezesa GUS i Departament Metodyki Kontroli i Rozwoju Zawodowego NIK. W.K., J.M. --- $^4$ Prawdopodobnie będą to kontrole dotyczące: realizacji zasady jawności i przejrzystości finansów publicznych przez system sprawozdawczości finansowej; bezpieczeństwa finansowego samorządu terytorialnego. W ramach tych kontroli możliwe będzie sprawdzenie niektórych danych źródłowych, mających wpływ na ustalenie poziomu zadłużenia państwa. $^5$ Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 z 11.03.2009 r. w sprawie statystyki europejskiej… (DzUUE L 87 z 31.03.2009, s. 164), „poufność informacji statystycznych oznacza ochronę poufnych danych odnoszących się do każdej jednostki statystycznej, które zostały pozyskane bezpośrednio do celów statystycznych lub pośrednio ze źródeł administracyjnych lub innych, i rozumiana jest jako zakaz wykorzystywania uzyskanych danych do celów innych niż statystyczne oraz ich bezprawnego ujawniania”. NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI OTRZYMAŁA CERYTFIKAT ISO 14001 W dniu 13 października 2014 r. podczas spotkania w Ośrodku Szkoleniowym NIK w Goławicach, wiceprezes Zarządu DNV GL (jednostki certyfikującej) Tomasz Ślupek uroczyście wręczył prezesowi NIK Krzysztofowi Kwiatkowskiemu certyfikat ISO 14001 (patrz fot., obok prezesa stoi Monika Skrzypiec z Departamentu Środowiska, pierwszy z lewej Józef Górny, dyrektor generalny NIK). Jest to uznana w skali międzynarodowej norma określająca metody wdrażania efektywnego systemu zarządzania środowiskowego. System ten został ustanowiony w Izbie zarządzeniem Prezesa NIK w styczniu 2010 r., a idea przyświecającą tej decyzji było uczynienie Izby urzędem przyjaznym środowisku. System był certyfikowany po raz pierwszy w lipcu 2011 r. Certyfikat ISO – jako efekt zakończonego pomyślnym wynikiem audytu prowadzonego przez jednostkę certyfikującą – jest przyznawany na trzy lata. W okresie ważności certyfikatu audytorzy DNV GL przeprowadzą dwa audyty sprawdzające, mające na celu potwierdzenie przestrzegania wymagań wspomnianej normy ISO oraz wskazanie nowych możliwości ciągłego doskonalenia i usprawniania systemu. Dyrektor generalny NIK, pełniący funkcję pełnomocnika prezesa NIK ds. systemu zarządzania środowiskowego, wśród największych korzyści płynących z funkcjonowania systemu w Izbie wymienił oszczędności uzyskane dzięki bardziej racjonalnemu wykorzystaniu nośników energii oraz innych zasobów naturalnych (np. przez ograniczenie zużycia papieru), a także pozytywny wpływ na wizerunek Izby. Ponowne uzyskanie certyfikatu ISO 14001 jest swego rodzaju wyzwaniem dla kierownictwa i pracowników Izby. W gronie podmiotów legitymujących się takim certyfikatem niewiele jest instytucji publicznych, z których NIK mogłaby czerpać wzór do naśladowania. Dlatego jako niewątpliwy lider w tej dziedzinie wśród naczelnych organów państwa Izba będzie nadal dążyć do wdrażania coraz lepszych proekologicznych rozwiązań. M.S. Sygnały o książkach Finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej Redakcja naukowa Małgorzata Dziubińska, Adrian Janus, Jarosław Kostrubiec, Tomasz Sroka, Paweł Szczęśniak, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa 2014, s. 189. Książka prezentuje badawcze efekty projektu zorganizowanego przez Ogólnopolską Radę Kół Naukowych przy wydziałach prawa i administracji różnych uczelni. Jest to praca zbiorowa, na którą składają się rozprawy przygotowane przez młodych naukowców z wielu ośrodków akademickich w Polsce. Przedmiotem omówienia są zagadnienia prawne związane z finansowaniem świadczeń opieki zdrowotnej. Poszczególne teksty dotyczą różnorodnych aspektów analizowanego problemu, badane są zarówno kwestie podstaw prawnych funkcjonowania opieki zdrowotnej, jak i form organizacyjnych instytucji odpowiedzialnych za realizowanie prawa obywateli do świadczeń medycznych. Interesującym uzupełnieniem rozważań prawnoinstytucjonalnych jest rozprawa poświęcona zjawisku korupcji w polskiej służbie zdrowia, opisywanemu przez autorów w odniesieniu do amerykańskiej ustawy antykorupcyjnej. Przestępstwa w obrocie gospodarczym Krzysztof Nitkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014, s. 180. Przestępczość jest stałym elementem towarzyszącym działalności gospodarczej każdego społeczeństwa, toteż badanie tej problematyki ma duże znaczenie zarówno dla przedsiębiorców, jak i organów kontrolujących prawidłowość funkcjonowania procesów ekonomicznych. Autor skupił się na opisie przestępstw patologizujących obrót gospodarczy oraz na sposobach przeciwdziałania się im przez uczestników życia gospodarczego, jak też organy do tego powołane. Praca składa się z siedmiu rozdziałów; w pierwszych dwóch przedstawione zostały kwestie ogólne i teoretyczne, natomiast rozdział trzeci zawiera szczegółową charakterystykę form przestępczości gospodarczej, takich jak korupcja, oszustwa ubezpieczeniowe, przetargowe oraz pranie brudnych pieniędzy. W rozdziale czwartym opisano przestępstwa popełniane przeciwko instytucjom publicznym, w piątym – przeciwko wiarygodności dokumentów, w szóstym – przeciwko mieniu. Rozdział siódmy stanowi omówienie wybranych deliktów z Kodeksu karnego skarbowego. Dysfunkcyjność podatku VAT w transakcjach wewnątrzwspólnotowych Jacek Pastuszka, Wojciech Sońta, Wydawnictwo Instytutu Naukowo-Wydawniczego „SPATIUM”, Radom 2014, s. 261. Monografia stanowi omówienie destrukcyjnych aspektów podatku od wartości dodanej (VAT) i ich wpływu na podstawowe wskaźniki mikro- i makroekonomiczne, w tym na dochody poszczególnych krajów i Unii Europejskiej. Dysonans jest rozpatrywany przez pryzmat anachronicznych zmian jakie obecnie proponuje UE oraz braku możliwości aktywowania systemu docelowego lub zastąpienia VAT podatkiem od sprzedaży występującym w Stanach Zjednoczonych. Autorzy wnikiwie opisali przestępstwa na dokumentach, transakcje karuzelowe pod kątem ich kryminalnego charakteru oraz skalę tego zjawiska w Polsce i Unii. Pierwszy spośród pięciu rozdziałów traktuje ogólnie o VAT w UE, w rozdziale drugim poddano analizie dysfunkcyjność tego podatku w transakcjach wewnątrzwspólnotowych. Rozdział trzeci stanowi prezentację wyników badań ankietowych dotyczących systemu VAT wśród polskich przedsiębiorców, w czwartym omówiono kierunki przeciwdziałania nadużyciom fiskalnym, zaś piąty zawiera propozycje zmian systemowych w tym podatku. Egzekucja administracyjna świadczeń pieniężnych Przemysław Ostojski, Wojciech Piątek, PRESSCOM, Wrocław 2014, s. 283. Autorzy przedstawili analityczny opis postępowania egzekucyjnego w administracji odnoszącego się do należności pieniężnych. Analiza odwołuje się zarówno do polskiego prawa egzekucyjnego, jak i obowiązującego w Polsce prawa unijnego (ustawa z 6 września 2001 r.) Książka ma przejrzystą kompozycję; składa się z czterech rozdziałów, z których pierwszy koncentruje się na ustaleniach terminologicznych i kontekście prawnym przedstawianego problemu. W rozdziale drugim zrekonstruowano przebieg postępowania egzekucyjnego, w trzecim omówiono narzędzia egzekucyjne będące w dyspozycji organu przeprowadzającego egzekucję należności pieniężnych. Ostatni rozdział zawiera charakterystykę funkcjonujących w polskim prawie środków chroniących uczestników postępowania egzekucyjnego przed nadużyciami i błędami mogącymi pojawić się w procesie egzekucyjnym. MARCIN SZYMAŃSKI: System for the Implementation and Auditing of EU Projects – Act on the Cohesion Policy Realisation 2014–2020 (Part I) 8 In his article, the author discusses the system for the implementation and auditing of spending of European funds within the realisation of the Cohesion Policy in the 2014–2020 programming period, which stems from the regulations of the act on the rules for the realisation of Cohesion Policy programmes financed in the 2014–2020 financial perspective. The article takes into account the context of the EU regulations concerning the implementation of the Cohesion Policy in the following programming period. The new provisions are also discussed in relation to the differences with the present regulations on the system for the implementation and auditing of spending in the 2007–2013 financial perspective. In the first part of the article, the author focuses primarily on the analysis of the institutional system for the implementation of the EU funds, by presenting the responsibilities of individual institutions in the process of operational programmes realisation, and also by describing the designation procedure that is required for payment applications submitted to the European Commission. ŁUKASZ AUGUSTYNIAK: Contravention Procedure as a Form of Control – European Commission’s Supervision of the European Law Implementation 26 The European Commission oversees the implementation of the treaties and funds that institutions accept on their basis, as well as supervises the implementation of the EU law under the control of the Court of Justice of the European Union. One of the most important tools that the Commission has at its disposal to force the Member States to comply with the European law is the contravention procedure. In his article, the author describes the mechanisms that provide for the effectiveness of the system for the implementation of the Community law and he presents the three stages of the contravention procedure: the informal proceedings, the formal administrative stage, and the court stage. FINDINGS OF NIK AUDITS ANDRZEJ ZALESKI-EJGIERD: Physical Education at Schools – Methods of Health-Oriented Education Four years ago, the curriculum of physical education was changed and the organisation of physical education classes was modified. Now, the basic curriculum of physical education is presented in the form of requirements that should be treated as personal development indicators. Connections between physical education classes and health-oriented education are clearly presented. However, as NIK’s recent audit shows, qualitative changes can hardly ever be observed. Physical education classes are held on the basis of outdated curriculums, and disregard the new didactical contents of the new basic curriculum. Moreover, the number of classes and the division into groups during classes do not comply with the legal requirements. MARCIN KOPEĆ, STANISŁAW DZIWISZ: Safety of Mountain Tourism and Relaxation – Functioning and Financing of Mountain Rescue Services The safety of mountain tourism and recreation have been assessed as positive, and mountain rescue services, which make a very important element of the system, operate in an effective manner. There are some objections, however, with regard to the way it is financed by the Minister of the Interior. The functioning of the system is hampered due to the lack of regulations that would allow for the execution of the requirement to provide safety conditions in organised ski areas. The condition of mountain trails is also of high importance, whose legal status and maintenance standards have not been regulated so far. The most important role is however played by tourists’ knowledge on how properly plan mountain trips and on how behave during such trips. Tourists must be aware of dangers that result from their activities and of potential consequences of their decisions. ŁUKASZ RÓG: Organisation of Football Matches on the National Stadium – Legal Protection of the State Treasury’s Interest NIK has carried out an audit at the Ministry of Sport and Tourism entitled Protection of the State Treasury’s interest by the Minister of Sport and Tourism in contracts concluded by the National Sport Centre company. In the audited period, the National Sport Centre (NCS) concluded six contracts on behalf of and to the benefit of the State Treasury, related to football matches on the National Stadium. NIK has assessed three contracts for the organisation of those matches, in which the State Treasury is obliged to pay high contractual fines. In his article, the author presents the detailed findings of the audit. OTHER AUDITS OF NIK Audit Findings for Publication in August and September 2014 – ed. In this section, we enumerate the audits that the Supreme Audit Office has carried out in selected areas and that have been published in the form of pronouncements on audit results. In this issue of our bimonthly, we present the following audits: the financing of state and private nursery schools; the activities of the Central Sport Centre (COS); closing of public schools; the use of investment funds by the maritime administration; the electronic supervision system; cancer treatment; protection of big city inhabitants against noise; investments in environmentally-protected areas; personal income tax related to sales of real estates; purchase of estates for construction of national roads by the State Treasury; the management of state horse studs; the system for the implementation of the Structural Policy; promotion activities of cities; the “School Equipment” government programme; collection of liabilities for the National Insurance Office (ZUS). State and Society AGNIESZKA LISZEWSKA: Abuse of Power by a Public Functionary – Problems with Interpretation of Article 231 (1) of the Criminal Code One of the most disputable issues related to the interpretation of Article 231 (1) of the Criminal Code currently in force, is the qualification of this type of a prohibited act as formal (with no consequences) or material (with consequences). It seems that the majority of the arguments support the opinion that an abuse of power should belong to the specific group of abstract exposures to danger, which are called offences of potential danger. The problem is, however, that the legislator has not clearly set out, nor provided for appropriate criteria for the court to assess, in a concrete case, a possibility to create a threat to legal interest. WIESŁAW JASIŃSKI: Governmental Programme on Corruption Prevention – Shaping the Anti-Corruption Policy for the Years 2014–2019 The programme is a continuation and intensification of the former preventive and repressive measures against corruption. After a five-year break, at the time of growing social disapproval for the governing authorities’ measures taken in the field, a concrete policy is being introduced in a comprehensive document. As it was the case previously, the policy is based on penal and administrative solutions. In his article, the author analyses tasks and measures provided for in the governmental programme for those appointed to lead and cooperate in their implementation. The assessment has been based not only on the experience from the governmental Programme for Corruption Combating. The Anti-corruption Strategy for the years 2002-2004, and Programme for Corruption Combating. The Anti-corruption Strategy. Second Stage of Implementation 2005–2009, but on numerous other research projects. TOMASZ LUBAŃSKI: Financing of Poland’s Defence – Necessity to Modernise and Increase Subsidies for the Army The analysis of the amounts assigned in the budget act for defence expenditures since the year 2005 clearly shows that, despite the legal obligation, the amount designated for this purpose has never exceeded 1.95 per cent of the previous year's GDP. The article attempts to identify the reasons for this situation, and to offer another solution so that the planning of the state budget spending for the financing of Poland’s defence needs is compliant with the law. International Cooperation JACEK MAZUR: Current Issues Debated Among the Supreme Audit Institutions of the Visegrad Countries The main topics of the latest meeting of the Heads of the Supreme Audit Institutions of Austria, the Czech Republic, Hungary, Poland, Slovakia and Slovenia were the following: cooperation between national Supreme Audit Institutions with the European Court of Auditors in the audit of issues related to EU matters, international accounting standards for the public sector, and the audit planning process. Other issues debated on included monitoring and analysis of fiscal processes and SAIs’ role in this regard, self-assessment of SAIs in the area of information technology application, a discussion within UN agencies on the strengthening of independence and institutional capacity building of SAIs in the process of the improvement of public accounting systems. WIESŁAW KURZYCA: Peer Review in the Field of Financial Audit – NIK to Audit NATO By the end of this year, for the first in the history of NATO, a peer review will be performed of its audit body – the International Board of Auditors for NATO (IBAN). The peer review will be carried out by the Supreme Audit Institutions of Poland and Spain. The Supreme Audit Office was approached to play the leading role in the peer review. According to the IBAN Chairman, this shows the greatest trust in the independence and professionalism of NIK auditors. KAMILA ŻYNDUL: Fight against Corruption and Money Laundering – Meeting of the INTOSAI Working Group 136 In the second week of September, in the headquarters of NIK, a meeting took place of the INTOSAI Working Group on the Fight against Corruption and Money Laundering (WGFACML). At present, the priority task of the group is to finalise the works on two documents. The first document is the guideline on enhancing good governance of public assets. While the other document is a standard dedicated to corruption prevention in governmental agencies. PIOTR GOSTYŃSKI: Meeting of Polish and Indian Experts on Information Technology Auditing – Auditing of the IT Area 138 A two-day meeting that was held in Warsaw was aimed at exchanging experience in the auditing of the IT area. Representatives from NIK presented their colleagues from India with the innovative and practical project entitled Control space of e-Government, commonly known as the IT cube. NIK in Brief 140 Opportunities for Cooperation between NIK and GUS – W.K., J.M. 140 The Supreme Audit Office – NIK, and the Central Statistical Office – GUS both provide information about the condition of the most important areas of the state’s performance, and the activities of these two institutions are complementary to each other. The article presents the issues that were discussed at the meeting of the presidents of NIK and the Central Statistical Office that took place in August 2014 and was dedicated to potential ways of developing collaboration. NIK certified to ISO 14001 quality standard – M.S. 143 The Supreme Audit Office was once again certified to the ISO 14001 quality standard, thus confirming the implementation of the environmental management system. Notes About New Books 144 Information for Readers and Authors 151 Information for Subscribers 154 Pragniemy poinformować Państwa, że „Kontrola Państwowa” potwierdziła swoje miejsce wśród czasopism naukowych, znajdujących się na liście Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Mimo nowych, zdecydowanie zaostrzonych kryteriów i dwuetapowej oceny, pismo otrzymało 6 punktów za artykuł naukowy wydrukowany w naszym dwumiesięczniku, co plasuje nas wśród wysoko ocenionych tytułów wyszczególnionych w części B wykazu – nieposiadających współczynnika IF (impact factor), który jest publikowany w Journal Citation Report. Komunikat w tej sprawie Minister wydał 17 grudnia 2013 r. na podstawie §14 ust. 2 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (DzU 2012 r., poz. 877 oraz z 2013 r., poz. 191). To nie tylko wyróżnienie dla „Kontroli Państwowej”, ale i gratyfikacja dla tych z Państwa, których publikacje w tytułach takich jak nasz są zaliczane do dorobku naukowego podczas procedur uzyskiwania stopni i tytułów naukowych. O tym, że niełatwo spełnić nowe wymogi resortu nauki, świadczy nieobecność na tegorocznej liście Ministra niektórych tytułów o ugruntowanym od lat dorobku i dotąd wysokiej punktacji. Od 2012 r. czasopisma naukowe są oceniane w postępowaniu dwuetapowym. Zajmuje się tym zespół specjalistyczny, powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie art. 52 ust. 4 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (DzU nr 96, poz. 615, ze zm.). W pierwszym etapie tytuły ubiegające się o punktację naukową mają do spełnienia 9 kryteriów, począwszy m.in. od stabilności wydawniczej, naukowego charakteru publikacji, przyjętej procedury recenzowania, uwzględniającej m.in. zachowanie pisemności, określonych sposobów oceny artykułu, poszanowania zasady double-blind review process etc., przez wdrożenie procedury zabezpieczającej oryginalność publikacji – ghostwriting, a na posiadaniu strony internetowej i ujawnianiu listy współpracujących recenzentów skończywszy. „Kontrola Państwowa” sprostała wszystkim tym wymaganiom, choć przejście do następnego etapu zapewnia spełnienie już 5 z nich. W drugim etapie oceny uwzględnia się 13 szczegółowych parametrów, do których zaliczono m.in.: indeks cytowan PIF, pracę na rzecz tytułu redaktorów merytorycznych, językowych i statystycznych, indeksację w międzynarodowych bazach danych, cykl wydawniczy, istnienie wersji on-line, umiędzynarodowienie recenzentów i rady naukowej, zagraniczną afiliację autorów. I w tym wypadku „KP” spełnia zdecydowaną większość kryteriów, choć niektóre są potencjalnie łatwiejsze do osiągnięcia przez tytuły wydawane w instytutach naukowych czy uczelniach, gdzie międzynarodowa współpraca naukowa, wymiana kadry, staże zagraniczne i publikacja wyników badań własnych, cytowanych następnie przez różne źródła, wynikają z charakteru działalności jednostek. Tym bardziej cieszy, że „Kontrola Państwowa” znalazła się w gronie takich czasopism. Punkty za publikację w pismach naukowych objętych częścią B wykazu ustala się zgodnie z przyjętym przez MNiSW algorytmem. Wraz ze szczegółowymi zasadami oceny, pełnym wykazem czasopism oraz komunikatem Ministra jest on dostępny na stronach resortu w zakładkach „Komunikaty” oraz „Lista czasopism punktowanych”. Redakcja „Kontrolę Państwową” można odnaleźć w dwóch naukowych bazach danych: The Central European Journal of Social Sciences And Humanities (CEJSH) – Środkowo-Europejskim Czasopiśmie Nauk Społecznych i Humanistycznych oraz Index Copernicus Journal Master List. CEJSH jest elektroniczną, ogólnie dostępną bazą danych publikującą angielskie streszczenia artykułów, rozpraw oraz pozycji przeglądowych, które ukazują się, głównie w językach narodowych, w czasopismach poświęconych naukom społecznym i humanistycznym, wydawanych w Republice Czeskiej, na Węgrzech, w Polsce, Słowacji, a także w Bośni i Hercegowinie, Estonii, Łotwie, Litwie, Serbii, Słowenii i Ukrainie. Została utworzona przez prezesów Akademii Nauk państw Grupy Wyszehradzkiej. Streszczenia publikacji naukowych, także tych, które ukazały się na łamach „Kontroli Państwowej” począwszy od nr. 6/2011 znajdują się na stronie CEJSH: http://cejsh.icm.edu.pl/. Umowa zawarta w 2014 r. z Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego (ICM UW) umożliwia także udostępnianie pełnych tekstów artykułów w bazie CEJSH. Index Copernicus Journal Master List (JML) to system zajmujący się oceną czasopism oraz sporządzający ich ranking na podstawie około 30 parametrów zgrupowanych w pięciu kategoriach: jakość naukowa, jakość edytorska, zasięg, częstotliwość/regularność/stabilność rynkowa oraz jakość techniczna. Obecnie JML obejmuje przeszło 6000 czasopism. Zasady publikowania w „Kontroli Państwowej” 1. Przyjmujemy do publikacji teksty naukowe, przeglądowe i poglądowe, poświęcone problematyce związanej z profilem czasopisma – szeroko rozumianej kontroli i audytowi oraz artykuły o pokrewej tematyce. 2. Nie przyjmujemy artykułów opublikowanych w innych wydawnictwach. 3. Publikowane są jedynie te artykuły, które uzyskały pozytywne recenzje dwóch niezależnych recenzentów, zgodnie z przyjętymi w piśmie kryteriami: znaczenia podjętego tematu oraz zgodności tematyki z profilem pisma; nowatorskiego ujęcia problematyki; wartości merytorycznej. Warunkiem publikacji jest uwzględnienie zgłoszonych przez recenzentów uwag i poprawek. 4. Recenzentami są członkowie Komitetu Redakcyjnego (lista recenzentów znajduje się w zakładce „Komitet Redakcyjny” oraz w każdym wydaniu papierowym, na s. 2). Zgodnie z modelem „double-blind review process” autorzy i recenzenci nie znają swoich tożsamości. 5. Artykuły zamieszczane w „Kontroli Państwowej” są chronione prawem autorskim. Przedruk może nastąpić tylko za zgodą redakcji. 6. Przywiązujemy szczególną wagę do oryginalności publikacji i jawności informacji o podmiotach przyczyniających się do jej powstania, ich udziału merytorycznego, rzeczowego lub finansowego. Dlatego od zgłaszających teksty oczekujemy ujawnienia ewentualnego wkładu innych osób w ich powstanie oraz pisemnego oświadczenia o oryginalności składanego w redakcji artykułu. 7. Wszelkie przypadki „ghostwriting” (nieujawnienia wkładu innych autorów w powstanie artykułu) lub „guest authorship” (wymieniania jako autora osoby, która nie miała udziału w publikacji lub jest on znikomy), będące przejawem nierzetelności naukowej, będą przez redakcję demaskowane, łącznie z powiadomieniem podmiotów, z którymi autor jest związany naukowo lub zawodowo. Zasady publikacji zgodne z wymogami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Sposób przygotowania materiałów 1. Prosimy o nadsyłanie artykułów pocztą elektroniczną, nasz adres: firstname.lastname@example.org, w edytorze Word lub dostarczenie tekstu na nośniku elektronicznym. Objętość artykułu wraz z ewentualnymi tabelami i rysunkami nie powinna w zasadzie przekraczać 16 stron – 34 wiersze na stronie, marginesy 2,5 cm, interlinia 1,5 wiersza. Do tekstu prosimy dołączyć krótkie streszczenie w języku polskim. 2. Przypisy należy umieszczać na dole stron, zgodnie z zasadami obowiązującymi w naszym tytule; powinny zawierać aktualną bibliografię. 3. Ewentualne rysunki i wykresy prosimy nadsyłać w oddzielnych plikach, podając wartości umożliwiające przygotowanie danego elementu graficznego zgodnie z makietą „Kontroli Państwowej”. 4. Autorzy nadsyłający teksty proszeni są o podanie swoich danych: imienia i nazwiska, stopnia naukowego, adresu do korespondencji, adresu poczty elektronicznej, numeru telefonu lub faksu. 5. Redakcja zastrzega sobie prawo dokonania w nadesłanych materiałach niezbędnych skrótów, poprawek redakcyjnych i innych, zgodnie z wymogami czasopisma. 6. Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca. PRZYPOMINAMY O PRENUMERACIE Szanowni Prenumeratorzy! Koszt zaprenumerowania naszego pisma na 2015 r. wynosi 108 zł + 5% VAT (113,40 zł) za 1 komplet, czyli 6 zeszytów (18,90 zł za jeden zeszyt). Najwyższa Izba Kontroli od 2 listopada 2011 r. utraciła zwolnienie z podatku VAT i ponownie jest jego płatnikiem. Prosimy o przesyłanie do redakcji jedynie zamówień z podaniem nazwy firmy, dokładnego adresu oraz numeru NIP, a należności za prenumeratę prosimy uiszczać dopiero po otrzymaniu faktury z podaną kwotą. Prosimy skorzystać z zamieszczonego poniżej kuponu. --- KUPON PRENUMERATY Dane nabywcy: 1. Nazwa firmy/imię nazwisko 2. Adres (miasto, kod, ulica, nr domu i mieszkania) 3. NIP 4. Adres poczty elektronicznej 5. Liczba kompletów Dane sprzedawcy: 1. Nazwa firmy: Najwyższa Izba Kontroli, Redakcja „Kontroli Państwowej” 2. Adres: 02-056 Warszawa, ul. Filtrowa 57 3. Numer faksu: (22) 444 53 27 WYDAJE NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI Projekt graficzny: Studio Graficzne FILE Skład i łamanie: Sławomir Jakoniuk Druk i oprawa: Wydział Wydawniczy NIK Oddano do druku w październiku 2014 r. Nakład 850 egz. Wersja papierowa jest wersją pierwotną (referencyjną) pisma. Prenumerata tel. 22 444 57 81, 22 444 54 01, 22 444 53 11 Cena egzemplarza – 18 zł + VAT. Prenumerata roczna – 108 zł + VAT Wpłaty na konto: NBP O/O Warszawa, nr 14 1010 1010 0036 8122 3100 0000, Najwyższa Izba Kontroli	3623ed09-78c6-4bed-93de-bc82f16dc17f	finepdfs	1.873047	CC-MAIN-2021-43	https://www.nik.gov.pl/plik/id,7773.pdf	2021-10-25T20:20:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323587767.18/warc/CC-MAIN-20211025185311-20211025215311-00190.warc.gz	1,077,876,118	0.967892	0.999969	0.999969	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 300, 537, 2459, 4335, 6689, 9088, 11436, 12921, 13811, 17236, 20643, 23615, 27457, 30434, 33422, 36383, 39210, 42076, 45157, 48140, 50912, 53849, 56898, 59719, 62730, 63597, 65457, 68448, 71534, 74536, 77997, 81290, 84897, 88375, 91625, 95127, ...	1	0
Ośrodek Sportu i Rekreacji "Huragan" w Wołominie Cennik usług Pływalni obowiązujący od dnia 1 grudnia 2022r. (Podane ceny są cenami brutto i zawierają podatek vat. Promocje i zniżki nie łączą się) Bilety jednorazowe (1) \| \| Godziny ważności \| Bilet normalny \| \| Bilet ulgowy (2) \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Rodzaj dnia \| \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| \| Poniedziałek - \| 07:00 - 16:00 \| 19,00 \| 0,32 \| 16,00 \| 0,27 \| \| Piątek \| \| \| \| \| \| \| Poniedziałek - \| 16:00 - 22:00 \| 22,00 \| 0,37 \| 19,00 \| 0,32 \| \| Piątek \| \| \| \| \| \| \| Sobota \| 08:00 - 22:00 \| 22,00 \| 0,37 \| 19,00 \| 0,32 \| \| Niedziela i Święta \| 08:00 - 22:00 \| 22,00 \| 0,37 \| 19,00 \| 0,32 \| (1) Dzieci do lat 4 z opiekunem posiadającym wykupione wejście, wstęp wolny. (2) Bilet ulgowy, przysługuje dzieciom , młodzieży uczącej się, studentom do 26 roku życia oraz emerytom, rencistom i osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom, za okazaniem ważnej legitymacji. () Cena podstawowa za pierwszą godzinę pobytu, pobierana przy wejściu (stawka VAT 8%) Opłata za zagubiony chip w wysokości 100 zł płatna w kasie obiektu. W przypadku zwrotu, w ciągu 2 dni, zaginionego chipa, po okazaniu paragonu zapłaty za zagubiony chip, kwota w wysokości 100 zł zostanie zwrócona. Bilety przyznawane na podstawie dodatkowych uprawnień \| \| Godziny ważności \| Bilet Senior (1) \| \| Bilet dla os. niepełnosprawnej (2) \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| Cena podstawowa zł/80min \| Dopłata zł/1min \| \| Rodzaj dnia \| \| \| \| \| \| \| Poniedziałek - Piątek \| 07:00 - 16:00 \| 12,00 \| 0,20 \| 16,00 \| 0,27 \| \| Poniedziałek - Piątek \| 16:00 - 22:00 \| 13,00 \| 0,22 \| 19,00 \| 0,32 \| \| Sobota \| 08:00 - 22:00 \| 13,00 \| 0,22 \| 19,00 \| 0,32 \| \| Niedziela i Święta \| 08:00 - 22:00 \| 13,00 \| 0,22 \| 19,00 \| 0,32 \| (1) Bilet Senior przysługuje posiadaczom Wołomińskiej Karty Mieszkańca Senior (2) Bilet dla osób niepełnosprawnych przysługuje osobom posiadającym ważną legitymację lub orzeczenie lekarskie stwierdzające niepełnosprawność. Dopłaty za przekroczony czas naliczane są zgodnie z cennikiem. (3) Bilet Weteran przysługuje osobom posiadającym legitymację weterana lub weterana poszkodowanego - ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1726), jeden raz dziennie Tanie Poranki (1) \| \| Godziny ważności \| Bilet Tanie Poranki NORMALNY \| \| Bilet Tanie Poranki ULGOWY \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Rodzaj dnia \| \| \| \| \| \| \| \| \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| \| \| 07:00 - 08:00 \| 16,00 \| 0,27 \| 13,00 \| 0,22 \| \| Poniedziałek - \| \| \| \| \| \| \| Piątek \| \| \| \| \| \| (1) Bilet Tanie Poranki nie obowiązuje w weekendy oraz dni świąteczne i nie łączy się z innymi zniżkami/promocjami (2) Bilet ulgowy, przysługuje dzieciom , młodzieży uczącej się, studentom do 26 roku życia oraz emerytom, rencistom i osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom, za okazaniem ważnej legitymacji. Bilet Instruktor \| \| Godziny ważności \| Bilet Instruktor \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| Rodzaj dnia \| \| \| \| \| \| \| Cena podstawowa zł/50min \| Dopłata zł/1min \| \| Poniedziałek - Piątek \| 07:00 - 16:00 \| 32,00 \| 0,64 \| \| Poniedziałek - Piątek \| 16:00 - 22:00 \| 42,00 \| 0,84 \| \| Sobota \| 08:00 - 22:00 \| 42,00 \| 0,84 \| \| Niedziela i Święta \| 08:00 - 22:00 \| 42,00 \| 0,84 \| * Bilet Instruktor przysługuje wyłącznie instruktorom OSiR lub innym osobom fizycznym a także prawnym, na podstawie pisemnej umowy zawartej z OSiR „Huragan" w Wołominie. Wejścia rodzinne 2+ \| Rodzaj dnia \| Rodzaj wejścia \| Godzina wejścia \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min/osoba dorosła \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Piątek \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 07:00 - 16:00 \| 46,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 55,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 07:00 - 16:00 \| 60,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 72,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 07:00 - 16:00 \| 74,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 89,00 \| 0,32 \| \| Sobota \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| 55,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| 72,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| 89,00 \| 0,32 \| \| Niedziela \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| 55,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| 72,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| 89,00 \| 0,32 \| (1) Wejścia rodzinne dozwolone są dla maksymalnie 2 dorosłych z maksymalnie 3 dzieci do lat 13 Bilety rodzinne bez ograniczeń czasowych (1) \| Rodzaj dnia \| Rodzaj wejścia \| Godzina wejścia \| \|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Piątek \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| Sobota \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| \| Niedziela \| Bilet rodzinny 2 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| Bilet rodzinny 2 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| (1) Pobyt nieograniczony czasowo, bez możliwości wyjścia i powtórnego wejścia przysługuje maksymalnie 2 osobom dorosłym z maksymalnie 3 dzieci do lat 13. Bilety jednorazowe dla dzieci do lat 18 w czasie ferii i wakacji szkolnych/bilet okolicznościowy \| \| Godziny ważności \| \| \|---\|---\|---\| \| Rodzaj dnia \| \| Cena podstawowa zł/ 70 minut \| \| Poniedziałek - Piątek \| 07:00 - 16:00 \| 12,00 \| \| Poniedziałek - Piątek \| 16:00 - 22:00 \| 13,00 \| \| Sobota \| 08:00 - 22:00 \| 13,00 \| \| Niedziela i Święta \| 08:00 - 22:00 \| 13,00 \| - Bilet obowiązuje tylko i wyłącznie w czasie wakacji oraz ferii zimowych i nie dotyczy grup zorganizowanych. - Cena podstawowa za pierwszą godzin pobytu pobierana przy wejściu (stawka VAT 8%) - Bilet Okolicznościowy nie obowiązuje w dni świąteczne i nie łączy się z innymi zniżkami/promocjami - Opłata za zagubiony chip w wysokości 100 zł płatna w kasie obiektu. W przypadku zwrotu, w ciągu 2 dni, zaginionego chipa, po okazaniu paragonu zapłaty za zagubiony chip, kwota w wysokości 100 zł zostanie zwrócona. Bilety jednorazowe dla stowarzyszeń sportowych współpracujących z OSiR "Huragan" w Wołominie \| \| Godziny ważności \| Bilet dla Stowarzyszeń 1 \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| Cena podstawowa zł/2h \| \| Rodzaj dnia \| \| \| \| \| \| \| 07:00 - 16:00 \| 13,40 \| 0,23 \| 13,40 \| \| Poniedziałek - Piątek \| \| \| \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 15,80 \| 0,27 \| 15,80 \| \| Poniedziałek - Piątek \| \| \| \| \| \| \| 08:00 - 22:00 \| 15,80 \| 0,27 \| 15,80 \| \| Sobota \| \| \| \| \| \| \| 08:00 - 22:00 \| 15,80 \| 0,27 \| 15,80 \| \| Niedziela i Święta \| \| \| \| \| () Cena podstawowa za pierwszą godzinę pobytu pobierana przy wejściu (stawka VAT 8%) - Opłata za zagubiony chip w wysokości 100 zł płatna w kasie obiektu. W przypadku zwrotu, w ciągu 2 dni, zaginionego chipa, po okazaniu paragonu zapłaty za zagubiony chip, kwota w wysokości 100 zł zostanie zwrócona. Wejścia rekreacyjne dla grup zorganizowanych - min. 15 osobowych (1) \| \| Godziny ważności \| Bilet normalny \| \| Bilet ulgowy (2) \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Rodzaj dnia \| \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min \| \| Poniedziałek - \| 07:00 - 16:00 \| 14,00 \| 0,23 \| 11,00 \| 0,18 \| \| Piątek \| \| \| \| \| \| \| Poniedziałek - \| 16:00 - 22:00 \| 16,00 \| 0,26 \| 13,00 \| 0,21 \| \| Piątek \| \| \| \| \| \| \| Sobota \| 08:00 - 22:00 \| 16,00 \| 0,26 \| 13,00 \| 0,21 \| \| Niedziela i Święta \| 08:00 - 22:00 \| 16,00 \| 0,26 \| 13,00 \| 0,21 \| (1) Na każde 15 osób niepełnoletnich - opiekun gratis (2) Bilet ulgowy, przysługuje dzieciom , młodzieży uczącej się, studentom do 26 roku życia oraz emerytom, rencistom i osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom, za okazaniem ważnej legitymacji. Karnety (1) \| Rodzaj usługi \| Koszt karnetu zł \| Rabat % \| Wartość rabatu zł \| Wartość do wykorzystania zł \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Pobyt na basenie \| 114,00 \| 5,00% \| 6,00 \| 120,00 \| \| \| 223,00 \| 7,00% \| 17,00 \| 240,00 \| \| \| 324,00 \| 10,00% \| 36,00 \| 360,00 \| \| \| 528,00 \| 12,00% \| 72,00 \| 600,00 \| \| \| 960,00 \| 20,00% \| 240,00 \| 1 200,00 \| (1) Opłata jednorazowa za wydanie karnetu 20 zł. Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego, jednostek organizacyjnych Gminy Wołomin, firm. \| Rodzaj usługi \| Koszt karnetu zł \| Rabat % \| Wartość rabatu zł \| Wartość do wykorzystania zł \| Okres ważności \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Pobyt na basenie \| 221,00 \| 15,00% \| 39,00 \| 260,00 \| 90 dni \| \| \| 256,00 \| 20,00% \| 64,00 \| 320,00 \| 120 dni \| \| \| 294,00 \| 30,00% \| 126,00 \| 420,00 \| 180 dni \| (1) Opłata jednorazowa za wydanie karnetu 20 zł. (2) Minimalna ilość zakupu karnetów z oferty - 15 szt. Zajęcia zorganizowane przez OSiR Huragan \| \| Koszt karnetu \| Rabat % \| Wartość rabatu \| Wartość do wykorzystania zł \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Rodzaj usługi \| \| \| \| \| \| Aqua Aerobic - 8 zajęć \| 234,00 \| 10% \| 26,00 \| 260,00 \| \| \| 280,80 \| 10% \| 31,20 \| 312,00 \| \| Nauka pływania, kontynuacja, \| \| \| \| \| \| doskonalenie pływania dla dzieci \| \| \| \| \| \| – 8 zajęć \| \| \| \| \| \| \| 336,60 \| 10% \| 37,40 \| 374,00 \| \| Nauka pływania dla dorosłych \| \| \| \| \| \| – 8 zajęć \| \| \| \| \| \| \| 432,00 \| 10% \| 48,00 \| 480,00 \| \| Indywidualna nauka pływania \| \| \| \| \| \| (jedna osoba) – 4 zajęcia* \| \| \| \| \| \| \| 720,00 \| 10% \| 80,00 \| 800,00 \| \| Indywidualna nauka pływania - \| \| \| \| \| \| 2 osoby – 4 zajęcia* \| \| \| \| \| - Opłata jednorazowa za wydanie karnetu 20,00 zł. () Termin zajęć ustalany indywidualnie, karnet ważny miesiąc. - W przypadku nieodwołania zajęć z 12 godzinnym wyprzedzeniem karnet jest obciążany za zajęcia. Zajęcia zorganizowane przez OSiR "Huragan" \| Rodzaj usługi \| Wejście ograniczone czasowo \| Czas trwania zajęć \| Koszt biletu jednorazowego \| Dopłata \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł/1min \| \| AQUA Aerobik \| 70 minut \| 45 minut \| 32,50 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,37 zł \| \| Nauka pływania, kontynuacja, doskonalenie pływania dla dzieci \| 70 minut \| 45 minut \| 39,00 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,32 zł \| \| Nauka pływania dla dorosłych \| 70 minut \| 45 minut \| 46,75 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,37 zł \| \| Indywidualna nauka pływania (jedna osoba) \| 70 minut \| 45 minut \| 120,00 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,37 zł \| \| Indywidualna nauka pływania (dwie osoby) \| 70 minut \| 45 minut \| 200,00 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,37 zł \| \| Aktywny Senior \| 80 minut \| 30 minut \| 14,30 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,27 zł \| \| Aktywny Senior ( dla posiadaczy Karty Mieszkańca Wołomina) \| 80 minut \| 30 minut \| 11,70 zł \| \| \| \| \| \| \| 0,27 zł \| () Bilet przysługuje posiadaczom Wołomińskiej Karty Mieszkańca Senior Wejścia zorganizowanych grup szkolnych Nauka pływania dla uczniów szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych na podstawie umowy szkolnej, finansowana ze środków Gminy według harmonogramu. \| Rodzaj dnia \| Godziny \| Za 1 h za osobę [zł] \| \|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Piątek \| 08:00 - 16:00 \| 12,00 \| - Na każde 15 osób opiekun gratis. - Czas trwania zajęć 45 minut. Instruktor wliczony w cenę. - Stawka VAT 8% Nauka pływania dla uczniów na podstawie umowy (uczniowie klas podstawowych, ponadpodstawowych, przedszkolaki, uczestnicy projektów, itp.) \| Rodzaj dnia \| Godziny \| Bilet jednorazowy za 45 min. [zł] \| \|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Sobota \| 08:00 - 18:00 \| 12,00 \| - Opiekun grupy - wejście bezpłatne. Wejścia rekreacyjne grup szkolnych na podstawie umowy szkolnej. \| Rodzaj dnia \| Godziny \| Bilet jednorazowy za 1h [zł] \| \|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Sobota \| 08:00 - 16:30 \| 13,00 \| Bilety rodzinne bez ograniczeń czasowych (1) \| Rodzaj dnia \| Rodzaj wejścia \| Godzina wejścia \| Cena zł \| \|---\|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Piątek \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 07:00 - 16:00 \| \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| \| \| Sobota \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| Niedziela \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| \| (1) Pobyt nieograniczony czasowo, bez możliwości wyjścia i powtórnego wejścia przysługuje maksymalnie 1 osobie dorosłej z maksymalnie 3 dzieci do lat 13. Wejścia rodzinne (1) \| Rodzaj dnia \| Rodzaj wejścia \| Godzina wejścia \| Cena podstawowa zł/1h \| Dopłata zł/1min/osoba dorosła \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Poniedziałek - Piątek \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 07:00 - 16:00 \| 30,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 36,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 07:00 - 16:00 \| 44,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 53,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 07:00 - 16:00 \| 58,00 \| 0,27 \| \| \| \| 16:00 - 22:00 \| 70,00 \| 0,32 \| \| Sobota \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| 36,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| 53,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| 70,00 \| 0,32 \| \| Niedziela \| Bilet rodzinny 1 + 1 \| 08:00 - 22:00 \| 36,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 2 \| 08:00 - 22:00 \| 53,00 \| 0,32 \| \| \| Bilet rodzinny 1 + 3 \| 08:00 - 22:00 \| 70,00 \| 0,32 \| (1) Wejścia rodzinne dozwolone są dla maksymalnie 1 osoby dorosłej z maksymalnie 3 dzieci do lat 13 () Cena podstawowa za pierwszą godzinę pobytu, pobierana przy wejściu (stawka VAT 8%) Cennik korzystania z usługi solarium Wynajem poszczególnych części obiektu Pływalni OSiR "Huragan" \| Lp. \| Miejsce \| Cena zł/1h netto \| Cena zł/1h brutto \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Tor (1) \| 195,00 \| 239,85 \| \| 2 \| Tor (2) \| 260,00 \| 319,80 \| \| 3 \| Basen rekreacyjny przeznaczony do nauki pływania (3) \| 345,00 \| 424,35 \| \| 4 \| Basen sportowy \| 1300,00 \| 1599,00 \| \| 5 \| Hala basenowa \| 2340,00 \| 2878,20 \| \| 6 \| Odnowa biologiczna \| 1300,00 \| 1599,00 \| \| 7 \| Cały obiekt \| 3250,00 \| 3997,50 \| \| 8 \| Wypożyczenie sprzętu pływalni \| 26,00 \| 31,98/ godzina \| \| 9 \| Wynajem powierzchni reklamowej banner \| 207,00/miesiąc \| 254,61/ miesiąc \| \| 10 \| Wynajem powierzchni reklamowej - roll up \| 310,50/miesiąc \| 381,92/ miesiąc \| \| 11 \| Wyłożenie ulotek \| 57,50 miesiąc \| 70,73/ miesiąc \| \| 12 \| Wynajem powierzchni reklamowej - plakat A4 \| 69,00 miesiąc \| 84,87/ miesiąc \| \| 13 \| Wynajem powierzchni reklamowej - plakat A3 \| 80,50 miesiąc \| 99,02/ miesiąc \| \| 14 \| Wynajem 1m2 powierzchni pod automaty wendingowe \| 241,50 miesiąc \| 297,05/miesiąc \| \| 15 \| Wynajem 1m2 powierzchni \| 50,00 m2/miesiąc \| 61,50 m2/miesiąc \| * Stawka VAT 23% (1) poniedziałek – piątek, w godz. 07.00 - 18.00 (2) poniedziałek – piątek, w godz. 18.00 - 22.00 sobota – niedziela, w godz. 08.00 - 22.00 (3) Poniedziałek – niedziela w godzinach pracy pływalni	<urn:uuid:76e2127f-99a0-49d1-908e-e11c47afa830>	finepdfs	1.058594	CC-MAIN-2023-23	https://www.plywalniawolomin.pl/_files/ugd/cdfaa4_13b7cb4c21ea487b91307460efc4e47c.pdf	2023-06-01T22:14:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224648209.30/warc/CC-MAIN-20230601211701-20230602001701-00138.warc.gz	1,014,678,982	0.999566	0.999924	0.999924	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1306, 2425, 3111, 3656, 4590, 5361, 6246, 7138, 7967, 8875, 9828, 10812, 11718, 12539, 13606, 14905 ]	1	0
Sewerynów, Szczawinek, Adamów, Andrzejów, Chorążek, Golas, Łuszczanów Pierwszy, Szczawin Borowy-Kolonia \| Miesiąc \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|-----------\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 30 \| 5 \| 5 \| \| \| \| \| Luty \| 27 \| 5 \| 5 \| \| \| \| \| Marzec \| 30 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Kwiecień \| 28 \| 2 \| 2 \| 2 \| 27 \| \| \| Maj \| 29 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Czerwiec \| 29 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Lipiec \| 28 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| \| \| Sierpień \| 31 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Wrzesień \| 28 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Październik \| 30 \| 8 \| 8 \| 8 \| 5 \| \| \| Listopad \| 30 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Grudzień \| 28 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleнием na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6⁰⁰. Dobrów, Helenów Slupski, Holendry Dobrowskie, Janki, Przychód, Slup, Suserz, Szczawin Borowy-Wieś, Teodorów \| Miesiąc \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|-----------\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 28 \| 5 \| 5 \| \| \| \| \| Luty \| 25 \| 5 \| 5 \| \| \| \| \| Marzec \| 26 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Kwiecień \| 24 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| 27 \| \| Maj \| 27 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Czerwiec \| 25 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Lipiec \| 24 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| \| \| Sierpień \| 27 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Wrzesień \| 24 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Październik \| 28 \| 8 \| 8 \| 8 \| 5 \| \| \| Listopad \| 26 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Grudzień \| 24 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleнием na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6⁰⁰. Szczawin Kościelny \| Miesiąc \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|-----------\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 30 \| 2 \| 2 \| \| \| \| \| Luty \| 27 \| 4 \| 4 \| \| \| \| \| Marzec \| 30 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Kwiecień \| 28 \| 1 \| 1 \| 1 \| 22 \| \| \| Maj \| 29 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Czerwiec \| 29 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Lipiec \| 28 \| 1 \| 1 \| 1 \| \| \| \| Sierpień \| 31 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Wrzesień \| 28 \| 2 \| 2 \| 2 \| 30 \| \| \| Październik \| 30 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Listopad \| 30 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Grudzień \| 28 \| 2 \| 2 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleniem na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6⁰⁰. Białka, Helenów Trębski, Józefków, Kamienciec, Krzymów, \| Miesiąc \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|-----------\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 28 \| 7 \| 7 \| \| \| \| \| Luty \| 25 \| 6 \| 6 \| \| \| \| \| Marzec \| 26 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Kwiecień \| 24 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| dezynfekcja \| \| Maj \| 27 \| 8 \| 8 \| 8 \| \| \| \| Czerwiec \| 25 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| dezynfekcja \| \| Lipiec \| 24 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Sierpień \| 27 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Wrzesień \| 24 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| dezynfekcja \| \| Październik \| 28 \| 9 \| 9 \| 9 \| 1 \| \| \| Listopad \| 26 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| dezynfekcja \| \| Grudzień \| 24 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleniem na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6⁰⁰. Annopol, Budy Kaleńskie, Gorzewo-Kolonia, Helenów, Helenów Drugi, Jesionka, Kaleń, Kunki, Reszki, Smolenta, Staw, Waliszew \| \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyte baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|---\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 29 \| 2 \| 2 \| \| \| \| \| Luty \| 26 \| 4 \| 4 \| \| \| \| \| Marzec \| 27 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Kwiecień \| 27 \| 1 \| 1 \| 1 \| 22 \| \| \| Maj \| 28 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Czerwiec \| 26 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Lipiec \| 27 \| 1 \| 1 \| 1 \| \| \| \| Sierpień \| 28 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Wrzesień \| 25 \| 2 \| 2 \| 2 \| 30 \| \| \| Październik \| 29 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Listopad \| 27 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Grudzień \| 29 \| 2 \| 2 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleniem na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6⁰⁰. Budy Suserskie, Kaźmierków, Lubieniek, Mellerów, Misiadla, Modrzew, Mościska, Osowia, Pieryszew, Stefanów Suserski, Swoboda, Trębki, Tuliska, Witoldów, Wola Trębska, Wola Trębska-Parcel \| \| Zmieszane \| Papier, tworzywa sztuczne, metale, opakowania \| Szkło \| Zielone \| Meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, opony, leki, chemikalia, zużyté baterie i akumulatory \| Dezynfekcja i mycie pojemników \| \|---\|-----------\|-----------------------------------------------\|-------\|---------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| Styczeń \| 27 \| 7 \| 7 \| \| \| \| \| Luty \| 24 \| 6 \| 6 \| \| \| \| \| Marzec \| 25 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Kwiecień \| 23 \| 3 \| 3 \| 3 \| 23 \| \| \| Maj \| 26 \| 8 \| 8 \| 8 \| \| \| \| Czerwiec \| 24 \| 5 \| 5 \| 5 \| \| \| \| Lipiec \| 23 \| 3 \| 3 \| 3 \| \| \| \| Sierpień \| 26 \| 7 \| 7 \| 7 \| \| \| \| Wrzesień \| 23 \| 4 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Październik \| 27 \| 9 \| 9 \| 9 \| 1 \| \| \| Listopad \| 25 \| 6 \| 6 \| 6 \| \| \| \| Grudzień \| 23 \| 4 \| 4 \| \| \| \| Odpady remontowo – budowlane pochodzące z drobnych remontów nie objętych pozwoleнием na budowę (tj. wysegregowany oddzielnie gruz) będą odbierane w ramach opłaty, na telefon właściciela nieruchomości do ZGRP tel: 024 3660300 Bardzo prosimy o wystawienie pojemników i worków w w/w terminach przed posesję do dróg publicznych, po których porusza się pojazd specjalistyczny i ustawienie w miejscu widocznym do odbioru od godz. 6 00.	<urn:uuid:23089cc2-2c5d-4707-886b-9912693b5ab7>	finepdfs	1.55957	CC-MAIN-2024-38	https://bip.szczawin.pl/zalacznik/id/2243	2024-09-09T07:23:34+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700651092.31/warc/CC-MAIN-20240909071529-20240909101529-00674.warc.gz	115,571,036	0.999897	0.999893	0.999893	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3474, 6955, 10344, 13773, 17226, 20746 ]	2	0
Strzelec – zamachowiec Jak się zachowac ? SASMA Portal, Listopad 2015 \| Miranda Coppoolse Profil strzelca-zamachowca Strzelec-zamachowiec, lub innymi słowy 'aktywny zabójca', to pojedyncza jednostka, która obrała sobie za cel pozbawienie życia jak największej ilości osób. Miejscem przeważnie wybieranym przez strzelcówzamachowców do przeprowadzenia ataku, są miejsca o dużym zaludnieniu, gdzie spora ilość osób jest 'stłoczona' na stosunkowo malej przestrzeni. W większości przypadków zamachowcy używają broni palnej i nie mają określonego wzorca czy metody wyboru swoich ofiar. Zamachy dokonywane przez takie osoby są nie do przewidzenia, a sytuacja z tym związana bardzo szybko ewoluuje. Natychmiastowa reakcja ze strony służb jest konieczna by powstrzymać strzelaninę oraz zminimalizować ilość ofiar. Ponieważ działania strzelca-zamachowca trwają przeważnie 10-15 minut (jest to czas do pojawienia się służb) dobrze jest wiedzieć jak można się przygotować, zarówno fizycznie jak i psychicznie, gdy stajemy w obliczu tak nietypowej sytuacji. Wszyscy pamiętamy tragiczne wydarzenia z USA i strzelaninę w Ford Hood w kwietniu 2014 czy szkole podstawowej Sandy Hook w grudniu 2012. Europejczycy przezywali horror podczas masakry na wyspie Utoya w Norwegii w 2011 czy w Albertville Realschule, Winnende, w Niemczech w 2009 roku. W Holandii mieliśmy również przykład strzelca-zamachowca, gdy w centrum handlowym Ridderhof w Alphen aan den Rijn w 2011 roku młody człowiek otworzył ogień do przypadkowych ludzi, którzy robili zakupy. Jak zareagować, podczas działań strzelca-zamachowca? Staraj się zachować spokój i szybko zdefiniuj najrozsądniejszy sposób, by chronić własne życie. Bądź świadomy tego, że klienci będą kierować się zachowaniami pracowników i za nimi w większej mierze będą podążać podczas sytuacji zagrożenia. To samo tyczy się dzieci podążającymi za swoimi rodzicami lub członkami rodziny. Co robić by zapewnić bezpieczeństwo sobie i innym? Podczas strzelaniny istnieją 3 opcje" 1. Ewakuacja: Gdy istnieje droga ucieczki, należy podjąć próbę opuszczenia lokalu! Gdy zdecydujesz się uciec upewnij się, że: a. Masz plan ucieczki i zachowaj spokój. b. Podejmij ewakuację niezależnie od tego, czy inni podejmą ją razem z Tobą. c. Zostaw wszystkie swoje rzeczy oraz pozbądź się obuwia, które może przeszkadzać w ucieczce (obcasy, klapki) d. Jeśli to możliwe, pomóż innym, ale nigdy na własne ryzyko. e. Nie przenoś rannych. f. Staraj się zapobiec przedostaniu się osób postronnych w rejon strzelca-zamachowca. g. Trzymaj ręce na widoku, by inni nie wzięli Cię za zamachowca. h. Postępuj zgodnie z instrukcjami funkcjonariuszy Policji. i. Gdy funkcjonariuszy służb lub ratowników medycznych nie ma jeszcze na miejscu, a Ty znalazłeś się w bezpiecznej lokalizacji, zadzwoń na numer 911. Dostarcz możliwie jak najwięcej informacji podczas rozmowy telefonicznej, takich jak: ewentualna lokalizacja strzelca i ilość osób rannych. 2. Ukryj się: Jeśli ewakuacja jest niemożliwa, musisz znaleźć miejsce do ukrycia się – takie by prawdopodobieństwo odnalezienia Cię przez zamachowca było jak najmniejsze. Wyłącz dźwięki we wszystkich posiadanych przy sobie urządzeniach (telefon komórkowy, pager etc.) by uniknąć zwrócenia na siebie uwagi. 3. Miejsca do ukrycia się, jakie należy rozważyć: a. Z dala pola widzenia zamachowca. b. Lokalizacja, która w przypadku strzelaniny zapewni Ci bezpieczeństwo, np. biuro z zamkniętymi drzwiami. c. Spróbuj ukryć w miejscu, które daje dalsze możliwości ruchu. Nie zamknij się w pułapce! Aby zapobiec przedostaniu się strzelca-zamachowca do miejsca Twojej kryjówki zamknij drzwi i w miarę możliwości zablokuj je ciężkimi przedmiotami (np. meble). 4. Tak szybko jak to będzie możliwe zadzwoń na numer alarmowy by poinformować służby o zaistniałej sytuacji. Jeżeli nie możesz rozmawiać, pozostań na linii i pozwól operatorowi słuchać tego, co się dzieje. 5. Podjęcie działań przeciwko zamachowcowi: W ostateczności i tylko wtedy, gdy twoje życie jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, należy podjąć próbę przeszkodzenia i/lub obezwładniania zamachowca. Działania, jakie można podjąć w celu rozproszenia uwagi zamachowca: a. Działanie na tyle agresywne na ile to możliwe w stosunku do strzelca i nie wykazywanie strachu. b. Rzucanie przedmiotami i improwizowaną bronią. c. Krzyki i głośne zachowanie. d. Jeśli w pewnym momencie, podejmiesz decyzje o ucieczce, należy pamiętać by nie uciekać w prostej linii, lecz robić szybkie, nieoczekiwane zakręty. e. Tak szybko jak to będzie możliwe zadzwoń na numer alarmowy by poinformować służby o zaistniałej sytuacji. Jeżeli nie możesz rozmawiać, pozostań na linii i pozwól operatorowi słuchać tego, co się dzieje. Zawsze jednak staraj się uniknąć bezpośredniej konfrontacji ze strzelcem-zamachowcem, chyba że twoje życie jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie i jesteś pewien, że nie ma innego sposobu by wyjść cało z sytuacji. Działania, jakie należy podjąć po przybyciu służb na miejsce zdarzenia? Należy pamiętać, że celem służb przybył na miejsce jest w pierwszej kolejności pojmanie/unicestwienie zamachowca. Funkcjonariusze skierują się w miejsce gdzie ostatnio słyszano strzały. Policjanci nigdy nie przybywają na miejsce zdarzenia sami, działają w zespołach. Są wyposażenia w broń i inne środki przymusu bezpośredniego. Czasami nawet zespoły K9 przybywają na miejsce ze specjalnie wyszkolonymi psami. Funkcjonariusze wykrzykują polecenia i nierzadko każą świadkom kłaść się na ziemi, dla ich własnego bezpieczeństwa. Naszym zadaniem jest zachowanie spokoju i postępowanie zgodnie z instrukcjami. Jak tylko funkcjonariusze przybędą na miejsce zdarzenia zaleca się wykonanie następujących czynności: 1. Postępuj zgodnie z instrukcjami funkcjonariuszy. 2. Odłóż wszelkie przedmioty (torby, kurtki itp). 3. Natychmiast podnieś ręce i trzymaj je na widoku dla policji przez cały czas. 4. Unikaj wykonywania szybkich, gwałtownych ruchów w kierunku policjantów. 5. Unikaj krzyku, staraj się mówić powoli i opanowanie. 6. Jak tylko znajdziesz się w bezpiecznym miejscu postaraj się przekazać funkcjonariuszom jak najwięcej pomocnych dla nich informacji, takich jak: a. Ostatnia znana Ci lokalizacja zamachowca, b. Ilość strzelców, jeśli jest więcej niż jeden. c. Opis zamachowca/ów), zarówno ten fizyczny jak i sposób zachowania. d. Liczba i rodzaj broni (karabin, nóż, etc.) e. Ilość potencjalnych ofiar i ich usytuowanie. Gdy znajdziesz się już w bezpiecznym miejscu lub miejscu zbiórki, funkcjonariusze zapewne odizolują się do momentu opanowania sytuacji oraz zebrania wszystkich danych świadków i ich przepytaniu. Nie oddalaj się, dopóki służby nie wyrażą na to zgody. Podsumowanie Pomimo faktu, że w większości przypadków strzelec-zamachowiec pojawia się nieoczekiwanie istnieją pewne środki, które można podjąć i wdrożyć, w celu minimalizacji ryzyka i ilości ofiar. Posiadanie określonego planu działania w sytuacjach kryzysowych, planu ewakuacji oraz przeprowadzanie regularnych ćwiczeń pośród pracowników może realnie wpłynąć na minimalizację ilości osób poszkodowanych podczas sytuacji kryzysowych. Z pewnością doradzałabym dużym firmom i organizacjom zatrudnienie osoby mającej doświadczenie w tego typu działaniach (oficerowie wywiadu itp.) oraz osoby, która posiada doświadczenie w tzw. 'profilowaniu' osób. Są to działania mające na celu wykrywanie i rozpoznawanie podejrzanych zachowań w ich wczesnym stadium. Dobre relacje z lokalnymi organami ścigania i strażą pożarną zawsze mają wielkie znaczenie. W tym artykule starałem się wyjaśnić, zwięźle i jasno, możliwe zagrożenia oraz działania, jakie można podjąć, gdy znajdziemy się w sytuacji zagrożenia życia ze strony strzelca-zamachowca. Oczywiście jest to tak szeroki temat, że można by o nim opowiadać znacznie więcej, lecz ten artykuł miał na celu przekazania podstawowych informacji o zachowaniu się w tak nietypowej sytuacji.	<urn:uuid:31126502-18f4-4c38-a655-1be18babc244>	finepdfs	3.429688	CC-MAIN-2018-51	http://news.sas-ma.org/advertnet/pdf/publikacje/2015/sasma_portal_2015_03.pdf	2018-12-17T01:45:08Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-51/segments/1544376828018.77/warc/CC-MAIN-20181216234902-20181217020902-00537.warc.gz	193,756,317	0.999962	0.999962	0.999962	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2446, 6023, 7909 ]	1	1
Mazowiecki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Warszawie Rejon Drogowy Węgrów-Siedlce z/s w Węgrowie ul. Gdańska 52 07-100 Węgrów ogłasza trzeci przetarg na: Sprzedaż drewna (sortyment WCO, WD, WDP oraz S4) składowanego na bazie Obwodu Drogowego w Kosowie Lackim pozyskanego przy inwestycji „Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 690 wraz z rozbiórką istniejącego i budową nowego obiektu mostowego nad rzeką Pukawką w miejscowości Boguty-Pianki w km 12+963”, w ilości: \| Lp. \| Klasa wymiarowa \| Miąższość surowca (m³) \| \|-----\|-----------------\|------------------------\| \| 1. \| WCO \| 1,08 \| \| 2. \| WD \| 3,47 \| \| 3. \| WDP \| 3,11 \| \| 4. \| S4 \| 1,24 \| \| \| Suma: \| 8,90 m³ \| Cena wywoławcza obniżona o 10% wynosi 1 856,07 zł brutto (1 509,00 netto + 347,07 VAT 23%) Przetarg ofertowy dotyczy zakupu wszystkich sortymentów. 1. Numer postępowania: RD-6.471.6.2022.1.PS 2. Nazwa i siedziba jednostki: Mazowiecki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Warszawie Rejon Drogowy Węgrów-Siedlce z/s w Węgrowie ul. Gdańska 52, 07-100 Węgrów 3. Miejsce, termin i tryb składania oraz otwarcia ofert: a) Oferty należy złożyć do dnia 21.03.2022 r. do godz. 10⁰⁰ w siedzibie Rejonu Drogowego w Węgrowie, ul. Gdańska 52, 07-100 Węgrów. b) Otwarcie ofert nastąpi w siedzibie Rejonu Drogowego w Węgrowie, ul. Gdańska 52, 07-100 Węgrów, w dniu 21.03.2022 r. o godz. 10¹⁵ c) Ogłoszenie o przetargu wraz z regulaminem i formularzem oferty z informacją o przetwarzaniu danych osobowych dostępne jest na stronie https://bip.mzdw.pl oraz w siedzibie organizatora, d) Ofertę należy złożyć w nieprzejrzystej kopercie/opakowaniu w sposób gwarantujący zachowanie poufności jej treści oraz zabezpieczającej jej nienaruszalność do terminu otwarcia ofert. e) Koperta/opakowanie zawierające ofertę winno być zaadresowane na adres podany w punkcie 2 niniejszego ogłoszenia i opatrzone nazwą, dokładnym adresem wykonawcy oraz oznaczone w sposób następujący: „Drewno Kosów Lacki – oferty nie otwierać do dnia 21.03.2022 r. do godz. 10¹⁵”. f) Organizator przetargu nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenia wynikające z nienależytego oznakowania koperty/opakowania lub braku jakiejkolwiek z wymaganych informacji. Staryszy Specjalista mgr Paweł Sewerynki 4. Termin związańia ofertą: a) Bieg terminu związańia ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. b) Wykonawca pozostaje związany ofertą przez okres 14 dni od upływu terminu składania ofert. 5. Organizator przetargu zastrzega sobie możliwość zamknięcia lub unieważnienia przetargu bez wybrania, którejkolwiek z ofert i podania przyczyn. 6. Określenie miejsca, w którym można obejrzeć sprzedawane drzewa: Drewno składowane jest na bazie Obwodu Drogowego w Kosowie Lackim, ul. Źródlana 2. Wycena drewna zawarta jest w „Szacunku brakarskim określającym miąższość oraz wartość drewna okrągłego składowanego na bazie Obwodu Drogowego w Kosowie Lackim, ul. Źródlana 2, 08-330 Kosów Lacki”, który stanowi załącznik do niniejszego ogłoszenia. 7. Przystępujący do przetargu zobowiązany jest do obejrzenia drewna składowanego na terenie bazy Obwodu Drogowego w Kosowie Lackim. 8. Ilość, jakość sortymentów oraz cena wywoławcza sprzedawanego drewna: Przetarg ofertowy dotyczy zakupu wszystkich sortymentów \| Lp. \| Klasa wymiarowa \| Miąższość surowca (m³) \| \|-----\|-----------------\|------------------------\| \| 1. \| WCO \| 1,08 \| \| 2. \| WD \| 3,47 \| \| 3. \| WDP \| 3,11 \| \| 4. \| S4 \| 1,24 \| \| \| Suma: \| 8,90 m³ \| Sprzedaż drzew nie może nastąpić za cenę niższą lub równą cenie wywoławczej. Drewno będące przedmiotem przetargu składowane jest na terenie bazy Obwodu Drogowego w Kosowie Lackim, ul. Źródlana 2. Drewno wyrobione jest w niejednakowych długościach, częściowo obarczone wadami jak: zgnilizna twarda, miękka, fałszywa twardziel. Część dłużyc charakteryzuje się znaczną krzywizną. Ustala się termin odbioru składowanego drewna z terenu bazy Obwodu Drogowego do dnia 30.04.2022 r. Osoba do kontaktów z oferentami: Paweł Sewerynuk, tel. (25) 792 26 57 Dokumentację przetargową można pobierać nieodpłatnie w siedzibie Rejonu Drogowego Węgrów-Siedlce w Węgrowie, przy ul. Gdańskiej 52 w godz. 7⁰⁰–15⁰⁰. Starszy Specjalista mgr Paweł Sewerynuk Dyrektor Rejonu Drogowego Węgrów-Siedlce Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie inż. Tomasz Grzechin	<urn:uuid:4dc3990d-a541-43f0-8f04-a26b1dfcfb55>	finepdfs	1.03418	CC-MAIN-2024-46	https://archiwum.mzdw.pl/uploaded/aukcja%20drzew/wegrow/2022_03_14/Ogloszenie.pdf	2024-11-03T09:42:05+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477027774.6/warc/CC-MAIN-20241103083929-20241103113929-00003.warc.gz	87,843,474	0.999968	0.999968	0.999968	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2376, 4675 ]	1	1
Inwestycja „Renowacja wnętrza wraz z konserwacją polichromii kościoła św. Trójcy w Żórawinie” uzyskała dotację Gminy Żórawina dofinansowaną ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków Zapytanie ofertowe w ramach postępowania zakupowego na przeprowadzenie prac renowacyjno-konserwatorskich Zapraszamy do złożenia oferty w sprawie: „Renowacja wnętrza wraz z konserwacją polichromii kościoła św. Trójcy w Żórawinie” Zamawiający: Rzymskokatolicka Parafia pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie ul. Wrocławska 18, 55-020 Żórawina NIP: 896 135 32 41 REGON: 040077170 Zatwierdzam: Proboszcz Parafii Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie ks. dr Cezary Chwilczyński Informacje o zamówieniu: 1. Zamawiający realizuje inwestycję, na którą Gmina Żórawina przyznała dotację dofinansowaną ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. 2. Postępowanie nie podlega zapisom ustawy z dnia 11 września 2019 roku Prawo Zamówień Publicznych. 3. Zamawiający nie jest zobowiązany do stosowania przepisów ustawy Prawo Zamówień Publicznych. 4. Zamawiający zastrzega sobie prawo unieważnienia postępowania na każdym jego etapie, bez podania przyczyn. 5. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert częściowych ani ofert wariantowych. 6. Złożenie oferty jest jednoznaczne z zaakceptowaniem bez zastrzeżeń treści niniejszego zapytania ofertowego. 7. Każdy Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę. 8. Gwarancja na wykonane roboty budowlane, konserwatorskie i restauracyjne: minimum 48 miesięcy od daty odbioru końcowego przedmiotu zamówienia. 9. Niniejsze zaproszenie do składania ofert nie stanowi zobowiązania Zamawiającego do zawarcia umowy 10. Upublicznienie zapytania ofertowego poprzez umieszczenie na stronie internetowej Gminy Żórawina: www.gminazorawina.pl oraz stronie Parafii www.zorawina.org I. Opis przedmiotu zamówienia 1. Przedmiotem zamówienia jest renowacja wnętrza kościoła w której zawarte są następujące prace: konserwacja kamiennej posadzki kościoła, konserwacja portali wewnętrznych, maswerków i obramień okiennych ściany wschodniej, południowej oraz północnej korpusu głównego kościoła; konserwacja reliefu w kaplicy Prockendorfów, konserwacja płyty nagrobnej Hieronima von Prockendorf w prezbiterium; konserwacja dekoracji loży kolatorskiej; konserwacja tynków i polichromii/monochromii prezbiterium w obrębie sklepienia z lunetami i zwornikami oraz ścian, nawy głównej w obrębie sklepienia z lunetami i zwornikami oraz ścian od poziomu podłogi empory do sklepienia w kościele św. Trójcy w Żórawinie, który wpisany jest do rejestru zabytków ewid. A/1252/88 z dnia 29.03.1949 r. 2. Główne kody CPV zamówienia: 45453000-7 Roboty remontowe i renowacyjne 45262710-1 Konserwacja fresków 92522000-6 Usługi ochrony obiektów i budynków historycznych 3. Szczegółowy zakres prac do wykonania. 3.1 Konserwacja kamiennej posadzki piaskowcowej i ceglanej w obrębie Prezbiterium, Nawy Głównej, Kruchty wejściowej, Kaplicy Prockendorfów, Zakrystii i wyjścia z zakrystii od strony północnej. Szczegółowy zakres opisany został w Programie Prac konserwatorskich oraz decyzji konserwatorskiej nr 3691/2023 z 29.12.2023r stanowiące załącznik nr 5: - Sporządzenie szczegółowej dokumentacji fotograficznej, - Wykonanie badań, w tym weryfikacja zasolenia piaskowca, - Wstępne oczyszczenie piaskowca z luźnych zabrudzeń powierzchniowych, - Demontaż posadzki po komisyjnym uzgodnieniu z DWKZ, (w przypadku demontażu należy prowadzić inwentaryzacje elementów) w celu przeprowadzenia konserwacji w pracowni. Elementy nie demontowane poddać pełnej renowacji-konserwacji in-situ, np. za pomocą metod chemicznych pastami peelingującymi lateksowymi (Arte Mundit oraz Arte Mundit Eco firmy np. Remmers), odznaczającymi się działaniem bezpyłowym oraz bezrozpuszczalnikowym, wykluczającym wprowadzanie dodatkowej wilgoci w głąb struktury obiektu. - Oczyszczanie płyt zdemontowanych oraz pozostawionych z zastosowaniem parownic. - Usunięcie wtórnych uzupełnień i niestarannych rekonstrukcji, wypełnień, ręczne odkucie dłutami. - Oczyszczanie płyt za pomocą szczotek i skalpelów w celu pozbycia się pozostałych zabrudzeń, takich jak stare cementy, zaprawy, fugi. - Wykonanie wstępnego wzmacnienia strukturalnego przy użyciu preparatu np. KSE 100 firmy Remmers poprzez rozprowadzanie go na powierzchni pędzlem oraz przez iniekcję w obszarach spękają. - Odsalanie. Temu procesowi należy poddać wszystkie płyty, które wskazują na zasolenie (plamy, przebarwienia, wykwity). Zabieg ten wykonać za pomocą okładów z ligniny – pulpy nasączonej wodą destylowaną. - Uzupełnienie ubytków tkanki oryginalnej przy użyciu zapawy wykończeniowej. W przypadku elementów, które są kompletne ale spękane, należy rozważyć możliwość sklejania poszczególnych części za pomocą mas żywicznych oraz konstrukcji z miedzianych lub odpornych na rdzę prętów. Zabieg ten może być wykonany tylko dla elementów, które nie będą poddawane w przyszłości ciągłem naciskowi (do konsultacji z DWKZ). - W miejscach gdzie występują wykonane wtrórne uzupełnienia posadzki-cegły,kafle ceramiczne należy je usuwać ręcznie za pomocą dłut a następnie w w/w miejscu wykonać i umieścić płyty piaskowcowe o wymiarach, kolorze, charakterze takim samym, jak oryginalne (nowe płyty jak i stare ponownie montowane należy umieścić na nowej podsypce - Ponowne oczyszczenie oraz osuszenie powierzchni w celu właściwego wykonania scaleń kolorystycznych w miejscach, w których wykonano rekonstrukcję. - Rekonstrukcja brakujących spoin poprzez zastosowanie zapawy piaskowo-wapiennej podbarwionej w kolorze oraz wzbogaconą dodatkiem kruszyw nadających spoinie odpowiednią fakturę. - Ponowne wzmacnienie i impregnacja struktury kamienia preparatem krzemoorganicznym Np. KSE 300. - W miejscach odbudowanych ubytków wykonać punktowo scalanie kolorystyczne przy użyciu specjalnie dostosowanych do powierzchni mineralnych żołowo-krzemianowych farb laserunkowych, np. Resturo Lasur firmy Keim. Pozwalają one na uzyskanie matowego, mineralnego wyglądu odbudowanych ubytków. Dodatkowo scalanie kolorystyczne obejmie kity, reperacje, przebarwienia i niewielkie plamy. - Zabezpieczenie powierzchni kamienia przez pokrycie go cienką warstwą powłoki hydrofobowej, np. preparatem np. Funcosil SL Firmy Remmers. - Wykonanie dokumentacji powykonawczej wraz ze szczegółową dokumentacją fotograficzną. Ilość: ok 182,5 m² 3.2 Zakres prac dotyczący konserwacji Tynków i Polichromii, Monochromii: Prezbiterium (na całej wysokości ściany: południowa, północna, wschodnia i zachodnia, na całej wysokości łuk tęczowy z podłuczem oraz sklepienie z lunetami i zwornikami – nr8), Nawa Główna (ściany: południowa, północna, wschodnia, zachodnia od sklepienia do podłogi empory, łuk tęczowy – pow. wschodnia od sklepienia do podłogi empory oraz sklepienie nawy z lunetami i zwornikami-nr8), zworniki sklepienne Nawy i Prezbiterium zgodnie z Programem Prac Konserwatorskich oraz decyzji konserwatorskiej nr 351/2023 z dnia 21.02.2023r. stanowiące załącznik nr 6: - Wykonanie prac przygotowawczych iabezpieczających obszar prac oraz dojście, - Analiza stanu zachowania przed konserwacją w tym szczegółowa dokumentacja fotograficzna, - Wykonanie uzupełniających/rozszerzających badań stratygraficznych, - Usunięcie wtórnych nawarstwień malarskich, - Ostrożne usunięcie wtórnych lat, wadliwych uzupełnień cementowych i tynkarskich. Usunięcie przemalowań z powierzchni malowidła, - Usunięcie partii zdegradowanych tynków w pasie przy cokołowym ścian, - Wzmocnienie i konsolidacja zdegradowanych wypraw tynkarskich, - W miejscach silnych odspoień nawarstwień tynkarskich wykonać konsolidację • Uzupełnienie ubytków zapraw na bazie wieloletniego wapna gaszonego, opracowanie powierzchni uzupełnień naśladowno do oryginału • Wykonanie tynków renowacyjnych, solochłonnych w miejscach zdegradowanych wypraw w pasie cokołowym ścian wewnętrznych kościoła • W partiach zasolonych i zawilgoconych polichromii wykonanie odsalania • Pokrycie powierzchni uzupełnień mlekiem wapiennym, pobiałą, zgodnie z technologią oryginału, • Uzupełnienie monochromatycznych warstw malarskich zgodnie z technologią oryginału, • Podklejenie odspojonych łusek polichromii preparatem wybranym na podstawie prób • Utwardzenie pudrującej się warstwy malarskiej polichromii • Uzupełnieniu warstwy malarskiej polichromii • Dokumentacja fotograficzna poszczególnych etapów konserwacji i stanu po konserwacji. Opracowanie powykonawczej dokumentacji konserwatorskiej (wersja papierowa 3 egz. + wersja elektroniczna pdf) Ilość: Prezbiterium • powierzchnia dekoracji malarskiej na suficie ok. 8050,0 dm2, • powierzchnia dekoracji malarskiej na ścianach- ok. 4100 dm2, • powierzchnia monochromii na ścianach – ok. 6350 dm2, Nawa Główna • powierzchnia dekoracji malarskiej na suficie ok. 11860,0 dm2, • powierzchnia dekoracji malarskiej na ścianach- ok. 1200 dm2, • powierzchnia monochromii na ścianach – ok. 6500 dm2, 3.3 Konserwacja kamieniarki: dekoracja rzeźbiarska empory kolatorskiej 0,24x6,0m, maswerków i obramień kamiennych okien (obustromnie) w ścianach korpusu głównego kościoła (ściana wschodnia, południowa i północna), (nie dotyczy obramień okiennych dostępnych z loży kolatorskiej), piaskowcowy relief 0,86x0,63m w kaplicy Prockendorfów oraz płyta nagrobną Hieronima von Prockendorf 1,82x1,00m na wschodniej ścianie Prezbiterium. Na wyżej wymienione prace należy uzgodnić i opracować program prac konserwatorskich oraz uzyskać pozwolenie – decyzję konserwatorską • Opracowanie programu prac konserwatorskich • Uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego • Wykonanie konserwacji zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją i pozwoleniem • Sporządzenie dokumentacji powykonawczej i fotograficznej Ilość: 1 dekoracja rzeźbiarska empory kolatorskiej (nr 6), 3 maswerki okienne duże (ściana wschodnia i południowa)-(nr 1)-obustromnie, 2 obramienia małych okien (ściana północna i południowa na poziomie empory)-(nr 4), 1 relief (kaplica Prockendorfów)-(nr 3), 1 Płyta nagrobną Hieronima (Prezbiterium-ściana wschodnia) – (nr 7) 3.4 Konserwacja portalu wejściowego do zakrystii z prezbiterium (nr 2), portalu wejścia na emporę na poziomie przyziemia i na poziomie empory ( nr 5). Na wyżej wymienione prace należy uzgodnić i opracować program prac konserwatorskich oraz uzyskać pozwolenie – decyzję konserwatorską • Opracowanie programu prac konserwatorskich • Uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego • Wykonanie konserwacji zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją i pozwoleniem • Sporządzenie dokumentacji powykonawczej i fotograficznej Ilość: 3 portale 4. Zakres prac wchodzących w skład przedmiotu zamówienia obejmuje również inne prace konieczne do jego wykonania a nie ujęte w zapytaniu lub załącznikach do niego, a które są niezbędne do wykonania ze względu na aktualna wiedzę techniczną, konserwatorską oraz przepisy prawa. Wskazane ilość powierzchni polichromii dm² oraz posadzki m² są ilościami szacunkowymi/pomocniczymi które powinny zostać zweryfikowane przez Oferenta. II. Warunki wykonania prac 1. Prace muszą zostać wykonane zgodnie z: a) Programem prac konserwatorskich b) Decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr 351/2023 z dnia 21.02.2023r c) Decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr 3691/2023 z dnia 29.12.2023r d) Ustaleniami podczas komisji konserwatorskich 2. Zamawiający wymaga odbycia wizji lokalnej w zabytku mającej na celu dokładne i szczegółowe rozpoznanie warunków związanych z realizacją zamówienia, jak również rozpoznanie możliwych ryzyk z nim związanych, wpływających na prawidłowe oszacowanie kosztów Wykonawcy. Wizję lokalną należy uzgodnić telefonicznie. Uczestnictwo w wizji lokalnej należy potwierdzić na protokole stanowiącym załącznik nr 8 oraz dołączyć o oferty. 3. Realizacja prac winna odbywać się ze szczególną starannością z zastosowaniem technik zgodnych ze sztuką konserwatorską wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy, obowiązującymi Normami i przepisami prawa regulującymi czynności danego rodzaju, w tym przepisami dotyczącymi ochrony konserwatorskiej oraz warunkami umowy. 4. Prace muszą zostać wykonane wyłącznie z użyciem materiałów wysokiej jakości, przeznaczonych do stosowania przy zabytkach, zgodnych z Programem prac konserwatorskich. Oferenci zobowiązani są do przedstawienia na żądanie Zamawiającego listy materiałów (rodzaju materiału, producent, deklaracje, atesty) które planują wykorzystać przy prowadzeniu prac. Weryfikacja dopuszczenia i akceptacja przedstawionych materiałów oraz ew. zamienników dokonana zostanie przez nadzór konserwatorski. 5. Prace należy wykonać zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. (prawa budowlanego, ustawy o ochronie i opiece zabytków, przepisów BHP, zabezpieczenia miejsca prowadzenia prac, zastosowania oznaczeń etc.), zgodnie z harmonogramem wydarzeń liturgicznych w kościele. 6. Wykonawca zobowiązany jest do zabezpieczenia strefy pracy, z uwzględnieniem ciągłości udostępniania obiektu, zabezpieczenia przed uszkodzeniem wszelkiej infrastruktury technicznej, zabytkowej (tj. rzeźby, ławki, stolarka okienka i drzwiorwa), utrzymania miejsca pracy w stanie wolnym od przeszkód. 7. Wykonawca zobowiązany jest do zachowania szczególnej ostrożności i zminimalizowania uciążliwości związanej z prowadzonymi pracami i zgadza się na ponoszenie odpowiedzialności na zasadzie winy za szkody oraz następstwa nieszczęśliwych wypadków pracowników i osób trzecich powstałych w związku z prowadzonymi pracami. III. Warunki udziału w postępowaniu: 1. O udzielenie zamówienia może ubiegać się Wykonawca, który spełnia warunki udziału w postępowaniu dotyczące zdolności technicznej i zawodowej. Zamawiający uzna, że Wykonawca spełnia przedmiotowe warunki, jeżeli: 1.1. Wykaże, że zrealizował w sposób należyty, zgodnie z przepisami prawa budowlanego i prawidłowo ukończył, nie wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, przynajmniej dwie umowy, o wartości przynajmniej 2 000 000,00 zł brutto każda, w których zakres wchodziły jednocześnie prace konserwatorskie przy polichromiach ściennych oraz elementach kamiennych w obiekcie wpisanym do rejestru zabytków. W celu potwierdzenia spełnienia wskazanego warunku, Wykonawca załączy do oferty prawidłowo wypełniony Załącznik nr 2 zawierający wykaz prac konserwatorskich, określający wartość wykonanych prac, ich zakres, przedziały czasowe (daty) ich wykonania, podmioty na rzecz których zostały one wykonane oraz załączy dowody określające czy prace te zostały wykonane należycie, zgodnie z przepisami prawa budowlanego i prawidłowo ukończone. Dowodami o których mowa w zdaniu poprzednim są referencje bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego prace konserwatorskie były wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze Wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne dokumenty. 1.2. Wykaże, że dysponuje lub będzie dysponował osobami, które będą uczestniczyć w realizacji zamówienia tj.: 1.2.1. Kierownikiem prac konserwatorskich – dyplomowanym konserwatorem dzieł sztuki, który ukończył studia wyższe z zakresu konserwacji dzieł sztuki spełniającym wymagania o których mowa w art. 37a ustawy z dnia 23.07.2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zmianami) oraz który: - Posiada co najmniej 10 lat doświadczenia w kierowaniu pracami konserwatorskimi, przy czym okresy realizacji prac wykonanych w tym samym czasie nie sumują się. Wymagany okres doświadczenia zawodowego należy rozumieć jako okres wykonywania czynności w trakcie faktycznej realizacji prac. Okres doświadczenia zawodowego poszczególnych osób winien być liczony w miesiącach w ten sposób, że 1 rok doświadczenia zawodowego oznacza 12 miesięcy aktywnego pełnienia funkcji. Wykazanie różnych usług lub prac przebiegających w tym samym okresie czasu, zostanie potraktowane jak wykonanie jednej usługi lub pracy konserwatorskiej w danym okresie czasu. - Pełnił funkcję kierownika prac konserwatorskich przy co najmniej 2 zamówieniach (odrębnych umowach), których przedmiotem było wykonanie prac konserwatorskich przy polichromii ściennej we wnętrzu obiektu wpisanego do rejestru zabytków, o wartości prac nie mniejszej niż 1 000 000,00 zł brutto każda (słownie: jeden milion złotych 00/100) - pełnił funkcję kierownika prac konserwatorskich przy co najmniej 2 zamówieniach (odrębnych umowach) prowadzonych we wnętrzu obiektu wpisanego do rejestru zabytków, w których zakres wchodziły jednocześnie prace konserwatorskie przy malowidłach ściennych i zabytkowej kamieniarce. 1.2.2. Zespołem konserwatorskim w skład którego wchodzą co najmniej dwaj konserwatorzy malarstwa – dyplomowani konserwatorzy dzieł sztuki, którzy ukończyli studia wyższe z zakresu konserwacji dzieł sztuki w specjalności konserwacji malarstwa, spełniających wymogi o których umowa w art. 37a ustawy z dnia 23.07.2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 ze zmianami), którzy: - posiadają co najmniej 5-letnie doświadczenie zawodowe, przy czym okresy realizacji prac wykonanych w tym samym czasie nie sumują się. Wymagany okres doświadczenia zawodowego należy rozumieć jako okres wykonywania czynności w trakcie faktycznej realizacji prac. Okres doświadczenia zawodowego poszczególnych osób winien być liczony w miesiącach w ten sposób, że 1 rok doświadczenia zawodowego oznacza 12 miesięcy aktywnego wykonywania zawodu. Wykazanie różnych usług lub prac przebiegających w tym samym okresie czasu, zostanie potraktowane jak wykonanie jednej usługi lub pracy konserwatorskiej w danym okresie czasu - posiadają doświadczenie wynikające z realizacji przynajmniej 5 zadań polegających na konserwacji malowideł ściennych - z których przynajmniej jedna osoba posiada udokumentowane doświadczenie w zakresie ekstrakcji żywic sztucznych zawartych w obiekcie lub neutralizacji ich szkodliwego działania 1.2.3. Kierownikiem budowy posiadającym uprawnienia do kierowania pracami budowlanymi przy zabytkach nieruchomych zgodnie z art. 37c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, oraz który pełnił funkcję kierownika budowy (robót budowlanych) przy co najmniej 2 zamówieniach, w obiektach wpisanych do rejestru zabytków. W celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu, Wykonawca wraz z ofertą złoży prawidłowo wypełniony Załącznik nr 3 Uwaga: Zamawiający nie dopuszcza łączenia przez kilka osób funkcji przewidzianych dla osób skierowanych do kierowania oraz wykonywania prac konserwatorskich objętych przedmiotem zamówienia. 2. O udzielenie zamówienia może ubiegać się Wykonawca, który posiada aktualne ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia o kwocie ubezpieczenia nie mniejszej niż 700 000,00 zł 3. O udzielenie zamówienia może ubiegać się Wykonawca, który uczestniczył w wizji lokalnej obiektu, potwierdzonej protokołem z wizji lokalnej Załącznik nr 8 4. Zamawiający wykluczy z postępowania o udzielenie zamówienia Wykonawcę, wobec którego zachodzą podstawy wykluczenia określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2022 r., poz. 835) 5. Zamawiający odrzuci ofertę Wykonawcy, która będzie niezgodna z treścią zapytania ofertowego. 6. Zamawiający zastrzega sobie możliwość unieważnienia postępowania na każdym jego etapie, jeżeli stwierdzone zostaną błędy lub okoliczności, mające wpływ na prawidłowość postępowania lub realizację przedmiotu zamówienia. 7. Zamawiający zastrzega sobie prawo do negocjacji warunków realizacji zamówienia z kilkoma lub jednym Wykonawcą, który/którzy złożyły/złożyli najkorzystniejszą/najkorzystniejsze ofertę/oferty i spełnia/spełniają warunki udziału w postępowaniu oraz nie podlega/podlegają wykluczeniu z postępowania. 8. W przypadku odrzucenia oferty Wykonawcy nie przysługuje żadne roszczenie wobec Zamawiającego. 9. Zamówienie nie może być udzielone podmiotowi/podmiotom, który/które: - nie złożyły kompletnej oferty wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami i nie spełniają wymagań wymienionych w pkt 1.1, - złożyły ofertę podpisana przez nieupoważnioną osobę, - złożyły więcej niż jedną ofertę w postępowaniu, bądź złożyły ofertę po wskazanym terminie składania. IV. Kryteria oceny ofert: 1. Przy wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający będzie kierował się następującymi kryteriami i odpowiadającymi im znaczeniami oraz w następujący sposób będzie oceniał spełnienie kryteriów: \| l.p. \| Opis kryterium oceny \| Znaczenie (pkt) \| \|------\|----------------------\|-----------------\| \| 1. \| Cena \| 50 punktów \| \| 2. \| Okres gwarancji jakości \| 10 punktów \| \| 3. \| Doświadczenie zawodowe Wykonawcy \| 40 punktów \| \| \| Razem \| 100 punktów \| 2. Sposób dokonywania oceny: a) Sposób oceny oferty kryterium „Cena”: \[ P_c = \left( \frac{C_{bn}}{C_b} \right) \times 50 \text{ punktów} \] Gdzie: $ P_c $ – liczba punktów $ C_{bn} $ – najniższa ze wszystkich ofert cena ofertowa brutto; $ C_b $ – proponowana w danej ofercie cena ofertowa brutto. b) Sposób oceny ofert w kryterium okres gwarancji jakości na wykonany przedmiot zamówienia ($ P_g $) - 48 miesięcy gwarancji – 0 pkt - 54 miesięcy gwarancji – 5 pkt - 60 miesięcy gwarancji – 10 pkt c) Sposób oceny ofert w kryterium doświadczenie zawodowe personelu prac konserwatorskich (Pd). W kryterium tym, punktowane będzie doświadczenie Wykonawcy w wykonaniu jak największej ilości m² konserwowanej powierzchni malowideł ściennych, w obiekcie wpisanym do rejestru zabytków. Celem przeprowadzenia oceny oferty w/w kryterium, Wykonawca wskaże w formularzu ofertowym stanowiącym Załącznik nr 1 do zapytania ofertowego, łączną ilość m² konserwowanej powierzchni malowidel ściennych na tynku w obiekcie wpisanym do rejestru zabytków, wykonanych przez Wykonawcę. Na potwierdzenie powyższego Wykonawca złoży oświadczenie i dokumenty potwierdzające wskazane doświadczenie. 3. Punktacja przyznawana ofertom w poszczególnych kryteriach będzie liczona z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Najwyższa liczba punktów wyznaczy najkorzystniejszą ofertę. 4. Zamawiający udzieli zamówienia Wykonawcy, którego oferta odpowiadać będzie wszystkim wymaganiom przedstawionym w zapytaniu ofertowym i zostanie oceniona jako najkorzystniejsza w oparciu o podane kryterium wyboru. 5. Jeżeli nie będzie można dokonać wyboru oferty najkorzystniejszej ze względu na to, że dwie lub więcej ofert otrzymały taką samą liczbę punktów, Zamawiający weźmie Wykonawców którzy złożyły te oferty, do złożenia w terminie określonym przez Zamawiającego, ofert dodatkowych. 6. Wykonawca w formularzu ofertowym musi wskazać cenę, zawierającą wszystkie koszty (pośrednie i bezpośrednie) wykonania inwestycji, z podziałem na kwotę netto, podatek VAT oraz kwotę brutto V. Opis sposobu obliczenia oceny 1. Wykonawca zadeklaruje w Formularzu ofertowym ryczałtową cenę brutto, za wykonanie zamówienia, wyliczoną w oparciu o wszystkie dokumenty opisujące Przedmiot zamówienia określone w niniejszym zapytaniu ofertowym. Podane ilości (powierzchni) w pkt I mają charakter pomocniczy. 2. Cena oferty musi być wyrażona w złotych polskich, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku (zasada zaokrąglenia – poniżej 5 należy końcówkę pominać, powyżej i równe 5 należy zaokrąglić w górę). 3. Jeżeli oferta będzie zawierała cenę wyrażoną jako wielkości matematyczne znajdujące się na trzecim i kolejnym miejscu po przecinku, zostanie odrzucona. 4. Przyjmuje się, że Wykonawca upewnił się co do prawidłowości i kompletności oferty oraz cen które powinny pokryć wszystkie jego zobowiązania finansowe i koszty konieczne do należytego wykonania całości przedmiotu zamówienia oraz usunięcia ewentualnych usterek w okresie gwarancyjnym i rękojmi. Żadne niedoszacowanie, pominięcie, brak rozpoznania nie może być podstawą do żądania podwyższenia ceny określonej w ofercie. 5. Wykonawca zobowiązany jest zastosować stawkę VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. 6. Wykonawcy ponoszą wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty. VI. Płatności 1. Wynagrodzenie Wykonawcy, zostanie wypłacone zgodnie z warunkami wypłat dofinansowania z Rządowego Funduszu Polski w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. 2. W związku z tym, że planowany termin realizacji inwestycji jest dłuższy niż 12 miesięcy, na podstawie jednej umowy, rozliczenie za wykonanie przedmiotu umowy odbędzie się w dwóch transzach: a) Pierwsza (na podstawie faktury częściowej) po zakończeniu etapu prac, którego wartość nie może być wyższa niż 50% wynagrodzenia brutto Wykonawcy, określonego w ofercie. b) Druga (na podstawie faktury końcowej) po odbiorze końcowym przedmiotu umowy, za zrealizowany pozostałych zakres robót (tj. ponad rozliczony na podstawie faktury częściowej), w kwocie pomniejszonej o kwotę wypłaconą w pierwszej transzy wynagrodzenia brutto Wykonawcy. 3. Wynagrodzenie płatne będzie przelewem na rachunek bankowy Wykonawcy wskazany na fakturach w terminie do 30 dni od daty dostarczenia faktur Zamawiającemu. 4. Faktury wystawione przez Wykonawcę musi zawierać następujące dane: Parafia Rzymskokatolicka pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie, ul. Wrocławska 18, 55-020 Żórawina NIP: 896 135 32 41 REGON: 040077170 VII. Termin realizacji zamówienia: Zakończenie realizacji zamówienia nastąpi w terminie do 20 miesięcy od dnia podpisania umowy VIII. Termin i sposób złożenia oferty: 1) Ofertę należy złożyć w terminie do dnia 15.03.2024 r. do godz. 10:00 w formie pisemnej. Za termin złożenia oferty przyjmuje się termin dostarczenia oferty do Zamawiającego (nie decyduje data nadania listu poleconego). 2) Ofertę należy złożyć w formie papierowej, umieszczając ją w jednej zamkniętej kopercie: a) osobiście (po uprzednim kontakcie telefonicznym pod numerem +48 71 316 51 19 w siedzibie Rzymskokatolickiej Parafii pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie, ul. Wrocławska 18, 55-020 Żórawina albo b) listownie na adres: Rzymskokatolicka Parafia pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie, ul. Wrocławska 18, 55-020 Żórawina Na kopercie należy umieścić: - nazwę i adres Zamawiającego, - nazwę i adres Wykonawcy, - nazwę inwestycji: „Renowacja wnętrza wraz z konserwacją polichromii kościoła św. Trójcy w Żórawinie” 3) Osoba podpisująca ofertę musi być upoważniona do reprezentowania Wykonawcy. W przypadku, jeśli prawo reprezentacji nie wynika z publicznych rejestrów (CEiDG albo KRS), oferta, do której nie dołączono pełnomocnictwa, zostanie odrzucona ze względów formalnych. 4) W oryginale należy złożyć: a) formularz oferty wraz z informacją RODO (zał. nr 1), b) Wykaz doświadczenia (prac) (zał. nr 2), c) Wykaz osób skierowanych do realizacji zamówienia (zał. nr 3), 5) W oryginale lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem należy złożyć: a) dokumenty potwierdzające doświadczenie, b) dokumenty potwierdzające kwalifikacje/uprawnienia osób skierowanych do realizacji inwestycji, c) pełnomocnictwo do reprezentowania Wykonawcy (jeżeli dotyczy), d) polisę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia. VIII. Termin związania z ofertą: Termin związania z ofertą: 60 dni IX. Osoba uprawniona do kontaktów z Wykonawcami Osobą uprawnioną do kontaktów z Wykonawcami jest: Ks. Cezary Chwilczyński Proboszcz Parafii Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie ul. Wrocławska 18, 55-020, Żórawina tel. +48 71 316 119 e-mail: firstname.lastname@example.org Warunki umowy: Warunki umowy określają projektowane postanowienia umowne, stanowiące załączniki nr 4 do niniejszego zapytania X. Informacje o formalnościach: 1. Zamawiający udzieli zamówienia Wykonawcy który spełnia warunki udziału w postępowaniu oraz nie podlega wykluczeniu z postępowania, a także którego oferta została wybrana za najkorzystniejsza. 2. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty, Zamawiający zawiadomi drogą elektroniczną wszystkich Wykonawców, którzy złożyli oferty w przedmiotowym postępowaniu o jego wynikach. 3. W niniejszym postępowaniu nie przysługują Wykonawcom środki ochrony prawnej określone w przepisach ustawy Prawo Zamówień Publicznych. 4. Zamawiający zastrzega sobie zmianę treści Zapytania ofertowego. W załączeniu: 1. Formularz oferty + klauzula informacyjna RODO, 2. Wykaz prac 3. Wykaz osób skierowanych do realizacji inwestycji, 4. Wzór umowy, 5. Program Prac Konserwatorskich + decyzja konserwatorska 3691/2023 6. Program Prac Konserwatorskich + decyzja konserwatorska nr 351/2023, 7. Zakres prac w formie graficznej 8. Protokół z wizji lokalnej	70b31f79-d8a6-4081-b7e4-92835448aa7e	finepdfs	1.385742	CC-MAIN-2024-51	https://www.gminazorawina.pl/wp-content/uploads/2024/02/Zapytanie-ofertowe-Renowacja-wnetrza-12.02.2024.pdf	2024-12-09T06:31:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066461338.94/warc/CC-MAIN-20241209055102-20241209085102-00566.warc.gz	705,608,130	0.99997	0.999985	0.999985	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 709, 4210, 7721, 11068, 14898, 18735, 21960, 25541, 28038, 29139 ]	1	0
Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 2023; 16 (4), s. 559–591 www.ejournals.eu/Krakowskie-Studia-z-Historii-Panstwa-i-Prawa doi: 10.4467/20844131KS.23.044.19038 Publikacja jest udostępniona na licencji Creative Commons (CC BY 4.0) M M arian ikołajczyk https:/orcid.org/0000-0002-9405-3036 Uniwersytet Śląski w Katowicach Grzegorz Nancka https:/orcid.org/ Uniwersytet Śląski w Katowicach 0000-0002-9911-7473 Nieznane protokoły posiedzeń podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej z 1939 roku (część IV) Abstract Lost Minutes of the Sittings of the Sub-commission on the Law on Kinship and Care Relationships of the Codification Commission of the Republic of Poland in 1939 (Part IV) When Poland regained independence in 1918, the different legal systems of the various partitioning states all remained in force on its territory. Drafts of uniform laws were to be drawn up by the Codification Commission established in 1919. One of its tasks was the preparation of a draft of the family and guardianship law. The sub-commission addressing this division of civil law worked until the outbreak of World War Two. The minutes of its sittings disappeared in September 1939 along with the total output of the Codification Commission. However, copies of minutes of the sittings of the subcommission held in 1939 were found in Kazimierz Przybyłowski's collection of books donated to the Faculty of Law and Administration of University of Silesia in Katowice. These minutes shed new light on the final phase of the codification works. Publication of these documents will enable further detailed research on the history of family law in interwar Poland. The fourth part of the publication consists of minutes nos. 197–201, and includes the reconstruction of articles 1–16, 40–58, and the draft of articles 59–78a as well. Keywords: Codification Commission, family law, source, edition Słowa kluczowe: Komisja Kodyfikacyjna, prawo rodzinne, źródło, edycja Wprowadzenie W zeszytach 1 i 3 tomu 15 oraz 1 tomu 16 Krakowskich Studiów z Historii Państwa i Prawa ukazały się trzy części wydawnictwa źródłowego obejmującego nieznane protokoły z obrad podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Komisji Kodyfikacyjnej II RP 1 . We wprowadzeniu do pierwszej części zawarto najważniejsze z punktu widzenia edycji informacje dotyczące losów prac nad prawem rodzinnymi i opiekuńczym w Polsce międzywojennej 2 . Wyjaśnione zostały także kwestie związane z wartością badawczą materiałów, źródłem i zasadami jego wydania 3 . Ostatnia część edycji zawiera również rekonstrukcję przepisów artykułów od 1 do 16 oraz od 40 do 58 sporządzoną na podstawie edytowanych protokołów. Jak się okazało, rekonstrukcja nie była konieczna w odniesieniu do artykułów od 59 do 78a, które zachowały się maszynopisie i stanowią dzięki temu przedmiot ostatniej części edycji. Niniejsza publikacja stanowi czwartą i zarazem ostatnią część tej edycji i obejmuje protokoły nr 197–201. Protokoły te zostały sporządzone w dniach 16–18 maja 1939 r. Zostały wydane zgodnie z zasadami, które przyjęto i wyjaśniono we wprowadzeniu do pierwszej części edycji. Na potrzeby całej edycji przyjęliśmy konsekwentnie, że w przypisach będziemy podawać informacje o osobach i instytucjach pojawiających się w tekstach protokołów po raz pierwszy. Krótkie biogramy członków podkomisji, jak również osób i instytucji wnoszących uwagi do projektu wzmiankowanych po raz pierwszy w ramach protokołów znajdują się zatem w pierwszej części edycji. Zgodnie z przyjętymi zasadami także i w kolejnych częściach staraliśmy się podać tego typu informacje, a ich brak oznacza, że mimo starań nie udało się odnaleźć żadnych danych na temat wymienionej w tekście protokołów osoby czy instytucji. W celu zapewnienia jednolitości edycji przy przytaczaniu w przypisach tekstów tłumaczeń obcych przepisów posługiwaliśmy się wydaniami wykorzystywanymi w poprzednich częściach, zachowując przy tym oryginalną pisownię. 1Mikołajczyk, Nancka, „Nieznane protokoły […] (część I)"; Mikołajczyk, Nancka, „Nieznane protokoły […] (część II)", Mikołajczyk, Nancka, „Nieznane protokoły […] (część III)". 3 Ibid., 103–5. 2Mikołajczyk, Nancka, „Nieznane protokoły […] (część I)", 102–3. [s. 1] Protokół nr 197 Posiedzenia podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki. Działo się dnia 16 maja 1939, o godz. 10, w Warszawie, w Biurze Komisji Kodyfikacyjnej przy ul. Mokotowskiej 14. Obecni a członkowie podkomisji pp.: Wł. Abraham, R. Longchamps, K. Lutostański, W. Miszewski i J. Sławski oraz Prezydent Komisji B. Pohorecki. Przewodniczył: W. Miszewski. Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusiecka. Porządek dzienny: Dalszy ciąg drugiego czytania projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych oraz projektu przepisów o urzędzie opiekuńczym. Rozdział II. Poszukiwanie ojcostwa. Odczytano protokół posiedzenia podkomisji prawa spadkowego z dnia 5 maja 1939. Przystąpiono do dyskusji nad zagadnieniami tam poruszonymi. Przewodniczący stwierdza, że według projektu dziecko nieślubne pozostaje w pokrewieństwie z matką i jej rodziną, a w stosunku do ojca w razie uznania lub sądowego ustalenia. Ponadto poddaje pod dyskusję kwestię, czy wolno poszukiwać alimentarnych roszczeń pieniężnych, aczkolwiek nie byłoby ustalone pokrewieństwo. Mówca wypowiada się za odróżnieniem praw alimentarnych i praw stanu. Roszczenia o stan powinny być dane tylko dziecku, roszczenie alimentarne służą także matce, b a nawet gminie. Pohorecki uważa, że to kwestia podstawowa. Według projektu, [s. 2] chociaż zostanie stwierdzone, że matka obcowała w okresie poczęcia z kilkoma mężczyznami, sąd może uznać jednego z tych mężczyzn za ojca dziecka. Słuszny jest ten punkt widzenia, jeżeli chodzi o prawa alimentarne, ale nie byłoby to słuszne, jeżeli chodzi o prawa stanu. Abraham wypowiada się za koncepcją, aby w przypadku plurium concubentium zasądzić od wszystkich pozwanych alimenty, ale nie ustalać pokrewieństwa. Longchamps merytorycznie nie ma wątpliwości, aby wyłączyć możność poszukiwania ojcostwa w przypadku plurium concubentium, ale obawia się, że pozwany będzie zawsze zgłaszać exceptio c plurium concubentium. Solidarna odpowiedzialność ma to za sobą, że nikt nie będzie uważany za ojca i dla dziecka jest lepiej, gdy może dochodzić alimentów od kilku płatników. Sławski przyznaje, że zasada, iż ojcostwo może być ustalone tylko w razie uznania, ma dużo za sobą. Co do solidarności wysuwa się zarzut, że dziecko nieślubne byłoby lepiej postawione niż ślubne. Lutostański w zasadzie przyłącza się do zdania Pohoreckiego. Do uznania sądu trzeba pozostawić kwestię, czy można stwierdzić pokrewieństwo, a nie tylko odpowiedzialność za alimenty. Prawo może dać wskazówki, ale nie wyczerpujące. Są konkretne sytuacje, w których sądy mogłyby ustalić stan dziecka np. w przypadku konkubinatu, uwiedzenia, posiadania stanu. Mówca wypowiada się przeciwko solidarnej odpowiedzialności pozwanych w przypadku plurium concubentium. Taka zbiorowa składka ma element ubliżający dla dziecka. Wypowiada się za odróżnieniem dwóch wyroków: 1) ustalającego stosunek pokrewieństwa i 2) ustalającego ojcostwo dla celów utrzymania dziecka. [s. 3] Pohorecki proponuje przyjęcie następującej tezy: „Wyrok ze skutkami stanu cywilnego nie może być wydany wtedy, gdy zostało stwierdzone, że matka w okresie poczęcia obcowała z innymi mężczyznami." d Przewodniczący zwraca uwagę na sformułowanie Pohoreckiego, ale uważa, że zostaje otwartą kwestia, czy w przypadku § 2 art. 72 sąd przyznaje alimenty, choć nie ustala stanu. Abraham jest zdania, że w tym przypadku należy ustalić ojcostwo jako pokrewieństwo. Uchwalono następujące tezy: I) Sąd może uznać ojcostwo jako stosunek pokrewieństwa, albo też może sąd poprzestać na ustaleniu obowiązku utrzymania. II) W przypadku obcowania z innym mężczyzną ojcostwo nie może być ustalone, natomiast może być nałożony obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Przewodniczący jest przeciwny odpowiedzialności kilku mężczyzn. Longchamps uważa, że teoretycznie zasada solidarnej odpowiedzialności jest słuszna, ale byłaby trudna do przeprowadzenia. Pohorecki zaznacza, że w kodeksie sowieckim z r. 1918 była przewidziana solidarna odpowiedzialność. Odczytano art. 32 kod.[eksu] sow.[ieckiego] z r. 1926 4 . 4Art. 32 :„Jeśli sąd, rozpoznając kwestję ojcostwa, ustali, że matka dziecka w czasie poczęcia utrzymywała stosunki płciowe z innemi jeszcze osobami oprócz z osobą wymienioną w art. 28 niniejszego Kodeksu, to wydaje orzeczenie w przedmiocie uznania jednej z tych osób za ojca dziecka i wkłada na tę osobę obowiązki, przewidziane w art. 31 Kodeksu." Zob. „Kodeks ustaw o małżeństwie", 291. Większością głosów (przeciwko Abrahamowi e ) nie przyjęto łącznej odpowiedzialności za alimenty w przypadku plurium concubentium. Art. 71. Odczytano uwagi: 1) Samopomocy Społecznej f Kobiet, 2) Polskiego Związku Kobiet z wykształceniem prawniczym, 3) Tow.[arzystwa] „Opieka", 4) sędziego [s. 4] Patka, 5) sędziego Poliszewskiego, 6) prof. Bossowskiego, 7) Dyrektora Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Publicznego Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie, 8) Naczelnej Rady Adwokackiej. Na tym posiedzenie zakończono o godz. 12. (-) W. Miszewski (-) J. Prusiecka a W oryginale po słowie obecni skreślony maszynowo dwukropek. c W oryginale słowo poprawione ręcznie przez wpisanie x w miejscu innej, trudnej do odczytania litery. b W oryginale przecinek dopisany ręcznie. d W oryginale znaki cudzysłowu wpisane ręcznie. f W oryginale społecznej ręcznie nadpisane. e W oryginale poprawione poprzez ręczne wpisanie Abr w miejsce nieczytelnych liter. [s. 1] Protokół nr 198 posiedzenia podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Działo się dnia 16 maja 1939, o godz. 17, w Warszawie, w Biurze Komisji Kodyfikacyjnej przy ul. Mokotowskiej 14. Obecni członkowie podkomisji pp. Wł. Abraham, R. Longchamps, K. Lutostański, W. Miszewski i J. Sławski oraz Prezydent Komisji B. Pohorecki. Przewodniczył: W. Miszewski. Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusieckaa . Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusieckaa . Porządek dzienny: Dalszy ciąg drugiego czytania projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych oraz projektu przepisów o urzędzie opiekuńczym. Art. 71 (d.c.) Sławski wnosi, aby wyszczególnić wszystkie przypadki, w których można ustalić ojcostwo (jak w kodeksie francuskim b i szwajcarskim). Mówca proponuje następujące sformułowanie art. 71 § 1, 73 i 75 bis: „Art. 71. § 1. Zarówno matka jak dziecko mogą żądać ustalenia ojcostwa w drodze powództwa w następujących wypadkach: 2) jeżeli obcując z nią popełnił czyn zbrodniczy, 1) jeżeli pozwany przyrzekł był matce małżeństwo, 3) jeżeli istnieją listy lub inne pisma pochodzące od pozwanego, z których wyraźnie wynika przyznanie się do ojcostwa, 5) jeżeli dziecko jest w posiadaniu stanu. c 4) jeżeli pozwany w okresie poczęcia żył z matką w notorycznym konkubinacie, [s. 2] Art. 73. Ojcostwo przez sąd ustalone nie będzie, jeśli matka w okresie poczęcia oddawała się nierządowi lub obcowała z innym jeszcze mężczyzną. Art. 75 bis. W przypadkach w art. 71 § 1 nie przewidzianych będą od pozwanego, który z matką obcował w okresie poczęcia zasądzone d na rzecz matki i dziecka świadczenia pieniężne tak jak gdyby był ojcem, w myśl oddziału II rozdziału III, bez ustalenia wszakże stosunku ojcostwa. Zasądzeniu tych świadczeń nie stoi nawet na przeszkodzie okoliczność, e że matka w okresie poczęcia oddawała się nierządowi lub obcowała z innym jeszcze mężczyzną, jeżeli sąd w miarę wyników postępowania dowodowego może ustalić, że dziecko pochodzi od pozwanego. Przepisy o przedawnieniu skargi o ustalenie ojcostwa stosuje się odpowiednio". Abraham uważa, że konstrukcja jest trafna, ale ma słabą stronę, a mianowicie, jeżeli się ustali, że żaden z wymienionych przypadków nie zachodzi, a kobieta obcowała tylko z jednym mężczyzną, to nie można sądownie ustalić ojcostwa. Longchamps wypowiada się za koncepcją Sławskiego. Lutostański byłby za wyliczeniem, ale z tym że dopuszczalne są i f inne ważne przypadki. Przewodniczący uważa, że wyliczenie wyczerpujące nie byłoby odpowiednie. Pohorecki proponuje koncepcję, że we wszystkich przypadkach z wyjątkiem tego, gdy stwierdzone zostało obcowanie matki w okresie poczęcia z innymi mężczyznami, wyrok będzie miał skutki i pod względem stanu cywilnego, a w tym jednym przypadku – tylko w zakresie roszczeń alimentarnych. Lutostański zaznacza, że powyższa koncepcja ma tę ujemną [s. 3] stronę, że zmniejszyłaby się ilość spraw, w których zasądzono alimenty, a w lepszym położeniu byłyby te przypadki, w których zachodzi plurium g concubentium. Przewodniczący porusza kwestię, czy jednakowa jest sytuacja w przypadku uznania dobrowolnego i sądowego. Pohorecki byłby za rozróżnieniem, jeżeli art. 73 miałby pozostać bez zmiany. Abraham wypowiada się za zrównaniem skutków uznania dobrowolnego i sądowego. Większością głosów (przeciwko Sławskiemu) postanowiono nie wyliczać przypadków, w których można ustalić ojcostwo. Przyjęto zasadę, że ojcostwo można ustalić we wszystkich przypadkach z wyjątkiem przypadku plurium concubentium. Odczytano art. 315 kod.[eksu] szwajc.[arskiego] 5 . Lutostański porusza kwestię, czy obok exceptio h plurium nie powołać się na zawodowość. Większością i głosów postanowiono nie wymieniać nierządu. j Następnie przystąpiono do omówienia kwestii przedawnienia (§ 3 art. 71). Odczytano art. 84 projektu. Lutostański zaznacza, że sprawy stanu nie ulegają przedawnieniu. Pohorecki jest zdania, że nie należy wprowadzać przedawnienia. Longchamps wypowiada się za przedawnieniem sześciomiesięcznym, po osiągnięciu pełnoletności. Przewodniczący byłby za rocznym przedawnieniem. Pohorecki na wypadek, gdyby przyjęto przedawnienie, proponuje termin 5 lat po osiągnięciu pełnoletności. Większością k głosów postanowiono wprowadzić przedawnienie. Przyjęto termin pięcioletni od pełnoletności. 5Art 315 ZGB: „Hat die Mutter um die Zeit der Empfängnis einen unzüchtigen Lebenswandel geführt, so ist die Klage, abzuweisen." [s. 4] Przewodniczący wnosi o wykreślenie matki z § 1 art. 71. Longchamps wnosi o połączenie art. 71 z art. 72. Mówca uważa, że matka też może wnosić powództwo, bo l podstawą jej roszczeń jest ustalenie ojcostwa. Uchwalono dać powództwo o ustalenie ojcostwa tylko dziecku. Przewodniczący podnosi kwestię, czy zstępny dziecka może wytoczyć proces o ustalenie ojcostwa. Sławski proponuje, aby pozostawić tę kwestię judykaturze. Pohorecki zaznacza, że według prawa francuskiego spadkobiercy dziecka nie mogą nawet popierać już wszczętej skargi o uznanie ojcostwa. Uchwalono art. 71, 72 i 73 w redakcji: „Art. 71 § 1. Za ojca dziecka pozamałżeńskiego może być uznany ten, kto obcował z matką jego w czasie od 306 do 180 dni przed urodzeniem się dziecka. § 2. Domniemanie to jednak może być obalone dowodem na okoliczność m uzasadniającą n poważną wątpliwość co do ojcostwa pozwanego. Art. 72. Jeżeli matka w okresie poczęcia obcowała z innym jeszcze mężczyzną, sąd oddali żądanie ustalenia ojcostwa, może jednak stosownie do wyników postępowania nałożyć na pozwanego obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Art. 73. Powództwo o ustalenie ojcostwa służy dziecku przeciwko domniemanemu ojcu oraz przeciwko jego spadkobiercom". W § 1 art. 74 zastąpiono słowa „o ojcostwo" słowami „o ustalenie ojcostwa". § 2 skreślono. [s. 5]Jako art. 74a uchwalono przepis następujący: „Powództwa o ustalenie ojcostwa nie można wytoczyć po upływie 5 lat od pełnoletności dziecka". Na tym posiedzenie zakończono o godz. 20. (-) W. Miszewski (-) J. Prusiecka a W oryginale dopisane w interlinii pismem maszynowym. c W oryginale stanu. dopisane pismem maszynowym. b W oryginale m dopisane ręcznie. d W oryginale zasądzać poprawione ręcznie na zasądzone. f W oryginale i nadpisane maszynowo. e W oryginale przecinek dopisany ręcznie. g W oryginale po słowie plurium skreślone przy pomocy x słowo concubium. i W oryginale większośicią. Zbędne i skreślone przy pomocy x. h W oryginale esceptio poprawione ręcznie na exceptio. j W oryginale (§ 3 art. 71). dopisane w interlinii. k l W oryginale to poprawione ręcznie. W oryginale poprawione ręcznie przez wpisanieW. m W oryginale naokoliczności – po literach na wstawiono maszynowo /, ręcznie poprawiono słowo okoliczności. n W oryginale uzasadniające poprawione ręcznie. [s. 1] Protokół nr 199 posiedzenia podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Działo się dnia 17 maja 1939, o godz. 11, w Warszawie, w Biurze Komisji Kodyfikacyjnej przy ul. Mokotowskiej 14. Obecni członkowie podkomisji pp.: Wł. Abraham, R. Longchamps a , K. Lutostański, W. Miszewski i J. Sławski oraz Prezydent Komisji B. Pohorecki. Przewodniczył: W. Miszewski. Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusiecka. Porządek dzienny: Dalszy ciąg drugiego czytania projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych oraz projektu przepisów o urzędzie opiekuńczym. Art. 75. Odczytano uwagi: 1) prof. Bossowskiego, 2) dr. Świdy, 3) sędziego Monciebowicza, 4) Związku Adwokatów Polskich Oddział w Toruniu, 5) sędziego Wojasa, 6) Naczelnej Rady Adwokackiej. Longchamps uważa, że organom opieki społecznej nie jest potrzebne powództwo o ustalenie ojcostwa, wystarczy powództwo o zasądzenie alimentów. Kwestia ta pozostaje w związku z art. 83 § 2. Ten ostatni przepis nie jest jasny. Mówca uważa, że należałoby raczej rozszerzyć przepis § 2 art. 83. Przewodniczący jest zdania, że rozszerzenie § 2 art. 83 nie wystarczy, bo w art. 75 chodzi o świadczenia na przyszłość. Proponuje unormowanie podobne jak przy exceptio plurium concubentium, a mianowicie, aby gminie i innym organom społecznym dać upraw- [s. 2] nienie do wytoczenia powództwa w zakresie spraw majątkowych. Sławski wypowiada się za tym, aby dać powództwo o świadczenie pieniężne władzom publicznym, gminom, a nie organom opieki społecznej. Pohorecki uważa, że skoro nie odróżnia się dwóch rodzajów skarg: skargi o alimenty i skargi o ojcostwo, to nie można wprowadzać ograniczeń w zależności od tego, kto wystąpi i jak chce wystąpić. Niemniej jednak mówca ma wątpliwości, czy gmina może występować o prawo osobowe, o ustalenie ojcostwa. Longchamps zaznacza b , że ta kwestia pozostaje w związku z art. 76. Prawami z pokrewieństwa, które powstają, gdy ojcostwo zostało ustalone, są m. in. prawo do utrzymania i do wychowania. Mówca jest zdania, że z § 2 art. 76 wynika, iż wyrok ma znaczenie prawotwórcze. Pohorecki jest zdania, że stwierdzenie sądowe ojcostwa ma charakter deklaracyjny. Przewodniczący uważa, że w stosunku do ojca dziecko może dochodzić alimentów tylko wtedy, gdy dochodzi ojcostwa. Gminie zaś można dać upoważnienie, żeby zwróciła się do sądu opiekuńczego o wyznaczenie kuratora do dochodzenia ojcostwa. Sławski komunikuje, że według prawa niemieckiego sąd opiekuńczy wyznacza kuratora w osobie urzędnika gminnego. Mówca jest zdania, że każda matka nieślubna powinna dostać kuratora, który by dopilnował procesu. Chodzi tu o interes dziecka, a nie ograniczenie matki. Lutostański zaznacza, że nie zawsze matka będzie chciała wystąpić do sądu. Nie byłoby dobrze, aby za bardzo władza administracyjna wtrącała się do spraw osobistych. Przewodniczący uważa, że koncepcja Sławskiego idzie za daleko. Nie byłoby dobrze narzucać matce, która się nie chce proce- [s. 3] sować, procesów c z ojcem jej dziecka. Samo życie zmusi matkę, że będzie musiała wystąpić z powództwem do sądu o ustalenie ojcostwa dziecka. Sławski zauważa, że w byłej dzielnicy pruskiej obowiązuje ustawa o wychowaniu zapobiegawczym nieletnich z dnia 2 lipca 1900 r. ze zmianami z dnia 7 lipca 1915 r. (Zbiór pruskich ustaw 1900 str. 264; 1915 str. 33 – oddrukowane u d Zajączkowskiego str. 267 nast.). W myśl ustawy tej małoletni, który jeszcze nie ukończył 18-go roku życia może być oddany na wychowanie zapobiegawcze: 1. jeżeli zachodzą warunki z § 1666 lub z § 1838 kodeksu cywilnego, a dla zapobieżenia zaniedbaniu koniecznym jest inne umieszczenie, zaś wedle uznania sądu opiekuńczego odpowiednie umieszczenie nie może nastąpić bez użycia środków publicznych; 3. jeżeli poza powyż wymienionymi przypadkami wychowanie zapobiegawcze okazuje się z powodu mało skutecznego, wychowawczego wpływu rodziców, wychowawców lub szkoły koniecznym celem ochrony małoletniego przed zupełnym, moralnym zepsuciem (§ 1). 2. jeżeli małoletni dopuścił się przestępstwa, a z powodu swego młodocianego wieku nie może być pociągniętym do karno-sądowej odpowiedzialności, zaś wychowanie zapobiegawcze celem ochrony przed dalszym moralnym zaniedbaniem małoletniego okazuje się koniecznym ze względu na jakość popełnionego czynu, ze względu na osobę rodziców lub innych wychowawców i ze względu na inne warunki życiowe; Wychowanie zapobiegawcze odbywa się pod nadzorem publicznym i na koszt publiczny albo u odpowiedniej rodziny albo w zakładzie wychowawczym lub poprawczym (§ 2). Oddanie na wychowanie zapobiegawcze następuje na postawie [s. 4] uchwały sądu opiekuńczego stwierdzającego, że zachodzą warunki tegoż wychowania i wymieniającego warunki, okoliczności, które sąd uważa za udowodnione (§ 3). Sąd opiekuńczy poweźmie uchwałę z urzędu lub na wniosek. Do podania wniosku są e uprawnieni i zobowiązani starosta, a w miastach liczących ponad 10.000 mieszkańców – zarząd gminy i naczelnik policji państwowej. Przed powzięciem uchwały winien sąd opiekuńczy, o ile temu nie stoją na przeszkodzie znaczne trudności, przesłuchać rodziców, ustawowego zastępcę małoletniego, a w każdym wypadku zarząd gminy, właściwego duszpasterza, kierownika lub nauczyciela szkoły, do której uczęszcza małoletni, jeżeli zaś uchwała ma zapaść bez wniosku, sąd opiekuńczy winien f przesłać akta staroście (zarządowi gminnemu, naczelnikowi policji państwowej) do oświadczenia się. Przeciwko uchwale służy natychmiastowe zażalenie (§ 4). W razie zagrożenia małoletniego sąd opiekuńczy może zarządzić tymczasowe umieszczenie jego. Postępowanie sądowe wolne jest od wszelkich należytości i stempli; wydatki w gotówce ponosi kasa państwowa (§ 5). Wojewódzkie związki komunalne mają obowiązek w sposób odpowiadający tej ustawie dokonać umieszczenia nieletnich, oddanych uchwałą sądu opiekuńczego na wychowanie zapobiegawcze. Winne one starać się o urządzenie zakładów wychowawczych g i poprawczych, a o ile nie ma innej możliwości, umieszczać wychowanków u odpowiednich rodzin, jak również w publicznych, kościelnych lub prywatnych zakładach, wreszcie zaś, o ile zachodzi potrzeba, troszczyć się o odpowiednie zatrudnienie po ukończeniu wychowania zapobiegawczego (§ 14). [s. 5] Tenże związek rozstrzyga też, w h jaki sposób wychowanek winien być umieszczony (§§ 9,10,11,12). Związki komunalne mogą domagać się zwrotu kosztów utrzymania powstałych w czasie wychowania zapobiegawczego od samego wychowanka albo też tego, który w myśl kod.[eksu] cyw.[ilnego] zobowiązany jest dawać także wychowankowi wychowanie (§ 16). Niektóre koszty ponosi miejscowy związek wspierania ubogich, w którym wychowanek ma miejsce zamieszkania pod względem wsparcia (§ 15). Do ustawy wydane jest rozporządzenie wykonawcze z 18 grudnia 1900 r. Sednem ustawy jest postanowienie, że wychowanie odbywa się pod nadzorem publicznym i na koszt publiczny (§ 2) oraz że wojewódzkie związki komunalne winny urządzić i utrzymywać zakłady wychowawcze i poprawcze, co się też w b. dzielnicy pruskiej dzieje. W sądzie grodzkim w Poznaniu jest w toku obecnie 70 spraw na podstawie wymienionej uchwały. Ustawa winna być bezwzględnie utrzymana, gdyż zasadniczo nie koliduje ona z projektem ustawy o stosunku rodziców i dzieci; jedynie cytowane w ustawie przepisy kodeksu cywilnego niemieckiego należałoby zmienić. Na wniosek przewodniczącego uchwalono przeredagować art. 75 jak następuje: „Jeżeli dziecko małoletnie pozostaje na utrzymaniu i gminy, a ojcostwo dziecka nie jest jeszcze ustalone, ani powództwo o ojcostwo nie zostało wszczęte, gmina może się zwrócić do sądu (urzędu) opiekuńczego o wyznaczenie kuratora, którego obowiązkiem będzie poszukiwanie ojcostwa w drodze powództwa". Sławski jest zdania, że gmina powinna mieć prawo dochodzenia nie tylko ojcostwa, ale i alimentów. Pohorecki jest również zdania, że gminie trzeba dać podsta- [s. 6] wę do dochodzenia alimentów od ojca. Postanowiono zamieścić odpowiedni przepis jako art. 83a. Rozdział III. Stanowisko prawne dzieci pozamałżeńskich. Art. 76. Odczytano uwagi: 1) dr. Świdy, 2) sędziego Wojasa, 3) Izb Notarialnych, 4) Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, 5) adw.[okata] Dwernickiego, 6) Rady Adwokackiej w Katowicach, 7) Samopomocy Społecznej Kobiet, 8) Polskiego Związku Kobiet z wykształceniem prawniczym, 9) sędziów Balińskiego, Holewińskiego i Rakowieckiego, 10) Tow.[arzystwa] „Opieka", 11) Tow.[arzystwa] Klubów Kobiet Pracujących, 12) Rady Narodowej Polek. Longchamps wnosi o skreślenie art. 76. Prawo, wypływające z pokrewieństwa, to prawo do opieki, do utrzymania, do spadku. Prawa spadkowe załatwia podkomisja prawa spadkowego. Kwestię utrzymania normują art. 81 i n. projektu, inne prawa – art. 100 i n. (co do dzieci nieślubnych można dać przepis j uzupełniający). Kwestię opieki załatwia art. 87. Mówca dochodzi do wniosku, że art. 76 jest wobec powyższego niepotrzebny, tym bardziej, że rodzi wątpliwości i że co do dzieci ślubnych nie ma przepisu o prawach wynikających z pokrewieństwa. Pohorecki zaznacza, że zupełnie inna jest sytuacja dzieci ślubnych. Stanowisko prawne dzieci nieślubnych ustawodawca może normować najrozmaiciej, i dlatego potrzebny jest przepis podstawowy. Jeżeli chodzi o § 1, nigdzie nie jest powiedziane, że dziecko nieślubne w stosunku k do matki jest postawione na równi z dziećmi ślubnymi. Dla usunięcia wątpliwości, czy akt uznania ma prawotwórczy charakter, należy zgodnie z uwagą p. Świdy, zastąpić w § 2 art. 76 wyrazy „uzyskuje prawa" wyrazami [s. 7] „służą prawa". Podkomisja prawa rodzinnego powinna również zająć stanowisko w kwestii praw spadkowych. Abraham podziela to ostatnie zdanie. Podkomisja prawa rodzinnego powinna się wypowiedzieć co do tego, czy zachodzi pokrewieństwo między dzieckiem nieślubnym i jego rodzicami. Pohorecki zaznacza, że w stosunku do matki dziecku nieślubnemu l służą prawa wynikające z pokrewieństwa, niezależnie od uznania m , a więc § 1 art. 76 jest potrzebny. Jeżeli chodzi n o ojca, potrzebny jest jeszcze akt uznania albo wyrok prawomocny. Sławski uważa, że § 1 art. 76 nic nie mówi, bo nigdzie nie są określone stosunki pokrewieństwa, chyba że będzie powiedziane, że dziecko nieślubne ma w stosunku do matki stanowisko dziecka ślubnego. Pohorecki nadmienia, że w § 1 art. 76 chodzi o zasadę, że dziecko nieślubne jest w stosunku pokrewieństwa do matki i jej rodziny. Lutostański jest zdania, że art. 76 ma tylko to znaczenie, iż dziecko nieślubne jest w stosunku pokrewieństwa nie tylko do matki, ale i jej rodziny i w stosunku pokrewieństwa tylko do ojca, a nie do jego rodziny. Pohorecki uważa, że art. 76 jest pełen treści, bo zawiera też zasadę, że ze o strony matki nie potrzeba uznania, które jest potrzebne ze strony ojca. Sławski wypowiada się na ogół za utrzymaniem art. 76, zaznaczając, że inne jest pokrewieństwo z § 1, a inne z § 2 art. 76. W § 1 mówca chciałby wyraźnie zaznaczyć, że dziecko nieślubne ma w stosunku do matki prawa dziecka ślubnego. Abraham uważa, że art. 76 jest potrzebny, bo w nim ogranicza się prawo do dziecka w stosunku do nieślubnego ojca. [s. 8] Longchamps zaznacza, że gdyby art. 76 miał uwydatnić tylko ograniczenia, to lepiej go nie dawać, aby nikogo nie raził, a ograniczenia wynikną z innych przepisów. Nie można natomiast, zdaniem mówcy, napisać, że dziecko nieślubne ma prawa dziecka ślubnego w stosunku do matki, bo są różnice między dzieckiem ślubnym a nieślubnym. W prawie austriackim nie ma przepisu, że dziecko nieślubne ma w stosunku do matki stanowisko dziecka ślubnego. Odczytano § 1705 kod.[eksu] niem.[ieckiego] 6. Lutostański wypowiada się za połączeniem § 1 i § 2 i za sformułowaniem, że dziecko pozamałżeńskie ma prawa wynikające z pokrewieństwa w stosunku do ojca, matki i jej rodziny. Pohorecki podkreśla, że w stosunku do ojca dziecko nieślubne ma prawa wynikające z pokrewieństwa tylko pod warunkiem, że ojcostwo będzie uznane dobrowolnie lub sądownie. Lutostański jest zdania, że uznanie dobrowolne i przymusowe to środki do ustalenia ojcostwa. Przewodniczący zaznacza, że jeżeli ojciec jest wiadomy, ale nie ma uznania lub wyroku, to dziecko nie ma praw wynikających z pokrewieństwa. Inaczej jest co do matki. Abraham uważa, że w dziale V trzeba wyraźnie powiedzieć, że dziecko nieślubne nie ma praw, które by miało, gdyby było ślubnym. Przewodniczący wypowiada się za utrzymaniem art. 76 i za p podkreśleniem, że pokrewieństwo w stosunku do ojca wynika na podstawie uznania lub sądowego ustalenia ojcostwa. Większością głosów (przeciwko Longchampsowi) postanowiono utrzymać art. 76. Lutostański wypowiada się za tym, aby utrzymać pokrewień- [s. 9] stwo tylko do ojca i matki. Abraham byłby również za skreśleniem krewnych matki, ale byłoby to pogorszenie stanu prawnego w dwóch dzielnicach Polski. Przewodniczący wnosi, aby w art. 76 wymienić również obowiązki. 6§ 1705 BGB: „Nieślubne dziecko ma w stosunku do matki i do krewnych matki prawne stanowisko dziecka ślubnego." Zob. Niemiecki kodeks cywilny, cz. 2, 180. Lutostański popiera ten wniosek. Uchwalono dodać w § 1 art. 76 słowa „i obowiązki" po słowach „ma prawa". § 2 przeredagowano jak następuje: „W razie uznania przez ojca albo ustalenia ojcostwa prawomocnym wyrokiem, dziecko ma prawa i obowiązki, wypływające z pokrewieństwa, także w stosunku do ojca". Na tym posiedzenie zakończono o godz. 14. (-) W. Miszewski (-) J. Prusiecka a W oryginale w nazwisku Longchamps litera n wpisana ręcznie w miejsce litery nieczytelnej. c W oryginale procesy poprawione ręcznie. b W oryginale zazncza poprawione ręcznie. d W oryginale nieczytelna litera poprawiona ręcznie na u. f W oryginale przed słowem winien prze skreślone przy pomocy x. e W oryginale sąd, d skreślone ręcznie. g W oryginale wychoawczych poprawione ręcznie przez nadpisanie w. h i W oryginale słowo poprawione ręcznie przez wpisanie litery m. W oryginalej poprawione maszynowo na w. j W oryginale po słowie przepis przecinek skreślony maszynowo przy użyciu x. l W oryginale dziecka nieślubnego poprawiono maszynowo na dziecku nieślubnemu. k W oryginale stosunkj poprawione maszynowo. m W oryginale przed słowem uznania wyraz urodzenia skreślony przy pomocy x. o W oryginale ze nadpisane maszynowo. n W oryginale słowo poprawione maszynowo poprzez skreślenie przy pomocy x dwóch pierwszych nieczytelnych liter. p W oryginale utrzymaniem art. 76 i za nadpisane maszynowo bez kalki. [s. 1] Protokół nr 200 posiedzenia podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Działo się dnia 17 maja 1939, o godz. 17, w Warszawie, w Biurze Komisji Kodyfikacyjnej przy ul. Mokotowskiej 14. Obecni członkowie podkomisji pp.: Wł. Abraham, R. Longchamps, K. Lutostański, W. Miszewski i J. Sławski oraz Prezydent Komisji B. Pohorecki. Przewodniczył: W. Miszewski. Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusiecka. Porządek dzienny: Dalszy ciąg drugiego czytania projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych oraz projektu przepisów o urzędzie opiekuńczym. Art. 77. Odczytano uwagi: 1) dr. Świdy, 2) sędziego Monciebowicza, 3) Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, 4) sędziego Wojasa, 5) Dyrektora Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Publicznego Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie, 6) Samopomocy Społecznej Kobiet, 7) Polskiego Związku Kobiet z wykształceniem prawniczym, 8) Tow.[arzystwa] „Opieka", 9) Tow.[arzystwa] Klubów Kobiet Pracujących. Longchamps wypowiada się za utrzymaniem art. 77 bez zmiany. Nazwisko znamionuje należenie do rodziny. Dziecko nieślubne należy do rodziny matki. Jeżeli ojciec uznał dziecko, to może mu nadać swoje nazwisko. Przewodniczący oświadcza a , że na terenie b. Królestwa Kongresowego w praktyce w razie uznania przez ojca dziecko nosi na- [s. 2] zwisko ojca. Odczytano art. 87 projektu. Abraham wypowiada się za uzgodnieniem art. 77 z art. 87. Przewodniczący jest za rozszerzeniem art. 77 pod tym względem, że ojciec może nadać nazwisko dziecku b za zgodą władzy opiekuńczej, matki, a nawet dziecka. Longchamps nie byłby za ułatwianiem c kwestii nazwiska, bo nazwisko jest jednym z atrybutów d małżeństwa. Pohorecki wypowiada się za koncepcją: ojciec może nadać swoje nazwisko przez oświadczenie wobec władzy opiekuńczej za zgodą matki, a jeżeli jest starsze i dziecka. Byłby za tym, aby matce dać głos decydujący i aby nie uzależniać kwestii nazwiska od sprawowania władzy rodzicielskiej. Przewodniczący proponuje pominięcie wyrazu „rodowe" w § 1. Lutostański popiera ten wniosek. Odczytano art. 275 kcp 7 . Longchamps i Sławski wypowiadają się za utrzymaniem § 1 bez zmiany. Większością głosów pozostawiono § 1 bez zmiany. Pohorecki wypowiada się za tym, aby w przypadku, gdy matka nie żyje, ojciec mógł nadać dziecku nazwisko bez zgody przedstawiciela ustawowego i p.w.o. Longchamps jest zdania, że tylko ojciec sprawujący władzę rodzicielską może nadać dziecku nieślubnemu swoje nazwisko. Abraham podziela to zdanie. Odczytano art. 25 projektu Referenta, protokoły nr nr 21, 22, art. 31 projektu oraz kanon 777 8 . Lutostański wypowiada się za redakcją referenta (art. 25) e . Longchamps jest zdania, że w przypadku § 2 art. 77 zgoda matki jest zawsze potrzebna, jak również zgoda dziecka pełno- [s. 3] letniego, a w czasie małoletności przedstawiciela ustawowego dziecka. Przewodniczący jest zdania, że gdy ojciec sprawuje władzę rodzicielską, to niepotrzebna jest zgoda matki. Longchmaps wypowiada się za pozostawieniem § 2 bez zmiany. Sławski uważa, że pełnoletnie dziecko powinno wyrazić swą zgodę. Na tym posiedzenie zakończono o godz. 19. (-) W. Miszewski (-) J. Prusiecka a W oryginale Oświadcza poprawione ręcznie na oświadcza. 7Art. 275 KCKP: „Prawość dziecka urodzonego po trzechset sześciu dniach od rozwiązania małżeństwa rodziców, zaprzeczona być może." Zob. Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego, 107. 8Kan. 777 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r.: „§1. Parochi debent nomina baptizatorum, mentione facta de ministro, parentibus ac patrinis, de loco ac die collati baptismi, in baptismali libro sedulo et sine ulla mora referre. §2. Ubi vero de illegitimis filiis agatur, matris nomen est inserendum, si publice eius maternitas constet, vel ipsa sponte sua scripto vel coram duobus testibus id petat; item nomen patris, dummodo ipse sponte sua a parocho vel scripto vel coram duobus testibus id requirat, vel ex publico authentico documento sit notus; in ceteris casibus inscribatur natus tanquam filius patris ignoti vel ignotorum parentum." b W oryginale po słowie dziecko skreślone przy pomocy x słowo nazwisko. d W oryginale artykułów ręcznie poprawione na atrybutów (litera ł nie została zastąpiona literą t). c W oryginale załatwieniem poprawione ręcznie na ułatwieniem. e W oryginale nieczytelna druga cyfra poprawiona ręcznie na 5. [s. 1] Protokół nr 201 posiedzenia podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Działo się dnia 18 maja 1939, o godz. 10, w Warszawie, w Biurze Komisji Kodyfikacyjnej przy ul. Mokotowskiej 14. Obecni członkowie podkomisji pp. Wł. Abraham, R. Longchamps, K. Lutostański, W. Miszewski i J. Sławski oraz Prezydent Komisji B. Pohorecki. Przewodniczył: W. Miszewski. Referował: Przewodniczący. Protokół prowadziła: J. Prusiecka. Porządek dzienny: Dalszy ciąg drugiego czytania projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz a z przepisami o zdolności do działań prawnych oraz projektu przepisów o urzędzie opiekuńczym. Art. 77. (d.c.) Pohorecki proponuje, aby w art. 77 zostawić tylko § 1, a § 2 połączyć z art. 78. Wniosek uchwalono. Odczytano jeszcze art. 6 ustawy o obywatelstwie z r. 1920 (poz.44) 9 Uchwalono art. 77 w redakcji: „Dziecko pozamałżeńskie nosi nazwisko rodowe matki". Art. 78. Odczytano uwagi: 1) sędziego Kędzierskiego, 2) sędziów Balińskiego, Holewińskiego i Rakowieckiego, 3) sędziego Monciebowicza, 4) Zrzeszenia Polskich Prawników Katolików. 9Art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 roku o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. 1920 nr 7 poz. 44): „Przez uprawnienie, uznanie lub przysposobienie dziecko, liczące nie więcej niż 18 lat, nabywa obywatelstwo ojca lub matki, względnie innej osoby, uznającej lub przysposabiającej." . Przewodniczący zaznacza, że nadanie nazwiska nie jest uznaniem cudzego dziecka za swoje. [s. 2] Longchamps wypowiada się za utrzymaniem art. 78. Wnosi o zaznaczenie w § 3, że również ojciec nie może nadać nazwiska dziecku, jeżeli już mąż matki nadał mu swoje nazwisko. Uchwalono jako art. 77a przepis następujący: „§ 1. Ojciec, który uznał dziecko albo którego ojcostwo zostało ustalone prawomocnym b wyrokiem może nadać swoje nazwisko dziecku za zgodą jego przedstawiciela ustawowego i za zgodą matki, a jeżeli dziecko jest pełnoletnie – za jego zgodą. § 2. Mąż matki może nadać swoje nazwisko jej dziecku pozamałżeńskiemu, jeżeli na to się zgodzi matka oraz przedstawiciel ustawowy dziecka albo samo dziecko, gdy jest pełnoletnie." Art. 78 przyjęto w redakcji: „§ 1. Oświadczenie o nadaniu nazwiska winno być złożone w sądzie (urzędzie) opiekuńczym albo w akcie notarialnym, a jeżeli dziecko jest pełnoletnie – w akcie notarialnym. § 2. Jeżeli ojciec dziecka lub mąż matki nadał już swoje nazwisko, dalsza zmiana nazwiska dziecka przez ojca lub męża matki na podstawie poprzedzającego artykułu nie jest dopuszczalna". Jako art. 78a c uchwalono przepis następujący: „§ 1. Akt notarialny o nadaniu nazwiska dziecku małoletniemu winien być przesłany sądowi opiekuńczemu. § 3. Jeżeli nadano nazwisko dziecku pełnoletniemu, akt będzie przesłany przez notariusza urzędowi stanu cywilnego celem wpisania wzmianki". § 2. Sąd opiekuńczy po sprawdzeniu, iż nie ma przeszkód prawnych do nadania nazwiska, wydaje postanowienie o wpisaniu wzmianki w aktach stanu cywilnego o zmianie d nazwiska. [s. 3] Lutostański przedstawia następującą redakcję art. 40 i 40a. „Art. 40. W razie śmierci małżonka lub utraty przezeń zdolności do działań prawnych albo utraty czy też zawieszenia władzy rodzicielskiej, władzę tę sprawuje drugie z małżonków. Art. 40a. §1. W razie rozłączenia, rozwodu lub unieważnienia małżeństwa to z rodziców, przy którym pozostawało dziecko oraz zarząd jego majątkiem, e sprawuje w pełni władzę rodzicielską, to zaś przy którym nie pozostało dziecko i zarząd jego majątkiem, ale któremu jednak nie odebrano władzy rodzicielskiej, sprawuje ją w zakresie ograniczonym; w każdym razie będzie ono miało zapewnioną możność utrzymywania z dzieckiem stosunków osobistych f wykonywania dozoru nad jego utrzymaniem i wychowaniem oraz udział w związanych z nimi ciężarach. § 2. Zakres praw i obowiązków rodzica mającego władzę rodzicielską ograniczoną ustala sąd orzekający rozłączenie, rozwód lub unieważnienie; gdyby sąd ten ustalenia nie dokonał albo gdyby okazała się konieczność jego zmiany właściwym do ustalenia będzie sąd opiekuńczy małoletniego. § 3. Sąd może przyznać prawo widywania się z dzieckiem nawet temu z rodziców, które zostało pozbawione władzy rodzicielskiej." Longchamps wnosi, aby w art. 61 powiedzieć, że w razie odebrania władzy rodzicielskiej, sąd może przyznać prawo widywania dziecka temu z rodziców, któremu odebrano władzę rodzicielską. [s. 4] Pohorecki jest zdania, że kwestię opieki nad dziećmi powinien decydować z natury swojej do tych rzeczy powołany sąd opiekuńczy, a nie sąd, który orzeka o rozwodzie. Lutostański wyjaśnia, że sąd rozwodowy zna całokształt stosunków i że lepiej skupić te rzeczy w jednym sądzie. Pohorecki zaznacza, że sąd orzekający o rozwodzie nie zajmuje się stosunkiem rodziców do g dzieci. Longchamps wypowiada się za tym, aby sądowi rozwodowemu dać możność przekazania sprawy opieki nad dziećmi sądowi opiekuńczemu i obowiązek przekazania, jeżeli nie jest sądem powszechnym. Sławski komunikuje, że według kod.[eksu] niem.[ieckiego] sprawy opieki załatwia sąd rozwodowy, który może wydać zarządzenia tymczasowe o pieczy nad dzieckiem. Odczytano § 627 niem.[ieckiej] proc.[edury] cyw.[ilnej] 10 , § 142 kod.[eksu] cyw.[ilnego] austr.[iackiego] 11 , art. 217 i 218 prawa o małżeństwie z r. 1836 12 oraz art. 354 i n. k.c. 13 Przewodniczący podnosi kwestię, czy konieczne jest orzeczenie sądu i czy sąd może orzec inaczej niż rodzice się ułożyli. Longchamps uważa, że sąd powinien z urzędu wydawać orzeczenia co do dzieci i władzy rodzicielskiej. Przewodniczący jest zdania, że dopóki nie ma sporu, nie potrzeba wydawać orzeczenia, sąd orzeknie o rozwodzie, a dalsze zarządzenia będą wydawane w sądzie opiekuńczym. Pohorecki proponuje, aby powiedzieć, jak w prawie niemieckim, jakie są skutki rozwodowe w stosunku do [s. 5] dzieci, a sądowi dać możność odmiennego postanowienia ze względu na okoliczności szczególne i dobro dzieci. Przewodniczący i Longchamps podzielają ten pogląd. Abraham wypowiada się za odebraniem sądowi rozwodowemu kompetencji do orzekania o opiece nad dziećmi. O ile rodzice nie pogodzą się co do sprawowania władzy rodzicielskiej, powinien orzekać sąd opiekuńczy. 10§ 627 Ustawy o postępowaniu cywilnem obowiązującej na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej: „W sporach o rozwód, o unieważnienie lub zaczepienie małżeństwa, sąd może na wniosek jednego z małżonków zezwolić przez tymczasowe zarządzenie na oddzielne pożycie małżonków na czas trwania sporu, ustalić́ wzajemny obowiązek małżonków dawania utrzymania w myśl § 1361 kodeksu cywilnego, zarządzić opiekę̨ nad wspólnemi małoletniemi dziećmi, o ile nie chodzi o ustawowe zastępstwo, i uregulować między małżonkami obowiązek ich odnośnie do utrzymywania dzieci. Tymczasowe zarządzenie jest dopuszczalne, skoro tylko wyznaczono termin do rozprawy ustnej, albo w razie wniesienia skargi rozwodowej termin do próby pojednania, albo skoro w skardze wzajemnej zażądano rozwodu lub zaczepiono małżeństwo. O tymczasowem zarządzeniu sąd procesowy winien zawiadomić sąd opiekuńczy, jeżeli małżonkowie mają wspólne nieletnie dziecię. Pozatem do tymczasowego zarządzenia stosuje się postanowienia §§ 936–944." Zob. Ustawa o postępowaniu, 129. 12Art. 217 Prawa o małżeństwie z 1836 r.: „Opiekowanie się dziećmi w ciągu sprawy o nieważność, rozwiązanie małżeństwa, lub rozłączenie co do stołu i łoża, należy do męża, bez względu na to kto rozpoczął sprawę."; art. 218: „Mocen iest iednak sąd cywilny właściwy postanowić, na żądanie żony, familii, albo prokuratora królewskiego, aby opiekowanie się tymczasowe dziećmi poruczone było matce, lub osobie trzeciey, ieżeli tego wymaga korzyść dzieci." Zob. Dziennik Praw 1836, t. 18, nr 64, 263, 265. 11§ 142 ABGB: „Jeżeli małżonkowie się separowali lub rozwiedli, a niema między nimi zgody, które z nich ma mieć staranie o wychowanie dzieci, sąd bez dopuszczenia sporu starać się powinien o to, aby dzieci płci męskiej do skończenia lat czterech, dzieci płci żeńskiej do skończenia siódmego roku życia, były pielęgnowane i chowane przez matkę, o ile powody ważne, mianowicie zaś z przyczyn do rozdziału lub rozwodu wynikające, nie wymagają innego zarządzenia. Koszta wychowania musi ponosić ojciec." Zob. Wróblewski, Powszechny Austryacki, cz. I, 123. 13Art. 354 K.N. „Expedycya tego aktu, złożona będzie w następujących dniach dziesięciu, przez stronę udającą się naprzód, Prokuratorowi Cesarskiemu, przy trybunale pierwszey instancyi, w którego okręgu iest zamieszkanie przysposobiciela, dla oddania pod zatwierdzenie trybunału." Zob. Kodex Napoleona, 95. Odczytano art. 72 proj.[ektu] prawa małżeńskiego osobowego 14 . Pohorecki zwraca uwagę, że Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, iż tam, gdzie chodzi o niemajątkowe skutki między małżonkami, wola stron nie decyduje. Sławski jest za tym, aby o opiece nad dziećmi orzekał sąd rozwodowy, jeżeli jest sądem cywilnym, w innych przypadkach oraz gdy chodzi o zmiany – sąd opiekuńczy. Pohorecki uważa, że trzeba powiedzieć wyraźnie, że to z rodziców, które nie ma pełnej władzy rodzicielskiej, nie jest przedstawicielem ustawowym dziecka nawet w ograniczonym zakresie. Odczytano art. 53 projektu. Longchamps uważa, że najprościej byłoby odebrać władzę rodzicielską drugiemu małżonkowi. Lutostański jest temu przeciwny, gdyż byłoby to hańbiące dla tego małżonka. Dalszą dyskusję nad art. 40 odroczono do następnej sesji. Na tym sesję zamknięto o godz. 13. (-) W. Miszewski. (-) J. Prusiecka. a W oryginale wraz nadpisane maszynowo (przez kalkę). c W oryginale po art. 78a skreślone przy pomocy x słowo przyjęto. b W oryginale ustawowego nadpisane maszynowo przez kalkę. d W oryginale zamianie poprawione przez skreślenie a przy pomocy x. f W oryginale h nie zmieściło się na stronie – dopisane ręcznie. e W oryginale przecinek wpisany ręcznie. g W oryginale i poprawione ręcznie na do. 14Art. 72 projektu: „Sąd, orzekając rozłączenie, po rozważeniu wniosku małżonków: a) powierzy dziecko oraz zarząd jego majątkiem jednemu z rodziców, z pierwszeństwem niewinnego, albo nawet osobie trzeciej, gdyby tego stanowczo wymagał interes dziecka; b) ustali udział każdego z rodziców w ciężarach utrzymania i wychowania dziecka; c) zapewni każdemu z rodziców, któremu dziecko nie zostało powierzone a nie pozbawionemu władzy rodzicielskiej, możność wykonywania dozoru nad wychowaniem i wykształceniem dziecka oraz utrzymywania z niem osobistych stosunków, w warunkach przez sąd określonych; d) może przyznać prawo widzenia się z dzieckiem nawet małżonkowi pozbawionemu władzy rodzicielskiej." Zob. „Projekt prawa małżeńskiego", 21–2. Rekonstrukcja projektu prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych uchwalonego podczas drugiego czytania w 1939 roku (art. 1–16, 40–58) Tytuł I. Zdolność do działań prawnych. Art. 1 skreślony. Art. 2. § 1. Pełną zdolność do działań prawnych ma pełnoletni. Pełnoletność osiąga się w dniu ukończenia dwudziestu jeden lat życia. § 2. Małoletni ma ograniczoną zdolność do działań prawnych. Art. 3. § l. – § 2. W czynnościach prawnych zastępuje małoletniego jego przedstawiciel ustawowy. Jednakże małoletni, działający z rozeznaniem, może sam dokonać czynność prawną do której nie jest wymagane zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego, jeżeli na tę czynność wyrazi zgodę jego przedstawiciel ustawowy 15 . § 3. Za szkodę, wyrządzoną czynem niedozwolonym, małoletni odpowiada według przepisów kodeksu zobowiązań. Art. 4. § 1. Zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego wymagane jest do następujących czynności prawnych, dotyczących małoletniego: 2) zaciągnięcia pożyczki; 1) zbycia i obciążenia nieruchomości; 3) zaciągnięcia zobowiązania wekslowego; 5) zawarcia ugody; 4) zrzeczenia się (odrzucenia spadku); 6) oddania sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego; 8) zawarcia umowy najmu lub dzierżawy; jeżeli stosunek umowny ma trwać dłużej niż dwa lata po dojściu małoletniego do pełnoletności; 7) zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości lub przedsiębiorstwa na czas dłuższy niż lat sześć; 9) udzielenia poręczenia; 10) przejęcia cudzego długu. § 2. Sąd (urząd) opiekuńczy może także udzielić ogólnego zezwolenia na zaciąganie zobowiązań wekslowych, jeżeli tego wymaga prowadzenie przedsiębiorstwa lub zarząd majątkiem. 15Na posiedzeniu 10 stycznia 1939 r. uchwalono połączenie dotychczasowych §§ 1–2. Nie zmieniono numeracji § 3. Art. 4a. Z majątku małoletniego nie mogą być czynione darowizny. Art. 5. § 1. Zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego wymagane jest również do czynności prawnych między małoletnim a jego przedstawicielem ustawowym albo między małoletnim a osobą trzecią na rzecz przedstawiciela, jeżeli czynność pociąga za sobą zobowiązanie małoletniego albo rozporządzenie jego majątkiem. § 2 skreślony. Art. 5a. § 1. W czynności prawnej między małoletnim a jego przedstawicielem ustawowym albo między małoletnim a osobą trzecią na rzecz tegoż przedstawiciela małoletniego zastępuje kurator wyznaczony przez sąd (urząd) opiekuńczy. § 2. W czynności prawnej między małoletnimi, mającymi wspólnego przedstawiciela ustawowego, każdego z małoletnich zastępuje kurator wyznaczony przez sąd (urząd) opiekuńczy. § 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do procesów. Art. 6. Małoletni może bez zezwolenia przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, jak również pieniędzmi oraz innymi rzeczami ruchomymi, które otrzymał za zgodą przedstawiciela ustawowego do swobodnego użytku. Art. 7. § 1. Małoletni może sam zobowiązywać się do pracy za wynagrodzeniem i podejmować czynności prawne, wynikające z takiej umowy. § 2. Jednak przedstawiciel ustawowy, jeżeli nie wyraził zgody na zawarcie umowy, może ją wypowiedzieć z zachowaniem terminu ustawowego, a nawet, gdy zachodzą ważne powody, rozwiązać niezwłocznie przez zawiadomienie drugiej strony. § 3. Gdy odmowa zgody przedstawiciela ustawowego na zawarcie umowy o pracę sprzeciwia się dobru małoletniego, zezwolenia na zawarcie tej umowy może udzielić sąd (urząd) opiekuńczy. Art. 8. § 1. Umowę o naukę zawodową małoletniego zawiera przedstawiciel ustawowy. § 2. Małoletni z ukończeniem lat osiemnastu może sam zawrzeć taką umowę. Jednak przedstawiciel ustawowy może ją rozwiązać przez zawiadomienie strony drugiej. Jeżeli przedstawicielem ustawowym nie jest ojciec albo matka małoletniego, należy uzyskać zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego na rozwiązanie umowy. Art. 9. § 1. Rodzice sprawujący władzę rodzicielską mogą przez oświadczenie zarejestrowane w sądzie (urzędzie) opiekuńczym upoważnić małoletniego, który ukończył lat piętnaście do założenia i prowadzenia własnego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa. Jeżeli władzę rodzicielską sprawuje tylko jedno z rodziców, wystarcza jego oświadczenie. § 2. Jeżeli przedstawicielem ustawowym małoletniego nie jest jego ojciec lub matka, oświadczenie o upoważnieniu wymaga zatwierdzenia sądu (urzędu) opiekuńczego. § 3. Upoważnienie może być odwołane w sposób, jaki wymagany jest do jego udzielenia. Art. 9a. Małoletni upoważniony do założenia i prowadzenia własnego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa ma pełną zdolność do działań prawnych, związanych z założeniem i prowadzeniem tego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa z wyłączeniem jednak czynności prawnych, do których wymagane jest zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego. Art. 10. § 1. Małoletni, który ukończył lat osiemnaście, może być usamowolniony. § 2. Usamowolnienie następuje na wniosek obojga rodziców, albo tego z nich, które samo sprawuje władzę rodzicielską. § 3. Jeżeli małoletni nie pozostaje pod władzą rodzicielską, wniosek o usamowolnienie może zgłosić opiekun. Może również to uczynić sam małoletni, jeżeli opiekun odmówił zgłoszenia wniosku. Art. 11. § 1. O wniosku rozstrzyga sąd (urząd) opiekuńczy po wysłuchaniu małoletniego i przeprowadzeniu dochodzenia. § 2. Jeżeli wniosek zgłosił małoletni, sąd (urząd) opiekuńczy wysłucha również opiekuna. Art. 11a. Upełnoletniony (usamowolniony) ma pełną zdolność do działań prawnych na równi z pełnoletnim. Art. 12. Przez zawarcie związku małżeńskiego małoletni zostaje usamowolniony. Art. 13. Ten, kto wskutek choroby umysłowej lub niedorozwoju umysłowego nie jest zdolny do prowadzenia swoich spraw, może być przez sąd pozbawiony zdolności do działań prawnych (ubezwłasnowolniony). Art. 14. § 1. Kto potrzebuje ochrony z powodu choroby umysłowej lub niedorozwoju umysłowego, jednak nie w tym stopniu, aby zachodziła potrzeba ubezwłasnowolnienia całkowitego, może być przez sąd ograniczony w zdolności do działań prawnych (ubezwłasnowolniony częściowo). § 2. Ubezwłasnowolnienie częściowe może również nastąpić z powodu marnotrawstwa, nałogowego pijaństwa lub narkomanii. § 3. Ubezwłasnowolnienie częściowe może być wyrzeczone co do osób, które narażają siebie lub rodzinę na niebezpieczeństwo niedostatku albo które z powodu nałogowego pijaństwa lub narkomanii są niebezpieczne dla otoczenia. Art. 15. W czynnościach prawnych ubezwłasnowolnionego zastępuje przedstawiciel ustawowy. Winien jednak uzyskać zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego na czynności, do których wymagane jest takie zezwolenie w przypadku małoletności. Art. 16. Częściowo ubezwłasnowolniony nie może bez zgody doradcy, ustanowionego przez sąd, dokonywać czynności prawnych, do których w przypadku małoletności wymagane jest zezwolenie sądu (urzędu) opiekuńczego oraz rozporządzać swoim mieniem drogą darowizny, odbierać kapitałów, kupować nieruchomości, kupować, sprzedawać i zastawiać papierów wartościowych, kupować na raty, udzielać pożyczek, tudzież podejmować czynności co do swego majątku, przekraczających zakres zwykłego zarządu. Art. 40. 16 Art. 41. Każde z rodziców, sprawujących władzę rodzicielską, jest przedstawicielem ustawowym dziecka. Art. 42. Władza rodzicielska ustaje z pełnoletnością lub upełnoletnieniem dziecka. Oddział 3. Władza rodzicielska w stosunku do osoby dziecka. Art. 43. Rodzice kierują wychowaniem dziecka. Obowiązani są przysposobić je do zawodu, odpowiednio do swej możności, z uwzględnieniem fizycznych i duchowych właściwości i skłonności dziecka. Art. 44. § l. Dziecko winno rodzicom uszanowanie oraz, dopóki pozostaje pod ich władzą, posłuszeństwo. § 2. Rodzice mogą karcić dzieci, będące pod ich władzą, jednak bez szkody dla ich zdrowia fizycznego lub moralnego i w granicach wskazanych celem wychowania. Art. 45. § 1. Każde z rodziców, sprawujących władzę rodzicielską, ma prawo żądać wydania dziecka od osoby, które je bezprawnie zatrzymuje. § 2. Przy poszukiwaniu dziecka zaginionego można żądać pomocy władz publicznych. Art. 46. § l. Jeżeli rodzice są jednego wyznania religijnego, dziecko będzie wychowywane w tym wyznaniu. W razie zmiany wyznania rodziców wyznanie rzymsko-katolickie dzieci nie może być zmienione na inne wyznanie, a wyznanie chrześcijańskie nie może być zmienione na niechrześcijańskie. § 2. Rodzice różnych wyznań postanowią, w którym z tych wyznań dzieci mają być wychowywane; w braku zgody między rodzicami, synowie będą wychowani w wyznaniu ojca, a córki – w wyznaniu matki. Jeżeli jednak rodzice, z których jedno jest wyznania katolickiego, umówili się przed zawarciem małżeństwa, że dzieci będą wychowywane w tym wyznaniu katolickim, będą one wychowane w tym wyznaniu. § 3. Samo dziecko może zmienić wyznanie po osiągnieciu lat osiemnastu. 16Dyskusję nad art. 40 odroczono do następnej sesji. Oddział 4. Władza rodzicielska w stosunku do majątku dziecka. Art. 47. § 1. Rodzice zarządzają majątkiem dziecka, nad którym wykonywają władzę rodzicielską. § 2. Uchwalono przenieść do art. 55. § 3. Rodzice winni wykonywać zarząd zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki. Art. 48. Sąd (urząd) 17 opiekuńczy wyznaczy kuratora do zarządu majątkiem, którym rodzice nie mogą zarządzać albo który dziecko otrzymało z wyłączeniem zarządu rodziców. Art. 49. § 1. Rodzice mają prawo pobierania pożytków z majątku dziecka w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej. § 2. Czysty dochód z tego majątku ma być przede wszystkim obracany na wychowanie i utrzymanie dziecka i jego rodzeństwa, którego utrzymanie jest obowiązkiem rodziców. § 3. Reszta dochodu przypada rodzicom w równych częściach. Art. 50. § 1. Prawo rodziców do pobierania pożytków jest niezbywalne i nie podlega egzekucji. § 2. Część dochodu, przeznaczona na utrzymanie i wychowanie dziecka i jego rodzeństwa, nie podlega egzekucji na rzecz wierzycieli rodziców. § 3. Wierzyciele dziecka mogą domagać się zaspokojenia bez względu na prawo pobierania pożytków przez rodziców. Art. 51. § 1. Rodzice nie mają prawa pobierania pożytków z majątku zarobionego przez dziecko ani z majątku danego mu za zgodą przedstawiciela ustawowego do swobodnego użytku. § 2. Dziecko, pozostające we wspólności rodzinnej, obowiązane jest w razie potrzeby przyczyniać się do ciężarów utrzymania rodziny. § 3. Na wniosek rodziców sąd (urząd) opiekuńczy może wydać polecenie pracodawcy, aby bezpośrednio im wypłacał odpowiednią część zarobku dziecka. Zapłata, dokonana dziecku wbrew temu poleceniu nie zwalnia pracodawcy od uiszczenia do rąk rodziców. Art. 52 przeniesiono jako art. 54a. Art. 53. § 1. Rodzice nie pobierają pożytków z majątku, otrzymanego przez dziecko, jeżeli prawo to zostało wyłączone przez osobę, od której dziecko majątek otrzymało (od której majątek pochodzi). 17W oryginale:„urząd". § 2. Rodzice nie mają prawa pobierania pożytków z odziedziczonego przez dziecko majątku, jeżeli dopuścili się czynu, który pociągałby za sobą niegodność dziedziczenia, gdyby byli powołani do tego spadku. § 3. Pozbawienie rodziców prawa do pobierania pożytków nie może nastąpić bez równoczesnego pozbawienia ich władzy rodzicielskiej. Art. 54. § 1 skreślono. § 2 przeniesiono do art. 53. § 3. Art. 54a. § 1. W razie śmierci jednego z rodziców, unieważnienia małżeństwa, rozłączenia lub rozwodu to z rodziców, które sprawuje władzę rodzicielską nad dzieckiem, obowiązane jest złożyć sądowi (urzędowi) opiekuńczemu spis inwentarza majątku dziecka i zawiadamiać sąd (urząd) opiekuńczy o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku. § 2. Inwentarz może być spisany bądź przez sprawującego władzę rodzicielską, bądź na jego żądanie przez organ, powołany do spisania inwentarza w postępowaniu spadkowym. Art. 55. § 1. W czasie sprawowania władzy rodzicielskiej rodzice nie są obowiązani do składania rachunków z zarządu. § 2. Po ustaniu zarządu rodzice mają obowiązek oddać dziecku, względnie jego przedstawicielowi ustawowemu, majątek dziecka z równoczesnym złożeniem obrachunku co do substancji, jak również co do dochodów, o ile rodzicom nie służyło prawo do pobierania pożytków. § 3. Rodzice odpowiadają za szkodę wyrządzoną w majątku dziecka przez nienależyte wykonywanie władzy rodzicielskiej. Odpowiedzialność ta przedawnia się z upływem lat trzech od uzyskania przez dziecko pełnoletności. Art. 56. Rodzice, którym służyło prawo pobierania pożytków z majątku dziecka, nie mogą żądać zwrotu wartości nakładów. Jeżeli jednak rodzice poczynili nakłady, do których nie byli obowiązani, z innych funduszów niż dochody z majątku dziecka, do zwrotu wydatków albo zabrania nakładów stosuje się przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Art. 57. W razie upoważnienia dziecka przez rodziców do założenia i prowadzenia własnego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, dziecko zarządzą majątkiem, danym mu w powyższym celu, i pobiera z niego pożytki. Art. 58. Przepisy o użytkowaniu stosuje się odpowiednio do prawa pobierania pożytków przez rodziców. Drugie czytanie podkomisji [s. 17] ----------------------------------- Artykuły uchwalone na sesji w dniach 12–18 maja 1939. PROJEKT prawa o stosunkach rodziców i dzieci wraz z przepisami o zdolności do działań prawnych. C. d. Oddział 5. Ograniczenie, zawieszenie i odjęcie władzy rodzicielskiej. Art. 59. Jeżeli rodzice dopuszczają się zaniedbań lub nadużyć, które zagrażają dobru fizycznemu lub moralnemu dziecka albo jego majątkowi, sąd (urząd) opiekuńczy może wydać zarządzenia konieczne w celu ochrony dziecka. Art. 59a. Gdy dobro fizyczne lub moralne dziecka jest trwale zagrożone, sąd (urząd) opiekuńczy może powierzyć dziecko innej osobie, albo umieścić je w odpowiednim zakładzie. Art. 59b. Gdy majątek dziecka jest zagrożony sąd (urząd) opiekuńczy może zażądać od rodziców złożenia zabezpieczenia albo postanowić, że rodzice będą podlegali tym samym przepisom, jakim podlega opiekun w zakresie spraw majątkowych dziecka, a nawet może odebrać rodzicom zarząd całego lub części majątku dziecka, i ustanowić kuratora do zarządu. Art. 60. § 1. Gdyby nadużycia lub zaniedbania były tej miary, że środki, przewidziane w artykułach poprze- [s. 18] dzających, nie mogłyby wystarczyć do ochrony interesów dziecka, sąd okręgowy na wniosek sędziego opiekuńczego odejmie rodzicom lub jednemu z nich władzę rodzicielską. Może być również odjęta władza rodzicielska, jeżeli ojciec lub matka wstępuje w nowy związek małżeński, a szczególne okoliczności tego odjęcia wymagają. § 2. Odjęcie władzy rodzicielskiej dotyczy jedynie dzieci, wymienionych w postanowieniu sądu. § 3. Władza rodzicielska może być przywrócona orzeczeniem sądu okręgowego na wniosek sędziego opiekuńczego albo któregokolwiek z rodziców. Art. 61. § 1. Władza rodzicielska rodziców albo jednego z nich ulega zawieszeniu, jeżeli wskutek przeszkód faktycznych przez czas dłuższy nie mogą jej wykonywać. O zawieszeniu i ustaniu zawieszenia orzeka sąd (urząd) opiekuńczy. § 2. W razie ubezwłasnowolnienia jednego z rodziców jego władza rodzicielska ulega zawieszeniu z samego prawa. § 3. Zawieszenie władzy rodzicielskiej nie pociąga za sobą utraty prawa do pożytków z majątku dziecka. Przepis wprowadzający: Pozostają w mocy przepisy kodeksu karnego, dotyczące utraty praw rodzicielskich i opiekuńczych. Art. 62 skreślono. Art. 63. Odjęcie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej nie zwalnia rodziców od ponoszenia ciężarów, związanych z utrzymaniem i wychowaniem dzieci. [s. 19] Art. 64 zamieszczono jako art. 59b. Art. 65 skreślono. Art. 66 skreślono. Dział II. Dzieci pozamałżeńskie. Rozdział I. Przepis wprowadzający: Przyznanie urodzenia dziecka pozamałżeńskiego dokonane przez jego matkę przed urzędnikiem stanu cywilnego, sądem opiekuńczym lub notariuszem albo w rozporządzeniu ostatniej woli jest podstawą do wpisu w aktach stanu cywilnego, jeżeli w akcie urodzenia dziecka matka nie jest wymieniona. Uznanie przez ojca. Art. 67. § 1. Ojciec może uznać swoje dziecko pozamałżeńskie w akcie zeznanym przed urzędnikiem stanu cywilnego, notariuszem albo sądem (urzędem) opiekuńczym, bądź też w rozporządzeniu ostatniej woli. Odpis aktu uznania niezwłocznie przesłany będzie z urzędu sądowi (urzędowi) opiekuńczemu. § 2. Uznanie przez małoletniego lub przez częściowo ubezwłasnowolnionego może nastąpić tylko za zgodą jego przedstawiciela ustawowego bądź doradcy. Art. 67a. Może być uznane dziecko poczęte, ale jeszcze nieurodzone, jak również dziecko, które zmarło, jeżeli żyją jego zstępni. [s. 20] Art 68. § 1. Zarówno matka, jak i dziecko mogą sprzeciwić się uznaniu w piśmie, wniesionym do sądu (urzędu) opiekuńczego, w terminie sześciomiesięcznym od zawiadomienia przez sąd opiekuńczy matki względnie dziecka o uznaniu. § 2. Przez wniesienie sprzeciwu uznanie traci skutki prawne. Art. 69. Uznający może żądać ustalenia swego ojcostwa w drodze powództwa w terminie sześciomiesięcznym od zawiadomienia go przez sąd opiekuńczy o sprzeciwie. Prawo to nie przechodzi na spadkobierców uznającego. Art. 70. Dziecko może nie później niż przed upływem sześciu miesięcy od uzyskania pełnoletności zaskarżyć uznanie w drodze powództwa. Art. 70a. Osoby trzecie mogą zaskarżyć uznanie w drodze powództwa, jeżeli mają w tym interes prawny. Rozdział II. Poszukiwanie ojcostwa. Art. 71. § 1. Za ojca dziecka pozamałżeńskiego może być uznany ten, kto obcował z matką jego w czasie od trzystu sześciu do stu osiemdziesięciu dni przed urodzeniem się dziecka. § 2. Domniemanie to jednak może być obalone dowodem na okoliczność, uzasadniającą poważną wątpliwość co do ojcostwa pozwanego. Art. 72. Jeżeli matka w okresie poczęcia obcowała z innym jeszcze mężczyzną, sąd oddali żądanie ustalenia ojcostwa, może jednak stosownie do wyników po- [s. 21] stępowania nałożyć na pozwanego obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Art. 73. Powództwo o ustalenie ojcostwa służy dziecku przeciwko domniemanemu ojcu oraz przeciwko jego spadkobiercom. Art. 74. Jeżeli dziecko urodziło się w okresie, uzasadniającym domniemanie jego urodzenia z małżeństwa, powództwo o ustalenie ojcostwa może być wytoczone dopiero wtedy, gdy sąd uznał dziecko za urodzone poza małżeństwem. Art. 74a. Powództwa o ustalenie ojcostwa nie można wytoczyć po upływie pięciu lat od pełnoletności dziecka. Art. 75. Jeżeli dziecko małoletnie pozostaje na utrzymaniu gminy, a ojcostwo dziecka nie jest jeszcze ustalone, ani powództwo o ojcostwo nie zostało wszczęte, gmina może się zwrócić do sądu (urzędu) opiekuńczego o wyznaczenie kuratora, którego obowiązkiem będzie poszukiwanie ojcostwa w drodze powództwa. Rozdział III. Stanowisko prawne dzieci pozamałżeńskich. Art. 76. § 1. Dziecko pozamałżeńskie ma prawa i obowiązki, wypływające z pokrewieństwa, w stosunku do matki i jej rodziny. § 2. W razie uznania przez ojca albo ustalenia ojcostwa prawomocnym wyrokiem, dziecko ma prawa i obowiązki wypływające z pokrewieństwa, także w stosunku do ojca. Art. 77. Dziecko pozamałżeńskie nosi nazwisko [s. 22] rodowe matki. Art. 77a. § 1. Ojciec, który uznał dziecko albo którego ojcostwo zostało ustalone prawomocnym wyrokiem, może nadać swoje nazwisko dziecku za zgodą jego przedstawiciela ustawowego i za zgodą matki, a jeżeli dziecko jest pełnoletnie – za jego zgodą. § 2. Mąż matki może nadać swoje nazwisko jej dziecku pozamałżeńskiemu, jeżeli na to się zgodzi matka oraz przedstawiciel ustawowy dziecka albo samo dziecko, gdy jest pełnoletnie. Art. 78. § 1. Oświadczenie o nadaniu nazwiska winno być złożone w sądzie (urzędzie) opiekuńczym albo w akcie notarialnym, a jeżeli dziecko jest pełnoletnie – w akcie notarialnym. § 2. Jeżeli ojciec dziecka lub mąż matki nadał już swoje nazwisko, dalsza zmiana nazwiska dziecka przez ojca lub męża matki na podstawie poprzedzającego artykułu nie jest dopuszczalna. Art. 78a. § 1. Akt notarialny o nadaniu nazwiska dziecku małoletniemu winien być przesłany sądowi opiekuńczemu. § 2. Sąd opiekuńczy po sprawdzeniu, iż nie ma przeszkód prawnych do nadania nazwiska, wydaje postanowienie o wpisaniu wzmianki w aktach stanu cywilnego o zmianie nazwiska. § 3. Jeżeli nadano nazwisko dziecku pełnoletniemu, akt będzie przesłany przez notariusza urzędowi stanu cywilnego celem wpisania wzmianki. 25.VIII.1939. M Bibliografia Źródła prawne Codex Iuris Canonici, Pii X Pontificis Maximi iussu digestus, Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus. Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego (Prawo z r. 1825). Objaśniony motywami do prawa i jurys- Kodex Napoleona z przypisami. Xsiąg trzy. Warszawa: w drukarni XX. Piarów, 1810. prudencyą. Oprac. Juliusz Walewski. Księga I. Warszawa: w drukarni Józefa Bergera, 1872. ustaw o małżeństwie, rodzinie i opiece „Kodeks ustaw o małżeństwie, rodzinie i opiece". W: Kodeks cywilny R.S.F.S.R. wraz z kodeksem F. Hoesicka, 1930. , przeł. i oprac. Stanisław Tylbor. Warszawa: Księgarnia Niemiecki kodeks cywilny wraz z ustawą wprowadczą. Część 2. Przeł. Henryk Damm i Karol Gerschel. Bydgoszcz: nakładem własnym, 1922. Schweizerisches Zivilgesetzbuch vom 10. Dezember 1907 (BBI 1907 VI 589). Prawa o małżeństwie z 1836 r. (Dziennik Praw Królestwa Polskiego 1836, t. 18, nr 64). Ustawa o postępowaniu cywilnem obowiązująca na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej (przekład urzędowy). Warszawa–Poznań: Skład główny księgarnia św. Wojciecha, 1923. Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. 1920 nr 7 poz. 44). Wróblewski, Stanisław. Powszechny Austryacki Kodeks cywilny z uzupełniającemi ustawami i rozporządzeniami objaśniony orzeczeniami Sądu Najwyższego. Część I (§§ 1–937). Kraków: Leon Frommer, 1914. Źródła drukowane Mikołajczyk, Marian i Nancka, Grzegorz, wyd. „Nieznane protokoły posiedzeń podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej z 1939 roku (część I)". Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 15, z. 1 (2022): 101–42. Mikołajczyk, Marian i Nancka, Grzegorz, wyd. „Nieznane protokoły posiedzeń podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej z 1939 roku (część II)". Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 15. z. 3 (2022): 433–64. Mikołajczyk, Marian i Nancka, Grzegorz, wyd. „Nieznane protokoły posiedzeń podkomisji prawa o stosunkach z pokrewieństwa i opieki Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej z 1939 roku (część III)" Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 16, z. 1 (2023): 111–42. „Projekt prawa małżeńskiego uchwalony przez Komisję Kodyfikacyjną w dniu 28 maja 1929". W: Komisja Kodyfikacyjna. Podsekcja I prawa cywilnego, t. I, z. 1. Warszawa: Komisja Kodyfikacyjna, 1931.	<urn:uuid:3f50d448-222c-472a-97f4-1b6fa18de95f>	finepdfs	1.237305	CC-MAIN-2025-05	https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/018e9e56-884f-7060-b150-05be60f1c53b/pobierz	2025-01-21T04:38:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363112.21/warc/CC-MAIN-20250121034213-20250121064213-00816.warc.gz	212,823,264	0.976519	0.999953	0.999953	[ "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 2027, 4290, 6447, 8809, 10467, 12651, 14290, 15861, 17751, 20424, 22897, 25135, 27628, 29661, 31275, 33179, 35173, 36855, 39236, 40564, 44018, 46047, 47818, 50328, 52553, 54775, 56720, 58869, 60814, 62352, 64443, 66087, 68497 ]	2	0
Andrzej Zybała 1 Polityka przestrzenna i jej rezultaty w warunkach rosnącej złożoności jej problemów Streszczenie Autor analizuje wybrane mechanizmy w polityce przestrzennej, a także to, co można nazwać jej rezultatami w Polsce. Wskazuje na źródła złożoności, wzorce ładu i chaosu w tej polityce. Stawia tezę, że niesatysfakcjonujące rezultaty wynikają z tego, iż instytucje państwa wypracowały niski poziom sterowności w programowaniu, implementowaniu i ewaluowaniu problemów przestrzennych. To skutek ich nieadekwatnego potencjału instytucjonalnego, analitycznego. W konsekwencji instytucje państwa nie są w stanie w sposób adekwatny posługiwać się instrumentami regulacyjnymi, nadawać odpowiedniego znaczenia roli analizy, w tym analizy konsekwencji i długoterminowych skutków występowania chaosu przestrzennego. Dla zrozumienia problemów z potencjałem państwa w tej polityce autor uważa za ważny kontekst kulturowy. Sprawia on, że zagadnienia zagospodarowania przestrzeni są nisko ulokowane na agendzie dyskutowanych zagadnień publicznych wśród innych zagadnień życia publicznego (jak cele gospodarcze, rozwojowe). Słowa kluczowe: polityka publiczna, polityka przestrzenna, zagospodarowanie przestrzeni, interesy grupowe DOI: 10.33119/KSzPP/2019.2.5 The spatial policy and its outcomes in the context of growing complexity of its problems Abstract The author analyses the selected mechanisms in the spatial (planning) policy as well as its outcomes. He points out at the sources of complexity within this area, patterns of order and chaos. His hypothesis claims that unsatisfactory results come from the low level of the state's governability in the area of policy formulation, implementation and evaluation. It also derives from inadequate institutional and analytical potential. According to the author, cultural background seems to be important while trying to understand the state's problems in the area of spatial policy. It leads to the fact that spatial issues are rather lower on the public agenda among other public concerns (like economic or developmental goals). As a consequence, public institutions are not able to use the regulatory instruments in an adequate way. as well as to pay a proper attention to the policy analysis, including the consequences and long-term effects of spatial chaos. Keywords: public policy, spatial policy, public governance, group interest, decision-making process W poniższym tekście przedstawiam najpierw ramy teoretyczne istotne dla zrozumienia polityki przestrzennej, w tym zagadnienie złożoności problemów występujących w tej polityce. Następnie opisuję problematykę rezultatów w polityce przestrzennej (polityce planowania przestrzennego) na bazie danych z raportu Studia nad chaosem przestrzennym (Kowalewski et al., 2018) oraz raportu Najwyższej Izby Kontroli (2017). Przedstawiam zagadnienie stosowanych instrumentów jej implementowania. Opisuję wybrane badania oraz problematykę potencjału państwa do działania i realizacji celów specyficznych dla polityki przestrzennej. Wskazuję także na znaczenie czynników kulturowych warunkujących podejście do zagadnień przestrzennych. W poniższym tekście stawiam tezę mówiącą o silnym sprzężeniu zwrotnym między potencjałem instytucjonalnym państwa, które w świetle Konstytucji RP odpowiada za efekty polityki przestrzennej, a wynikami widocznymi w tej polityce. Badania wskazują na znaczne koszty wynikające z prowadzonej polityki. Doszło do tego, co Obszarem poniższej analizy jest polityka przestrzenna czy polityka planowania przestrzennego (planning policy). W literaturze przedmiotu stosowane są również zbliżone pojęcia: planowanie przestrzenne, gospodarka przestrzenna, polityka zagospodarowania przestrzennego. Istnieje także węższe pojęcie polityki urbanistycznej i polityki miejskiej – odnoszą się one do samej przestrzeni zurbanizowanej. niektórzy uczeni określają lapidarnie jako chaos przestrzenny, a jego roczne koszty szacowane są przynajmniej na 84 mld PLN. Są podstawy, aby twierdzić, że źródła porażek w powyższej polityce mają charakter fundamentalny. Otóż potencjał i rola państwa nie zostały dopasowane do złożoności przedmiotu polityki. Instytucje państwa nie wypracowały instrumentów programowania i implementowania tej polityki, które umożliwiłyby kontrolowanie procesów urbanizacji i realizowanie postulatów dobra publicznego w tym obszarze. Nie są w stanie antycypować wyłaniania się problemów. Interweniują, gdy te już występują w zaostrzonej postaci. Działają zatem reaktywnie. Kręgi rządzące – niezależnie od barw partyjnych – przyjmowały zwykle błędne założenia myślowe czy konceptualne. Przeceniały swobody indywidualne w dysponowaniu własnością przestrzenną kosztem dobra publicznego. Tym samym skłaniały się m.in. do nadmiernego polegania na mechanizmach wolnorynkowych w sferze wymagającej koordynacji z poziomu zbiorowości. Kierowały nimi ideologiczne uprzedzenia wobec mechanizmów planowania i koordynowania procesów zagospodarowania przestrzeni. Definiowanie polityki przestrzennej Naukowcy mają istotne kłopoty ze zdefiniowaniem polityki przestrzennej i tworzeniem ram teoretycznych dla niej. Niektórzy uważają, że dziedzina przestrzeni jest zbyt złożona, aby zaproponować w miarę precyzyjne definicje i teorie. Wypracowano jednak różnego typu podejścia teoretyczne. M. Tewdwr-Jones przywołuje z literatury przedmiotu kilka typów teorii. Grupa teorii analitycznych koncentruje się na tym, co planowanie powinno przynieść (osiągnąć), dlaczego, jak, dla czyjej korzyści. Wydaje się użyteczna w wyjaśnieniu tego, jak polityczne priorytety mogą utrudniać implementację ustawowych zamierzeń znajdujących wyraz w ustanawianiu celów, kreowaniu polityki publicznej w ramach planowanych interwencji publicznych (state intervention). Z kolei teoria krytyczna (krytycyzmu społecznego) opiera się na rozliczaniu funkcji planowania w społeczeństwie, wskazuje na pożądane wzorce i struktury planowania. Rzadziej dotyka dyskusji o polityce odzwierciedlonej w regulacjach ustawowych oraz w sferze jej organizacji (urban form theory). Tewdwr-Jones (2002: 26) wymienia także Teorie proceduralne obejmują zagadnienia dotyczącego tego, jak funkcjonują procesy planowania oraz jak powinny one przebiegać, aby były bardziej efektywne. Zwolennicy tego podejścia analizują głównie bariery (np. polityczne, organizacyjne, zawodowe), które ograniczają zdolność państwa do osiągnięcia określonych pożądanych celów. Rzadko zajmują się rezultatami polityki przestrzennej. typ teorii pozytywnych. Ich autorzy usiłują wyjaśniać, dlaczego planowanie jest takie, jakie jest z uwagi na implikacje, które powoduje, jak planowanie może albo nie być wykorzystywane, jakie są czy mogą być rezultaty planowania. W poniższych rozważaniach również będę się opierał na podejściu teorii proceduralnej. Uznaję, że politykę przestrzenną najogólniej można zdefiniować jako proces programowania i implementowania działań publicznych przez władze różnych poziomów zarządzania w zakresie procesów dotyczących zagospodarowania przestrzeni, nadawania jej kształtu, przeznaczenia przestrzeni. Tę politykę można również definiować, opierając się na pojęciach z ustawy o planowaniu przestrzennym (2003). W tym wypadku w ramach teorii pozytywnych można definiować politykę przestrzenną – analogicznie do pojęcia zagospodarowania przestrzennego – jako zespół działań publicznych, których celem jest uzyskanie ładu przestrzennego na wszystkich poziomach planowania: krajowym, regionalnym, lokalnym i funkcjonalnym. Efektem docelowym ma być uzyskanie przestrzeni stanowiącej harmonijną całość z tworzących ją komponentów. Ma to być przestrzeń, w której interesariusze mogą realizować dążenia społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. W ramach grupy teorii proceduralnych politykę przestrzenną definiuje W. Anioł (2019b). Uznaje ją za obszar działalności władzy publicznej polegającej na określaniu zasad i kierunków, które wyznaczają to, w jaki sposób człowiek zagospodarowuje swoje otoczenie. Celem tej polityki jest urządzanie przestrzeni, czyli jej planowanie, organizowanie i zarządzanie nią. Uznaje ją za jedną ze szczegółowych polityk publicznych, zaliczaną do szerszej polityki rozwoju kraju 2 . Bardziej dynamiczną definicję proponuje M. Tewdwr-Jones (2002: 8). Traktuje politykę przestrzenną jako produkt długotrwałych procesów przetargów interesów, negocjacji i politycznego kompromisu, który obejmuje przekonania i aktywność szerokiego zakresu organizacji, włączając w to centralny rząd, lokalne władze planowania, ciała ustawowe, rynek i społeczeństwo. Polityka przestrzenna funkcjonuje jako środek negocjacji między wyborem rynku (pragnienia jednostki) i wyborem politycznym 2 Rozbudowaną definicję czy nawet opis polityki przestrzennej zawiera rządowy dokument strategiczny pt. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (Uchwała nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r.). Polityka przestrzennego zagospodarowania kraju (PPZK) to wizja zagospodarowania przestrzeni w kontekście celów rozwojowych kraju. W trakcie jej realizacji zakłada się wykorzystanie instrumentów o charakterze sektorowym oraz pochodzących ze strategii horyzontalnych. PPZK uznana jest za integralną część polityki rozwoju, „łączy i koordynuje działania podejmowane na poziomie krajowym z działaniami realizowanymi na innych poziomach zarządzania, w tym na poziomie regionalnym i lokalnym". Prowadzenie PPZK ma na celu zapewnienie: (1) koordynacji działalności różnych podmiotów publicznych (łączenie ich różnych zamierzeń), w tym tworzenie platformy porozumienia między nimi, (2) wykorzystanie potencjału kraju, jego poszczególnych regionów oraz obszarów funkcjonalnych. (pragnienia i działania państwa). Jest także obszarem działań administracyjnych, co sprawia, że jest obiektem badań administracyjnych i politologicznych. Natomiast w przypadku typu problemów występujących w tej polityce są to negatywne efekty zewnętrzne, które są skutkiem nieefektywnego wykorzystania (gospodarowania) przestrzenią (ziemią). Negatywne efekty to może być rozlewanie się miast, nieład przestrzenny, segregacja terytorialna, zanieczyszczenie środowiska, wysokie koszty społeczno-ekonomiczne, niedopasowana do potrzeb infrastruktura, konflikty społeczne, niski poziom życia itp. Pleger (2019: 24) pisze: „Aby rozwiązać problem, polityka publiczna musi identyfikować i następnie zmieniać zachowania tych podmiotów, które są odpowiedzialne za problem społeczny, którzy są określani jako adresaci polityki publicznej (policy addressees)". Wskazuje na właścicieli ziemi, właścicieli domów, deweloperów. Wśród zagadnień teoretycznych warto także wspomnieć o dwóch kluczowych parametrach polityki przestrzeni – instrumentach implementacji (realizacji jej celów), a także o charakterze problemów, które nadają jej specyfikę. W pierwszym przypadku warto wskazać na to, że implementowana jest ona zwykle poprzez mix instrumentów. Należy tu wymienić instrumenty regulacji prawnej, w tym planistyczne (ogólnonarodowe, lokalne) jako dominujące, a także instrumenty o charakterze katalizującym postawy i zachowania interesariuszy tej polityki, narzędzia służące edukacji i informacji obywateli w zakresie problematyki przestrzeni (stosowane dość incydentalnie w polskich warunkach) 3 . Specyfiką polityki przestrzennej jest to, że problemy z jej obszaru i wyzwania są szczególnie złożone czy coraz bardziej złożone. Nic dziwnego, że wielu autorów zaznacza to często na wstępie swoich analiz (Jałowiecki, 2013: 97; Kowalewski et al., 2018: 16). Wysoki poziom złożoności (niektórzy autorzy piszą o kompleksowości) utrudnia realizację założonych celów i dążeń w tej polityce. Sprawia nawet, że długo pozostają one nie tylko nieosiągnięte, ale wywołują wiele niezamierzonych skutków w innych politykach publicznych. Generują znaczne koszty i uciążliwości dla państwa i społeczeństwa. * wielości i różnorodności aktorów polityk i ich preferencji, ich rosnących oczekiwań, Złożoność dzisiejszych polityk pochodzi z wielu źródeł. M. Fazekas i T. Burns (2012: 7) wskazują, że złożoność w działaniach publicznych to wynik: * istnienia coraz bardziej zdecentralizowanych i elastycznych struktur zarządzania w procesach rozwiązywania problemów, 3 Rządowy dokument z 2011 r. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju wskazuje na następujące instrumenty realizacji polityki przestrzennej: dokumenty planistyczne, regulacje prawne, instytucje i rozwiązania organizacyjne, inwestycje określane w strategiach i programach o horyzoncie czasowym z domeny różnych polityk publicznych. * rosnącego znaczenia uwarunkowań międzynarodowych i transnarodowych w projektowaniu i wykonywaniu działań publicznych, Współczesne polityki publiczne funkcjonują w kontekście złożoności. Ma to miejsce w tym sensie, że w znacznej części dotyczą one procesów i zjawisk społeczno-ekonomicznych, które mają charakter nielinearny 4 . Ma to wiele konsekwencji. Otóż występujące w nich procesy przebiegają często według wzorców, które są trudne do pełnego odczytania. Przeważają wzorce chaosu nad wzorcami ładu. Przewidywalność w ich przebiegu ulega zmniejszeniu, jak zwykle dzieje się w przypadku procesów prostych (np. budowa odcinka drogi). Ponadto nie ma prostych zależności między działaniami a rezultatami. Procesy nielinearne często wywołują nieproporcjonalne rezultaty do wyjściowego oddziaływania. Słabo dostrzegalne zjawisko (np. mała zmiana w systemie podatkowym) może wywołać rezultaty dużej skali (chaos przestrzenny). Z drugiej strony duże zmiany, np. strukturalne (formalno-prawne), w danej polityce mogą zaowocować niewielkimi realnymi zmianami (np. w poziomie ładu przestrzennego). Nieprzewidywalne są zjawiska współzależności (interrelated) oraz efekty zwrotności (feedback) między komponentami danej polityki. Rodzi to coraz powszechniejsze zjawisko występowania niezamierzonych konsekwencji w działaniach publicznych. W sferze ich analizy oznacza to, że badacz nie może się ograniczać do stosowania linearnych modeli przyczynowo-skutkowych. * szybko zmieniającej się, cyrkulującej informacji i technologii informacyjnych. W polityce przestrzennej można wymienić dużą liczbę interesariuszy reprezentujących różne środowiska (komercyjne, polityczne, obywatelskie itp.), wielości ich interesów, strategii ich działania, siły wpływu, legitymizacji działań, wzorców i wartości, którymi się kierują. B. Jałowiecki (2013: 97) wymienia w polityce miejskiej takich aktorów, jak inwestorzy (np. korporacje międzynarodowe i krajowe, deweloperzy), regulatorzy (władze publiczne rządowe i lokalne, urbaniści), wykonawcy (przedsiębiorstwa budowlane), recenzenci (prasa, radio, TV lokalne i centralne), mieszkańcy (spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty, właściciele kamienic), kontestatorzy (organizacje ekologiczne, stowarzyszenia). Z powyższych czynników musi się wyłonić niejasny wzorzec realnego przebiegu procesów, w tym działań publicznych w sferze polityki przestrzennej. Prawdopodobnie można mówić o istnieniu wielu sfer czy wzorców chaosu, znacznej dozie przypadkowości. Jeden z mechanizmów obecnych w tej polityce obrazuje B. Jałowiecki (2013: 98), który pisze o konfliktowych interesach w sferze tworzenia miejscowych planów 4 Linearny system jest wówczas, gdy oddziaływanie określonego jego komponentu wywołuje skutek proporcjonalny do siły jego działania. Na przykład zmiana temperatury cieczy powoduje proporcjonalny wzrost poziomu rtęci w termometrze. zagospodarowania przestrzennego. Różni aktorzy prowadzą gry interesów, ale są one „rozstrzygane nie w wyniku fachowego arbitrażu, ale przez głosowanie zwykle mało kompetentnych radnych". M. Banaszak wskazuje, że chaos przestrzenny jest właśnie skutkiem złożoności, która jest cechą aglomeracji miejskich. Jest ona wynikiem nagromadzenia się interakcji pomiędzy poszczególnymi elementami systemu, zwłaszcza osadnictwa. Rodzi to liczne komplikacje organizacyjne w programowaniu i implementowaniu działań. Złożoność rodzi się tu na tej samej zasadzie, jak rośnie złożoność wraz ze „wzrostem liczebności zbioru, wykładniczo wzrasta liczba potencjalnych relacji między jego elementami" (Kowalewski et al., 2018: 16). Źródła złożoności występują również po stronie samej natury przedmiotu polityki przestrzennej. Przestrzeń jest niepodzielna, ale jej zagospodarowanie oznacza jednak wydzielanie jej fragmentów (np. miasta, tereny podmiejskie, rekreacyjne czy przemysłowe). Zagospodarowanie oznacza „instalowanie" w niej licznych systemów – transportowych, usług publicznych, mieszkaniowych, ekonomicznych, infrastrukturalnych itp. W ramach polityki przestrzennej (czy planowania przestrzennego) dochodzi do prób wytworzenia struktury przestrzeni, jaka odpowiadałaby na złożone potrzeby mieszkańców, którzy chcą być mobilni, zaopatrzeni, z łatwym dostępem do miejsc pracy, miejsc świadczenia usług i generalnie zadowoleni. Wyrazem złożoności w tej polityce jest także fakt, że diagnozowanie jej problemów wymaga interdyscyplinarnych studiów badawczych. Polityka przestrzenna jest z natury interdyscyplinarna (Ministerstwo…, 2010). Nie da się tej problematyki efektywnie zrozumieć z punktu widzenia jednej dyscypliny nauki, np. geografii, socjologii czy ekonomii. Jednocześnie tworzy to zagrożenie wytwarzania wiedzy niekompletnej, fragmentarycznej. W nauce o polityce publicznej istnieje znaczna literatura, która wskazuje na złożoności tego, co jest przedmiotem polityk, czyli problemy publiczne i koncepcje ich rozwiązań itp. Analizowane są źródła złożoności. Porażka w polityce publicznej – ułomne rezultaty Przegląd literatury przedmiotu wskazuje, że oceny polityki przestrzennej wykonywanej w Polsce dość rzadko są pozytywne. Krytycznie oceniane są bowiem rezultaty (policy outcomes), które są w niej osiągane, a także stosowane instrumenty jej realizacji. W języku polityki publicznej można to nazwać dużym rozmiarem porażki programowej (policy failure). Wielu autorów w opisie skutków polityki używa słowa bezład przestrzenny, a nawet chaos przestrzenny jako rezultat prowadzenia polityki przestrzennej (Kowalewski et al., 2018; Kusiak, 2018). W. Anioł (2019) pisze o bezplanowości i bezładzie w polskiej przestrzeni na skutek deficytu zintegrowanego planowania i zarządzania rozwojem. A zatem rezultatem prowadzonej polityki jest fragmentacja przestrzeni, w tym np. rozlewanie się miast, różnych elementów zabudowy. W szerszym znaczeniu te rezultaty oznaczają niższą jakość życia obywateli na wielu obszarach, obniżanie potencjału gospodarczego, zagrożenia dla środowiska naturalnego i bezpieczeństwa ekologicznego. Część znawców tej polityki pokusiło się o obliczenia pokazujące koszty finansowe rezultatów polityki przestrzennej. Autorzy Studiów nad chaosem przestrzennym oszacowali koszty występowania chaosu na kwotę 84,3 mld PLN rocznie, co traktują jako koszty minimalne czy też wyliczone w sposób konserwatywny. Największą jej część stanowią koszty związane z dodatkową obsługą transportową wynikającą z rozproszenia przestrzennego (31,5 mld PLN, czyli 37,4 proc. całej kwoty). Następnie koszty wynikały ze struktury osadnictwa i infrastruktury technicznej (20,5 mld PLN). Pozostałe koszty wynikają z dziedziny rolnictwa, rynku nieruchomości oraz środowiska przyrodniczego (32,3 mld PLN, 38,3 proc.). Powyższa diagnoza znajduje pełne potwierdzenie w ocenach środowisk rządzących. W głównym dokumencie strategicznym dotyczącym polityki przestrzennej czytamy o nieuporządkowanym systemie gospodarki przestrzennej, chaosie w formach zabudowy i architekturze zespołów urbanistycznych, destrukcji systemów ekologicznych. Dochodzi do różnego typu patologii, w tym alienacji, frustracji, konfliktów, powiększania deficytu w finansach publicznych, suburbanizacji. Wszystko to owocuje niską jakością przestrzeni publicznej (Rada Ministrów, 2011: 160). W przeliczeniu na osobę przeciętny Polak ponosi koszt ok. 2207 PLN rocznie. Ma to postać wyższych podatków, a także wydanych środków, w tym na paliwo. W przypadku gmin koszty, które ponoszą w wyniku chaosu, mogą sięgać nawet połowy ich rocznych wydatków (Kowalewski et al., 2018). Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w raporcie z 2017 r. podsumowuje, że system planowania i zagospodarowania przestrzennego nie spełnia warunków racjonalności i kryterium dobra publicznego (możliwości jego realizacji w istniejącym systemie regulacji). Co więcej, system jest źle zarządzany i w efekcie prowadzi do chaosu przestrzennego czy dewastacji ładu przestrzennego. To wszystko obniża szeroko rozumianą jakość życia mieszkańców oraz sprawia, że zmniejszeniu ulega atrakcyjność polskich miast dla inwestorów. Obniża się zatem tempo rozwoju (NIK, 2017: 9). Tabela 1. Koszty chaosu przestrzennego w Polsce w poszczególnych dziedzinach Źródło: Kowalewski, Markowski, Śleszyński (2018: 3–4). Fundamentalne źródła porażek w polityce przestrzennej Są podstawy, aby twierdzić, że źródła porażek w polityce przestrzennej mają charakter fundamentalny. Wielu uczonych zwraca uwagę zwłaszcza na rolę państwa (Markowski, 2018; Nowak, 2017; Anioł, 2019). Istnieje konsensus odnośnie do opinii, że nie była ona dopasowana do złożoności przedmiotu polityki, w tym w zakresie gier interesów komercyjnych i ich wpływu na ostateczne rozstrzygnięcia przestrzenne. M. Nowak (2017) pisze o dysfunkcji władz publicznych, co oznacza, że państwo nie jest w stanie pełnić przypisywanej mu funkcji. W. Anioł wskazuje, że rządzący działali w tej polityce na podstawie błędnych założeń. Kierowały nimi ideologiczne uprzedzenia wobec mechanizmów planowania. Po 1990 r. kolejne ekipy rządzące uważały planowanie za relikt czasów PRL (coś nieadekwatnego i niebezpiecznego). Natomiast nadmierne zaufanie pokładano w mechanizmach rynkowych zapominając, że cechuje je zawodność (market failure), zwłaszcza w warunkach, gdy system prawny nie jest właściwie skonfigurowany w stosunku do poziomu złożoności zagadnień przestrzennych. T. Markowski (2018) formułuje najbardziej radykalny pogląd głoszący, że polskie państwo wycofało się z prowadzenia polityki przestrzennej. Wskazuje, że można mówić właśnie nawet o braku polityki przestrzennej i urbanistycznej. Uznaje, że polityka państwa jest tylko deklaratywna w tym obszarze. Państwo nie wypracowało sobie narzędzi, które umożliwiłyby mu kontrolowanie procesów urbanizacji. Nie jest w stanie antycypować wyłaniania się problemów. Interweniuje, gdy te już występują w zaostrzonej postaci. Działa zatem reaktywnie. Można wysunąć tezę mówiącą o tym, że instytucje państwa niewłaściwie skonfigurowały kluczowe procesy w zakresie jej: Innymi słowy, można uznać, że państwo nie wypracowało narzędzi programowania i implementowania tej polityki, które zapewniłyby mu uzyskanie wystarczająco dużej sterowności w zakresie kształtowania procesów przestrzennych. W efekcie nie uzyskało kontroli nad kluczowymi procesami, a także zdolności do wpływu na zachowania i postawy interesariuszy tej polityki (aby harmonizować je z interesem publicznym). * programowania (niedocenienie znaczenia planowania w sprawach przestrzeni, oparcie na pojęciach anarchicznie pojętej wolności korzystania z własności, niedocenienie efektów zewnętrznych własności), * ewaluowania (deficyt wiedzy operacyjnej, w tym słabość monitoringu procesów przestrzennych). * implementowania (deficyt koordynującej roli instytucji państwa, zbytnie poleganie na aktywności samorządów, nadmierna dowolność zachowań inwestorów budowlanych) oraz Zdaniem T. Markowskiego, słabość działania państwa wynika z tego, że rządzący oddali sferę gospodarowania przestrzenią żywiołom rynkowym. Nastąpiło to w sytuacji, gdy gry rynkowe wokół przestrzeni nie uzyskały odpowiednich ram prawnych. Chodzi o takie ramy, które mogłyby te gry sformatować i tym samym uczynić bezpiecznymi z perspektywy możliwości realizowania dobra publicznego (ład przestrzenny). Sytuację pogarszał narastający populizm polityczny (chęć zaspokojenia najmniej racjonalnych oczekiwań wyborców) i spekulacje inwestorsko-deweloperskie (Markowski, 2018: 98). Diagnozowanie problemów W literaturze przedmiotu wiele publikacji poświęconych jest charakterystyce instrumentów działań/interwencji państwa i źródeł ich nieskuteczności. Wskazywana jest często wadliwość wytworzonych instrumentów prawnych regulujących prawa i obowiązki aktorów w sferze przestrzeni, głównie samorządów, w tym regulacji podatkowych 5 . 5 Np. podatki od nieruchomości i dochodów związane z miejscem zamieszkania, a nie miejscem faktycznego uzyskiwania świadczeń publicznych. Ramy czy regulacje prawne nie tworzą dla gmin skutecznych bodźców do tego, aby prowadziły one racjonalną politykę przestrzenną. Podnoszona jest kwestia niespójności w systemie dokumentów planistycznych, które wykonują gminy. Kluczowe są tu dwa dokumenty – studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP), a także miejscowe plany zagospodarowania przestrzeni (MPZP). Otóż studium nie jest aktem prawa miejscowego i tym samym nie stanowi podstawy prawnej, według której władze gminy wydają obywatelom decyzje administracyjne dotyczące warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Natomiast miejscowe plany nie są obligatoryjne dla gminy. I rzeczywiście gminy stworzyły je tylko dla ok. 30 proc. powierzchni kraju. Tam, gdzie gminy nie wytworzyły miejscowych planów, ich władze posługują się decyzjami administracyjnymi, a te nie muszą być zgodne z ustaleniami studium. Obywatele, którzy chcą budować na danym terenie, zabiegają o tak zwaną wz-kę (pozwolenie na budowę, w którym określone są warunki zabudowy danej działki). Władze gminne wydają takie pozwolenie w różnych miejscach, które często nie są odpowiednio dobrze powiązane infrastrukturalnie z właściwą strukturą osadniczą (centrami zabudowy). „Taki stan rzeczy nie gwarantuje zachowania ładu przestrzennego i nie prowadzi również do zrównoważonego rozwoju" (NIK, 2017). Dlatego dochodzi do dezintegracji przestrzeni, niekontrolowanego procesu ekspansji miast na tereny niezabudowane, zwiększa to koszty budowy infrastruktury technicznej uzbrojenia terenu. Warto wskazać na kolejną wadę istniejących regulacji prawnych. Otóż nie ograniczają one gmin w przeznaczaniu pod zabudowę zbyt rozległych terenów, co rozprasza zabudowę. Prawo nie wymusza, aby samorządy analizowały własne decyzje przestrzenne i ich konsekwencje. W efekcie widoczna jest silna nadpodaż gruntów budowlanych. Według planów miejscowych na wskazanych w nich terenach można byłoby osiedlić przynajmniej ok. 60 mln osób. Władze gminy zarządzają przeważającą częścią przestrzeni na podstawie własnych decyzji administracyjnych, które są doraźne i woluntarne. Wydają pozwolenia na budowę, nie mając spójnej wizji zagospodarowania swojej przestrzeni. Dodatkowo społeczność lokalna w wielu gminach w nieproporcjonalnie małym stopniu uczestniczy w ustalaniu zasad ładu przestrzennego i sposobów gospodarowania oraz korzystania z przestrzeni. To ostatnie zwiększa ryzyko nieracjonalnych decyzji władz gminnych. Nie są one bowiem konfrontowane w szerszych i głębszych dyskusjach. Zdaniem autorów Studiów nad chaosem przestrzennym: „Obecnie społeczeństwo obywatelskie ma niewielki wpływ na kształt polityki przestrzennej". Inni autorzy piszą: „Partycypacja społeczna ma w Polsce charakter w istocie formalny (ochrona interesu prawnego), a nie służy wyważaniu rzeczywistych interesów prywatnych i publicznych na danym terytorium" (Izdebski et al., 2007: 45). Tabela. 2 Przykładowe zjawiska będące skutkiem chaosu przestrzennego Źródło: Kowalewski, Markowski, Śleszyński (2018: 100). Kolejną wadą regulacji jest to, że – jak wyżej zostało wspomniane – nie zobowiązują one gmin do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzeni oraz ich aktualizowania. Wywołuje to ryzyko niewłaściwego prowadzenia inwestycji budowlanych na terenach o szczególnych uwarunkowaniach: * na terenach zagrożonych powodzią – skontrolowane przez NIK gminy opracowały miejscowe plany dla zaledwie 12 proc. terenów zagrożonych powodzią, w dodatku tylko w 1/3 planów wprowadzono zakazy i ograniczenia oraz warunki techniczne, po spełnieniu których będzie możliwa realizacja inwestycji na tych terenach 6 ), 6 „Zakazy nie dotyczyły jednak całej powierzchni objętej planami miejscowymi, lecz najczęściej tylko jej fragmentów. Stwierdzono też przypadki, że gminy nie wprowadziły żadnych zakazów i warunków * na obszarach o szczególnych walorach krajobrazowych i przyrodniczych – dotychczasowe wyniki analiz wskazują, że decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu są najczęściej wydawane na terenach najcenniejszych przyrodniczo i krajobrazowo, NIK wskazuje na dalsze ułomności prawa. Otóż istniejące regulacje nie tylko nie katalizują w gminach pożądanych sposobów działania w sferze kształtowania przestrzeni, ale prowokują zachowania korupcyjne i spekulacyjne (działkami budowlanymi). Wymuszają one na gminach wydawanie pozytywnych decyzji o możliwości zabudowy nawet wówczas, gdy obywatel nie ma zamiaru prowadzenia budowy (inwestycji). Niektórzy inwestorzy (właściciele nieruchomości lub jej użytkownicy wieczyści) decydują się na uzyskanie pozwolenia na budowę z myślą o korzyściach, które nie wynikają z planowanej zabudowy. Otóż właściciel działki może potencjalnie otrzymać rekompensatę, gdy po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania doszło do pogorszenia lub uniemożliwienia wykorzystania nieruchomości w dotychczasowy sposób. * na obszarze pasa nadbrzeżnego – plany pokrywały tylko ok. 1/4 powierzchni pasa nadbrzeżnego. W niektórych gminach dokumentacja planistyczna sporządzana jest na wyraźnie „zamówienie" konkretnych podmiotów, zainteresowanych dogodnym dla siebie rozstrzygnięciem przestrzennym. Ponadto gminy nie wykorzystują w należytym stopniu możliwości wprowadzania opłat planistycznych, część z nich w ogóle nie określa wysokości takiej opłaty. Według ekspertów NIK ściągalność opłaty planistycznej jest na poziomie 5 proc. i nie pokrywa kosztów, jakie gminy ponoszą na planowanie. Wady regulacji dotyczą również kolejnej istotnej rzeczy. Otóż niejednoznacznie interpretują czy opisują zakres ochrony własności prywatnej obszarów ziemskich i jej miejsca w systemie innych wartości stanowionych przez prawo (w tym wobec dobra publicznego). Niejasności sprawiają, że jednostkowe decyzje władz są łatwo zaskarżalne do sądów. Te zaś wydają różne orzeczenia, w tym sprzeczne ze sobą. Dominuje linia orzecznicza oparta na prymacie własności prywatnej. Autorzy konkludują: Dodatkowo – jak wskazuje NIK – istniejące regulacje obciążone są kolejnym typem ułomności jako instrumenty prawne. Są one nadmiernie złożone i pozostają nieczytelne dla aktorów tej polityki. Składają się na nie – poza główną ustawą z 2003 r. 7 – 70 innych aktów prawnych, w tym ustawy z różnych dziedzin, a także „specustawy" regulujące procesy inwestycyjne w poszczególnych sektorach. w celu ograniczenia zabudowy na terenach zagrożonych wystąpieniem powodzi. Nie informowały również inwestorów o skutkach i zagrożeniach wynikających z faktu budowy inwestycji na terenach zagrożonych powodzią". 7 Obowiązująca ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. „W ten sposób luki i niejasności praw trzeciej RP stały się fundamentem szkodliwej i szeroko stosowanej w praktyce doktryny «wolności zabudowy». W efekcie, co druga inwestycja w Polsce jest realizowana na terenach nieobjętych planowaniem przestrzennym, co stało się jednym z głównych źródeł szkodliwych skutków bezładu przestrzennego. Dopóki zakres praw właścicielskich jest niejasny, uporządkowanie planowania przestrzennego jest nierealne" (Kowalewski et al., 2018: 55). Tabela 3. Negatywne skutki chaosu przestrzennego dla lokalnego rozwoju i jakości życia * Zmniejszenie atrakcyjności inwestycyjnej danych terenów * Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego * Obniżanie się standardu życia * Słabsza infrastruktura publiczna – czyli deficyt dróg, wodociągów, kanalizacji, sieci energetycznych, transportu pasażerskiego itp. * Chaotyczna zabudowa i dysfunkcje urbanistyczno-przestrzennych * Brak terenów odpowiednio uzbrojonych, czyli przygotowanych do zabudowy np. mieszkaniowej * Strata terenów rolniczych (tzw. Strefy żywicielskiej) * Niezrównoważona gospodarka przestrzenna wytwarzana przez samorządy – nie uzyskują one dochodów z prowadzenia polityki przestrzennej, a także ponoszą wysokie koszty wynikające z nadpodaży gruntów budowlanych i rozproszenia zabudowy) * Wadliwość terenów przeznaczonych do zabudowy. Cechuje je niski potencjał lokalizacyjny (problemy z prawami własności działek, słaby dostęp do infrastruktury) Źródło: Kowalewski, Markowski, Śleszyński (2018: 94). Potencjał państwa Wskazywałem wcześniej, że państwo musi mieć odpowiednio duży potencjał, aby mogło rozwiązywać problemy przestrzenne, które z natury są niezwykle złożone. Warto postawić pytanie, jaki potencjał jest rzeczywiście wymagany. Samo pojęcie jest nieostre, ale mimo to poniżej spróbuję je przybliżyć. Zacznę od ogólnej uwagi, która pokazuje pewną uniwersalność problemu z niedostatecznym potencjałem państwa. Otóż niektórzy autorzy wyrażają obawy o stan potencjału państwa w krajach rozwiniętych. Rodzą się one z powodu procesów, które miały w nich miejsce w ostatnich kilku dziesięcioleciach (Painter, Pierre, 2005). Otóż struktury państwowe ulegały procesom dekoncentracji i decentralizacji. W ich wyniku władza państwa (kiedyś jednolite konstrukcyjnie instytucje) została rozproszona w wyniku przeniesienia zadań i kompetencji na poziom regionalny i lokalny albo horyzontalnie do agencji wykonawczych (regulacyjnych). W konsekwencji rządność dzisiejszych państw demokratycznych ulegała zmniejszeniu na skutek przeładowania zadaniami i niespójności strukturalnej. Tracą one zdolność do zachowania stabilności i odtwarzania się. Taka obawa została sformułowana już w połowie lat 70. XX w. Trzech uznanych autorów stwierdziło, że popyt na demokratyczny rząd rośnie, ale potencjał demokratycznego rządu znalazł się w stagnacji w przypadku wielu państw, w tym Europy. Funkcjonowanie procesu demokratycznego wygenerowało załamanie tradycyjnych środków kontroli społecznej, delegitymizację politycznych i innych form władzy oraz przeciążenie popytu na rządzenie/rząd, co przekracza jego zdolność do odpowiedzi na ten popyt" (Crozier, Huntington, Watanuki, 1975: 8). W literaturze przedmiotu wyodrębniane są zbliżone czy zazębiające się pojęcia – potencjał administracyjny państwa, potencjał państwa w polityce publicznej (policy capacity), w tym potencjał analityczny w polityce publicznej (policy analytical capa city), potencjał strategiczny. Powyższe pojęcia wskazują na złożoności zagadnienia potencjału państwa. Zdaniem części autorów, potencjał państwa wyraża się w uzyskaniu oczekiwanego poziomu sterowności (governability), który jest rozumiany jako potencjał do rządzenia i uzyskiwania zaplanowanych rezultatów (public governance) (Kooiman, 2008). G. Gill (2003: IX) pisze, że potencjał państwa (state capacity) jest jego składnikiem, który umożliwia mu jako instytucji nie tylko przeżycie i wykonywanie rudymentarnych funkcji, ale tworzenie i wdrażanie polityki na danym terytorium, na którym rości sobie pretensje do suwerenności. Umożliwia on mu interweniowanie wszędzie tam, gdzie jest to uznane za niezbędne. Zdaniem tego autora, analiza potencjału państwa powinna być w samym sercu rozumienia państwa, co ono robi i jak robi. W Polsce można stosunkowo często usłyszeć zarzuty pod adresem państwa. Dotyczą one jego słabego potencjału w różnych wymiarach jego działania. Dotyczą też procesu legislacyjnego, konsultacji społecznych, procedur związanych z oceną skutków regulacji, stanu kapitału ludzkiego w instytucjach publicznych czy nieadekwatnego potencjału analitycznego w stosunku do wymogów narzucanych przez złożoność współczesnych problemów i wyzwań. Nie ma tu miejsca, aby analizować wpływ powyższych elementów zawodności państwa. Ograniczę się do potencjału analitycznego w tej polityce. Zdaniem specjalistów uległ on osłabieniu w ostatnich latach. Zdaniem autorów Studiów nad chaosem przestrzennym analizy zyskały słabą pozycję w systemie planowania przestrzennego (Kowalewski et al., 2018: 53). Było to skutkiem m.in. osłabiania potencjału instytucjonalnego, marginalizowania problematyki przestrzeni wśród innych zagadnień publicznych. Doszło do likwidacji Ministerstwa Budownictwa w 1996 r. Tam kilka departamentów oraz dwóch podsekretarzy stanu zajmowało się planowaniem przestrzennym, urbanistyką i architekturą. Później nastąpiło przeniesienie problematyki do urzędu centralnego, który nie miał charakteru ministerstwa. Doszło do redukcji komórek zajmujących się problemami gospodarki przestrzennej. Obecnie jeden departament zajmuje się tym w Ministerstwie Inwestycji i Rozwoju. Tymczasem w krajach rozwiniętych polityka przestrzenna jest priorytetowym obszarem aktywności państwa. Na przykład w USA Department of Housing and Urban Development zatrudnia 8,4 tys. pracowników i ma budżet wysokości 32 mld USD. Z kolei w Wielkiej Brytanii Department of Communities and Local Government (The Planning Inspectorate) zatrudnia 700 inspektorów i ma budżet w wysokości 47 mln GBP (Kowalewski et al., 2018: 39). Tabela 4. Rekomendacje dla podmiotów, które programują politykę przestrzenną * NIK wskazuje na potrzebę spójności wszystkich dokumentów planistycznych (powinny być także aktualizowane). Powinny być też częścią lokalnej strategii rozwoju * Gminy powinny być prawnie zobligowane do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego (MPZP), co najmniej dla wybranych terenów, jak te objęte ochroną przyrody, krajobrazu i zabytków, a także w przypadku terenów, na których mają być istotne dla rozwoju gminy inwestycje, w tym inwestycje celu publicznego czy dla terenów zagrożonych klęskami żywiołowymi * Dokument planistyczny o nazwie studium uwarunkowań powinien być prawnie wiążący. Na jego podstawie gminy powinny wydawać decyzje w zakresie lokalizacji danej inwestycji. Gminy nie powinny mieć prawa do wydawania pozwoleń na budowę, które byłyby sprzeczne z ustaleniami powyższego studium * NIK postuluje, aby prywatni inwestorzy uczestniczyli w kosztach powstawania dokumentacji planistycznej. Chce, aby gminy wdrażały metody skutecznego informowania mieszkańców o decyzjach przestrzennych. Udział interesariuszy w procesie planowania przestrzennego powinien być szerszy * W. Anioł zebrał również zalecenia, które najczęściej postulują eksperci. Jest to wzmocnienie roli studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania, wprowadzenie obligatoryjności miejscowych planów zagospodarowania, wręcz wyeliminowanie decyzji o warunkach zabudowy (tzw. wz-ek). Powinno dojść do zwiększenia roli standardów urbanistycznych czy ograniczenia groźnych patologii wokół zasad wydawania decyzji lokalizacyjnych (Anioł, 2019b: 79) Źródło: opracowanie własne. Zdaniem uczonych związanych z Komitetem Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN istnieje ogromna luka badawcza w obszarze wiedzy o polityce przestrzennej 8 . Jej aktualne zasoby nie dają możliwości wprowadzenia monitoringu przestrzennego. Stąd badacze stwierdzają: „obracamy się w obszarze wielu niedomówień i nieraz dość swobodnych i powierzchniowych, słabo uzasadnionych merytorycznie lub nawet błędnych interpretacji zjawisk i skutków bezładu przestrzennego" (Kowalewski et al., 2018: 14). Z kolei I. Zachariasz i A. Nelicki wskazują na słabość statystyki publicznej w zakresie danych o przestrzeni, a także na brak programów badawczych w polskich uczelniach i ośrodkach naukowo-badawczych. Ich zdaniem istnieje potrzeba regularnego monitorowania procesów zagospodarowania przestrzennego. Ich brak sprawia, że deformacji ulega sfera analizy i dyskusji wokół zagadnień przestrzennych. W dyskusjach zaczynają dominować aspekty doktrynalne wokół prawa zagospodarowania przestrzennego. Dzieje się to kosztem dyskusji o rozwiązywaniu rzeczywistych 8 Ukazały się liczne serie studiów Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk; http://journals.pan.pl/dlibra/journal/95346 problemów. Nauka traci kontakt z rzeczywistością, jej podmioty nie generują wiedzy o rzeczywistych potrzebach aktorów polityki przestrzennej, działaniach podmiotów publicznych: „…w debacie używa się coraz mniej rzetelnych argumentów, co prowadzi do zasadniczego obniżenia jakości prawa stanowionego w tym zakresie" (Zachariasz, Nelicki, 2008: 98). Autorzy dodają także, że brak badań empirycznych nad stanem i jakością polskiego prawa zagospodarowania przestrzennego znacznie utrudnia ocenę efektywności istniejących lub proponowanych rozwiązań prawnych" (Zachariasz, Nelicki, 2008: 99). *** Jak wyżej opisywałem, polityka przestrzenna państwa wytworzyła poważne problemy i rosnące koszty obciążające społeczeństwo. Natomiast nie jest tak, że instytucje państwa są zupełnie bezczynne, a społeczeństwo obywatelskie nie reaguje. Od wielu lat kolejne ekipy rządowe wytwarzały dokumenty strategiczne, w których określały ramy programowe dla polityki przestrzennej, a także próbowały korygować wadliwe regulacje prawne w postaci kolejnych prób nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzeni (2003). Podejmowane inicjatywy nie przynosiły jednak oczekiwanych owoców. Niektóre projekty nowelizacji przechodziły nawet wszystkie etapy legislacyjne. W latach 2012–2015 działała Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego. Wytworzyła projekt Kodeksu Urbanistyczno-Budowlanego. Została jednak rozwiązana przed jego ukończeniem. Jednym słowem, rządowe próby sanacji nie kończyły się wyraźną poprawą w gospodarowaniu przestrzenią. W większości miast trwały procesy fragmentacji przestrzeni. Wciąż się to odbywa. Prawdopodobne jest, że dla osiągania dobrych rezultatów w polityce przestrzennej istotne znaczenie mają czynniki długiego trwania. To one przesądzają o tym, że w Polsce mogło nie dojść do odpowiednio dużej akumulacji istotnych umiejętności w prowadzeniu polityki przestrzeni, w tym umiejętności budowania konsensusów wokół celów w zakresie jakości przestrzeni Ponadto w 2015 r. ogłoszono Krajową Politykę Miejską 9 wyjaśnioną w dokumencie o charakterze strategicznym. Kolejny rząd również umieszcza tę problematykę w swoich dokumentach strategicznych, np. Strategii odpowiedzialnego rozwoju. Wprowadzone tam zapisy nie zmieniają jednak istniejących regulacji, które tworzą ramy dla bieżących działań podejmowanych przez gminy. Dokumenty mają charakter diagnostyczny, formułują cele, wskazują na kluczowe aspekty, ryzyko itp. Nie odgrywają jednak roli w codziennym funkcjonowaniu podmiotów polityki przestrzennej. 9 Krajowa Polityka Miejska 2023, Warszawa, październik 2015 r. (dokument przyjęty uchwałą nr 198 Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r.). między interesariuszami tej polityki. Jak piszą B. Cullingworth i V. Nadin (2006: 10), systemy planowania zakorzenione są w szczególnych uwarunkowaniach o charakterze historycznym, prawnym, fizycznym indywidualnych krajów i regionów. W licznych polskich opracowaniach o przestrzeni autorzy wiele miejsca poświęcają zwykle wyjaśnieniu uwarunkowań historycznych. Zwracają w nich uwagę na niski poziom akumulacji w Polsce doświadczeń w sferze sposobu kształtowania przestrzeni. Przyczyną jest wiele czynników, które powodowały, że brakowało okazji do zdobywania pełnego doświadczenia w gospodarowaniu przestrzenią. Polska przechodziła przez długi okres ograniczonej suwerenności polskiego państwa, tym samym decyzje o kształcie przestrzeni podejmowały władze zaborcze zgodnie ze swoimi interesami. Ponadto w Polsce długo trwał okres, w którym dominowało osadnictwo wiejskie, co było powiązane z niskim poziomem urbanizacji itp. (Kowalewski et al., 2018). Rysunek 1. Koncepcja hierarchii potrzeb w zakresie zagospodarowania przestrzeni Samorealizacja Uznanie Przynależność Bezpieczeństwo Fizjologia Model ogólny Ład i estetyka otoczenia Hierarchia funkcjonalno- -osadnicza Organizacja i więzi terytorialne Dostępność przestrzenna Infrastruktura Zagospodarowanie przestrzenne Potrzeby wyższego rzędu są spełniane pod warunkiem zaspokojenia potrzeb niższego rzędu Źródło: Kowalewski, Markowski, Śleszyński (2018: 94). Powyższe czynniki oraz procesy, które wyłoniły się po 1990 r. mogły sprawić – jak w koncepcji B. Cullingworth'a i V. Nadin'a (2006: 10–11) – że Polska znalazła się w grupie krajów, w których kontrola wykorzystania przestrzeni i uzyskanie jej wysokiej jakości miało niższy priorytet wobec celów związanych z rozwojem mieszkalnictwa, rozwojem gospodarczym i rozwojem urbanizacji. Realizacji tych celów nie towarzyszyła troska o jakość planów wykorzystania przestrzeni. Istotną uwagę formułują także autorzy Studiów nad chaosem przestrzennym. Ich zdaniem „Ład przestrzenny jest (…) swoistą emanacją ładu społecznego". Podkreślają brak ładu społecznego, co pociąga za sobą brak ładu przestrzennego. Wskazują na atrofię społeczną, w tym regres więzi międzyludzkich i niski kapitał społeczny, a także silny konflikt ideowo-polityczny. Wobec powyższego – jak piszą – „trudno spodziewać się, aby dla społeczeństwa sprawy estetyczne nabrały nagle pierwszorzędnego znaczenia". Ponadto wysuwają hipotezę, że ład przestrzenny jest tą wartością, którą społeczeństwa chcą realizować, ale dopiero po zaspokojeniu potrzeb niższego rzędu (rysunek 1) (Kowalewski, 2018: 94). Bibliografia Anioł, W. (2019a). Bezplanowość i nieład w polskiej przestrzeni – uwarunkowania polityczno-prawne, historyczne i kulturowe. Studia z Polityki Publicznej, 1(21). Anioł, W. (2019b). Bezład warszawski. O erozji i odnowie przestrzeni publicznych. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa. Crozier, M., Huntington, P. S., Watanuki, J. (1975). The Crisis of Democracy. Report on the Governa bility of Democracies to the Trilateral Commission. New York: New York University Press. Cullingworth, B., Nadin, V. (2006). Town and Country Planning in the UK. London, New York: Routledge. Fazekas, M., Burns, T. (2012). Exploring the Complex Interaction Between Governance and Knowledge in Education. OECD Education Working Papers, no. 67, OECD Publishing. Gill, G. (2003). The Nature and Development of the Modern State. New York: Palgrave Macmillan. Izdebski, H., Nelicki, A., Zachariasz, I. (2007). Zagospodarowanie przestrzenne. Polskie prawo na tle standardów demokratycznego państwa prawnego. Program Sprawne Państwo. Warszawa: Ernst&Young. Jałowiecki, B. (2013). Polityka miejska a prawo do miasta. Zoon Politicon, 4. Kooiman, J. (2008). Exploring the Concept of Governability. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice, 2(10). Kowalewski, A., Markowski, T., Śleszyński, P. (red.) (2018). Studia nad chaosem przestrzennym. Synteza. Uwarunkowania, skutki i propozycje naprawy chaosu przestrzennego, t. III. Studia KPZK PAN. Kusiak, J. (2018). Chaos Warszawa. Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana. Markowski, T. (2018). Polityka urbanistyczna państwa – koncepcja, zakres i struktura instytucjonalna w systemie zintegrowanego zarządzania rozwojem. Studia KPZK, 183. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (2010). Raport wprowadzający Ministerstwa Rozwoju Regionalnego na potrzeby przygotowania przeglądu OECD krajowej polityki miejskiej w Polsce. Część II polityka i zarządzanie rozwojem miast w Polsce. Warszawa: Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Nowak, M. (2017). Niesprawność władz publicznych a system gospodarki przestrzennej. Warszawa: KPZK PAN. NIK (2017). System gospodarowania przestrzenią gminy jako dobrem publicznym (193/2016/ KIN). Warszawa, https://www.nik.gov.pl/plik/id,13209, vp,15626.pdf Pleger, E. L. (2019). Democratic Acceptance of Spatial Planning Policy Measures, Springer. Rada Ministrów RP (2011). Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030, Warszawa. Tewdwr-Jones, M. (2002). The planning polity. Planning, Government and the Policy Process London: Routledge. . Zachariasz, I., Nelicki, A. (2008). Skuteczność planowania przestrzennego na poziomie lokalnym a partycypacja społeczna. Zarządzanie Publiczne, 2(4). Zybała, A. (2013). Problem złożoności w politykach publicznych. Zoon Politicon, 4.	<urn:uuid:4bb1dd37-d69d-4961-95f5-1d2a0e032327>	finepdfs	3.509766	CC-MAIN-2023-06	https://ssl-kolegia.sgh.waw.pl/pl/KES/czasopisma/kwartalnik_szpp/Documents/Nr%202(22)%202019/A_Zybala_Polityka_przestrzenna_i_jej_rezultaty.pdf	2023-01-29T22:32:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764499768.15/warc/CC-MAIN-20230129211612-20230130001612-00252.warc.gz	550,294,734	0.998265	0.999911	0.999911	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1260, 3861, 6498, 9710, 12590, 15461, 17922, 20661, 22064, 24495, 27397, 28329, 31127, 33902, 36744, 40014, 42688, 44820, 47335, 48017 ]	2	0
UCHWAŁA Nr 48 / 1199 / 19 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO w RZESZOWIE z dnia 28 maja 2019r. w sprawie zmiany zakresu rzeczowo - finansowego zadań realizowanych przez Departament Ochrony Środowiska w ramach budżetu Województwa Podkarpackiego na 2019 r. Na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 3, art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 512 t.j.) i art. 44 ust.1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 247 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869 t.j.), Uchwały Nr IV/57/19 Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 28 stycznia 2019 r. w sprawie budżetu Województwa Podkarpackiego na 2019 r., Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie uchwala, co następuje: § 1 Załącznik do Uchwały Nr 25/630/19 Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 26 lutego 2019 r. w sprawie przyjęcia zakresu rzeczowo - finansowego zadań realizowanych przez Departament Ochrony Środowiska w ramach budżetu Województwa Podkarpackiego na 2019 r., otrzymuje brzmienie jak w załączniku do niniejszej uchwały. § 2 Zakres rzeczowo-finansowy, o którym mowa w § 1 stanowi załącznik do uchwały. § 3 Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Podkarpackiego. § 4 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. \| Nazwa: działu / rozdziału / paragrafu / zadania \| Plan wydatków ogółem na rok 2019 \| z tego: \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \|-------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------\|----------------\|------------------\| \| \| \| \| wydatki jednostek bieżących, w tym: wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań \| dotacje na zadania bieżące \| wydatki jednostek bieżących, w tym: wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań \| dotacje celowe z budżetu jst \| \| 900 GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA \| 358 765 \| 353 765 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 90005 Ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu \| 209 915 \| 204 915 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Usławiamianie mieszkańcom zagrożenia dla zdrowia, jakie niesie ze sobą spalanie odpadów w piecach, kotłach domowych \| 42 765 \| 42 765 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Zadanie realizowane będzie poprzez akcje edukacyjne, kampanie informacyjne podnoszące świadomość mieszkańców na temat zagrożeń jakie niesie ze sobą spalanie odpadów, zadanie wynika z uchwał Sejmiku Województwa Podkarpackiego dotyczących Programów ochrony powietrza \| 42 765 \| 42 765 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Stworzenie i utrzymanie systemu informowania mieszkańców o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza oraz o jego wpływie na zdrowie, w tym: \| 127 150 \| 127 150 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Rozbudowa i kontynuacja Kortkoterminowej prognozy stanu jakości powietrza w województwie podkarpackim realizowanej w ramach określonego w obowiązujących programach ochrony powietrza zadania pn. Stworzenie i utrzymanie systemu informowania mieszkańców o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza \| 93 400 \| 93 400 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Sporządzenie pisemnej diagnozy nieoprawnego działania infokiosku będącego częścią systemu informowania mieszkańców o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza oraz o jego wpływ na zdrowie \| 1 750 \| 1 750 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Aktualizacja oprogramowania oraz opieka informacyjna elektronicznego systemu informacyjnego będącego częścią systemu informowania mieszkańców o aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza oraz o jego wpływ na zdrowie \| 32 000 \| 32 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Przeprowadzenie kampanii szkoleniowo – edukacyjnych i informacyjnych, konferencji i konkursów na temat odnawialnych źródeł energii, w tym: \| 15 000 \| 15 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Przekształcenie logo BAZY WIEDZY OZE z wersji papierowej na elektroniczną \| 7 000 \| 7 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Organizacja konferencji energetycznej skierowanej do przedstawicieli samorządów i innych instytucji z terenu województwa podkarpackiego \| 5 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Usługa cateringowo - gastronomiczna na potrzeby przeprowadzenia kampanii szkoleniowo – edukacyjnych i informacyjnych, konferencji na temat odnawialnych źródeł energii \| 3 000 \| 3 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Wykonanie ekspertyz dotyczących ochrony powietrza \| 10 000 \| 10 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Ekspertyzy dotyczące ochrony powietrza polegające na wykonaniu niezależnych analiz i badań wynikających z ustaw i przepisów szczegółowych \| 10 000 \| 10 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4210 Wykonanie i dostawa materiałów promocyjnych w ramach promocji odnawialnych źródeł energii na terenie województwa podkarpackiego podczas kampanii szkoleniowo – edukacyjnych i informacyjnych (m.in.: podkładki podgrzewające kubek na usb, nawilżacze powietrza w kształcie żarówki na usb, antystres, termometry na szyję w kształcie domku, kubki zmieniający kolor pod wpływem ciepła, torby) \| 10 000 \| 10 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Dotacje celowe dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego (jednostki spoza sektora finansów publicznych) na realizację zadania publicznego z zakresu edukacji ekologicznej dotyczącej szkodliwości spalania odpadów w piecach i kotłach domowych \| 5 000 \| 0 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| W ramach dotacji przeprowadzone zostaną akcje szkolne na terenie województwa podkarpackiego (interaktywne warsztaty edukacyjne w wybranych szkołach), wynikające z realizacji celów edukacyjnych zawartych w programach ochrony powietrza (realizację zadania zaplanowano w IV kwartale) \| 5 000 \| 0 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 90007 Zmniejszenie hałasu i wibracji \| 88 850 \| 88 850 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Sporządzenie programu ochrony środowiska przed hałasem dla terenów położonych w pobliżu głównych dróg w województwie podkarpackim na lata 2019-2023 - zadanie dofinansowane ze środków WFOŚiGW w Rzeszowie w kwocie 50 900 zł \| 73 185 \| 73 185 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Aktylizacja programów ochrony środowiska przed hałasem aktualnie obowiązujących na terenie województwa podkarpackiego. Programu Ochrony Środowiska przed hałasem dla obszarów położonych w pobliżu dróg głównych w województwie podkarpackim o obciążeniu ruchem powyżej 6 milionów przejazdów rocznie oraz Programu Ochrony Środowiska przed hałasem dla obszarów położonych w pobliżu dróg głównych w województwie podkarpackim o obciążeniu ruchem powyżej 3 milionów przejazdów rocznie \| 73 185 \| 73 185 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Wykonanie ekspertyz dotyczących ochrony przed hałasem \| 15 665 \| 15 665 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Ekspertyzy polegające na wykonaniu niezależnych pomiarów, analiz i badań wynikających z ustawy Prawo ochrony środowiska i przepisów szczegółowych \| 15 665 \| 15 665 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Nazwa: działu / rozdziału/ paragrafu / zadania \| Plan wydatków ogółem na rok 2019 \| Z tego: \| \|-----------------------------------------------\|---------------------------------\|---------\| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| \| \| wydatki jednostek budżetowych, w tym: wydatki zrealizują ich statutowych zadań \| dotacje na zadania bieżące \| wydatki jednostek budżetowych, w tym: wydatki zrealizują ich statutowych zadań \| dotacje celowe z budżetu jst \| \| 90098 Pozostała działalność \| 60 000 \| 60 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4170 Wykonanie ekspertyz w zakresie opłat za korzystanie ze środowiska \| 5 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Eksperytza w związku z prowadzonym postępowaniem celem stwierdzenia poprawności naliczenia opłaty za korzystanie ze środowiska \| 5 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Przeprowadzenie kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie gospodarki odpadami, w tym akcji Sprzątanie Świata \| 20 000 \| 20 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Organizacja akcji Sprzątania Świata o zasięgu wojewódzkim, w tym przeprowadzenie kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie gospodarki odpadami, w ramach akcji odbędą się konkursy, pogadanki dla uczniów szkół podstawowych oraz lokalna akcja sprzątania świata przeprowadzona w terenie, uczestnicy akcji będą młodzieżą ze szkół podstawowych, laureaci konkursów oraz zaproszeni goście \| 20 000 \| 20 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Wykonanie ekspertyz dotyczących gospodarki odpadami, ochrony wód i powierzchni ziemi \| 30 000 \| 30 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Eksperytzy dotyczące gospodarki odpadami, ochrony wód i powierzchni ziemi polegające na wykonaniu niezależnych pomiarów, analiz i badań wynikających z ustaw i przepisów szczegółowych \| 30 000 \| 30 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4390 Wykonanie ekspertyz dendrologicznych \| 5 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 925 OGRODY BOTANICZNE I ZOOLOGICZNE ORAZ NATURALNE OBSZARY I OBIEKTY CHRONIONEJ PRZYRODY \| 13 000 \| 8 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| \| 92598 Pozostała działalność \| 13 000 \| 8 000 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| \| 2360 Dotacje celowe dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego (jednostki spoza sektora finansów publicznych) na realizację zadania publicznego z zakresu ochrony dziedzictwa przyrodniczego poprzez działania edukacyjne dotyczące ochrony walorów krajobrazowych województwa podkarpackiego w szczególności na obszarach chronionego krajobrazu \| 5 000 \| 0 \| 5 000 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Drzewo w mieście – dostawca usług ekosystemowych \| 8 000 \| 8 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4300 Zadanie edukacyjne polegać będzie na udzielenianiu mieszkańcom miasta Rzeszowa wartości przyrodniczej drzew poprzez wycenę wartości usług ekosystemowych świadczonych przez drzewa wraz z zamieszczeniem tych informacji na tablicach zamontowanych w bezpośrednim ich sąsiedztwie \| 8 000 \| 8 000 \| 0 \| 0 \| 0 \| 371 765 361 765 10 000 0 0 WICEMARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA Piotr Pilch	<urn:uuid:429ae8b3-5516-4d9d-9218-e36fb9db0222>	finepdfs	1.201172	CC-MAIN-2019-39	http://bip.podkarpackie.pl/attachments/article/4595/Uchwa%C5%82a%20Nr%2048_1199_19.pdf	2019-09-17T00:16:13Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514572980.56/warc/CC-MAIN-20190917000820-20190917022820-00068.warc.gz	26,225,528	0.999885	0.999857	0.999857	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1297, 8555, 12208 ]	1	0
"Dějiny československého lékařství", M. Vojtová, Praha 1970 : [recenzja] Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 17/1, 160-161 Artykuł umieszczony jest w kolekcji cyfrowej Bazhum, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych tworzonych przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie ze środków specjalnych MNiSW dzięki Wydziałowi Historycznemu Uniwersytetu Warszawskiego. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. przyszłość. Środkami do realizacji tego celu stało się nie tylko słowo pisane, ale i wsparcia barwne ilustracje, które zajęły połowę stronicy tej książki, Ludzie, rzeczy, budowle, wydarzenia, wszystkie pomniki przeszłości, przedstawiono tu wizualnie, w naturalnych barwach, w nadzwyczaj sugestywny sposób. Histoire de la France, jedną z ostatnich nowości Larousse’a, trzeba uznać za dzieło na wskroś nowoczesne pod każdym względem. K. Tom. M. Vojtová a kolektiv: Dějiny československého lékařství. Svazek I. — do r. 1740. Praha 1970. Avicenum — zdravotnické nakladatelství ss. 382, ilustr. 77 w tekście. Redaktorem całości i autorem kilku rozdziałów pracy jest docent dr med. kandyda nauk Marie Vojtová z Katedry Medycyny Społecznej na Lekarskim Wydziale Higienicznym Uniwersytetu Praskiego, współautorami zaś Evžen Strouhal z Czechosłowackiego Zakładu Egiptologii Uniwersytetu Praskiego, Eva Rozsivalová z Zakładu Historii Medycyny na Wydziale Ogólnolekarskim Uniwersytetu Praskiego, Jan Kábrt, Eva Chlumská i Marié Poláčková z Katedry Języka przy Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Praskiego. Ci sami autorzy wydali w 1965 r. skrypt, który był przeznaczony dla studentów, lekarzy i jako pomoc dla wykładowców historii medycyny. Skrypt wywołał ożywioną dyskusję, niektóre sprawy zganiono, pochwalono natomiast przyjętą przez autorów periodyzację. Książka zawierastęp, 5 rozdziałów, piśmiennictwo do poszczególnych rozdziałów, spis ilustracji i indeks nazwisk z krótkimi adnotacjami. Zasadnicza treść książki składa się z następujących rozdziałów: 1. Choroby i leczenie w pradziejach Czechosłowacji (E. Strouhal); 2. Okres feudalizmu do połowy XIV w. (E. Chlumská, J. Kábrt, M. Poláčková); 3. Okres od połowy XIV do połowy XV w. (M. Vojtová); 4. Okres od połowy XV do 1620 r. (M. Vojtová); 5. Okres 1620—1740 (E. Rozsivalová i M. Vojtová). Książka obejmuje dzieje medycyny czechosłowackiej na tle rozwoju medycyny światowej. Sięga do najdawniejszych czasów paleolitu, śródziennomorskiej cywilizacji i starosłowiańskiej kultury przez okres feudalizmu, rozwoju szpitali, założenia praskiego uniwersytetu i powstania własnych katedr lekarskich, przez okres medycyny doby odrodzenia rozwoju miejskiej i wiejskiej opieki lekarskiej, aż do roku 1740, kiedy to wpływ nowych prądów z zagranicy i osłabienie wpływów Kościoła umożliwiło żywyszy rozwój nauk lekarskich. Książka będąca wspólnym dziełem lekarzy i humanistów łączy aspekty medyczne i kulturalne. Opracowanie tak rzetelnego dzieła było możliwe tylko dzięki pracy zespołowej. Jednakże wiązało się to z dużymi trudnościami. Piśmiennictwo czeskie z historii medycyny jest wprawdzie dość bogate, niemniej jednak niektóre zagadnienia są opracowane szczegółowo, inne raczej fragmentarycznie, zwłaszcza do okresu najwcześniejszego jest bardzo mało źródeł. Stąd wynikły trudności w syntetycznym ujęciu zagadnienia. Nie do wszystkich rozdziałów i zagadnień udało się zebrac odpowiednią liczbę źródeł. Siłą rzeczy zaistniały więc pewne dysproporcje w ujmowaniu różnych problemów. Widać również odmienne naświetlanie zagadnień przez poszczególnych autorów. Kontynuacją tej pracy, aż do roku 1944, ma być tom 2 piora Ludmily Sinkulovej, kierownika Zakładu Historii Medycyny na Wydziale Ogólnolekarskim Uniwersytetu Praskiego. Należy pogratulować czechosłowackim historykom tej cennej pracy i pomyśleć o opracowaniu u nas zbiorowymi siłami podobnego podręcznika historii medycyny polskiej. Teresa Ostrowska J. S. Morrison, Ole Crumlin-Pedersen, G. D. van der Heide: Aspects of the History of Wooden Shipbuilding. Przedm. Basil Greenhill. London 1970 National Maritime Museum ss. 32, ilustr. Maritime Monographs and Reports, No 1. Broszura zawiera trzy referaty wygłoszone na sympozjum w Greenwich 8 marca 1969 r. Pierwszy z nich, prof. J. S. Morrisona (The Construction of Greek Vessels of the Early and Classical Periods), zajmuje się podziałem wiosłowców greckich na typy, wymiarami tych okrętów oraz konstrukcją kadłuba i wyglądem pokładu (autor ten wraz z R. I. Williamsonem w 1968 r. opublikował w Cambridge książkę Greek Oared Ships, 900 — 333 B.C.). Przedmiotem referatu inż. O. Crumlin-Pedersena (The Viking Ships of Roskilde) są zagadnienia rekonstrukcji pochodzących z ok. 1000 r. pięciu okrętów znalezionych w 1957 r. we fiordzie pod Roskilde: dwóch wojennych i dwóch towarowych oraz małego promu, bądź statku rybackiego. Wszystkie statki są typowymi dla budownictwa skandynawskiego. Autor wspomina również o rekonstrukcji szybkiej łodzi do przewozu koni, której nadano nazwę „Imme Gram”. Referat zawiera fotografie i rysunki. Trzeci referat, dra G. D. van Heida’s (Ship Archeological Investigations in the Netherlands), dotyczy statków, znalezionych podczas osuszania nowych terenów w Zuiderze. Są to statki z XI i XII w. (liczba ich wynosi ok. 300), jeden pochodzi z XIX w. I ten referat ilustrują rysunki i fotografie Z. Br. Bolesław Mazurkiewicz: Doki suche. Gdańsk 1970 Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo ss. 297, ilustr. Gdański Towarzystwo Naukowe, Wydział IV Nauk Technicznych, Acta Technica Gedanensia nr 8. Książka zawiera m.in. rys historyczny rozwoju doków suchych (s. 19—28). Urządzenia o funkcji doków suchych znali już starożytni. Na dowód tego autor cytuje pewien przekaz grecki, opisuje też formy dokowania okrętów oparte na zasadzie doku suchego stosowane przez Fenicjan i Egipcjan. Poprzez wieki średnie autor dochodzi do rozwoju doków suchych w czasach nowych, opisuje wreszcie kolejne rozwiązania doków suchych w XIX w. Podrozdział ten zawiera 8 ilustracji. Z. Br. Z CZASOPISM ZAGRANICZNYCH „WOPROSY ISTORII JESTIESTWOZNANIJA I TIECHNIKI” POŚWIĘCONE XIII MIĘDZYNARODOWEMU KONGRESOWI HISTORII NAUKI Zeszyt „Woprosów” 3—4/1971 (36—37) jest poświęcony XIII Międzynarodowemu Kongresowi Historii Nauki, który odbył się w Związku Radzieckim w sierpniu ubiegłego roku. W serii artykułów, stanowiących podstawowy zrąb numeru, ra-	d3449344-97de-46e5-ba7e-75f482f49d5c	finepdfs	1.485352	CC-MAIN-2021-39	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1972-t17-n1/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1972-t17-n1-s160-161/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1972-t17-n1-s160-161.pdf	2021-09-24T01:09:20+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780057479.26/warc/CC-MAIN-20210923225758-20210924015758-00169.warc.gz	174,059,210	0.99961	0.999692	0.999692	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 663, 3951, 6604 ]	1	0
REGULAMIN KORZYSTANIA Z ATRAKCJI PYRLAND PARKU LINOWEGO 1. Z atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO korzystać mogą osoby (zwane dalej „Klientami"): - które zapoznały się i akceptują regulamin korzystania z atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO; - które podpisały oświadczenie, o którym mówi pkt. 24 niniejszego regulaminu; - pełnoletnie lub niepełnoletnie za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna; - posiadającej odpowiedni bilet PYRLAND PARKU LINOWEGO; - przeszkolone przez INSTRUKTORA PYRLAND PARKU LINOWEGO (zwanego dalej „Instruktorem" z zakresu bezpieczeństwa i korzystania z atrakcji; - spełniające odpowiednie warunki psychofizyczne; - niebędące pod wpływem alkoholu, narkotyków ani innych środków odurzających lub leków mogących wpływać na zachowanie. Klienci, wobec których Instruktorzy mają przypuszczenia niespełnienia powyższego warunku mogą zostać poproszone o opuszczenie terenu PYRLAND PARKU LINOWEGO. 2. Dodatkowe warunki korzystania z poszczególnych atrakcji: Trasa wysoka - wymagane: min. 180 cm zasięgu podniesionej do góry ręki. Wstęp od 16 roku życia. Trasa średnia - wymagane min. 180 cm zasięgu podniesionej do góry ręki. Poniżej 13 roku życia wstęp wyłącznie z rodzicem/opiekunem lub instruktorem (dla klientów indywidualnych). Trasa niska - wymagane min. 160 cm zasięgu podniesionej do góry ręki. Wstęp od 6 roku życia. Trasa dziecięca - przeznaczona dla dzieci od 3 - 12 roku życia. Tyrolka - wymagane min. 180 cm zasięgu podniesionej do góry ręki. Poniżej 13 roku życia wstęp wyłącznie z rodzicem/opiekunem lub instruktorem. Tyrolka dziecięca - wymagane min 160 cm zasięgu wyciągniętej do góry ręki. Wstęp od 6 roku życia. 3. Zakazuje się wstępu na aktrakcje bez zgody Instruktora. 4. Korzystający z atrakcji są zobowiązani wykonywać, w pierwszej kolejności polecenia Instruktorów i stosować się do zasad regulaminów, jak również korzystać z technik poznanych na szkoleniu oraz instrukcji umieszczonych na atrakcjach (jeżeli instrukcje są niezrozumiałe lub nieczytelne zobowiązuje się poinformować instruktora). 5. Klient ponosi całkowitą odpowiedzialność za skutki wynikające z nie respektowania regulaminu. 6. Instruktor może odmówić korzystania z atrakcji lub nakazać opuszczenie atrakcji w sytuacji wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności losowych oraz wystąpienia sytuacji niebezpiecznych lub potencjalnie niebezpiecznych dla klientów lub pracowników PYRLAND PARKU LINOWEGO. 7. Sprzęt niezbędny do korzystania z atrakcji Klienci otrzymują od Instruktorów, którzy pomagają w jego założeniu i zdjęciu w miejscu do tego przeznaczonym. Niedozwolona jest zmiana lub zdejmowanie sprzętu bez zgody Instruktora. Klient zobowiązany jest do korzystania ze sprzętu w sposób zgodny z regulaminem i należytą dbałością o jego stan oraz oddania sprzętu Instruktorowi po zakończeniu korzystania atrakcji. 8. Klient zobowiązany jest do sprawdzenia zabezpieczenia zgodnie z zaleceniami instrukcji oraz z zaleceniami Instruktora PYRLAND PARKU LINOWEGO. Po każdym użyciu sprzętu, klient zobowiązany jest do sprawdzenia poprawności zastosowania zabezpieczenia. 9. Zabrania się korzystania z prywatnego sprzętu wysokościowego. 10. Zalecanym strojem do korzystania z atrakcji jest strój sportowy. Długie włosy powinny być związane lub całkowicie przykryte kaskiem. PYRLAND PARK LINOWY oraz jego pracownicy nie odpowiadają za ewentualne poplamienia wynikające z naturalnego odziaływania środowiska, w którym zainstalowany jest park linowy na przykład plamy od żywicy z drzew, lub podarcia odzieży w sytuacji korzystania z atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO w sposób niezgodny z regulaminem lub poleceniami instruktorów. 11. Biżuteria, okulary, sprzęt elektroniczny oraz inne wartościowe przedmioty Klienci zobowiązani są zabezpieczyć w taki sposób aby nie uległy zniszczeniu oraz nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia lub życia posiadaczy lub innych Klientów. PYRLAND PARK LINOWY nie odpowiada za kradzież bądź uszkodzenie przez osoby trzecie rzeczy pozostawionych na jego terenie. 12. Klient pokonuje trasy samodzielnie, odpowiadając za własne bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo osób niepełnoletnich będących pod jego opieką. 13. Zabronione jest chwytanie się przez Klienta lin stalowych. 14. Przy dojeżdżaniu do podestu użytkownik atrakcji powinien unieść lekko zgięte nogi w kierunku podestu. NIE NALEŻY WYCIĄGAĆ RĄK W KIERUNKU MATERACA. 15. Karabinki należy przepinać zawsze tak aby dolny z nich nie znalazł się poniżej punktu mocowania do uprzęży. 16. Z atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO należy korzystać w sposób przewidziany przez instrukcje oraz zalecenia instruktora. 17. Podczas pokonywania atrakcji na jednej linie znajdować się może tylko jedna osoba. 18. PYRLAND PARK LINOWY oraz jego pracownicy nie ponoszą odpowiedzialności oraz nie odpowiadają za kradzież lub zniszczenie rzeczy przez osoby trzecie pozostawionych przez osoby przebywające na terenie PYRLAND PARKU LINOWEGO. Znalezione przez pracowników PYRLAND PARKU LINOWEGO rzeczy można odebrać w recepcji PYRLAND PARKU LINOWEGO w terminie 3 dni od dnia znalezienia przedmiotu. Po tym terminie PYRLAND PARK LINOWY jest uprawniony do przekazania znalezionej rzeczy właściwemu Staroście. 19. PYRLAND PARK LINOWY zastrzega sobie prawo do przerwania funkcjonowania z powodu niesprzyjających warunków atmosferycznych lub zdarzeń losowych. Klient, który musiał opuścić w takiej sytuacji atrakcję przed jej ukończeniem powinien udać się do kasy w celu dokonania wpisu umożliwiającego skorzystanie z atrakcji w innym terminie lub odstąpienia od umowy. 20. Jeżeli podczas korzystania atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO nastąpi: utrata sił, pogorszenie się samopoczucia, chęć rezygnacji z dalszego pokonywania atrakcji lub inna przyczyna uniemożliwiająca kontynuację korzystania z atrakcji, należy natychmiast powiadomić Instruktora. Klient zostanie sprowadzony na ziemię przez Instruktora. 21. Osobom, które zrezygnują z kontynuowania atrakcji nie przysługuje możliwość ponownego skorzystania atrakcji w ramach jednego biletu. 22. Kontrola biletu odbywa się na polecenie pracownika PYRLAND PARKU LINOWEGO. 23. Niszczenie własności PYRLAND PARKU LINOWEGO jest zakazane i grozi odpowiedzialnością cywilną oraz karną. 24. Każdy Klient zobowiązany jest podpisać odpowiednie oświadczenie. Podpisanie oświadczenia oznacza zapoznanie się z regulaminem atrakcji PYRLAND PARKU LINOWEGO, pozostałych regulaminów oraz ich akceptacji. Wypełnienie oświadczenia jest równoznaczne z potwierdzeniem korzystania z atrakcji na własną odpowiedzialność lub odpowiedzialność rodziców/opiekunów w sytuacji nieprzestrzegania poleceń instruktora, postanowień regulaminu oraz ryzykowanych zachowań stwarzających niebezpieczeństwo dla nich samych bądź innych klientów PYRLAND PARKU LINOWEGO. 25. Klient w oświadczeniu może dodatkowo wyrazić zgodę na bezpłatne wykorzystanie jego wizerunku na fotografiach i materiałach filmowych publikowanych na stronie www.pyrlandpark.pl oraz stronie Facebook Pyrland Parku Linowego. 26. Korzystanie z atrakcji odbywa się tylko w godzinach wyznaczonych przez PYRLAND PARK LINOWY. 27.Zażalenia prosimy kierować na adres mailowy firstname.lastname@example.org Zażalenie można skierować także w formie pisemnej, na adres: Pyrland Park Linowy ul. Baraniaka / Chartowo, 61-131 Poznań. Zażalenia będą rozpatrywane w terminie 21 dni od dnia otrzymania zażalenia.	<urn:uuid:f880715b-8ec8-456b-98d7-2d985a7658b4>	finepdfs	1.170898	CC-MAIN-2019-09	http://pyrlandpark.pl/wp-content/uploads/2017/11/nowy_Regulamin_Atrakcji_PPL.pdf	2019-02-17T03:52:44Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247481612.36/warc/CC-MAIN-20190217031053-20190217053053-00496.warc.gz	224,417,513	0.999974	0.999998	0.999998	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2131, 4630, 7004, 7367 ]	2	2
ZATRZYMANO 700 DZIAŁEK AMFETAMINY Brojce Gryfice Karnice Płoty Rewal Trzebiatów TYGODNIK W INTERNECIE - www.gazetagryficka.go.pl e-mail - email@example.com TYGODNIK POWIATOWY Nr 50 (103) Rok III 14.12.2006 r. Cena 2,00 zł (w tym 7% VAT). ISSN 1733-6538 Tragiczna śmierć młodego gryficzyna! KOLEJNA OFIARA PIRATA DROGOWEGO? (GRYFICE – PŁOTY) W poprzednim numerze pisaliśmy o niebezpiecznym wypadku drogowym, który miał miejsce na drodze Gryfice – Płoty w dniu 5 grudnia br.. Doszło w nim do zderzenia dwóch samochodów osobowych: Citroena i Alfa Romeo. Niestety, bez naszej winy, w artykule zaistniała pomyłka – zamienione zostały miejscowości, z których pochodziły uczestnicy zdarzenia. Piotr D. – który trafił do szpitala w bardzo ciężkim stanie i walczył o życie – jest mieszkańcem Gryfic, a nie Płotów. Za zaistniały błąd przepraszamy! Jednocześnie, z żalem informujemy wszystkich czytelników, iż młody mężczyzna, o którym mowa, niestety nie przeżył wypadku i zmarł w szpitalu. CO BĘDZIE ROBIŁ BŁYSZ W R-XXI Czytaj strona 5 BADANIA TECHNICZNE PODSTAWOWA STACJA KONTROLI POJAZDÓW ABTE/cdefh • SAMOCHODY OSOBOWE I CIĘŻAROWE DO 3,5t • MOTOCYKLE • CIĄGNIKI ROLNICZE I PRZYCZEPY • SAMOCHODY NA GAZ PIERWSZE BADANIE TECHNICZNE CZYNNE PONIEDZIAŁEK - PIATEK 7.00-15.00 SOBOTA 7.00-12.00 Resko ul. Jedności Narodowej 21 tel. (091) 3951502, fax (091) 5777418 BOMBA KREDYTOWA • ŻADNYCH DDD. KOSZTÓW • BEZ GÓRNEJ GRANICY WIEKU • KREDYTOWANIE DO 30 LAT Korzystaj z lin gotówkowej! Tak często jak chcesz! Oddawaj swoje rece gotówkę - sam decydujesz, kiedy i ile wypłacasz Gryfice ul. Niepodległości 50 Tel. 091 384 59 17 805 357 089 MULTIKA Lombard Komis Beta Gryfice, ul. Bracka (środkowy budynek trojaków) tel. 091 3844790 SKUP, SPRZEDAŻ TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH, SPRZĘTU RTV I ZŁOTA + simlock, polskie menu, naprawy telefonów od ręki Godziny otwarcia pon. - pt. 10.00 - 18.00 w soboty 10.00 - 14.00 ZAPRASZAMY Beton Towarowy BETMIX • transport, rozładunek • pompowanie betonu • bloczki betonowe • pustaki keramzytowe • ogrodzenie betonowe • strofy Teriva • kostka brukowa • nadproża ul. Górna 4 • NOWOGARD www.betmix.ibb.pl e-mail: firstname.lastname@example.org tel. 091 392 20 20 tel. kom. 0608 047 127 GOTÓWKA 0 801 88 55 44 koszt 0,35 zł za połączenie Gryfice ul. Ks. st. Ruta 7 tel. 091 384-29-78 Elmet Szczecińskie Przedsiębiorstwo Handlu Artykulumi Technicznymi - art. Elektrotechniczne - art. Chemiczne - art.BHP Gryfice, ul. Ks. St. Ruta 91 Pon.-Pt. 8:00 - 16:00 Sobota 8:00 - 12:00 tel. 091 384 33 48 SCMB ul. Starogrodzka 25, 72-300 Gryfice tel. 091 384 20 01 Płyta Gipsowa cena 17.50 zł/szt CENTRUM BUDOWNICTWA 25 rocznica stanu wojennego Władza wystąpiła przeciwko własnemu narodowi W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. dekretem Rady Państwa w Polsce wprowadzono stan wojenny. Przemówienie gen. Jaruzelskiego nadawane już od 6 rano przez pierwsze programy radia i telewizji poruszyło machinę, która pochłonęła ok. 100 ofiar. Do dziś nie postawiono pod sąd żadnego z jego przywódców. Stan wojenny oficjalnie uzasadniony był załamaniem gospodarczym kraju, groźbą zamachu w kraju i przejęciem władzy przez Solidarność. Godność człowieka, ochrona życia, humanitarne traktowanie oraz dobra osobiste to jedne z podstawowych wolności i praw człowieka i obywatela w tamten czas nagminnie łamanej. Ograniczono swobode poruszania się. Zakazano organizowania zgromadzeń i strajków oraz rozpowszechniania jakichkolwiek wydawnictw. Przerwano nauczanie w szkołach i uczelniach wyższych. Wprowadzono ścisłą kontrolę korespondencji oraz godzinę policyjną pomiędzy 22 a 6 rano. Na ulicach i drogach pojawiły się oddziały wojska i milicji. Internowano około 10 tys. osób, wśród których byli czołowi działacze Solidarności, działacze opozycji, naukowcy, ludzie kultury i sztuki. Społeczeństwo nie było obojętne wobec sytuacji, w jakiej się znalazło. Choć opór był znaczny, strajki brutalnie tłumiono m. in. w czasie akcji protestacyjnej w kopalni Wujek w Katowicach 16 grudnia 1981 r., kiedy zastrzelono dziewięciu górników. Rocznicą stanu wojennego nastraja do zadumy, jest okazja do oddania hołdu dla ówczesnych działaczy Solidarności oraz ludzi, którzy narzali swoje zdrowie i życie w obronie praw zagwarantowanych przez Konstytucję. Dla świadków i bezpośrednich uczestników wydarzeń grudniowych, z którymi spotykamy się często na co dzień, są to sprawy wiążące żywe i bolesne. Do tej pory społeczeństwo jest nadal podzielone na zwolenników i przeciwników tragicznej decyzji. W znaczący sposób odbiła się ona na naszej historii i jak jest powszechnie wiadomo, niewiele w tej kwestii uległo zmianie. Żyjemy obecnie w innej rzeczywistości, gdzie młodemu człowiekowi ani w głowie patrzeć na świat przez pryzmat minionych wydarzeń. Zdajmy więc o to, aby dla najmłodszych pokolenia zapisana karta historii ubiegłego stulecia nie została zapomniana. Choćby przez chwilę warto o tym porozmawiać w szkole. Czy doczekamy czasu, kiedy wszystkie ciemne sprawki zostaną wyjaśnione i osądzone? Wydaje się, że dzisiaj jesteśmy na najlepszej drodze ku temu. Czas przynosi nowe fakty i zmienia oceny. (fam) Trzebiatowski Ośrodek Kultury oraz Opera na Zamku w Szczecinie zapraszają do korzystania z „OPEROBUSA” Repertuar Opery na Zamku: 7 stycznia 2007 roku (niedziela) -wyjazd 15.10 Johann Strauss: Wiedeńska krew (operetka) 13 stycznia 2007 roku (sobota) -wyjazd 16.10 Randez-vous z Mozartem (spektakl) W związku z dużym zainteresowaniem repertuarem prosimy o wcześniejsze rezerwowanie biletów na spektakle! Program z repertuarem do czerwca 2007 dostępny w Trzebiatowskim Ośrodku Kultury. Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. sygn. akt VK 704/06 skazał Jana Wiesława Michałowskiego ur. 03.10.1955r. w Gryficach nakręg wyroku w wysokości 40 stawek dziennych przyznał, że jedna stawka dzienna wynosi 20 złotych, orzeczono zakaz wprowadzenia pojazdów mechanicznych rowerowych w ruchu lądowym na okres 1 roku, zarządzono podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym, a także nałożono na skazanego obowiązek zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji w Gryfcach, za przestępstwo z art. 178a§2kk, polegające na tym, że ze dnia 6 czerwca 2006r. w Gryficach naliczył ks. St. Ruta kierował rowerem znajdujący się w stanie nietrzeźwości sięgającym 0,54 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. sygn. akt VK 705/06 skazał Pawła Grabkowskiego ur. 20.04.1986r. w Gryficach na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin/miesięcznie, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych rowerowych w ruchu lądowym na okres 3 lat, zarządzono podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym oraz orzeczenie świadczenie pieniężne w kwocie 200zł/rocznie z Fundacji NaRzeczOsb Po- szkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych Mielno-Unieście za przestępstwo z art. 178a§2kk, polegające natym, że z dnia 12 września 2006r. o godz. 22.00 w Gryficzach ulicy Niekladzkiej powiatu kierował rowerem po drodze publicznej posiadając w wydychanym powietrzu alkohol w ilości dającej do stężenia 1,3 mg/l. Amfetamina już w komendzie! ZATRZYMANO 700 DZIAŁEK AMFETAMINY (POWIAT) W dniu 8 grudnia 2006 r. policjanci z Gryfic wraz z funkcjonariuszem Straży Granicznej, przy pomocy psa wyszkolonego do ujawniania narkotyków, dokonali zatrzymania 30-letniego mieszkańca powiatu gryfickiego Waldemara S., przy którym ujawniono 72 gramy środków narkotycznych w postaci amfetaminy. W chwili zatrzymania sprawca znajdował się w samochodzie osobowym marki Seat i tym większe było jego zdziwienie, gdy policjanci postanowili poddać go kontroli. Zabezpieczone narkotyki mogłyby stanowić około 700 działek użytkowych, które dzięki działaniom policjantów nie trafiły do potencjalnych odbiorców. W sprawie tej nie wyklucza się dalszych zatrzymań innych osób zamieszanych w ten proceder, jak też ponawiania takich akcji. Rzeczniczka prasowa KPP Gryfice Konkurs na dyrektora MOW w Rewalu (POWIAT) Starostwo w Gryficach ogłosiło konkurs na dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Rewalu. Zainteresowani o szczegóły mogą pytać w starostwie. Konkurs przeprowadzi komisja konkursowa powołana przez Zarząd Powiatu. Oferty w konkursie na dyrektora należy składać w starostwie do dnia 15 stycznia 2007 roku. (GRYFICE) 6 grudnia w Gryficach zatrzymano Krzysztofa K., lat 42, który dokonał rozboju na Stanisławie D., lat 66, w ten sposób, że uderzył go głową w twarz doprowadzając do stanu bezbronności, a następnie zabrał mu zegarek. Cztery złote jubileusze małżeńskie (GRYFICE) W ubiegłym tygodniu cztery gryfickie małżeństwa obchodziły złoty jubileusz małżeński, czyli 50-lecie ślubu. Z tej okazji otrzymali życzenia od burmistrza Andrzeja Szczygła. Jubileusz obchodzony był w Urzędzie Stanu Cywilnego, gdzie burmistrz, w imieniu prezydenta, wręczył czterem parom medale „Za długoletnie pożycie małżeńskie”. Otrzymali je: Maria i Eugeniusz Niziołowie, Krystyna i Józef Sobolewscy, Teresa i Feliks Zawadkowie oraz Halina i Zdzisław Zwierzyskowscy. Gratulujemy i przyleczaemy się do życzeń. Redakcja. Plaga pijanych kierowców Ludzie otrzeźwiejcie! (POWIAŁ) W miniony weekend policjanci Sekcji Prewencji KPP Gryfice w trakcie wzmożonych działań zmierzających do niedopuszczenia do kierowania nietrzeźwych kierujących tylko jednego dnia, tj. 9 grudnia 2006 r., zatrzymali aż siedmiu kierowców, którzy byli pod wpływem alkoholu. Rekordzista miał 2,10% alkoholu w wydychanym powietrzu i kierował rowerem na trasie Trzebiatów-Jaromin. Pomimo wielokrotnych apeli i akcji skierowanych do naszych mieszkańców, zarówno przez policję jak i lokalne media, które zwracały do wyeliminowania z naszych dróg pijanych kierowców, działania te nadal nie przynoszą zamierzonych efektów. Brak rozwagi, bezmyślność i brak wiarukierowców to ciągle bolączki jakimi się nadal borykają nasi policjanci. Ile jeszcze osób musi zginąć czy stracić zdrowie, abyśmy zrozumieli jak ważna jest trzeźwość zakierownicą? Na to pytanie każdy z nas musi sobie sam odpowiedzieć. (p) Magia Świąt (GRYFICE) W niezwykłym klimacie bożonarodzeniowych świąt z dniu 12.12.2006 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w Gryficach wprowadziła dorosła młodzież z Warsztatu Terapii Zajęciowej przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Uposażeniem Umysłowym „Koło” w Gryficach, organizując kiermasz twórczości artystycznej. Wśród wystawionych na sprzedaż prac, znalazły się: ceramika, wycinanki ze sklejki – ręcznie malowane i zdobione – książki świąteczne, przerobione ze starych książek, kwiaty świąteczne z tkaniny, serwetki sztyte i haftowane, wypiekane nadziewane orzechami. Wszystkie one cieszyły się dużym pochlebieniem kupujących. Dzięki temu zebrano już ponad 800 zł! Pieniądze przeznaczone będą na kolejne spotkania integracyjne ze środowiskiem lokalnym Gryfic oraz z młodzieżą z przyjaznych placówek z Powiatu Gryfickiego. W tutejszych Warsztatach Terapii Zajęciowej spotykają się bowiem wielu niepełnosprawnych intelektualnie mieszkańców Gryfic. Grupa ta liczy 51 członków, w przedziale wiekowym 20–35 lat i kilku starszych, którzy codziennie przez 7 godzin uczestniczą w zajęciach terapeutycznych. Przyjętą tu metodą pracy jest – jak sama nazwa mówi – terapia zajęciowa, która odbywa się w 9 pracowniach: ceramicznej, stolarskiej, hafciarsko-wilkniańskiej, gospodarstwa domowego, zdobnictwa artystycznego, wielozmysłowej, plastycznej i prac papierowych, komputerowo-poligraficznej oraz kroju szycia. Każdy znajdzie tu coś dla siebie – niektórzy mają nawet kilka zamówień i swój czas spędzany w Warsztatach, dzielą między dwie, a nawet trzy pracownie. Wykonywane przez nich prace, mają niezwykle wysoka wartości artystyczna, są niepowtarzalne, a dodatkowo pomagają im samym poprawić swoją sprawność manualną i intelektualną. Z kolei dzięki ich sprzedaży i pieniędzkom z tego pozyskanym, osoby niepełnosprawne mogą w pełniwszy i aktywniejszy sposób brać udział w życiu społecznym oraz czerpać z tego radość. Nie każdy bowiem nieśetty zdaje sobie sprawę z tego, że niepełnosprawny to wcale nie znaczy gorszy! (ms) KOLEJNA OFIARA PIRATA DROGOWEGO? ( GRYFICE – PŁOTY ) W poprzednim numerze pisaliśmy o niebezpiecznym wypadku drogowym, który miał miejsce na drodze Gryfice – Płoty w dniu 5 grudnia br.. Doszło w nim do zderzenia dwóch samochodów osobowych: Citroena i Alfa Romeo. Niestety, bez naszej winy, w artykule zaistniała pomyłka – zamienione zostały miejscowości, z których pochodziły uczestnicy zdarzenia. Piotr D., który trafił do szpitala w bardzo ciężkim stanie i walczył o życie – jest mieszkańcem Gryfic, a nie Płotów. Za zaistniały błąd przepraszamy! Jednocześnie, żalem informujemy wszystkich czytelników, iż młody mężczyzna, o którym mowa, nieprzerzeczył wypadkowi zmarł w szpitalu. Kto odpowiada za jego śmierć? Czy to tylko nieszczęśliwy wypadek, czy wina nieodpowiedzialnego kierowcy Alfa Romeo? Sledztwo w tej sprawie prowadzą policjanci Sekcji Kryminalnej Komendy Powiatowej w Gryficach. Jak powiedział nam naczelnik tego Wydziału – kom. Andrzej Karaś – prowadzone są intensywne czynności sprawdzające, mające na celu dokładne wyjaśnienie przyczyn i przebiegu wypadku, w którym zginął Piotr D. W tej chwili sprawę badają biegli z zakresu ruchu drogowego, którzy mają dokładne określenie, co wydarzyło się 5 grudnia na drodze Płoty – Gryfice. Wyniki ich działań oraz wszelkie krokipoczynione przez Policję celem wyjaśnienia zagumionego gryfickznia przedstawimy w kolejnych numerach Gazety Gryfickiej. W tym momencie możemy mieć tylko nadzieję, że ta przedwczesna śmierć Piotranej pojedzie szybko w zapomnienie, że dzięki nijej ktoś inny być może uratuje życie, gdy jeden czy drugi pirat drogowy przejedzie tą tragedią zdejmie wreszcie nogę z gazu! (mś) Remont w GDK ( GRYFICE ) Zgodnie z przedwyborczą zapowiedzią burmistrza Gryfic w GDK trwa remont sali widowiskowej. Wymieniono instalację elektryczną i co, scena zyska nowa podłoga i kotary w kolorach bordo i czerni. Wejście na scenę od strony widowni zostało w miarę możliwości poszerzone. Sala widowiskowa będzie wyłożona nową wykładziną i oczywiście zainstalowane zostaną nowe fotele. Mamy nadzieję, że zgodnie z obietnicą sala widowiskowa stanie się również salą kinową. Koszt remontu wynosi około 200 tys. zł. Oddanie do użytku przewidziano w pierwszych dniach nowego roku. (r) Matury próbne Wyniki już znane, analizy w toku! (POWIAT) 30 listopada był ostatnim dniem, w którym nauczyciele mogli poprowadzić próbne egzaminy maturalne. Po tym terminie, ich wyniki powinny być już znane. Sami byliśmy ciekawi, jak wypadli przyszłoroczni maturzyści, więc – dając czas na opadnięcie emocji zarówno uczniom, jak i nauczycielom – udaliśmy się do Liceum im. Bolesława Chrobrego w Gryficach, po informacje na interesujący nas temat. Niestety, pomimo iż wyniki były już ogłoszone, nauczyciele zdążyli przeprowadzić tylko wstępne, krótkie analizy próbnych matur, które nie odzwierciedlają jeszcze wszystkiego, co można by na ich temat powiedzieć. Jednak praca nad nimi trwa. Dyrekcja szkoły zaplanowała ich zakończenie i podsumowanie na dzień 21 grudnia, kiedy to w auli, o godz. 16.30, odświętnie spotkanie z rodzicami maturzystów i kadrą nauczycielską. My również się tam wybierzemy, aby sprawdzić, jaki jest rzeczywiście poziom wiedzy młodych gryficzan – licealistów. Bo przecież oni, to właśnie przyszłość miasta i powiatu. Na dzień dzisiejszy wiadomo, że wielu z nich nie wie jeszcze, jakie przedmioty będzie zdawać na majowej maturze. Ich próbny wybór może ulec zmianie, ale mają to czas tylko do 20 grudnia. Po tym terminie nie będzie już możliwości odwołania swojej wcześniejszej decyzji. Z czego wynika to niezdecydowanie? Zgodnie opinia wicedyrektora liceum większość wystraszyła się złych wyników i wysokiego poziomu próbnych matur. Paradoksem przy tegorocznych egzaminach był wyższy stopień trudności zadań na poziomie podstawowym, niż na poziomie rozszerzonym, co w szczególności dotyczyło języka polskiego. „Nowa matura” to więc duży problem dla nauczycieli, a jeszcze większe dla uczniów. Jej zasady są bowiem niezwykle skomplikowane i zawile, a przez tym pracochłonne. Pewnie jeszcze wiele czasu minie, zanim pracownicy i uczestnicy ponadgimnazjalnych placówek edukacyjnych oswoją się z nimi – chyba, że nie zżąją, bo ktoś wymyśli i wprowadzi coś nowego! (mś) Ku przestrodone czytelników Świąteczny nastrój w CCC! Reklamacje uwzględniamy – pieniądze nie oddajemy! Ku przestrodone wszystkich mieszkańców Gryfic, chcieliśmy przedstawić historię jednej z czytelniczek Gazety Gryfickiej, która zgłosiła się do nas o pomoc. Jej sprawa z pozoru jest banalna – kobieta postanowiła kupić zimowe kozaki. Po długich poszukiwaniach, w końcu znalazła odpowiednie w sklepie CCC. Po dokonaniu zakupu, buty trafiły do szafki i zostały założone dopiero po miesiącu czasu. Wtedy, niestety, okazało się, że posiadają wadę i nie nadają się do noszenia. Klientka CCC udała się więc z powrotem do sklepu, prosząc o zwrot pieniędzy. Nie chciała oddawać butów do reklamacji, gdyż wiedziała, iż długo będzie czekać na ich zwrot, a ze względu na warunki pogodowe były one jej potrzebne szybko, postanowiła więc kupić inne. Wiedziała także doskonale, gdyż jest uczennicą Wyższej Szkoły Handlowej, że zgodnie z prawem konsumenta może ona w ciągu dwóch miesięcy rozwijać umowę kupna – sprzedaży, jeżeli powód jest uzasadniony. W tym przypadku nie było co do tego dyskusji. Początkowo sprzedawczyni CCC zgodziła się zwrócić pieniądze, ale że akurat nie miała takiej sumy w kasie, poprosiła naszą bohaterkę o przyjście następnego dnia. Niestety, przy drugiej wizycie, decyzja eksperdientki uległa diametralnej zmianie; reklamację może przyjąć, ale butów zwrócić nie można. Swoje stanowisko uzasadniła odgórnym nakazem szefa, który stwierdził, iż ustawa, na którą powołuje się klientka, już nie obowiązuje. Nasza czytelniczka próbowała wyprowadzić ją z błędu, pokazując sporny dokument i udowadniając, że nadal on istnieje oraz cały czas posiada moc prawną. Niestety, sprzedawczyni była nieugięta; reklamacja – tak, pieniędze – nie! Zdesperowana kobieta zwróciła się więc o pomoc do Powiatowego Rzecznika Praw Konsumentów, który utwierdził ją w przekonaniu, że jej racje są słuszną. Podpowiadał też, żeby napisała pismo z prośbą o zwrot pieniędzy w wyznaczonym przez nią terminie i zaadresowała je do kierownika sklepu CCC, po czym również się pod nim podpisał. Niestety, sprawa ta nie ma jeszcze swojego finału – jak na razie obie strony są nieugięte. Mamy jednak nadzieję, że ten osłi upór ze strony pracowników czy kierowników sklepu CCC w Gryficach, który nie ma swego prawnego uzasadnienia, zostanie wreszcie przelamany. Jednocześnie apelujemy do wszystkich czytelników – walczcie o swoje prawo, bo rzadko kto w ogóle jest świadomy tego, że je posiada! A ta nieświadza w starciu z przebiegłymi sprzedawcami często kosztuje bardzo drogo! (mś) Trzebiatowski Ośrodek Kultury zaprasza na koncert zespołu muzyki dawnej SIGNUM TEMPORIS 16 grudnia 2006 godz. 16.00 Pałac - czytelnia główna „Od muzyki piękniejsza jest tylko cisza” Paul Claudel Zespół muzyki dawnej SIGNUM TEMPORIS działa od niedawna przy Trzebiatowskim Ośrodku Kultury pod kierunkiem Pana Andrzeja Drozdowskiego. Podczas koncertu zaprezentują: • Fragment z Kantaty 212 - Jan Sebastian Bach (1685 - 1750) • Gavotte (taniec starofrancuski) - Jerzy Filip Telemann (1681-1767) • Oda do radości (Symfonia IX Symfoni) - Ludwig van Beethoven (1770-1827) • Pan blisko jest - kanon • Lulajże Jezuniu - kolęda • Żelazia Uwaga!!!! Teraz już nie musisz jechać do Szczecina... Organizujemy Kursy Zawodowe na Przewóz Rzeczy i Przewóz Osób na miejscu Konkurencyjne Ceny Szczegółowe informacje pod nr telefonu: 509 910 772 oraz 091 392 74 67 WIGILIJNE SPOTKANIE (GRYFICE) W kawiarence GDK 13 grudnia br. odbyło się pierwsze spotkanie wigilijne, na które przyszli członkowie Polskiego Związku Niewidomych w Gryficach. Z zaproszonych gości przybyła tylko przedstawicielka Zarządu w/w Związku ze Szczecina pani Joanna Kędzierska. Swoją obecnością zaszczyciły się władze samorządowych i kościelnych. Mimo tego wigilia upłynęła w milej i serdecznej atmosferze, alamając się opłatkiem wszyscy życzyli sobie podobnego spotkania za rok. Gryfickie „eldorado” dla supermarketów... Kolejna „Biedronka” już niedługo „przyfrunie” do Gryfic Miasto Gryfice stało się swoistym „eldorado” dla supermarketów. Można się jak grzyby po deszczu. Kolejny właśnie powstaje po byłej restauracji „Lutrzanka”; ostatnio był tam sklep meblowy. Podobno w planach jest też supermarke przy ul. Niechorśkiej – nie wspomniano hipermarkecie, który ma powstać przy wylocie na Szczecin. Osobiście nie mam nic do supermarketów, bo konkurencja w cenach i w ogóle... Ale z tego, co mi wiadomo, nie odprowadzają one podatki bezpośrednio do gmin. Niestety, małe sklepy, które odprowadzają te podatki, nie wytrzymują konkurencji i... padają”. Nikt tym się jednak nie przejmie, bo podobno chodzi tu o interes nas – konsumentów. Ale ja mam pomysł – może by tak miasto Gryfice ogłosić strefę wolnocłowa! Zmniejszyłoby się przez to kosmiczne bezrobotnie, jakie w tym mieście panuje, no i nie jeden, a wiele bezrobotnych znalazłyby pracę. Nie jeden, a wiele bezrobotnych pyta o konkretne inwestorów, bo niktomu niepotrzebne są kolejne supermarkety. Bo tego bezrobotnego nie stać niekiedy na zakup przysłowioowego chleba i nie ważne, że będzie on tańszy o parę groszy w tych marketach. Po prostu nie ma on na niego pieniędzy... Panu burmistrzowi i całej elicie rządzącej dedykuję więc wiersz „Marketowe dylematy”: Marketowe dylematy Kupić, nie kupić – oto jest pytanie! Ale za co kupić, niech ktoś odpowie na nie? Bo gdy się nie ma pracy ani pieniędzy, A w domu gości bieda z niedzą, To nijak kupić ten kawałek chleba, który do życia nam potrzeba... Ci, co rządzą, biednym się nie przejmują, Przed wybarami swoisty raj nam obiecują, A po wyborach, biednych w d... mają I kolejne markety z naszych podatków stawiają! Marek-vel - Marco REKLAMA KSM Trading - Giełda Maszyn NOWOGARD ul. Nadtorowa 14c, tel. 091 392 69 43, 091 39 27 113 Usługi: hydraulika olejowa, naprawa weży Sprzedaż: używanych maszyn rolnych Oferujemy również: oleje Statoil, Fuchs filtry do traktorów Części do kombajnów CLAAS - Niskie ceny, rabaty Rozdrabniacze do gałęzi własnej produkcji GARDIA Producent - Dystrybutor Oferujemy: • trzewiki wysokie ocieplane • botki, skórfilce, gumofilce • kurtki jesienne - zimowe, cena 37.62 zł netto/sztuka • Miał węglowy (składowany pod dachem) • Wegiel groszek, orzech, kostka, • Transport do 10 km. GRATIS Przedsiębiorstwo Państwowe GARDIA 72 200 Nowogard, ul. Zarnkowa 7b, Tel (091)/392 10 75, 091/ 39 20 056 Fax: (091) 392 13 96 http://www.ppgardia.pl, e-mail: email@example.com Poszukiwany dyrektor Wydziału Edukacji (POWIAT) Starostwo ogłosiło nabór na stanowisko dyrektora Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych. Zatrudniona na w/w stanowisku może być osoba, która m.in. posiada wyższe wykształcenie, preferowane ekonomiczne lub pedagogiczne, posiada kwalifikacje i doświadczenie z zakresu zarządzania, co najmniej 5 letni staż pracy, w tym minimum 2 letni staż pracy: na stanowiskach urzędujących w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego. Kandydaci powinni złożyć aplikacje w zaklejonej kopercie z dopiskiem „nabór na stanowisko dyrektora Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych” w sekretariacie starosty (pok. 318 w biurówce przy Pl. Zwycięstwa 37 w Gryficach) lub przesłać pocztą (liczy się data wpływu). Termin składania aplikacji: do 22 grudnia 2006 r. do godz. 15.00. (r) Nabór na stanowisko w starostwie (POWIAT) Starostwo w Gryficach ogłosiło nabór na stanowisko inspektora ds. inwestycji i zamówień publicznych. Zatrudniony w/w stanowisku może być osoba, która posiada m.in. wyższe wykształcenie techniczne, preferowane kierunek budowlany, uprawnienia budowlane do kierowania robótami budowlanymi i sprawowania nadzoru inwestorskiego, wyróżnia się doświadczeniem zawodowym w budownictwie lub administracji na podobnym stanowisku, posiada znajomość przepisów z zakresu prawa budowlanego i zamówień publicznych, posiada umiejętność obsługi komputera typu PC i co najmniej podstawową znajomość obsługi programu do sporządzania kosztorysów budowlanych i edycji tekstów. Kandydaci powinni składać aplikację w zaklejonej kopercie z dopiskiem „nabór na stanowisko inspektora ds. inwestycji i zamówień publicznych” w sekretariacie starosty (pok. 318 w biurówce przy Pl. Zwycięstwa 37 w Gryficach) lub przesłać pocztą (liczy się data wpływu). Termin składania aplikacji: do 22 grudnia 2006 r. do godz. 15.00. (r) PCHŁA SZACHRAJKA na podsumowanie (GRYFICE) W Miejskiej Bibliotece Publicznej im Zb. Zahuskiego w Gryficach Dzieje Dziecięcym w listopadzie został ogłoszony konkurs pt. „Ozdoba choinkowa”, adresowany do kl. I-IV. Myślą przewodnią konkursu był powrót do tradycyjnego wykonywania ozdob choinkowych tzn. kolorowy papier, słomki, patyczki, bibułki, klej, nożyczki itd. Efekt konkursu można podziwiać w holu biblioteki w Dzieje Dziecięcym Dzieje dla Dorosłych, ponieważ konkurs wpłynęło 500 prac, wykonanych przez około 300 dzieci. Wszystkie prace nawet trochę uszkodzone w trakcie transportu są wyeksponowane. I napełniono, każde dziecko swoją pracę na wystawie znajdzie. Jury w składzie: Pani Halina Pokorska – artysta plastyk, wykładowca w Liceum Plastycznym w Gryficach, dyr. M.B.P. w Gryficach p. Zofia Czasnowicz i p. Anna Burda – Dział Dziecięcy MBP w Gryficach postanowiło: 25 prac wykonanych dowolną techniką nagrodzić książkami, dyplomami i małym czekoladowym mikolajkiem, przyznano również 51 wyróżnień, za które dzieci otrzymały dyplomy uznania „dużego” czekoladowego mikolaja, pozostałe dzieci otrzymały świąteczne czekolady. Ale główna nagroda przeznaczona dla wszystkich uczestników konkursu był występ artystów z Agencji Artystycznej „Teatr Wprost” ze Szczecina Tadeusza Czarnego, który przedstawił 1,5 godz. spektakl pt. „Pchła Szachrajka” na podstawie wiersza J. Brzechwy. Salwy dziecięcego śmiechu, wprowadziły w drzenie stare fundamenty biblioteki, całe szczęście, że tydzień wcześniej wymieniono okna bo nie wpatrzenie dn. 11 grudnia br. same by wypadły. Pchła Szachrajka dzieciom dała radości wyśmienita zabawą, rodzinom chwile odprężenia, bo co innego jest czytać o „Szachrajce” a zupełnie, co innego widzieć ją w akcji. Dodajmy jeszcze, że za aktywny udział w konkursie dyplomy otrzymały: Świętlica przy SP nr 3 i Świętlica Socjoterapeutyczna przy ul. Górskiej oraz SP nr 3 i nr 4 w Gryficach, z wiejskich szkół podstawowych SP Trzygłów. Rzemieślnicy szczecińskich Cechów kontra Prezes Izby Rzemieślniczej Od ponad roku walczymy z „Prezesem” Izby Rzemieślniczej o swoje miejsce. Chcia wyrzuć nas z zajmowanego od 60 lat przez nasze Cechy budynku. Naszym zdaniem Izba przestała już dbać o interesy rzemieślników i interesować się losem szczecińskich przedsiębiorców. Atrakcyjnie położony przy Alei Wojska Polskiego budynek Izby Rzemieślniczej stał się lakomym kąskiem dla grupy ludzi, o których interesy dba Władysław Jefremienko. Przeciwko Panu Jefremience toczy się w sądzie kilka postępowań. Prokuratura wyjaśnia również szereg spraw, w które jest zamieszany. Obawiamy się, że zanim wymiar sprawiedliwości zakończy swoje postępowanie, rzemieślnicy majątek i dorobek pokoleń zostanie roztrwoniony. Dlatego w najbliższy poniedziałek zapraszamy Państwa na konferencję prasową i spotkanie z rzemieślnikami czterech szczecińskich cechów. Licząc na państwa pomoc zapraszamy 18 grudnia 2006r. do budynku Izby Rzemieślniczej przy al. Wojska Polskiego 78. II piętro pokój 18 (sala egzaminacyjna) o godzinie 10:00. Rzemieślnicy Kontakt telefoniczny: Renata Oweczarek - 091/4222067 (do godz. 15.00), Zbigniew Gornik - 601711208. List do redakcji Szanowny Panie Januszu! Czytałem Gazetę Gryficką nr 47 z dnia 23.11.2006 i nr 49 z dnia 07.12.2006. Czytałem Państwkie listy i jest mi wstyd, że na Pańskie trafię wypowiedzi dotyczące całkowitej ruiny sportu w gminie Gryfice usłyszał Pan groźby skierowane do Pana za pośrednictwem telefonu służbowego przez ponownie wybranego burmistrza miasta. Tak sobie myślę, że jakiś amok wkradł się w słuchawkę telefonu, bo przecież ten prawy, wspaniałomyślny, który każdego dnia uczywia i rzetelną pracę zmieniający gminę na lepsze człowieków, nie mógł Pana straszyć sądem za to, że najlepszych swoich strzelców sportowych musiał Pan oddawać innym klubom, by sławiły Szczecin w kraju i poza nim, a strzelca popadał w ruinę (dziś odbudowana służy Stowarzyszeniu Byłych Żołnierzy Zawodowych, w którym młodzież nie widać, bo niby skład, ale którzy regularnie w każdy letni czwartek seriami walli do tarec, nie związuje na spokój okolicznych mieszkańców.). Nie może też straszyć Pana sądem za to, że żadna ze szkół podstawowych i gimnazjalnych nie ma przyzwyciężnego boiska, że stadion Sparty to obraz nędzy i rozpaczy, że miejskie kapelisko dopiero po licznych wypowiedziach właśnie w Gazecie Gryfiickiej została ponownie otwarte w sezonie letnim, że przystan kajakowa była czynna tylko w sierpniu, mimo iż właśnie w jej remoncie budowę pomostów itd. wywalono masę gminnych pieniędzy, a później gratulowano sobie na wzajem pięknego obiektu. Ale to nie Panie Janusz – idzie nowe i masowe uprawianie Four Crossu. Wyjaśniam, że jest to tor przystosowany do jazdy terenowej rowerem. Na spotkaniu w sali konferencyjnej urzędu miasta, dnia 12 września 2006 roku, z 20 - osobową grupą, młodzieży burmistrz Andrzej Szczygiel, w asyście swojego zastępcy – Mirosława Tyburskiego, dyrektora ZOG – Stanisława Peruzińskiego, koordynatora ds. Sportu Szkolnego ZPO w Gryficach - Andrzeja Kubalicy, naczelnika WPIGP Urzędu Miasta - Krzysztofa Kałęckiego, prezesa SIO Ziemia Gryficka - Romana Łoboziewicza, obiecal młodziźnie, że spełni ich marzenie i tak i tor powstanie na tzw. „poletku pana CH”, tj. przy ulicy Nowy Świat, gdzie kiedyś istniało boisko sportowe KS „Łącznościowiec”. Warunkiem były wybrane wybory. Wybory są wygrane i teraz poczekamy, zobaczymy tor Four Cross i rozgrywanie na nim ogólnopolskie zawody. A Pan, Panie Januszu, kiedy już dostanie wezwanie do siedu, niech Panu pada datę rozprawy do wiadomości publicznej. Przyjdziemy, obiecujemy – grzmąć, nie uitając, żeby bronić Państkich niewątpliwych racji opisanych w listach i Pana, ale by przyjrzać się z bliska człowiekowi, który myśli, że jest pierwszym sekretarzem PZPR w Gryficach, choć jak wiadomo nigdy tej funkcji nie pełnił, to jednak w stosunku do Pana zachował się właśnie tak, jak zachowywali się panowie z ulicy Kościuszki. Zdrowia i optymizmu; tacy ludzie, jak Pan, są miastu potrzebni. Z poważaniem Edward S. Adres do wiadomości redakcji. Ja jeszcze pracuję! Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 27 listopada 2006r. sygn. akt VIK 726/06 skazał Janusza Podedwornego ur. 15.02.1961 r. w Kamieniu Pomorskim na karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych przyznaje, że jedna stawka dzienna wynosi 10 złotych, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i rowerowych w ruchu lądowym na okres 3 lat, zarządzono podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym oraz orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 150 złotych na rzecz Fundacji Na Rzecz Osób Poszkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych Mieło-Unieścisz za przestępstwo z art. 178a§2kk, polegające na tym, że w dniu 27 sierpnia 2006r. W Trzebuszu gm. Trzebiatów powiatu gryfickiego kierował rowerem po drodze publicznej będąc w stanie nietrzeźwości tj. 1,31 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 27 listopada 2006r. sygn. akt VIK 731/06 skazał Piotra Kabata ur. 12.08.1970r. w Szczecinie na karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych przyznaje, że jedna stawka dzienna wynosi 50 złotych, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, na poczet zakazu zaliczono okres zatrzymania prawo jazdy od dnia 12.09.2006, a także zarządzono podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym za przestępstwo z art. 178a§1kk, polegające na tym, że w dniu 12 września 2006r. o godz. 2.15 w miejscowości Niechorze na ulicy Pomorskiej powiatu gryfickiego kierował samochodem marki Ford Escort nr rej. SCI 9549J po drodze publicznej w ruchu lądowym posiadając w wydychanym powietrzu alkohol w ilości dążącej do stężenia 0,91 mg/l. 25 ROCZNICA STANU WOJENNEGO (Trzebiatów) 13 grudnia 2006 r., w 25 rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, w Trzebiatowskim Ośrodku Kultury zaprezentowano ekspozycję, na którą złożyły się druki, ulotki, znaczki oraz inne niewielkie wydawnictwa związane z działaniem „Solidarności”. Wiele z przedstawionych materiałów powstało w czasie internowania ówczesnych opozycjonistów i były potrzebchwiili. Niejednokrotnie anonimowi „artyści” przelaźli na papier swoje przeżycia, obawy, teksnotę za najbliższymi, często powstawały także „dla zabicia czasu” – długotrwałe przetrzymywanie w obozach dla internowanych. Na wystawie złożyły się prywatne zbiorzy Pana Henryka Mruka, od początku związanego z „Solidarnością”. Na otwarciu ekspozycji obecni byli m.in. Burmistrz Miasta i Gminy Pan Sławomir Ruszkowski, który wspomniał studenckich latach, przypadających w tamtym okresie, zastępca Burmistrza Grzegorz Olejniczak, Radni, przedstawiciele lokalnej „Solidarności” oraz zainteresowani mieszkańcy. Spotkanie rozpoczęła Dyrektor Trzebiatowskiego Ośrodka Kultury Pani Renata Teresa Korek, aktywnie uczestnicząca w strajku studenckim. „13 grudnia wracaliśmy z Mieszkań – wspomina Pani Dyrektor – na dworcu Głównym w Szczecinie przywitali podróżnych radzieccy żołnierze z bagnetami karabinowymi. Ulicy były wyludnione, nie poruszały się tramwaje, a przystanki pokryte były białym brzemieniem. Brak komunikacji telefonicznej uniemożliwiał wtedy kontakt rodziny”. Następnie Pan Henryk Mruk opowiedział swoich zborach nawiązując do dramatycznych wydarzeń z grudnia 1981 roku, a w pałacowej Czytelni Głównie odbyła się prezentacja multimedialna obrazująca sytuację w Polsce od objęcia władzy przez komunistów aż do 1989 roku. Spotkania takie mają duże znaczenie, zwłaszcza dla młodszego pokolenia, które nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia zmian jakie zaszły w Polsce na początku lat 80 – tych. Polacy są dziś przekonani o słuszności decyzji podjętej przez Wojciecha Jaruzelskiego, uważając iż wybrał on tym samym „mniejsze zło”. Jest to błędne myślenie i należy pamiętać, że zło jest zawsze złem i nie można go w tych kategoriach wartościować. Trzebiatowski Ośrodek Kultury dziękuje w tym miejscu serdecznie Panu Henrykowi Mrukowi za udostępnienie swoich zbiorów i przygotowanie interesującej prezentacji. Piotr Żak Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. sygn. akt VIK 703/06 skazał Czesława Jarka ur. 16.08.1955r. w Gilówku na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i rowerowych w ruchu lądowym na okres 5 lat, zarządzano podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym oraz orzeczonoświadczenie poiniczenie w kwocie 50 złotych na rzecz Fundacji Na Rzecz Osób Poszkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych Mięno-Unieście za przestępstwo zart. 178a§2kk, polegające na tym, że w dniu 29 czerwca 2006r. w Gryficach na ulicy Wojska Polskiego kierował rowerem znajdując się w stanie nietrzeźwości sięgającego 3,3 promila alkoholu we krwi. Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt VIK 617/06 skazał Edwarda Kazuba ur. 21.01.1964r. w Dobrzej na karę 7 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i rowerowych w ruchu lądowym na okres 2 lat, zarządzano podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym oraz orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 50 złotych na rzecz Fundacji Na Rzecz Osób Poszkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych Mięno-Unieście za przestępstwo z art. 178a§2kk, polegające na tym, że w dniu 19 lipca 2006r. w Trzebiatowie, powiat gryfiński, kierował rowerem po drodze publicznej posiadając 1,23 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Wyrok Sąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 23 listopada 2006r. sygn. akt VIK 738/06 skazał Jerzego Piaseckiego ur. 26.05.1972r. w Trzebiatowie, nakręc 12 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i rowerowych w ruchu lądowym na okres 5 lat, zarządzano podanie wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie go w czasopiśmie lokalnym oraz orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 200 złotych na rzecz Fundacji Na Rzecz Osób Poszkodowanych w Wypadkach Komunikacyjnych Mięno-Unieście za przestępstwo z art. 178a§2kk, polegające na tym, że w dniu 22 czerwca 2006r. w Trzebiatowie powiatu gryfickiego kierował rowerem po drodze publicznej znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. 1,36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. V TURNIEJ MIKOŁAJKOWY W TRZEBIATOWIE Na czele kroczył Mikołaj wraz ze Śnieżenkami „Kochany Mikołaj czapkę ma czerwoną, Zniszczone kalosze, brodę oszronioną. Niesieść ciężki worek prezentów wspaniałych, Chcę, by wszystkie dzieci dziś się uśmiechały.” (Trzebiatów) Już po raz V spotkaliśmy się z dziećmi z okazji Turnieju Mikołajowego. W Trzebiatowskim Ośrodku Kultury zarośło się od kolorytowych postaci Mikołajów, Śnieżynek, skrzatach i nawet...reniferów. O godz. 11.30 rozśpiewany korowód ruszył spod Pałacu na rynek. Na czele kroczył Mikołaj wraz ze Śnieżenkami. A koło Ratusza już rozbrzmiewała wesoła muzyka i czekała na wszystkich przepiękna choinka. Dzieci nie tylko przebrały się w stroje konkursowe, ale też przygotowały wierszyki, piosenki, układy taneczne. W zabawnych konkursach trzeba było np. wykazać się wiedzą na temat postaci Św. Mikołaja, odgadnąć z zamkniętymi oczami jakie przedmioty ukryte są w mikołajowej czapce. To nic, że zaczął padać deszcz, ciepła herbata i słodycze rozdawane przez Mikołaja i Śnieżynki, wspólna zabawa rozgrzała dziecięce serca. Wszystkie dzieci zasłużyły na nagrodę. Szkoła Podstawowa nr 1), Oska- ra Malanowskiego (Szkoła Podstawowa nr 1), Przemysława Skonecznego (Szkoła Podstawowa nr 1), Klaudia Michalska (Szkoła Podstawowa nr 1), Wojciecha Bobik (Szkoła Podstawowa nr 1), Emilę Gnitecką (Szkoła Podstawowa nr 1). Dzieci otrzymały upominki a pozostali uczestnicy konkursu słodka nagrodę pocieszenia. Dziękujemy Paniom Stanisławie Radeckiej, Genowefie Banasiak, Annie Kruczkowskiej, Urszuli Obertaniec za przygotowanie dzieci i aktywny udział w V Turnieju Mikołajowym. Zachęcamy wszystkie dzieci i te małe i te trochę większe do naszej wspólnej zabawy za rok. Trzebiatowski Ośrodek Kultury serdecznie dziękuje Straży Pożarnej, Policji, Zarządowi Dróg Gminnych i Gospodarki Komunalnej oraz Restauracji Ratuszowa za pomoc w zorganizowaniu naszego Mikołajowego Święta. Szczególne podziękowania kierujemy do Pana Joranda Wosia. A.Rzepecka MIESZKANIA Łobez - Kupię mieszkanie w Łobzie 4 lub 3 pokoje, I piętro. Tel. 0505 373 703. - Firma kupi mieszkania 1,2 i 3 pokojowę terenie Łobza Zadzwoń 091397 43 42 Kom. O 600 265 547. - Kupię mieszkanie - 1,2,3 lub 4 pokoje w Łobzie. Tel. O 693 543 205. - Zamienię mieszkanie własnościowe bezczynszowe 63 mkw w budynku 4 rodzinnym, wysoki parter garaż własnościowy na domek do remontu, ewentualnie kupię domek do 120 000zł. tel. 091 397 34 97, 601 065 102 USŁUGI Gryfice - Projekty budowlane, inwentaryzacje, kierowanie budowy, adaptacje, kosztorysy, prowadzenie formalności urzędowych. Tel. 888 412 931 - Wszelkie prace remontowe (szczególnie stolarskie). Tanio i fachowo wykonam. Nowogard tel. 0913922783 po 18. - Wykonujemy profesjonalne strony internetowe na zamówienie tel. 0605 522 340. --- Dajesz ogłoszenie do jednej gazety a ukaza się w trzech w tej samej cenie !!! To się opłaca. --- INNE Łobez - Sprzedaż perfum markowych. Tel. 601 088 446. - Kupię owsie, owies bezluskowy, pszenicę, żyto. Tel. 0693 841 304. Gryfice - Kempingi, przyczepy, domki holenderskie - tanio. Tel. 0663 493 065. Drawsko Pom. - Na trasie Drawsko – Świdwin wezmę kogoś lub przyłączę się do kogoś. Tel. 0665 371 881. --- USŁUGI Łobez - Wykonam usługi tokarskie. Tel. 697 429 534. Drawsko Pom. - Videofilmowanie. Tel. 0605 732 267. --- MOTORYZACJA Łobez - Sprzedam Bus Turbo diesel LT 28, rocznik 1994, Opel Kadet Clasic 1.6 benzyna. Cena do uzgodnienia. Tel. 091 397 31 16. --- nieruchomości Łobez - Do wynajęcia 2 garaże o wym. 8,4x4,3 m przy ul. Niepodległości (obok stacji obsługi samochodów). Tel. 0515 175 821, 091 397 37 98 po 20.00. - Sprzedam sklep w Łobzie koło os. ośrodka zdrowia-biały. Tel. 091 397 35 37 po 20.00. - Sprzedam dom wolnostojący na działce o pow. 1000 mkw., Łobez ul. Sienkiewicza 6. Tel. 608 374 997. - Do wynajęcia w Łobzie lokal użytkowy 60 mkw. Cena 500 zł/miesiąc. Tel. 091 397 43 42, 0600 265 547. - Lokal 25 m² w centrum Łobza wynajme 600 zł. tel. 091 3973940, 0600265547 - Sprzedam 1/2 domu (piętro) w Węgorzynie - pow. 87 mkw. Tel. 0509 713 067. - Sprzedam działkę budowlaną o powierzchni 796 mkw. w Resku przy ul. Sucharskiego. Tel. 091 395 17 45, 602 608 410. Gryfice - Kupię domek lub 1/2 domku w Gryficach lub okolicach (091) 384 31 44. --- Zareklamuj się w Gazecie Gryfickiej tel. 0504 042 532 firstname.lastname@example.org www.gazetagryficka.go.pl NibyKwiat dziennikarski TUSK – PLUSK A KACZORY JAK INDORY Po wielu latach, bardzo różnie nazywanych, nieciospodziwiany Prezydent, profesor Lech Kaczyński, na biurku ma całe państwo. Wszystko. Kiedy w Złocieńcu dowiaduję się, że w latach osiemdziesiątych w Moskwie szkolono kilkuset oficerów Wojska Polskiego na wypadek tutaj zmian ustrojowych, to zaczynam czuć się nieswojo. Gorzej niż w peerelu, bo wtedy wszystko było jasne. Peerel to nie była Polska. Ale ja mogę tylko wspomnieć o swoim samopoczuciu. A Nowy Prezydent musi coś z tym wszystkim zrobić. NibyKwiat dziennikarstwa Tu nibyKwiat polskiego dziennikarstwa ostatnio mocno się naprawiał, by było tak, że Niepodległość, że Polska, że Wolność. Ale nibyKwiat dziennikarstwa nie wspomniał o tym, dlaczego tu brak polskich środków komunikowania, albo konkretniej – skąd się wzięły telewizje. Na prasowych półkach wszystko po polsku, ale nie polskie. Tylko dziennikarze z polskimi paszportami. W czasach peerelu dziennikarze nie mogli mieć paszportów. Były trzymane w sekretarzykach w redakcjach. SZYDŁOWYLAZI ZWORÓW PEŁNYCH KASZY Straszliwie w tych dniach dostał w kupy nibyKwiat (nasego?) dziennikarstwa. Łyżwiński nie jest ojcem, a weterynarz nie za bardzo mógł wystąpić w roli ginekologa. Liberalom wypadało być przeciwko pewnemu rodzaju swobodzie. Przeciwko kontrolowanym poronieniom. Jeszcze trochę, a poproszą o jahmuhne Oję Rydyzkę, który przygotował im obecne rządy, podkotrymi nie dość, że szydło wydają z worów pełnych kasy, ale jeszcze wbija się w dobrze odżywione tylki. Kwikstrasny; od TV -emudo TRYBUNY (dawno bez ludu, bo ten jest przy Lepperze i Oję Tadeuszowi). Naziole + seksaferskaści + nibyKwiat dziennikarstwa = żałosna bezradność Platufów + komuchy, czyli zero. Co innego spostrzegać wymyślić? Komu wmuśić ojcostwo? Jak pouczyć kobiet o różnicy między molestowaniem, a drętwymi zalotami?! Ine trzeba dociekać, gdyż temat upadnie. Zamach się nie udał, rzad się ostal, Łyżwiński pozostał bezdzietny. JAK DALEJ WCHAĆ NIBYKWIA TDZIENNIKARSTWA Teraz nibyKwiat dziennikarstwa będzie w wyjątkowo trudnej roli. Dzięki roboty znów się najać, skoro wiadomo, że tego rzadu nie da się obalić przy pomocy tego rodzaju (przepraszam) inteligencji. Przy pomocy tego rodzaju autorytetów, przy pomocy dzieci spłodzonych na Okrągłym Stole. Koniec, kropka, już po zamachu. Teraz, potatki doświadczeniach, należałoby się tego NibyKwicia dziennikarskiego pożbyć. Skopać grządkę. Zagrabić. Zasiąć. Poczekać do wiosny. Ale, właśnie, tak się nie da. Te medialne scenki, na których produkują się te nibyKwiecie, alebo nie są polskie, ale nikt do dzisiaj nie wie, jak powstały i po co. Prezydent – Profesor wie. Bo ma to na biurku. Ale milczy. Widać, musi być powód tego milczenia. Tylko, że jakby nie do wyjaśniania. Jak i informacje, że było przygotowywanych w Moskwie kilkuset oficerów Wojska Polskiego na wypadek wybuchu Polski. Na wypadek, gdyby w Polsce zmieni się ustroj. Ileż podobnych spraw jeszcze na biurku Prezydenta? SOCJAL NIE DLA TEGONARODU Element tu opisywany stworzył po Okrągłym Stole państwo z 60 procentami ludności żyjącej poniżej minimum socjalnego. W swej olbrzymniej większości ten element, to ci sami, którzy budowali tu komunizm na umowne zlecenie z Moskwy. Za towary w sklepach za żółtymi finarkami. Bracia Kaczyńscy otrzymali władzę, bo dokładnie wiedzieli od zawsze, do czego jest im potrzebna. Otrzymali ją od tych, którzy tu też nigdy nie dali się czerwonomu. Teraz czerwony nie wiechał na czołgach, starał się wiechać na sekafrze. I dostał w kuper. Aneta K. się pomilnęła. Lepper po rozszerzeniu sytuacji zaproponował socjale. Rewizję w bankach. Giertych dorzucił dekomunizację, lustrację majątkową, powrót polskiej szkoły. Element odpowiedział naziolizma, seksaferska, czyli – niczym. Kwaśniewski z ONZetu powrócił też z niczym. Element nawet rozważał, że Prezio będzie szefem NATO. Element mógł być traktowany w miarę poważnie, do czasu pytania Rokity do Tuska: będziesz współpracować z czerwonym? Tusk odpowiedział domniemnym ojcostwem Łyżwińskiego i żebrało zmianę rządu. To już nie jest polityk. To już w najlepszym razie przybrany ojciec córki Anety K., jeśli dziecko nie będzie miało nic przeciwno temu. Wieczorem, w poniedziałek, depeszowiec jednej z gazet wybił takie informacje dla dyżurnych dziennikarzy: Prokuratura: będzie przesłuchanie Leppera i Łyżwińskiego. LPR chce zmian w prawie prasowym. Afera billboardowa – świadkowie nie potwierdzają wersji Kurskiego. Samoobrona złożyła wniosek ws. zamachu stanu. Prezydent nie zgodził się na dymisję generała. Kościół a SB – ks. Zaleski nie może wydać książek. Mediowczanka: Giertych chce dać prasie klapsa. Naukowcy wynalezli lek wydłużający życie? Straciła bankę na mleko i 40 tysięcy złotych. Ta banka na mleko to „oko” depeszowa do koleżanek i kolegów – odpuszczenie sobie na chwilę, żongl nie wie wyszło: Tusk – plusk, a Kaczory jak Indory. W polskim powietrzu ciągle unosi się zapach nibyKwiecia. Tadeusz Nosel PS. Martwię się oczlowieka, która całą Polskę ma na prezydenckim biurku. A do tego ten nibyKwiat dziennikarski po kolejnej próbie samobójczej. Czołówka (GRYFICE – PŁOTY) 5 grudnia na trasie Gryfice - Płoty doszło do wypadku drogowego z udziałem dwóch samochodów osobowych. Kierujący samochodem marki Alfa Romeo, 29 letni Slawomir L., mieszkaniec Gryfic prawdopodobnie nie dostosował należytej ostrożności do warunków panujących na drodze, w wyniku czego jechał na lewe pobocze i czołowo uderzył w nadjeżdżający samochód marki Citroen. Kierujący Piotr D., lat 39, mieszkaniec Płotów w ciężkim stanie został przewieziony do szpitala w Gryficach, gdzie przebywa na oddziale Intensywnej Opieki Medycznej. Tylówka (KŁADKOWO) 5 grudnia w Klakowie kierujący samochodem marki Audi, Jarosław N., lat 27, prostym odcinku drogi uderzył w tył samochodu marki Honker kierowany przez Damiana N., mieszkańca powiatu gryfickiego. Zatrzymany z kablem w ręku (LISOWO) 5 grudnia w Lisowie zatrzymano Arkadiusza G., lat 20, mieszkańca powiatu gryfickiego, który usiłował dokonać kradzieży około 200 m między innego przewodu telekomunikacyjnego. Jazda z zakazem (TRZEBIATÓW) 7 grudnia w Trzebiatowie zatrzymano Roberta G., lat 30, mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował samochodem marki Opel pomimo zakazu Sądu. Podpalacze (JAROMIN) 10 grudnia w Jarominie zatrzymano Krzysztofa M., lat 27 i Damiana G., lat 23, mieszkańców powiatu gryfickiego, którzy podłożyli ogień, niszcząc drzwi wartości 300 zł na szkodę Ryszarda G. Niebezpieczne zderzenie 5 grudnia 2006 r. o godz. 10:32 na trasie Gryfice-Barkowo, na łuku drogi 109 zderzyły się dwa samochody osobowe: Citroen oraz Alfa Romeo, w wyniku czego poszkodowane zostały trzy osoby w tym jedna ciężko (kierowca Citroena). Działania straży polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia oraz usunięciu rozlanego oleju napędowego z samochodów. Do działań zadysponowana została grupa pracowników z Zarządu Dróg Wojewódzkich w celu pomocy w usunięciu rozlanego oleju napędowego na odcinku około 200 m. Działania pracowników ZDW polegały na rozsypaniu piasku na drodze. W działaniach udział brały dwa zastępy JRG PSP Gryfice oraz zastęp OSP Płoty. Sadza się pali! 6 grudnia 2006 r. o godz. 20:51 w Trzebiatowie na ul. Wojska Polskiego wybuchł pożar sadzy w kominku. Działania straży polegały na wygaszeniu w piecu i oględzinach przewodu kominkowego. Okazało się że przewód jest pęknięty w kilku miejscach. Zakazano użytkowania aż do momentu usunięcia pęknięcia. Na miejscu zdarzenia przybył pracownic ZBK Trzebiatów. W działaniach udział brał zastęp OSP Trzebiatów. Drzewo zamiaści barykadę 6 grudnia 2006 r. o godz. 20:58 na trasie Jaromin – Gołanice Pomorska zgłoszono powalone drzewo na drodze. Działania straży polegały na usunięciu powalonego drzewa na pobocze. W działaniach udział brał zastęp OSP Golanicz Pomorska. Wybuchły samochody 8 grudnia 2006 r. o godz. 0:38 w Słudwi zgłoszono pożar 2 samochodów. Działania SP polegały na podaniu prądu wody, odłączeniu akumulatorów, schłodzienniu butli instalacji gazowej, zabezpieczeniu miejsca zdarzenia. Całkowitemu spaleniu uległ Nissan Cherry, natomiast w VW Golfie spaleniu uległa komora silnika. W działaniach brał udział zastęp z PSP Gryfice oraz zastęp z OSP Płoty. Ognisko ze śmieci 8 grudnia 2006 r. o godz. 7:10 na trasie Górzycza – Kłodkowo wybuchł pożar śmieci przy lesie. Działania SP polegały na podaniu prądu wody na paląc się śmieci. Pożar ugaszono. W działaniach brał udział zastęp OSP Górzycza. Budynek gospodarczy w ogniu 8 grudnia 2006 r. o godz. 14:49 w Gryficach na ul. Jana Dąbskiego wybuchł pożar budynku gospodarczego. Działania straży polegały na podaniu trzech prądów wody w natarciu na paląc się poddasze oraz jeden prąd w obronie budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz garaży. Spaleniu uległa więźba dachowa budynku gospodarczego oraz częściowo drewniany strop. W działaniach brały udział trzy zastępy z KP PSP Gryfice oraz zastęp OSP Gryfice. Zapaliła się trawa 8 grudnia 2006 r. o godz. 16:25 w Ciećmierzu gm. Karnice wybuchł pożar skoszonej trawy. Zastęp OSP Skrobotowo gasił pożar skoszonej trawy na nieuzyskanych na powierzchni około 0,3 ha. Płonące drzwi 10 grudnia 2006 r. o godz. 02:52 w Jarominie wybuchł pożar drzwi do mieszkania. Działania SP polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia, usgazieniu palących drzwi przy użyciu gaśnicy, wyniesieniu ich na zewnątrz budynku oraz przewietrzeniu mieszkania i klatki schodowej. W działaniach brał udział zastęp z OSP Trzebiatów. Spadł do rowu 11 grudnia 2006 r. o godz. 6:43 na trasie Charnowo – Wyszobór zgłoszono wypadek samochodowy. Działania straży polegały na odłączeniu akumulatora w samochodzie, który leżał na boku w rowie a następnie zakręceniu zaworu przy butli gazowej. W wyniku zdarzenia cztery osoby zostały poszkodowane (obrażenia ogólne) i zostały przewiezione przez pogotowie ratunkowe do szpitala. W działaniach udział brał zastęp PSP Gryfice. NAPROMILOWANI (PŁOTY) 7 grudnia w Płotach zatrzymano Wiesława L., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował samochodem osobowym marki Ford pod wpływem alkoholu – 1,32%. (PŁOTY) 7 grudnia w Gryficach zatrzymano Piotra G., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 1,75%. (Trzebiatów) 8 grudnia w Trzebiatowie zatrzymano Jana M., który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 1,82%. (Trzebiatów) 9 grudnia w Trzebiatowie zatrzymano Bogdana L., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 1,46%. (Trzebusz) 9 grudnia w Trzebuszu zatrzymano Roberta B., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował ciągnikiem pod wpływem alkoholu – 1,58%. (Trzebiatów) 9 grudnia w trasie Trzebiatów – Jaromin zatrzymano Jerzego K., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 2,10%. (Gryfice) 9 grudnia w Gryficach zatrzymano Łukasza K., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 0,48%. (Gryfice) 9 grudnia w Gryficach zatrzymano Andrzeja P., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował samochodem osobowym marki VW Polo pod wpływem alkoholu – 0,24%. (Płoty) 9 grudnia w Płotach zatrzymano Daniela M., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 1,52%. (Gryfice) 9 grudnia w Gryficach zatrzymano Piotra J., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 0,86%. (Cerkwica – Gościmierz) 10 grudnia na trasie Cerkwica – Gościmierz zatrzymano Marka D., mieszkańca powiatu gryfickiego, który kierował rowerem pod wpływem alkoholu – 1,48%. KRZYŻÓWKA 50 Podpowiedź: EGO, JONA, SAPA, WOLE. HUMOR TYGODNIA Dwóch Anglików w średnim wieku gra w golfa. W pewnej chwili obok pola golfowego przechodzi kondukt żałobny. Jeden z grających odkłada kij i zdejmuję czapkę. - Coż to - dziwi się drugi - przerywa pan gre? - Proszę mi wybaczyć, ale, bądź co bądź, byliśmy 25 lat małżeństwem. *** Zabraniam ci wracać tak późno do domu. Masz dopiero 17 lat. Ja w twoim wieku... - Wiem, wiem. - Przerwywa córka - Siedziałaś stale w domu... Bo ja miałam pięć miesięcy... *** Mąż nad ranem wraca do domu, po całej nocce gry w pokera. Żona zaczyna robić mu wyrzuty, a mąż spokojnie na to: - Już nie musisz się więcej denerwować z mojego powodu. Pakuj swoje rzeczy. Przezgrałem cię w karty i należyesz teraz do mojego kumpla... Żona zaczyna wrzeszczeć: - Ty chanie! Jak można w ogóle wpaść na taki wstrętny pomysł !!! - A myślisz, że mi było łatwo, pasować przy czterech asach z ręki...	a88d3933-1bfc-4280-8785-f43af354050d	finepdfs	1.81543	CC-MAIN-2024-30	http://pdf.wppp.pl/plik_gazety.php?wpis=1207086863&info=gg_2006.12.14	2024-07-23T14:32:23+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763518058.23/warc/CC-MAIN-20240723133408-20240723163408-00532.warc.gz	25,057,405	0.999735	0.999873	0.999873	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2635, 7242, 8660, 12200, 14450, 19860, 22881, 27893, 32511, 37369, 39363, 41840, 46958, 53418, 54354 ]	2	0
Plan rozwoju Gminnej Biblioteki Publicznej w Komarówce Podlaskiej na lata 2022-2026 Gminna Biblioteka Publiczna w Komarówce Podlaskiej 21-311Komarówka Podlaska, ul. Stanisława Staszica 6 tel.83 3535 014 e-mail: email@example.com Plan rozwoju Gminnej Biblioteki Publicznej w Komarówce Podlaskiej na lata 2022 - 2026 „Plan Rozwoju Gminnej Biblioteki Publicznej w Komarówce Podlaskiej na lata 2022-2026" to dokument opisujący planowane w tej instytucji zamiany, odpowiadające na lokalne potrzeby i wyzywania oraz związane z globalnymi trendami technologicznymi i socjologicznymi. Plan ten nie jest zapisem wszystkich działań, które Biblioteka prowadzi i prowadzić będzie w ramach swojej działalności statutowej. Dokument ten, nie stanowi zatem dokumentu wykonawczego. Spis treści. 1. Wizytówka biblioteki. Gminna Biblioteka Publiczna w Komarówce Podlaskiej swoją działalność prowadzi od 14 stycznia 1949 roku. Została powołana z inicjatywy Samorządu Gminy i objęła swym zasięgiem mieszkańców całej gminy. Siedziba biblioteki zmieniała się wielokrotnie, aby ulokować się ostatecznie w samym centrum miejscowości Komarówka Podlaska w budynku Gminnego Centrum Kultury. Biblioteka działa jako samodzielna jednostka. Posiada jeden punkt biblioteczny w Szkole Podstawowej w Walinnie. Biblioteka działa jako jednoosobowa jednostka. Od 2011 roku biblioteka znajduje się w obecnym lokalu, zyskała wówczas estetyczne i nowoczesne umeblowanie, rozwinęła dobrze wyposażony kącik dla dzieci, kącik komputerowy oraz miejsce warsztatowo - czytelnicze. Biblioteka jest miejscem, gdzie oprócz wypożyczenia, można ciekawie spędzić czas. Dzieci mogą rozwijać swoje zdolności manualne, a dorośli edukować się lub rozwijać swoje umiejętności w różnych dziedzinach. Organizowane są też spotkania z pisarzami, imprezy, warsztaty, szkolenia, wystawy, lekcje biblioteczne, konkursy zarówno dla dzieci i dorosłych. Ponadto biblioteka jest jedyną instytucją, gdzie można bezpłatnie skorzystać ze sprzętu komputerowego z dostępem do Internetu oraz takich usług jak wydruk, xero czy skan. Biblioteka chętnie współpracuje ze szkołami znajdującymi się na terenie gminy, z przedszkolem, Ochotniczą Strażą Pożarną, organizacjami pozarządowymi działającymi lokalnie. 2. Wizytówka społeczności. Gmina Komarówka Podlaska jest jedną ze 170 gmin wiejskich znajdujących się w województwie lubelskim. Położona jest we wschodniej części powiatu radzyńskiego. Graniczy ona tylko z jedną gminą powiatu - od zachodu z gminą Wohyń, od północy z gminami Drelów i Łomazy (powiat bialski), od wschodu z gminami Rossosz i Wisznice (powiat bialski) oraz od południa z gminą Milanów (powiat parczewski). Mapa 1 Położenie gminy Komarówka Podlaska na tle województwa lubelskiego Źródło: http://pl.wikipedia.org Siedzibą gminy jest miejscowość Komarówka Podlaska, oddalona o 27 km od Radzynia Podlaskiego - siedziby powiatu, 80 km od stolicy województwa lubelskiego oraz 160 km od Warszawy. Najbliżej zlokalizowanymi portami lotniczym są: port Lublin-Świdnik - 84 km oraz port Warszawa – Okęcie – 166 km. Komarówka Podlaska położona jest w odległości 45 km od polsko-białoruskiego przejścia w Sławatyczach oraz 62 km w Terespolu (Barwinek – 337 km, Cieszyn – 467 km). Gmina Komarówka Podlaska cechuje się dobrym dostępem do dróg tranzytowych o znaczeniu regionalnym i krajowym. Przez południową część gminy przebiega odcinek drogi krajowej nr 63 Radzyń Podlaski – Wisznice. Do podstawowego układu dróg w gminie należy również droga wojewódzka nr 813 Parczew – Międzyrzec Podlask. Gminę Komarówka Podlaska zamieszkuje 4 093 mieszkańców, z czego 49,4% stanowią kobiety, a 50,6% mężczyźni (źródło GUS, stan na dzień 31.12.2021). Gmina Komarówka Podlaska składa się z 13 wsi, z których każda stanowi odrębne sołectwo. Brzeziny, Brzozowy Kąt, Derewiczna, Kolembrody, Komarówka Podlaska, Przegaliny Duże, Przegaliny Małe, Walinna, Wiski, Woroniec, Wólka Komarowska, Żelizna i Żulinki. Gmina Komarówka Podlaska należy do gmin o dużym bogactwie walorów przyrodniczokrajobrazowych i czystym środowisku naturalnym. Głównym atutem mogącym przyciągnąć w okolice Komarówki Podlaskiej jest możliwość obcowania w krajobrazie praktycznie nieskażonym, bardzo czystym ekologicznie. Znajduje się na obrzeżu Europejskiej Sieci Ekologicznej (ECONET)- spójnym przestrzennie i funkcjonalnie systemie reprezentowanych i najlepiej zachowanych pod względem różnorodności biologicznej obszarów Europy. Gmina położona jest na skraju jednego z korytarzy ekologicznych o randze krajowej pod nazwą „Dolina Krzny". Gmina ma typowo rolniczy charakter, rolnictwo jest głównym źródłem utrzymania mieszkańców. Na terenie gminy funkcjonuje Przedszkole Samorządowe, dwie Szkoły Podstawowe oraz Liceum Ogólnokształcące. 3. Misja. Biblioteka gromadzi, opracowuje i udostępnia wiedzę i informację, w szczególności dbając o dorobek kulturowy regionu. Kreuje i dąży do zaspokajania potrzeb kulturalnych, edukacyjnych, a przede wszystkim czytelniczych, dbając o współudział lokalnej społeczności, przyczyniając się do jej integracji. 4. Analiza zasobów. Mocne strony - Lokalizacja obiektu (w centrum miejscowości) - Lokal przystosowany dla osób niepełnosprawnych (brak barier) - Godziny otwarcia (9.00 - 17.00) (czynna także w jedną sobotę w miesiącu) - Usługi (Internet, xero, scan, wydruk) - Zajęcia dla dorosłych (Klub Rękodzieła, Dyskusyjny klub Książki, Wieczory z historią) - Dobrze dobrany księgozbiór - Praca animacyjna z dziećmi (Klub Małego Lwa, współpraca z Przedszkolem, Szkołą Podstawową) - Bezpłatne zajęcia i imprezy - Współpraca z różnymi instytucjami - Dobrze wyposażony kącik dla dzieci - Katalog komputerowy - Dobra opinia czytelników na temat działalności biblioteki - Kadra rozwijająca się, biorąca udział w szkoleniach Szanse - Pozyskiwanie środków z zewnątrz, udział w projektach - System Alma (nowoczesny, bezpłatny) - Działalność na terenie gminy organizacji pozarządowych - Dobra współpraca z władzami gminy - Organizacja różnorodnych form aktywności społecznej, edukacyjnej i kulturalnej - Rozwój technologii - Słabe strony - Słabo rozwinięta sieć punktów (1 punkt) - Brak filii bibliotecznych - Zbyt mała ilość pracowników - Bak miejsca dla starszych dzieci i młodzieży - Zbyt mała oferta kierowana do młodzieży Zagrożenia - Brak zainteresowania czytelnictwem - Ogólnopolski słaby poziom czytelnictwa - Inne preferencje spędzania czasu wolnego przez użytkowników, zwłaszcza młodzieży - Niski poziom wykształcenia mieszkańców - Starzenie się społeczeństwa - Słabe perspektywy znalezienia pracy na terenie gminy - Aktywna młodzież wyjeżdża - Odjazd do domu dzieci i młodzieży po zakończonych lekcjach bezpośrednio z parkingu szkolnego 5. Kierunki rozwoju. I. Poprawa usług bibliotecznych Podążając za trendami chcę zwiększyć ofertę multimedialną dla użytkowników biblioteki. Poszerzę ofertę w zakresie e-usługi (będzie możliwość zamówienia książki z domu przez Internet) oraz uzupełnię zbiory elektroniczne, których oprócz Academiki, nie było w bibliotece do tej pory (audiobooki, dostęp do platformy elektronicznej). Chcę poprawić funkcjonalność biblioteki poprzez wyminę wyposażenia takich sprzętów jak drukarka, skaner (wniosek o dofinansowanie z programu "Kraszewski. Komputery dla bibliotek") oraz sprzętu multimedialnego projektor z ekranem. II. Rozwój kompetencji ogólnych wśród dzieci. Dużym zainteresowanie cieszą się zajęcia w dziecięcym Dyskusyjnym Klubie Książki oraz inne zajęcia warsztatowe a także zajęcia dla młodszych dzieci w Klubie Małego Lwa. Wychodząc na przeciw ich potrzebom, chcę poszerzyć i udoskonalić dotychczasową ofertę. Duża grupa dziecięcego DKK wymaga podziału na dwie mniejsze w celu lepszej komunikacji. Zamierzam założyć "Klub Kreatywnych Dzieci" dla zainteresowanych zajęciami warsztatowymi, chcących rozwijać swoje zdolności manualne. III. Rozwój kompetencji ogólnych wśród młodzieży i osób dorosłych Według socjologicznej teorii Raya Oldenburga, życie człowieka koncentruje się wokół trzech miejsc: domu, pracy i – trzeciego miejsca – neutralnej przestrzeni dla spędzania czasu wolnego. „Trzecie miejsca" wzmacniają poczucie przynależności do otoczenia oraz więzi społecznej. Są to miejsca znaczące dla środowiska lokalnego. W naszej gminie takim miejscem może stać się biblioteka, jest to ogólnoświatowy wciąż rozwijający się trend. Niezbędne zatem staje się kontynuowanie działalności funkcjonujących klubów, oraz ich rozwój poprzez pozyskanie nowych członków. Małe zainteresowanie wśród młodzieży biblioteką, skłania do podjęcia kroków, aby ta grupa stała się jej aktywnych użytkownikiem. Duży potencjał, daje znajdujące się na terenie gminy Liceum Ogólnokształcące. Chcę poszerzyć ofertę biblioteki o działania skierowane do tej grupy społecznej, poprzez konkursy, wystawy, szkolenia z zakresu posługiwania się katalogiem bibliotecznym czy cyfrową wypożyczalnią (Academica). 6. Cele strategiczne. 1.1. Zwiększenie liczby czytelników i wypożyczeń 1.2. Poszerzenie zbiorów bibliotecznych o zbory elektroniczne 1.3. Poszerzenie usług bibliotecznych poprzez e-usługi 2.1. Ułatwienie rozwoju edukacyjnego i artystycznego dzieci i dorosłych 2.2. Zwiększenie kompetencji społecznych dzieci 2.3. Zwiększenie zainteresowania biblioteką młodzieży 7. Plan operacyjny.	<urn:uuid:f1a63866-92af-42d3-bdd3-b3f8548b4e1e>	finepdfs	2.029297	CC-MAIN-2023-50	https://komarowkapodlaska.pl/wp-content/uploads/2022/08/Plan-rozwoju-bilblioteki-2022.pdf	2023-12-02T11:23:46+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100399.81/warc/CC-MAIN-20231202105028-20231202135028-00519.warc.gz	396,660,294	0.989525	0.999893	0.999893	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 247, 814, 2300, 3637, 4883, 5212, 6902, 9092, 9569 ]	1	0
PARLAMENT EUROPEJSKI Dokument z posiedzenia 6.9.2010 PROJEKT REZOLUCJI zamykającej debatę na temat oświadczenia Komisji zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu w sprawie Iranu, a w szczególności przypadków Sakineh Mohamadi Asztiani i Zahry Bahrami Marie-Christine Vergiat, Patrick Le Hyaric, Cornelia Ernst, w imieniu grupy politycznej GUE/NGL RE\829739PL.doc 2009 - 2014 B7-0495/2010 B7-0495/2010 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Iranu, a w szczególności przypadków Sakineh Mohamadi Asztiani i Zahry Bahrami Parlament Europejski, – uwzględniając poprzednie rezolucje w sprawie Iranu, a w szczególności rezolucje z dnia 7 maja i 22 października 2009 r. oraz z dnia 10 lutego 2010 r., – uwzględniając oświadczenie w sprawie zbliżających się egzekucji w Iranie, wygłoszone przez panią Catherine Asthon w dniu 5 lutego 2010 r., – uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego z dnia 9 października 2009 r., w którym Parlament ponownie podkreślił zaangażowanie na rzecz powszechnego zniesienia kary śmierci oraz potępił w szczególności wykonywanie najwyższego wymiaru kary za przestępstwa popełniane przez młodocianych, – uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych oraz Konwencję o prawach dziecka, których stroną jest Iran, – uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ z dnia 29 października 2009 r. w sprawie sytuacji praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu, – uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu, A. mając na uwadze, że sytuacja praw człowieka w Iranie nadal się pogarsza; mając na uwadze, że w kraju tym nagminnie represjonuje się pokojowych manifestantów i dysydentów prowadzących działalność pokojową (w tym studentów, uniwersyteckich pracowników naukowych, działaczy na rzecz praw kobiet, prawników, dziennikarzy, autorów blogów, zakonników i obrońców praw człowieka), B. mając na uwadze, że w dniu 11 sierpnia 2010 r. potwierdzono, że Sakineh Mohamadi Asztiani ma być stracona za cudzołóstwo przez ukamienowanie, C. mając na uwadze, że w wyniku szerokiej mobilizacji na szczeblu międzynarodowym, kara ta została zawieszona, D. mając na uwadze, że Iran podjął wobec wspólnoty międzynarodowej zobowiązanie do przestrzegania Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz że pakt ten zabrania stosowania kary śmierci za cudzołóstwo (art. 6), potępia wszelkie formy tortury, w tym najbardziej barbarzyńskie, takie jak kamieniowanie (art. 7) i odrzuca wszelkie kary skazujące domniemanych winnych na podstawie zeznań uzyskanych za pomocą tortur, E. mając na uwadze, że Zahra Bahrami została zatrzymana w dniu 27 grudnia 2009 r., osądzona przez sąd islamski w dniu 16 sierpnia i skazana na śmierć za „wrogość wobec Boga" oraz „działalność zagrażającą bezpieczeństwu narodowemu", F. mając na uwadze, że zarówno Sakineh Mohamadi Asztiani jak i Zahra Bahrami były torturowane i zmuszone do „przyznania się do winy", które było transmitowane w telewizji i w którym uznały skierowane wobec nich oskarżenia, oraz że nie miały one sprawiedliwego procesu, przy czym Zahra Bahrami nie miała nawet prawa do powołania adwokata w trakcie procesu, a obrońca Sakineh Mohamadi Asztiani musiał zbiec z kraju, G. mając na uwadze, że według sprawozdań sporządzonych przez obrońców praw człowieka i byłych więźniów więzienia Vakil Abad, irańskie władze sądowe rozkazały podobno powiesić około stu więźniów, H. mając na uwadze, że władze więzienia ponoć wykonały już 68 egzekucji w środę 18 sierpnia 2010 r., a około stu pozostałych więźniów podobno czeka na egzekucję w najbliższych dniach, I. mając na uwadze, że zbiorowy charakter tych egzekucji, w sprawie których decyzje podjęto w wielkiej tajemnicy, stanowi ewidentny przypadek łamania prawa międzynarodowego, 1. potępia wyrok skazujący Sakineh Mohamadi Asztiani na śmierć przez ukamienowanie i żąda natychmiastowego uniewinnienia tej kobiety; 2. potępia również aresztowanie Zahry Bahrami i ogłoszony wobec niej wyrok oraz żąda jej natychmiastowego i bezwarunkowego uniewinnienia; 3. popiera dziesiątki tysięcy Irańczyków, którzy ryzykują karierą zawodową i życiem domagając się większej wolności i praw demokratycznych w Islamskiej Republice Iranu; 4. stanowczo potępia systematyczne i brutalne ataki sił bezpieczeństwa na osoby, które pokojowo manifestują i krytykują rząd, a także zamknięcie gazet i biur organizacji obrony praw człowieka; 5. potępia starania, jakich dokonują władze irańskie, aby cenzurować prasę pisaną, zakłócać audycje radiowe i telewizyjne i blokować internet; bardzo krytycznie odnosi się do międzynarodowych przedsiębiorstw, zwłaszcza firmy Nokia Siemens, które dostarczają irańskim władzom niezbędnej technologii służącej do cenzurowania i inwigilacji i w ten sposób ułatwiają prześladowania i aresztowania irańskich dysydentów; 6. zwraca się do władz irańskich o natychmiastowe uwolnienie wszystkich osób zatrzymanych za pokojowe wykonywanie przysługującego im prawa do wolności słowa, wolności zrzeszania się i zgromadzeń, oraz o to, aby przeprowadziły śledztwo i ścigały członków rządu i sił bezpieczeństwa odpowiedzialnych za morderstwa, złe traktowanie i torturowanie członków rodzin dysydentów, manifestantów i więźniów; 7. ponawia wsparcie dla powszechnego zniesienia kary śmierci i ponownie zwraca się do irańskich organów sądowych o ogłoszenie moratorium na stosowanie kary śmierci oraz do jednoznacznego zakazania egzekucji za cudzołóstwo, zgodnie z prawem międzynarodowym; 8. podkreśla również przywiązanie do wartości, jaką jest laicyzm, oraz fakt, że połączenie państwa z religią, które pociąga za sobą łączenie grzechu z przestępstwem, godzi w podstawowe wolności, a szczególnie w wolność kobiet; 9. zwraca się do władz irańskich o to, aby zgodnie z podjętym na międzynarodowym szczeblu zobowiązaniem zniosły ustawę o kamieniowaniu; 10. zachęca władze irańskie do natychmiastowego położenia kresu pokazowym procesom transmitowanym w telewizji i zwraca się do parlamentu irańskiego o zmianę przepisów prawa irańskiego, które pozwalają rządowi odmówić oskarżonym prawa do procesu zgodnego z przepisami i możliwości powołania odpowiedniego przedstawiciela prawnego; 11. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Wysokiemu Przedstawicielowi ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu ONZ, Radzie Bezpieczeństwa ONZ, Komisji Praw Człowieka ONZ oraz rządowi i parlamentowi Islamskiej Republiki Iranu.	<urn:uuid:0d6e3664-6ac4-4045-a0f5-348a5d0eadc0>	finepdfs	1.841797	CC-MAIN-2024-42	https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-7-2010-0495_PL.pdf	2024-10-06T10:39:21+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253412.0/warc/CC-MAIN-20241006091553-20241006121553-00801.warc.gz	677,918,323	0.999753	0.999977	0.999977	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 390, 2828, 5590, 6535 ]	1	1
NIEDOŻYWIONIE MOŻE MIEĆ WIELE PRZYCZYN Wybierz odpowiednie wsparcie żywieniowe dla swojego pacjenta Zwiększone ryzyko infekcji na skutek niedożywienia Nieplanowany spadek masy ciała, ostatebienie Zwiększone zapotrzebowanie białkowe Trudno gojące rany Niedożywienie + cukrzyca Ostatnio moja odporność się pogorszyła. Bardzo szybko odczuwam sytość, więc moje posiłki znacznie się zmniejszyły. Nie mam apetytu, przez to schudłam i jestem ostatebiona. Dodatkowo mam problemy z gryzieniem i żuciem. Choruję przewlekle, dodatkowo spędzałem kilka ostatnich tygodni w szpitalu w związku z przetąb operacją. Moje potrzeby są zwiększone, jednak trudno mi jeść jak trzeba. Mam ranę, która nie goi się od dłuższego czasu. Mam cukrzyce. Nie mam ochoty na jedzenie i jem mało. Odczuwam smaki inaczej niż kiedyś. Niedożywienie i ryzyko niedożywienia związane z chorobą u pacjentów z cukrzycą i pacjentów z hiperglikemią Niedożywienie i ryzyko niedożywienia związane z chorobą u pacjentów z osteoporozą Niedożywienie i ryzyko niedożywienia związane z chorobą u pacjentów z osteoporozą Pacjenci ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko: - Choroby przewlekłe - Wielochorobowość - Stany nagle, np. udar mózgu Pacjenci z osteoporozą: - Osoba starsza bez apetytu - Nieplanowany spadek masy ciała - Ostatebnie siły mięśniowej - Pogorszone funkcjonowanie układu odpornościowego na skutek niedożywienia Pacjenci z osteoporozą: - Osoba starsza bez apetytu - Nieplanowany spadek masy ciała - Ostatebnie siły mięśniowej - Pogorszone funkcjonowanie układu odpornościowego na skutek niedożywienia NUTRIDRINK Wysokoenergetyczny, kompletny - niezbędne składniki odżywcze skoncentrowane w małej objętości - w najmniejszej butelce (125 ml) 300 kcal i 12 g białka* - może stanowić wyłącznie źródło pożywienia w ilości 5-7 butelek dziennie NUTRIDRINK PROTEIN Wysokobiałkowy, wysokoenergetyczny - niezbędne składniki odżywcze skoncentrowane w małej objętości - wysoka zawartość białka - w najmniejszej butelce (125 ml) 306 kcal i 18 g białka NUTRIDRINK SKIN REPAIR Wysokobiałkowy, wysokoenergetyczny - Produkt wysokobiałkowy, wysokoenergetyczny zawierający arginin, cynk i antyoksydanty - w butelce 200 ml: 248 kcal i 18 g białka - o niskim indeksie glikemicznym DIASSIP Zawierający błonnik, kompletny, o niskim indeksie glikemicznym - Preparat o niskim indeksie glikemicznym (IG=35) - w butelce 200 ml: 208 kcal i 9,8 g białka - może stanowić jedynie źródło pożywienia w ilości 7-10 butelek dziennie Produkt należy do grupy medycznych suplementów diety (GMSD) (05/2021) Produkt należy do grupy medycznych suplementów diety (GMSD) (05/2021) Arginin w formie L-argininy, który jest składnikiem czynnym, który wspiera odporność, odporność odporność, ochronę nerek, ochronę serca. ***Cynk w formie L-cynku, który jest składnikiem czynnym, który wspiera odporność, odporność odporność, ochronę nerek, ochronę serca. Nutridrink Skin Repair, Nutridrink, Skin Repair, Odpowiada to opisowi opracowanemu przez producenta. Należy do grupy medycznych suplementów diety (GMSD) (05/2021). Produkt do podporządkowania dietetycznego w medycynie. Pacjentom z osteoporozą zaleca się stosowanie suplementów diety (GMSD) (05/2021). Nutridrink Skin Repair do podporządkowania dietetycznego w przypadku osób z osteoporozą. Dzieci do podporządkowania dietetycznego w medycynie. Pacjentom z osteoporozą zaleca się stosowanie suplementów diety (GMSD) (05/2021). OSOBY STARSZESĄ SĄ SZCZEGÓŁOWIE NARAŻONE NA RYZYKO NIEDOŻYWIENIA, ZWŁASZCZA W PRZYPADKU CHOROBY. NIEDOŻYWIENIE 11% RYZYKO NIEDOŻYWIENIA 56% Prawidłowy stan odżywienia 33% Ocena stanu odżywienia pacjentów > 65 r.ż. n = 1767 Zgodnie z wytycznymi, gdy podczas leczenia i rekonwalescencji tradycyjna dieta nie wystarcza, zalecana jest interwencja żywieniowa za pomocą doustnych preparatów odżywczych (ONS)5-6. Nowa metaanaliza (39 RCT) z 2023 wykazała, że stosowanie ONS u pacjentów znacznie zmniejsza częstość powikłań, np. infekcji, opóźnień w gojeniu ran, występowania odleżyn7. Jak STAN ODŻYWIENIA wpływa na odporność organizmu? Niedożywienie negatywnie wpływa na wszystkie narządy i układy m.in.: - zmniejsza siłę i wytrzymałość mięśniową (także mięśnia sercowego i mięśni oddechowych) - upośledza czynność układu pokarmowego - opóźnia gojenie ran - pogarsza jakość życia i rokowanie pacjenta - zaburza funkcje poznawcze Zaburzenie stanu odżywienia wpływa na prawie wszystkie aspekty układu odpornościowego, w szczególności upośledza8: - odporność na infekcję - odpowiadź komórkową - funkcje fagocytarne - wytwarzanie cytokin - wytwarzanie wydzielniczych IgA - czynność układu dopełniacza Wiek również ma wpływ na odporność: starzenie się układu immunologicznego prowadzi głównie do ostabienia odpowiedzi na antygeny zależnej od limfocytów T. Korekcja niedoborów żywieniowych poprawia odpowiedź immunologiczną nawet u osób w wieku podeszłym9. Lekarzu, JAKIE OBJAWY U TWOJEGO PACJENTA powinny Cię zaalarmować? 6, 7, 8 Czy Twój pacjent powyżej 65 r.ż.: - Zgłasza Tobie niezamierzony spadek masy ciała powyżej 5% w ciągu ostatnich 6 miesięcy i/lub BMI poniżej 20? - Mów o spadku apetytu i zmniejszeniu ilości przyjmowanych posiłków poniżej 50% zapotrzebowania przez dłuższej niż 3 dni? - Uskarza się na uczucie zmęczenia, wyczerpania, apatie? (Może pojawić się spowolnienie ruchowe, przygarbiona postawa ciała) - Zwrócić uwagę, że nie jest w stanie wykonywać tych aktywności, które jeszcze niedawno nie sprawiały mu problemu? - Uskarza się na ostabienie odporności i częstsze infekcje? - Gdy poprosisz, by uścisnął Twoją dłoń, jego uścisk jest słaby/słabszy niż poprzednio? - Zwrócić Twoją uwagę na obecność czynników mogących zmniejszyć spożycie pokarmów (np. problemy z gryzieniem, zuciem i polykaniem)? - W ciągu ostatnich kilku miesięcy przeszłeś ciężką chorobę, dłuższą hospitalizację lub stres psychiczny, np. stracił bliską osobę? - Wielchorobowość – cierpi na dwie choroby przewlekłe i więcej? Obecność powyższych objawów może świadczyć o ryzyku niedożywienia Twojego pacjenta. 1. Eur J Nutr 2014; 53(1):20–9 2. J Gastrointest Liver Dis 2014; 23(4):354–61 3. J Gastroenterol Clin Res 2015; 37(1):170–172 4. Nippon J Clin Diet 2015; 22(2):172–177 5. Expert Opin Clin Res 2015; 57(12):1739–1747 6. World J Clin Anes 42 (2022): 5945–5958 7. Curr Med Appl 86 (2022): 13793 8. Gastroenterol Clin Res 2015; 37(1):170–172 9. J Gastroenterol Clin Res 2015; 37(1):170–172	1cb4bf1d-dabd-474e-b0c5-181534073ca2	finepdfs	1.65332	CC-MAIN-2024-38	https://akademianutricia.pl/pobierz-material/pomocna-dlon-w-opiece-nad-pacjentem	2024-09-20T06:22:45+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700652138.47/warc/CC-MAIN-20240920054402-20240920084402-00088.warc.gz	69,092,295	0.999919	0.999919	0.999919	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3448, 6434 ]	1	0
Załącznik nr 6 do uchwały nr 00016-6933-UHO240016/15 z dnia 19 haja 2016 roku Brodnica, dnia 29.12.2015 r. Załącznik nr 1/2 do wniosku Opisy stanowisk precyzujące podział obowiązków i zakres odpowiedzialności oraz zastępstw pracowników Biura Stowarzyszenia „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie” W biurze naszego Stowarzyszenia … I pracownik Zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracownika biura Stowarzyszenia „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie” obowiązujący od 01.08.2015 r. 1. Prowadzenie Biura / obrót korespondencją – szczegóły w załączniku nr 1/, dbałość o majątek, umiejętne gospodarowanie zasobami. Samodzielne otwieranie zamków w drzwiach przed rozpoczęciem pracy i samodzielne zamykanie zamków w drzwiach po zakończeniu pracy, potwierdzanie dokumentów „za zgodność z oryginałem”, potwierdzanie odbioru dokumentów finansowych, zaopatrzenie w materiały biurowe. 2. Dokonywanie przelewów za pomocą systemu elektronicznej obsługi kont bankowych po akceptacji dokumentu przez przedstawiciela Zarządu. 3. Udzielanie informacji zainteresowanym oraz bieżące komunikowanie się z lokalnymi liderami w sprawie środków finansowych z EFMR i EFRROW oraz prowadzenie rejestru doradztwa. 4. Wykonywanie czynności związanych z przygotowaniem strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (LSR) na lata 2014 – 2020. 5. Udzielanie pomocy przy wypełnianiu wniosków w ramach RLKS 2014 - 2020 realizowanych za pośrednictwem LGD i ich późniejszym rozliczaniu w ramach środków finansowych z EFMR i EFRROW. 6. Efektywne wdrażanie środków z funduszy EFMR i EFRROW. Mała ilość wniosków odrzuconych i duża trwałość zrealizowanych projektów/. 7. Pomoc innym pracownikom przy rozliczaniu wniosków w ramach środków finansowych EFRR i EFS dla projektów grantowych (jako kolejna para oczu). 8. Weryfikacja wniosków zgodnie z procedurą oceny i wyboru. 9. Udzielanie ogólnych informacji o funduszach: EFRR, EFS. 10. Obsługa projektów związanych z projektami współpracy. 11. Prowadzenie sprawozdawczości finansowej i rzeczowej. 12. Przekazywanie danych do aktualizacji strony internetowej, oraz inne zadania zlecone przez Prezesa Zarządu, zgodne z funkcjonowaniem LGD. 13. Techniczna obsługa organów Stowarzyszenia. 14. Dbanie o ład i porządek w biurze, a w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej bezpośrednio poinformować odpowiednie służby i członka Zarządu. 15. Prowadzenie sprawozdania z każdego dnia pracy z wyszczególnieniem wykonywanej czynności i czasu trwania. 16. Prowadzenie działań promocyjnych. 17. Świadczenie pracy w dni robocze od godz. 7.00 do 15.00, a w przypadku pracy poza biurem godziny pracy zależnie od potrzeb. 18. Sprawy nieuregulowane rozpatrywane będą zgodnie z Kodeksem pracy. .......................................................... .......................................................... / Podpis pracownika / / Podpis pracodawcy / Załącznik do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności: 1. Każdy dokument / wniosek / wpływający do Biura Stowarzyszenia należy zapisać w dzienniku przyjęć z dokładną datą. Fakt wpłynięcia potwierdzamy stawiając swoją pieczętkę i parafkę lub czytelny podpis. Od tego momentu pracownik Biura odpowiada za stan fizyczny otrzymanego dokumentu. 2. O każdej ważnej sprawie należy niezwłocznie powiadamiać bezpośrednio stronę: Prezesa lub innego członka Zarządu lub przedstawiciela Rady, Komisji Rewizyjnej. 3. Pisma po wstępnej obsłudze należy umieścić w teczce do podpisu lub do właściwego segregatora, a na dokumenty dotyczące zobowiązań finansowych dokonywanie przelewów. 4. Segregatory muszą znajdować się w szafie ze sprawnym zamkiem a klucz po zakończeniu pracy należy schować w sobie i innych pracowników tylko znanym miejscu. 5. Segregatory / akta / udostępnia się po wyjęciu z szafy Prezesowi lub wyznaczonemu członkowi Zarządu, Przewodniczącemu Rady lub wyznaczonemu przedstawicielowi lub Przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej lub wyznaczonemu członkowi Komisji Rewizyjnej. Gdy dokumenty zainteresowany chce wynieść poza Biuro należy sporządzić notatkę, która zawierać będzie między innymi: datę sporządzenia, dane stron, rodzaj wynoszonej dokumentacji, podpisy zainteresowanych i należy umiejscowić w miejscu wyniesionego dokumentu. Po zwrocie dokumentów należy na omawianej notatce sporządzić adnotację o przekazywanych dokumentach, występujących brakach i obie strony składają podpisy. Notatka dodawana jest w „wędrującej” dokumentacji. 6. Gdy wpływającym do Biura dokumentem jest wniosek to bezwzględnie należy dodać stosowne załączniki – karty i ulożyć w porządku terminowym w odpowiednich teczkach. 7. Dokumenty powracające do Biura po analizie przez odpowiedni Organ należy posegregować według właściwości i na bieżąco obsługiwać. 8. Na biurku należy posiadać tylko dokumenty – pisma, które aktualnie są rozpatrywane a pozostałe muszą znajdować się w szafie, biurku, które należy zamykać. 9. Wszystkie aktualnie rozpatrywane dokumenty będące na biurku muszą być położone w pozycji utrudniającej osobie trzeciej na zapoznawanie się z danymi osobowymi. 10. Po zakończeniu pracy wszystkie dokumenty należy przechowywać w zamkniętej szafie, biurku, a klucz położyć w sobie i innych pracowników znanym miejscu. II pracownik Zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności oraz zastępstw pracownika biura Stowarzyszenia „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie”. 1. W przypadku nieobecności pracownika I prowadzenie Biura / obrót korespondencją – szczegóły w załączniku nr 1/, dbałość o majątek, umiejętnie gospodarowanie zasobami. Samodzielne otwieranie zamków w drzwiach przed rozpoczęciem pracy i samodzielne zamykanie zamków w drzwiach po zakończeniu pracy, potwierdzanie dokumentów „za zgodność z oryginałem”, potwierdzanie odbioru dokumentów finansowych. 2. W przypadku nieobecności I pracownika dokonywanie przelewów za pomocą systemu elektronicznej obsługi kont bankowych po akceptacji dokumentu przez przedstawiciela Zarządu. 3. Udzielanie informacji zainteresowanym oraz bieżące komunikowanie się z lokalnymi liderami w sprawie dostępności i wydatkowania środków finansowych z EFRR oraz prowadzenie rejestru doradztwa. 4. Weryfikacja wniosków zgodnie z procedurą oceny i wyboru. 5. Wykonywanie czynności związanych z przygotowywaniem strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (LSR) na lata 2014 – 2020. 6. Udzielanie pomocy przy wypełnianiu wniosków w ramach RLKS 2014 - 2020 realizowanych przez LGD oraz za pośrednictwem LGD i ich późniejszym rozliczaniu w ramach środków finansowych z EFRR. 7. Efektywne wdrażanie środków finansowych z funduszu EFRR / mała ilość wniosków odrzuconych i trwałość inwestycji/. 8. Pomoc innemu pracownikowi przy rozliczaniu wniosków w ramach środków finansowych EFS dla projektów grantowych (jako kolejna para oczu). 9. Udzielanie ogólnych informacji o funduszach: PROW, PO RYBY, EFS. 10. Udzielanie pomocy, oraz organizowanie wyjazdów na konkursy, wystawy dla twórców z obszaru objętego Lokalną Strategią Rozwoju przyjętą do realizacji przez Stowarzyszenie „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie”. 11. Prowadzenie sprawozdawczości finansowej i rzeczowej. 12. Przekazywanie danych do aktualizacji strony internetowej, oraz inne zadania zlecone przez Prezesa, zgodnie z funkcjonowaniem LGD. 13. Prowadzenie działań promocyjnych. 14. Techniczna obsługa organów Stowarzyszenia. 15. Dbanie o ład i porządek w biurze, a w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej bezpośrednio poinformować odpowiednie służby i członka Zarządu. 16. Prowadzenie sprawozdania z każdego dnia pracy z wyszczególnieniem wykonywanej czynności i czasu trwania. 17. Wykonywanie wszelkich innych prac zleconych przez Prezesa Zarządu. 18. Świadczenie pracy w dni robocze od godz. 7.00 do 15.00, a w przypadku pracy poza biurem godziny pracy zależnie od potrzeb. 19. Sprawy nieuregulowane rozpatrywane będą zgodnie z Kodeksem pracy. ............................................................................................................................... / Podpis pracownika / ............................................................................................................................... / podpis pracodawcy / Załącznik do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności: 1. Każdy dokument / wniosek / wpływający do Biura Stowarzyszenia należy zapisać w dzienniku przyjęć z dokładną datą. Fakt wpłynięcia potwierdzamy stawiając swoją pieczętkę i parafkę lub czytelny podpis. Od tego momentu pracownik Biura odpowiada za stan fizyczny otrzymanego dokumentu. 2. O każdej ważnej sprawie należy niezwłocznie powiadamiać bezpośrednio stronę: Prezesa lub innego członka Zarządu lub przedstawiciela Rady, Komisji Rewizyjnej. 3. Pisma po wstępnej obsłudze należy umieścić w teczce do podpisu lub do właściwego segregatora, a na dokumenty dotyczące zobowiązań finansowych dokonywanie przelewów. 4. Segregatory muszą znajdować się w szafie ze sprawnym zamkiem. 5. Segregatory / akta / udostępnia się po wyjęciu z szafy Prezesowi lub wyznaczonemu członkowi Zarządu, Przewodniczącemu Rady lub wyznaczonemu przedstawicielowi lub Przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej lub wyznaczonemu członkowi Komisji Rewizyjnej. Gdy dokumenty zainteresowany chce wynieść poza Biuro należy sporządzić notatkę, która zawierać będzie między innymi: datę sporządzenia, dane stron, rodzaj wynoszonej dokumentacji, podpisy zainteresowanych i należy umieścić w miejscu wyniesionego dokumentu. Po zwrocie dokumentów należy na omawianej notatce sporządzić adnotację o przekazywanych dokumentach, występujących brakach i obie strony składają podpisy. Notatka dodawana jest w „wędrującej” dokumentacji. 6. Gdy wpływającym do Biura dokumentem jest wniosek to bezwzględnie należy dodać stosowne załączniki – karty i ulożyć w porządku terminowym w odpowiednich teczках. 7. Dokumenty powracające do Biura po analizie przez odpowiedni Organ należy posegregować według właściwości i na bieżąco obsługiwać. 8. Na biurku należy posiadać tylko dokumenty – pisma, które aktualnie są rozpatrywane a pozostałe muszą znajdować się w szafie, biurku, które należy zamykać. 9. Wszystkie aktualnie rozpatrywane dokumenty będące na biurku muszą być polożone w pozycji utrudniającej osobie trzeciej na zapoznawanie się z danymi osobowymi. 10. Po zakończeniu pracy wszystkie dokumenty należy przechowywać w zamkniętej szafie, biurku, a klucz położyć w sobie i innych pracowników znanym miejscu. III pracownik Zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności oraz zastępstw pracownika biura Stowarzyszenia „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie” 1. W przypadku nieobecności pracownika I i II prowadzenie Biura / obrót korespondencją – szczegóły w załączniku nr 1/, dbałość o majątek, umiejętnie gospodarowanie zasobami. Samodzielne otwieranie zamków w drzwiach przed rozpoczęciem pracy i samodzielne zamknięcie zamków w drzwiach po zakończeniu pracy, potwierdzanie dokumentów „za zgodność z oryginałem”, potwierdzanie odbioru dokumentów finansowych. 2. W przypadku nieobecności pracownika I i II dokonywanie przelewów za pomocą systemu elektronicznej obsługi kont bankowych po akceptacji dokumentu przez przedstawiciela Zarządu. 3. Udzielanie informacji zainteresowanym oraz bieżące komunikowanie się z lokalnymi liderami w sprawie dostępności środków finansowych w ramach EFS oraz prowadzenie rejestru doradztwa.. 4. Weryfikacja wniosków zgodnie z procedurą oceny i wyboru. 5. Prowadzenie animacji i zwiększania aktywności społeczności lokalnej. 6. Efektywne realizowanie animacji za pomocą wydatkowanych środków finansowych z EFS / ilość osób podejmujących pracę, zgodnie z ich oświadczeniem – większa niż w podanych wskaźnikach/. 7. Wykonywanie czynności związanych z przygotowaniem strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (LSR) na lata 2014 – 2020. 8. Udzielanie pomocy przy wypełnianiu wniosków w ramach RLKS 2014 - 2020 realizowanych przez LGD oraz za pośrednictwem LGD i ich późniejszym rozliczaniu w ramach środków finansowych z EFS. 9. Pomoc innemu pracownikowi przy rozliczaniu wniosków w ramach środków finansowych EFRR dla projektów grantowych (jako kolejna para oczu). 10. Udzielanie ogólnych informacji o funduszach: EFRROW, EFRR, EFMR. 11. Udzielanie pomocy, oraz organizowanie wyjazdów na konkursy, wystawy dla twórców z obszaru objętego Lokalną Strategią Rozwoju przyjętą do realizacji przez Stowarzyszenie „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie”. 12. Prowadzenie sprawozdawczości finansowej i rzeczowej. 13. Przekazywanie danych do aktualizacji strony internetowej, oraz inne zadania zlecone przez Prezesa Zarządu, zgodne z funkcjonowaniem LGD. 14. Prowadzenie działań promocyjnych. 15. Techniczna obsługa organów Stowarzyszenia. 16. Dbanie o ład i porządek w biurze, a w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej bezpośrednio poinformować odpowiednie służby i członka Zarządu. 17. Prowadzenie sprawozdania z każdego dnia pracy z wyszczególnieniem wykonywanej czynności i czasu trwania. 18. Wykonywanie wszelkich innych prac zleconych przez Prezesa Zarządu. 19. Świadczenie pracy w dni robocze od godz. 7.00 do 15.00, a w przypadku pracy poza biurem godziny pracy zależnie od potrzeb. 20. Sprawy nieuregulowane rozpatrywane będą zgodnie z Kodeksem pracy. .................................................. .................................................. / Podpis pracownika / / Podpis pracodawcy Załącznik do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności: 1. Każdy dokument / wniosek / wpływający do Biura Stowarzyszenia należy zapisać w dzienniku przyjęć z dokładną datą. Fakt wpłynięcia potwierdzamy stawiając swoją pieczętkę i parafkę lub czytelny podpis. Od tego momentu pracownik Biura odpowiada za stan fizyczny otrzymanego dokumentu. 2. O każdej ważnej sprawie należy niezwłocznie powiadamiać bezpośrednio stronę: Prezesa lub innego członka Zarządu lub przedstawiciela Rady, Komisji Rewizyjnej. 3. Pisma po wstępnej obsłudze należy umieścić w teczce do podpisu lub do właściwego segregatora, a na dokumenty dotyczące zobowiązań finansowych dokonywanie przelewów. 4. Segregatory muszą znajdować się w szafie ze sprawnym zamkiem. 5. Segregatory / akta / udostępnia się po wyjęciu z szafy Prezesowi lub wyznaczonemu członkowi Zarządu, Przewodniczącemu Rady lub wyznaczonemu przedstawicielowi lub Przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej lub wyznaczonemu członkowi Komisji Rewizyjnej. Gdy dokumenty zainteresowany chce wynieść poza Biuro należy sporządzić notatkę, która zawierać będzie między innymi: datę sporządzenia, dane stron, rodzaj wynoszonej dokumentacji, podpisy zainteresowanych i należy umiejscowić w miejscu wyniesionego dokumentu. Po zwrocie dokumentów należy na omawianej notatce sporządzić adnotację o przekazywanych dokumentach, występujących brakach i obie strony składają podpisy. Notatka dodawana jest w „wędrującej” dokumentacji. 6. Gdy wpływającym do Biura dokumentem jest wniosek to bezwzględnie należy dodać stosowne załączniki – karty i ulożyć w porządku terminowym w odpowiednich teczkach. 7. Dokumenty powracające do Biura po analizie przez odpowiedni Organ należy posegregować według właściwości i na bieżąco obsługiwać. 8. Na biurku należy posiadać tylko dokumenty – pisma, które aktualnie są rozpatrywane a pozostałe muszą znajdować się w szafie, biurku, które należy zamykać. 9. Wszystkie aktualnie rozpatrywane dokumenty będące na biurku muszą być położone w pozycji utrudniającej osobie trzeciej na zapoznawanie się z danymi osobowymi. 10. Po zakończeniu pracy wszystkie dokumenty należy przechowywać w zamkniętej szafie, biurku, a klucz położyć w sobie i innych pracowników znanym miejscu. IV pracownik Zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności oraz zastępstw pracownika biura Stowarzyszenia „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie” Obsługa księgowa: 1. Rozliczanie finansowe projektów realizowanych przez Stowarzyszenie. 2. Sporządzanie wniosków o płatność do SW. 3. Prowadzenie ksiąg rachunkowych, sporządzanie bilansu, rachunków wyników, dodatkowych informacji i innych sprawozdań finansowych. 4. Samodzielne prowadzenie spraw księgowo-podatkowych. 5. Bieżąca weryfikacja i ewidencja dokumentów księgowych. 6. Prowadzenie spraw związanych z kadrami i placami. 7. Pomoc innym pracownikom przy rozliczaniu wniosków w ramach środków finansowych EFRR i EFS dla projektów grantowych (jako kolejna para oczu). Załącznik do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności: 1. Od momentu przyjęcia dokumentu pracownik biura odpowiada za jego stan fizyczny. 2. O każdej ważnej sprawie należy niezwłocznie powiadamiać bezpośrednio stronę: Prezesa lub innego członka Zarządu lub przedstawiciela Rady, Komisji Rewizyjnej. 3. Dokumenty po wstępnej obsłudze należy umieścić w teczce do podpisu lub do właściwego segregatora. 4. Segregatory muszą znajdować się w szafie ze sprawnym zamkiem. 5. Segregatory / akta / udostępnia się po wyjęciu z szafy Prezesowi lub wyznaczonemu członkowi Zarządu, Przewodniczącemu Rady lub wyznaczonemu przedstawicielowi lub Przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej lub wyznaczonemu członkowi Komisji Rewizyjnej. Gdy dokumenty zainteresowany chce wynieść poza Biuro należy sporządzić notatkę, która zawierać będzie między innymi: datę sporządzenia, dane stron, rodzaj wynoszonej dokumentacji, podpisy zainteresowanych i należy umiejscowić w miejscu wyniesionego dokumentu. Po zwrocie dokumentów należy na omawianej notatce sporządzić adnotację o przekazywanych dokumentach, występujących brakach i obie strony składają podpisy. Notatka dodawana jest w „wędrującej” dokumentacji. 6. Na biurku należy posiadać tylko dokumenty – pisma, które aktualnie są rozpatrywane a pozostałe muszą znajdować się w szafie, biurku, które należy zamykać. 7. Wszystkie aktualnie rozpatrywane dokumenty będące na biurku muszą być położone w pozycji utrudniającej osobie trzeciej na zapoznawanie się z danymi osobowymi. 8. Po zakończeniu pracy wszystkie dokumenty należy przechowywać w zamkniętej szafie, biurku, a klucz położyć w sobie i innych pracowników znanym miejscu. Stowarzyszenie „Lokalna Grupa Działania Pojezierze Brodnickie” 87-360 Brodnica, ul. Wezławowa 46 Kartka z dnia 25.12.2015 Prezes Zarządu Bogusław Brodkiewicz I Wiceprezes Zarządu Jan Zgliński	<urn:uuid:8107af0f-e8ea-44ac-a61b-f17bc1672a9b>	finepdfs	1.645508	CC-MAIN-2019-09	http://lgdpojezierzebrodnickie.pl/wp-content/uploads/2016/05/Za%C5%82%C4%85cznik-nr-6-do-Umowy.pdf	2019-02-20T11:40:51Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247494741.0/warc/CC-MAIN-20190220105613-20190220131613-00265.warc.gz	148,248,051	0.999991	0.999992	0.999992	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2916, 5251, 8237, 10474, 13455, 15696, 18290 ]	2	0
Znak sprawy: KG.22.1.2020 ZAMAWIAJĄCY: Szkoła Podstawowa nr 19 im. Józefa Czechowicza w Lublinie ul. Szkolna 6 20-124 Lublin telefon: 81 747 89 43 fax : 81 747 89 43 http://www.sp19.lublin.eu e-mail: firstname.lastname@example.org OGŁOSZENIE O MOŻLIWOŚCI SKŁADANIA OFERT I. Postanowienia ogólne W związku z faktem, iż wartość niniejszego zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30.000 euro, zamówienie będzie realizowane zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówień Publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1986 z późn. zm.) oraz na podstawie procedur trybu postępowania w zakresie zamówień publicznych opracowanych przez Zamawiającego. Niniejsze ogłoszenie jest równoważne Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. II. Przedmiot zamówienia 1. Przedmiotem zamówienia jest usługa: „Ochrony mienia oraz zabezpieczenia obiektu wraz z terenem należącym do Szkoły Podstawowej Nr 19 im. Józefa Czechowicza w Lublinie ul. Szkolna 6, 20-124 Lublin". 1. Zamawiający wymaga, aby Wykonawca przy pomocy pracowników ochrony sprawował stałą, bezpośrednią ochronę fizyczną mienia składającego się z budynku przy ul. Szkolnej 6, jego pomieszczeń, rzeczy znajdujących się w tych pomieszczeniach oraz terenu wokół budynku. 1.1. Pełnienie dozoru: * w dni wolne od pracy szkoły w sobotę od godz. 6:00 i całą niedzielę do poniedziałku do godz. 6:00, dni świąteczne od 6:00 do godz. 6:00 dnia następnego po dniu świątecznym. 1.2. Działania ochronne w przypadku zakłócenia porządku. 1.4. Do dnia podpisania umowy Wykonawca przedstawi Zamawiającemu do akceptacji plan ochrony uwzględniający osoby odpowiedzialne z tytułu nadzoru oraz liczbę osób sprawujących fizyczny nadzór. 1.3. Drobne prace porządkowe. 1.5. Zamawiający, poprzez uprawnione osoby, będzie dokonywał kontroli jakości świadczonych usług w dowolnym czasie i bez uprzedzenia. O nienależytym wykonywaniu usług Zamawiający niezwłocznie będzie informował pisemnie Wykonawcę. Szczegółowy zakres zadań przy sprawowaniu ochrony stanowi załącznik do umowy. Osoby kierujące pracownikami bezpośredniej ochrony oraz osoby sprawujące bezpośrednią usługę ochrony stanowić powinny stały zespół zgodny z wykazem. Wprowadzenie nowej osoby do ochrony może nastąpić wyłącznie po wcześniejszym zawiadomieniu osoby uprawnionej ze strony zamawiającego oraz przedstawieniu wymaganych dokumentów nowej osoby. 2. Wykonawca odpowiadać będzie wobec Zamawiającego za wszelkie szkody wyrządzone przez personel Wykonawcy oraz osoby trzecie w przypadku niedołożenia należytej staranności, jakiej wymaga się od profesjonalisty przy wykonywaniu umowy. 3. Zamawiający wymaga aby Wykonawca przez cały okres realizacji usługi posiadał jedno i wszystkie zdarzenia. ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie ochrony mienia, z minimalną sumą gwarancyjną w wysokości 50.000 zł na Wykonawca, bez dodatkowych wezwań przez zamawiającego, przekazywać będzie kopię aktualnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z zachowaniem ciągłości ubezpieczenia. 4. Zaleca się, aby wykonawca dokonał audytu bezpieczeństwa w celu zapoznania się z miejscem pełnienia dozoru oraz jego zakresem, a także zdobył na własną odpowiedzialność i ryzyko wszelkie dodatkowe informacje, które mogą być konieczne do przygotowania oferty oraz zawarcia umowy i wykonania zadania. Koszty dokonania wizji lokalnej i zapoznania się z warunkami ochrony poniesie wykonawca. 5. CPV 79.71.00.00 - 4 usługi ochroniarskie III. Termin wykonania zamówienia. Termin wykonania zamówienia: od 1 września 2020 roku do 31 sierpnia 2021 roku. IV. Opis warunków udziału w postępowaniu oraz opis sposobu dokonywania oceny tych warunków. 1. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy spełniają warunki, dotyczące: a) posiadania uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania; Wykonawca musi posiadać aktualną koncesję w zakresie usług ochrony osób i mienia wydaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 z póź. zm.). Termin ważności koncesji musi obejmować cały okres wykonywania zamówienia. b) posiadania wiedzy i doświadczenia; Zamawiający wymaga aby wykonawca w okresie ostatnich trzech lat przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeśli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wykonał co najmniej trzy usługi (przynajmniej jedna usługa powinna trwać nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy) odpowiadające swoim rodzajem i wartością usługom stanowiącym przedmiot zamówienia. c) dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia; Zamawiający wymaga aby minimum jedna osoba organizująca i kierująca zespołami pracowników bezpośredniej ochrony, posiadała aktualną licencję pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia oraz legitymowała się co najmniej dwuletnim doświadczeniem zawodowym na stanowisku organizowania i kierowania zespołami pracowników bezpośredniej ochrony. d) sytuacji ekonomicznej i finansowej. Zamawiający wymaga, aby Wykonawca posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności agencji ochrony mienia, z minimalną sumą gwarancyjną w wysokości: 50.000 zł na jedno i wszystkie zdarzenia. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, warunki określone w ust. 1 pkt. a), b), c), d) winien spełniać jeden Wykonawca lub wszyscy Wykonawcy wspólnie. Niespełnienie chociażby jednego z w/w warunków skutkować będzie wykluczeniem Wykonawcy z postępowania. V. Sposób porozumiewania się Zamawiającego z Wykonawcami oraz przekazywania oświadczeń i dokumentów, osoby uprawnione do porozumiewania się z Wykonawcami. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia ogłoszenie i inne dokumenty oraz oświadczenia dotyczące niniejszego postępowania: http://www.sp19.lublin.eu oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje Zamawiający i Wykonawcy przekazują pisemnie, faksem zgodnie z art.36 ust. 2 pkt 5 ustawy - drogą elektroniczną na adres: email: email@example.com. Osobą uprawnioną przez zamawiającego do porozumiewania się z wykonawcami w dni robocze w godzinach 9:00 - 13:00 jest kierownik gospodarczy p. Sławomir Duda, tel. 81 747 89 43 w. 22. 1. Jeżeli Zamawiający lub Wykonawca przekazują dokumenty lub informacje, o których mowa w pkt. 1, faksem lub drogą elektroniczną, każda ze stron na żądanie drugiej niezwłocznie potwierdza fakt ich otrzymania. 2. Po otrzymaniu informacji faksem, Wykonawca zobowiązany jest do niezwłocznego potwierdzenia faktu otrzymania jej tj. do przesłania zwrotnej informacji o następującej treści: Potwierdzam otrzymanie czytelnej informacji przesłanej faksem dnia ............................ pismo znak : ................... z dnia ............................ Niedopełnienie tego obowiązku będzie równoznaczne z potwierdzeniem otrzymania czytelnej wiadomości. 3. Każdy Wykonawca ma prawo zwrócić się do Zamawiającego o wyjaśnienie wskazanych przez siebie zapisów w ogłoszeniu. 4. Wykonawca może zwrócić się do Zamawiającego o wyjaśnienie treści ogłoszenia. Zamawiający jest obowiązany udzielić wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż: na 2 dni przed upływem terminu składania ofert - pod warunkiem, że wniosek o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia wpłynął do zamawiającego nie później niż do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert. VI. Termin związania z ofertą. 1. Wykonawca jest związany ofertą 30 dni. 2. Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. VII. Opis sposobu przygotowania ofert. 1. Treść oferty musi odpowiadać treści ogłoszenia. 2. Oferta powinna być sporządzona w jednym egzemplarzu 3. Oferta powinna zawierać: - nazwę (firmę) oraz adres Zamawiającego, - poprawki należy omówić w uwadze, zaopatrzonej własnoręcznym podpisem Wykonawcy lub osoby upoważnionej. Poprawki cyfr należy pisać słownie. 4. Zamawiający poprawi w tekście oferty: - inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty niezwłocznie zawiadamiając o tym Wykonawcę, którego oferta została poprawiona. - oczywiste omyłki pisarskie, oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek, 5. Zamawiający odrzuci ofertę jeżeli: b. Wykonawca w terminie 3 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgodzi się na poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt. 3 a. zawiera błędy w obliczeniu ceny, 6. Wykonawca ma prawo złożyć tylko jedną ofertę. 7. Ofertę wraz z załącznikami należy umieścić w kopercie zamkniętej. Kopertę należy zabezpieczyć w sposób uniemożliwiający jej otwarcie bez uszkodzenia oraz opisać w poniższy sposób: a) tytuł procedury: Szkoły Podstawowej Nr 19 im. Józefa Czechowicza w Lublinie ul. Szkolna 6, 20-124 „Ochrona mienia oraz zabezpieczenie obiektu wraz z terenem należącym do Lublin". b) nazwa i adres Wykonawcy: c) nazwa i adres Zamawiającego: Szkoła Podstawowa nr 19 im. Józefa Czechowicza w Lublinie ul. Szkolna 6, 20-124 Lublin". W przypadku nieprawidłowego zaadresowania lub zamknięcia koperty Zamawiający nie bierze odpowiedzialności za złe skierowanie przesyłki i jej przedterminowe otwarcie. 8. Oferta powinna być napisana w języku polskim, na maszynie do pisania, komputerze lub inną trwałą i czytelną techniką oraz podpisana przez osobę upoważnioną do reprezentowania firmy na zewnątrz i zaciągania zobowiązań w wysokości odpowiadającej cenie oferty. 9. Wykonawca obowiązany jest do przekazania w ofercie prawdziwych danych i informacji. Zamawiający wykluczy z postępowania Wykonawcę, jeśli stwierdzi, że złożone przez niego informacje mające wpływ na wynik prowadzonego postępowania są nieprawdziwe. 10. Wszelkie poprawki lub zmiany w tekście oferty muszą być parafowane własnoręcznie przez osobę podpisującą ofertę. 11. Wykonawca może wprowadzić zmiany lub wycofać złożoną przez siebie ofertę pod warunkiem, że Zamawiający otrzyma pisemne powiadomienie o wprowadzeniu zmian lub wycofaniu oferty przed upływem terminu składania ofert. Powiadomienie o wprowadzeniu zmian lub wycofaniu musi być złożone wg takich samych zasad jak składana oferta. Koperta powinna zostać dodatkowo oznaczona „ZMIANA" lub „WYCOFANIE". Wykonawca nie może wycofać oferty ani wprowadzić jakichkolwiek zmian treści oferty po upływie terminu składania ofert. 12. Oferta oraz wszelkie oświadczenia i zaświadczenia dołączone do niej są jawne w trybie art. 96 ust. 3 ustawy, z wyjątkiem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a Wykonawca składając ofertę zastrzegł w odniesieniu do tych informacji, że nie mogą być one udostępnione. Informacje zastrzeżone powinny być w sposób trwały oddzielone i oznaczone jako część niejawna oferty. VIII. Miejsce oraz termin składania i otwarcia ofert. 1. Ofertę należy złożyć w siedzibie Zamawiającego tj: Szkoła Podstawowa Nr 19 im. Józefa Czechowicza w Lublinie ul. Szkolna 6, sekretariat do dnia 10.07. 2020 do godz. 11:00 2. Doręczenie oferty do innego miejsca niż wskazane w punkcie 1 nie jest równoznaczne ze złożeniem oferty w sposób skuteczny. Oferty otrzymane przez Zamawiającego po terminie zostaną zwrócone bez otwierania. 3. Za termin złożenia oferty uważa się termin jej wpłynięcia do Zamawiającego. Oferty będą podlegać rejestracji przez Zamawiającego. Każda przyjęta oferta zostanie opatrzona adnotacją określającą dokładny termin przyjęcia oferty tzn. datę kalendarzową oraz godzinę i minutę, w której została przyjęta. Do czasu otwarcia ofert, będą one przechowywane w sposób gwarantujący ich nienaruszalność. IX. Opis kryteriów, którymi Zamawiający będzie się kierować przy wyborze oferty, wraz z podaniem znaczenia tych kryteriów i sposobu oceny Przy wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający będzie się kierować kryterium najniższej ceny - CENA 100%. 1. Oceny ofert będzie dokonywała komisja . W pierwszej kolejności ocenie będzie podlegało spełnienie warunków formalnych. 3. Zamawiający odrzuci ofertę, jeżeli: 2. W toku dokonywania badania i oceny złożonych ofert Zamawiający może żądać udzielenia przez Wykonawców dodatkowych wyjaśnień dotyczących treści złożonych przez nich ofert. - jest niezgodna z ustawą, - jej złożenie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, - jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, - zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, 4. Wykonawca może, przed upływem terminu składania ofert, zmienić lub wycofać ofertę. X. Informacja o formalnościach, jakie powinny zostać dopełnione po wyborze oferty w celu zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. 1. Zamawiający udzieli zamówienia Wykonawcy, którego oferta odpowiada wszystkim wymaganiom przedstawionym w ustawie Prawo zamówień publicznych oraz SIWZ i została oceniona jako najkorzystniejsza w oparciu o podane kryteria wyboru. 2. Zamawiający powiadomi o wyborze oferty wszystkich Wykonawców, którzy ubiegali się o zamówienie i złożyli oferty zgodnie z wymogami wynikającymi z postanowień art. 92 P.z.p. 3. Zamawiający zawrze umowę z wybranym Wykonawcą w terminie nie krótszym niż 5 dni od dnia przekazania zawiadomienia o wyborze, nie później niż przed terminem związania ofertą z zastrzeżeniem art. 94 ust. 2 pkt 1a i 3a ustawy. Zamawiający będzie mógł zawrzeć umowę wcześniej jeżeli w tym postępowaniu zostanie złożona tylko jedna oferta. 4. Jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana, uchyla się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia, Zamawiający może wybrać ofertę najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert, bez przeprowadzania ich ponownej oceny, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 93 ust.1 ustawy - Prawo zamówień publicznych. X. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Zamawiający nie wymaga wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Zamawiający nie zezwala na wykonywanie usługi ochrony przez podwykonawców. XI. Klauzula informacyjna na okoliczność pozyskania danych osobowych od osoby fizycznej, której dane te dotyczą Zgodnie z art. 13 ust. 1-2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (dalej „RODO") informujemy, że: 1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 19 w Lublinie. 2. W sprawie ochrony swoich danych osobowych może Pani/Pan kontaktować się z wyznaczonym przez administratora Inspektorem Ochrony Danych na adres email: firstname.lastname@example.org. 3. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu, w jakim administrator je od Pani/Pana pozyskał i w zakresie niezbędnym do: a) wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c) RODO); b) wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi (art. 6 ust. 1 lit. e) RODO); c) realizacji celu w jakim Pani/Pan wyraziła/wyraził zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych (art. 6 ust. 1 lit. a) RODO) jub wyraźną zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych wskazanych w art. 9 ust. 1 RODO (art. 9 ust. 2 lit. a) RODO); d) wykonania umowy, której Pani/Pan jest stroną lub do podjęcia działań na Pani/Pana żądanie przed zawarciem umowy (art. 6 ust. 1 lit. b) RODO); e) ochrony żywotnych interesów Pani/Pana lub innej osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 lit. d) RODO). 4. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być instytucje, którym administrator zobowiązany jest lub może przekazywać Pani/Pana dane osobowe na mocy przepisów prawa, jak również inne podmioty zewnętrzne wspierające administratora w wypełnieniu ciążącego na nim obowiązku prawnego, poprzez świadczenie usług informatycznych, doradczych, szkoleniowych, konsultacyjnych, audytowych, pocztowych, finansowych, windykacyjnych oraz pomocy prawnej. 5. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego w rozumieniu RODO. 6. Pani/Pana dane osobowe przechowywane będą przez okres realizacji celu, w jakim administrator je od Pani/Pana pozyskał, niezbędny do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi lub realizacji celu, w jakim administrator je od Pani/Pana pozyskał na podstawie udzielonej przez Panią/Pana zgody, a także po jego zrealizowaniu, przez okres niezbędny do wywiązania się przez administratora z prawnego obowiązku wymagającego przetwarzania Pani/Pana danych osobowych (w szczególności archiwizacja) lub okres niezbędny do ewentualnego ustalenia i dochodzenia przez administratora roszczeń wobec Pani/Pana lub obrony przed Pani/Pana roszczeniami wobec administratora. 7. Ma Pani/Pan prawo do żądania od administratora dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do ich przenoszenia. 8. Jeżeli przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych odbywa się na podstawie wyrażonej przez Panią/Pana zgody, ma Pani/Pan prawo do cofnięcia tej zgody w dowolnym momencie, jednak bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. 9. Ma Pani/Pan prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych narusza przepisy prawa. 10. Podanie przez Panią/Pana swoich danych osobowych jest: a) wymogiem ustawowym, w przypadku, kiedy cel, w jakim Pani/Pan je podaje, skutkuje koniecznością wypełnienia przez administratora obowiązku prawnego ciążącego na administratorze lub koniecznością wykonania przez administratora zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. W takim przypadku jest Pani/Pan zobowiązana/zobowiązany do ich podania, a ewentualne ich niepodanie będzie skutkowało brakiem możliwości realizacji Pani/Pana interesu prawnego; b) wymogiem umownym, w przypadku, kiedy tak stanowią zapisy umowy. W takim przypadku jest Pani/Pan zobowiązana/zobowiązany do ich podania, a ewentualne ich niepodanie będzie skutkowało w szczególności problemami z prawidłowym wykonaniem umowy lub niewykonaniem umowy; c) warunkiem zawarcia umowy, w przypadku, kiedy celem, w jakim Pani/Pan je podaje, jest zawarcie umowy. W takim przypadku jest Pani/Pan zobowiązana/zobowiązany do ich podania, a ewentualne ich niepodanie będzie skutkowało niezawarciem umowy; d) nieobligatoryjne, w przypadku, kiedy cel, w jakim administrator je od Pani/Pana pozyskał, nie skutkuje koniecznością wypełnienia przez administratora żadnego obowiązku prawnego lub nie skutkuje koniecznością wykonania przez administratora żadnego zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. 11. Pani/Pana dane osobowe nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. XII. Postanowienia dodatkowe. 1. Zamawiający nie przewiduje zawarcia umowy ramowej 3. Wykonawca poniesie wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty. 2. Zamawiający nie przewiduje aukcji elektronicznej 4. W sprawach nieuregulowanych w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych ( Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zmianami) i przepisy wykonawcze do tej ustawy.	<urn:uuid:c65e7411-2369-482c-b3cd-00fc20d8d565>	finepdfs	1.052734	CC-MAIN-2022-05	https://biuletyn.lublin.eu/gfx/jednostki/userfiles/_public/szkola-podstawowa-nr-19-im-jozefa-czechowicza-w-lublinie/ogloszenia/2020-06-24_ogloszenie_ochrona_mienia/ogloszenie_o_mozliwosci_skladania_ofert.pdf	2022-01-19T19:11:24+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320301488.71/warc/CC-MAIN-20220119185232-20220119215232-00699.warc.gz	187,315,957	0.999964	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2046, 4744, 7813, 11096, 14208, 19426, 19902 ]	2	0
FESTIWAL ŚWIAT POD KYCZERA Na zaproszenie łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca “Kyczera” legniczanie obejrzą występy zespołów folklorystycznych z Indii, Włoch, Serbii, Rumunii, Hiszpanii, Czech, Ukrainy, Łotwy, Algierii, Litwy, Słowacji. 1, 2, 8 lipca / poniedziałek, wtorek / Rynek Legnickie Wieczory Organowe Wystąpią: Roberto Bonetto (Włochy) – organy oraz „Ensemble Fernabucco” w składzie: Julia Karpeta (viola da gamba) i Krzysztof Karpeta (viola da gamba). W programie utwory wybitnych kompozytorów doby baroku i ich naśladowców: Georga Friedericha Haendla, Alexandre Guilmanta (Grand Choeur “w stylu Haendla”), Jana Sebastiana Bacha oraz jego synów: Jana Christophsa Friedricha Bacha i Carla Philippa Emanuel Bacha. 9 lipca / wtorek / Katedra KALENDARZ IMPREZ KULTURALNYCH I SPORTOWYCH ▶ 1, 2, 8 lipca / poniedziałek, wtorek / XXII Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny ŚWIAT POD KYCZERA Rynek, ul. NMP / wstęp wolny / org. ŁZPiT Kyczera, LCK 1 lipca, godz. 15.30 Korowód uczestników oraz Koncert Galowy 2 lipca, godz. 10.00, 14.00 Animacje na terenie miasta 8 lipca, godz. 15.30 Korowód uczestników oraz koncert ▶ 6-27 lipca / soboty „Wędruj z nami” Rodzinne wycieczki autokarowe Czechy i Dolny Śląsk / odpłatność - 90, 80, 70 zł / org. PTTK 6 lipca Kamieniec Ząbkowicki i Ząbkowice Śląskie 13 lipca Czechy – „Ścieżka w Koronie Drzew” (Jańskie Łaźnie) 20 lipca Czechy – Zamek Trosky i Czeski Raj 27 lipca Góry Stołowe – Blędne Skały – Szczeliniec ▶ 6 lipca / sobota / godz. 15.00 PIASKOWNICA 2019 Konkurs rzeźby w piasku Kąpielisko „Kormoran” / odpłatność / org. OSiR ▶ 8-15 lipca / poniedziałek - poniedziałek Obóz stypendystów Fundacji DZIEŁO NOWEGO TYSIACLECIA Sanktuarium św. Jacka, Katedra pw. św. Apostołów Piotra i Pawła, legnickie parafie, PWSZ i in. / org. Fundacja „Dzieło Nowego Tysiąclecia, UM Legnica ▶ 9 lipca / wtorek / godz. 19.15 Legnickie Wieczory Organowe Koncert Kameralny Katedra / wstęp wolny / org. LCK ▶ 14 lipca / niedziela / godz. 6.00 - 15.00 Jarmark Staroci Rynek / wstęp wolny / org. TML Pro Legnica ▶ 20 -28 lipca (sobota - niedziela) ZIELONO MI! Cykl działań artystycznych w 10. rocznicę huraganu 20 lipca, godz. 19.00 Wernisaż wystawy „SsZuMm” Park Miejski, Polana Angielska 20 lipca, godz. 20.00 Pokaz dźwięków natury – sesja Michała Zygmunta Galeria Sztuki, pl. Katedralny 21 lipca, godz. 14.00 Spacer w parku – szlakiem historii Park Miejski 23 lipca, godz. 17.00 „Sztuka i natura” – spotkanie artystów Galeria Sztuki, pl. Katedralny 23 lipca, godz. 22.00 „Rozpoznani Nierozpoznani” Spektakl plenerowy „Teatr Evolucji Cienia” z Poznania Park Miejski, Polana Angielska 28 lipca, godz. 13.00 Rodzinny EKO-piknik z warsztatami twórczymi Park Miejski, Polana Angielska ▶ 21 lipca / niedziela / godz. 14.00 Legnickie Spacery Historyczne „Legnicki Park Miejski – w poszukiwaniu historii” Park Miejski, start – pomnik z figurą śpiącego lwa / wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi, UM Legnica ▶ 21 lipca / niedziela / godz. 17.00 „Huragan Poezji” - spotkanie miłośników poezji w rocznicę huraganu w Legnicy Palmiarnia / wstęp wolny / org. TML Pro Legnica ▶ 26 - 28 lipca / piątek - niedziela / Festiwal Japońskiej Motoryzacji JAPFEST Lotnisko / bilety / org. Japfest ▶ 26 lipca / piątek / godz. 7.00-21.00 Wycieczka „Na trójstyku granic i kultur” Zamek Frydlant - Wzgórze Yested - Berzdorfer See - Koźmin Czechy, Niemcy, Polska / wpisowe - 65 zł / org. KM Agatka ▶ 3-24 sierpnia / soboty Wycieczki autokarowe „Wędruj z nami” Czechy i Dolny Śląsk / odpłatność - 90, 80, 70 zł / org. PTTK 3 sierpnia Czechy – Zamek Frydlant 10 sierpnia Karkonosze – Śnieżka, Przełęcz Okraj, Karpacz 15 sierpnia Czechy – „Ścieżka w obłokach” (Kraliki) 17 sierpnia Czechy – Skalne Miasto Adrspach 24 sierpnia Książ - Dolina Pelcznicy - Szczawno ▶ 4 sierpnia / niedziela / godz. 14.00 Legnickie Spacery Historyczne „Książęta, rycerze i święci. Dzieje legnickiego zamku” Zamek Piastowski, start – brama wjazdowa Zamku / wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi, UM Legnica ▶ 11 sierpnia / niedziela / godz. 6.00 - 15.00 Jarmark Staroci Rynek / wstęp wolny / org. TML Pro Legnica ▶ 14-24 sierpnia / środa - sobota 27. Legnicka Akademia Filmowa – Warsztaty Filmu Animowanego Akademia Rycerska, Galeria Piastów / wstęp wolny / org. LCK 15 sierpnia, godz. 21.00 Kino na dachu – „Beuys. Sztuka to rewolucja”, reż. Andres Veiel Galeria Piastów 16 sierpnia, godz. 21.00 Kino na dachu – „Mirai”, reż. Mamoru Hosoda Galeria Piastów LEGNICKIE SPACERY HISTORYCZNE PARK MIEJSKI – W POSZUKIWANIU HISTORII Czy wiecie, gdzie jest w Legnicy Park Wystawowy czy Wyspa Róż? Park Miejski, rajski ogród legnickian powstawał etapami w XIX i XX wieku. Na jego terenie złożyły się kolejne, stopniowo zagospodarowywane obszary, z których każdy ma własną, odrobną historię oraz unikalną nazwę stosowaną przez dawnych mieszkańców miasta. Podczas wspólnej wędrówki Grażyna Humeńczuk przedstawi historię tych niezwykłych miejsc. ▶ 21 lipca / niedziela / Park Miejski Festiwal Japońskiej Motoryzacji JAPFEST Ponad 500 wyselekcjonowanych japońskich samochodów z Polski, Niemiec, Czech, Holandii, Ukrainy, Litwy, Łotwy, zawody oraz pokazy driftu, wyścigi 1/4 mili. Ponadto w programie: koncert legendy drum and bass – London Elektricity, wystawa, pokazy, prezentacje aut pod sceną, muzyka DJów z BackOffice Project oraz sesje zdjęciowe z modelkami. ▶ 26 - 28 lipca / piątek - niedziela / Lotnisko 27. LEGNICKA AKADEMIA FILMOWA – WARSZTATY FILMU ANIMOWANEGO Tegoroczny program Legnickiej Akademii Filmowej jest bardzo zróżnicowany. Zawiera pełne spektrum filmowych wydarzeń: warsztaty, wykłady, projekcje, dyskusje, wystawę oraz finałową Gale, podczas której uczestnicy i legniczanie będą mogli obejrzeć produkcje powstałe podczas bieżącej edycji imprezy. ▶ 14-24 sierpnia / Akademia Rycerska, Galeria Piastów LEGNICKIE SPACERY HISTORYCZNE „ŚLADAMI LEGNICKICH ZEGARÓW” Kto pamięta o tym, że czas w mieście odmierzało 77 zegarów? Do dziś przetrwały nieliczne. Podczas spaceru Grażyna Humeńczuk przedstawi dzieje legnickich chronometrów, wśród których są zegary mechaniczne na wieżach kościołów, zegary słoneczne, dworcowe i zapomniane zegary uliczne. Zapraszamy na szlak legnickich czasomierzy, tych niezachowanych i tych istniejących, gdzie poznamy tajemnice ukryte za zegarowymi tarczami. ▶ 25 sierpnia / niedziela / start: brama Głogowska FESTYN RODZINNY FAMILIADA Familiada to świetny pomysł na kreatywnie spędzanie czasu w gronie rodzinnym. Festyn rozrywkowy i piknik artystyczny w jednym. W programie: warsztaty artystyczne, konkursy z nagrodami, tworzenie instalacji przestrzennych, malowanie koszulek, tworzenie biżuterii, linorytów, malowanie najdłuższej ulicy oraz owocowy poczęstunek. ▶ 31 sierpnia / sobota / dziedziniec Zamku VII LEGNICKI FESTIWAL KULTUR „KTO SIEDZI NA MIEDZI (-Y)?” Na program Festiwalu złożą się prezentacje dorobku artystycznego zespołów folklorystycznych, stoiska z rzemiosłem, rękodziełem i kulinariami, warsztaty zanikających zawodów. Impreza ukazuje bogatą kulturę regionu, którą prezentują polscy reemigranci z Bośni, Bukowiny i Lemkowszczyzny. Zespół Pieśni i Tańca „Legnica” zaprezentuje także zapomniany folklor z okolic Legnicy. ▶ 31 sierpnia / sobota / Akademia Rycerska 17 sierpnia, godz. 10.00 Filmowe poranki dla dzieci „Tajemnice wilkinoowej zatoki”, reż Wiesław Zięba Sala Manezowa Akademii Rycerskiej 17 sierpnia, godz. 21.00 Kino na dachu „Czyśćciciele internetu”, reż. Hans Block, Moritz Riesewieckg Galeria Piastów 18 sierpnia, godz. 10.00 Filmowe poranki dla dzieci „Dawid i Sandy”, reż Wiesław Zięba Sala Manezowa Akademii Rycerskiej 18 sierpnia, godz. 21.00 Kino na dachu – „David chce odlecieć”, reż. David Sieveking Galeria Piastów 24 sierpnia, godz. 18.00 Gala Festiwalowa oraz prezentacja filmów zrealizowanych w ramach WFA Sala Królewska Akademii Rycerskiej ▶ 15 sierpnia / czwartek / godz. 15.00 Pierogowy Festyn na Zakaczawiu tereny zielone nad Kaczawą, ul. Kartuska / wstęp wolny / org. OSiR ▶ 16 sierpnia / piątek / godz. 18.00 „Animacja filmowa” - wernisaż wystawy Wiesława Zięby Galeria Satyrykon, Rynek / wstęp wolny / org. LCK ▶ 23 sierpnia / piątek / godz. 18.00 Aneta Kublik „Malarstwo” - finisaż wystawy Galeria Ring, Rynek / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ▶ 24 sierpnia / sobota / godz. 10.00-14.00 Gra Miejska Zamek Piastowski / wstęp wolny / org. TML Pro Legnica ▶ 25 sierpnia / niedziela / godz. 9.00 I Legnicki Spływ Kajakowy start - Kaczawa, wodospad przy ul. Jaworzyńskiej / wstęp - 10 zł / org. OSiR ▶ 25 sierpnia / niedziela / godz. 14.00 Legnickie Spacery Historyczne „Śladami legnickich zegarów” start – brama Wieży Głogowska / wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi, UM Legnica ▶ 30 sierpnia / piątek / godz. 17.00 W PIĄTEK O PIĄTEJ Festyn Osiedlowy na Piekarach C Plac zabaw na Osiedlu Piekary C / wstęp wolny / org. OSiR ▶ 31 sierpnia / sobota / godz. 13.00-17.00 FAMILIADA Festyn Rodzinny Dziedziniec Zamku / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ▶ 31 sierpnia / sobota / godz. 15.00 VII Legnicki Festiwal Kultur „Kto siedzi na miedzi (-y)?” Dziedziniec Akademii Rycerskiej / wstęp wolny / org. LCK STREFA WYSTAW NOWOŚCI: ▶ od 25 lipca Aneta Kublik. Malarstwo Galeria Ring, Rynek / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ▶ od 30 lipca Wiesław Zięba „Animacja filmowa” Galeria Satyrykon, Rynek / wstęp wolny / org. LCK ▶ od 15 sierpnia Janusz Gałuszka „Kobiety i mężczyźni przed wojną” Galeria Sztuki, pl. Katedralny / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki PONADTO: ▶ do 18 lipca Jubileusz na cztery ręce Małgorzata Lazarek & Przemysław Dunaj Galeria RING, Rynek / wstęp wolny / org. LCK ▶ do 27 lipca Bartłomiej Bienias - najlepszy debiut Satyrykonu 2019 Galeria Satyrykon, Rynek / wstęp wolny / org. LCK ▶ do 31 lipca QUARKS, ELEPHANTS & PIEROGI: Poland in 100 words. Ilustracje Magdaleny Burdzyńskiej Teatr im. Heleny Modrzejewskiej / wstęp wolny / org. LCK ▶ do 11 sierpnia Helena Berlewi. Potęga koloru Galeria Sztuki, pl. Katedralny / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ▶ do 25 sierpnia Międzynarodowa Wystawa SATYRYKON Muzeum Miedzi / wstęp wolny / org. LCK ▶ do 31 sierpnia HANDMADE Polska sztuka srebra lat 1945 - 1979 Muzeum Miedzi / bilety, wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi ▶ do 31 sierpnia Pół wieku z CANTATEM Wystawa jubileuszowa Muzeum Miedzi / bilety, wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi ▶ do 31 sierpnia TPD: 100 lat z dziećmi i dla dzieci Muzeum Miedzi / bilety, wstęp wolny / org. TPD ▶ do 31 sierpnia Srebro w obiektywie Wystawa fotograficzna Galeria Sztuki, pl. Katedralny / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ▶ do 3 września Miśnia: 24 godziny z życia miasta Muzeum Miedzi / bilety, wstęp wolny / org. Muzeum Miedzi ▶ do 30 września 40 lat SREBRA w Legnicy Otwarta Pracownia Sztuki, ul. Chojnowska / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki ANETA KUBLIK. MALARSTWO Wystawa laureatki Grand Prix Ministra w Ogólnopolskim Przeglądzie Malarstwa Młodych PROMOCJE 2018, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Celem jej pracy malarskiej jest ukazanie niepokojów i lęków, o których opowiada jedynie ruch pędzla artystki. Gest, który kreuje wyłaniające się z ciemności kształty zwierząt, roślin i krajobrazy. W na pozór czarnych pracach Anety Kublik odkrywamy ruch, kształt i ukryte kolory. ▶ od 25 lipca / Galeria Ring, Rynek WIESŁAW ZIĘBA. ANIMACJA FILMOWA Wiesław Zięba, ceniony grafik, satyryk, rysownik, animator jest uznany twórcą wielu filmów i seriali animowanych. Debiutował w 1972 roku na łamach w tygodniku „Szpilki”. W tym samym roku rozpoczął pracę w Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej, a od roku 1983 jest zawodowo związany ze Studiem Miniatur Filmowych w Warszawie. ▶ od 30 lipca / Galeria Satyrykon, Rynek JANUSZ GAŁUSZKA „KOBIETY I MĘŻCZYŻNI PRZED WOJNĄ” Wystawa malarstwa Janusza Gałuszki, absolwenta wrocławskiej ASP, rocznik 1999. Na wystawie, której kuratorem jest Zbigniew Libera zobaczyć będzie można około 50 prac artysty, wśród których dominują portrety mężczyzn w strojach budzących skrajzenia z wojną, siłą i strachem oraz skontrastowane z nimi portrety kobiet. ▶ od 15 sierpnia / Galeria Sztuki, pl. Katedralny LEKCJE SZTUKI: DIZAJN WSZĘDZIE! Lekcje sztuki dla tych, którzy interesują się projektowaniem i tworzeniem! W cztery lipcowe czwartki zapraszamy do Galerii Sztuki, gdzie projektantki i kuratorki z Fundacji Ładne Historie opowiedzą o dizajnie związanym z naszym codziennym życiem, zaprezentują najbardziej inspirujące przykłady związane ze sztuką użytkową, edukacją najmłodszych, grafiką oraz projektowaniem zaangażowanym społecznie i wspierającym oddolne inicjatywy społeczne. ▶ 4, 11, 18, 25 lipca / czwartki / Galeria Stuki WAKACYJNE TWÓRCZE NIEDZIELE Galeria Sztuki zaprasza na otwarte, niedzielne warsztaty plastyczne, w trakcie których dzieci, młodzież oraz dorosli będą mogli m.in. poznać tajniki malarstwa, samodzielnie zaprojektować i wykonać biżuterię, amulety czy grafikę. ▶ 7 lipca - 25 sierpnia / niedziele / Galeria Sztuki Legnicka Akademia Filmowa Warsztaty Filmu Animowanego 2019 W programie warsztatów pełen pakiet zajęć praktycznych i teoretycznych, dostosowany do różnych grup wiekowych. Idea warsztatów jest indywidualna, autorska realizacja własnego filmu, ale jednocześnie uczestnictwo w wydarzeniach towarzyszących oraz umożliwienie jak najszerzej grupie odbiorców kontaktu z filmem animowanym. ▶ 14 - 24 sierpnia / środa - sobota / Akademia Rycerska STREFA SENIORA ▶ od 1 lipca / poniedziałki / godz. 15.00 ZŁOTE RĘCE - spotkania sekcji rękoździeja artystycznego LBP, ul. Piastowska / wstęp wolny / org. LBP ▶ od 4 lipca / czwartki / godz. 10.00-13.00 „Rękoździeło – sposób na nudę” Spotkania miłośników robótek ręcznych TML Pro Legnica, Rynek / wstęp wolny / org. TML Pro Legnica ▶ od 4 lipca / czwartki / godz. 18.30-22.30 „Bądź Razem z Nami” spotkania integracyjne Centrum Spotkań im Jana Pawła II / opłata - 15 zł / org. PSSE ▶ od 5 lipca / piątki / godz. 16.00-18.00 Klub +50 Siedziba PSSE ul. Zielona 13 of / wstęp wolny / org. PSSE ▶ od 6 lipca / soboty / godz. 10.00 Gimnastyka dla seniorów Park Miejski, Polana Angielska / wstęp wolny / org. LCK ▶ 12 lipca / piątek / godz. 18.00 Letnie spotkanie z kulturą Ameryki - Meksyk Sala Maneżowa Akademii Rycerskiej / bilety - 30 zł / org. LCK ▶ 24 sierpnia / sobota / godz. 17.00 Galeria Gwarna „Sky plaża” Wybór Miss i Mistera 65+ Galeria Gwarna / wstęp wolny / org. LCK ▶ 26 sierpnia / poniedziałek / godz. 18.00 Letnie spotkanie z kulturą Ameryki - Brazylia Sala Maneżowa Akademii Rycerskiej / bilety - 30 zł / org. LCK KALENDARZ IMPREZ EDUKACYJNYCH, SPOTKAŃ ORAZ WARSZTATÓW ▶ od 1 lipca / poniedziałki, wtorki, czwartki, piątki Wakacje w Bibliotece 2019 W programie: warsztaty plastyczne, warsztaty kulinarne, konkursy, gry planszowe, czytanie bajek, warsztaty muzyczne, zabawy literackie, warsztaty teatralne, zajęcia konstrukcyjne, wycieczki, spotkania z ciekawymi ludźmi, zabawy Filie Legnickiej Biblioteki / wstęp wolny / org. LBP ▶ od 1 lipca / poniedziałki - piątki / LATO Z MCK - lipiec 2019 W programie: warsztaty ceramiczne, warsztaty taneczne, warsztaty kreatywne, warsztaty wokalne, warsztaty plastyczne, Wakacje z książką (zajęcia czytelnicze dla najmłodszych), warsztaty teatralne MCK ul. Mickiewicza, ul. Rataja / wstęp wolny / org. MCK ▶ od 2 lipca / wtorki - piątki / od godz. 10.00 XXI Turniej „Wakacyjna Przygoda z Piłką” Park, boiska / wstęp wolny / org. MKS Miedź Legnica S.A. 3, 10, 17, 23 lipca / środa, wtorek / godz. 15.00 Wakacyjna LEGO przygoda Kreatywna zabawa z „Bricks 4 kidz” KM Agatka, ul. Artyleryjska / wpisowe / org. KM Agatka 4, 11, 18, 25 lipca / czwartki / godz. 18.00 Lekcje Sztuki: Dizajn wszędzie! Rynek, Galeria Sztuki / wstęp wolny / org. Fundacja Ładne Historie, Galeria Sztuki od 4 lipca / zawsze w czwartki / godz. 11.30 AQUA - AEROBIC na Radosnej Basen ul. Radosna / bilet wstępu / org. OSiR 7 lipca - 25 sierpnia / niedziele / godz. 11.00-13.00 Wakacyjne twórcze niedziele Rynek, Galeria Sztuki / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki 21 lipca - 28 lipca / niedziela - niedziela IMMERSION ENGLISH CAMP Akademia Rycerska / zajęcia odpłatne / org. Centrum Językowe LOGOS Lubin, LCK 28 lipca / niedziela / godz. 13.00 Rodzinny EKO-piknik z warsztatami twórczymi Park Miejski, Polana Angielska / wstęp wolny / org. Galeria Sztuki 29 lipca - 2 sierpnia / poniedziałek - piątek Otwarte warsztaty wakacyjne w SDK Kopernik SDK Kopernik, ul. Koziorożca / wstęp wolny / org. SDK Kopernik od 5 sierpnia / poniedziałki - piątki / LAZO MCK - sierpień 2019 W programie: warsztaty językowe, warsztaty taneczne, warsztaty plastyczne, tenis stołowy, warsztaty muzyczne, warsztaty teatralne, warsztaty modelarskie, warsztaty taneczne hip hop, Wakacje z Szachami, warsztaty kreatywne, warsztaty batikowe MCK ul. Mickiewicza, ul. Rataja / wstęp wolny / org. MCK 14 - 24 sierpnia / środa - sobota Legnicka Akademia Filmowa Warsztaty Filmu Animowanego 2019 Akademia Rycerska / warsztaty - odpłatność, zapisy; wstęp na imprezy towarzyszące - bezpłatny / org. LCK 28 sierpnia / środa / Wakacyjny Turniej Szachowy MCK ul. Rataja / wstęp wolny / org. MCK 29 sierpnia / czwartek / godz. 10.00-13.00 „AKCJA LATO Z LOK 2019” - finał zawodów Strzelnicza LOK, ul. Piastowska / wstęp wolny / org. LOK 29, 30 sierpnia / czw., piątek / godz. 9.00, 11.00 „Lego kończenie wakacji” Kreatywna zabawa z „Bricks 4 kidz” KM Agatka, ul. Artyleryjska / wpisowe / org. KM Agatka 31 sierpnia / sobota / godz. 11.00-13.00 STREET-ART czyli malowanie koszulek w bardzo nietypowy sposób Akademia Avatara / wstęp wolny / org. Akademia Avatara PÓŁKOLONIE W LEGNICY do 5 lipca, 8 - 19 lipca / poniedziałek - piątek Półkolonie letnie w Szkole Podstawowej Nr 1 SP 1, ul. Kamienna / turnus - 170 zł / org. SP 1 do 5 lipca, 8 - 19 lipca / poniedziałek - piątek Półkolonie letnie w Szkole Podstawowej Nr 10 SP 10, ul. Jaworzynska / turnus - 170 zł / org. SP 10 1 - 5 lipca, 8 - 12 lipca / poniedziałek - piątek 15 - 19 lipca, 22 - 26 lipca / poniedziałek - piątek 29 lipca - 2 sierpnia / poniedziałek - piątek Lato 2019 z Klubem „Agatka” Klub Mieszkańców Agatka, ul. Artyleryjska / odpłatne turnusy / org. KM Agatka 1 - 5 lipca, 8 - 12 lipca / poniedziałek - piątek 15 - 19 lipca, 22 - 26 lipca / poniedziałek - piątek Półkolonie z SDK Kopernik SDK Kopernik, ul. Koziorożca / odpłatne turnusy / org. SDK Kopernik 22 lipca - 2 sierpnia / poniedziałek - piątek 5 sierpnia - 16 sierpnia / poniedziałek - piątek Półkolonie letnie w Szkole Podstawowej Nr 7 SP 7, ul. Polarna / turnus - 170 zł / org. SP 7 22 lipca - 2 sierpnia / poniedziałek - piątek 5 sierpnia - 16 sierpnia / poniedziałek - piątek Półkolonie letnie w Szkole Podstawowej Nr 9 SP 9, ul. Marynarska / turnus - 170 zł / org. SP 9 ORGANIZATORZY IMPREZ Centrum Językowe „Logos” Lubin, ul. Szpakowa 17; tel. 790 267 740 Galeria Sztuki pl. Katedralny 1, tel. 76 856 51 26 JAPFEST www.japfest.pl, firstname.lastname@example.org Klub Mieszkańców AGATKA ul. Artyleryjska 40f, tel. 76 723 09 83 Legnicka Biblioteka Publiczna ul. Piastowska 22, tel. 76 722 60 21 Legnickie Centrum Kultury ul. Chojnowska 2, tel. 76 723 37 00 Liga Obrony Kraju ul. Poznańska 25; tel. 76 862 83 95 Młodzieżowe Centrum Kultury ul. Mickiewicza 3, tel. 76 723 33 40 Muzeum Miedzi ul. Partyzantów 3; tel. 76 862 49 49 Ośrodek Sportu i Rekreacji ul. Najświętszej Marii Panny 7 PSSE ul. Zielona 13 of. 3; tel. 604 184 190 PTTK Rynek 27, tel. 76 856 51 63 SDK KOPERNIK ul. Koziorożca 9; tel. 76 723 09 82 Teatr Avatar ul. Świętego Piotra 14, 509 696 219 Towarzystwo Miłośników Legnicy Rynek 5/6; tel. 76 852 59 48 Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Al. Orła Białego 2, tel. 76 724 51 09 28.06 - 14.07 ŚWIAT POD KYCZERĄ XXII MIĘDZYNARODOWY FESTIWAL FOLKLORYSTYCZNY СЬВІТ ПІД КЫЧЕРОМ XXII МІЖНАРОДНИЙ ФОЛЬКЛОРНИЙ ФСТІВАЛЬ 22ND INTERNATIONAL FOLK FESTIVAL LEGNICA KRYNICA-ZDRÓJ RUDNA ŚWIDNICA WOŁÓW POLKOWICE LISIEC OLEŚNICA NAMYSŁÓW SĘKOWA JERZMANOWA ZAMIENICE NOWY ŁUPKÓW KUROV Ustal w Imprezie jest zgodą na przetwarzanie danych osobowych, w tym wizerunku do celów promocyjnych	<urn:uuid:f933a5f3-c97d-4f9e-baf1-e36668773bd4>	finepdfs	1.102539	CC-MAIN-2019-39	https://legnicart.legnica.eu/gfx/legnicart/userfiles/_public/2019bannery/lik_07_08_2019_druk.pdf	2019-09-23T19:42:22Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514578201.99/warc/CC-MAIN-20190923193125-20190923215125-00496.warc.gz	555,658,623	0.998502	0.999415	0.999415	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2491, 5813, 9100, 12068, 15365, 19571, 19968 ]	1	0
Wywiad z Markiem Whitfieldem CK Jazovia, 23.07.2014 r. Marc, jak czujesz się w Jazovii, nowym Centrum Kultury w Gliwicach? To miejsce jest niezwykłe. Nigdy wcześniej nie byłem w Gliwicach, a jedynie w okolicznych miejscowościach, m.in. w Katowicach, ale kiedy wszedłem wczoraj po schodach i zobaczyłem ten świetny sprzęt, pomyślałem, że jest tu fajna atmosfera do tworzenia. Jestem dumny z tego, że mogę tu być. W dniu dzisiejszym nagrywasz z Krzysztofem Kobylińskim, jak odbierasz jego muzykę? Myślę że ta muzyka jest bardzo interesująca i inspirująca. Przypomina mi to połączenie muzyki klasycznej z jazzem, ja próbowałem wrzucić tam trochę moich dźwięków z brzmieniem dodatkowym muzyki soul i bluesa. Jak długo znacie się z Krzysztofem? Poznałem Krzyśka wczoraj, a już dziś nagrywamy wspólnie 4 kawałki. W dniu jutrzejszym zagrasz razem z Trio AMC, czy macie jakiś program na ten koncert? Będzie kilka nowości, m.in. kawałek Randy Brecker'a, co dla publiczności może być lekkim zaskoczeniem. www.jazovia.pl Grałeś już z wieloma artystami, wymienić można chociażby takich artystów jak Clark Terry, Betty Carter czy Branford Marsalis, ale największy wpływ miał na Twoją karierę chyba George Benson, możemy powiedzieć, iż był Twoim mentorem i nauczycielem? Tak zdecydowanie. Poznałem go, kiedy miałem 20 lat. On pomógł mi przy pierwszych kontraktach nagraniowych. Później był jak duży brat(uśmiech), mówił do mnie usiądź, weź gitarę, graj…czekaj, czekaj zmień to czy tamto, był dla mnie bohaterem. Jak miałem 10 lat zobaczyłem po raz pierwszy jak grał w telewizji i naprawdę był dla mnie kimś wielkim. Twój pierwszy solo album „Marksman" był dużym sukcesem, jak ważne było wydanie tego krążka dla Twoich późniejszych projektów muzycznych? To było coś niepowtarzalnego, jak moment, kiedy mężczyzna po raz pierwszy spotyka kobietę, więc moje pierwsze nagranie było przepustką do kolejnych działań muzycznych. To był dobry album, byłem wtedy młody, tak do końca nie wiedziałem co robię, próbowałem zgadywać co jest ok., a co nie. Miałem 22 lata, więc…(uśmiech), cieszę się, że miałem wokół siebie ludzi, którzy pomogli mi wydać ten album i powiedzieli, że jest dobry. Tym samym z tego albumu zrodziło się dla mnie mnóstwo nowych możliwości. We wrześniu 2005 roku zaakceptowałeś zaproszenie z Berklee Collage jako artysta rezydent. Oznacza to, że prowadzisz tam normalne zajęcia ze studentami? Jakie masz rady dla tych młodych ludzi? Zgadza się mam normalne lekcje i wykłady. Wielu myśli, że młodzi ludzie mają sporo czasu, mogą imprezować itd., ale muzycy są inni. Po 4 lub 2 latach na uczelni chcesz podbić świat, chcesz być kimś wielkim, więc moja rada po pierwsze to pracuj tak ciężko jak tylko potrafisz. Ja zacząłem kiedy miałem 16 lat. Inni studenci naprawdę byli lepsi ode mnie, więc pracowałem naprawdę bardzo ciężko. Po czterech latach udało się wznieść na wyżyny, ale trzeba naprawdę bardzo ciężko na to pracować. Nawet jeśli czasami nie wiesz nad czym pracujesz, ćwicz, praktykuj każdego dnia. Nie myśl o pieniądzach ani o niczym innym, po prostu graj, czytaj, ucz się i eksperymentuj, tylko wtedy stworzysz swoją własną muzykę. W 2000 zrobiłeś instruktażowy film video pt.: „Star licks master session" z regułami gry na gitarze. Czy był on zrobiony z myślą o początkujących czy zaawansowanych graczach? Teraz ten film mi się wydaje zabawny. Muzyka jest niekończącą się podróżą. Gramy na gitarze, słuchamy muzyki, ale tak naprawdę uczę się każdego dnia czegoś nowego, więc ten film był kombinacją wszystkiego czego się nauczyłem od innych np. Stinga czy D'Angelo. Gdybym teraz stworzył taki film, pewnie dodałbym kilka informacji. Naprawdę przykuwam dużą wagę do tego co robię w detalach. Był to film zrobiony szczególnie dla osób, które szukają nowych pomysłów i wskazówek, jak rozwijać małe rzeczy. Sprawdziłam Twoją stronę internetową i okazuje się, że oferujesz również prywatne lekcje za pomocą Skype'a. Jak znajdujesz na to czas? Hm, kiedy jestem w domu, siedzę na mojej kanapie w krótkich spodenkach i t-shircie i myślę sobie... zrobię coś. Pytasz o to jak znajduję czas... hmm ja po prostu lubię dużo mówić(uśmiech) i wtedy komuś pokazuje np. mój nowy kawałek, rozmawiamy o tym. Sprawia mi radość tak spędzony czas. Uczenie w Berklee Collage musiałem zakończyć, było to dla mnie za daleko, poza tym to było bardziej jak praca, ranna pobudka itd. Skype jest jednak idealnym rozwiązaniem, jest to działanie komfortowe. Mój dom jest pusty, tylko ja i mój komputer. Prowadzisz teraz bardzo aktywny tryb życia, przyjechałeś do Polski po swoich koncertach na Słowacji i w Czechach, czy to oznacza, że zacząłeś swoje tournee po Europie? Tak działam teraz z trio AMC. Byłem tu w kwietniu i w maju i powrócę tu w październiku. Twoje ostatnie nagrania „Songs of Wonder" z moją ulubioną piosenką „Isn't she lovely" są pełne pozytywnej energii i miłości, czy to był główny zamysł dla tego projektu? Tak dokładnie. Zabawne, bo ta piosenka jest również moją ulubioną, gram tam wspólnie z Chrisem Botti. Najważniejsze dla mnie, że Stevie Wonder lubi to CD. Skąd czerpiesz swoją inspirację do nagrań? Z każdego miejsca, w którym przebywam. Poza tym lubię różne rodzaje muzyki. Staram się zachować pełną otwartość. Teraz dorastają moje dzieci, moi synowie mają 24 i 21 lat i są świetnymi muzykami. Gramy razem, oni na perkusji i pianinie, ale najlepsze jest to, że wciągają mnie w muzykę, jakiej sami słuchają. Nie chcę być tylko nastawiony na karierę, chcę szukać nowych pomysłów. Dlaczego zdecydowałeś się grać na gitarze? Pierwszą gitarę dostałem, kiedy miałem 7 lat na urodziny od moich starszych braci. Mój brat był dla mnie idolem, był przystojny, twardo stąpał po ziemi, chciałem być taki jak on, więc kiedy dał mi gitarę, zacząłem grać. Miałem kilka naturalnych, wrodzonych zdolności, wziąłem kilka lekcji, moi rodzice za to zapłacili. Potem poznałem 2 lata starszego artystę, który obecnie jest znanym muzykiem jazzowym, chciałem osiągnąć to samo, więc kiedy nadarzyła się okazja, zrozumiałem, że gitara jest moją pasją. Znalazłem swój cel www.jazovia.pl w życiu. Wiesz jest coś, co sprawia, że Twoje życie ma sens, dla mnie tym czymś jest gitara. Masz aktualnie najlepsze recenzje w „New York Times" jako najlepszy młody gitarzysta w branży muzycznej, co jest Twoim kolejnym celem, jakie są Twoje plany na przyszłość, czego mogę Ci życzyć? Mam już w zamyśle nowy projekt ze świetnymi młodymi muzykami, m.in. z moimi synami. W najbliższym czasie chcę przedstawić ich muzykę światu. Natomiast to, co jest głównym moim zamysłem na przyszłość to sprawianie ludziom radości, chce by moja muzyka była dla nich dobrą rozrywką. Chcę się dzielić moją muzyką z ludźmi. Nie ma nic lepszego niż widzieć uśmiechy na twarzy ludzi, którzy pozytywnie odbierają to, co tworzysz. Życzę, więc dalej tak pozytywnego odbioru. Dziękuję za rozmowę. Dziękuję, to była przyjemność. rozmawiała Anna Witczak foto: Kamil Rubik 4	<urn:uuid:64da67a0-7f76-4a09-93c4-c982d3ba557a>	finepdfs	2.078125	CC-MAIN-2018-43	https://www.jazovia.pl/wywiady/whitfield.pdf	2018-10-18T01:28:10Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583511365.50/warc/CC-MAIN-20181018001031-20181018022531-00149.warc.gz	957,772,629	0.999859	0.999951	0.999951	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1019, 3645, 6093, 6948 ]	2	1
Szanowni Państwo, Poniżej publikujemy listę osób przystępujących do egzaminu. Zakres: systemy fotowoltaiczne (PV) Termin: 10.04.2019 r., godz. 11.00 Miejsce egzaminu: Hotel, Podwisłocze 48, 35-309 Rzeszów Osoby przystępujące do egzaminu: \| LP \| Nazwisko \| \| Imię \| \| Nr zaświadczenia \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Błachnio \| \| Artur \| \| OZE-A/14/00008/14/0001285/2019/02 \| \| \| 2 \| Błądek \| \| Marcin \| \| OZE-A/14/00008/14/0001196/2018/12 \| \| \| 3 \| Błoński \| \| Marek \| \| OZE-A/22/00003/14/00001/2019/03 \| \| \| 4 \| Ciochoń \| \| Konrad \| \| OZE-A/14/00008/14/0001057/2018/06 \| \| \| 5 \| Ciochoń \| \| Wioleta \| \| OZE-A/14/00008/14/0001058/2018/06 \| \| \| 6 \| Derela \| \| Sylwester \| \| OZE-A/22/00003/14/00002/2019/03 \| \| \| 7 \| Dworak \| \| Aleksandra \| \| OZE-A/14/00008/14/0001286/2019/02 \| \| \| 8 \| Golmento \| \| Kamil \| \| OZE-A/22/00003/14/00003/2019/03 \| \| \| 9 \| Grobelny \| \| Andrzej \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/120/2018/07/08 \| \| \| 10 \| Igras \| \| Andrzej \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/19/2018/05 \| \| \| 11 \| Jacek \| \| Grzegorz \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/70/2018/07 \| \| \| 12 \| Kamiński \| \| Mariusz \| \| OZE-A/14/00008/14/0001064/2018/06 \| \| \| 13 \| Karcz \| \| Paweł \| \| OZE-A/22/00003/14/00004/2019/03 \| \| \| 14 \| \| Kasica \| \| Wojciech \| OZE-A/25/00051/15/16/2019/2 \| \| \| 15 \| \| Kłyciński \| \| Roman \| OZE-A/22/00003/14/00005/2019/03 \| \| \| 16 \| \| Koneczny \| \| Karol \| \| OZE-A/22/00003/14/00006/2019/03 \| \| 17 \| \| Kramarczyk \| \| Piotr \| \| OZE-A/22/00003/14/00007/2019/03 \| \| 18 \| Krzyśko \| \| Maksymilian \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/25/2018/05 \| \| \| 19 \| \| Kurek \| \| Justyna \| OZE-A/22/00003/14/00008/2019/03 \| \| \| 20 \| Mazur \| \| Józef \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/7/2018/05 \| \| \| 21 \| \| Morawski \| \| Grzegorz \| OZE-A/22/00003/14/00009/2019/03 \| \| \| 22 \| \| Mucha \| \| Robert \| OZE-A/07/00009/14/00754/2019/03 \| \| \| 23 \| \| Musiał \| \| Bogusław \| OZE-A/22/00003/14/00010/2019/03 \| \| \| 24 \| \| Paduch \| \| Bartłomiej \| \| OZE-A/14/00008/14/0001282/2019/02 \| \| 25 \| \| Pelic \| \| Paweł \| \| OZE-A/14/00008/14/0001207/2018/12 \| \| 26 \| \| Pomykała \| \| Denis \| \| OZE-A/14/00008/14/0001283/2019/02 \| \| 27 \| Popek \| \| Adam \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/36/2018/06 \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 28 \| \| Rozmus \| \| Bogdan \| \| OZE-A/14/00008/14/0001292/2019/02 \| \| 29 \| \| Skiba \| \| Mateusz \| \| OZE-A/14/00008/14/0001284/2019/02 \| \| 30 \| \| Skrok \| \| Michał \| \| OZE-A/22/00003/14/00012/2019/03 \| \| 31 \| \| Sobieraj \| \| Barbara \| \| OZE-A/22/00003/14/00013/2019/03 \| \| 32 \| \| Soboń \| \| Karol \| \| OZE-A/22/00003/14/00014/2019/03 \| \| 33 \| \| Suchorab \| \| Krzysztof \| \| OZE-A/22/00003/14/00015/2019/03 \| \| 34 \| \| Śliż \| \| Mariusz \| \| OZE-A/14/00008/14/0001301/2019/02 \| \| 35 \| Śmigielski \| \| \| Jarosław \| OZE-A/07/00009/14/00755/2019/03 \| \| \| 36 \| Turek \| \| \| Rafał \| OZE-A/12/00029/15/455/2019/02 \| \| \| 37 \| Wawrzaszek \| \| Rafał \| \| OZE-A/22/00071/18/2018/56/2018/06 \| \| \| 38 \| \| Wolski \| \| Marcin Jarosław \| \| OZE-A/12/00029/15/447/2019/02 \| Prosimy o punktualne przybycie, posiadanie dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz kalkulatora.	<urn:uuid:3dfaac86-a0ce-4f2a-a683-350c52e5ac93>	finepdfs	1.074219	CC-MAIN-2019-22	https://bip.udt.gov.pl/images/Nowa_Lista_os%C3%B3b_przyst%C4%99puj%C4%85cych_do_egzaminu_BIP_Rzesz%C3%B3w_10-04-2019_wer_2.pdf	2019-05-23T18:50:57Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232257361.12/warc/CC-MAIN-20190523184048-20190523210048-00257.warc.gz	405,146,481	0.999945	0.99996	0.99996	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2149, 3118 ]	1	0
Uchwała Nr Rady Gminy Michałowice z dnia w sprawie uchwalenia aktualizacji programu ochrony środowiska dla gminy Michałowice na lata 2014 – 2017 z perspektywą do 2021 roku. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.), w związku z art. 17 i 18 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.) Rada Gminy Michałowice uchwala, co następuje: § 1. Uchwała się Aktualizację programu ochrony środowiska gminy Michałowice na lata 2014 – 2017 z perspektywą do 2021 roku w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Michałowice. § 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. GMINA MICHAŁOWICE pow. pruszkowski, woj. mazowieckie PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY MICHAŁOWICE NA LATA 2014-2017 Z PERSPEKTYWĄ DO 2021 ROKU (AKTUALIZACJA) Opracowanie: mgr inż. Ada Kutyło-Bromka mgr Ewa Laskowska # Spis treści 1. INFORMACJE OGÓLNE ................................................................. 4 1.1. Podstawa prawna opracowania .................................................. 4 1.2. Cel aktualizacji Programu ......................................................... 5 1.3. Zakres programu ........................................................................... 6 1.4. Metodyka opracowania programu i główne uwarunkowania programu .... 7 2. DIAGNOZA .................................................................................. 8 2.1. Podstawowe dane o gminie Michałowice ..................................... 8 2.1.1. Położenie administracyjne ...................................................... 8 2.1.2. Położenie geograficzne i geomorfologia ............................... 10 2.1.3. Budowa geologiczna ............................................................ 11 2.1.4. Demografia ........................................................................... 12 2.1.5. Rolnictwo i gospodarka gminy ............................................. 14 2.1.6. Turystyka i rekreacja ............................................................ 16 2.1.7. Historia regionu i zabytki ..................................................... 17 2.1.8. Infrastruktura drogowa .......................................................... 19 2.1.9. Infrastruktura społeczna ....................................................... 20 2.2. Środowisko przyrodnicze gminy Michałowice ............................. 21 2.2.1. Warunki klimatyczne ............................................................ 21 2.2.3. Wody powierzchniowe .......................................................... 31 22.214.171.124. Jakość rzek .................................................................. 31 2.2.4. Wody podziemne ................................................................. 38 2.2.5. Gleby .................................................................................. 42 2.2.6. Halas .................................................................................... 45 2.2.7. Poziomy pól elektromagnetycznych ...................................... 49 2.2.8. Odpady .................................................................................. 52 2.2.9. Ochrona przyrody i grunty leśne ........................................ 58 2.2.10. Surowce mineralne ............................................................. 62 2.2.11. Poważne awarie ................................................................. 63 2.2.12. Gospodarka energią ............................................................ 64 2.3. Wnioski z diagnozy stanu środowiska ....................................... 67 3. GŁÓWNE PRIORYTETY EKOLOGICZNE DLA GMINY MICHAŁOWICE 71 4. ZARZĄDZANIE PROGRAMEM ......................................................... 75 5. PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ........................................ 77 5.1. Polityka ekologiczna państwa ....................................................... 77 5.2. Strategia rozwoju kraju ............................................................... 83 5.3. Umowa Partnerstwa ..................................................................... 84 5.4. Program Ochrony Środowiska województwa mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 roku .................. 85 5.5. Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza ............... 88 5.6. Program zwiększenia lesistości dla Województwa Mazowieckiego do roku 2020 ................................................................. 95 5.7. Polityka Energetyczna Polski do 2030 r. .................................................. 97 5.8. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły ...................... 99 6. CELE I PRIORYTETOWE DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W GMINIE MICHałOWICE ........................................................................................................... 100 6.1. CEL SZCZEGÓŁOWY: Poprawa jakości środowiska .................................. 100 6.2. CEL SZCZEGÓŁOWY: Racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych . 105 6.3. CEL SZCZEGÓŁOWY: Ochrona przyrody ..................................................... 106 6.4. CEL SZCZEGÓŁOWY - Poprawa bezpieczeństwa ekologicznego ............... 107 6.5. CEL SZCZEGÓŁOWY: Edukacja ekologiczna ............................................... 107 7. HARMONOGRAM REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA 108 8. ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROGRAMU ......................................................... 114 8.1. Środki własne przedsiębiorców ................................................................. 114 8.2. Środki z budżetu Państwa ............................................................................ 114 8.3. Własne środki samorządu terytorialnego .................................................. 115 8.4. Środki prywatno-publiczne .......................................................................... 115 8.5. Środki funduszy ochrony środowiska ....................................................... 115 8.6. Fundusze Unii Europejskiej ........................................................................ 117 8.7. Banki ............................................................................................................. 120 9. ŚRODKI NIEZBĘDNE DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW ........................................... 121 9.1. Mechanizmy prawno-ekonomiczne ............................................................ 122 9.1.1. Mechanizmy prawne ............................................................................. 122 9.1.2. Mechanizmy ekonomiczne .................................................................... 125 10. UWARUNKOWANIA REALIZACJI PROGRAMU ........................................... 126 10.1. Zgodność Programu z innymi dokumentami ........................................... 126 10.2. Uwarunkowania przestrzenne ................................................................. 126 10.3. Uwarunkowania społeczne ...................................................................... 127 11. WDRAŻANIE I MONITORING PROGRAMU .................................................. 128 1. INFORMACJE OGÓLNE 1.1. Podstawa prawna opracowania Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.) Wójt Gminy Michałowice zobowiązany jest do sporządzenia gminnego programu ochrony środowiska, którego celem jest realizacja Polityki Ekologicznej Państwa. Program obejmuje 4 lata z perspektywą na kolejne 4 lata. Zgodnie z art. 18 ustawy POŚ z wykonania Programu organ wykonawczy Gminy sporządza co 2 lata Raport, który przedstawiany jest Radzie Gminy. Co 4 lata wykonywana jest aktualizacja Programu ochrony środowiska. Dotychczas obowiązujący „Program ochrony środowiska dla gminy Michałowice na lata 2010-2013 z uwzględnieniem lat 2014-2017” Rada Gminy Michałowice uchwaliła w dniu 15.06.2011 roku (Uchwała Nr VII/54/2011). W Programie dokonano oceny stanu środowiska w gminie Michałowice i na tej podstawie określono główne cele i kierunki działań w dziedzinie ochrony środowiska. Program ochrony środowiska jest dokumentem planowania strategicznego, wyrażającym cele, kierunki polityki ekologicznej samorządu Gminy Michałowice i określającym wynikające z niej działania. Tak ujęty Program będzie wykorzystywany jako główny instrument strategicznego zarządzania gminą w zakresie ochrony środowiska, podstawa tworzenia programów operacyjnych i zawierania kontraktów z innymi jednostkami administracyjnymi i podmiotami gospodarczymi, przesłanka konstruowania budżetu gminy, płaszczyzna koordynacji i układ odniesienia dla innych podmiotów polityki ekologicznej, podstawa do ubiegania się o fundusze celowe. Cele i działania proponowane w Programie ochrony środowiska posłużą do tworzenia warunków dla takich zachowań ogółu społeczeństwa gminy Michałowice, które służyć będą poprawie stanu środowiska przyrodniczego. Realizacja celów wytyczonych w Programie powinna spowodować polepszenie warunków życia mieszkańców przy zachowaniu walorów środowiska naturalnego na terenie gminy. Program ochrony środowiska przedstawia aktualny stan środowiska, określa hierarchię niezbędnych działań zmierzających do poprawy tego stanu, umożliwia koordynację decyzji administracyjnych oraz wybór decyzji inwestycyjnych podejmowanych przez różne podmioty i instytucje. Sam program nie jest dokumentem stanowiącym, ingerującym w uprawnienia poszczególnych jednostek administracji rządowej i samorządowej oraz podmiotów użytkujących środowisko. Należy jednak oczekiwać, że poszczególne jego wytyczne i postanowienia będą respektowane i uwzględniane w planach szczegółowych i działaniach inwestycyjnych w zakresie ochrony środowiska. Zakłada się, że kształtowanie polityki ekologicznej w gminie Michałowice będzie miało charakter procesu ciągłego, z jednoczesnym zastosowaniem metody programowania “kroczącego”, polegającej na cyklicznym weryfikowaniu perspektywicznych celów w przekrojach etapowych i wydłużaniu horyzontu czasowego Programu w jego kolejnych edycjach. 1.2. Cel aktualizacji Programu Głównym i nadrzędnym celem „Programu ochrony środowiska gminy Michałowice na lata 2014-2017 z perspektywą do 2021 roku” jest wdrożenie Polityki Ekologicznej Państwa na poziomie gminy. Niniejszy Program jest spójny z: - Dyrektywami UE, - Prawodawstwem polskim, - Polityką Ekologiczną Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016, - Strategią Rozwoju Kraju, - Umową Partnerstwa, - "Programem ochrony środowiska województwa mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 r." - Programem możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii dla województwa mazowieckiego (2006 r.), - Aktualizacją krajowego i wojewódzkiego planu gospodarki odpadami • Programem zwiększania lesistości dla Województwa Mazowieckiego do roku 2020. Cele programu: – stanowią pochodną celów określonych w Polityce ekologicznej państwa oraz w wojewódzkim i powiatowym programie ochrony środowiska; – wynikają z weryfikacji priorytetów i zadań określonych w Raporcie z realizacji „Programu ochrony środowiska dla gminy Michałowice na lata 2010-2013 z uwzględnieniem lat 2014-2017”.; – uwzględniają wymogi obowiązującego prawa krajowego i UE. 1.3. Zakres programu Aktualizacja „Programu ochrony środowiska gminy Michałowice na lata 2014-2017 z perspektywą do 2021” określa: – aktualną diagnozę stanu środowiska i główne przyczyny tego stanu, – główne problemy ekologiczne gminy, – priorytetowe cele i działania w podziale na krótkoterminowe (lata 2014 – 2017) i długoterminowe (do roku 2021), – harmonogram zadań w zakresie poprawy stanu środowiska gminy, – instrumenty prawne i ekonomiczne niezbędne do wdrożenia Programu, – system monitoringu i zarządzania Programem, Zaktualizowany Program ochrony środowiska będzie wykorzystany do: • strategicznego zarządzania gminą w zakresie ochrony środowiska, • racjonalnej gospodarki przestrzennej i rozwoju społecznego, gospodarczego zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, • tworzenia programów operacyjnych dla gminy, • planowania budżetu gminy, • ubiegania się o fundusze celowe ze źródeł krajowych i Unii Europejskiej. działali w zakresie edukacji ekologicznej, informacji i promocji gminy. Realizacja polityki ekologicznej w gminie będzie procesem ciągłym, aktualizowanym stosownie do sytuacji społeczno-gospodarczej kraju i gminy oraz zmieniających się przepisów prawa. 1.4. Metodyka opracowania programu i główne uwarunkowania programu Za podstawę aktualizacji „Programu ochrony środowiska gminy Michałowice na lata 2014-2017 z perspektywą do 2021” przyjęto dokumenty strategiczne wymienione powyżej. Program został opracowywany zgodnie z metodologią właściwą dla planowania strategicznego polegającego na: - określeniu diagnozy stanu środowiska w gminie Michałowice we wszystkich komponentach środowiska oraz zdefiniowaniu głównych problemów gminy, - przedstawieniu celów strategicznych służących poprawie stanu środowiska w gminie oraz wskazaniu kierunków działań wraz z opracowaniem programów operacyjnych dla realizacji przyjętych celów, - przedstawieniu uwarunkowań realizacyjnych Programu w zakresie rozwiązań prawno-instrumentalnych i źródeł finansowania, - określeniu zasad monitorowania efektów wdrażania Programu. Diagnoza stanu środowiska naturalnego gminy Michałowice sporządzona została głównie na podstawie aktualnych danych opublikowanych przez: Główny Urząd Statystyczny (GUS), Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie (WIOŚ) a także informacji zawartych na stronach internetowych instytucji publicznych, działających w obszarze ochrony środowiska. Na podstawie aktualnego stanu środowiska w gminie Michałowice, a także uwarunkowań wynikających z dokumentów programowych wyznaczono kierunki działań i zaproponowano do nich działania, których wykonanie jest niezbędne, aby zachować bądź poprawić stan środowiska, wypełnić zobowiązania unijne, a tym samym poprawić jakość życia mieszkańców Mazowsza. Dało to podstawę do wyznaczenia obszarów priorytetowych i sprecyzowania celów środowiskowych, co przedstawione zostało w części Programu dotyczącej strategii działania. Koszty realizacji działań oszacowano w oparciu o analizę materiałów dotyczących planowanych do realizacji zadań środowiskowych w latach 2014-2017, przekazanych przez Urząd Gminy Michałowice. 2. Diagnoza 2.1. Podstawowe dane o gminie Michałowice 2.1.1. Położenie administracyjne Gmina Michałowice administracyjnie należy do powiatu pruszkowskiego w województwie mazowieckim. Położona jest w zachodniej części strefy podmiejskiej Warszawy, obszar gminy stanowi część zurbanizowanego Pasma Zachodniego Aglomeracji Warszawskiej. Urząd Gminy Michałowice zlokalizowany jest w miejscowości Reguły na ul. Aleja Powstańców Warszawy 1. Gmina Michałowice graniczy: - od wschodu z Warszawą (dzielnica Włochy) i gminą Raszyn - od zachodu z Miastem i gminą Brwinów - od północy z Miastami Pruszków i Piastów oraz z Warszawą (dzielnica Ursus) - od południa z gminą Nadarzyn. Rysunek 1. Położenie administracyjne gminy Michałowice. (źródło: http://pruszkowski.e-mapa.net/) W strukturze społeczno-terytorialnej gminy Michałowice wyodrębniono 14 jednostek pomocniczych, w tym: 10 sołectw i 3 osiedla. Sołectwa: - Suchy Las - Michałowice - Opacz-Kolonia - Nowa Wieś - Sokołów - Pęcice Małe - Reguły - Pęcice - Komorów - Opacz Mała Osiedla: - Michałowice - Komorów - Granica Całkowita powierzchnia gminy wynosi 3473 ha (GUS, 2013). Tabela 1. Struktura użytkowania terenu gminy Michałowice (GUS, 2005) \| Rodzaj terenu \| Powierzchnia (ha) \| \|------------------------\|-------------------\| \| Lasy i grunty leśne \| 252 \| \| Pozostałe grunty i nieużytki \| 804 \| \| Użytki rolne \| 2432 \| \| w tym: \| \| \| Grunty orne \| 1852 \| \| Pastwiska \| 90 \| \| Sady \| 197 \| \| Łąki \| 293 \| 2.1.2. Położenie geograficzne i geomorfologia W podziale fizycznogeograficznym Polski Kondrackiego (Warszawa 2000) obszar gminy Michałowice zaliczany jest do mezoregionu, Równiny Łowicko-Błońskiej będącej częścią makroregionu, Niziny Środkowomazowieckiej. Równina Łowicko Błońska przedstawia płaski poziom denudacyjny będący efektem recesji lądolodu warciańskiego. Rzeźba terenu równiny denudacyjnej jest stosunkowo płaska, mało urozmaicona. Wysokości bezwzględne kształtują się od 100 m n.p.m. w części północnej do 110 m n.p.m. na południu. Jedynymi formami polodowcowymi są kemy urozmaicające rzeźbę terenu w okolicy Nowej Wsi, Komorowa, Pęcic, Suchego Lasu i Sokołowa. Wysokości bezwzględne tych form wynoszą od 2 do 5 m n.p.m. Równinę odwadniają rzeki spływające do Bzury z Wzniesień Południowomazowieckich. W obrębie gminy Michałowice jest to Utrata oraz jej dopływy, Raszynka, Zimna Woda, inne drobne cieki i powiązane z nimi rowy melioracyjne. Na pylastej lub piaszczystej pokrywie glin morenowych wykształciły się dobre gleby, które w połączeniu z dogodnym położeniem komunikacyjnym i bliskością Warszawy wpłynęły na intensywny rozwój osadnictwa. Rysunek 2. Topografia terenu gminy Michałowice. (źródło: http://maps.geoportal.gov.pl) 2.1.3. Budowa geologiczna Obszar gminy Michałowice położony jest w centralnej części jednostki geologicznej zwanej niecką mazowiecką. Jest to struktura geologiczna utworzona w osadach ery mezozoicznej, wypełniona osadami kredy, trzeciorzędu i czwartorzędu. Podłoże gleb na obszarze gminy stanowią utwory czwartorzędowe. Najstarsze zarejestrowane utwory geologiczne to morskie osady kredy wykształcone w postaci margli. Strop utworów kredowych w centralnej części niecki występuje na głębokości od 260 do 290 m od powierzchni terenu. Powyżej osadów kredowych występują utwory trzeciorzędowe reprezentowane przez osady oligocenu, miocenu i pliocenu. Osady oligocenu tworzą ciągłą pokrywę w stropie utworów kredowych wyścielając dno niecki mazowieckiej. Są to morskie utwory klastyczne z glaukonitem reprezentowane głównie przez piaski, miejscami z wkładkami żwirow oraz mułki i ily. Osady miocenu występują na całym obszarze gminy w stropie utworów oligoceńskich. Ich miąższość wynosi od 16,4 do 67,3 m. Są to osady śródlądowych zbiorników wodnych wykształcone w postaci piasków, ilów i mulków, wśród których utworzyły się pokłady węgla brunatnego. Osady pliocenu także występują na prawie całym obszarze gminy. Osady te, o miąższości od kilkunastu do ponad 150 m, są reprezentowane głównie przez ily „pstre” - zwięźle, tłuste i różnokolorowe oraz mułki ilaste i piaszczyste, a także piaski drobnoziarniste i pylaste tworzące przeważnie soczewy o niewielkim zasięgu i miąższości. Obecna powierzchnia stropowa utworów pliocenu ukształtowała się pod wpływem procesów glacitektonicznych podczas trzech zlodowaceń, a następnie rozcinana była przez rzeki w okresie trzech interglacjałów. Utwory czwartorzędowe na terenie gminy reprezentowane są przez osady plejstocenu i holocenu. Miąższość utworów czwartorzędowych w tym rejonie zmienia się od 0 na obszarach wychodni wyniesionych glacitektonicznie ilów pliocenu, do 150 m w miejscach głębokich rozciąg erozyjnych stropu pliocenu. W strefach o spokojnej budowie geologicznej miąższość czwartorzędu waha się od 20 do 60 m. Utwory plejstoceńskie tworzą osady preglacjalu oraz osady glacjalne, wodnolodowcowe i zastoiskowe z czterech zlodowaceń (najstarszego, południowopolskiego, środkowopolskiego i północnopolskiego), a także osady rzeczne trzech interglacjałów: kromerskiego, mazowieckiego (wielkiego) i eemskiego oraz zlodowacenia północnopolskiego. Najmłodsze są osady holoceńskie. 2.1.4. Demografia Gminę Michałowice zgodnie z danymi GUS zamieszkuje 17 031 osób (stan na 31 XII 2012 r.). Gęstość zaludnienia w gminie wynosi 490 osób/km². W procentowym udziale ludności według ekonomicznych grup wiekowych zdecydowaną większość stanowi ludność w wieku produkcyjnym (62,2 %). Udział Ludności w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym kształtuję się na podobnym poziomie i wynosi kolejno 20,5% i 17,3%. Obecna relacja tych grup wiekowych wskazuje na niekorzystną tendencję starzenia się społeczności gminy. W strukturze ludności przeważają kobiety. Według danych GUS w 2012 roku w gminie Michałowice na 100 mężczyzn przypadało 108 kobiet. Dysproporcja ta szczególnie widoczna jest wśród ludności w wieku poprodukcyjnym, gdzie liczba mężczyzn wynosi 982, a kobiet 1965. Tabela 2. Liczba ludności gminy Michałowice wg płci i ekonomicznych grup wiekowych (GUS, stan na 31 XII 2012 r.) \| Grupy wiekowe \| Kobiety \| Mężczyźni \| Ogółem \| \|--------------------------------\|---------\|-----------\|--------\| \| Przedprodukcyjny \| \| \| \| \| 14 lat i mniej \| 1 426 \| 1 529 \| 2 955 \| \| Produkcyjny \| \| \| \| \| kobiety: 15 – 59 lat \| 5 437 \| 5 692 \| 11 129 \| \| mężczyźni: 15 – 64 lat \| \| \| \| \| Poprodukcyjny \| 1 965 \| 982 \| 2 947 \| \| Ogółem \| 8 828 \| 8 203 \| 17 031 \| Systematyczny wzrost liczby ludności gminy wynika z migracji. Odpływ ludności z gminy jest niski dzięki jej atrakcyjnemu położeniu na które składają się m.in. bezpośrednie sąsiedztwo Warszawy oraz bliskość tras komunikacyjnych. Dodatkowo gmina powiązana jest z Warszawą przez Warszawską Kolej Dojazdową (WKD). Według danych GUS z 2012 roku wskaźnik przyrostu naturalnego jest dodatni na poziomie 2% i wynika z dodatniego salda urodzeń żywych i zgonów. W 2012 roku w gminie Michałowice odnotowano 158 urodzeń żywych i 125 zgonów. 2.1.5. Rolnictwo i gospodarka gminy Zgodnie z Powszechnym Spisem Rolnym (GUS) przeprowadzonym w 2010 roku na obszarze gminy zarejestrowano 151 gospodarstwa rolne o powierzchni 1 257,96 ha. Wśród odnotowanych gospodarstw 149 z nich stanowiły gospodarstwa indywidualne, z czego na 118 prowadzono działalność rolniczą. Gospodarstwa są małe, produkcja rolnicza ukierunkowana jest głównie na warzywnictwo gruntowe i uprawę roślin okopowych. Mimo sprzyjającym warunkom dla produkcji rolniczej jakimi są dobre gleby oraz bliskość chłonnych rynków zbytu gmina Michałowice stopniowo traci charakter gminy wiejskiej. Bazując na danych Powszechnego Spisu Rolnego liczba gospodarstw rolnych spadła z 335 w 2002 roku do 151 w 2012 roku. Gmina Michałowice wpisując się w strukturę funkcjonalno-przestrzenną Pasma Zachodniego Aglomeracji Warszawskiej poddana jest wciąż postępującym procesom urbanizacyjnym. Obszary rolnicze gminy stopniowo przeznaczane są pod zabudowę mieszkaniową i działalność gospodarczą. Bliskość Warszawy oraz tras komunikacyjnych takich jak: przecinające gminę Aleje Jerozolimskie, pobliskie drogi o znaczeniu krajowym Nr 7 Warszawa-Kraków, Nr 8 Warszawa-Wrocław i Nr 2 Warszawa Poznań, a także bliskie sąsiedztwo Portu Lotniczego „Okęcie” czynią gminę Michałowice atrakcyjnym miejscem do zamieszkania i inwestowania. W 2013 roku na terenie gminy zarejestrowanych było 3 533 podmiotów gospodarczych. Spośród nich zdecydowana większość, 3 512 podmiotów należało do sektora prywatnego, natomiast pozostałe w liczbie 21 stanowiły sektor publiczny. W obrębie sektora prywatnego funkcjonowało 500 spółek handlowych, 120 spółek handlowych z udziałem kapitały zagranicznego, 27 stowarzyszeń i organizacji społecznych, 15 fundacji i 3 spółdzielnie. O znacznej przedsiębiorczości mieszkańców świadczy rozwój prywatnych firm. W 2013 roku 2 564 osoby prowadziły działalność gospodarczą z dominującym sektorem usług. Znaczna liczba firm (zarówno spółek, jak i niektórych zakładów osób fizycznych) ma ponadlokalny zasięg działania. Należą do nich zakłady produkcyjne, hurtownie oraz takie firmy usługowe jak: transportowe, budowlane, meblowe, mechaniki pojazdowej. Stanowią one bazę ekonomiczną gminy. Tabela 3. Podmioty gospodarcze w rejestrze sektorów własnościowych w gminie Michałowice w 2013 r. (ostatnie opublikowane dane GUS) \| Podmioty gospodarki narodowej wg sektorów własności \| Gmina Michałowice \| \|-----------------------------------------------------\|------------------\| \| Ogółem \| 3 533 \| \| Sektor publiczny \| 21 \| \| Sektor prywatny \| 3 512 \| \| W tym: \| \| \| Spółki handlowe \| 500 \| \| Spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego \| 120 \| \| Spółdzielnie \| 3 \| \| Fundacje \| 15 \| \| Stowarzyszenia i organizacje społeczne \| 27 \| \| Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą \| 2 564 \| 2.1.6. Turystyka i rekreacja Gmina Michałowice ze względu na swe położenie fizyczno-geograficzne cechuje się dużymi walorami przyrodniczymi. Stanowią one podstawę do aktywizacji funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych, która obecnie jest słabo rozwinięta. Do atrakcyjnych przyrodniczo obszarów należy zaliczyć kompleksy leśne Popówek i Chlebów oraz obszary łąkowe w dolinach Zimnej Wody i Utraty, wspomaganej przez zieleń osiedla Komorów. Gmina obok walorów przyrodniczych charakteryzuje się również bogatym dziedzictwem kulturowym będącym szansą dla rozwoju turystyki. Reprezentują je zabytkowe dobrze utrzymane zespoły parkowo-pałacowe w Pęcicach i Helenowie. Zespół parkowo-pałacowy w Pęcicach jest to park krajobrazowy o układzie regularnym ze stawem. Z parkiem łączy się kompleks stawów rybnych będący ostoją ptactwa wodnego. Zespół parkowo-pałacowy w Helenowie wyróżnia się ze względu na połączenie systemu wodnego jaki tworzą stawy ze starodrzewiem (dęby, topole, graby, lipy, jesiony, sosny). Na uwagę zasługuje również oryginalny układ urbanistyczny i zabytkowa zabudowa miasta - ogrodu Komorów, oraz inne stylowe obiekty i zespoły architektoniczne. Na terenie gminy działają stowarzyszenia i organizacje sportowe. Są to Uczniowskie Kluby Sportowe oraz Szkolne Koła Sportowe. Wśród Klubów Sportowych należy wymienić Uczniowski Klub Sportowy „FC Komór” oraz UKS w Nowej Wsi. W organizacjach tych prowadzone są sekcje piłki koszykowej, nożnej, siatkowej, aerobiku, pływacka, tenisa stołowego, gimnastyki artystycznej, karate i sekcje tańca. Organizowane są zajęcia na siłowniach. Szkoły są głównymi organizatorami zawodów sportowych o znaczeniu lokalnym, ale także uczestnikami zawodów o szerszym zakresie. Organizowane są cykliczne turnieje i rozgrywki sportowe oraz imprezy o charakterze rekreacyjnym, np. Dni Gminy Michałowice i Dożynki. Bazę dla uprawiania sportu stanowią placówki oświatowe. Każda z placówek dysponuje salą sportową z odpowiednim zapleczem oraz terenami sportowymi. Miejsce wypoczynku dla mieszkańców gminy stanowią również 4 Strefy rekreacji: w Regułach, Michałowicach i dwie w Komorowie oraz ścieżki spacerowe i rowerowe. 2.1.7. Historia regionu i zabytki Gmina Michałowice obejmuje ziemie wchodzące w skład historycznej dzielnicy Polski jaką jest Mazowsze. Przy podziale administracyjnym korony w 1569 r. gmina Michałowice (w obecnych granicach) znalazła się w obszarze województwa mazowieckiego, w ziemi warszawskiej, w powiatach warszawskim i błońskim. W granicach dwóch powiatów gmina Michałowice znajdowała się aż do 1948 roku. Od 1 lipca 1952 roku., z przerwą na lata 1975 — 1998, gmina Michałowice znajdowała się w obszarze powiatu pruszkowskiego. W początkach osadnictwa doliny rzek i strumieni stanowiły naturalne szlaki komunikacji wzdłuż których człowiek wędrował i zakładał osiedla. Jednym z takich szlaków była dolina rzeki Mrowy (obecnie Utraty) którejdy przypuszczalnie już w okresie wczesnego średniowiecza wszedł ruch osadniczy z gęściej zaludnionych rejonów Mazowsza, ziemi czerskiej i grójeckiej. Najstarsze ślady wyżej zorganizowanych form osadnictwa zachowały się w pobliżu Błonia i we wsi Korfowe (gmina Leszno). Sieć osiedleńcza z drugiej połowy XVII w. wiąże się z rolniczym charakterem gospodarki o przeważającym typie osiedli wiejskich, przy folwarcznych i nielicznych osiedli usługowych zaspakajających potrzeby rejonów rolniczych w zakresie handlu i rzemiosła są to: Osady Pęcice, Reguły Wielki, Reguły Kuchy, Michałowice Opacie Wielkie, Komorów, Granica Chlebów. Ciekawą formę urbanistyczną osiedla przyfolwarcznego na wąskich działkach reprezentują Pęcice. W związku z uruchomieniem w 1845 r. pierwszego odcinka kolei warszawsko-wiedeńskiej rozpoczął się drugi etap rozwoju sieci osiedleńczej. W końcu XIX w. i na początku XX wykształcił się szereg miejscowości spełniających funkcje letniskowe oraz mieszkaniowe dla ludności utrzymującej się z zatrudnienia w Warszawie. Na terenie gminy Michałowice miejscowościami letniskową był Komorów natomiast funkcje mieszkaniowe spełniały Michałowice osiedle, Pęcice Małe, Opacz Nowa Wieś. Uruchomienie kolejki EKD Warszawa — Grodzisk stało się niewątpliwie elementem przyśpieszającym parcelację ziem pod zabudowę mieszkaniową. Do obiektów zabytkowych na terenie gminy Michałowice wpisanych do Rejestru i Ewidencji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków należą (stan na listopad 2013 rok): W Helenowie: - Pałac z zespołu pałacowo-parkowego, datowany na przeł. XVIII/XIX w., przebudowany w latach 60-tych XIX - Oficyna pałacowa pln. z zespołu pałacowo-parkowego pocz. XIX w. - Oficyna pałacowa płd. z zespołu pałacowo-parkowego pocz. XIX w. - Park z zespołu pałacowo-parkowego W Komorowie: - Willa "Zagroda II" Brzozowa 19 z 1912 roku - Willa "Chojnówka" lub "Różanka" Brzozowa 21 ok. 1900, 1932-38 - Willa "Marysieńka" Klonowa 18 1927-1929 - kościół pw. Św. Piusa X Papieża Ks. Kanonika Kozłowskiego pl. 1948-58 - Willa Lipowa 4 1928 - Willa "Malutka Zachodnia i Wschodnia" Lipowa 8 i 8 A 1929 - Układ urbanistyczny Osiedla "Strzecha Polska" 1923 - Dwór I poł. XIX w., przebudowa: po 1945 W Pęcicach: - Dzwonnica przy kościele św. Piotra i Pawła Parkowa 4 I. 20. XX w. - Kościół św. Piotra i Pawła 1825-32 - Park podworski XIX/XX w. - Pałac 1808-9 - Młyn I ćw. XIX w. - Cmentarz wojenny 1914 - Cmentarz rzym-kat. par.p.w. św. Piotra i Pawła (wraz z starodrzewiem) zał. I poł. XIX w. - Rządcówka, Wozownia i stajnie, Czworaki z XIX w. - Cmentarz powstańców Warszawy z 1944 roku, Karczma* z XVIII w. W Pęcicach Małych: - Park dworski, Leśna 22 - Dom jednorodzinny, Leśna 10 z początku XX wieku. 2.1.8. Infrastruktura drogowa Ruch drogowy w gminie Michałowice koncentruje się w obrębie drogi wojewódzkiej Nr 719 relacji Warszawa-Żyrardów, znanej jako Aleje Jerozolimskie, oraz dróg gminnych i powiatowych stanowiących trasy dojazdowe do Warszawy i Pruszkowa. Wśród dróg gminnych wyróżniamy: - ul. Ryżowa + Środkowa Opacz-Kolonia, - ul. Regulska + Kolejowa w Michałowicach, - ul. Szkolna w Michałowicach, - ul. Spacerowa w Michałowicach, - droga Michałowice (ul. Raszyńska i ul. Wesoła) - Michałowice Wieś (ul. Poniatowskiego i ul. Kasztanowa) - Raszyn, - ul. Wiejska w Komorowie, Do dróg powiatowych należą: - droga Reguły - Michałowice - Opacz Mała - Raszyn, - droga Ursus - Reguły, ul. Regulska, - Pęcice - Suchy Las - Wolica (nr 01502), - droga Helenów - Komorów - Pęcice Małe - Sokołów - Falenty (nr 01503), - droga Pruszków - Komorów - Nadarzyn (powiatowa, nr 01410), - droga przez Nową Wieś (powiatowa, nr 01514), Niemalże wszystkie drogi układu podstawowego mają nawierzchnię twardą. Z dróg gminnych nawierzchnię asfaltową posiada obecnie 75,0 km. Pozostałe rodzaje nawierzchni na tych drogach to beton (1,0 km), kora asfaltowa (3,0 km), tłuczeń (17,8 km), żużel (33,0 km), żwir (0,5 km) i grunt naturalny (19,9 km). Prawie 40% długości sieci dróg gminnych przypada na trzy obręby geodezyjne z zabudową typu osiedlowego. Drogi gminne mają tu charakter ulic miejskich, a ich sieć stanowi w miarę regularny układ dostosowany do bezpośredniej obsługi działek. budowlanych. Przy drogach gminnych i powiatowych aktualnie na terenie gminy znajduje się 40 km chodników. Transport publiczny na obszarze gminy reprezentowany jest przez Warszawską Kolej Dojazdową (WKD) oraz komunikację autobusową. Linia kolejowa WKD przebiega przez północną część Gminy. Prowadzi jedynie trakcję pasażerską i stanowi jedną z form szybkiej kolei miejskiej aglomeracji warszawskiej. Na obszarze gminy zlokalizowane są następujące przystanki WKD: Opacz (9,3 km), Michałowice (11,1 km), Reguły (12,6 km), Komorów (17,8 km), Nowa Wieś (19,2 km). W nawiasie podano orientacyjną odległość od dworca Warszawa-Śródmieście. Obszar Gminy obsługują następujące połączenia liniami autobusowymi publicznymi: 1. Warszawa - Pruszków, 2. Pruszków – Komorów Wieś (PKS Grodzisk), 3. Linia szkolna (2001 r.) 4. Linia Warszawa Ursus – Opacz Kolonia- Warszawa Okęcie (177) 5. Linia Warszawa Zachodnia – Piastów (717) 2.1.9. Infrastruktura społeczna Zadaniem własnym władz gminy jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców z zakresu oświaty, ochrony zdrowia, pomocy społecznej oraz kultury. Realizowane są one poprzez obecność infrastruktury społecznej reprezentowanej przez jednostki organizacyjne gminy Michałowice. Oświata – Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Marii Dąbrowskiej w Komorowie – Zespół Szkół w Michałowicach – Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Mikołaja Kopernika w Nowej Wsi – Gminne Przedszkole w Michałowicach – Zespół Obsługi Ekonomiczno-Administracyjnej Szkół Kultura - Biblioteka Publiczna Gminy Michałowice - Gminna Biblioteka Publiczna w Komorowie Pomoc społeczna - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej Gminy Michałowice Ochrona zdrowia - Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „RES-MED 40” z siedzibą w Michałowicach - Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „ARKA” w Komorowie - Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Przychodnia Lekarska „ZDROWIE” w Komorowie Bezpieczeństwo - Komisariat Policji w Michałowicach siedziba w Regułach, ul. Kuchy 15. - Ochotnicza Straż Pożarna w Nowej Wsi 2.2. Środowisko przyrodnicze gminy Michałowice 2.2.1. Warunki klimatyczne Obszar gminy Michałowice należy do mazowiecko-podlaskiego regionu klimatycznego. Ścierają się tu wpływy mas powietrza atlantyckiego i kontynentalnego. Przez większość roku nad analizowany obszar docierają masy powietrza polarno-morskiego z umiarkowanych szerokości geograficznych. Masy powietrza kontynentalnego wykazują mniejszą frekwencję (22 % dni w roku). Rzadko nad omawiany region, bo przez 10 % dni w roku docierają masy powietrza arktycznego. Gorące i suche powietrze zwrotnikowe nad omawiany region napływa najrzadziej. Średnia roczna suma opadów wynosi około 520 mm. Najbardziej intensywne opady notowane są zazwyczaj w lipcu, a najniższe w styczniu. Nizina Środkowomazowiecka, w obrębie której leży gmina Michałowice, cechuje się dość wysokimi wartościami usłonecznienia, wynoszącymi średnio około 1600 godzin w roku (około 4,5 godziny na dobę). Na terenie Gminy podobnie jak i w całej Polsce przeważają wiatry z kierunku zachodniego. Duży udział mają też wiatry północno-zachodnie w cieplej porze roku oraz południowo-zachodnie w chłodnej porze roku. Wiosną i jesienią przeważają wiatry wschodnie i południowo-wschodnie. 2.2.2. Powietrze 126.96.36.199. Jakość powietrza O stanie jakości powietrza decyduje zawartość w nim różnorodnych substancji, których koncentracja jest wyższa w stosunku do warunków naturalnych. Obecnie wartości stężeń dopuszczalnych zanieczyszczeń w powietrzu zawarte są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012, poz. 1031). Ochrona powietrza polega na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności poprzez: - utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co najmniej na tych poziomach; - zmniejszenie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, - zmniejszenie i utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej poziomów docelowych, albo poziomów długoterminowych lub co najmniej na tych poziomach (art. 85 ustawy Poś). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie monitoruje stan jakości powietrza na terenie województwa mazowieckiego w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Wypełniając obowiązek wynikający z art. 89 ustawy Prawo ochrony środowiska, w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie wykonano opracowanie: „Roczna ocena jakości powietrza w województwie mazowieckim. Raport za 2013 rok”. Ocena za 2013 r. została wykonana w układzie stref: aglomeracja warszawska, miasto Radom, miasto Płock, strefa mazowiecka. Wyniki oceny są następujące: - poziomy dopuszczalne dla pyłu PM10 zostały przekroczone w obrębie czterech stref (obszar całego województwa): aglomeracja warszawska, miasto Radom, miasto Płock, strefa mazowiecka. W aglomeracji warszawskiej wystąpiły również przekroczenia wartości średniorocznej dla NO₂ na stacjach komunikacyjnych, - poziom dopuszczalny dla pyłu PM2,5 został przekroczony w obrębie czterech stref (obszar całego województwa): aglomeracja warszawska, miasto Radom, miasto Płock, strefa mazowiecka, - poziom docelowy dla benzo(a)pirenu w obrębie czterech stref (obszar całego województwa): aglomeracja warszawska, miasto Radom, miasto Płock, strefa mazowiecka. Wyżej wymienione strefy otrzymały klasę C i posiadają już Programy Ochrony Powietrza. Zgodnie z art. 91 ust 9c ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w przypadku stref, dla których programy ochrony powietrza zostały określone, a standardy jakości powietrza są nadal przekraczane, zarząd województwa obowiązany będzie do aktualizacji programu po okresie 3 lat od wejścia w życie uchwały sejmiku województwa w sprawie programu ochrony powietrza uwzględniając działania ochronne dla wrażliwych grup ludności. Poziomy celu długoterminowego dla ozonu (2020 r.) i docelowy dla PM2,5 (2015 r.) są przekroczone na obszarze całego województwa ze względu na kryterium ochrony zdrowia, a dla ozonu dodatkowo dla ochrony roślin. Raport został przekazany Zarządowi i Sejmikowi Województwa Mazowieckiego. Raport jest dostępny na stronie WIOŚ w zakładce PUBLIKACJE (http://wios.warszawa.pl/pl/publikacje-wios/publikacje/962,Roczna-Ocena-Jakosci-Powietrza-w-wojewodztwie-mazowieckim-Raport-za-rok-2013.html) Obszar gminy Michałowice w ogólnej klasyfikacji wchodzi w skład strefy mazowieckiej. Najbliżej położoną stacją na której dokonuje się automatycznych pomiarów tła miejskiego jest stacja Piastów-Pułaskiego,. Wspomniana stacja należy do 15 automatycznych stacji pomiarowych, z których wyniki pozyskiwane są jako średnie 1-godzinne i stanowią elementy Systemu Oceny Jakości Powietrza. System Oceny Jakości Powietrza w województwie mazowieckim jest na bieżąco modernizowany do potrzeb wynikających z procesu dostosowawczego do wymagań UE, zmieniającego się prawa polskiego i oczekiwań związanych z zarządzaniem jakością powietrza. Docelowo system powinien spełniać następujące funkcje: - informacyjną, - progностyczną, - ostrzegawczą, - sterowania emisją, oraz ma być narzędziem wspomagającym zarządzanie środowiskiem. Aby dobrze wypełniać powyższe funkcje konieczne jest, aby system składał się z trzech podstawowych bloków, tj. systemu pomiarowego, systemu analiz przestrzennych, systemu informowania. Realizacja funkcji informacyjnej systemu, realizowana jest poprzez coroczną ocenę jakości powietrza. Metodami wykorzystywanymi w ocenie bieżącej są: - pomiary wysokiej jakości (automatyczne ciągłe) - pomiary manualne w stałych punktach pomiarowych (ciągłe) - modelowanie matematyczne - obiektywne metody szacowania. Poniżej przedstawiono klasyfikację stref wg Rocznej Oceny Jakości Powietrza w województwie mazowieckim za 2013 rok. Klasyfikacja stref według zanieczyszczeń cel - ochrona zdrowia Dwutlenek siarki - SO₂ Legenda klasy - A - strefy - nazwa strefy Dwutlenek azotu - NO₂ Legenda klasy - A - C - strefy - nazwa strefy Tlenek węgla - CO Legenda klasy - A - strefy - nazwa strefy Benzen - C₆H₆ Legenda klasy - A - strefy - nazwa strefy Klasyfikacja stref według zanieczyszczeń cel - ochrona zdrowia Pył zawieszony - PM10 Pył zawieszony - PM2.5 (poziom dopuszczalny) Legenda klasy C - aglomeracje i miasta C - pozostałe strefy strefy nazwa strefy Ołów - Pb Pył zawieszony - PM2.5 (poziom docelowy) Legenda klasy A strefy nazwa strefy Legenda klasy B C - aglomeracje i miasta C - pozostałe strefy strefy nazwa strefy Legenda klasy CZ - aglomeracje i miasta CZ - pozostałe strefy strefy nazwa strefy Klasyfikacja stref według zanieczyszczeń cel - ochrona zdrowia Nikiel - Ni Arsen - As Legenda klasy - A - strefy - nazwa strefy Kadm - Cd Benzo/a/piren - B/a/P Legenda klasy - C - aglomeracje miasta - C - pozostałe strefy - strefy - nazwa strefy Dane WOIŚ Warszawa, http://wios.warszawa.pl/pl/publikacje-wios/publikacje/962,Roczna-Ocena-Jakosci-Powietrza-w-wojewodztwie-mazowieckim-Raport-za-rok-2013.html Zgodnie z przedstawionymi danymi dopuszczalne poziomy stężeń zanieczyszczeń powietrza w zakresie pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz benzo/a/pirenu są przekroczone i stąd teren gminy Michałowice jak i cała strefa mazowiecka otrzymał klasę C, natomiast w przypadku pozostałych badanych zanieczyszczeń nie występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów stężeń i klasyfikowany jest jako klasa A. 188.8.131.52. Presje wywierane na powietrze Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w obrębie gminy Michałowice jest emisja antropogeniczna pochodząca z sektora bytowego (emisja powierzchniowa) oraz komunikacji (emisja liniowa). Mniejszą rolę na badanym obszarze odgrywa emisja z działalności przemysłowej (emisja punktowa). Emisja powierzchniowa to emisja związana z terenami, zabudowy mieszkaniowej ogrzewanej indywidualnie, hałd, składowisk, oczyszczalni ścieków, obszarów użytkowanych rolniczo. Zanieczyszczeniami wprowadzanymi do powietrza są: SO₂, NO₂, CO, CO₂, pył oraz odory. Do źródeł emisji powierzchniowej na terenie gminy Michałowice zaliczamy budynki mieszkalne i użyteczności publicznej opalane paliwami stałymi takimi jak węgiel kamienny, miał węglowy czy też koks. Indywidualne źródła ciepła na paliwa stałe przeważają w zabudowie rozproszonej i peryferyjnej. Emisja z indywidualnych źródeł ogrzewania ma w znacznej mierze charakter sezonowy związany z okresem grzewczym. Zjawisko to szczególnie odczuwalne jest w obszarach o zwartej zabudowie gdzie warunki przewietrzania są ograniczone. Niekiedy dochodzi do spalania w domowych piecach odpadów w tym gumy, tworzyw sztucznych i tekstyliów. Istotne źródła emisji powierzchniowej stanowią również oczyszczalnie ścieków, pylenie podczas stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin, odory wydzielające się podczas stosowania gnojowicy i osadów ściekowych. Istotne źródło zanieczyszczeń stanowi emisja liniowa powodowana jest ruchem pojazdów. Na obszarze gminy Michałowice tym typem emisji zagrożone są szczególnie tereny położone w obrębie drogi wojewódzkiej nr 719 relacji Warszawa-Żyrardów (Aleje Jerozolimskie). Organizacja ruchu samochodowego oraz jego natężenie w znaczy sposób determinują wielkość emisji. Duże znaczenie ma również stan techniczny pojazdów i dróg. W tej sytuacji poprawa jakości powietrza uzależniona jest od infrastruktury drogowej. Emisja ze źródeł liniowych powoduje wprowadzanie do powietrza takich substancji jak: CO, NO\textsubscript{x}, węglowodory, sadza, pyły zawierające metale ciężkie, m.in. ołów emitowany ze spalania w silnikach oraz pyły gumowe powstające na skutek tarcia opon o nawierzchnię dróg. Emisja punktowa to emisja zorganizowana pochodząca z procesów spalania paliw energetycznych (elektrownie, elektrociepłownie, ciepłownie) i technologicznych (zakłady przemysłowe). Z badań i analiz prowadzonych przez WIOŚ w Warszawie wynika, iż w ogólnym bilansie emisji zanieczyszczeń, emisja punktowa stanowi zaledwie od kilku do kilkunastu procent. W przypadku gminy Michałowice na stan powietrza atmosferycznego poza zanieczyszczeniami emitowanymi ze źródeł lokalnych istotne znaczenie ma bezpośrednie sąsiedztwo m.st. Warszawy, szczególnie w północnej części gminy. Wielkość emitowanych do powietrza zanieczyszczeń została przedstawiona w oparciu o sprawozdawczość Głównego Urzędu Statystycznego. Ze względu na brak stacji pomiarowych zanieczyszczeń powietrza na terenie gminy Michałowice, poniżej tabelarycznie przedstawiono rozkład zanieczyszczeń w powiecie pruszkowskim. Tabela 4. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w powiecie pruszkowskim w latach 2010-2012 (źródło: GUS) \| Zanieczyszczenie \| Emisja Mg/rok \| \|------------------\|---------------\| \| \| Rok 2010 \| Rok 2011 \| Rok 2012 \| \| Pył ogółem \| 69 \| 78 \| 73 \| \| Gazy ogółem \| 14 7621 \| 12 7753 \| 14 0172 \| \| dwutlenek siarki \| 326 \| 279 \| 254 \| \| Wskaźnik \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\| \| tlenki azotu \| 193 \| 156 \| 185 \| \| tlenek węgla \| 153 \| 140 \| 136 \| \| dwutlenek węgla \| 14 6797 \| 12 7046 \| 13 9454 \| W oparciu o powyższe dane można stwierdzić, iż bark jest wyraźnej tendencji zmian w obszarze emisji zanieczyszczeń w badanym okresie. W przypadku pyłów, PM 10 i PM 2,5, występuje tendencja wzrostowa. Na przestrzeni lat 2010-2012 obserwuje się wzrost emisji pyłów o 5,4 %. Podstawową przyczyną ich przekroczeń jest emisja powierzchniowa związana z ogrzewaniem mieszkań w sektorze komunalno-bytowym i emisja liniowa, za którą odpowiedzialny jest ruch pojazdów i spalanie paliw. Analizując emisję gazów obserwuje się ogólny spadek ich emisji o 5 %. Tabela 5. Gazyfikacja gminy Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) \| Wskaźnik \| Rok 2010 \| Rok 2011 \| Rok 2012 \| \|--------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------\|-----------\| \| Odbiorcy gazu ogrzewający mieszkania gazem (gospodarstwa domowe) \| 4 601 \| 4 625 \| 4 667 \| \| Czynne przyłącza do budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (sztuki) \| 6 176 \| 6 286 \| 6 492 \| \| Długość czynnej sieci rozdzielczej (km) \| 152,5 \| 154,1 \| 156,6 \| Gaz sieciowy (ziemny wysokometanowy) wykorzystywany jest w gminie zarówno do celów bytowo-gospodarczych jak i w działalności gospodarczej. Zasilanie w gaz odbywa się ze stacji w Regułach przez rurociąg przesyłowy 65 mm oraz drugostronnie z Raszyna ulicą Polną. W obszarze gminy z gazu sieciowego korzysta większość mieszkańców. Pozytywnym zjawiskiem na przestrzeni lat 2010-2012 jest wzrost ilości przyłączy gazowych o 316 oraz wzrost o 66 ilości gospodarstw domowych ogrzewających mieszkania gazem. 184.108.40.206. Najpilniejsze zadania Do najpilniejszych zadań w dziedzinie ochrony powietrza na terenie gminy Michałowice należą: - kontynuacja ograniczania niskiej emisji z domów ogrzewanych indywidualnie poprzez rozbudowę centralnych systemów cieplowniczych, ograniczenie strat ciepła w budynkach, zmianę paliwa oraz sposobu ogrzewania indywidualnego budynków, - promocja ekologicznych nośników energii i eliminowanie węgla kamiennego (np. pełne wdrożenie opracowanych programów ograniczenia niskiej emisji), - kontynuacja ograniczania emisji ze źródeł komunikacyjnych poprzez doskonalenie systemów zarządzania ruchem, stosowanie nowych niskoemisyjnych paliw i technologii w systemie transportu publicznego, tworzenie ścieżek rowerowych, - wymiana taboru samochodowego w komunikacji publicznej, tworzenie stref z zakazem ruchu pojazdów ciężkich, - kontynuacja redukcji emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych poprzez podnoszenie efektywności procesów produkcji, stosowanie paliw o mniejszej zawartości popiołu, wprowadzenie odnawialnych źródeł energii, zmniejszenie strat przesyłu energii, zmianę technologii lub profilu produkcji, - osiągnięcie standardów jakości powietrza w strefie mazowieckiej. 2.2.3. Wody powierzchniowe 220.127.116.11. Jakość rzek Monitoring wód powierzchniowych realizowany jest w oparciu o tzw. jednolite części wód (JCW), które należy rozumieć jako oddzielne i znaczące elementy wód powierzchniowych takie jak rzeki. Zostały one wyznaczone w opracowaniu pn. „Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły”, który został przyjęty uchwałą Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. (M.P. z dnia 21 czerwca 2011 r., Nr 49, poz. 549). Stanowią one podstawową jednostkę gospodarowania wodami. Tabela 6. Jednolite części wód powierzchniowych gminy Michałowice. \| Nazwa jednolitej części wód \| Europejski kod jcw \| Status \| Typ \| Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych \| Derogacje* \| Ogólny stan wód \| \|-----------------------------\|--------------------\|--------\|-----\|-----------------------------------------------\|------------\|----------------\| \| Utrata od źródeł do Żbikówki ze Żbikówką \| PLRW200017272834 \| naturalna część wód \| Potok nizinny piaszczysty (17) \| zagrożona \| Wpływ działalności antropogenicznej na stan JCW generuje konieczność przesunięcia w czasie osiągnięcia celów środowiskowych z uwagi na brak rozwiązań technicznych możliwych do zastosowania w celu poprawy stanu JCW \| zły \| \| Zimna Woda \| PLRW200017254176 \| naturalna część wód \| Potok nizinny piaszczysty (17) \| niezagrożona \| - \| dobry \| \| Rokitnica od źródeł do Zimnej Wody, z Zimną Wodą \| PLRW2000172728689 \| naturalna część wód \| Potok nizinny piaszczysty (17) \| zagrożona \| Stopień zanieczyszczenia wód spowodowanego rodzajem zagospodarowania zlewni, uniemożliwia osiągnięcie założonych celów środowiskowych. Brak jest środków technicznych umożliwiających przywrócenie odpowiedniego stanu wód w wymaganym okresie czasu. \| zły \| (źródło: Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, załącznik 2, Warszawa 2011) Derogacje – odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych Jednolite części wód powierzchniowych ujęte we wspomnianym opracowaniu znajdujące się w granicach gminy Michałowice przedstawia powyższa tabela. W "Planie" dla każdej z nich określono jej status, typ, ogólny stan wód, a także ocenę ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych. Dla Utraty od źródeł do Żbikówki ze Żbikówką oraz Rokitnicy od źródeł do Zimnej Wody, z Zimną Wodą osiągnięcie celów środowiskowych jest zagrożone ze względu na brak możliwości technicznych. Tabela 7. Zestawienie ocen jednolitych części wód gminy Michałowice objętych monitoringiem w latach 2010-212. (WIOŚ Warszawa) \| Nazwa jednolitej części wód \| Silnie zmienione JCW \| Typ cieku \| Nazwa ppk \| Rzeka \| Klasa elementów biologicznych \| Klasa elementów fizykochemicznych \| Stan/potencjał ekologiczny \| Stan chemiczny \| Stan ogólny wód \| \|-----------------------------\|---------------------\|-----------\|-----------\|-------\|-------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\|----------------\|----------------\| \| Utrata od źródeł do Żbikówki ze Żbikówką \| N \| 17 \| Utrata - Pruszków (park) \| Utrata \| V \| PSD \| zły \| nb \| zły \| \| Rokitnica od źródeł do Zimnej Wody, z Zimną Wodą \| N \| 17 \| Zimna Woda - Biskupice (uj. do Rokitnicy) \| Rokitnica \| IV \| PSD \| słaby \| nb \| zły \| Y – wody silnie zmienione N – wody naturalne PSD- poniżej stanu dobrego klasy elementów, stan jcw wg rozporządzeń: Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie wykonał ocenę stanu/potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego w 154 jednolitych częściach wód (JCW) przebadanych w latach 2010-2012. Wśród jednolitych części wód poddanych powyższej ocenie, znajdujących się w obrębie gminy Michałowice znalazły się Utrata od źródeł do Żbikówki ze Żbikówką oraz Rokitnica od źródeł do Zimnej Wody z Zimną Wodą. Rokitnica nie przepływa przez obszar gminy jednakże z uwagi na lokalizację punktu pomiarowo-kontrolnego na rzece Zimna Woda, można ją uwzględnić. Jej stan/potencjał ekologiczny został oceniony jako słaby, na poziomie IV klasy. W przypadku Utraty stan ten określono jako zły z V klasą elementów biologicznych. Stan/potencjał ekologiczny jest określeniem jakości struktury i funkcjonowania ekosystemu wód powierzchniowych, sklasyfikowanej na podstawie wyników badań elementów biologicznych oraz wspierających je wskaźników fizykochemicznych i hydromorfologicznych. Te ostatnie w przypadku obydwu rzek zostały ocenione jako bardzo dobre, na poziomie klasy I. Kolejnym elementem podlegającym ocenie jest stan chemiczny JCW, jednak nie został on określony dla analizowanych rzek. Wyniki klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego i stanu chemicznego, jeśli został oceniony, pozwalają określić stan ogólny JCW, który dla omawianych rzek jest zły. Poza rzekami ujętymi w jednolite części wód obszar gminy odwadniany jest również przez rzekę Raszynkę oraz liczne bezimienne cieki, i powiązane z nimi rowy melioracyjne. Wody rzeki Raszynki i pozostałych cieków bez nazwy nie były badane. Wody płynące gminy Michałowice należą do zlewni rzeki Utraty, która stanowi główną oś hydrograficzną gminy. Rzeka Raszynka płynąca we wschodniej części gminy stanowi prawobrzeżny dopływ Utraty i uchodzi do niej poniżej miejscowości Pęcice. Natomiast Zimna Woda, lewobrzeżny dopływ Utraty, przepływa przez zachodnią część gminy. Rzeka Zimna Woda w miejscowości Kotowice, powiat pruszkowski łączy się z wodami Rokitnicy po czym wpada do Utraty. 18.104.22.168. Jakość wód stojących Na obszarze gminy Michałowice nie występują jeziora. Wody powierzchniowe stojące reprezentowane są jedynie przez sztuczne zbiorniki. Należą do nich dwa duże zespoły stawów rybnych w Pęcicach i Helenowie, a także znacznie mniejsze zbiorniki retencyjne w Komorowie oraz w Michałowicach. Odgrywają one istotną rolę w kształtowaniu krajobrazu, w szczególności tam gdzie nie ma naturalnych zbiorników wodnych. Zbiorniki te poza funkcją użytkową pełnią również ważną rolę hydrologiczną poprzez retencjonowanie wód. Dodatkowo wspomagają proces samooczyszczania się wód powierzchniowych, zwiększają retencję wodną gleb, a także stanowią miejsce rekreacji wodnej. 22.214.171.124. Presje wywoływane na środowisko wodne Na jakość wód powierzchniowych wpływają uwarunkowania naturalne: warunki klimatyczne, hydrograficzne, tempo przebiegu procesów biohydrochemicznych w wodach (tzw. zdolność samooczyszczania się wód), presje antropogeniczne. Poważnymi czynnikami obniżającymi jakość wód w gminie Michałowice są: - emisja ścieków ze źródeł komunalnych, - odprowadzanie ścieków nieoczyszczonych lub niedostatecznie oczyszczonych, - niewystarczające skanalizowanie obszaru gminy, - niewłaściwy sposób postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi, - zanieczyszczenia obszarowe, - niewłaściwa gospodarka odpadami. Tabela 8. Gospodarka ściekowa w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) \| Wskaźnik \| Rok \| \|-----------------------------------------------\|-------\| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \| Oczyszczone ścieki komunalne (dam³) \| 821 \| 978 \| 896 \| \| Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania \| 3 584 \| 3 651 \| 3 736 \| \| Długość czynnej sieci kanalizacyjnej (km) \| 109,2 \| 110,3 \| 112,3 \| Tabela 9. Gromadzenie nieczystości ciekłych w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) \| Sposób gromadzenia ścieków \| Rok \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \|---------------------------\|-----\|------\|------\|------\| \| Zbiorniki bezodpływowe \| \| 646 \| 646 \| 334 \| \| Oczyszczalnie przydomowe \| \| 7 \| 7 \| 7 \| Ścieki z obszaru gminy Michałowice odprowadzane są do oczyszczalni ścieków w Pruszkowie. Jest ona głównym obiektem Zakładu „Pruszków” należącego do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Warszawie. Oczyszczalnia ścieków w latach 1998 - 2003 została gruntownie zmodernizowana, co zapewniło jej maksymalną przepustowość 60 tys. m³/dobę. Oczyszczalnia Zakładu „Pruszków” jest oczyszczalnią mechaniczno-biologiczną z podwyższoną skutecznością usuwania biogenów, wykorzystującą w procesie oczyszczania osad czynny. Odbiornikiem ścieków jest Utrata w 43,72 km jej biegu, Bzura w 25,6 km oraz Wisła w 587,3 km. Według danych GUS w 2012 roku w obrębie gminy Michałowice z oczyszczalni korzystało 14 100 osób. W 2012 roku do wód powierzchniowych odprowadzono 896 dam³ ścieków komunalnych. W 2012 roku z kanalizacji korzystało 85 % ludności gminy. Pozostała część mieszkańców odprowadza ścieki socjalno-bytowe poprzez oczyszczalnie przydomowe bądź gromadzi je w zbiornikach bezodpływowych tzw. szambach. W analizowanym okresie można zauważyć pozytywne zjawisko zmniejszania się ilości zbiorników bezodpływowych oraz nieczystości ciekłych odbieranych z terenu gminy. Na podstawie danych przekazanych przez UG Michałowice, z terenu gminy w 2012 roku zostało odebranych 19 292,78 m³ bytowych nieczystości ciekłych. Natomiast w 2013 roku ilość ta spadła do 12 192,32 m³. Na terenie gminy 21 firm posiada stosowne pozwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. W latach 2010-2012 ilość zbiorników bezodpływowych zmniejszyła się o 312 sztuk. Zbiorniki tego typu stwarzają zagrożenie dla wód powierzchniowych poprzez ewentualną nieszczelność, niedostosowane do oczyszczania stanowią źródło skażenia sanitarnego oraz, przy stosunkowo niewielkim jednostkowym zanieczyszczeniu fizykochemicznym, mają duży wpływ na wody gruntowe. Dodatkowo ścieki bytowe z tych zbiorników niejednokrotnie wywożone są na pola, do lasu albo do cieków wodnych wyczerpując ich zdolność do samooczyszczania. Istotnym zagrożeniem dla jakości wód powierzchniowych są zanieczyszczenia obszarowe pochodzące z rolnictwa. W obrębie gminy tereny wykorzystywane są rolniczo głównie między dolinami Utraty i Raszynki. Obecnie większość rolników stosuje mineralne i organiczne nawozy pod uprawy oraz chemiczną ochronę roślin. Niejednokrotnie odprowadza się je w sposób niezorganizowany, trudny do określenia pomiarowego. Transport tych substancji z terenu zlewni odbywa się przez wody roztopowe, opadowe i infiltracyjne na całej długości rzek. Powyższy zespół zagrożeń doprowadza do nadmiernego wzbogacenia wód w substancje biogene. Przeżyźnienie wód powoduje nadmierny rozwój organizmów, a ich masowy rozkład obniża parametry biochemiczne wód. Stały dopływ ścieków powoduje degradację wód powierzchniowych już w odcinkach źródlowych. 126.96.36.199. Najpilniejsze zadania Do najpilniejszych zadań w zakresie ochrony wód należą: - kontynuacja rozbudowy sieci kanalizacyjnej na terenie gminy, - wzmożona kontrola szczelności zbiorników bezodpływowych na terenach, na których brak sieci kanalizacyjnej, - budowa kanalizacji wód opadowych wyposażonej w separatory związków ropopochodnych oraz w osadniki, - stałe utrzymywanie porządku na terenie gminy, - prowadzenie prawidłowej gospodarki nawozami naturalnymi i sztucznymi 2.2.4. Wody podziemne 188.8.131.52. Jakość wód podziemnych Cały obszar gminy znajduje się na terenie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych – zbiornika trzeciorzędnego „Subniecka Warszawska” nr 215 A, wliczany jest w jednolitą część wód podziemnych nr 81. Rysunek 3. Zasięg jednolitej części wód podziemnych Nr 81. (źródło: http://www.psh.gov.pl/plik/id,4902,v,artykul_5576.pdf) Subniecka warszawska, w obrębie JCWPd Nr 81 związana jest z porowymi wodami podziemnymi w piaszczystych utworach oligocenu i miocenu podścielonych przeważnie marglistymi utworami kredowymi i izolowana od góry na większości obszaru ilami plioceńskimi. Na obszarze JCWPd Nr 81 stwierdzono występowanie od jednego do trzech poziomów wodonośnych czwartorzędowych. Na podstawie nielicznych głębszych otworów, jak również z rozpoznania regionalnego wiadomo o występowaniu oligoceńskiego poziomu wodonośnego i lokalnie wykształconym mioceńskim poziomie wodonośnym. Kształtowanie się zwierciadeł piezometrycznych wskazuje na brak kontaktu między wodami w utworach czwartorzędowych i poziomów oligoceńskiego i mioceńskiego. Wody słodkie w obrębie JCWPd Nr 81 występują na głębokości ok. 250 metrów. Poziom oligoceński zalega głębiej, tworzą go dwie warstwy piaszczyste rozdzielone 10 m warstwą mułów. Dolny poziom tworzą piaski drobnoziarniste występujące w przędziale głębokości 210 - 235 m p.p.t. Górný poziom oligoceński tworzą piaski średnioziarniste zalegające w przedziale głębokości 180 - 200 m p.p.t. Zwierciadło wód poziomu oligoceńskiego znajduje się pod cienieniem i stabilizuje się na poziomie 4 – 5 m p.p.t. Poziom mioceński budują piaski różnej granulacji, które zalegają bezpośrednio na górnej warstwie oligoceńskiej. Poziom mioceński jest mniej wydajny od oligoceńskiego. Woda z utworów mioceńskich jest pod ciśnieniem, a jej zwierciadło stabilizuje się na głębokości ok. 3 m p.p.t. Wody mioceńskie ze względu na słabą jakość nie są eksploatowane. Badania wód podziemnych Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie (PIG) nie były prowadzone na terenie gminy Michałowice. Punkty badawcze wód podziemnych w sieci krajowej PIG zlokalizowane na obszarze powiatu pruszkowskiego w ramach badań prowadzonych w 2012 roku zostały zaliczone do III klasy jako wody zadowalającej jakości. Ocenie zostały poddane jednolite części wód podziemnych (JCWPd) scharakteryzowane w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (Warszawa, 2011 rok). Tabela 10. Charakterystyka jednolitej części wód podziemnych nr 81. \| Kod JCWPd \| Nazwa JCWPd \| Ocena stanu \| \|-----------\|-------------\|-------------\| \| \| \| ilościowego \| chemicznego \| \| PLGW230081\| 81 \| dobry \| dobry \| 184.108.40.206. Presje wpływające na wody podziemne Zanieczyszczenie wód podziemnych w największym stopniu zależy od głębokości zalegania oraz izolacji poziomu wodonośnego od powierzchni terenu oraz od lokalizacji potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. Najbardziej zagrożone w gminie Michałowice, podobnie jak w całym kraju, są wody gruntowe w obrębie czwartorzędowego poziomu wodonośnego. Dobre właściwości filtracyjne skał słabo izolujących poziom wodonośny stwarzają warunki do migracji zanieczyszczeń z powierzchni terenu. Wody wglębowe, lepiej izolowane od powierzchni, charakteryzują się dobrą jakością. Zanieczyszczenie wód podziemnych może mieć charakter nieodwracalny, dlatego też ich ochrona ma znaczenie priorytetowe. Głównymi, potencjalnymi źródłami zagrożeń dla jakości wód podziemnych w gminie Michałowice są: - zanieczyszczenia obszarowe, których podstawowym źródłem jest rolnictwo (niewłaściwe stosowanie gnojowicy, nawozów sztucznych, środków ochrony roślin), - nieprawidłowe metody pozbywania się ścieków (rozsączkowanie nieoczyszczonych ścieków w gruncie lub świadome zakładanie nieszczelnych szamb), - działalność gospodarcza (stacje paliw, magazyny środków chemicznych). Stan zasobów wodnych w znacznym stopniu zależy od struktury zużycia wody. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności w gminie Michałowice w 2012 roku wyniosło 1 757,7 dam$^3$. Struktura wykorzystania pobieranej wody przedstawia się następująco: - eksploatację sieci wodociągowej – 757,7 dam$^3$ (42 %), w tym: gospodarstwa domowe – 702,6 dam$^3$, - rolnictwo i leśnictwo – 1 000 dam$^3$ (58 %). Do zaopatrzenia ludności pobierana jest tylko woda podziemna. Wody powierzchniowe wykorzystywane są na potrzeby rolnictwa i leśnictwa. Odsetek ludności gminy Michałowice korzystającej z sieci wodociągowej jest wysoki i utrzymuje się na poziomie 95 %. Na terenie gminy Michałowice funkcjonują trzy wodociągi publiczne. Wschodnia i północna część gminy zaopatrywana jest w wodę przez wodociągi warszawskie za pośrednictwem magistrali prowadzącej do Pruszkowa. Pozostała część gminy obsługiwana jest przez dwa wodociągi gminne „Pęcice” i „Komorów” wykorzystujące zasoby czwartorzędowych wód podziemnych. W badanym okresie ilość wody dostarczanej gospodarstwom domowym spadła o 9,8 %. Długość sieci wodociągowej na przestrzeni lat 2010-2012 zwiększyła się o ponad 6 km. Tabela 11. Struktura zużycia wody w gminie Michałowice w latach 2010 – 2012. (źródło: GUS) \| Cel zużycia wody \| Rok (dam³) \| \|------------------\|------------\| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \| Rolnictwo i leśnictwo \| 1 000 \| 1 000 \| 1 000 \| \| Eksplotacja sieci wodociągowej \| 813,6 \| 834,5 \| 757,7 \| \| w tym: \| \| \| \| \| Gospodarstwa domowe \| 776,0 \| 790,4 \| 702,6 \| \| Ogółem \| 1 813,6 \| 1 834,5 \| 1 757,7 \| Tabela 12. Gospodarka wodociągowa w gminie Michałowice w latach 2010 – 2012 (źródło: GUS) \| Wskaźnik \| Rok \| \|-----------------------------------------------\|-----\| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \| Woda dostarczona gosp. domowym (dam³) \| 776,0 \| 790,4 \| 702,6 \| \| Zużycie wody w gosp. domowych na 1 mieszkańca (m³) \| 46,9 \| 47 \| 41,4 \| \| Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania \| 4 396 \| 4 833 \| 4 929 \| 220.127.116.11. Najpilniejsze zadania Do najpilniejszych zadań w zakresie ochrony wód podziemnych należy: - racjonalne gospodarowanie wodą w gospodarstwach domowych, - przestrzeganie zasad określonych w strefach ujęć wód podziemnych, - prowadzenie stałego monitoringu ujęć wód podziemnych, - prowadzenie gospodarstw rolnych zgodnie z Dobrą praktyką rolniczą, w tym szczególny nacisk należy zwrócić na magazynowanie i stosowanie nawozów organicznych (obornik, gnojówka, gnojowica) i sztucznych. 2.2.5. Gleby 18.104.22.168. Jakość gleb Zgodnie z regionalizacją glebowo-rolniczą gmina Michałowice należy do Regionu Ożarowsko-Błońskiego. Według kompleksowej oceny warunków agroekologicznych gmina Michałowice zajmuje wysokie, czwarte miejsce wśród wszystkich gmin wiejskich warszawskiej aglomeracji (po Ożarowie Mazowieckim, Błoniu i Konstancinie-Jeziornej). Na terenie gminy Michałowice grunty orne III i IV klasy bonitacyjnej stanowią łącznie ponad 80% wszystkich gruntów ornych w gminie, podczas gdy w aglomeracji warszawskiej ich udział sięga niewiele ponad 50%. Gleby najlepszej klasy w gminie Michałowice występują w jej północnej części, gleby dobre, zaliczone do klas III a i III b zlokalizowane są w centralnej części gminy. Wśród gruntów ornych przeważają kompleksy pszenne, zaliczane pod względem typologicznym do gleb brunatnych wylugowanych, czarnych ziem oraz gleb pseudobielicowych, wytworzonych w większości na utworach pyłowych. Najlepsze gleby (kompleksów pszennych - bardzo dobrego i dobrego) występują w miejscowościach: Reguły i Opacz - Kolonia oraz Sokołów i Pęcice Małe, a także na terenie gospodarstw rolnych w Pęcicach i Komorowie. Pozostałe gleby kompleksów pszennych występują w Sokołowie, Suchym Lesie i Pęcicach oraz Opaczy - Kolonii, Opaczy Małej i Michałowicach Wsi, a także na terenie gospodarstw rolnych w Regulach, Pęcicach i Komorowie. Pod względem typologicznym są to w większości gleby brunatne wylugowane bądź kwaśne oraz gleby bielicowe i pseudobielicowe, a także czarne ziemie zdegradowane, wykształcone na glinach i piaskach gliniastych (na ogół w północnej części gminy) bądź pyłach zalegających na glinach i piaskach gliniastych (przeważnie w części południowej). 22.214.171.124. Presje wywoływane na gleby Do głównych presji wywieranych na środowisko glebowe należą: - niewłaściwe stosowanie nawozów sztucznych i środków ochrony roślin, - błędy w stosowaniu nawozów organicznych w tym gnojówki i gnojowicy, - nieprawidłowo stosowane zabiegi agrotechniczne, - melioracje rolne, Ważnym elementem degradacji gleby są emisje zanieczyszczeń zarówno do gleby jak i opad tych zanieczyszczeń z powietrza. Pod wpływem kwaśnych opadów gleba zakwasza się i wyjaławia. W takich warunkach rośliny łatwiej przyswajają metale ciężkie, takie jak ołów i kadm. Pierwiastki te występują w glebie naturalnie. Zawarte są jednak także w spalinach samochodowych czy w emitowanych zanieczyszczeniach z zakładów przemysłowych, z których dostają się do gleby z deszczem. Stamąd przedostają się do tkanek roślin, a następnie gromadzą w ciałach zjadających je organizmów. W żaden sposób nie są wydalane, więc w kolejnych ogniwach łańcucha pokarmowego kumuluje się ich coraz więcej. Duże ilości metali ciężkich w organizmach powodują natomiast groźne choroby, prowadzące nawet do śmierci. Wiele szkód przynosi też wypalanie traw. Zabieg ten w założeniu ma zapewnić glebie żyźność. W rzeczywistości substancje pochodzące ze spalonych roślin bardzo szybko się wyczerpują. Poza tym wypalanie zabija organizmy odpowiedzialne za procesy glebotwórcze, gleba szybko się wyjaławia i potrzeba kilkunastu lat, by jej stan się poprawił. Innym czynnikiem przyczyniającym się do degradacji gleby jest stosowanie w rolnictwie nawozów sztucznych i organicznych. Nadmiar tych substancji może spowodować zasolenie bądź zakwaszenie gleby. Wpływa to niekorzystnie na organizmy glebowe i prowadzi do wyjałowienia gleby. Poza tym zbyt duża ilość nawozów sztucznych może utrudnić roślinom pobieranie wody z solami mineralnymi. Do pogorszenia się jakości gleby prowadzi też stosowanie ciężkich maszyn rolniczych. Zgniatają one glebę, sprawiając, że zanikają w niej przestrzenne wypełnione powietrzem i wodą. Utrudnia to wzrost korzeni, a także zmniejsza dostępność wody oraz soli mineralnych dla roślin. W rezultacie gorzej się one rozwijają, co powoduje obniżenie plonów. Niekorzystne jest również oranie. Jednym z celów tego zabiegu jest napowietrzenie gleby. Jednak naruszając naturalną strukturę, zwiększa się podatność gleby na erozję. Należy też pamiętać, że oranie przyczynia się do ginięcia organizmów glebotwórczych, co z czasem prowadzi do zmniejszenia się żyźności gleby. Groźnym działaniem jest też osuszanie terenów podmokłych. Powoduje ono obniżenie poziomu wód gruntowych i osuszenie przyległych obszarów. Podobnie niebezpieczne jest stosowanie monokultur, czyli uprawiania tego samego gatunku przez kilka lat z rzędu w tym samym miejscu. Rośliny należące do jednego gatunku pobierają bowiem z gleby stale te same składniki. Z czasem składników tych zaczyna brakować, a gleba staje się uboga i wymaga nawożenia. Erozja gleby to jej niszczenie między innymi przez czynniki atmosferyczne, takie jak wiatr czy wody opadowe. Jej skutkiem jest pogorszenie się struktury gleby oraz zmniejszenie jej żyźności. Ważnym czynnikiem powodującym degradację ziemi są prace budowlane wpływające na przekształcenie krajobrazu oraz niszczenie siedlisk różnych gatunków roślin i zwierząt. 126.96.36.199. Najpilniejsze zadania Do najpilniejszych zadań prowadzących do ochrony ziemi należy: - ograniczenie emisji zanieczyszczeń przemysłowych i komunikacyjnych. Działania takie mogą obejmować zarówno inwestycje w nowe technologie (lub modernizację już istniejących), jak i propagowanie określonych środków transportu. Zagadnienia te ściśle łączą się zarówno z ochrona powietrza jak i wody, bo ich stan bezpośrednio wpływa na skażenie gleb (ziemi), - ograniczenie uciążliwości rolnictwa dla środowiska. Działania takie mogą obejmować zarówno ograniczenie intensywności produkcji (farmy wielkoprzemysłowe, monokulturowe gospodarstwa, mniejsze nawożenie itp.) jak i też biologiczną ochronę upraw, stosowanie płodozmianu czy wreszcie ograniczenie zmian krajobrazu (np. zachowanie zadrzewień śródpolnych), - przewracanie prawidłowych stosunków wodnych co zapobiega m.in. stepowieniu. Możliwe jest tutaj zarówno stosowanie ochrony biernej (np. obszary chronionego krajobrazu, rezerwaty itp.), jak i czynnej (np. mała retencja, prawidłowa melioracja, nasadzenia drzew), - odpowiednia edukacja ekologiczna (uświadomienie szkodliwości wypalania traw, czy zaśmiecania lasów), 2.2.6. Hałas 188.8.131.52. Klimat akustyczny Hałasem nazywamy każdy dźwięk, który w danych warunkach może być uciążliwy lub zagrażać zdrowiu. Ten sam dźwięk może być oceniany w różny sposób przez różne osoby. Jedni mogą go oceniać jako przyjemny i pożądanym, a inni jako uciążliwy i szkodliwy, a więc jako hałas. Trzeba zaznaczyć, że uciążliwość hałasu uzależniona jest od pory występowania (inny jest odbiór dla pory dnia a inny dla pory nocy), przeznaczenia terenu (inny jest odbiór dla obszarów ochrony uzdrowiskowej, a inny dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej) oraz od grup źródeł hałasu. Z tego względu zagadnienie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku zostało uregulowane prawnie poprzez Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jednolity Dz. U. 2014 poz. 112). Zawarte w nim dopuszczalne wartości hałasu przedstawia poniższa tabela. Tabela 13. Dopuszczalne poziomy hałasu dla gminy Michałowice. \| Rodzaj terenu \| Dopuszczalny poziom hałasu w [dB] \| \|---------------\|----------------------------------\| \| \| Drogi lub linie kolejowe \| Pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu \| \| \| Pora dnia \| Pora nocy \| Pora dnia \| Pora nocy \| \| \| $L_{AeqD}$ \| $L_{AeqN}$ \| $L_{AeqD}$ \| $L_{AeqN}$ \| \| \| (przestrzeń czasu odniesienia równa 16 godz.) \| (przestrzeń czasu odniesienia równa 8 godz.) \| (przestrzeń czasu odniesienia równa 16 godz.) \| (przestrzeń czasu odniesienia równa 8 godz.) \| \| Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej \| 61 \| 56 \| 50 \| 40 \| Źródłem informacji o hałasie w środowisku jest w szczególności Państwowy Monitoring Środowiska, który prowadzi system pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska. Podsystem monitoringu hałasu obejmuje zarówno emisję hałasu jak i ocenę klimatu akustycznego. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobowiązany do dokonywania oceny stanu akustycznego środowiska na terenach nie objętych obowiązkiem opracowywania map akustycznych. Wobec powyższego w ramach monitoringu w 2013 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie wykonał badania hałasu komunikacyjnego w 15 punktach pomiarowych. W 12 punktach wykonano pomiary w celu określenia wskaźników dobowych mających zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska. 3 punkty pomiarowe wyznaczono w celu określenia wskaźników rocznych stosowanych do prowadzenia długookresowej polityki w zakresie ochrony przed hałasem. Jeden z punktów został zlokalizowany w Michałowicach na ul. Regulskiej 32 w zakresie ochrony przed hałasem lotniczym. W punkcie pomiary wykonano w sesji wiosenno-letniej i jesienną-zimowej co najmniej po trzy pomiary dobowe, w tym jeden podczas weekendu. Niestety nie udało się oszacować długookresowych średnich poziomów z powodu niewystarczającej liczby zarejestrowanych zdarzeń akustycznych. Pomiary hałasu drogowego na terenie gminy Michałowice nie były prowadzone. W obrębie powiatu pruszkowskiego pomiary w zakresie tego typu hałasu przeprowadzono w Piastowie przy al. Piłsudskiego między ul. Piast, a ul. Generała Ignacego Prądzyńskiego. Poziom dźwięku dla pory dnia i nocy wynosił $L_{AeqD} = 70,1$ dB i $L_{AeqN} = 65,1$ dB. W obydwu przypadkach zostały przekroczone wartości dopuszczalne (wartość dopuszczalna odpowiednio 61 dB i 56 dB). 184.108.40.206. Presje związane z uciążliwością hałasu Głównym źródłem zagrożenia dla środowiska akustycznego na terenie gminy Michałowice jest komunikacja, w szczególności hałas drogowy. Zagrożenie środowiska tym właśnie źródłem hałasu znacznie się zwiększyło w ciągu ostatnich lat. Spowodowane to jest przede wszystkim wciąż wzrastającą liczbą pojazdów. Na stopień uciążliwości tras komunikacyjnych wpływ mają takie czynniki jak: natężenie ruchu, struktura pojazdów, prędkość ich poruszania się oraz rodzaj i stan techniczny nawierzchni, który często jest niezadowalający. Na terenie gminy Michałowice znaczne uciążliwości akustyczne mogą być odczuwalne przez mieszkańców miejscowości położonych w pobliżu głównych tras komunikacyjnych, najintensywniej w obrębie drogi wojewódzkiej nr 719 relacji Warszawa-Żyrardów (Aleje Jerozolimskie). Liniowym źródłem emisji hałasu może być również linia Warszawskiej Kolei Dojazdowej. W przypadku linii WKD podstawowym problemem jest stan taboru kolejowego (silnie wyeksplotowany i przestarzały) oraz stan torowiska, bowiem na podstawie rozkładu odjazdów kolejkii można przyjąć, że linia kolejowa nie jest zbyt obciążona, a w związku z tym częstotliwość kursowania nie jest przyczyną odczuwalnego hałasu. Ponadto, zasilanie kolejkii odbywa się za pomocą trakcji elektrycznej o wysokim napięciu, dlatego podczas dni z opadem tuż przy linii występują charakterystyczne dźwięki, które mimo, że nie są zbyt głośne mogą stanowić pewną uciążliwość dla mieszkańców. Hałasem lotniczym zagrożona jest wschodnia część gminy znajdująca się w strefie nalotów na pas startowy lotniska „Okęcie”. W związku z zagrożeniem hałasem lotniczym część sołectwa Opacz - Kolonia, o powierzchni 1,15 km², została objęta mapą akustyczną, której teren został wyznaczony na podstawie stanu środowiska akustycznego w 2010 roku. Zewnętrzne granice terenu objętego mapą akustyczną określono na podstawie izolinii $L_{DWN}=55$ dB. Sejmik Województwa Mazowieckiego na posiedzeniu w dniu 20 czerwca 2011 r. przyjął uchwałę 76/11 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Obszar ograniczonego użytkowania (OOU) zajmuje powierzchnię 105,85 km² i swym zasięgiem obejmuje także tereny w gminie Michałowice. W OOU wyodrębniono tereny najbardziej narażone na hałas i wyróżniono dwie strefy: Z1 i Z2. Granicę zewnętrzną strefy Z1 wyznacza izolina miarodajnego poziomu dźwięku 55 dB w porze nocy. Natomiast granicę strefy Z2 stanowi izolina na poziomie dźwięku 50 dB w porze nocy. Na terenie gminy Michałowice w obrębie strefy Z1 mieszka 20 osób, z kolei strefę Z2 zamieszkuje 1 013 osób. Podstawowym kierunkiem zmian zagospodarowania przestrzennego na terenie objętym mapą akustyczną powinno być zahamowanie rozwoju zabudowy mieszkaniowej w strefie Z1. Rysunek 4. Granice obszaru objętego mapą akustyczną na tle podziału administracyjnego. (źródło:http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/ochrona-srodowiska/mapa-akustyczna/mapa-akustyczna-czesc-opisowa.pdf) Hałas przemysłowy nie stanowi uciążliwości dla mieszkańców gminy Michałowice. Na terenie gminy nie występują zakłady przemysłowe. 220.127.116.11. Najpilniejsze zadania Do najpilniejszych zadań w zakresie ochrony przed hałasem należy: - dalsza modernizacja nawierzchni drogowej, - analiza możliwości poprawy organizacji ruchu, - stosowanie elewacji i okien o dużej izolacyjności, wprowadzenie pasów zieleni wzdłuż dróg i w otoczeniu miejsc emitujących hałas. 2.2.7. Poziomy pól elektromagnetycznych 18.104.22.168. Stan środowiska w zakresie pól elektromagnetycznych Promieniowaniem elektromagnetycznym nazywamy emisję zaburzenia energetycznego wywołanego przepływem prądu elektrycznego lub zmianą ładunków w źródle. Zaburzenie polega na fakcie, że zmiana pola magnetycznego (elektrycznego) z określoną częstotliwością, wywołuje zmianę z tą samą częstotliwością pola elektrycznego (magnetycznego). Promieniowanie niejonizujące obejmuje pola elektromagnetyczne w zakresie od 0 do 300 GHz. Głównymi źródłami promieniowania niejonizującego w środowisku są: - stacje radiowe i telewizyjne, - elektroenergetyczne linie napowietrzne wysokiego napięcia, - stacje przekaźnikowe telefonii komórkowej, - zespoły sieci i urządzeń elektrycznych w gospodarstwie domowym (np. kuchenki mikrofalowe), - urządzenia radiolokacyjne i radionawigacyjne. Oceny poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku i obserwacji zmian dokonuje się w ramach państwowego monitoringu środowiska. W ramach monitoringu Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska prowadzi okresowe badania kontrolne poziomów pól w środowisku. Żadna z miejscowości gminy Michałowice nie została uwzględniona w badaniach. W ramach monitoringu PEM jeden z punktów pomiarowych zlokalizowano na obszarze powiatu pruszkowskiego w miejscowości Pruszków na ul. Helenowskiej 8. Analiza wyników pomiarów wykazała, że występujące w środowisku poziomy pól elektromagnetycznych są mniejsze od poziomów dopuszczalnych (dopuszczalny poziom w zależności od częstotliwości zawiera się w przedziale od 7 V/m do 20 V/m). Wyniki pomiarów porównano z tymi uzyskanymi w 2010 roku. W przypadku Pruszkowa nastąpiła poprawa w zakresie zmniejszenia poziomu pól w porównaniu do 2010 roku. Poza pomiarami, w ramach monitoringu prowadzono bazę źródeł pól elektromagnetycznych mogących wpływać negatywnie na środowisko. Na terenie województwa mazowieckiego pomiary nie wykazały przekroczeń w miejscach dostępnych dla ludności, czy też przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Wpływ pola elektromagnetycznego na człowieka i środowisko uzależniony jest od wysokości natężenia (lub gęstości mocy) oraz częstotliwości drgań. Dlatego wartość poziomów dopuszczalnych jest określana w pasmach częstotliwości. Wartości dopuszczalnych poziomów są podane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Poniżej przedstawiono tabele z wartościami dopuszczalnymi. Tabela 14. Dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności \| Zakres \| Parametr fizyczny \| Składowa elektryczna \| Składowa magnetyczna \| Gęstość mocy \| \|--------\|-------------------\|----------------------\|----------------------\|--------------\| \| 1 \| 0 Hz \| 10 kV/m \| 2 500 A/m \| — \| \| 2 \| od 0 Hz do 0,5 Hz \| — \| 2 500 A/m \| — \| \| 3 \| od 0,5 Hz do 50 Hz\| 10 kV/m \| 60 A/m \| — \| \| 4 \| od 0,05 kHz do 1 kHz \| — \| 3/f A/m \| — \| \| 5 \| od 0,001 MHz do 3 MHz \| 20 V/m \| 3 A/m \| — \| \| 6 \| od 3 MHz do 300 MHz \| 7 V/m \| — \| — \| \| 7 \| od 300 MHz do 300 GHz \| 7 V/m \| — \| 0,1 W/m² \| Tabela 15. Dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową \| Zakres \| Parametr fizyczny \| Składowa elektryczna \| Składowa magnetyczna \| Gęstość mocy \| \|--------\|-------------------\|----------------------\|----------------------\|--------------\| \| 1 \| 50 Hz \| 1 kV/m \| 60 A/m \| — \| 22.214.171.124. Presje związane z promieniowaniem elektromagnetycznym Największe oddziaływanie na środowisko występuje od urządzeń radiokomunikacyjnych, przede wszystkim od stacji bazowych telefonii komórkowej. W przypadku stacji bazowych telefonii komórkowej pola elektromagnetyczne są wypromieniowywane na bardzo dużych wysokościach, w miejscach niedostępnych. dla ludzi. Wokół budowanych stacji bazowych telefonii komórkowych istnieje możliwość tworzenia obszarów ograniczonego użytkowania. Negatywną konsekwencją lokalizacji anten na dużych wysokościach jest konieczność wznoszenia wysokich konstrukcji wspornych szpecących krajobraz. 126.96.36.199. Najpilniejsze zadania Metody i sposoby ochrony środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym niejonizującym możemy podzielić na dwie grupy: – administracyjno-organizacyjno-prawne, – techniczne. Metody administracyjno-organizacyjno-prawne obejmują wszelkie akty prawne: ustawy, rozporządzenia i normatywy. Między innymi przepisy dotyczące prowadzenia monitoringu, wykonywania pomiarów oraz pozyskiwania informacji o źródłach. Pozyskane w ten sposób informacje są podstawą działania i podejmowania decyzji w zakresie ochrony ludzi i środowiska przed niepożądanym oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Metody techniczne ochrony środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym niejonizującym w przypadku stacji nadawczych, w tym stacji bazowych telefonii komórkowej, polegają na separacji przestrzennej miejsc przebywania człowieka i obszarów o zbyt intensywnym poziomie wypromieniowanych pól. Separacja sprowadza się głównie do takiego usytuowania anten nadawczych stacji, aby dla danych parametrów nadawania, pola docierające do miejsc przebywania człowieka były w pełni bezpieczne dla stanu jego zdrowia. Drugą możliwością jest zmniejszenie mocy urządzeń, co pozwala na ograniczenie zasięgu oddziaływań pól elektromagnetycznych. Stosowanie innych zabezpieczeń przed promieniowaniem, np. w postaci ekranowania, jest mało skuteczne i bardzo drogie. 2.2.8. Odpady Zgodnie z Ustawą o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 roku (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 21) odpady komunalne definiuje się jako „odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych”. W myśl powyższej definicji, za główne źródła wytwarzania odpadów na terenie gminy Michałowice należy uznać gospodarstwa domowe oraz wszelkie obiekty infrastruktury związane z usługami, handlem, turystyką czy szkolnictwem. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2001 Nr 112, poz. 1206) odpady w zależności od źródła ich powstania dzieli się na 20 grup: - odpady z sektora gospodarczego, zwane odpadami przemysłowymi (grupy od 01 do 19), - odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie (grupa 20). Od stycznia 2012 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zmieniająca od podstaw system zagospodarowania odpadów. Od lipca 2013 roku mieszkańcy korzystają z nowego systemu, który ma zapewnić większy porządek, lepszą segregację, mniejsze zaśmiecenie środowiska. W nowym systemie każdy mieszkaniec zobowiązany jest do właściwego postępowania z odpadami komunalnymi, w szczególności ich selektywnej zbiórki. Celem wprowadzonych zmian jest: - uszczelnienie obecnie funkcjonującego systemu gospodarki odpadami komunalnymi; - monitorowanie sposobu postępowania z odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości, przedsiębiorców oraz gminy; - upowszechnienie prowadzenia selektywnego zbierania odpadów komunalnych „u źródła” – zgodnie z wytycznymi UE dla Polski; - zmniejszenie ilości składowanych odpadów komunalnych; - zapewnienie powstania odpowiednich instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych - Komisja Europejska dokona weryfikacji faktycznej możliwości przetwarzania odpadów w Polsce, co będzie się wiązało z przyznaniem Polsce środków finansowych UE na gospodarkę odpadami. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na gminy obowiązek zorganizowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz nakłada na właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązek uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ramach przyjętych rozwiązań mieszkańcy płacą stawkę za wywóz odpadów ustaloną w drodze uchwały Rady Gminy wnosząc tę opłatę do gminy. Jednym z wymogów obowiązującego prawodawstwa było uruchomienie na obszarze gminy Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych zlokalizowanego w Regułach na ul. Granicznej 6. Od momentu uruchomienia punktu ilość zebranych w nim odpadów komunalnych wyniosła 96,34 Mg. Zgodnie z nowymi zasadami zorganizowano odbiór od mieszkańców odpadów zielonych, co powinno wyeliminować bądź przynajmniej zniwelować jesienne palenie liści. W zakresie gospodarki odpadami komunalnymi gmina w latach 2010-2013 zapewniła mieszkańcom ogólnodostępne pojemniki do segregacji oraz odbiór zużytego sprzętu elektronicznego i elektrycznego, odpadów wielkogabarytowych, przeterminowanych leków, zużytych baterii oraz padłych zwierząt. Odbiorem odpadów komunalnych na terenie gminy zajmuje się 25 upoważnionych do tego celu firm.* Ponadto Gmina zobowiązana jest do prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi oraz udostępniania na stronie internetowej urzędu wszelkich informacji dotyczących systemu gospodarki odpadami na terenie gminy. Poprzez informacje zamieszczane przez pracowników gminy na stronie internetowej mieszkańcy na bieżąco informowani są o swoich obowiązkach oraz zmianach wynikających z nowego systemu. W celu pełnej informacji w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi władze gminy publikują ulotki, plakaty organizowane są również akcje edukacyjne. W celu monitorowania sytuacji w gospodarce odpadami Gmina dokonuje corocznej analizy stanu gospodarki odpadami w celu weryfikacji możliwości technicznych i organizacyjnych gminy. Celem nadrzędnym nowelizacji przepisów jest zmniejszenie ilości odpadów komunalnych kierowanych na składowisko odpadów. W tym celu gminy zostały zobowiązane do osiągnięcia wysokich poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia: papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych jak również ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Gminom, które nie wywiążą się z nałożonego obowiązku będą naliczane kary pieniężne. Samorządy zobligowane zostały do ustanowienia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, obejmującej co najmniej następujące frakcje: - papier, - metal, - tworzywa sztuczne, - szkło, - opakowania wielomateriałowe, - odpady komunalne ulegające biodegradacji, w tym odpady opakowaniowe ulegające biodegradacji. Najistotniejszą zmianą z punktu widzenia mieszkańców jest obowiązkowe objęcie nowym systemem gospodarki odpadami komunalnymi wszystkich właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy od 01.07.2013 roku. Gmina Michałowice posiada wymagane ustawowo opracowania dotyczące gospodarki odpadami: - Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Michałowice. (Uchwała Nr XXVI/234/2013 Rady Gminy Michałowice z dnia 27 lutego 2013 r.) - Program usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Michałowice w latach 2010-2032. (Uchwała Nr VI/32/2011 Rady Gminy Michałowice z dnia 19 kwietnia 2011 r.) Tabela 16. Gospodarka odpadami komunalnymi na terenie gminy Michałowice w latach 2010-2012. (źródło: GUS) \| Wskaźnik \| Rok \| \|-----------------------------------------------\|-----------\| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \| Zmieszane odpady zebrane w ciągu roku ogółem \| \| \| \| \| (Mg) \| \| \| \| \| \| 7 710,90 \| 7 985,78 \| 4 939,04 \| \| w tym: \| \| \| \| \| Z gospodarstw domowych \| \| \| \| \| (Mg) \| \| \| \| \| \| 3 282,91 \| 3 351,89 \| 2 656,76 \| \| Odpady z gospodarstw domowych \| \| \| \| \| (Mg/1 mieszkańca) \| \| \| \| \| \| 198,2 \| 199,1 \| 156,4 \| \| Gospodarstwa domowe objęte zbieraniem odpadów \| \| \| \| \| \| 4 445 \| 4 652 \| 5 294 \| Na podstawie sprawozdawczości GUS przedstawionej w powyższej tabeli oraz danych uzyskanych z UG Michałowice wyraźnie zaznacza się tendencja malejąca w zakresie ilości zmieszanych odpadów zbieranych w ciągu roku. Wzrasta natomiast ilość gospodarstw domowych objętych zbieraniem odpadów, w 2013 roku wyniosła 5 826 Mg (dane UG Michałowice). W gminie Michałowice w 2012 roku odebrano 4 804,22 Mg niesegregowanych odpadów komunalnych (kod 20 03 01). Większość z nich w ilości 4 422,26 Mg została poddana procesom przetwarzania innym niż składowanie, co zalicza się do działań proekologicznych. Łączna masa selektywnie odebranych odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w 2012 roku wyniosła 334,03 Mg. Wśród nich zdecydowanie przeważały opakowania z papieru i tektury (kod 15 01 01) w ilości 216,29 Mg. W ostatnich latach zdecydowanie wzrosła świadomość wagi gospodarki odpadami – zarówno potrzeby zapobiegania powstawaniu odpadów, jak i właściwego zagospodarowania odpadów, jednak wciąż istnieje zagrożenie niewywiązańia się Polski ze zobowiązań w stosunku do zobowiązań w stosunku do wymogów Unii Europejskiej tj.: – osiągnięcia w 2014 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych odpadów komunalnych (papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła) na poziomie minimum 14 %, poprzez 20% w 2017 r. aż do osiągnięcia w roku 2020 poziomu 50%, – sukcesywne ograniczanie masy składowanych odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, od 50 % w 2014 r., poprzez 45 % w 2017, aż do osiągnięcia w roku 2020 poziomu 35 % w stosunku do masy tych odpadów wytwarzanych w 1995 r., – osiągnięcia w 2014 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych na poziomie minimum 38 %, poprzez 40% w 2017 r. aż do osiągnięcia w roku 2020 poziomu 70%, – zebranie w skali roku 4 kg na mieszkańca zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (pochodzącego z gospodarstw domowych). Ponadto w Polityce ekologicznej Państwa wskazano cele średniookresowe do 2016 r., m.in.: – utrzymanie tendencji oddzielenia ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu gospodarczego kraju (mniej odpadów na jednostkę produktu, mniej opakowań, dłuższy okres życia produktu), – zwiększenie odzysku energii z odpadów komunalnych w sposób bezpieczny dla środowiska, – eliminacja składowania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, – takie zorganizowanie systemu preselekcji, sortowania i odzysku odpadów komunalnych, aby na składowiska nie trafiało ich więcej niż 50 % w stosunku 2.2.9. Ochrona przyrody i grunty leśne Zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 627) na terenie gminy Michałowice można wyróżnić następujące formy ochrony przyrody: - obszar chronionego krajobrazu, - zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, - pomniki przyrody. Obszary chronionego krajobrazu Obejmują tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz, o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Część obszaru gminy Michałowice wchodzi w skład: Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu - utworzony rozporządzeniem Wojewody Warszawskiego z dnia 29 sierpnia 1997 roku, tworzy otulinę dla terenów objętych wyższą formą ochrony – parków krajobrazowych, parku narodowego, rezerwatów oraz powiązań między nimi. W obrębie gminy Michałowice obejmuje kompleksy leśne i łąkowe (w południowej części gminy) oraz doliny Raszynki i Utraty. Jego podstawowym celem jest zapewnienie ciągłości funkcjonalno-przestrzennej wyróżniających się ekosystemów leśnych, łąkowych i wodnych oraz agroceno. Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe Są to fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne. W granicach gminy wyróżniono dwa tego typu formy ochrony przyrody: Stawy Pęcickie - ustanowione Rozporządzeniem Nr 76 Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 października 2008 roku. Zajmują powierzchnię 63 ha, celem ochrony Zespołu jest zachowanie fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego stawów rybnych. W szczególności dotyczy to siedlisk zwierzęcych, głównie ptaków, w tym wielu objętych ochroną gatunkową, tradycyjnie prowadzonej gospodarki rybackiej, a także małej retencji, w tym istotnej roli obiektu w bezpieczeństwie powodziowym. Nadzór nad Zespołem sprawuje Wojewódzki Konserwator Przyrody. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Wsi Komorów - utworzony uchwałą Rady Gminy Michałowice nr XLIII/183/97 z 9 lipca 1997 roku ze względu na cenne fragmenty krajobrazu wiejskiego. Pomniki przyrody To pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy. W obrębie gminy Michałowice pomniki przyrody występują w kilku miejscowościach: W Helenowie na obszarze zabytkowego parku: - drzewo, jesion wyniosły - grupa drzew, topola biała (2 szt.) - grupa drzew, dąb szypułkowy (3 szt.) - grupa drzew, dąb szypulkowy (11 szt.) W Komorowie: - aleja, lipa drobnolistna (125 szt.), jesion wyniosły (2 szt.) w Alei Marii Dąbrowskiej - aleja, lipa drobnolistna (125 szt.), kasztanowiec pospolity (20 szt.) w Alei Starych Lip - drzewo, dąb szypułkowy - grupa drzew, klon jawor (2 szt.), klon pospolity, kasztanowiec pospolity, jesion pospolity (3 szt.) W Nowej Wsi: - drzewo, modrzew polski W Pęcicach: - drzewo, lipa drobnolistna - drzewo, wiąz szypułkowy - drzewo, lipa drobnolistna na terenie parku zabytkowego Rysunek 5. Formy ochrony przyrody na obszarze Gminy Michałowice. (źródło: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/) Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe „Stawy Pęcickie” i „Wsi Komorów” Grunty leśne Powierzchnia gruntów leśnych na terenie gminy Michałowice w 2012 roku wynosiła 273,1 ha, w tym lasów 265,8 ha. Analizowaną gminę charakteryzuje niska lesistość na poziomie 7,7 %. Pozytywnym zjawiskiem jest jej ciągły wzrost, chociaż niewielki. Na przestrzeni lat 2010-2013 lesistość wzrosła z 7,4 % do 7,7 %. Zgodnie z założeniami Polityki ekologicznej państwa lasy spełniają trzy główne grupy funkcji: - funkcje ekologiczne (ochronne) mające istotne znaczenie gospodarcze i społeczne. Retencja i stabilizacja warunków wodnych w lasach zmniejsza zagrożenie przez powodzie i rozmiary ewentualnych szkód, łagodzi okresowe niedobory wód, reguluje klimat i poprawia warunki zdrowotne społeczeństwa poprzez redukcję zanieczyszczenia powietrza, zabezpieczenie bogactwa spuścizny przyrodniczej kraju; - funkcje produkcyjne: to nie tylko produkcja drewna, które jest odnawialnym surowcem ekologicznym, warunkującym rozwój wielu branż gospodarki. Drewno wiąże i akumuluje węgiel atmosferyczny, przyczyniając się do ograniczania efektu cieplarnianego; - funkcje społeczne: zapewnienie miejsc pracy w sektorze leśnym i poza nim, stanowi teren wypoczynku, turystyki i regeneracji zdrowia człowieka, a także obiekt służący rozwojowi kultury, nauki edukacji ekologicznej. Kompleksy leśne związane są z dolinami rzek, Utraty i Raszynki. Największe skupiska leśne występują w południowej części gminy w postaci uroczyska Chlebów położonych po wschodniej stronie Utraty, oraz przyległa część uroczyska Popówek. Lasy w większości występują na siedliskach borowych od boru świeżego (Bśw) do boru mieszzanego świeżego (BMśw) z gatunkiem głównym sosną, w domieszkę z brzozą i dębem. Nielicznie występują lite drzewostany dębowe i olszowe. Runo leśne charakterystyczne jest dla określonych siedliskowych typów lasów. Z roślin chronionych w lasach występują widłak i sasanka. Obszary łąkowe występują głównie w dolinach Zimnej Wody i Utraty, gdzie wspomagane są przez zieleń osiedla leśnego Komorów. W latach 2010-2012 zmiany powierzchni gruntów leśnych gminy Michałowice wykazywały tendencję wzrostową. Wzrost powierzchni dotyczył głównie lasów i wyniósł 8,6 ha. Władze gminy w latach 2010-2013 w ramach inwestycji proekologicznych dotyczących nowych nasadzeń drzew i krzewów zainwestowały 200 000 zł z własnego budżetu. W strukturze własności lasów gminy Michałowice dominują grunty leśne Skarbu Państwa o powierzchni 209,5 ha. Natomiast lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa obejmują obszar 63,6 ha. Tabela 17. Zmiany powierzchni gruntów leśnych w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS). \| Rodzaj gruntów leśnych \| Rok \| \|------------------------\|-----------\| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| \| \| (ha) \| \| \| \| Grunty leśne ogółem \| 263,4 \| 270,9 \| 273,1 \| \| Lasy ogółem \| 257,2 \| 264,7 \| 265,8 \| \| Grunty leśne publiczne ogółem \| 207,4 \| 207,3 \| 209,5 \| \| Grunty leśne publiczne Skarbu Państwa \| 207,4 \| 207,3 \| 209,5 \| \| Grunty leśne publiczne Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych \| 206,4 \| 206,3 \| 207,5 \| \| Grunty leśne prywatne \| 56,0 \| 63,6 \| 63,6 \| 2.2.10. Surowce mineralne Na terenie gminy Michałowice prowadzi się obecnie wydobycia surowców mineralnych, na terenie złoża Sokołów Janki. Jest to złoże kruszywa naturalnego o zasobach bilansowych 242 tys. m3. Pozostałe nie są eksploatowane, o zmienionym przeznaczeniu terenu. Obszar wyrobiska Komorów - Nowa Wieś wraz z terenami przyległymi zagospodarowano na działki pracownicze. Natomiast obszar poeksploatacyjny w Pęcicach (dwa wyrobiska) stanowią nieużytek. 2.2.11. Poważne awarie Pod pojęciem poważnych awarii rozumiemy zdarzenia, w szczególności emisję, pożar lub eksplozję, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu, w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem. Potencjalne zagrożenia wystąpieniem awarii stwarzają: - transport materiałów i substancji niebezpiecznych głównie na drogach krajowych, wojewódzkich i powiatowych, - magazynowanie materiałów i substancji niebezpiecznych. - lokalizacja na terenie gminy infrastruktury technicznej, której awaria może być przyczyną poważnego wypadku. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dn. 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładów o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (Dz.U.58 poz.533 ze zmianami). W myśl powyższego rozporządzenia na terenie gminy Michałowice nie zlokalizowano zakładów, których działalność może doprowadzić do poważnej awarii. Prawdopodobieństwo wypadku stwarza transport substancji niebezpiecznych drogą wojewódzką Nr 719. Jednak w tym przypadku podejmowane są działania mające na celu ograniczenie ruchu bądź zmianę tras transportu tychże substancji dla bezpieczeństwa środowiska i ludzi. Zagrożenie wypadkiem przez zlokalizowaną tu infrastrukturę techniczną wiąże się przede wszystkim z silnie rozwiniętą siecią gazową średniego i niskiego ciśnienia. W celu obniżenia zagrożenia powodziowego, które może powstać w wyniku wylewów rzeki Utraty można budować nowe zbiorniki retencyjne w dolinie Utraty lub jej dopływów. Jednakże ukształtowanie tych dolin oraz zabudowa nie stwarzają w tym względzie wielu możliwości. W dolinie Utraty (na obszarze gminy) istnieje już kompleks stawów rybnych w Pęcicach oraz zbiornik wodny w Komorowie, który spełnia tylko rolę przeciwpowodziową. Jako, że zbiornik stanowi kluczową rolę w zakresie ochrony przeciwpowodziowej gminy, należy zapewnić pełną sprawność wszystkich urządzeń wodnych. Na rzece Raszynce, prawostronnym dopływie Utraty uchodzącym do niej w rejonie stawów Pęcice, w Maluchach, istnieje duży, ponad 100 ha kompleks stawów w Falentach, które na wypadek powodzi mogłyby przejąć wodę z rzeki Raszynki, co zmniejszyłoby falę wezbraniową na rzece Utracie. 2.2.12. Gospodarka energią Stan środowiska przyrodniczego w znacznym stopniu determinowany jest działaniami w zakresie gospodarki energią. Emisje związane z produkcją oraz konsumpcją energii stanowią źródło zanieczyszczeń dla poszczególnych komponentów środowiska takich jak powietrze, wody, gleby, a także są zagrożeniem dla bioróżnorodności. Szczególnie istotną kwestią jest ochrona atmosfery, a w szczególności przeciwdziałanie zmianom klimatu. W związku z tym Polska ma trudne do zrealizowania zadanie wynikające z przyjętej przez Radę Europejską wiosną 2007 roku decyzji o emisji dwutlenku węgla z terenu unii o 20% do 2020 roku. Poza tym Rada Europejska przyjęła, że w 2020 roku udział odnawialnych źródeł w produkcji energii wyniesie co najmniej 20% i o tyle samo wzrośnie efektywność energetyczna. Problemy związane z emisją ze źródeł energetycznych na terenie gminy Michałowice dotyczą głównie emisji zanieczyszczeń z procesów spalania w sektorze komunalno–bytowym, gdzie głównie ze względu na wysokie ceny oleju opałowego jako paliwo w ogrzewaniu przeważa węgiel kamienny. W efekcie w sezonie grzewczym następuje wzrost emisji pyłowo–gazowej na terenach zabudowy mieszkaniowej nie podłączonej do ogólnych systemów ciepłowniczych. Władze gminy w ramach działań proekologicznych inwestują w coraz bardziej popularną termomodernizację budynków wykonanych w latach poprzednich. Przedsięwzięcia termomodernizacyjne niosą za sobą zarówno korzyści ekonomiczne, polegające na zmniejszeniu kosztów ogrzewania poprzez ograniczenie zużycia energii, jak i przede wszystkim korzyści ekologiczne takie jak, spowolnienie eksploatacji nieodnawialnych źródeł energii, zmniejszenie emisji dwutlenku węgla, uniknięcie kosztów zewnętrznych spowodowanych zmianami klimatu. Jednym z celów polityki ekologicznej państwa w zakresie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko systemu zaopatrzenia w paliwa i energię jest wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. W warunkach krajowych energia ze źródeł odnawialnych obejmuje energię z bezpośredniego wykorzystania promieniowania słonecznego (przetwarzanego na ciepło lub energię elektryczną), wiatru, zasobów geotermalnych (z wnętrza Ziemi), wodnych, stałej biomasy, biogazu i biopaliw ciekłych. Rysunek 6. Warunki solarne na potrzeby energetyki fotowoltaicznej w Polsce. (źródło:http://www.wmae.pl/userfiles/file/Aktualnosci/elektrownia%20sloneczna%20foto/elektrownia__sloneczna_na_potrzeby_gospodarstwa_domowego.pdf) Suma energii słonecznej przypadającej na 1 m$^2$ powierzchni w Polsce wynosi od 900 do 1 200 kWh/m$^2$. Szacunkowo przyjmuje się 1 000 kWh/m$^2$. Jednocześnie na obszarze kraju energia słoneczna jest dostępna przez 1 390 do 1 900 h w roku, średnio ok. 1 600 h rocznie. Na całym obszarze Niziny Środkowomazowieckiej, więc i na terenie gminy Michałowice występują dość dogodne warunki do produkcji energii cieplnej z wykorzystaniem promieniowania słonecznego. Obszar gminy znajduje się w zasięgu gdzie suma energii słonecznej przypadającej na 1 m$^2$ wynosi od 1022 kWh do 1048 kWh. Są to warunki umożliwiające budowę opalalnej instalacji. Kolektory słoneczne mogą być wykorzystywane do podgrzewania wody i powietrza w domkach jednorodzinnych i gospodarstwach rolnych. Teren gminy gdzie występują większe obszary upraw rolnych i hodowli są potencjalnym źródłem energii z biomasy. Ponadto istnieją dogodne warunki uprawiania roślin do celów energetycznych (wydajne gatunki wierzb i topoli). Położenie gminy Michałowice wskazuje również na dogodne warunki do rozwoju energetyki wiatrowej. Obszar omawianej gminy należy do II strefy o bardzo korzystnych warunkach wietrznych. Jednakże dotychczas energia wiatru na terenie gminy nie była wykorzystywana. Rysunek 7. Strefy energetyczne wiatru w Polsce Strefy: I – wybitnie korzystna II – bardzo korzystna III – korzystna IV – mało korzystna V – niekorzystna 2.3. Wnioski z diagnozy stanu środowiska W następstwie przeprowadzonej oceny stanu środowiska w poszczególnych jego elementach sformułowano wspólne, strategiczne czynniki, które uznano za ważne dla gminy Michałowice przy określaniu celów, kierunków i przedsięwzięć programowych. Tabela 18. Uwarunkowania wewnętrzne gminy Michałowice. \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|--------------\|--------------\| \| Zasoby jakościowe wód \| brak izolacji poziomu czwartorzędowego stanowiącego źródło zaopatrzenia w wodę mieszkaniów i działalności gospodarczych, funkcjonowanie na terenie gminy zbiorników bezodpływowych (szamb) na prywatnych posesjach, nieszczelność zbiorników bezodpływowych, funkcjonowanie indywidualnych ujęć wody na posesjach z płytkiej przypowierzchniowej warstwy wodonośnej czwartorzędowej o jakości ulegającej stopniowej degradacji, zły stan wód powierzchniowych \| \| Gospodarka wodna \| \| Michałowice 2014 rok \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| – wysoki stopień zwodociągowania gminy, (95% ludności korzysta z sieci wodociągowej), \| – nieprawidłowa gospodarka ściekami w części gospodarstw indywidualnych, \| \| – wysoki stopień skanalizowania gminy (85% ludności korzysta z sieci kanalizacyjnej), \| – niski stopień rozwinięcia kanalizacji deszczowej, \| \| – dobry stan techniczny sieci wodociągowej, \| – niewystarczający rozwój małej retencji, \| \| – sukcesywna budowa sieci kanalizacyjnej, \| \| \| – prowadzenie prac odwadniających na terenie gminy, \| \| \| – porozumienie międzygminne o zrzucie ścieków do oczyszczalni ścieków w Pruszkowie, \| \| \| – zapewnienie zrzutu ścieków ze zbiorników bezodpływowych do punktów zlewnych w Pruszkowie Nadarzynie lub Warszawie, \| \| Zasoby przyrody \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe w obszarach chronionego krajobrazu, \| bardzo niska lesistość na poziomie 7 %, \| \| rozległe, poinaturalne kompleksy łąkowe miejscami znaczej bioróżnorodności w dolinach rzek: Zimnej Wody, Raszynki i Utraty, \| zły stan sanitarny lasów oraz ich degradacja, \| \| dwa duże zespoły stawów (Pęcickie i Helenowskie) zasobnych w ryby, \| uboga struktura ekologiczna obszarów polnych i niektórych łąk wynikająca z braku zadrzewień, zakrzewień itp., \| \| mniejsze zbiorniki wodne m.in. na Utracie w Komorowie Wsi do zagospodarowania rekreacyjno-wypoczynkowego, \| znaczna degradacja środowiska przyrodniczego na niektórych obszarach gminy szczególnie wzdłuż drogi wojewódzkiej Nr 719, \| \| czyste odcinki rzek Zimnej Wody i Raszynki do zagospodarowania rekreacyjno-wypoczynkowego, \| część sołectwa Opacz - Kolonia narażona na halas lotniczy, \| \| dwa kompleksy leśnych uroczysk, (Chlebów i część Popówek) o stosunkowo dużej powierzchni, \| zagrożenie obszarów o wysokich walorach przyrodniczych ze względu na rozwój urbanizacji, \| \| doliny rzeczne wraz z rzekami na pewnych odcinkach odznaczające się dużą naturalnością (głównie dolina Utraty), \| \| \| obszary zabudowy jednorodzinnej wśród zieleni (osiedle Komorów oraz częściowo Nowa Wieś i Michałowice), \| \| \| Zespoły pałacowo-parkowe z cennym starodrzewem (Pęcice i Helenów) oraz mniejsze parki dworskie, \| \| \| Pomniki przyrody o wysokich walorach przyrodniczych (m.in. zabytkowe aleje lipowe w Komorowie Wsi i Komorowie), \| \| \| Powierzchnia ziemi \| \| \|------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------\| \| bardzo dobre gleby (80% gruntów ornych stanowią grunty III i IV klasy bonitacyjnej), \| przekształcanie użytków rolnych i gruntów pod zabudowę mieszkaniową i działalności gospodarczej, \| \| dobre warunki geotechniczne, \| znaczny stopień degradacji powierzchni ziemi związany z dużą gęstością zaludnienia na poziomie 490 os/km², \| \| Powietrze \| \| \|---------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------\| \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| – dobra jakość powietrza, w większości badanych wskaźników zanieczyszczeń, \| – wciąż niewystarczające wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, \| \| – wysoki stopień gazyfikacji gminy, \| – niekorzystna struktura paliw w systemach grzewczych co powoduje, że ze względu na stężenie pyłu w powietrzu gmina Michałowice została zaklasyfikowana do strefy C, \| \| – brak zakładów przemysłowych, \| – zanieczyszczenie powietrza wynikające niewystarczająca przepustowości dróg o najintensywniejszym ruchu drogowym, \| \| – dobre warunki solarne oraz korzystne warunki wiatrowe dla energii odnawialnej, \| – zanieczyszczenie powietrza w szczególności północnej części gminy ze względu na napięty zanieczyszczeń z Pruszkowa, Piastowa i dzielnicy Warszawa-Ursus, \| \| – dostępność paliw ekologicznych, \| \| \| Gospodarka odpadami \| \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| – rozwój selektywnej zbiórki odpadów zgodnie z nowym systemem, \| – nieprawidłowa gospodarka odpadami komunalnymi w części gospodarstw domowych, \| \| – funkcjonowanie Punktu Selektynowej Zbiórki Odpadów w Regulach, \| \| \| – brak składowisk odpadów, \| \| \| – zmniejszająca się ilość zbieranych zmiieszanych odpadów komunalnych, \| \| \| – wzrost poziomu odzysku surowców wtórnych do 40%, \| \| \| Gospodarka zasobami środowiska \| \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| – wykształcona kadra zatrudniona w administracji samorządowej, \| – niewystarczający poziom świadomości ekologicznej wśród części mieszkańców Gminy, \| \| – stosunkowo wysokie dochody własne gminy, \| \| \| – duże nakłady na inwestycje gminne. Gmina od kilku lat wygrywa w rankingach gmin inwestujących w Polsce, \| – brak pełnego monitoringu środowiska, szczególnie w zakresie jakości powietrza atmosferycznego, \| \| – możliwość kształcenia na rzecz zrównoważonego rozwoju, \| \| \| – możliwość pozyskiwania funduszy na ochronę środowiska, \| \| Tabela 20. Uwarunkowania zewnętrzne gminy \| Szanse \| Zagrożenia \| \|-----------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| – pozyskanie funduszy z UE, \| – brak spójnych rozwiązań instytucjonalnych w zakresie ochrony środowiska, \| \| – podpisanie porozumienia międzygminnego określającego zasady współpracy w zakresie wspólnego pozyskania funduszy europejskich. „Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego”, \| – ciągła zmiana przepisów prawa ekologicznego, \| \| – regulacje prawne zobowiązujące do podniesienia jakości środowiska, \| – zagrożenie koncepcji zrównoważonego rozwoju ze względu na presję urbanizacyjną \| \| – zainteresowanie terenami cennymi przyrodniczo, \| \| \| – postęp techniczny, \| \| \| – rozwój turystyki, \| \| \| – popyt na żywność produkowaną metodami ekologicznymi, \| \| \| – atrakcyjne położenie w systemie osadniczym Aglomeracji Warszawskiej pod względem rozwoju gospodarczego, \| \| 3. GŁÓWNE PRIORYTETY EKOLOGICZNE DLA GMINY MICHAŁOWICE • Rozwój systemu kanalizacji sanitarnej i deszczowej Pomimo wysokiego odsetka ludności gminy Michałowice korzystającej z sieci kanalizacyjnej niezbędny jest jej dalszy rozwój. Budowa Kanalizacji Sanitarnej w gminie Michałowice stanowi jeden z programów w wykazie przedsięwzięć Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2014 – 2017. Pozostała część mieszkańców korzysta z oczyszczalni przydomowych bądź gromadzi ścieki w zbiornikach bezodpływowych, w 2012 roku na terenie gminy było ich 646. Zbiorniki tego typu stwarzają zagrożenie dla wód powierzchniowych poprzez ewentualną nieszczelności, niedostosowane do oczyszczania stanowią źródło skażenia sanitarnego oraz, przy stosunkowo niewielkim jednostkowym zanieczyszczeniu fizykochemicznym, mają duży wpływ na wody gruntowe. Dodatkowo ścieki bytowe z tych zbiorników niejednokrotnie wywożone są na pola, do lasu albo do cieków wodnych wyczerpując ich zdolność do samooczyszczania. Ważnym priorytetem ekologicznym wymagającym zainwestowania jest budowa systemu kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania wód opadowych oraz ścieków opadowych i roztopowych z nawierzchni terenów zurbanizowanych. - Rozwój infrastruktury rekreacyjno-wypoczynkowej Istotnym kierunkiem rozwoju dla gminy Michałowice powinno być wytworzenie bazy rekreacyjnej dla zurbanizowanego Zachodniego Pasma Aglomeracji Warszawskiej oraz mieszkańców gminy. Zagospodarowania rekreacyjno-wypoczynkowego wymagają doliny rzek Utraty, Raszyinki oraz Zimnej Wody oraz tereny wokół zbiornika retencyjnego w Komorowie Wsi. Budowa ścieżek pieszo-rowerowych powinna przebiegać w sąsiedztwie tras komunikacyjnych. Bogate dziedzictwo kulturowe w tym ciekawe układy urbanizacyjne pod względem architektonicznym i krajobrazowym mogą tworzyć bazę do rozwoju funkcji turystycznych. - Poprawa jakości wód w rzekach W celu poprawy jakości wód w gminie Michałowice należy podjąć działania prowadzące do ograniczenia dopływu zanieczyszczeń ze źródeł punktowych oraz obszarowych. Konieczne jest uporządkowanie gospodarki ściekowej, w tym także wód opadowych oraz wprowadzenie zasad Dobrej Praktyki Rolniczej. Ważnym zadaniem jest prowadzenie nadzoru nad stosowaniem nawozów mineralnych, w tym gnojowicy i gnojówki. Zanieczyszczenie wód poprzez następuje poprzez spływy powierzchniowe z pól uprawnych. Poprawa jakości wód powierzchniowych wymaga działań na szczeblu ponadlokalnym. • Ochrona gleb poprzez promowanie zasad Dobrej Praktyki Rolniczej Gmina Michałowice jest gminą wiejską o typowo rolniczym charakterze dlatego tak istotne jest stosowanie się do Zasad Dobrej Praktyki Rolniczej na jej obszarze. Zasady te zostały ujęte w opracowanym w 1999 r. "Kodeksie dobrej praktyki rolniczej", którego istotną częścią są zadania z zakresu ochrony gleb. Do degradacji gleb dochodzi najczęściej na skutek nieumiejętnego stosowania nawozów i środków ochrony roślin do w konsekwencji prowadzi do zakwaszenia i zasolenia gleby. Zagrożenie dla gleb stanowi również stosowanie monokultur. Tego typu działania powodują wyjałowanie gleb oraz zmianę ich struktury. • Realizacja nowego systemu gospodarowania odpadami Podstawowym aktem prawnym regulującym gospodarkę odpadami komunalnymi jest znowelizowana ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. 2013 poz. 1399 ze zmianami). Określa ona zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczące utrzymania czystości i porządku, warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, a także warunki udzielania zezwoleń podmiotom świadczącym usługi w zakresie uregulowanym w ustawie. Na gminy został nałożony obowiązek uzyskania do 31 grudnia 2020 r. poziomów odzysku i recyklingu następujących frakcji odpadów: - 50 % poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło, - 70 % poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych. W przypadku odpadów ulegających biodegradacji gminy zobowiązane są ograniczyć masę tych odpadów kierowanych na składowiska. Do 16 lipca 2013 r. składować można nie więcej niż 50 %, natomiast do 16 lipca 2020 r. nie więcej niż 35 %. wagowo całkowitej masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. Ze względu na powyższe obowiązki jednym z głównym zadań jest stworzenie i nadzór nad selektywną zbiórką odpadów. Istotną rolę mogą odegrać tutaj działania edukacyjne prowadzone przez Samorząd Powiatu i Gminy. Bardzo ważnym czynnikiem regulującym gospodarkę odpadami komunalnymi na terenie gminy jest ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. 2013 poz. 1399 ze zmianami) wprowadzająca nowy system gospodarki odpadami komunalnymi. W związku z tym na władze samorządowe, w tym wójtów gmin nałożono obowiązek zorganizowania, wdrożenia oraz nadzorowania poszczególnych elementów nowego systemu. Poprzez informacje zamieszczane przez pracowników gminy na stronie internetowej mieszkańcy na bieżąco informowani są o swoich obowiązkach oraz zmianach wynikających z nowego systemu. Celem nadrzędnym nowelizacji przepisów jest zmniejszenie ilości odpadów komunalnych kierowanych na składowisko odpadów. W tym celu gminy zostały zobowiązane do osiągnięcia wysokich poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia: papieru, metali, tworzyw sztucznych, szkła oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych jak również ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Gminom, które nie wywiążą się z nałożonego obowiązku będą naliczane kary pieniężne. - Budowa nowych dróg i modernizacja istniejących Budowa nowych dróg oraz modernizacja tych istniejących przyczyni się do zwiększenia przepustowości i usprawnienia ruchu drogowego, którego intensywność wciąż wzrasta. Poprawa infrastruktury drogowej wpłynie również na poprawę stanu powietrza atmosferycznego oraz klimatu akustycznego. Wśród działań wspomagających należy wymienić m.in. wprowadzenie pasów zieleni izolacyjnej, wałów ziemnych, ekranów dźwiękochronnych. • Zwiększenie ilości energii pozyskiwanej z odnawialnych źródeł energii W gminie Michałowice istnieją dogodne warunki do zastosowania różnych form energii odnawialnej. W związku z tym należy propagować i wspierać działania związane z lokalizacją przedsięwzięć pozwalających na pozyskanie energii z tych źródeł. 4. ZARZĄDZANIE PROGRAMEM Zarządzanie „Programem Ochrony Środowiska” powinno być realizowane zgodnie z kompetencjami i obowiązkami podmiotów zarządzających (administracji rządowej, samorządowej) w układzie odpowiednim do poziomu (województwo, powiat, gmina, jednostki gospodarcze). Reforma ustrojowa państwa oraz zmiany prawa ekologicznego spowodowały znaczące zmiany w strukturze organizacyjnej ochrony środowiska. Struktura ta jest obecnie niezwykle złożona. Generalnie funkcjonuje na 4 poziomach: centralnym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Struktura organizacyjna ochrony środowiska nie ma charakteru hierarchicznego. Składają się na nią odrębne i niezależne od siebie organy rządowe i samorządowe, rządowa administracja zespolona i niezespolona. Dany szczebel administracji realizuje tylko te zadania, których nie można realizować na szczeblu niższym. Starosta Pruszkowski jest decydentem w ochronie środowiska wydającym decyzje dla przedsięwzięć, które są klasyfikowane jako przedsięwzięcia potencjalnie znacząco oddziaływujące na środowisko (spis decyzji poniżej), sprawującym nadzór nad lasami nie stanowiącymi własności Skarbu Państwa, spółkami wodnymi, racjonalną gospodarką łowiecką, ochroną przyrody, realizujący zadania z zakresu edukacji ekologicznej. Rodzaje decyzji z zakresu ochrony środowiska, które wydaje starosta: - pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, - decyzje o dopuszczalnym poziomie halasu, - pozwolenie zintegrowane, - pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, • pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych, • pozwolenie wodnoprawne na rolnicze wykorzystanie ścieków, w zakresie nieobjętym zwykłym korzystaniem z wód, • pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie do urządzeń kanalizacyjnych ścieków zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, • pozwolenie wodnoprawne na długotrwałe obniżenie zwierciadła wody podziemnej, • pozwolenie wodnoprawne na odwadnianie obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, • pozwolenie wodnoprawne na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz ich składowanie, • pozwolenie na wytwarzanie odpadów, • decyzje na prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania, zbierania i transportu odpadów, • koncesje na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin pospolitych (bez użycia materiałów wybuchowych i na powierzchni nie przekraczającej 2 ha i przewidywanym rocznym wydobyciu nie przekraczającym 20 000 m³), • sprawuje nadzór nad lasami nie będącymi własnością Skarbu Państwa Starosta odgrywa istotną rolę w kształtowaniu polityki ekologicznej powiatu oraz w edukacji ekologicznej. Wójt pełni bardzo ważną funkcję w dziedzinie ochrony środowiska na szczeblu samorządowym. Dotyczy ona przede wszystkim planowania przestrzennego oraz spraw związanych z korzystaniem ze środowiska przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami. Rodzaje zezwoleń w zakresie ochrony środowiska, które wydaje Wójt: – decyzje o uwarunkowaniach środowiskowych, – decyzje o warunkach zabudowy (decyzja ta stanowi – obok miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - podstawowy instrument, poprzez który organ gminy może regulować wiele zagadnień lokalnych, w tym sprawy ochrony środowiska. Jest to zatem decyzja o bardzo szerokim spektrum regulacji, jednak umieszczono ją tutaj wśród decyzji środowiskowych z uwagi na jej znaczenie w tej dziedzinie), - zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, - zezwolenia na prowadzenie przez przedsiębiorców działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, - decyzje w sprawie zatwierdzenia ugody zawartej między właścicielami gruntów w sprawie zmiany stanu wody na gruntach, - decyzje nakazujące usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania. Bardzo istotną rolę w zarządzaniu Programem odgrywają inne organy administracji rządowej i samorządowej, w tym: Marszałek Województwa Mazowieckiego, Wojewoda Mazowiecki, Generalny i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie. 5. PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU 5.1. Polityka ekologiczna państwa Rada Ministrów w dniu 16.12.2008 r. przyjęła projekt Polityki ekologicznej Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016. Dokument w dniu 22.05.2009 r. został przyjęty przez Sejm RP i stał się obowiązującym dokumentem strategicznym resortu środowiska. Naczelną zasadą „Polityki ekologicznej państwa” jest zasada zrównoważonego rozwoju, która powinna być realizowana poprzez wdrażanie zasad pomocniczych i uzupełniających. Cele Polityki ekologicznej państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do 2016 roku zostały sprecyzowane w 3 grupach zagadnień: 1. kierunków działań systemowych, 2. ochrony zasobów naturalnych, 3. poprawy jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego Cele średniookresowe do 2016 r. uwzględniają: 1. Kierunki działań systemowych – Uwzględnienie zasad ochrony środowiska w strategiach sektorowych Głównym celem strategicznym jest doprowadzenie do sytuacji, w której projekty dokumentów strategicznych wszystkich sektorów gospodarki będą zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem, poddawane procedurze oceny oddziaływania na środowisko i wyniki tej oceny będą uwzględniane w ostatecznych wersjach tych dokumentów. – Aktywizacja rynku na rzecz ochrony środowiska Głównym celem jest uruchomienie takich mechanizmów prawnych, ekonomicznych i edukacyjnych, które prowadziłyby do rozwoju proekologicznej produkcji towarów oraz do świadomych postaw konsumenckich zgodnie z zasadą rozwoju zrównoważonego. Działania te powinny objąć pełną internalizację kosztów zewnętrznych związanych z presją na środowisko. – Zarządzanie środowiskiem Celem podstawowym jest jak najszerse przystępowanie do systemu EMAS, rozpowszechnianie wiedzy wśród społeczeństwa o tym systemie i tworzenie korzyści ekonomicznych dla firm i instytucji będących w systemie. – Udział społeczeństwa w działaniach na rzecz ochrony środowiska Głównym celem jest podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa, zgodnie z zasadą „myśl globalnie, działaj lokalnie”. – Rozwój badań i postęp techniczny Głównym celem jest zwiększenie roli polskich placówek badawczych we wdrażaniu ekoinnowacji w przemyśle oraz w produkcji wyrobów przyjaznych dla środowiska oraz doprowadzenie do zadowalającego stanu systemu monitoringu środowiska. – Odpowiedzialność za szkody w środowisku Celem polityki ekologicznej jest stworzenie systemu prewencyjnego, mającego na celu zapobieganie szkodom w środowisku i sygnalizującego możliwość wystąpienia szkody. W przypadku wystąpienia szkody w środowisku koszty naprawy muszą w pełni ponieść jej sprawcy. – Aspekt ekologiczny w planowaniu przestrzennym W perspektywie średniookresowej jest konieczne przywrócenie właściwej roli planowania przestrzennego na obszarze całego kraju, w szczególności dotyczy to miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które powinny być podstawą lokalizacji nowych inwestycji. 2. Ochrona zasobów naturalnych – Ochrona zasobów naturalnych Podstawowym celem jest zachowanie bogatej różnorodności biologicznej polskiej przyrody na różnych poziomach organizacji: na poziomie wewnątrzgatunkowym (genetycznym), gatunkowym oraz ponadgatunkowym (ekosystemowym) wraz z umożliwieniem zrównoważonego rozwoju gospodarczego kraju, który w sposób niekonfliktowy współistnieje z różnorodnością biologiczną. – Ochrona i zrównoważony rozwój lasów W perspektywie średniookresowej zakłada się dalsze prace w kierunku racjonalnego użytkowania zasobów leśnych przez kształtowanie ich właściwej struktury gatunkowej i wiekowej, z zachowaniem bogactwa biologicznego. Oznacza to rozwijanie idei trwale zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej. – Racjonalne gospodarowanie zasobami wody Głównym celem jest racjonalizacja gospodarowania zasobami wód powierzchniowych i podziemnych w taki sposób, aby uchronić gospodarkę narodową od deficytów wody i zabezpieczyć przed skutkami powodzi oraz zwiększenie samofinansowania gospodarki wodnej. Naczelnym zadaniem będzie dążenie do maksymalizacji oszczędności zasobów wodnych na cele przemysłowe i konsumpcyjne, zwiększenie retencji wodnej oraz skuteczna ochrona głównych zbiorników wód podziemnych przed zanieczyszczeniem. – Ochrona powierzchni ziemi Głównymi celami średniookresowymi dla ochrony powierzchni ziemi, a w szczególności dla ochrony gruntów użytkowanych rolniczo jest: - rozpowszechnianie dobrych praktyk rolnych i leśnych, zgodnych z zasadami rozwoju zrównoważonego, - przeciwdziałanie degradacji terenów rolnych, łąkowych i wodno-błotnych przez czynniki antropogenne, - zwiększenie skali rekultywacji gleb zdegradowanych i zdewastowanych, przywracając im funkcję przyrodniczą, rekreacyjną lub rolniczą. – Gospodarka zasobami geologicznymi Podstawowym celem jest racjonalizacja zaopatrzenia ludności oraz sektorów gospodarczych w kopaliny i wodę z zasobów podziemnych oraz ochrona przed ilościową i jakościową degradacją. 3. Poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego – Środowisko a zdrowie Celem działań w obszarze zdrowia środowiskowego jest dalsza poprawa stanu zdrowotnego mieszkańców w wyniku wspólnych działań sektora ochrony środowiska z sektorem zdrowia oraz skuteczny nadzór nad wszystkimi w kraju instalacjami będącymi potencjalnymi źródłami awarii przemysłowych powodujących zanieczyszczenie środowiska. – Jakość powietrza Najważniejszym zadaniem będzie dążenie do spełnienia przez RP zobowiązań wynikających z Traktatu Akcesyjnego oraz z dwóch dyrektyw unijnych. Z Dyrektywy LCP wynika, że emisja z dużych źródeł energii, o mocy powyżej 50 MWc, już w 2008 r. nie powinna być wyższa niż 454 tys. ton dla SO₂ i 254 tys. ton dla NOx. Limity te dla 2010 r. wynoszą dla SO₂ - 426 tys., dla NOx - 251 tys. ton, a dla roku 2012 wynoszą dla SO₂ - 358 tys. ton, dla NOx - 239 tys. ton. Trzeba dodać, że są to limity niezwykle trudne do dotrzymania dla kotłów spalających węgiel kamienny lub brunatny nawet przy zastosowaniu instalacji odsiarczających gazy spalinowe. Podobnie trudne do spełnienia są normy narzucone przez Dyrektywę CAFE, dotyczące pyłu drobnego o granulacji 10 mikrometrów (PM10) oraz 2,5 mikrometra (PM2,5). Do roku 2016 zakłada się także całkowitą likwidację emisji substancji niszczących warstwę ozonową przez wycofanie ich z obrotu i stosowania na terytorium Polski. – Ochrona wód Do końca 2015 r. Polska powinna zapewnić 75 % redukcji całkowitego ładunku azotu i fosforu w ściekach komunalnych kończąc krajowy program budowy oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych dla wszystkich aglomeracji powyżej 2 000 RLM. Osiągnięcie tego celu będzie oznaczało przywrócenie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych w całym kraju, a także realizację Bałtyckiego Programu Działań dotyczącego walki z eutrofizacją wód Bałtyku. Naczelnym celem polityki ekologicznej Polski w zakresie ochrony zasobów wodnych jest utrzymanie lub osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód, w tym również zachowanie i przywracanie ciągłości ekologicznej cieków. Ten długofalowy cel powinien być zrealizowany do 2015 r. tak, jak to przewiduje dla wszystkich krajów Unii Europejskiej Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/WE, natomiast w polskim prawodawstwie ustawa – Prawo wodne. Cel ten będzie realizowany przez opracowanie dla każdego wydzielonego w Polsce obszaru dorzecza planu gospodarowania wodami oraz programu wodno-środowiskowego kraju. W tych dokumentach planistycznych zawarte będą między innymi informacje na temat działań, które należy podjąć. w terminie do końca 2012 r., aby móc osiągać zakładane cele środowiskowe. Plany gospodarowania wodami opracowane zostaną do grudnia 2009 r. Dokumenty te, zgodnie z ustawą – Prawo wodne, zatwierdzane są przez Radę Ministrów. – Gospodarka odpadami Celami średniookresowymi w zakresie gospodarki odpadami są: – utrzymanie tendencji oddzielenia ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu gospodarczego kraju (mniej odpadów na jednostkę produktów, mniej opakowań, dłuższe okresy życia produktów itp.), – znaczne zwiększenie odzysku energii z odpadów komunalnych w sposób bezpieczny dla środowiska, – zamknięcie wszystkich składowisk, które nie spełniają standardów UE i ich rekultywacja, – sporządzenie spisu zamkniętych oraz opuszczonych składowisk odpadów wydobywczych, wraz z identyfikacją obiektów wpływających znacząco na środowisko (obowiązek wynikający z dyrektywy 2006/21/WE oraz ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. 2013, poz. 1136), – eliminacja kierowania na składowiska zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz zużytych baterii i akumulatorów, – pełne zorganizowanie krajowego systemu zbierania wraków samochodów i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji, – takie zorganizowanie systemu preselekcji sortowania i odzysku odpadów komunalnych, aby na składowiska nie trafiało ich więcej niż 50% w stosunku do odpadów wytworzonych w gospodarstwach domowych. – Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych Celem średniookresowym w zakresie ochrony przed hałasem jest dokonanie wiarygodnej oceny narażenia społeczeństwa na ponadnormatywny hałas i podjęcie kroków do zmniejszenia tego zagrożenia tam, gdzie jest ono największe. Michałowice 2014 rok Podobny jest też cel działań związanych z zabezpieczeniem społeczeństwa przed nadmiernym oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. – Substancje chemiczne w środowisku Średniookresowym celem polityki ekologicznej w odniesieniu do chemikaliów jest stworzenie efektywnego systemu nadzoru nad substancjami chemicznymi dopuszczonymi na rynek, zgodnego z zasadami Rozporządzenia REACH. Nowa Polityka ekologiczna państwa zawiera także w każdym z ww. działań systemowych kierunki działań na lata 2009-2012, które zostały uwzględnione w projekcie zadaniowym. 5.2. Strategia rozwoju kraju Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 (SRK) jest podstawowym dokumentem strategicznym określającym cele i priorytety w obszarze rozwoju społeczno-gospodarczego Polski oraz warunki, które powinny ten rozwój zapewnić. Strategia opracowana jest przy uwzględnieniu zasady zrównoważonego rozwoju, przy równorzędnym traktowaniu trzech podstawowych filarów: gospodarczego, społecznego i środowiskowego. Dokument ten uwzględnia jednocześnie najważniejsze trendy rozwoju światowej gospodarki oraz cele, jakie stawia Unia Europejska w Strategii Lizbońskiej. SRK nadaje priorytet tym działaniom w latach 2007-2015. Celem strategii jest podniesienie poziomu i jakości życia mieszkańców Polski. Wśród pięciu priorytetów SRK na miejscu drugim wymienia „Poprawę infrastruktury podstawowej: technicznej i społecznej”, w której precyzuje m.in. potrzebę inwestycji z zakresu ochrony środowiska, w szczególności uwzględniających ochronę zasobów wodnych, poprawiających czystość i jakość wody oraz powietrza, zapewniających oszczędność energii, zabezpieczających przed katastrofami naturalnymi itp. Dokument stanowi podstawę do efektywnego wykorzystania przez Polskę środków finansowych krajowych, a także z Unii Europejskiej na realizację celów społeczno-gospodarczych. SRK stanowi bazę odniesienia dla innych strategii i programów rządowych, jak i opracowywanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Jest też podstawową przesłanką dla Narodowej Strategii Spójności. 5.3. Umowa Partnerstwa Umowa Partnerstwa stanowi rodzaj kontraktu pomiędzy Polską a Komisją Europejską, w którym nasz kraj wskazuje w jaki sposób dzięki funduszom unijnym, chce zrealizować swoje cele rozwojowe w latach 2014-2020. Założenia tego dokumentu zostały przyjęte przez Rząd 15 stycznia 2013 r. Określają one kierunek polskich przygotowań do perspektywy finansowej 2014-2020. W dokumencie wskazano m.in. rodzaje inwestycji, które będą mogły liczyć na dofinansowanie, zaproponowano układ programów operacyjnych, zarys systemu ich wdrażania oraz podział odpowiedzialności za zarządzanie Funduszami Europejskimi pomiędzy władze krajowe i regionalne. Umowa Partnerstwa określa priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności (FS) na lata 2014-2020. Celem strategicznym NSS jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki, a także stojących przed nią szans. Umowa Partnerstwa jest realizowana przy pomocy Programów Operacyjnych (PO) zarządzanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz 15 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) zarządzanych przez zarządy poszczególnych województw. Jednym z sześciu programów operacyjnych jest Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (PO IŚ). Głównym celem tego programu jest podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej, przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia społeczeństwa, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko realizowanych jest 8 priorytetów. Są to: 1. Zmniejszenie emisyjności gospodarki, 2. Ochrona środowiska, w tym adaptacja do zmian klimatu, 3. Rozwój infrastruktury transportowej przyjaznej dla środowiska i ważnej w skali europejskiej, 4. Zwiększenie dostępności do transportowej sieci europejskiej, 5. Poprawa bezpieczeństwa energetycznego, 6. Ochrona i rozwój dziedzictwa kulturowego, 7. Wzmocnienie strategicznej infrastruktury ochrony zdrowia, 8. Pomoc techniczna, 5.4. Program Ochrony Środowiska województwa mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 roku W dniu 13 kwietnia 2012 r. Sejmik Województwa Mazowieckiego uchwalił „Program ochrony środowiska województwa mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 r.” (Uchwała Nr 104/12). Jest to trzeci program ochrony środowiska jaki powstał dla województwa mazowieckiego. Jego celem jest określenie polityki ekologicznej dla województwa Mazowieckiego oraz realizacja polityki ekologicznej państwa. Uchwalony dokument powstał zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi w zakresie ochrony środowiska i został sporządzony na podstawie zapisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Program uwzględnia najważniejsze uwarunkowania środowiskowe wynikające z opracowań strategicznych, określa konieczne przedsięwzięcia oraz szacunkowe koszty niezbędne do ich wykonania, wskazuje realizatorów poszczególnych działań, a tym samym stanowi politykę ekologiczną województwa mazowieckiego. Na podstawie analizy stanu aktualnego i uwarunkowań wynikających z dokumentów programowych dotyczących ochrony środowiska, w tym raportów z realizacji dotychczasowego programu ochrony środowiska województwa mazowieckiego, wyznaczonych zostało 5 obszarów priorytetowych dla Mazowsza: I Poprawa jakości środowiska II Racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych III Ochrona przyrody IV Poprawa bezpieczeństwa ekologicznego V Edukacja ekologiczna społeczeństwa oraz obszar działań dotyczący „Zagadnień systemowych”. W ramach ww. obszarów wyznaczono cele średniookresowe i działania, co ujęte zostało w harmonogramie działań na lata 2011-2014 z perspektywą do 2018 r. Wymienione obszary wskazują w jakim zakresie należy zintensyfikować działania, aby osiągnąć zakładane cele środowiskowe, a tym samym poprawić jakość życia mieszkańców Mazowsza. Cel nadrzędny Mając na uwadze, że głównym założeniem programów ochrony środowiska jest potrzeba poprawy jakości życia człowieka, za cel nadrzędny dokumentu przyjęto: „Ochrona środowiska naturalnego na Mazowszu z zachowaniem zasad zrównoważonego rozwoju, jako podstawa poprawy jakości życia mieszkańców regionu” OBSZARY PRIORYTETOWE W ramach obszarów priorytetowych wyróżnione zostały niżej wymienione cele średniookresowe, których wykonanie będzie możliwe za pomocą realizacji działań ujętych w harmonogramie załączonym do Programu. I. POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Poprawa jakości powietrza, w tym dążenie do osiągnięcia poziomu celu długoterminowego dla ozonu do 2020 r. 2. Poprawa jakości wód 3. Racjonalna gospodarka odpadami 4. Ochrona powierzchni ziemi 5. Ochrona przed hałasem i promieniowaniem elektromagnetycznym II. RACJONALNE WYKORZYSTANIE ZASOBÓW NATURALNYCH Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi 2. Efektywne wykorzystanie energii 3. Racjonalne gospodarowanie zasobami geologicznymi III. OCHRONA PRZYRODY Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Ochrona walorów przyrodniczych 2. Zwiększenie lesistości 3. Ochrona lasów, ze szczególnym uwzględnieniem różnorodności biologicznej IV. POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Przeciwdziałanie poważnym awariom 2. Zwiększenie bezpieczeństwa transportu substancji niebezpiecznych 3. Ochrona przed powodzią i suszą 4. Ochrona przed osuwiskami 5. Ochrona przeciwpożarowa V. EDUKACJA EKOLOGICZNA SPOŁECZEŃSTWA Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Wzrost świadomości ekologicznej mieszkańców Mazowsza 2. Udział społeczeństwa w postępowaniach na rzecz ochrony środowiska VI. ZAGADNIENIA SYSTEMOWE Cele średniookresowe do 2018 r.: 1. Upowszechnienie znaczenia zarządzania środowiskowego 2. Zwiększenie roli placówek naukowo-badawczych Mazowsza we wdrażaniu ekoinnowacji 3. Egzekwowanie odpowiedzialności za szkody w środowisku. 5.5. Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza 22 października 2012 r. Sejmik Województwa Mazowieckiego podjął uchwałę Nr 211/12 w sprawie uchwalenia Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 z załącznikami oraz uchwałą nr 212/12 w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023. Działania podejmowane w zakresie gospodarki odpadami i realizacja celów zawartych w przedłożonym planie gospodarki odpadami, które są zgodne z celami zawartymi w Kpgo 2014, wymaga przede wszystkim dostosowania poszczególnych aspektów gospodarki odpadami gmin województwa mazowieckiego do postanowień wynikających z zapisów zmieniającego się prawa. W zakresie gospodarki odpadami, przewiduje się podjęcie następujących działań: 1) podział województwa na regiony gospodarki odpadami komunalnymi, 2) wyznaczenie regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), a także instalacji do zastępczej obsługi poszczególnych regionów, w sposób zapewniający ich samowystarczalność pod względem zagospodarowania odpadów zmieszanych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, 3) budowa instalacji regionalnych zapewniających samowystarczalność regionom w zagospodarowaniu odpadów zmieszanych, zielonych oraz pozostałości z sortowania przeznaczonych do składowania, 4) zwiększenie udziału metod mechaniczno-biologicznego oraz termicznego przetwarzania odpadów komunalnych, 5) Organizacja odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych przez gminy w sposób zapewniający realizację celów określonych w Części V Planu. 6) organizacja selektywnej zbiórki odpadów obejmujących frakcje: papieru, metalu, tworzyw sztucznych, szkła, opakowań wielomateriałowych i odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w tym odpadów opakowaniowych ulegających biodegradacji, 7) tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego gromadzenia odpadów, 8) organizacja zbierania odpadów niebezpiecznych, 9) prowadzenie akcji i kampanii edukacyjnych dla mieszkańców w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi, 10) zamykanie składowisk niespełniających wymagań ochrony środowiska, Michałowice 2014 rok 11) kontrola podmiotów zajmujących się zbieraniem, transportem, odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów. Jednym z głównych problemów w gospodarce odpadami komunalnymi jest składowanie odpadów ulegających biodegradacji. Spowodowane jest to zarówno brakiem selektywnej zbiórki bioodpadów, jak i niewystarczającą ilością instalacji do zagospodarowania odpadów. W związku z tym, należy: 1) Zorganizować system selektywnej zbiórki bioodpadów i odpadów zielonych, 2) Zapewnić przetwarzanie bioodpadów w instalacjach gwarantujących wytwarzanie z nich produktów o właściwościach nawozowych lub środków wspomagających uprawę roślin 3) Odpady zmieszane kierować do instalacji zapewniających stabilizację frakcji ulegającej biodegradacji zawartej w odpadach 4) Zapewnić budowę instalacji pozwalających na zagospodarowanie selektywnie zebranych bioodpadów oraz instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów zmieszanych 5) Podnosić świadomość ekologiczną w zakresie prawidłowych sposobów selektywnego zbierania bioodpadów, poprzez organizowanie akcji i kampanii ekologicznych informujących o przyczynach i skutkach ograniczania odpadów ulegających biodegradacji 6) Promować indywidualne zagospodarowywanie odpadów zielonych na terenach wiejskich, w przydomowych kompostownikach lub w biogazowniach rolniczych 7) Umożliwić dofinansowanie zakupu przydomowych kompostowników. Prowadzenie w odpowiedni sposób zbiórki i transportu odpadów komunalnych stanowi drogę do realizacji postawionych celów w zakresie odzysku i recyklingu. Osiągnięcie zakładanych efektów wymaga: 1) funkcjonowania systemu selektywnego gromadzenia odpadów o określonych frakcjach, przede wszystkim odpadów zielonych z ogródków i parków, papieru i tektury (w tym opakowań, gazet, czasopism itd.), odpadów opakowaniowych ze szkła (w podziale na szkło bezbarwne i kolorowe), tworzyw sztucznych i metali, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, przeterminowanych leków, chemikaliów (farb, rozpuszczalników, olejów odpadowych itd.), mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlano-remontowych, 2) zapewnienia wszystkim mieszkańcom dostępu do odpowiednio oznakowanych kontenerów (w przypadku zabudowy wielorodzinnej) i specjalnych worków (w przypadku zabudowy jednorodzinnej i terenów wiejskich), w ramach objęcia terenu całego województwa systemem selektywnej zbiórki odpadów, 3) prawidłowego transportowania zebranych selektywnie odpadów komunalnych, w sposób uniemożliwiający ich zmieszanie, 4) dokonywania kontroli przedsiębiorstw transportujących odpady pod względem prawidłowości przebiegu wykonywanych przez nie usług, 5) podnoszenia świadomości ekologicznej w zakresie prawidłowych sposobów selektywnego zbierania odpadów, poprzez organizowanie akcji i kampanii ekologicznych, 6) monitorowania efektów podejmowanych działań. Zrealizowanie przez województwo mazowieckie celu jakim jest maksymalizacja odzysku odpadów, wymaga podjęcia następujących działań: 1) zapewnienia odpowiedniej przepustowości w instalacjach do przetwarzania selektywnie zebranych odpadów, dla realizowanych i planowanych inwestycji, 2) stworzenia zachęty dla inwestorów, by realizowali inwestycje strategiczne zgodnie z założeniami Planu, 3) stymulowania rozwoju rynku surowców wtórnych i produktów zawierających surowce wtórne poprzez wspieranie współpracy organizacji odzysku, przemysłu i samorządu terytorialnego, 4) działania promocyjne, edukacyjne i zamówienia publiczne, promujące produkty wytwarzane z materiałów odpadowych, 5) kontrole i inspekcje w przedsiębiorstwach prowadzących odzysk i unieszkodliwianie, Michałowice 2014 rok 6) budowy odpowiednich linii technologicznych do biologicznego i termicznego przetwarzania odpadów, w tym: – kompostowni odpadów organicznych, – instalacji fermentacji odpadów organicznych, – zakładów termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych, – instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, – Regionalnych Instalacje Przetwarzania Odpadów Komunalnych, które muszą spełniać kryteria BAT oraz wymagania określone ustawą o odpadach i aktami wykonawczymi. Ponadto zrealizowane muszą zostać wymagania określone w dyrektywie w art. 5, w zakresie deponowania na składowiskach odpadów komunalnych, ulegających biodegradacji. W związku z powyższym, ograniczyć należy deponowanie na składowiskach odpadów ulegających biodegradacji, w ilości nie większej niż: – w 2013 r. – 50 % – w 2020 r. – 35 % w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r. Wdrażanie systemowych kompleksowych rozwiązań w gospodarce odpadami komunalnymi Regionalne Instalacje Przetwarzania Odpadów Komunalnych, mają stanowić podstawę gospodarki odpadami komunalnymi w województwie mazowieckim, w zakresie zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania przeznaczonych do składowania. Ponadto zgodnie z Kpgo 2014, w ramach zakładów zagospodarowania odpadów powinny funkcjonować instalacje: – do mechaniczno-biologicznego lub termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych i pozostałości z sortowni, – do składowania przetworzonych zmieszanych odpadów komunalnych, – kompostowania odpadów zielonych, Michałowice 2014 rok – do sortowania poszczególnych frakcji odpadów komunalnych zbieranych selektywnie (fakultatywnie), – zakłady demontażu odpadów wielkogabarytowych (fakultatywnie), – zakłady przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (fakultatywnie). W przypadku braku instalacji regionalnej lub jej awarii odpady zbierane z terenu gmin wchodzących w skład danego regionu, powinny być przekazywane do instalacji przewidzianej do zastępczej obsługi tego regionu. Wyznaczone regiony gospodarki odpadami powinny obejmować co najmniej 150 tys. mieszkańców. Dla regionów powyżej 300 tys. mieszkańców Kpgo 2014 jako podstawową metodę zagospodarowania odpadów zaleca ich termiczne przekształcanie, a dla mniej licznych – mechaniczno-biologiczne przekształcanie. Wszystkie wyznaczone dla województwa mazowieckiego w Planie regiony obejmują powyżej 300 tys. mieszkańców, dlatego też przyjmuje się w tym zakresie kontynuację założeń WPGO 2007-2015, tj. budowę obiektu termicznego unieszkodliwiania dla aglomeracji warszawskiej, obszaru płockiego i radomskiego. Poza wybudowaniem i utrzymaniem infrastruktury gospodarki odpadami, gminy są zobowiązane do prowadzenia wspólnej gospodarki odpadami. Gmina Michałowice zlokalizowana jest w Regionie Warszawskim. Wykaz Regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (tzw. RIPOK-I) oraz instalacji zastępczych do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych został określony w uchwale nr 120/13 sejmiku województwa mazowieckiego z dnia 24 czerwca 2013 r. zmieniającej uchwałę w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 (zał. nr 1 do Programu). Instalacje zastępcze MBP będą mogły funkcjonować wyłącznie do czasu uruchomienia RIPOK lub do momentu dostosowania się wyznaczonych zakładów do kryteriów instalacji regionalnej w terminie max. 36 miesięcy. Składowiska do zastępczej obsługi regionu do czasu wybudowania RIPOK będą mogły funkcjonować Michałowice 2014 rok do czasu ich bezpiecznego zapelnienia lub utraty ważności decyzji, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2014 r. Istotną rolę w przyjętych kierunkach działań w zakresie kształtowania systemu gospodarki odpadami będzie odgrywało sukcesywne zamykanie instalacji oraz składowisk odpadów niespełniających wymagań wynikających z przepisów ochrony środowiska, na których były deponowane odpady komunalne. Proces ten ma doprowadzić do sytuacji, w której na terenie województwa funkcjonować będzie nie więcej niż 15 składowisk regionalnych na koniec 2014 roku, pod warunkiem wybudowania w tym czasie składowisk spełniających kryteria RIPOK. Do czasu ich powstania, składowiska niespełniające wymagań RIPOK mogą pełnić funkcję instalacji zastępczej. Natomiast w przypadku, gdy określona w decyzjach administracyjnych pojemność składowiska odpadów została zapelniona wówczas obiekt taki musi zostać zamknięty. Składowiska, które nie zostaną wyznaczone ani do pełnienia funkcji RIPOK, ani zastępczej nie będą mogły funkcjonować w nowym systemie i będą musiały zostać niezwłocznie zamknięte. Nie przewiduje się zamykania instalacji do odzysku/unieszkodliwiania odpadów innych niż składowiska, chyba że posiadane przez instalacje decyzje uległy cofnięciu lub wygasły. 5.6. Program zwiększenia lesistości dla Województwa Mazowieckiego do roku 2020 Zgodnie z założeniami krajowego i wojewódzkiego programu zwiększenia lesistości, aby osiągnąć w 2020 r. lesistość 25%, co roku należy zalesiać średnio około 4-5 tys. ha. W Programie oparto się na założeniu, że wybór obszarów rekomendowanych do zwiększenia powierzchni gruntów zalesionych i zadrzewionych powinien dokonywać się na podstawie wieloaspektowej analizy w tym zakresie. Analizując uwarunkowania dla całego województwa rozważano 17 celów: – zwiększenie udziału gruntów zalesionych w gminach o bardzo niskim udziale lasów, – zwiększenie lesistości cennych przyrodniczo i krajobrazowo obszarów chronionych, – ochrona i poprawa struktury przyrodniczo-krajobrazowej poprzez tworzenie sieci leśnych powiązań przyrodniczych, w ramach korytarzy ekologicznych łączących Europejską Sieć Ekologiczną Natura, – ochrona i poprawa struktury przyrodniczo-krajobrazowej poprzez tworzenie sieci leśnych powiązań przyrodniczych, w ramach koncepcji sieci ECONET-PL, – ograniczenie erozji wodnej, – ochrona stref wododziałowych (poprawa retencji gruntowej, wzmożenie opadu w strefach wododziałowych), – wzmożenie retencji w strefach wysoczyzn, – poprawa warunków klimatycznych miast, – poprawa warunków aerosanitarnych na obszarach o podwyższonych poziomach imisji zanieczyszczeń, – poprawa retencji gruntowej i glebowej, – przeciwdziałanie eutrofizacji wód, – ochrona zasobów wód podziemnych, – ograniczenie dyspersji zanieczyszczeń i hałasu wzdłuż dróg i linii kolejowych, ochrona dróg przed zawiewaniem śniegu spowolnienie topnienia śniegu, – poprawa opłacalności ekonomicznej zagospodarowania gruntów, – ochrona jezior poprzez poprawę warunków zasilania wód gruntowych i ograniczenie dopływu zanieczyszczeń, – ochrona źródlisk poprzez poprawę warunków ich zasilania. Niezależnie, uwzględniono 6 celów dla których niektóre fragmenty województwa powinny być wyłączone z programowania zalesień. Do nich należą: - ochrona cennych zbiorowisk nieleśnych, - ochrona torfowisk, - ochrona gatunków wysokiej jakości produkcyjnej, - ochrona przeciwpowodziowa, - ochrona krajobrazów kulturowych. 5.7. Polityka Energetyczna Polski do 2030 r. Polityka Energetyczna Polski do 2030 r. zawiera długoterminową strategię rozwoju sektora energetycznego, prognozę zapotrzebowania na paliwa i energię oraz program działań do 2012 roku. Zostały w niej nakreślone główne cele w zakresie poprawy efektywności energetycznej oraz rozwoju odnawialnych źródeł energii. Dla każdego z nich sformułowane zostały cele szczegółowe, działania wykonawcze, a także dokładny sposób ich realizacji. Główne cele polityki energetycznej w zakresie efektywności energetycznej to: - dążenie do utrzymania zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego, tj. rozwoju gospodarki następującego bez wzrostu zapotrzebowania na energię pierwotną, - konsekwentne zmniejszanie energochłonności polskiej gospodarki do poziomu UE-15. Szczegółowymi celami w tym obszarze są: - zwiększenie sprawności wytwarzania energii elektrycznej poprzez budowę wysokosprawnych jednostek wytwórczych, - dwukrotny wzrost do 2020 r. produkcji energii elektrycznej wytwarzanej w technologii wysokosprawnej kogeneracji, w porównaniu do produkcji w 2006 r., – zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyłce i dystrybucji poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej, – wzrost efektywności końcowego wykorzystania energii, – zwiększenie stosunku rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną do maksymalnego zapotrzebowania na moc w szczycie obciążenia, co pozwala zmniejszyć całkowite koszty zaspokojenia popytu na energię elektryczną. Główne cele polityki energetycznej w zakresie rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii obejmują: – wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii co najmniej do poziomu 15 % w 2020 r. oraz dalszy wzrost tego wskaźnika w latach następnych, – osiągnięcie w 2020 r. 10 % udziału biopaliw w rynku paliw transportowych oraz zwiększenie wykorzystania biopaliw II generacji, – ochronę lasów przed nadmiernym eksploatowaniem, w celu pozyskiwania biomasy oraz zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na cele OZE, w tym biopaliw, tak aby nie doprowadzić do konkurencji pomiędzy energetyką odnawialną i rolnictwem oraz zachować różnorodność biologiczną, – wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej istniejących urządzeń piętrzących stanowiących własność Skarbu Państwa, – zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw oraz stworzenie optymalnych warunków do rozwoju energetyki rozproszonej opartej na lokalnie dostępnych surowcach. 5.8. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (PGW) jest narzędziem planistycznym, sporządzonym zgodnie z wymaganiami RDW. Stanowi podstawę podejmowania decyzji, które mają wpływ na stan zasobów wodnych oraz zasady gospodarowania wodami. Dokument wyznacza cele środowiskowe dla jednolitych części wód i obszarów chronionych (ustala wartości graniczne wybranych wskaźników jakości wód dla poszczególnych JCWP, JCWPd i obszarów chronionych). Zgodnie z RDW cele środowiskowe powinny zostać osiągnięte do 2015 r. Dyrektywa przewiduje jednak odstępstwa od założonych celów środowiskowych, jeżeli ich osiągnięcie dla danej części wód w ustalonym terminie nie będzie możliwe z określonych przyczyn. RDW dopuszcza również realizację inwestycji mających wpływ na stan wód, powodujących zmiany w charakterystykach fizycznych jednolitych części wód, jeżeli cele którym służą, stanowią nadrzędny interes społeczny i/lub korzyści dla środowiska naturalnego i społeczeństwa. Na terenie województwa mazowieckiego zidentyfikowanych zostało 15 głównych inwestycji tego typu. Dotyczą one w szczególności przedsięwzięć z zakresu ochrony przeciwpowodziowej. Istotnym elementem PGW jest także podsumowanie programów działań przedstawionych w Programie wodno-środowiskowym kraju. Działania te powinny zostać zrealizowane na obszarze dorzecza w celu zapewnienia utrzymania lub poprawy wód do 2015 r., a w uzasadnionych przypadkach w terminie późniejszym. Dotyczą zarówno konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych jak i środków o charakterze administracyjnym, ekonomicznym, badawczym czy edukacyjnym. Bardziej szczegółowo przedstawione zostały poniżej. 6. CELE I PRIORYTETOWE DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W GMINIE MICHAŁOWICE W rozdziale tym przedstawiono cele i kierunki działań dla gminy Michałowice w odniesieniu do poszczególnych elementów środowiska wraz ze wskazaniem obszarów problemowych, które determinują konkretne działania zarówno inwestycyjne jak i nie inwestycyjne, służące osiągnięciu wyznaczonych w Programie celów. Realizacja celów zapewni wypełnienie zadań określonych w Polityce Ekologicznej Państwa oraz dokumentach strategicznych wyższego szczebla, co zapewni zrównoważony rozwój gminy. NADRZĘDNYM CELEM „PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY MICHAŁOWICE” JEST: Osiągniecie trwałego rozwoju Gminy Michałowice i zwiększenie atrakcyjności Gminy poprzez poprawę środowiska przyrodniczego, przy zachowaniu zasady zrównoważonego rozwoju. Cel ten uwzględnia główne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne dla Gminy Michałowice w zakresie ochrony środowiska wynikające z dokumentów nadrzędnych. Główne cele i działania przyjęte w Programie ochrony środowiska są zgodne z założeniami przyjętymi w dokumentach wyższego rzędu. 6.1. CEL SZCZEGÓŁOWY: Poprawa jakości środowiska DZIAŁANIA: Osiągnięcie lepszej jakości wód w zakresie badanych parametrów W zakresie poprawy jakości wód przewiduje się działania polegające głównie na: - budowie sieci kanalizacyjnej oraz modernizacji istniejących obiektów, - prowadzenie nadzoru nad stosowaniem nawozów organicznych i mineralnych (Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie, Stacja Chemiczno-Rolnicza), - systematycznym monitorowaniu jakości wód powierzchniowych (Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie) Efekt ekologiczny Efekt ekologiczny uzyskany zostanie wówczas jeżeli stwierdzona zostanie poprawa jakości wód na terenie gminy Michałowice i zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną rzeki w 2015 r. osiągną stan dobry. Wskaźniki realizacji Programu Miarą realizacji założeń programowych będzie: - systematycznie zwiększający się odsetek mieszkańców gminy korzystających z sieci kanalizacyjnej, - zmiany wskaźnika stosunku zwodociągowania i skanalizowania gminy, - zmiany w klasyfikacji wód. DZIAŁANIE: Osiągnięcie lepszej jakości powietrza W zakresie jakości powietrza podejmowane będą następujące działania: - termomodernizacja budynków, - zmiana paliwa węglowego na paliwa ekologiczne (gaz ziemny, olej opałowy) – mieszkańcy gminy Michałowice, przedsiębiorcy, instytucje samorządowe, - poprawa stanu nawierzchni drogowych – zarządzający drogami, w tym jednostki powiatowe i gminne, - lokalizacja na terenie gminy odnawialnych źródeł energii (wiatraki, elektrownie wodne, biogazownie itp.) – przedsiębiorcy, gospodarstwa indywidualne, Michałowice 2014 rok - uwzględnienie wymogów stosowania technologii niskoemisyjnych, nie emitujących odorów w decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach – wójtowie gmin. Efekt ekologiczny W efekcie podjętych działań poprawi się jakość powietrza, a tym samym warunki życia mieszkańców gminy. Ważnym elementem jest również pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych. Wskaźniki realizacji Programu - klasyfikacja stref, - wielkość emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych, - liczba mieszkańców przyłączonych do sieci gazowej, - długość sieci gazowej, - ilość mieszkańców korzystających z odnawialnych źródeł energii. DZIAŁANIE: Ograniczenie hałasu i promieniowania elektromagnetycznego do obowiązujących norm - poprawa stanu nawierzchni drogowych zarządzający drogami, w tym jednostki powiatowe i gminne, - uwzględnienie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego danych o: dopuszczalnym poziomie hałasu w środowisku na terenach chronionych akustycznie, źródłach promieniowania elektromagnetycznego – wójtowie gmin. Efekt ekologiczny Poprawa klimatu akustycznego w gminie Michałowice. Zapobieganie lokalizacji inwestycji uciążliwych akustycznie i emitujących promieniowanie elektromagnetyczne na terenach zamieszkałych przez ludzi. Wskaźniki realizacji Programu - natężenie hałasu komunikacyjnego wzdłuż drogi wojewódzkiej Nr 719, DZIAŁANIE: Minimalizacja wytwarzania oraz składowania odpadów, osiągnięcie maksymalnych poziomów odzysku odpadów - dostosowanie gospodarki odpadami do obowiązujących wymogów prawa, - doskonalenie systemu selektywnego zbierania w celu osiągnięcia odpowiednich poziomów odzysku i recyklingu dla osiągnięcia odpowiednich limitów odzysku: odpadów wielkogabarytowych - na poziomie 45 %, odpadów niebezpiecznych - na poziomie 20 %, odpadów opakowaniowych - odzysk 60 %, recykling 55 % - 80 %, - zmniejszanie masy składowanych odpadów komunalnych do max. 85 % wytworzonych odpadów do końca 2014 r. - składowanie tylko odpadów przetworzonych (balastowych) 2015 r., prowadzenie efektywniejszych działań na rzecz eliminacji praktyk nielegalnego składowania odpadów, - osiągnięcie zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów niebezpiecznych (ze strumienia odpadów komunalnych), - osiągnięcie zakładanego poziomu zbierania zużytych baterii i akumulatorów - podniesienie efektywności selektywnego zbierania odpadów medycznych i weterynaryjnych u źródła - Lecznice, ośrodki zdrowia, - utrzymanie poziomu odzysku i recyklingu na poziomie co najmniej 95 % i 85% masy pojazdów wycofanych z eksploatacji, przyjętych w skali roku, - stworzenie systemu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego pochodzącego z gospodarstw domowych, - realizacja Programu usuwania wyrobów zawierających azbest z obiektów zlokalizowanych w gminie Michałowice, - rozbudowa systemu zagospodarowania zużytych opon, w tym osiągnięcie wymaganych rocznych poziomów odzysku i recyklingu tych odpadów w 2013 r.: odzysk – 85 %, recykling – 15 % - w 2016 r.: odzysk – 100 %, recykling – 20 %, - rozbudowa systemu selektywnego zbierania odpadów z remontów, budowy obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej do odzysku w 2015 r. – 70 %, - całkowite ograniczenie składowania osadów ściekowych do 2015 r., - zwiększenie efektywności systemów selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych, - prowadzenie intensywnej edukacji ekologicznej mieszkańców gminy w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi - motywowanie społeczeństwa do zmniejszania ilości wytwarzanych odpadów - wzmocnienie kontroli podmiotów prowadzących działalność w zakresie sposobów zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów, - promować indywidualne zagospodarowywanie odpadów zielonych na terenach wiejskich, w przydomowych kompostownikach lub w biogazowniach rolniczych. Odpowiedzialność za realizację ww. zadań spoczywa na wójtach gmin, przedsiębiorcach, firmach zajmujących się gospodarką odpadami oraz mieszkańcach gminy. Efekt ekologiczny W efekcie podjętych działań zwiększy się ilość odzyskiwanych surowców wtórnych, a zmniejszeniu ulegnie masa odpadów deponowanych na składowiskach. Poprawi się również jakość życia mieszkańców, ponieważ znacznie mniej odpadów będzie trafiało do środowiska w sposób niezorganizowany. Wskaźniki realizacji Programu - procent mieszkańców objętych selektywną zbiórką odpadów i zorganizowanym systemem odbioru odpadów komunalnych, - masa wytworzonych odpadów komunalnych, - masa zebranych odpadów komunalnych w sposób selektywny, - odsetek odpadów zebranych w sposób selektywny w stosunku do ogólnej masy zebranych odpadów, - masa zebranych odpadów biodegradowalnych, - masa zebranych selektywnie odpadów opakowaniowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, odpadów wielkogabarytowych itp. - odsetek odzysku i unieszkodliwionych odpadów przemysłowych, - liczba instalacji służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów. 6.2. CEL SZCZEGÓŁOWY: Racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych DZIAŁANIE: Ograniczenie materiałochłonności, wodochłonności, energochłonności i odpadowości gospodarki, zatrzymanie wody w środowisku - analiza zużycia wody podziemnej w działalności gospodarczej, wprowadzanie technologii energo- i wodo- oszczędnych – przedsiębiorcy, - edukacja ekologiczna społeczeństwa na rzecz ograniczenia ilości wytwarzanych odpadów, oszczędzania wody i energii – szkoły, Urząd Gminy w Michałowicach - energooszczędne oświetlenie na ulicach gminy – zarządzający oświetleniem na terenie gminy, - lokalizacja na terenie gminy instalacji energii odnawialnej: wiatraków, farm fotowoltaicznych, elektrowni wodnych, biogazowni itp. – przedsiębiorcy, gospodarstwa indywidualne. Efekt ekologiczny: W wyniku zastosowanych rozwiązań zmniejszy się emisja do środowiska SO₂, NO₂, CO₂, pyłów. Pobór wód w ramach przyznanych limitów zapewni nienaruszalność zasobów wodnych. Wskaźniki realizacji Programu - wyniki monitoringu powietrza w zakresie emisji pyłowej i gazowej, - wyniki monitoringu ujęć wody w zakresie stanu zasobów wodnych. ### 6.3. CEL SZCZEGÓŁOWY: Ochrona przyrody DZIAŁANIE: Ochrona przyrody, krajobrazu i rozwój turystyki z uwzględnieniem wymogów UE - określanie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów oraz zasad ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody, krajobrazu – wójtowie gmin, - ochrona gatunków roślin i zwierząt – instytucje rządowe i samorządowe, - ochrona terenów chronionych i zieleni - instytucje rządowe i samorządowe, - nowe nasadzenia drzew i krzewów – Wójt Gminy Michałowice, mieszkańcy, przedsiębiorcy, - budowa ścieżek pieszo-rowerowych – Wójt Gminy Michałowice, - zalesienia nieużytków i gruntów słabej jakości – właściciele gruntów. Efekt ekologiczny Zachowanie różnorodności biologicznej. Poprawa jakości życia mieszkańców oraz poprawa krajobrazu. Zalesienie terenów o glebach słabych może zapobiegać procesowi erozji. Wskaźniki realizacji Programu - powierzchnia obszarów chronionych, - powierzchnia terenów zalesionych, - powierzchnia terenów zieleni, - liczba pomników przyrody 6.4. CEL SZCZEGÓŁOWY - Poprawa bezpieczeństwa ekologicznego DZIAŁANIA: zwiększenie bezpieczeństwa społeczeństwa: - zwiększenie bezpieczeństwa transportu substancji niebezpiecznych – transportujący towary, zarządzający drogami, - ochrona przed powodzią i suszą – jednostki rządowe, samorządowe i gminne, - ochrona przeciwpożarowa – jednostki straży pożarnej, przedsiębiorcy, mieszkańcy. Efekt ekologiczny Poprawa bezpieczeństwa mieszkańców gminy Michałowice oraz środowiska przyrodniczego. Wskaźniki realizacji Programu - liczba wypadków drogowych, - ilość interwencji podjętych przez jednostki straży pożarnej, 6.5. CEL SZCZEGÓŁOWY: Edukacja ekologiczna DZIAŁANIE: Wyzsza świadomość ekologiczna społeczeństwa i większa aktywność społeczeństwa na rzecz środowiska - rozwijanie różnych form edukacji ekologicznej społeczeństwa dorosłego i młodzieży w szkołach, - organizowanie akcji lokalnych służących ochronie środowiska: Międzynarodowy Dzień Ziemi, Sprzątanie Świata, - publikowanie ulotek i biuletynów dostarczanych mieszkańcom gminy, - stałe aktualizowanie strony internetowej gminy w zakresie informacji o środowisku, - organizowanie rozpraw administracyjnych z udziałem społeczeństwa. Efekt ekologiczny: W wyniku prowadzonych działań zwiększy się świadomość ekologiczna mieszkańców gminy co wpłynie w znacznym stopniu na poprawę stanu środowiska. W najbliższym czasie istotne znaczenie odegrają akcje edukacyjne w zakresie selektywnego zbierania odpadów „u źródła”. Wskaźniki realizacji Programu - liczba szkoleń prowadzonych przez gminę, - liczba ludności objętych szkoleniami, - ilość materiałów ekologicznych przekazanych społeczeństwu, - liczba rozpraw administracyjnych z udziałem społeczeństwa. 7. HARMONOGRAM REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA Tabela 19. Harmonogram realizacji Programu na lata 2014-2017 w gminie Michałowice. \| Zadanie \| Okres realizacji \| Łączne nakłady finansowe (zł) \| \|------------------------------------------------------------------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Budowa Kanalizacji Sanitarnej \| \| \| \| – Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Jałowcowej w Opaczy Malej \| 2011-2015 \| 220 000 \| \| – Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Sosnowej, Badylarskiej, Śródkowej, Górnjej w Opaczy - Kolonia \| 2011-2014 \| 200 000 \| \| – Budowa przykanalików sanitarnych i odcinków sieci kanalizacyjnej w ulicach gdzie kanalizacja sanitarna została wybudowana w latach ubiegłych \| 2011-2017 \| 458 415 \| \| – Opracowanie koncepcji kanalizacji, wykonanie ekspertyz, badań i modernizacja sieci gazowych \| 2011-2017 \| 40 000 \| \| – Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Zielonej Polany w Pęcicach Małych \| 2014-2015 \| 400 000 \| \| – Budowa sieci kanalizacyjnej na terenie Gminy: w Granicy: ul. Dębowa (dokończenie), Cisowa, Cyprysowa, Lawendowa, Dziewanny (dokończenie), Kubusia Puchatka, boczna od ul. Długiej w Komorowie : ul. Starego Dębu w Pęcicach Małych: ul. Leśna i Ks. Woźniaka w Michałowicach: ul. Topolowa (dokończenie) w Pęcicach: ul. Piachy w Sokołowie ul. Sokołowska \| 2011-2017 \| 1 350 000 \| \| Projekt \| Okres realizacji \| Koszt [PLN] \| \|------------------------------------------------------------------------\|--------------------\|-------------\| \| Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Dziewanny w Granicy \| 2014-2015 \| 320 000 \| \| Budowa Sieci Wodociągowej \| 2011-2017 \| 1 750 000 \| \| Budowa sieci wodociągowej w ul. Jałowcowej w Opaczy Małej \| 2011-2015 \| 140 000 \| \| Budowa sieci wodociągowej w ul. Sosnowej, Daktylowej i Klonowej w Opaczy - Kolonii \| 2011-2013 \| 300 000 \| \| Budowa sieci wodociągowej w ul. Studziennej w Opaczy - Kolonii \| 2014-2015 \| 120 000 \| \| Modernizacja SUW Komorów \| 2011-2015 \| 600 000 \| \| Sieć wodociągowa na terenie gminy (obsługa geodezyjna, opracowanie dokumentacji projektowej, wykonanie przyłączy do pesesji) \| 2011-2017 \| 40 000 \| \| Budowa sieci wodociągowej na terenie Gminy \| 2011-2017 \| 550 000 \| \| Budowa Dróg \| 2011-2017 \| 34 915 704 \| \| Przebudowa ul. Makowej, Studziennej, Jasnej, Grabowej, Ewy, Malinowej, Willowej w Opaczy - Kolonii \| 2011-2017 \| 1 300 000 \| \| Przebudowa ul. Ryżowej w Opaczy - Kolonii \| 2013-2017 \| 1 310 000 \| \| Przebudowa ulic: Klonowej i Zachodniej w Opaczy - Kolonii \| 2012-2015 \| 1 000 000 \| \| Przebudowa ulic w Michałowicach: 3 Maja, Kościuszki, Mickiewicza, Partyzantów, Wojska Polskiego, Rumuńskiej, Żytnej, Ks. Popieluszki, Raszyńskiej, Lotniczej i ul. Kwiatowej \| 2011-2017 \| 6 920 140 \| \| Przebudowa ulic: Krótkiej, Widok, Radosnej w Michałowicach (dokończenie) \| 2013-2014 \| 5 000 \| \| Przebudowa ulic: Kasztanowej, Poniatowskiego w Michałowicach Wsi oraz w Michałowicach ulic: Wesołej, Regulskiej, Kolejowej i Topolowej \| 2011-2017 \| 7 080 000 \| \| Przebudowa ulic: Orzeszkowej, Daniłowskiego, Baczyńskiego, Działkowej i Żytnej w Regulach \| 2011-2016 \| 1 650 000 \| Michałowice 2014 rok \| Przebudowa ul. Wiejskiej w Regulach \| 2013-2014 \| 1 050 000 \| \|------------------------------------\|-----------\|------------\| \| Przebudowa ul. Bocznej w Regulach \| 2013-2014 \| 60 000 \| \| Budowa ciągu pieszo-rowerowego Reguły-Pęcice, ul. Powstańców Warszawy \| 2011-2017 \| 1 250 000 \| \| Rozbudowa parkingu przy ul. Kuchy wraz z budową ul. Przytorowej w Regulach \| 2014-2017 \| 1 000 000 \| \| Przebudowa ul. Środkowej w Opaczy - Kolonii \| 2011-2014 \| 300 000 \| \| Przebudowa ul. Bodycha w Regulach i Opaczy - Kolonii \| 2011-2017 \| 900 000 \| \| Przebudowa ulic: Kamień Polny, Przepiórki, Ks. Woźniaka., Leśnej i Brzozowej w Pęcicach Małych \| 2011-2017 \| 1 100 000 \| \| Przebudowa ulic: Kurpińskiego, Sobieskiego, Wiejskiej, Kotońskiego, Moniuszki, Poniatowskiego, Kraszewskiego, Mazurskiej, 3 Maja (dokończenie), Kredytowej (dokończenie), Kujawskiej (dokończenie), Żwirowej (dokończenie) w Komorowie \| 2011-2016 \| 1 565 564 \| \| Budowa Alei Jana Pawła II w Komorowie \| 2011-2017 \| 40 000 \| \| Przebudowa ulic: 3 Maja i Kredytowej w Komorowie \| 2013-2016 \| 600 000 \| \| Przebudowa ulic: Polnej, Bugaj, Turystycznej, Słonecznej w Komorowie Wsi \| 2011-2017 \| 1 400 000 \| \| Przebudowa ul. Głównej w Komorowie Wsi \| 2011-2017 \| 1 000 000 \| \| Przebudowa ul. Rodzinnej w Sokołowie \| 2011-2017 \| 1 400 000 \| \| Przebudowa ulic: Warszawskiej (strona północna i południowa), Poprzecznej, Piaskowej, Kochanowskiego, Dębowej (dokończenie), Skośnej (dokończenie), Sabaly (dokończenie), Okrężnej (dokończenie), Malczewskiego (dokończenie), Wyspiańskiego (dokończenie) w Granicy. \| 2011-2017 \| 1 500 000 \| \| Przebudowa ul. Dębowej w Granicy \| 2013-2015 \| 500 000 \| \| Przebudowa ulic: Malczewskiego i Wyspiańskiego w Granicy \| 2014-2015 \| 490 000 \| \| Projekt \| Lata \| Koszt [zł] \| \|------------------------------------------------------------------------\|------------\|------------\| \| Przebudowa ul. Gościnnej w Granicy \| 2014-2015 \| 250 000 \| \| Przebudowa ulic: Jaśminowej, Różanej, Tulipanów, Granicznej i Słonecznej w Nowej Wsi \| 2011-2015 \| 700 000 \| \| Budowa systemu ścieżek rowerowych \| 2011-2017 \| 200 000 \| \| Dokończenie przebudowy ulic: Przedszkolnej i spacerowej w Nowej Wsi \| 2013-2014 \| 5 000 \| \| Zagospodarowanie Pl. Paderewskiego w Komorowie \| 2012-2013 \| 40 000 \| \| Przebudowa ul. Brzozowej i Al. M. Dąbrowskiej w Komorowie \| 2011-2017 \| 300 000 \| \| Budowa Urządzeń Odwadniających i Małej Retencji \| \| 6 370 000 \| \| Przebudowa rowu U-1 odwadniającego wraz z budową zbiornika retencyjnego w dolinie rzeki Raszynki \| 2011-2017 \| 4 520 000 \| \| Odwodnienie na terenie Gminy (dokumentacja projektu i wykonanie) \| 2011-2017 \| 900 000 \| \| Zagospodarowanie terenu przy zbiorniku retencyjnym w Michałowicach \| 2011-2016 \| 330 000 \| \| Odwodnienie Pęćci Małych \| 2011-2017 \| 620 000 \| \| Odwodnienie ul. Parkowej w Suchym Lesie \| 2013-2014 \| 10 000 \| \| Odwodnienie ulic: Spacerowej i Widok w Michałowicach \| 2013-2014 \| 585 000 \| \| Odwodnienie ul. Zgody w Michałowicach Wsi \| 2014-2015 \| 800 000 \| \| Budowa Budynków Użyteczności Publicznej \| \| 7 920 000 \| \| Budowa budynków socjalnych \| 2011-2017 \| 400 000 \| \| Zakupy mienia komunalnego \| 2011-2017 \| 800 000 \| \| Zakupy inwestycyjne Urzędu Gminy (zakup oprogramowania, sprzętu biurowego) \| 2011-2017 \| 240 000 \| \| Rozbudowa Szkoły w Komorowie (wraz z termomodernizacją) wraz w wykonaniu lodowiska i zadaszeniem boiska \| 2011-2015 \| 5 000 000 \| Michałowice 2014 rok \| Zadanie \| Okres realizacji \| Łączne nakłady finansowe (zł) \| \|------------------------------------------------------------------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Modernizacja budynku przedszkola wraz z modernizacją placu zabaw w Nowej Wsi \| 2011-2017 \| 760 000 \| \| Modernizacja budynku przedszkola w Michałowicach \| 2011-2017 \| 80 000 \| \| Budowa ośrodka dziennego pobytu dla ludzi starszych \| 2011-2017 \| 640 000 \| \| Oświetlenie Terenów Publicznych \| \| \| \| Modernizacja oświetlenia ulicznego na terenie Gminy (dokumentacja i wykonanie) \| 2011-2017 \| 918 165 \| \| Budowa Budynków Użyteczności Publicznej \| 2011-2017 \| 860 000 \| \| Budowa świetlicy wiejskiej i zagospodarowanie placu zabaw w Suchym Lesie \| 2013-2016 \| 250 000 \| \| Przebudowa starego budynku Urzędu Gminy \| 2013-2014 \| 400 000 \| \| Przebudowa Ośrodka kultury w Komorowie \| 2011-2017 \| 210 000 \| \| Budowa Ośrodków Sportu i Rekreacji \| \| \| \| Budowa boisk w Pęcicach Małych \| 2011-2016 \| 250 000 \| Michałowice 2014 rok 8. ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROGRAMU Finansowanie inwestycji ekologicznych może pochodzić z następujących źródeł: - funduszy własnych inwestorów, - budżetu Państwa, - środków własnych samorządu terytorialnego, - środków prywatno-publicznych, - Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, - Funduszy UE, - kredytów udzielanych na preferencyjnych warunkach, - komercyjnych kredytów bankowych. 8.1. Środki własne przedsiębiorców Są to fundusze przeznaczone przez inwestorów na działania proekologiczne, a kierunek ich wydatkowania uzależniony jest od: - rodzaju prowadzonej działalności, - aktualnych wymogów prawa, - posiadanych decyzji administracyjnych (w tym karnych), - świadomości ekologicznej przedsiębiorcy. 8.2. Środki z budżetu Państwa Z budżetu Państwa będą pokrywane koszty ponoszone na działalność statutową prowadzoną przez WIOŚ oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. 8.3. Własne środki samorządu terytorialnego Na realizację części zadań samorząd terytorialny musi przeznaczyć własne środki. Jest to niezbędne również z tego względu, że do uzyskania niektórych dotacji konieczne jest zainwestowanie w przedsięwzięcie własnych środków na wymaganym poziomie. Fundusze te pochodzą z bieżących środków, takich jak np. podatki i opłaty lokalne, udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. 8.4. Środki prywatno-publiczne Środki te mogą pochodzić np. ze spółek prawa handlowego z udziałem Gminy. 8.5. Środki funduszy ochrony środowiska Fundusze ekologiczne są od lat najbardziej znanym i wykorzystywanym źródłem dotacji i preferencyjnych, częściowo umarzanych pożyczek na przedsięwzięcia ekologiczne. Fundusze posiadają znaczącą wysokość środków finansowych, łatwe warunki udostępniania środków. Bliskość funduszy i ich wojewódzki charakter ma duże znaczenie w realizacji Programu. Zasady funkcjonowania narodowego oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1232). Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Dofinansowanie ze środków finansowych NFOŚiGW przeznacza się na cele określone w Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1232). Udzielone przez NFOŚiGW dofinansowanie nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji przedsięwzięcia. Pożyczki mogą być częściowo umarzane, pod warunkiem terminowego wykonania zadań i osiągnięcia planowanych w nich efektów. Szczegółowe zasady udzielania i umarzania pożyczek, udzielania dotacji oraz dopłat do oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek są uchwalane corocznie przez Radę Nadzorczą Funduszu i wraz z listą priorytetowych programów NFOŚiGW w danym roku kalendarzowym zamieszczane są na stronie internetowej www.nfosigw.gov.pl. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Podstawą oferty WFOŚiGW w Warszawie są niskooprocentowane pożyczki preferencyjne z możliwością częściowego ich umorzenia po spłacie połowy zadłużenia. Wysokość pożyczki może wynieść do 90% kosztu całkowitego przedsięwzięcia. Jej spłata może zostać rozłożona na okres do 15 lat z możliwością 18 miesięcy karencji w spłacie. Oprocentowanie pożyczki jest uzależnione od typu podmiotu oraz charakteru realizowanego przedsięwzięcia i wynosi od 0,2 do 0,8 stopy redyskonta weksli (SRW). Wysokość minimalnego oprocentowania w stosunku rocznym nie może być jednak niższa niż 3,5%. Fundusz ma również w swojej ofercie dotacje - formę pomocy bezzwrotnej - przeznaczone głównie na realizację zadań o charakterze nieinwestycyjnym (edukacja ekologiczna, ochrona przyrody, itp.). Standardowo wynoszą one do 50% kosztów całkowitych przedsięwzięcia, ale w uzasadnionych przypadkach poziom ten może być wyższy. Kolejną propozycją są dopłaty do kredytów komercyjnych zaciąganych w bankach. Spłata takiego kredytu może zostać rozłożona maksymalnie na 8 lat, zaś jego oprocentowanie, łącznie z dopłatami Funduszu powinno wynosić 0,5 SRW. Także w tym wypadku możliwe jest uzyskanie 1 roku karencji w spłacie. Istnieją możliwości dofinansowania inwestycji realizowanych przez osoby fizyczne w formie dopłat do kredytów preferencyjnych z BOŚ S.A. WFOŚiGW w Warszawie udziela osobom fizycznym pomocy finansowej na realizację zadań o charakterze proekologicznym w postaci dopłat ze środków Funduszu do oprocentowania preferencyjnych kredytów, udzielanych przez Bank Ochrony Środowiska I Oddział w Warszawie oraz III Oddział w Warszawie. Pomoc ze środków WFOŚ i GW może być udzielana wszystkim podmiotom realizującym zadania w zakresie ochrony środowiska odpowiadające kryterium wyboru przedsięwzięcia na wniosek spełniający wymogi formalne. Pełne informacje znajdują się na str. Internetowej: www.wfosigw.pl 8.6. Fundusze Unii Europejskiej Unia Europejska prowadzi politykę strukturalną, tak aby zwiększyć spójność gospodarczą i społeczną należących do niej państw, co oznacza zmierzanie do zmniejszenia różnic w rozwoju pomiędzy poszczególnymi regionami w Unii. Fundusze strukturalne (Europejski Fundusz Społeczny oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarki krajów UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii. Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE. Ponadto istnieje Fundusz Spójności będący instrumentem finansowym UE, nie należącym do Funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych państw a nie regionów. Jego celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez budowę sieci transportowych oraz obiektów ochrony środowiska o znaczeniu ponadregionalnym. W wyniku reformy polityki spójności na lata 2014-2020, wprowadzono wspólne przepisy dla wszystkich instrumentów finansowych wymienionych powyżej. W latach 2014-2020 podstawę wdrażania Funduszy Europejskich w Polsce będą stanowić następujące dokumenty: Michałowice 2014 rok – Umowa Partnerstwa, czyli rodzaj kontraktu pomiędzy Polską a Komisją Europejską, w którym nasz kraj wskazuje w jaki sposób dzięki funduszom unijnym, chce zrealizować swoje cele rozwojowe. Założenia tego dokumentu zostały przyjęte przez Rząd 15 stycznia 2013 r. Określają one kierunek polskich przygotowań do perspektywy finansowej 2014-2020. W dokumencie wskazano m.in. rodzaje inwestycji, które będą mogły liczyć na dofinansowanie, zaproponowano układ programów operacyjnych, zarys systemu ich wdrażania oraz podział odpowiedzialności za zarządzanie Funduszami Europejskimi pomiędzy władze krajowe i regionalne. – Kontrakt Terytorialny, czyli umowa pomiędzy rządem a samorządami poszczególnych województw, w której zawarte zostaną cele i zadania sygnatariuszy oraz określone instrumenty ich realizacji (środki unijne i krajowe). Kontrakt pozwoli na lepszą koordynację działań obu szczebli oraz dopasowanie finansowania inwestycji do specyficznych potrzeb i mocnych stron każdego regionu. – Programy Operacyjne, czyli szczegółowe dokumenty pokazujące, jak wdrażane będą Fundusze Europejskie w poszczególnych obszarach. Wyróżniamy Krajowe Programy Operacyjne (KPO) oraz Regionalne Programy Operacyjne (RPO). Programy te stanowią instrumenty realizacji Umowy Partnerstwa. Działania inwestycyjne w kraju w zakresie ochrony środowiska w latach 2014-2020 realizowane będą głównie w ramach, przyjętego 8 stycznia 2014 roku przez Radę Ministrów, Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Wielkość środków unijnych zaangażowanych w realizację programu wynosi prawie 28 miliardów euro. Założenia PO Infrastruktura i Środowisko będą realizowane poprzez regionalne programy operacyjne opracowane dla 16 województw. W związku z nową perspektywą finansową UE 2014-2020 gmina Michałowice stała się jednym z sygnatariuszy porozumienia międzygminnego w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego. określającego zasady współpracy w zakresie wspólnego pozyskania funduszy europejskich. Głównym źródłem finansowania przedsięwzięć inwestycyjnych realizowanych w zakresie podpisanego porozumienia będą środki unijne w kwocie ok. 165 mln EUR w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego, a także środki własne poszczególnych gmin stanowiące wkład własny w projektach. Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego (RPOWM) na lata 2014-2020 Dokument ten został opracowany na podstawie projektu pakietu legislacyjnego dla polityki spójności na lata 2014-2020, przedstawionego przez Komisję Europejską w 2011 r. (wraz z jego aktualizacjami) oraz dokumentów europejskich i krajowych o charakterze strategicznym (Strategia Europa 2020, Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju Polska 2030, Strategia Rozwoju Kraju Polska 2020 wraz z 9 strategiami horyzontalnymi). RPO WM 2014-2020 zakłada dalsze wzmacnianie potencjałów poprzez wzrost gospodarczy oparty na przedsiębiorczości, chłonnym rynku pracy, a także zrównoważonym rozwoju zasobów regionalnych. Jednocześnie podejmowane działania mają kompleksowo przyczyniać się do efektywnego wykorzystania kapitału ludzkiego poprzez przedsięwzięcia na rzecz włączenia społecznego i edukacji mieszkańców Mazowsza oraz poprawy jakości usług świadczonych przez administrację publiczną regionalną i lokalną. Jednym z celów strategicznych RPO WM jest Wsparcie działań wzmacniających zrównoważony rozwój środowiska na Mazowszu. Rozwój gospodarczy nie może dokonywać się kosztem środowiska naturalnego, dlatego istotnym celem rozwoju Mazowsza jest wsparcie wzrostu efektywności energetycznej, większe wykorzystanie źródeł odnawialnych, co przyczyni się do zmniejszania emisji CO₂ i realizacji zobowiązań wynikających z pakietu klimatyczno-energetycznego. W RPO WM 2014-2020 nacisk na emisyjność nie jest tak duży jak na rozwój przedsiębiorczości i spójności gdyż cel ten Mazowsze w znacznym stopniu osiągnie poprzez zaangażowanie Fundusz Spójności. Ze względu na stan zaawansowania prac nad programowaniem perspektywy finansowej 2014-2020, a w szczególności roboczy charakter projektów rozporządzeń i dokumentów strategicznych, na których opiera się RPO WM 2014-2020, zapisy będą ulegać modyfikacji na kolejnych etapach opracowania Programu. W RPO WM 2014-2020 wyznaczono 9 osi priorytetowych: 1. Innowacyjność i przedsiębiorczość 2. Wzrost e-potencjału Mazowsza 3. Przejście na gospodarkę niskoemisyjną 4. Gospodarka przyjazna środowisku i społeczeństwu 5. Rozwój regionalnego systemu transportowego 6. Rozwój rynku pracy 7. Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem 8. Edukacja dla rozwoju regionu 9. Pomoc techniczna 8.7. Banki Coraz więcej banków wykazuje zainteresowanie kredytami na przedsięwzięcia proekologiczne. Szczególną rolę odgrywa Bank Ochrony Środowiska (BOŚ S.A.), który oferuje najwięcej środków w formie preferencyjnych kredytów i dysponuje ofertą dla samorządów i osób fizycznych. Bank Ochrony Środowiska ma statutowo nałożony obowiązek kredytowania inwestycji służących ochronie środowiska. Udziela kredytów między innymi na: budowę ekologicznych źródeł ciepła, oczyszczalni ścieków, składowisk odpadów i innych obiektów do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zakup urządzeń związanych z usuwaniem odpadów, zakup sprzętu niezbędnego do zorganizowania zbiórki i transportu odpadów. Kredyty z BOŚ umożliwiają sfinansowanie zadania inwestycyjnego w 100%. Środki te są oprocentowane w zależności od rodzaju udzielonego kredytu. Podobnie zresztą jest z okresem spłaty i karencji. BOŚ udziela również kredytów ze środków NFOŚiGW i WFOŚiGW. Przedmiotem kredytowania (udzielanego we współpracy z WFOŚiGW w Warszawie) jest m.in. usuwanie i unieszkodliwianie azbestu. Wnioski kredytowe na ww. działanie należy składać w Banku. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku kwota udzielonego kredytu może wynosić do 70 % (w indywidualnych przypadkach do 90 %). Maksymalny okres kredytowania to 8 lat (licząc od zakończenia okresu karencji, który w tym przypadku może wynosić do 1 roku). Szczegółowe informacje na temat rodzajów działalności Banku Ochrony Środowiska można uzyskać ze strony internetowej www.bosbank.pl. Najbliższe placówki znajdują się w Warszawie: centrala Banku oraz kilka oddziałów operacyjnych. Kredyty komercyjne Komercyjne kredyty bankowe ze względu na duże koszty finansowe związane z oprocentowaniem, nie powinny być brane pod uwagę jako podstawowe źródła finansowania inwestycji, lecz jako uzupełnienie środków z pożyczek preferencyjnych. Samorządy są obecnie postrzegane przez banki jako interesujący i wiarygodni klienci, stąd dostęp do kredytów jest coraz łatwiejszy. Warunki komercyjnych kredytów inwestycyjnych udzielanych jednostkom samorządu terytorialnego są zazwyczaj każdorazowo negocjowane indywidualnie. ### 9. ŚRODKI NIEZBĘDNE DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW Do zrealizowania celów określonych w programie ochrony środowiska niezbędne jest zastosowanie odpowiednich mechanizmów prawno-ekonomicznych i środków finansowych. 9.1. Mechanizmy prawno-ekonomiczne 9.1.1. Mechanizmy prawne Bardzo istotną rolę w realizacji programu ochrony środowiska odgrywają regulacje prawne obowiązujące na terenie Polski. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78, poz. 483 ze zmianami) jedną z podstawowych funkcji państwa polskiego jest zapewnienie ochrony środowiska. U podstaw realizacji tej i innych funkcji leży zasada zrównoważonego rozwoju – takiego rozwoju społeczno-gospodarczego, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (art. 5). Na potrzeby ochrony środowiska Konstytucja pozwala na wprowadzanie pewnych – określonych ustawami - ograniczeń w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31) oraz zobowiązuje władze publiczne (art. 74): - do prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom, - do ochrony środowiska, - do wspierania działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Daje również prawo każdemu - każdej osobie fizycznej i prawnej, niezależnie od narodowości czy kraju pochodzenia do informacji o stanie i ochronie środowiska. Równocześnie Konstytucja zobowiązuje każdego (art. 86) - do dbałości o stan środowiska, do ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie pogorszenie stanu środowiska. Szczegółowe regulacje w powyższym zakresie określają ustawy i akty wykonawcze do ustaw. Uwzględniają one wymagania wynikające z dyrektyw Unii Europejskiej i konwencji międzynarodowych. Podstawową ustawą w tym przedmiocie jest: - Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1232) Jednak z uwagi na szeroki zakres zagadnień szereg uregulowań znalazło się w wielu innych ustawach, jak np.: - Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 1235) - Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 145 z późniejszymi zmianami) - Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz. U. 2013, poz. 21.) - Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (tekst jednolity Dz. U. z 2014, poz. 210) - Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. 2013 nr 0 poz. 627). Realizacja Programu przebiegać będzie zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w oparciu o kompetencje organów zarządzających środowiskiem. Składają się na nie w szczególności: - decyzje reglamentacyjne – pozwolenia: zintegrowane, na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, decyzje o dopuszczalnym poziomie hałasu, zgłoszenia emisji pól elektromagnetycznych, wytwarzanie odpadów, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, - zezwolenia na gospodarowanie odpadami, - decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, - pozwolenia wodno-prawne na szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych, wykonywanie innych czynności i robót, budowli, które mają znaczenie w gospodarowaniu wodami lub w korzystaniu z wód, - zezwolenia – koncesje wydane na podstawie Prawa geologicznego i górniczego, - cofnięcie lub ograniczenie zezwolenia lub pozwolenia na korzystanie ze środowiska, - decyzje naprawcze dotyczące zakresu i sposobu usunięcia przez podmiot korzystający ze środowiska przyczyn negatywnego oddziaływania na środowisko i przywrócenia środowiska do stanu właściwego oraz zobowiązujące do usunięcia uchybień, - opłaty za korzystanie ze środowiska, - administracyjne kary pieniężne, - decyzje zezwalające na usuwanie drzew i krzewów, - programy dostosowawcze dotyczące przywracania standardów jakości środowiska do stanu właściwego, - decyzje wstrzymujące oddanie do użytku instalacji lub obiektu, a także wstrzymujące użytkowanie instalacji lub obiektu, - decyzje o zakazie produkcji, importu, wprowadzania do obrotu, - kontrole przestrzegania prawa ochrony środowiska i zobowiązań wynikających z decyzji. Wymienione instrumenty prawne będą stosowane przez RDOŚ, Marszałka Województwa Mazowieckiego, Starostę Pruszkowskiego, Wójta Gminy Michałowice, Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej zgodnie z kompetencjami wymienionych organów. Bardzo istotne są przepisy prawa miejscowego ustalone w szczególności: - przez Wojewodę Mazowieckiego dotyczące ochrony cennych obiektów przyrodniczych, - Radę Gminy dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zasad utrzymania czystości i porządku, zasad zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, ochronę niektórych obiektów cennych przyrodniczo ustalonych przez rady gmin. Na każdym stopniu samorządu terytorialnego funkcjonować będą programy ochrony środowiska będące politykami ekologicznymi: województwa mazowieckiego, powiatu pruszkowskiego oraz Gminy Michałowice. Będą one kompatybilne z polityką ekologiczną państwa. Wówczas, kiedy będą przekraczane standardy jakości środowiska, tworzone są programy naprawcze (programy ochrony powietrza, ochrony środowiska przed hałasem, program działań mających na celu ograniczenie odpływu związków azotu ze źródeł rolniczych). Organy przedstawicielskie mogą ustanawiać inne składniki prawa miejscowego, w szczególności dotyczące gospodarowania środowiskiem i zrównoważonego rozwoju. Program ochrony środowiska Gminy Michałowice jest tak skonstruowany, że każdy z organów może znaleźć swoje miejsce w jego realizacji. Wymienione instrumenty prawne pomogą w terminowej realizacji Programu ochrony środowiska pod warunkiem, iż wszystkie w/w organy ochrony środowiska i podmioty korzystające ze środowiska będą wywiązywać się ze swoich zadań. 9.1.2. Mechanizmy ekonomiczne Mechanizmy ekonomiczne, które stosowane będą w realizacji Programu ochrony środowiska dla gminy Michałowice muszą uwzględniać zasadę "użytkownik i zanieczyszczający płaci". W szczególności, modyfikacja istniejących i rozwój nowych instrumentów ekonomicznych powinny promować te dziedziny i sposoby gospodarowania, które kierują się zasadami "prewencji" i "zarządzania przez środowisko", ograniczając poziom antropopresji na środowisko, a jednocześnie stymulować eliminowanie lub przekształcanie tych działań, w których maksymalizacja zysku osiągana jest przez producentów poprzez unikanie ponoszenia kosztów środowiskowych, względnie przerzucanie ich wyłącznie na konsumentów oraz na budżet państwa i budżety samorządowe. Rozwój instrumentów ekonomicznych powinien iść również w kierunku zwiększania opłacalności działalności gospodarczej mało szkodliwej dla środowiska, pobudzania inicjatyw i rozwoju technologicznego, czyli wdrażania strategii podwójnej korzyści ekonomicznej i ekologicznej (win-win strategy) oraz racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych. Ważnym czynnikiem ekonomicznym wpływającym na realizację programu ochrony środowiska jest możliwość pozyskiwania środków na realizację określonych w programie celów. 10. UWARUNKOWANIA REALIZACJI PROGRAMU 10.1. Zgodność Programu z innymi dokumentami Niniejszy Program tworzono głównie w oparciu o „Politykę Ekologiczną Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016”, Program ochrony środowiska województwa mazowieckiego na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 r.” oraz o wymogi prawne obowiązujące w Polsce i Unii Europejskiej. Główne cele i kierunki działań określone w aktualizacji Programu ochrony środowiska są w pełni zgodne z Polityką ekologiczną państwa i Programem ochrony środowiska województwa mazowieckiego i nie naruszają zasad przyjętych w tych dokumentach. Program jest zgodny w układzie hierarchicznym z dokumentami wyższego rzędu. Program ochrony środowiska jest zgodny z prawodawstwem obowiązującym w Unii Europejskiej i zawiera główne cele i kierunki polityki ekologicznej obowiązujące w krajach członkowskich. 10.2. Uwarunkowania przestrzenne Planowanie przestrzenne odgrywa istotną rolę w realizowaniu celów polityki ekologicznej na każdym poziomie jej stanowienia, dlatego w Polityce ekologicznej państwa wśród celów i zadań o charakterze systemowym wymienia się ekologizację planowania przestrzennego i racjonalizację użytkowania terenów. Obowiązująca od 11 lipca 2003 r. ustawa z dnia 13 lutego 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stawia określone zadania dla gmin. Jednocześnie ustawa wprowadza zmiany ułatwiające realizację polityki ekologicznej, w tym dotyczące: - bardziej jednoznacznego określenia roli i treści studium gminy, między innymi w zakresie ustaleń ochrony środowiska, - uspokoczniania procedury sporządzania studium gminy, dającą większe możliwości ustalania jego treści przez społeczności lokalne i organizacje ekologiczne, - uszczegółowiania skali miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, dzięki czemu plany będą mogły stanowić wystarczającą podstawę decyzji budowlanych, bez konieczności określania warunków zabudowy. 10.3. Uwarunkowania społeczne Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska podpisana w 1999 r. w Aarhus została ratyfikowana przez Polskę, a jej tekst został ogłoszony w Dz. U. Nr 78 z 2003 r. Oznacza to, że stanowi ona część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana. - Art.7 Konwencji nakazuje zagwarantowanie udziału społeczeństwa w przygotowaniu planów i programów mających znaczenie dla środowiska, a więc także powiatowego programu ochrony środowiska. Określa też podstawowe obowiązki organów w zakresie zapewnienia udziału społecznego: - ustalenia zakresu podmiotowego konsultacji, - ustalenia rozsądnych norm czasowych na poszczególne etapy konsultacji, - przeprowadzenie konsultacji odpowiednio wcześnie w toku procedury decyzyjnej, gdy wszystkie warianty są jeszcze możliwe, a udział społeczeństwa może być skuteczny, - należyte uwzględnienie konsultacji społecznych przy wydawaniu decyzji. Organy mają obowiązek powiadamiania społeczeństwa, zbierania uwag i wniosków. Liczymy na aktywny udział społeczeństwa w realizacji zadań Programu. Jednym z celów operacyjnych jest większy udział społeczeństwa w działaniach proekologicznych. Wszystkie zadania, działania zapisane w Programie mają doprowadzić do realizacji ważnego celu strategicznego jakim jest „Poprawy stanu środowiska przyrodniczego i ochrony jego zasobów”. Informacja o realizacji Programu będzie systematycznie przedstawiana w środkach masowego przekazu, w tym w Biuletynie Gminy Michałowice, na stronie internetowej Gminy. 11. WDRAŻANIE I MONITORING PROGRAMU Na Wójcie Gminy Michałowice spoczywa trudne zadanie jakim niewątpliwie jest wdrażania programu ochrony środowiska. Realizacja szeregu zadań wymaga udziału administracji rządowej i samorządowej szczebla wojewódzkiego, przedsiębiorców. Wymaga także szerokiego wsparcia społecznego, w tym pozarządowych organizacji ekologicznych. Wskazane jest rozpowszechnienie niniejszego „Program..” wśród podmiotów go realizujących i społeczeństwa Gminy, a jego treść powinna być zamieszczona na stronach internetowych Gminy, w sposób łatwo dostępny dla ogółu odbiorców. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska z wykonania Programu Wójt Gminy sporządza co dwa lata raporty, które przedstawia Radzie Gminy. Zgodnie z ustawą Poś co 4 lata Program ochrony środowiska ulega aktualizacji. Jednym z ważnych elementów procesu wdrożenia programu jest jego monitorowanie polegające na ciągłym systemie obserwacji i kontroli realizacji zadań Programu. Monitoring dostarcza informacji w oparciu o które można ocenić, czy stan środowiska ulega polepszeniu czy pogorszeniu, a także jest podstawą oceny efektywności wdrażania polityki środowiskowej. Głównym celem monitoringu jest: - wzrost efektywności i skuteczności polityki ochrony środowiska, w tym prowadzonych inwestycji proekologicznych oraz gromadzenie, analizowanie i wykorzystywanie danych dotyczących stanu środowiska dla właściwej polityki ochrony środowiska. Przebieg realizacji „Programu Ochrony Środowiska” musi być systematycznie kontrolowany (monitorowany). System monitoringu realizacji „Programu Ochrony Środowiska” składa się z trzech elementów: a) monitoring środowiska, b) monitoring „Programu Ochrony Środowiska”, c) monitoring społeczny (odczucia i skutki). Monitoring środowiska. Monitoring ten realizowany jest w regionie przez WIOŚ przy współudziale innych jednostek organizacyjnych i naukowo-badawczych (np. RZGW, RDLP). Monitoring ten realizowany jest pod nadzorem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Mierniki efektów ekologicznych to wielkości uzyskane podczas pomiarów lub szacunków. Wyniki monitoringu porównywane są z normatywami jakości środowiska. Normatywy te są już podstawą odniesienia oceny, ale przede wszystkim określają cele ekologiczne (jakość środowiska nie może być gorsza od wartości normatywnej). W tym ujęciu monitoring środowiska jest także narzędziem monitoringu efektów realizacji „Programu Ochrony Środowiska” (w rozumieniu osiągnięcia celów). Kryteria normatywne stanu środowiska oraz systemy ocen i pomiarów ulegają obecnie ewolucji w związku z unifikowaniem systemu krajowego z systemem monitoringu Unii Europejskiej. Planowane zmiany systemu wskaźników i normatywów będą wymagały aktualizacji oceny stanu środowiska w Gminie Michałowice (w świetle nowych wartości normatywnych oraz zwiększenia ilości punktów pomiarowych) i rozszerzenia zasięgu merytorycznego pomiarów. Monitoring „Programu Ochrony Środowiska Gminy Michałowice na lata 2014-2017 z perspektywą do 2021 roku” Realizacja tej części zadań monitoringowych składa się z oceny: Osiągnięcia celów ekologicznych – stopnia realizacji zadań, – oceny podstaw poszczególnych realizatorów. Wyniki oceny są podstawą zarządzania „Programem Ochrony Środowiska” w aspekcie weryfikacji (aktualizacji) celów, modyfikacji mechanizmów niezbędnych do realizacji poszczególnych zadań oraz do egzekwowania zakresu realizacji od wykonawców (od urzędów, instytucji i podmiotów gospodarczych). W monitoringu osiągania celów ekologicznych wykorzystuje się wyniki monitoringu środowiska a także oceny porównawcze skali osiągnięć z osiągnięciami planowanymi. W związku z tym głównymi miernikami realizacji celów „Programu Ochrony Środowiska” są wskaźniki realizacji programu, których porównanie w kolejnych latach pozwala na śledzenie dynamiki zmian. Monitoring społeczny (odczucia i skutki). Ważnym miernikiem realizacji „Programu ochrony środowiska” jest monitoring społeczny. Pozwala ona na analizę stopnia świadomości ekologicznej mieszkańców poprzez: - aktywne uczestnictwo w postępowaniach z udziałem społeczeństwa, - udział w akcjach proekologicznych organizowanych w gminie, - rozwój selektywnej zbiórki odpadów, - promowanie zachowań proekologicznych (np. używanie opakowań wielorazowego użytku). Tabela 20. Wskaźniki efektywności Programu ochrony środowiska. \| ZUŻYCIE WODY I OČYSZCZALNIE ŚCIEKÓW \| \| \|-------------------------------------\|--\|--\|--\| \| Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności (dam³/rok) \| \| \| \| \| Ogółem \| 1813,6 \| 1834,5 \| 1757,7 \| \| Rolnictwo i leśnictwo \| 1000 \| 1000 \| 1000 \| \| Eksploatacja sieci wodociągowej \| 813,6 \| 834,5 \| 757,7 \| \| Gospodarstwa domowe \| 776,0 \| 790,4 \| 702,6 \| Wodociągi \| Ludność korzystająca z wodociągów (osoba) \| 13 196 \| 13 643 \| 13 791 \| \| Długość czynnej sieci rozdzielczej (km) \| 137,9 \| 141,4 \| 143,0 \| Kanalizacje \| Ludność korzystająca z sieci kanalizacyjnej (osoba) \| 10 403 \| 10 670 \| 10 838 \| \| Długość czynnej sieci ogółem (km) \| 109,2 \| 110,3 \| 112,3 \| \| Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania \| 3 584 \| 3 651 \| 3 736 \| KOMUNALNE OČYSZCZALNIE ŚCIEKÓW \| Oczyszczalnie biologiczne \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Przepustowość wg projektu \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Ludność korzystająca z oczyszczalni \| 15 887 \| 13 673 \| 14 100 \| Równoważna liczba mieszkańców \| Ogółem \| 0 \| 0 \| 0 \| Ścieki oczyszczane \| Odprowadzone ogółem (dam³/rok) \| 821,0 \| 978,0 \| 896,0 \| \| Oczyszczane łącznie z wodami infiltracyjnymi i ściekami dowożonymi (dam³/rok) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Oczyszczane razem (dam³/rok) \| 821 \| 978 \| 896 \| Michałowice 2014 rok \| Oczyszczane biologicznie (dam$^3$/rok) \| 0 \| 0 \| 0 \| \|--------------------------------------\|---\|---\|---\| \| Oczyszczane biologicznie i z podwyższonym usuwaniem biogenów w % ścieków ogółem \| 100,0 \| 100,0 \| 100,0 \| ### ODPADY KOMUNALNE \| Ogółem (t) \| 7 710,90 \| 7 985,78 \| 4 939,04 \| \|------------\|----------\|----------\|----------\| \| Odsetek gospodarstw objętych systemem gospodarki odpadami (Mg) \| \| \| \| \| Odsetek gospodarstw objętych selektywną zbiórką odpadów (Mg) \| \| \| \| ### Sieć gazowa \| Ludność korzystająca z sieci gazowej (osoby) \| 14 292 \| 14 512 \| 14 120 \| \|---------------------------------------------\|--------\|--------\|--------\| \| Ludność korzystająca z sieci gazowej (%) \| 85,7 \| 85,8 \| 82,9 \| \| Długość czynnej sieci rozdzielczej (km) \| 152,468 \| 154,143 \| 156,559 \| \| Odbiorcy gazu \| 5 026 \| 5 070 \| 5 166 \| ### OCHRONA PRZYRODY I RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ #### Obszary prawnie chronione \| Ogółem (ha) \| 1 292,0 \| 1 292,0 \| 1 292,0 \| \|-------------\|---------\|---------\|---------\| \| Rezerwaty przyrody (ha) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Parki krajobrazowe razem \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Parki krajobrazowe, rezerwaty i pozostałe formy ochrony przyrody (ha) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Obszary chronionego krajobrazu (ha) \| 1 292,0 \| 1 292,0 \| 1 292,0 \| \| Obszary chronionego krajobrazu, rezerwaty i pozostałe formy ochrony przyrody (ha) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Użytki ekologiczne (ha) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe (ha) \| 0 \| 0 \| 0 \| \| Pomniki przyrody \| 13 \| 13 \| 13 \| Michałowice 2014 rok Spis tabel Tabela 1. Struktura użytkowania terenu Gminy Michałowice (GUS, 2005) .............. 10 Tabela 2. Liczba ludności gminy Michałowice wg płci i ekonomicznych grup wiekowych (GUS, stan na 31 XII 2012 r.) ................................................................. 13 Tabela 3. Podmioty gospodarcze w rejestrze sektorów własnościowych w gminie Michałowice w 2013 r. (ostatnie opublikowane dane GUS) ........................................... 15 Tabela 4. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w powiecie pruszkowskim w latach 2010-2012 (źródło: GUS) ........................................................................................................ 29 Tabela 5. Gazifykacja gminy Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) .......... 30 Tabela 6. Jednolite części wód powierzchniowych gminy Michałowice .................. 31 Tabela 7. Zestawienie ocen jednolitych części wód gminy Michałowice objętych monitoringiem w latach 2010-212. (WIOŚ Warszawa) .................................................... 33 Tabela 8. Gospodarka ściekowa w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS). ....................................................................................................................... 35 Tabela 9. Gromadzenie nieczystości ciekłych w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) ........................................................................................................ 36 Tabela 10. Charakterystyka jednolitej części wód podziemnych nr 81 ..................... 39 Tabela 11. Struktura zużycia wody w gminie Michałowice w latach 2010 – 2012. ... 41 (źródło: GUS) ....................................................................................................................... 41 Tabela 12. Gospodarka wodociągowa w gminie Michałowice w latach 2010–2012 (źródło: GUS) ....................................................................................................................... 41 Tabela 13. Dopuszczalne poziomy hałasu dla gminy Michałowice .......................... 46 Tabela 14. Dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności ....................................................................................................................... 51 Tabela 15. Dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową ................................................................. 51 Tabela 16. Gospodarka odpadami komunalnymi na terenie gminy Michałowice w latach 2010-2012. (źródło: GUS) ................................................................. 56 Tabela 17. Zmiany powierzchni gruntów leśnych w gminie Michałowice w latach 2010-2012 (źródło: GUS) ................................................................. 62 Tabela 18. Uwarunkowania wewnętrzne Gminy Michałowice ........................................... 67 Tabela 19. Harmonogram realizacji Programu na lata 2014-2017 w Gminie Michałowice .......................................................... 108 Tabela 20. Wskaźniki efektywności Programu ochrony środowiska ........................................ 131 Spis rycin Rysunek 1. Położenie administracyjne gminy Michałowice ......................................................... 9 Rysunek 2. Topografia terenu gminy Michałowice ................................................................. 11 Rysunek 3. Zasięg jednolitej części wód podziemnych Nr 81 .............................................. 38 Rysunek 4. Granice obszaru objętego mapą akustyczną na tle podziału administracyjnego ....................................................................................................................... 49 Rysunek 5. Formy ochrony przyrody na obszarze Gminy Michałowice ............................. 60 Rysunek 6. Warunki solarne na potrzeby energetyki fotowoltaicznej w Polsce ............ 65 Rysunek 7. Strefy energetyczne wiatru w Polsce ................................................................. 66 Rysunek 8. Województwo mazowieckie z podziałem na regiony gospodarki odpadami komunalnymi ....................................................................................................................... 95	6d452d10-b0b1-4504-a60d-14af161ed038	finepdfs	1.385742	CC-MAIN-2021-17	https://bip.michalowice.pl/files/1009051814/1-uchwala-program-ochrony-srodowiska.pdf	2021-04-13T16:59:27+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618038073437.35/warc/CC-MAIN-20210413152520-20210413182520-00259.warc.gz	248,691,917	0.998388	0.999842	0.999842	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 771, 990, 4641, 7442, 9564, 11094, 12494, 14311, 15348, 15705, 17017, 18029, 20337, 22056, 23529, 25291, 27441, 29520, 30817, 32386, 33862, 35132, 36901, 38949, 40156, 40477, 40947, 41361, 43489, 45307, 47237, 49022, 50336, 52788, 54759, 55924, ...	1	0
\| Data \| Zarządzenie \| Nr \| ZARZĄDZENIE NR 111/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 2 września 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Materia zawarta w niniejszej regulacji określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 168/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne (z późn.zm.), który zgodnie z § 18, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Regulacje wprowadzone niniejszym zarządzeniem polegają w szczególności na kodzie: 5.08.05.0000216 – doxorubicinum liposomanum pegylatum - inj. - 20 mg., zgodnie z pismem firmy Baxter, b) dodaniu świadczenia o kodzie: 5.08.05.0000217 - plerixaforum - inj. - 1 mg z wartością 824.9850- w związku z pismem Ministra Zdrowia znak: PLR.4504.946.2022.KWA z dnia 1 września 2022 r. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób wskazany w § 2 zarządzenia, wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów w przedmiotowym zakresie, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz z terminów obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcie refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 września 2022 r., z wyjątkiem lp. 8 części B załącznika nr 1t do zarządzenia, w brzmieniu nadanym niniejszym zarządzeniem, którą stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych w okresie od dnia 8 sierpnia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Z uwagi na to, iż zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem mają charakter dostosowujący, porządkujący oraz wynikają ze zmiany przepisów prawa, projekt przedmiotowego zarządzenia nie został poddany konsultacjom społecznym. \| Wejście w życie 3 września 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/1448/Zarz%C4%85dzenie_111_2022_DSOZ \| \| świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne \| wdrożeniu nowego Programu badań przesiewowych raka jelita grubego jako świadczenia gwarantowanego określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 czerwca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. poz. 1366). W związku z powyższym, dodano załącznik nr 7 do zarządzenia – Warunki finansowania programu badań przesiewowych raka jelita grubego wraz z załącznikiem (ankieta dla pacjentów objętych programem badań przesiewowych raka jelita grubego). Ponadto, w porównaniu do regulacji dotychczas obowiązującej, niniejszym zarządzeniem dokonano korekt w poszczególnych załącznikach do zarządzenia, tj.: 1) w załączniku 1 do zarządzenia dodano zakres świadczeń „Program badań przesiewowych raka jelita grubego” wraz ze świadczeniami (produktami rozliczeniowymi) – z uwzględnieniem wyceny AOTMiT ze stosownymi korektami (wzrost o 4,5% oraz wzrost wynikający rekomendacji nr 65 AOTMiT); 2) w załączniku nr 2 do zarządzenia (wzór umowy) dokonano korekt redakcyjnych; 3) w załączniku nr 3 (dotyczącym programu profilaktyki raka szyjki macicy) oraz w załączniku nr 4 (dotyczącym programu profilaktyki raka piersi), dokonano aktualizacji danych epidemiologicznych oraz dokonano korekty wzoru zgody pacjenta; 4) w załączniku nr 5 do zarządzenia (dotyczącym programu badań prenatalnych), dokonano korekty zapisów dot. certyfikatów potwierdzających kwalifikacje lekarzy wykonujących badania USG płodu oraz dokonano korekty wzoru zgody pacjenta; 5) w załączniku nr 6 do zarządzenia (dotyczącym profilaktyki chorób odtyniowitych, w tym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)), dokonano korekty w ankiecie o stanie zdrowia świadczeniobiorcy poprzez usunięcie pola ‘poczta’ oraz dokonano korekty wzoru zgody pacjenta. Projekt zarządzenia zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 787, z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym, w ramach których uwagi zgłosiło 5 podmiotów. Uwagi uzasadnione zostały uwzględnione w ostatecznej wersji zarządzenia. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Skutek finansowy dla wprowadzanych niniejszym zarządzeniem zmian oszacowano na 82 \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------------\|---------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\|--------\| \| 06.09.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie nadania statutu Lotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu \| Nadanie statutu \| 14 września 2022 r. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/97/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/97/akt.pdf) \| \| 06.09.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Regionalnemu Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Szczecinie \| Zmiana statutu \| 2 września 2022 r. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/96/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/96/akt.pdf) \| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych kryteriów kwalifikacji świadczeniodawców do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, zwanego dalej „systemem zabezpieczenia”, wymagają uaktualnienia, pozwalającego na ich zastosowanie przy przeprowadzeniu kolejnej kwalifikacji do tego systemu. Proponuje się wprowadzenie zmian w § 3 ust. 2 pkt 5 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie określenia szczegółowych kryteriów kwalifikacji świadczeniodawców do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1163), polegających na zastąpieniu nieaktualnego obecnie odniesienia do pierwszego wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do systemu zabezpieczenia odniesieniem do wykazu wydanego na podstawie art. 95n ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej \| Przepisy wykonawcze dotyczące określenia szczegółowych kryteriów kwalifikacji świadczeniodawców do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, zwanego dalej „systemem zabezpieczenia”, wymagają uaktualnienia, pozwalającego na ich zastosowanie przy przeprowadzeniu kolejnej kwalifikacji do tego systemu. Proponuje się wprowadzenie zmian w § 3 ust. 2 pkt 5 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie określenia szczegółowych kryteriów kwalifikacji świadczeniodawców do poszczególnych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1163), polegających na zastąpieniu nieaktualnego obecnie odniesienia do pierwszego wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do systemu zabezpieczenia odniesieniem do wykazu wydanego na podstawie art. 95n ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej \| 6 września 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000186601.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000186601.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do publikacji \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami \| W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z poz. 1352), nastąpił wzrost wynagrodzeń pracowników realizujących świadczenia opieki zdrowotnej. Wejście w życie wskazanej ustawy oznacza konieczność podniesienia przez każdego kierującego placówką medyczną wynagrodzenia swoich pracowników do poziomu przewidzanego tym aktem prawnym. W celu zapewnienia świadczeniodawcom środków finansowych na wzrost wynagrodzeń konieczne jest podwyższenie wyceny świadczeń opieki zdrowotnej realizowanych w ramach programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami. Wobec tego, projekt zmian zakłada nadanie nowego brzmienia § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca 2020 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami (Dz.U. poz. 1185) i podniesienie wyceny określonych w nim świadczeń, tj. porady pierwszorzutowej, porady kompleksowej, porady monitorującej, porady w trybie pilnym, kompleksowej konsultacji specjalistycznej realizowanej w ramach porady kompleksowej lub porady monitorującej (I typu – wykonanie 1–3 konsultacji specjalistycznych, II typu – wykonanie 4–6 konsultacji specjalistycznych, III typu – wykonanie powyżej 6 konsultacji specjalistycznych) oraz miesięcznego ryczałtu za koordynację opieki. \| Wejście w życie 6 września 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D202200186101.pdf \| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2022 r. w sprawie kursów kwalifikacyjnych \| Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, zwanej dalej „ustawą”, farmaceuta ma prawo i obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego przez aktualizację wiedzy i umiejętności zawodowych. Ustawiczny rozwój zawodowy może być realizowany przez doskonalenie zawodowe lub kształcenie podyplomowe. W ramach kształcenia podyplomowego farmaceuta ma prawo do stałego aktualizowania wiedzy i umiejętności przez \| Wejście w życie 19 września 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D202200186001.pdf \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| \| \| h dla farmaceutów uczestniczto m.in. w kursach kwalifikacyjnych, których celem jest uzyskanie przez farmaceuta wiedzy i umiejętności do udzielania określonych świadczeń opieki zdrowotnej lub usług farmaceutycznych wchodzących w zakres danej dziedziny farmacji lub dziedziny mającej zastosowanie w ochronie zdrowia. Projekt rozporządzenia stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 76 ustawy. Kurs kwalifikacyjny ma na celu uzyskanie przez farmaceuta wiedzy i umiejętności do udzielania określonych świadczeń opieki zdrowotnej lub usług farmaceutycznych wchodzących w zakres danej dziedziny farmacji lub dziedziny mającej zastosowanie w ochronie zdrowia. Zakres problematyki w kursach kwalifikacyjnych przewidziany w projekcie rozporządzenia koresponduje bezpośrednio z nowym ujęciem roli i zadań farmaceuty, jako osoby wykonującej medyczny zawód zaufania publicznego i obejmuje zagadnienia z zakresu sprawowania przez farmaceuta opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy, uprawnienie do prowadzenia kursów kwalifikacyjnych posiadają jednostki szkolące (uczelnie, które prowadzą studia na kierunku farmacja po uzyskaniu akredytacji) oraz Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, zwane dalej „CMKP”, które opracowują program kurzu kwalifikacyjnego, zawierający: założenia organizacyjno programowe określające rodzaj i cel kształcenia, czas jego trwania, nie krótszy niż 2 miesiące, sposób organizacji oraz sposób sprawdzania efektów uczenia się, plan nauczania, efekty kształcenia, wskazówki metodyczne oraz standardy dotyczące kadry i bazy dydaktycznej. Kursy kwalifikacyjne będą obejmowały następującą problematykę: 1) przeprowadzania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia przeciw COVID-19 oraz wykonywania szczepienia przeciw COVID-19; 2) wykonywania szczepień ochronnych przeciwko grypie dla osób dorosłych; 3) wykonywania badań diagnostycznych polegających na pomiarze masy ciała, wzrostu i obwodu w pasie, a także obliczaniu wskaźnika BMI (ang. Body Mass Index) oraz stosunku obwodu talii do obwodu bioder (WHR – ang. Waist-Hip Ratio), o których mowa w pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie wykazu badań diagnostycznych, które mogą być \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|---------------------\|------------------\| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów elektronicznej dokumentacji medycznej \| Obecnie dokumentacja medyczna w zakresie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami jest prowadzona w postaci papierowej. Utrudnia to obieg informacji pomiędzy pielęgniarką albo higienistką szkolną a lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), jako podmiotami uczestniczącymi w sprawowaniu tej opieki. W projekcie rozporządzenia proponuje się rozszerzenie katalogu elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM) o dodatkowe rodzaje dokumentacji medycznej, tj. kartę profilaktycznego badania ucznia oraz dokumentację indywidualną ucznia prowadzoną przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania lub higienistkę szkolną, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniczu Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849, z późn. zm.). Projektowane zmiany przyczynia się to do zapewnienia pracownikom medycznym możliwości łatwego i szybkiego zapoznania się z dokumentacją medyczną dotyczącą ucznia, usprawnienia procesu współpracy między poszczególnymi pracownikami medycznymi sprawującymi opiekę zdrowotną nad uczniem oraz uproszczenia procesu gwarantowania dostępu do tego rodzaju dokumentacji odpowiednio przedstawicielowi ustawowym dziecka albo pełnoletniemu uczniowi. Wdrożenie projektowanego rozwiązania przełoży się na \| Wejście w życie 2 września 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000184501.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Opis \| Konsultacje publiczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|------\|-----------------------\|------------------\| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept \| Rozwiązywany jest problem częściowej nieaktualności przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept (Dz. U. z 2021 r. poz. 337), zwanego dalej „zmienianym rozporządzeniem”. Projektowane rozporządzenie odpowiada na potrzebę uzupełnienia mechanizmów prawnych zawartych w zmienianym rozporządzeniu, pozwalających Narodowemu Funduszowi Zdrowia nadzorować prawidłowe wykonywania umów na realizację recept przez drugą stronę tych umów. Rekomenduje się dokonanie aktualizacji treści zmienianego rozporządzenia w celu uzyskania efektu jego skorelowania z przepisami ustawowymi w zakresie prawidłowego wskazania właściwości Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia jako nadzorującego apteki ogólnodostępne i pozostającego stroną umowy na realizację recept. Rekomenduje się również dokonanie optymalizacji zmienianego rozporządzenia pod kątem wprowadzenia dodatkowych środków nadzoru nad aptekami niewywiązującymi się z realizacji ww. umów zgodnie z ich treścią, w tym określonych form dolegliwości prawnych za niestosowanie się do postanowień umownych. \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12363702/12909053/12909054/dokument573080.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12363702/12909053/12909054/dokument573080.pdf) \| \| 05.09.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich \| Konieczność odzwierciedlenia w kodach stosowanych w celu identyfikacji prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dwóch nowych podstaw prawnych wynikających z: 1) art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej mają pobierające rentę rodzinną osoby, które nie ukończyły 18 roku życia, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a nie posiadają statusu osoby ubezpieczonej lub nie mogą korzystać ze świadczeń jako osoby do 18 roku życia posiadające obywatelstwo polskie; 2) art. 37 ust. 1b ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, z późn. zm.), zgodnie z którym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12363652/12908793/12908794/dokument572887.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12363652/12908793/12908794/dokument572887.pdf) \| \| Data \| Nazwa projektu \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 2021, z późn. zm.) wynika z konieczności dostosowania instrumentów nadzoru rynku środków spożywczych objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przede wszystkim suplementów diety, do dynamicznie rozwijającego się rynku tych produktów. Projekt ustawy przewiduje uszczegółowienie zasad dotyczących prezentacji lub reklamy suplementów diety mając na uwadze ochronę zdrowia i życia konsumentów oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa. Wynika to z tego, że niektóre praktyki stosowane przez przedsiębiorców mogą wprowadzać konsumentów w błąd, co do właściwości suplementów diety i w związku z tym niezbędne jest wprowadzenie zakazu takich praktyk. W 2007 r. w Rzeczypospolitej Polskiej zarejestrowano pierwszy produkt w kategorii „suplementu diety”. Od tego czasu dynamika wzrostu sprzedaży oraz wartość rynku suplementów diety wzrosła wielokrotnie. Wielu ekspertów z dziedziny nauk o zdrowiu, medycyny i farmacji uważa to za zjawisko niepokojące. Wzrost sprzedaży suplementów diety wiąże się głównie ze wzrostem emisji reklam telewizyjnych dotyczących tych produktów. Dynamikę wartości rynku suplementów diety należy porównać z liczbą zgłoszeń do Głównego Inspektora Sanitarnego, zwanego dalej „GIS”, stanowiących powiadomienie o wprowadzeniu produktu po raz pierwszy do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Liczba powiadomień wpływających do GIS każdego roku niestannie wzrasta. Od 2007 r. do 2016 r. do GIS wpłynęło około 33114 powiadomień o wprowadzeniu lub zamiarze wprowadzenia suplementów diety po raz pierwszy do obrotu. W latach \| \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM: IV kwartał 2022 r. \| \| https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-bezpieczenstwie-zywnosci-i-zywienia \| 2017–2020 do GIS wpłynęło 62 808, a w roku 2021 około 21993 powiadomień. Dynamicznemu rozwojowi rynku suplementów diety towarzyszy wzrost liczby reklam tych produktów. Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego w Rzeczypospolitej Polskiej w 2018 r. firmy przemysłu farmaceutycznego wydały 4,2 mld zł na reklamę suplementów diety i leków bez recepty. Według danych firmy prowadzącej analizę i badanie rynku PMR Ltd. Sp. z o.o. z Krakowa konsumenti coraz częściej kupują suplementy diety. Przewidywano, że do końca 2021 r. nastąpi 9% wzrost wartości tego sektora - do wartości 6,5 mld zł. Dane dotyczą łącznie kanału aptecznego i pozaaptecznego. Według analiz firmy badawczej PMR Ltd. Sp. z o.o. wartość sprzedaży leków i suplementów diety (wraz z dietetycznymi środkami spożywczymi) we wszystkich kanałach (aptekach, sklepach i Internecie) wyniosła w 2020 r. nieco ponad 15 mld zł. Było to prawie 4% więcej niż przed pandemią COVID-19. W 2020 r. więcej Polaków sięgnęło po witaminy i składniki mineralne oraz leki przeciw wirusowe, natomiast znacząco spadła sprzedaż droższych preparatów. Wzrost intensywności emisji komunikatów handlowych wpłynął w sposób kluczowy na poziom sprzedaży suplementów diety, a tym samym na wartość rynku tych produktów. Z danych Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wynika, że od 1997 r. do 2015 r. liczba reklam emitowanych dla sektora produktów zdrowotnych i leków wzrosła blisko 20 razy. Duża presja marketingu i ekspozycja na reklamy suplementów diety, wpływa na kształtowanie zachowań konsumentów. Techniki wykorzystywane przez reklamodawców oddziałują na świadomość konsumenta, przez co pośrednio wpływają na decyzję zakupu określonej kategorii żywności, a tym samym na jakość spożywanych produktów. Nie bez znaczenia pozostaje również wykorzystywanie nieświadomości konsumentów na temat różnic pomiędzy suplementami diety i produktami leczniczymi. Ostatnio wśród firm działających w sektorze spożywczym modny stał się tzw. „influencer marketing” pozwalający dotrzeć do większych, bardziej zróżnicowanych wiekowo grup odbiorców mających ścisłe określone potrzeby żywieniowe. Ocena rynku reklamy w Rzeczypospolitej Polskiej koncentruje się przede wszystkim na wiodących środkach przekazu, do których zalicza się m.in. telewizję, internet, radio, outdoor, prasę oraz kino. W Rzeczypospolitej Polskiej wiodącym medium w latach 2014–2016 była telewizja, w której reklamy emitowane są w 46,4%. Wzrost wartości rynku suplementów diety w Polsce wiązany jest bezpośrednio ze wzrostem budżetów firm przeznaczonych na emisję przekazów handlowych. Powszechna dostępność suplementów diety oraz wszechobecny i intensywny proces reklamowy zachęcający do ich spożywania powoduje, że są one zbyt chętnie nabywane przez konsumentów (zwłaszcza w obiegu pozapaptcznym). Nieuzasadnione i nieodpowiednie stosowanie tych produktów może powodować niekorzystne konsekwencje dla zdrowia ludzi. Przekonanie o potrzebie zdrowego odżywiania jest wśród Polaków niemal powszechne. Wśród istotnych determinantów dobrego zdrowia Polacy wskazują między innymi zażywanie suplementów diety. Wielu z nich często sięga po proste rozwiązania reklamowane jako złoty środek na pojawiające się problemy wynikające z niewłaściwego stylu życia (np. preparaty na odchudzanie, na zmniejszenie apetytu, spalanie tkanki tłuszczowej). Przy czym czasem jedna tabletko wystarczy, aby pokryć dziennie zapotrzebowanie na witaminę lub składnik mineralny. Łatwo przekroczyć więc dawkę bezpieczną, co może wiązać się z wystąpieniem niekorzystnych efektów zdrowotnych. Należy także mieć na uwadze, że suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie wyłącznie nieprawidłowo zbilansowanej diety. Prawidłowe żywienie bowiem powinno pokrywać zapotrzebowanie organizmu na energię oraz składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Właściwie skomponowana dieta pozwala na bardziej zrównoważone spożycie poszczególnych składników i ogranicza ryzyko wystąpienia niedoborów. Natomiast wiedza Polaków na temat suplementów diety oraz świadomość istotnych różnic między lekami bez recepty (OTC), a suplementami diety jest na niskim poziomie. Wielu konsumentów postrzega suplementację jako łatwą drogę do skorygowania sposobu żywienia. Większość uważa suplementy diety za środki bezpieczne, a ich powszechna dostępność wywołuje u wielu osób przekonanie, że można je przyjmować bez ograniczeń. Niewłaściwe, nieuzasadnione stosowanie suplementów diety, brak rzetelnej informacji dotyczącej przeciwwskazań do stosowania oraz nadmiernie spożycie tych produktów może wiązać się z ryzykiem wystąpienia skutków niepożądanych oraz być przyczyną poważnych konsekwencji zdrowotnych. Aby zapobiec działaniom niepożądanym warto decyzję o zastosowaniu suplementów diety poprzedzić analizą stanu odżywienia organizmu oraz analizą sposobu żywienia. Ważne jest również określenie powodu niedoborów tych składników, aby zwalczyć przyczyny, a nie skutek. Dużym ułatwieniem, ale jednocześnie zagrożeniem dla kupujących jest ogromny wybór suplementów diety zarówno w aptekach, sklepach, drogeriach, jak i w Internecie. Istotne znaczenie w decyzjach zakupowych pełni reklama i prezentacja suplementów diety zamieszczana w bezpośrednim punkcie obsługi klienta (np. punkty kasowe). Wiele reakcji konsumentów, w tym decyzji zakupowych jest warunkowanych cechami dobrego przekazu reklamowego. Przekaz reklamowy jest dla większości konsumentów zasadniczym źródłem informacji o produktach, o których wcześniej nie słyszaeli. Reklama telewizyjna wpływa na sprzedaż oraz postawy konsumentów w największym stopniu, a przekaz reklamowy emitowany w telewizji jest zapamiętywany zdecydowanie najdłużej. W związku z tym opracowywane są strategie promocji produktów, które odgrywają kluczową rolę dla orientacji rynkowej. Zasadniczym ich elementem obok określenia celów, tworzenia przekazu, wyboru kanałów i narzędzi, zaplanowania budżetu i oceny efektów reklamy, jest identyfikacja konsumentów. Analiza danych dotyczących dynamiki wzrostu sprzedaży suplementów diety w Polsce budzi uzasadnione obawy co do prawidłowości stosowania ich przez Polaków. W ostatnich latach zauważono niepokojący wzrost sprzedaży suplementów diety, co zwiększyło wartość rynkową sektora tych produktów. Przywołane powyżej dane wskazują na konieczność wdrożenia rozwiązań, które uszczelniają aktualnie obowiązujące przepisy w obszarze suplementów diety. Projekt ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia przewiduje uszczegółowienie zasad dotyczących prezentacji lub reklamy suplementów diety mając na uwadze ochronę zdrowia i życia konsumentów oraz podnoszenie świadomości społeczeństwa. W projekcie zaproponowano przepis dotyczący obowiązkowego zamieszczania komunikatu podczas prezentacji lub reklamy suplementu diety, tj.: „Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.” Koniecznym jest, aby w reklamie i prezentacji suplementów diety pojawiał się wyraźny komunikat wskazujący, że prawidłowo zbilansowana dieta dostarcza wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin, składników mineralnych, a suplementacja powinna być stosowana wyłącznie jako uzupełnienie niedoborowej diety. Projekt przewiduje także uszczegółowienie zasad dotyczących prezentacji lub reklamy suplementów diety. Proponuje się wprowadzenie zakazu wykorzystywania w reklamach wizerunku autorytetów i ekspertów w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w tym przede wszystkim osób wykonujących zawody medyczne, przedmiotów mogących budzić skojarzenia z wykonywaniem zawodów mających zastosowanie w ochronie zdrowia (w tym stetoskopu, aparatu do mierzenia ciśnienia, lóżka, sprzętu do ćwiczeń fizjoterapeutycznych, wagi, taśmy antropometrycznej), czy też prezentację czynności mogących budzić skojarzenia z wykonywaniem tych zawodów, w tym badań, wypisywania recept, sprzedaży w aptece lub punkcie aptecznym. W projekcie zaproponowano również rozwiązania dotyczące ograniczeń w prowadzeniu reklam w zakresie grupy docelowej, jak i ewentualnych skojarzeń z wyrobami czy produktami leczniczymi (m.in. reklama nie może być kierowana do małoletnich do 12 roku życia, reklama nie może wprowadzać w błąd co do właściwości suplementu diety poprzez zawieranie wspólnego głównego członu z nazwą wyrobu medycznego, produktu leczniczego lub wspólnego znaku graficznego lub towarowego, kształtu graficznego lub opakowania wykorzystującego podobieństwo z oznaczeniem wyrobu medycznego, produktu leczniczego). W projekcie przewiduje się odseparowanie produktów leczniczych i suplementów diety oferowanych w aptekach, punktach aptecznych czy też placówkach obrotu pozaaptecznego. W projekcie przewidziano także ograniczenia dotyczące sposobu oraz miejsc prowadzenia prezentacji lub reklamy suplementów diety. Zgodnie z projektowanymi rozwiązaniami nie może być ona prowadzona: w jednostkach systemu oświaty, w aptekach i punktach aptecznych, z wyjątkiem prezentowania suplementów diety w wydzielonych miejscach umieszczonych w polu widzenia kupującego, które muszą być oddzielone od miejsce, na których są prezentowane produkty lecznicze, wyroby medyczne i kosmetyki, i nie mogą znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie punktu obsługi klienta; w placówkach obrotu pozaaptecznego, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1977), z wyjątkiem prezentowania suplementów diety w wydzielonych miejscach umieszczonych w polu widzenia kupującego, które nie mogą znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie punktu obsługi klienta. Projektowane zmiany odnoszą się do także do kwestii prezentacji i reklamy suplementów diety wprowadzanych pod podobną lub zbliżoną do produktów leczniczych nazwą lub szatą graficzną opakowania (tzw. marki parasolowe). Taka praktyka powoduje zacieranie granic pomiędzy produktem leczniczym a suplementem diety stanowiąc realne zagrożenie dla zdrowia i wyraźną dezorientację u konsumentów. Równolegle oferowanie na rynku suplementu diety i produktu leczniczego o podobnych nazwach czy też opakowaniu wymaga wdrożenia regulacji prawnych, które wyeliminują to zjawisko. Ponadto, przepisy projektowanej ustawy przewidują możliwość stosowania w oznakowaniu, prezencji lub reklamie suplementów diety dobrowolnego znaku potwierdzającego jakość i bezpieczeństwo produktu na podstawie analizy jego składu. Umieszczenie znaku graficznego byłoby możliwe po przeprowadzeniu badań laboratoryjnych oraz uzyskaniu opinii jednostki naukowej potwierdzającej zgodność składu suplementu diety z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności i suplementów diety. Oczekuję się, że wprowadzone rozwiązania wpłyną na zwiększenie świadomości konsumentów, a tym samym na zmniejszenie nieuzasadnionego stosowania suplementów diety. Projekt ustawy wprowadza również zmiany doprecyzowujące dotyczące procedury powiadomiania Głównego Inspektora Sanitarnego, zwanego dalej „GIS”, o pierwszym prowadzeniu do obrotu określonych środków spożywczych. W związku z tym wprowadza się przepisy pozwalające GIS na określanie terminu do przełożenia opinii, w przypadku, gdy w ramach prowadzonego postępowania GIS zobowiąże podmiot działający na rynku spożywczym do przełożenia opinii jednostki naukowej lub Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, zwanego dalej „Urzędem”. Dodatkowo proponowane zmiany przewidują obowiązek dla podmiotu zgłaszającego powiadomienie do poinformowania GIS, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma GIS o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, o fakcie zwrócenia się do właściwej jednostki naukowej lub Urzędu o wydanie opinii. Nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie opinii lub nieprzedłożenie w terminie 14 dni informacji o zwróceniu się podmiotu o wydanie opinii skutkować będzie domniemaniem, że kwalifikacja środka spożywczego \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Źródło \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|--------\| \| 26.07.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 93/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), i nowelizuje zarządzenie Nr 79/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 czerwca 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna. Wprowadzane zmiany \| Wejście w życie 26 lipca 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/1383/Zarz%C4%85dzenie-93_2022_DSOZ \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM: \| Link do projektu \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|---------------------------------------------\|-----------------\| \| 26.07.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o działalności lekarskiej \| Zagadnienia związane ze świadczeniem usług pielęgniarskich w domach pomocy społecznej, zwanych dalej „DPS”, różnym statusem pracowników medycznych zatrudnionych w tych placówkach oraz w podmiotach ochrony zdrowia są od dłuższego czasu przedmiotem analiz. Z uwagi na postępujące zmiany demograficzne, polegające m.in. na zwiększającej się liczbie osób starszych (przy jednocześnie spadającej liczbie osób młodych) oraz kulturowe i społeczne polegające m.in. na coraz większej liczbie jednoosobowych gospodarstw domowych, systemy: pomocy społecznej oraz ochrony zdrowia stają przed coraz większymi wyzwaniami. Jednym z rozwiązań tych wyzwań jest większa integracja ww. systemów, umożliwiająca optymalne dostępne zasoby oraz zoptymalizowanie i zmaksymalizowanie korzyści dla ich \| IV kwartał 2022 r. \| https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-pomocy-społecznej-oraz-ustawy-o-działalności-leczniczej \| odbiorców i szerzej dla całego społeczeństwa. Proponowane przepisy mają na celu umożliwienie DPS udzielanie ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych dla mieszkańców tych domów, którzy tych świadczeń wymagają. Obecnie świadczenia zdrowotne, w tym świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych (świadczenia gwarantowane) mogą być świadczone mieszkańcom DPS wyłącznie przez „zewnętrzne” podmioty, czyli podmioty wykonujące działalność leczniczą, tj. przez podmioty lecznicze oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach praktyki zawodowej (przede wszystkim pielęgniarki). Proponowane rozwiązania mają na celu pełnejsze zintegrowanie funkcji pomocy społecznej z funkcjami opieki zdrowotnej. Dzięki takiemu rozwiązaniu DPS będzie mógł bezpośrednio zapewnić opiekę zdrowotną swoim mieszkańcom. Projektowane przepisy przewidują możliwość wykonywania przez DPS (niezależnie od formy organizacyjnej, w jakiej działa) działalności leczniczej na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 633, z późn. zm.). DPS będzie mógł wystąpić do wojewody, jako organu prowadzącego rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą z wnioskiem o wpis do ww. rejestru. DPS zostanie wpisany do ww. rejestru i będzie mógł podjąć działalność leczniczą po spełnieniu warunków wykonywania działalności leczniczej tj.: 1. dysponowaniu odpowiednimi pomieszczeniami i urządzeniami; 2. zatrudnianiu osób wykonujących zawód medyczny, np. pielęgniarek; 3. stosowaniu wyrobów medycznych; 4. zawarciu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w związku z prowadzeniem podmiotu leczniczego. W projektowanych przepisach przewidziano, że DPS będący podmiotem leczniczym będzie udzielał ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych. Świadczenia te byłyby wykonywane w ambulatorium będącym zakładem leczniczym DPS. Ponadto ze względu na okoliczność, że regulacje dotyczące zasad kierowania DPS-em (działającym w formie jednostki budżetowej) oraz sposobu wyłaniania i zatrudniania kierownika są uregulowane w ustawie z dnia 12 kwietnia 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.) zaproponowano wyłączenie stosowania niektórych przepisów ustawy z \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|-------------------\| \| 01.07.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30 czerwca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) i nowelizuje zarządzenie Nr 1/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 stycznia 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne. Wprowadzone zmiany obejmują: 1) implementację taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne obejmujących operacje wad serca i aorty piersiowej, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z 4 kwietnia 2022 r. (załącznik nr 1ws do zarządzenia); 2) zmianę mechanizmu rozliczania leczenia guza olbrzymiokomórkowego kości w przypadku dorosłych i młodzieży z dojrzałym układem kostnym, u których występuje guz nieoperacyjny lub u których zabieg chirurgiczny może spowodować ciężkie okaleczenie (ICD-10: D48.0), w tym celu w załączniku nr 1b do zarządzenia utworzono produkt rozliczeniowy: 5.52.01.0001557 Pobyt do podania leku w leczeniu guza \| Wejście w życie 1 lipca 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/354/Zar%45dzenie-81_2022_DSOZ \| \| leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecialistyczne \| olbrzymiokomórkowego kości (wartość 100 pkt), który podlega sumowaniu z utworzonym w załączniku nr 1c do zarządzenia produktem: 5.53.01.0001553 Koszt produktu leczniczego stosowanego w leczeniu guza olbrzymiokomórkowego kości (oba produkty udostępniono w trybie hospitalizacji oraz ambulatoryjnym); 3) w załączniku nr 3b: w pakiecie – hospitalizacja: poprawiono kod zakresu ortopedia i traumatologia narządu ruchu - hospitalizacja - pakiet onkologiczny, było: 03.4580.930.0 winno być: 03.4580.930.02 oraz dodano zakres chirurgia onkologiczna - hospitalizacja - pakiet onkologiczny i grupę J33 Średnie zabiegi skórne (procedura: 86.4 Radykalne wycięcie zmiany skóry); 4) w załączniku nr 9: dokonano przeniesienia procedury 54.59 Inne usunięcie zrostów otrzewnowych z grupy F42 Duże zabiegi jamy brzusznej do grupy F44 Diagnostyczne i lecznicze zabiegi jamy brzusznej, jednocześnie w grupie F43E Średnie i endoskopowe lecznicze zabiegi jamy brzusznej > 65 r.ż. oraz w grupie F43F Średnie i endoskopowe lecznicze zabiegi jamy brzusznej < 66 r.ż. dodano procedury: 54.52 Usunięcie zrostów otrzewnowych - laparoskopowo (z rozszerzeniami). Skutek finansowy dla wprowadzonych zmian taryf wynosi 37,4 mln zł. Dla pozostałych zmian skutek finansowy nie jest możliwy do oszacowania. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2022 r. poz. 787 z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Krajowa Izba Fizjoterapeutów) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31 sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. W toku konsultacji opinie przedstawiło pięć podmiotów, przy czym trzy nie odnosiły się do przedmiotu przedłożonego projektu, wobec czego nie zostały uwzględnione w ostatecznym kształcie zarządzenia. Pozostałe podmioty nie zgłoszyły żadnych uwag. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Wejście w życie \| Link \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|----------------\|------\| \| 01.07.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 8 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw \| Dofinansowanie obywateli Ukrainy do nauki języka polskiego dla osób posiadających dyplom o którym mowa w ustawie o zawodach pielęgniarki. Wniosek o dofinansowanie składa okręgowa izba pielęgniarek i położnych przez okres 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Wysokość dofinansowanie to 3 000 zł na jedną osobę. \| Wejście w życie od dnia 1 lipca 2022 r. z mocą od dnia 24 lutego 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000138301.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000138301.pdf) \| \| 30.06.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 80/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29 czerwca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie umów o realizację programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” \| Niniejsze zarządzenie wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 109/2021/BPZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 18 czerwca 2021 r. w sprawie umów o realizację programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” (z późn. zm.). Zmiana w ww. zarządzeniu związana jest z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” (Dz. U. poz. 1554), mocą którego przedłużono okres trwania programu pilotażowego do 31 grudnia 2022 r. Niniejsze zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia określonego w art. 48e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) i jest zgodne ze Strategią Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 realizując założenia celu nr 2.4 „Zwiększenie zakresu działań profilaktycznych”. \| Wejście w życie 30 czerwca 2022 r. \| [https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/350/Zarz%C4%85dzenie-80_2022_DSOZ](https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/350/Zarz%C4%85dzenie-80_2022_DSOZ) \| \| 30.06.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 79/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29 czerwca \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 160/2021/DSOZ Prezesa Narodowego \| Wejście w życie 1 lipca 2022 r. \| [https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/349/Zarz%C4%85dzenie-79_2022_DSOZ](https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/349/Zarz%C4%85dzenie-79_2022_DSOZ) \| \| 2022 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna \| Fundusz Zdrowia z dnia 30 września 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej (z późn. zm.), która zgodnie z § 59 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Zmiany dokonane w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1) aktualizację nazwy zarządzenia poprzez zamianę słowa „zakresu” na „rodzaj” zgodnie z rodzajem przedmiotu zarządzenia, 2) aktualizację definicji zawartych w § 2 zarządzenia, 3) zmiany dotyczące realizacji zadań związanych z wykonaniem programu profilaktyki ChUK zaimplementowane rozporządzeniem z dnia 24 września 2013 r. Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 540, z późn. zm.): - w załączniku nr 1 dodano wartość jednostki rozliczeniowej dla świadczeń realizowanych przez pielęgniarkę wynikającą z realizacji profilaktyki ChUK, - załącznik nr 4 uległ stosownej modyfikacji w związku z nowelizacją wytycznych ESC 2021 dotyczących prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej, - w rozdziale 6 wprowadzono nowy kwartalny i roczny dodatek motywacyjny dla świadczeniodawców realizujących świadczenia zdrowotne w ramach profilaktyki ChUK związany z poziomem ich wykonania, 4) wdrożenie współczynnika korygującego związanego z polepszeniem jakości i zwiększeniem dostępności do udzielanych świadczeń. Wprowadzona zmiana została wprowadzona w związku z pismem Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca znak: ZPM.0210.12.2022 oraz przedłużenia do dnia 31 grudnia 2022 r. programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” uregulowanego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2021 r. w sprawie programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” (Dz.U. z 2021 r. poz. 108, z późn. zm.), w rozdziale 14 zarządzenia, zgodnie z § 16 ust. 2 Ogólnych warunków umów, wprowadzono regulacje dotyczące kwartalnego współczynnika korygującego wyrażonego kwotowo dla świadczeniodawców realizujących świadczenia w ramach umów lekarza poz. Za każde 100 osób, które wypełniły ankiety i zrealizowały badania w ramach programu „Profilaktyka 40 PLUS” świadczeniodawca otrzyma 2200 zł. Współczynnik korygujący będzie obowiązywał do dnia 31 grudnia 2022 roku, 5) w § 15 zarządzenia uszczegółowiono sposób finansowania i rozliczania świadczeń wynikający z wprowadzenia budżetu powierzonego w związku z wejściem w życie zmiany rozporządzenia \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Wejście w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|----------------\|-------------------\| \| 30.06.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych \| Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1293), w załączniku nr 1 oraz załączniku nr 21 do zarządzenia dodano świadczenia – dodatkowe badania wynikające z załącznika nr 1 część IV a do rozporządzenia MZ.6) w § 16 wskazano kryteria brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości budżetu powierzzonego, w tym przy ustalaniu budżetu po raz pierwszy dla świadczeniodawcy. Zmieniony został wzór umowy w szczególności we wzorze umowy (stanowiącym załącznik nr 2 do zarządzenia) wprowadzono nowy załącznik - Plan rzeczowo - finansowy, zawierającego kwotę zobowiązania, zgodnie z art. 159 ust. 2c ustawy o świadczeniach oraz zawiera dane dotyczące okresu rozliczeniowego na który została ustalona.7) wprowadzenie korekt o charakterze porządkowym (m.in. nadaniu nowej numeracji załącznikom do zarządzenia, aktualizacji tzw. metryk). Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Skutek finansowy dla wprowadzanych niniejszym zarządzeniem zmian na okres 1 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oszacowano na 95 143 578,25 zł. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 lipca 2022 r. \| Wejście w życie 30 czerwca 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D202200136601.pdf \| Opracowanie przedmiotowego projektu zostało podyktowane potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji badań przesiewowych w kierunku wykrycia raka jelita grubego. Dotychczas program był realizowany na podstawie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, zastąpionego przez Narodową Strategię Onkologiczną – NSO. Zgodnie z tym dokumentem (obszar 3 Inwestycje w pacjenta – Prewencja Wtórna; działanie 11.4) – od 2022 r. kolonoskopię przesiewowe są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zwany dalej „NFZ”. Zalożeniem i celem programu badań przesiewowych raka jelita grubego, jest poprawa jakości i efektywności wykrycia nowotworu jelita grubego u świadczeniobiorców. Potrzeba wdrożenia programu badań przesiewowych raka jelita grubego do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2209) wynika z zachodzących w Rzeczypospolitej Polskiej zmian demograficznych, m.in.: przyrostu odsetka osób w wieku starszym, zwiększenia przeciętnej długości życia oraz wieloletnich rosnących trendów zapadalności na raka jelita grubego, co prognozuje dalszy przyrost zachorowań na nowotwory tego narządu. Zjawiska te wymuszają konieczność objęcia profilaktycznymi badaniami kolonoskopowymi jak największego odsetka osób kwalifikujących się do programów badań przesiewowych, stąd świadczenia w programie będą realizowane dla świadczeniobiorców, którzy zgłoszą się do świadczeniodawców realizujących program, spełniających enumeratywnie określone kryteria kwalifikacji. Konieczność realizacji świadczeń w systemie opieki zdrowotnej potwierdzają także analizy publikowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), które wykazują, że nowotwory złośliwe w 2030 r. będą stanowiły na świecie główną przyczynę zgonów. Pomimo rozwijających się w kraju specjalistycznych ośrodków onkologicznych, realizacji Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych zastąpionego przez Narodową Strategię Onkologiczną – NSO i coraz liczniejszych programów lekowych, zjawisko to dotyczyć będzie również Rzeczypospolitej Polskiej. Rak jelita grubego stanowi obecnie druga pozycję (po raku płucu) wśród wszystkich zachorowań na nowotwory w populacji polskiej i drugą w grupie onkologicznych przyczyn zgonów. Wykonanie badania przesiewowego będzie polegało na realizacji pełnej kolonoskopii z uwidocznieniem dna kątnicy i proksymalnego faldu zastawki Bauhina u świadczeniobiorców w wieku: 1) 50–65 lat, 2) 40–49 lat, którzy posiadają krewnego pierwszego stopnia, u którego rozpoznano nowotwór jelita grubego. Przy czym podstawowe kryteria wyłączenia wskazano jako: 1) objawy kliniczne sugerujące istnienie raka jelita grubego; 2) kolonoskopia w ostatnich 10 latach. Wprowadzenie racjonalnych rozwiązań w organizacji opieki zdrowotnej nad tą grupą świadczeniobiorców, mających na celu zapewnienie ciągłości, koordynacji a także należytej jakości opieki nad tymi pacjentami umożliwi sprawdzenie efektywności tej opieki. Oczekiwanym efektem programu badań przesiewowych raka jelita grubego jest oprócz prostej organizacyjnej (jedno badanie na 10 lat) możliwość usuwania polipów jelita grubego, które uznawane są za stany prekursorowe dla raka jelita grubego. Kolonoskopia przesiewowa zapewni nie tylko spadek umieralności dzięki możliwości wykrywania \| Data \| Typ Dokumentu \| Nazwa Dokumentu \| Opis Dokumentu \| Termin Wejścia w życie \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|----------------\|------------------------\|-------------------\| \| 30.06.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej \| Projekt rozporządzenia został przygotowany na podstawie delegacji zawartej w art. 159 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którą umowy o udzielanie świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, z wyjątkiem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, zawierają dodatkowe środki przeznaczone na zapewnienie koordynacji opieki nad świadczeniobiorcą z uwzględnieniem innych zakresów świadczeń (budżet powierzony). Zespół ds. zmian w podstawowej opiece zdrowotnej rekomendował dodanie i finansowanie w ramach budżetu powierzzonego, następujących badań diagnostycznych: 1. Badania biochemiczne i immunochemiczne: 1) ferrytyna; 2) witamina B12; 3) kwas foliowy; 4) anti-CCP; 5) CRP - szybki test ilościowy (populacja do ukończenia 6 r.ż.); 6) przeciwciała anti-HCV. 2. Badania kaku: 1) antygen H. pylori w kale. 3. Badania mikrobiologiczne: 1) Strep-test. Oczekuje się, że dzięki wprowadzanym zmian lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) uzyskują możliwość podjęcia leczenia bez konieczności konsultacji specjalistycznych (badania różnicujące przyczyny niedokrwistości), wykonywania badań inwazyjnych (test w kierunku Helicobacter Pylori), jak również zyskują możliwość wcześniejszego podjęcia decyzji kierunkowej o skierowaniu do leczenia specjalistycznego. \| Wejście w życie 1 lipca 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000135501.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000135501.pdf) \| \| 30.06.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie \| Grupa zawodowa pielęgniarek i położnych oraz nowe współczynniki pracy Nowelizacja ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, na nowo określiła grupy zawodowe według kwalifikacji \| Wejście w życie 29 czerwca 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000135201.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000135201.pdf) \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Nazwa Dokumentu \| Opis Dokumentu \| Termin Wejścia w życie \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|----------------\|------------------------\|-------------------\| \| \| \| Ustawa \| ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw \| wymaganych na zajmowanym stanowisku oraz przyporządkowuje im nowe współczynniki pracy. Zgodnie z przyjętą ustawą w tabeli zawarto następujące grupy pielęgniarek i położnych: 1) pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia – ze współczynnikiem pracy 1,29 co daje 7304 zł, 2) pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa pielęgniarka, położna wymagająca wyższego wykształcenia (może być licencjat) i specjalizacja albo ze średnim wykształceniem i specjalizacją – 1,02 co daje 5775 zł, 3) pielęgniarka, położna, posiadająca wykształcenie wyższe (studia I stopnia - licencjat) lub pielęgniarka, położna posiadająca wykształcenie średnie – 0,94 co daje 5322 zł, Podwyższenie wynagrodzeń nastapi od 1 lipca 2022 roku \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000134401.pdf \| \| 30.06.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz ustawy o zawodzie farmaceuty \| Farmaceuta podczas i w związku z wykonywaniem w aptece ogólnodostępnej lub punkcie apteczny czynności, o których mowa w art. 4 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1, 3, 4 i 6, korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariusza publicznego na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138).” \| Wejście w życie 11 lipca 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000133801.pdf \| \| 30.06.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie specjalizacji i \| ogłasza się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostów laboratoryjnych \| \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000133801.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu \| Opis \| Konsultacje \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|--------------\|------------------\| \| 30.06.2022 \| Rozporządzenie \| Konieczność wprowadzenia zmian wynika z wejścia w życie w dniu 6 kwietnia 2022 r. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. poz. 744), które wprowadziło nową specjalizację w dziedzinie psychoterapii uzależnień. Biorąc pod uwagę zakres wiedzy i umiejętności specjalistów w dziedzinie psychoterapii, rozporządzenie wymaga uzupełnienia o osoby posługujące się tytułem specjalisty w tej dziedzinie. W związku z powyższym proponuje się nadanie nowego brzmienia § 3 ust. 1 rozporządzenia, uzupełniając ten przepis o specjalistów w dziedzinie psychoterapii uzależnień oraz zmieniając redakcję tego przepisu, co przyczyni się do poprawienia jego czytelności. Zaproponowano również nowe brzmienie § 5 ust. 1 rozporządzenia wskazując, że opinię w przedmiocie uzależnienia od alkoholu mogą wydać wspólnie, po przeprowadzonych badaniach, psychiatria i specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień. \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12361200/12889302/12889303/dokument562307.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12361200/12889302/12889303/dokument562307.pdf) \| \| 05.05.2022 \| Rozporządzenie \| Projektowane rozporządzenie zmienia wysokości opłaty za kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, o którym mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zmiana wysokości opłaty jest podyktowana wzrastającymi kosztami związanymi z organizacją kursu reedukacyjnego, wzrostem stawek prowadzących ten kurs, w tym wzrostem płacy minimalnej, oraz wysokością składek na ubezpieczenie społeczne oraz zapewnieniem materiałów dydaktycznych. Podniesienie opłaty za kurs reedukacyjny do maksymalnej wysokości jest dopuszczone przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Projektowane rozporządzenie zawiera zmianę wysokości opłaty za kurs reedukacyjny, która obecnie wynosi 400 zł. Zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, minister właściwy do spraw zdrowia określa wysokość tej opłaty, która nie może przekroczyć 500 zł. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów rzeczowych i osobowych \| Konsultacje społeczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12359400/12876702/12876703/dokument553689.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12359400/12876702/12876703/dokument553689.pdf) \| \| Data \| Rządzenie \| Projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji czynnych w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych oraz kryteriów klasyfikacji tych produktów do poszczególnych wykazów \| W następstwie publikacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu substancji czynnych wchodzących w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu pozaaptecznego oraz punktów aptecznych, oraz kryteriów klasyfikacji tych produktów do poszczególnych wykazów, podmioty których bezpośrednio dotyczą przedmiotowe regulacje kierowały zastrzeżenia i uwagi do przepisów, wskazując m.in. na błędy w nazwach łacińskich czy także wnioski o uwzględnienie dodatkowych pozycji w danych wykazach. Wobec zasadności niektórych uwag, projektodawca uznał konieczność zmiany przedmiotowego rozporządzenia. Wprowadzenie zmian w: - załączniku nr 1 do rozporządzenia: w części ogólnej oraz w tabeli nr 3 Roślinne materiały wyjściowe służące do wytworzenia substancji czynnych roślinnych wchodzących w skład produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w punktach aptecznych. Substancje czynne roślinne mogą występować w postaci przetworów roślinnych lub w ich zestawieniach; - załączniku nr 2 do rozporządzenia: w tabeli nr 1 Roślinne materiały wyjściowe służące do wytworzenia substancji czynnych roślinnych wchodzących w skład produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w sklepach zielarsko-medycznych. Substancje czynne roślinne mogą występować w postaci przetworów roślinnych lub w ich zestawieniach, tabeli nr 2 Wykaz substancji dopuszczonych do obrotu w sklepach zielarsko-medycznych, które mogą występować w połączeniu z jednym surowcem roślinnym lub większą liczbą tych surowców, lub ich przetworami, o ile spełniają wymagania zawarte w tabeli nr 3 oraz w tabeli nr 3 Wymagania w zakresie składu, postaci farmaceutycznej, mocy i zawartości substancji czynnych w opakowaniu produktu leczniczego lub wielkości opakowania produktu leczniczego dla produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w sklepach zielarsko-medycznych; - załączniku nr 3 do rozporządzenia: w tabeli nr 1 Wykaz substancji, \| Konsultacje społeczne \| https://legislacja.rci.gov.pl/projekt/12359358/katalog/12876577#12876577 \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| które mogą występować w produktach leczniczych dopuszczonych do obrotu w sklepach ogólnodostępnych oraz sklepach specjalistycznych zaopatrzenia medycznego oraz w tabeli nr 2 Wymagania w zakresie składu, postaci farmaceutycznej, mocy i zawartości substancji czynnych w opakowaniu produktu leczniczego lub wielkości opakowania produktu leczniczego dla produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w sklepach ogólnodostępnych oraz sklepach specjalistycznych zaopatrzenia medycznego. Zmiany obejmują aktualizację wykazów substancji czynnych wchodzących w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych oraz kryteria klasyfikacji do poszczególnych wykazów. \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| Projektowane rozporządzenie zmienia rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 4 i 1209), wykonujące upoważnienie zawarte w art. 88 ust. 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Zmiana rozporządzenia wprowadza modyfikację miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz zmianę w załączniku nr 2 do rozporządzenia w części I „Pracownicy wykonujący zawód medyczny oraz inni pracownicy, których praca pozostaje w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych” polegającą na nadaniu nowego brzmienia w Lp. 4 tiret piątemu. Wzrost minimalnych kwot miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego (lewa strona kolumny) jest niezbędny dla zapewnienia pracownikom podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej od dnia 1 stycznia 2022 r. wynagrodzenia zgodnego z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2022 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1690), która wynosi 3010 zł. Ponadto, w odniesieniu do pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej podległych Ministrowi Sprawiedliwości, celem zmiany przedmiotowego rozporządzenia jest dostosowanie miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego do zmian wynikających z podwyżki wynagrodzeń wynikającej ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ustanowieniu „Programu Modernizacji Policji, Straży Granicznej, Panstwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa w latach 2022–2025”, o ustanowieniu „Programu Modernizacji Służby Więziennej w latach 2022–2025” oraz o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2448). Jak wynika z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia się przysługujących pracownikowi: nagrody jubileuszowej, odrapy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej, dodatku za staż pracy. Powyższe oznacza, że z punktu widzenia przepisów o powszechnej płacy minimalnej istotna jest wysokość przysługującego pracownikowi wynagrodzenia zasadniczego jako podstawowego składnika wynagrodzenia. Projektowane rozporządzenie uwzględnia również ustalenia przyjęte przez stronę rządową, reprezentatywne związki zawodowe oraz organizacje pracodawców na forum Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia w stanowisku z dnia 5 listopada 2021 r. Zespół zdecydował o potrzebie pilnego rozpoczęcia prac legislacyjnych nad uzgodnionymi propozycjami zmian współczynników pracy określonych w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1801). Projekt ustawy o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (UD366) wraz z uzasadnieniem i Oceną Skutków Regulacji w dniu 1 kwietnia został przekazany do uzgodnień i konsultacji publicznych z terminem zgłaszania uwag do dnia 18 kwietnia 2022 r. Celem zmiany przedmiotowego rozporządzenia jest dostosowanie miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej, w tym tych podległych Ministerowi Sprawiedliwości, do zmian wynikających z: 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2022 r. (Dz.U. poz. 1690) i wynikającego z przedmiotowego aktu prawnego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę do kwoty 3 010 zł; 2) podwyżki wynagrodzeń wynikającej ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ustanowieniu „Programu Modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa w latach 2022–2025”, o ustanowieniu „Programu Modernizacji Służby Więziennej w latach 2022–2025” oraz o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2448). Rozporządzenie zmieniające przewiduje podniesienie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego określonych w załączniku nr 1 do zmienianego rozporządzenia (lewa strona kolumny) oraz podwyższenie maksymalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych (prawa strona kolumny). Zgodnie z załącznikiem do projektu, minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego we wszystkich kategoriach zaszergowania zostały podwyższone o jednakową wartość 210 zł, natomiast maksymalne stawki wynagrodzenia zasadniczego zostały podwyższone o kwotę od 710 zł do kwoty 2 470 zł w poszczególnych kategoriach zaszergowania. Minimalne kwoty wynagrodzenia zasadniczego w kategoriach od I do XX będą wynosiły od 2810 zł do 3190 zł, natomiast maksymalne kwoty wynagrodzenia zasadniczego będą wynosiły od 3550 zł do 9250 zł. Oznacza to wzrost wynagrodzenia zasadniczego (prawa strona kolumny) w poszczególnych kategoriach zaszergowania o około 25% - w kategoriach zaszergowania I i II, o około 27% w kategoriach III, IV i IX, o około 29% w kategorii V i XVI, o około 30% - w VI i X kategorii zaszergowania, o około 36% w VII kategorii zaszergowania, o około 31% w VIII kategorii zaszergowania, o około 53% w XI kategorii zaszergowania (najwyższy wzrost), o około 48% w XII kategorii zaszergowania, o około 51% w XIII kategorii zaszergowania, o około 40% w XIV kategorii zaszergowania, o około 35% w XV kategorii zaszergowania, o około 23% w XVII kategorii zaszergowania oraz o około 15% w kategoriach zaszergowania od XVIII do XX. W odniesieniu do pracowników Służby Więziennej, celem zmiany przedmiotowego rozporządzenia w zakresie tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego jest: 1) dostosowanie stawek wynagrodzenia zasadniczego do obowiązującej od 1 lipca 2021 r. ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, w tym, tych podległych Ministrowi Sprawiedliwości, 2) dokonanie wzrostu wynagrodzeń pracowników wynikającego ze wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę o 210 zł w stosunku do roku 2021, 3) zwiększenia funduszu wynagrodzeń osobowych dla pracowników państwowej sfery budżetowej na poziomie 4,4% – w średniej miesięcznej wysokości 230 zł brutto na etat od 1 stycznia 2022 r. oraz 4) podwyżki wynagrodzeń wynikającej ustawy o ustanowieniu „Programu Modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej Służby Ochrony Państwa w latach 2022-2025”, o ustanowieniu „Programu Modernizacji Służby Więziennej w latach 2022-2025” oraz o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw w średniej miesięcznej w wysokości 328 zł brutto na etat. Wobec powyższego proponuję się nowe minimalne oraz maksymalne stawki wynagrodzenia zasadniczego przypisane do poszczególnych kategorii zaseregowania. Podwyższenie górnych pulapów miesięcznych stawek wynagrodzeń zasadniczych, tak jak w załączniku nr 1 do projektowanego rozporządzenia (prawa strona kolumny) pozwoli nie tylko na dostosowanie miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej do stawek wynagrodzeń zasadniczych obowiązujących od dnia 1 lipca 2021 r. na mocy ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104), ale również pozwoli na ustalenie od dnia 1 lipca 2022 r. wynagrodzeń zasadniczych zgodnych z podwyższonymi współczynnikami pracy określonymi w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r., a ustalonymi w stanowisku Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia z dnia 5 listopada 2021 r., po nadaniu im mocy wiążącej na ścieżce legislacyjnej (w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Stan dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| 05.05.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego \| Zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2086, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, polega na rozszerzeniu programu pilotażowego o kolejnych realizatorów. Podczas wyboru nowych realizatorów pilotażu spełnione zostało kryterium zawarte w art. 48b ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawa”. Wyboru realizatorów programu pilotażowego dokonano zgodnie z art. 48e ust. 4 w związku z art. 48b ust. 1 ustawy. Mając na uwadze konieczność przeprowadzenia programu pilotażowego proponowanych rozwiązań organizacyjnych i finansowych przede wszystkim w sposób bezpieczny dla pacjentów Minister Zdrowia rozpoczął proces wyłaniania kolejnych realizatorów do rozszerzenia w dniu 1 lipca 2021 r. Odnosząc się do kwestii rozszerzenia programu pilotażowego w dniu 1 lipca 2021 r. minister właściwy do spraw zdrowia zwrócił się do kierowników podmiotów wykonujących działalność leczniczą w zakresie opieki psychiatrycznej wyrażających dotychczas chęć wzięcia udziału w programie pilotażowym z informacją o rozpoczęciu procesu kwalifikacji do rozszerzenia programu pilotażowego. Proces kwalifikacji odbył się w sposób analogiczny do procesu przeprowadzonego w 2017 r. i 2019 r. Za kwestię koordynacji i monitorowania pilotażu odpowiedzialne jest Biuro do Spraw Pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego utworzone w Instytucie Psychiatryi i Neurologii w Warszawie. \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Opis zmiany \| Konsultacje społeczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------------\|-----------------------\|------------------\| \| 05.05.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt Rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego \| Procedowana zmiana ma na celu rozwiązanie problemu związanego z poziomem realizacji świadczeń z zakresu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) i dostępu do świadczeń. Konsepcję świadczenia opracował Zespół do spraw zmian w podstawowej opiece zdrowotnej, powołany zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2021 r. w \| Konsultacje społeczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12359208/12875212/12875213/dokument552883.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12359208/12875212/12875213/dokument552883.pdf) \| \| Data \| Rządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu podziału środków finansowych dla uczelni medycznych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia \| W związku z wejściem w życie art. 60 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczegółowych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 695, z późn. zm.), który nadał nowe brzmienie art. 238 ust. 18 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.) i przedłużył o 1 rok, tj. do dnia 31 grudnia 2022 r. okresu uwzględniania w algorytmach, o których mowa w art. 368 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustalonych w 2019 r. kategorii naukowych dla dyscyplin naukowych. Dlatego też istnieje konieczność zharmonizowania przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych dla uczelni medycznych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia (Dz. U. poz. 1201) z powyższą zmianą. Środowisko akademickie zwraca uwagę, że składnik projektowy wzoru określającego sposób podziału subwencji nie uwzględnia istotnych projektów badawczych, które mogą być realizowane przez uczelnie medyczne. W szczególności w uchwale nr 5/2020 Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych z dnia 8 października \| Konsultacje społeczne \| [https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12359203/12874997/12874998/dokument552793.pdf](https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12359203/12874997/12874998/dokument552793.pdf) \| 2020 r. proponowane jest wprowadzenie do algorytmu do składnika projektowego liczby projektów badawczych zleczanych uczelniom medycznym i finansowanych przez Agencję Badań Medycznych. Kolejną zmianą zawartą w projekcie rozporządzenia jest proponowane przez uczelnie medyczne uwzględnienie liczby lekarzy realizujących szkolenie specjalizacyjne w trybie pozarezydenckim we wzorze określającym podział dotacji na realizację zadań związanych z kształceniem podyplomowym w celu zdobycia specjalizacji (załącznik nr 2 do zmienianego rozporządzenia). Niezbytne jest podjęcie działań legislacyjnych polegających na nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie z dnia 21 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków w sprawie sposobu podziału środków finansowych dla uczelni medycznych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. W projektowanym rozporządzeniu zaproponowano: 1) przedłużenie o rok okresu obowiązywania przepisów ujętych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych dla uczelni medycznych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia dotyczących uwzględniania w algorytmie podziału subwencji kategorii naukowych dyscyplin określonych dla uczelni medycznych ustalonych w 2019 r.; dzięki wprowadzonej zmianie przepisy zostaną zharmonizowane z nowym brzmieniem art. 238 ust. 18 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce; 2) wprowadzenie do algorytmu do składnika projektowego liczby projektów badawczych zleczanych uczelniom medycznym i finansowanych przez Agencję Badań Medycznych zostanie zrealizowane przez dodanie w opisie elementów wzoru składnika projektowego dla wyrazów definiujących Lkraji i Lzagri liczby projektów finansowanych przez Agencję Badań Medycznych; 3) uwzględnienie we wzorze podziału dotacji na realizację zadań związanych z kształceniem podyplomowym w celu zdobycia specjalizacji liczby lekarzy realizujących szkolenie specjalizacyjne w trybie pozarezydenckim zostanie zrealizowane poprzez dodanie do wzoru w załączniku nr 2 nowelizowanego rozporządzenia zmiennej Lpri. określającą liczbę tych lekarzy w Systemie Monitorowania Kształcenia. \| Data \| Typ \| Numer \| Tytuł \| Opis \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-----\|-------\|-------\|------\|------------------------\|------\| \| 28.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 57/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 27 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Konieczność zmiany zarządzenia Nr 35/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 marca 2022 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 wynika z polecenia Ministra Zdrowia z dnia 25 kwietnia 2022 r., znak: DLU 736.131.2022.KB, zmieniającego polecenie Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2020 r. znak: SZUZ.736.150.2020.KB, w którym wydłużono do dnia 31 maja 2022 r. termin na przekazywanie dodatkowych środków pieniężnych na udzielone, do dnia 31 marca 2022 r., świadczenia opieki zdrowotnej związane z przeciwdziałaniem COVID-19, przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przedmiotowym zarządzeniem, realizując ww. polecenie, dodano § 2a, określający termin na przekazanie dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dokumentów rozliczeniowych za udzielone do dnia 31 marca 2022 r. świadczenia opieki zdrowotnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, przez świadczeniodawców, którzy nie przekazali tych dokumentów w terminie określonym w § 2 zarządzenia Nr 35/2022/DSOZ. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. \| Wejście w życie 28 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/297/Zarz%C4%85dzenie-57_2022_DSOZ \| \| 28.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 55/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Wydanie nowego zarządzenia, zastępującego zarządzenie Nr 22/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 stycznia 2021 r., wynika z konieczności wprowadzenia do stosowania taryfy określonej w obwieszczeniu Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z obszaru świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki \| Wejście w życie 1 maja 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/296/Zarz%C4%85dzenie-55_2022_DSOZ \| \| Data \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 marca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o dostępie do informacji \| \|------------\|---------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| \| \| Oglądasz się jednolity tekst ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176). \| https://dziennikustaw.gov.pl/D202200090201.pdf \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Konsultacje społeczne \| Link \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|----------------------\|------\| \| 28.04.2022 \| Rozporządzenie publicznej \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych (Dz.U. poz. 2342) przewiduje, że program pilotażowy będzie realizowany w trzech etapach, na które składać się będą: etap organizacji, etap realizacji oraz etap ewaluacji programu pilotażowego. Zgodnie z § 9 pkt 1 ww. organizacja pilotażu ma trwać do 3 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia i obejmować dokonanie przez podmiot leczniczy wyboru realizatorów pilotażu oraz zawarcie przez podmiot leczniczy umów o realizację pilotażu z realizatorami. Niemniej jednak dotychczas nie udało się przeprowadzić wszystkich niezbędnych czynności poprzedzających zawarcie umów o realizację pilotażu z realizatorami. W związku z powyższym termin ten proponuje się wydłużyć, a przy tym wskazać konkretny dzień graniczny 15 maja 2022 r. dla tego etapu pilotażu. Tym samym usuwany jest problem nieskorelowania aktualnego stanu faktycznego związanego z przeprowadzeniem pilotażu, z wymaganiami prawnymi w zakresie terminów realizacji poszczególnych etapów programu pilotażowego. Wskazany w sekcji 1 problem jest rozwiązywany przez wydłużenie maksymalnego okresu przewidzanego na przeprowadzenie etapu organizacji pilotażu. Wydłużenie terminu spowoduje, że możliwe będzie zawarcie umów o realizację pilotażu, zgodnie z wymaganiami określonymi w przedmiotowym rozporządzeniu. Projekt wydłuża również całkowity termin przeprowadzenia pilotażu z 12 do 18 miesięcy. Wydłużenie również okresu ewaluacji pilotażu o dodatkowe miesiące wynika z obserwacji tempa prac nad pierwszym etapem pilotażu, a zatem jego organizacji, co pozwala antycypować potencjalne zagrożenie tym, że również pierwotnie przewidziany 3 miesięczny termin ewaluacji pilotażu może nie zostać zachowany, zatem projektodawca ze względów ostrożnościowych proponuje termin ten wydłużyć. Jest to termin maksymalny co oznacza, że etap może zamknąć się w terminie krótszym, w tym nawet pierwotnie przewidzianym w nowelizowanym rozporządzeniu. Nie ma alternatywnych metod osiągnięcia zamierzonego celu niż interwencja legislacyjna, gdyż terminy przewidziane dla poszczególnych etapów pilotażu są jasno, wprost precyzyjnie określone w akcie normatywnym, nie da się zatem ich zmienić działaniami pozalegislacyjnymi, w tym np. w drodze ich interpretacji. \| Konsultacje społeczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/projekt/12359052/katalog/12873853#12873853](https://legislacja.rci.gov.pl/projekt/12359052/katalog/12873853#12873853) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|--------\| \| 25.04.2022 \| Ustawa \| Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodzie farmaceuty \| projekt dotyczy dodania przepisu, zgodnie z którym farmaceucie w czasie wykonywania swoich ustawowych czynności przysługiwać będzie ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu \| Posiedzenie Sejmu (27 i 28.04.2022) – Sprawozdanie Komisji Zdrowia \| [https://orka.sejm.gov.pl/Druk9ka.nsf/0/FCC499830503A845C125880E003F0649/%24File/2114.pdf](https://orka.sejm.gov.pl/Druk9ka.nsf/0/FCC499830503A845C125880E003F0649/%24File/2114.pdf) \| \| 25.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 53/2022/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 22 kwietnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Postanowieniami zarządzenia wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 16/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, mające charakter dostosowujący i porządkujący. Zmiany dotyczą: 1) załącznika nr 1m do zarządzenia - Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na usunięciu oznaczenia dla substancji czynnych: - Ivacaftorum + Tezacaftorum (kod GTIN: 00351167136102, 00351167144404), - Ivacaftorum + Tezacaftorum + Elexacaftorum (kod GTIN: 00351167143902), jako technologii lekowych o wysokiej wartości klinicznej - technologie lekowe, o których mowa w art. 2 pkt 24a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 463, z późn. zm.); 2) załącznika nr 4 do zarządzenia - Wykaz programów lekowych i polegają na usunięciu oznaczenia dla substancji czynnych, stosowanych w ramach programu lekowego B.112. Leczenie chorych na mukowiscydozę: - Ivacaftorum + Tezacaftorum, - Ivacaftorum + Tezacaftorum + Elexacaftorum, jako technologii lekowych o wysokiej wartości klinicznej - technologie lekowe, o których mowa w art. 2 pkt 24a ustawy o refundacji. Zmiana polegająca na usunięciu wyżej wskazanych oznaczeń, ma na celu prawidłowe określenie źródła finansowania wyżej wymienionych leków stosowanych w ramach programu lekowego B.112. Leczenie chorych na mukowiscydozę na dzień 1 marca 2022 r. Wobec powyższego \| Wejście w życie 23 kwietnia 2022 r. \| [https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/291/Zar%C4%85dzenie-53_2022_DGL](https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/291/Zar%C4%85dzenie-53_2022_DGL) \| \| Data \| Typ \| Tytuł \| Opis \| Data wejścia w życie \| Link \| \|------\|-----\|-------\|------\|----------------------\|------\| \| 25.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych innych niż medyczne czynności ratunkowe, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego \| Zarządzenie stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 marca 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym pod dniu podpisania. Zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter dostosowujący i porządkujący, tym samym nie podlegają konsultacjom społecznym. \| \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000086301.pdf \| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 51/2022/DSMP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. W porównaniu do regulacji dotychczas obowiązującej w przedmiotowej materii (tj. zarządzenia Nr 71/2017/DSM Prezesa Narodowego \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. W porównaniu do regulacji dotychczas obowiązującej w przedmiotowej materii (tj. zarządzenia Nr 71/2017/DSM Prezesa Narodowego \| Wejście w życie 15 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/290/Zarz%C4%85dzenie-51_2022_DSM \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| \| \| sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej \| \| \| \| Funduszu Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (z późn. zm.) wprowadzone zostały zmiany, które związane są z realizacja zobowiązania nalożonego przez Ministra Zdrowia na Prezesa NFZ (pismo z dnia 14 marca 2022 r.; znak: DLG.7802.6.GK) polegającego na zwiększeniu wartości umów zawartych ze świadczeniodawcami o 4,5%. Nowa wycena ma zostać zastosowana od dnia 1 kwietnia 2022 r. i wynika z wyceny przygotowanej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (pismo z dnia 10 marca 2022 r., znak: WT.5403.2022.MSW.10). Celem realizacji powyższego zwiększenia o 4,5%, zmianie uległa stawka bazowa określona dla świadczeniodawców udzielających świadczeń w obszarach zabezpieczenia, w których świadczenia są realizowane przez kilka (więcej niż jeden) podmiotów zakwalifikowanych do PSZ. Ponadto zwiększeniu o 4,5% uległy ceny porady lekarskiej oraz wizyty pielęgniarskiej wpływające na wysokość składowej ryczałtu za liczbę udzielonych porad lekarskich i wizyt pielęgniarskich. Takie zwiększenie wartości poszczególnych elementów składowych ryczałtu miesięcznego doprowadzi do wzrostu wartości zawartych ze świadczeniodawcami umów o ok. 4,5%. Takiemu samemu zwiększeniu, o 4,5%, mają ulec wysokości ryczałtów miesięcznych określone przez dyrektorów dla świadczeniodawców realizujących niniejsze świadczenia jako jeden podmiot w obszarze. Do dnia 1 lipca 2022 r., szpitale posiadające w swej strukturze szpitalny oddział ratunkowy (SOR) mają obowiązek dostosowania się do wymogu określonego w § 4 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2048), tj. do posiadania miejsca udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (NiŚOZ). W związku z tym niezbędne jest określenie zasad ustalania ryczałtu miesięcznego dla tych podmiotów w początkowym okresie ich funkcjonowania, w tym celu wprowadzono w § 12 ust. 10 oraz 11. Z uwagi na fakt, że wprowadzenie powyższej modyfikacji wiązałoby się z wydaniem kolejnego już zarządzenia zmieniającego, dla zwiększenia czytelności i przejrzystości przepisów regulujących zawieranie i realizację umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, niniejszą regulację wprowadza się nowym zarządzeniem. Z uwagi, iż zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem wynikają wprost z polecenia Ministra Zdrowia, projekt \| Data \| Organ \| Tytuł \| Treść \| \|------\|-------\|-------\|-------\| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 50/2022/DSMP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym oraz w zakresie świadczenia w izbie przyjęć \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie: świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym oraz w zakresie: świadczenia w izbie przyjęć, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa o świadczeniach”. W porównaniu do regulacji dotychczas obowiązującej w przedmiotowej materii (tj. zarządzenia Nr 16/2018/DSM Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 lutego 2018 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie: świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym oraz w zakresie: świadczenia w izbie przyjęć (z późn. zm.)) wprowadzone zostały zmiany, które związane są z realizacją zobowiązania nałożonego przez Ministra Zdrowia na Prezesa NFZ (pismo z dnia 14 marca 2022 r.; znak: DLG.7802.6.GK) polegającego na zwiększeniu wartości umów zawartych ze Świadczeniodawcami o 4,5%. Nowa wycena ma zostać zastosowana od dnia 1 kwietnia 2022 r. i wynika z wyceny przygotowanej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (pismo z dnia 10 marca 2022 r., znak: WT.5403.2022.MSW.10). Celem realizacji powyższego zwiększenia o 4,5%, zmianie uległa stawka bazowa wskazana dla szpitalnych oddziałów ratunkowych. Takiemu samemu zwiększeniu mają ulec także stawki bazowe określone przez dyrektorów OW NFZ dla izb przyjęć. Ponadto zwiększeniu o 4,5% uległy wartości wag punktowych poszczególnych kategorii sanu zdrowia pacjenta w SOR i IP. Takie zwiększenie wartości poszczególnych elementów składowych ryzyaltu \| Wejście w życie 15 kwietnia 2022 r. \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|---------------------\|------------------\| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 47/2022/DSMPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 8 kwietnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Niniejszym zarządzeniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe uchyliła się § 13a (wprowadzony zarządzeniem Nr 77/2020/DSM Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 czerwca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe). Zmiana zarządzenia związana jest z wejściem w życie (z dniem 28 marca 2022 r.) rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 679), którym uchylona została dotychczas obowiązująca regułacja w materii objętej ww. rozporządzeniem. Wymienione powyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. nie utrzymało dotychczas obowiązujących przepisów w zakresie obowiązku uzyskania przez pacjenta lub odpowiednio opiekuna dziecka negatywnego wyniku testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 przed rozpoczęciem: leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, świadczeń \| Wejście w życie 9 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/284/Zar%45dzenie-47_2022_DSM \| \| Data \| Organ \| Temat \| Opis \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-------\|-------\|------\|------------------------\|------\| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 46/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 8 kwietnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 136c ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia upoważniony jest do określenia szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Niniejszym zarządzeniem wprowadzono zmiany w zarządzeniu Nr 56/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Zmiany w ww. regulacji wynikają z wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej na okres rozliczeniowy obejmujący okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. (Dz. U. poz. 774). Ze względu na powyższą regulację, która wprowadza odstępstwa od określonych przepisów oraz odmienny sposób ustalenia ryczałtu systemu zabezpieczenia za okres rozliczeniowy obejmujący okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., mając na względzie konieczność zabezpieczenia odpowiedniego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej oraz zapewnienia stabilności finansowania systemu zabezpieczenia, zasadne jest wprowadzenie analogicznych zmian, wynikających z powyższego rozporządzenia, w zakresie zmiany terminu przekazywania dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia certyfikatów akredytacyjnych i świadectw jakości wydawanych laboratorium diagnostycznym, do niniejszego zarządzenia. W związku z powyższym warunkiem do ustalenia współczynników korygujących dla zakresów wyodrębnionych \| 9 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/280/Zar%C4%85dzenie-46_2022_DSOZ \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------\| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 44/2022/DGLPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 7 kwietnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Postanowieniami zarządzania wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 17/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia, mające charakter dostosowujący i porządkujący. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) treści zarządzenia w zakresie uchylenia w § 7 pkt 4, § 8 ust. 2 oraz wykreślenia świadczenia 5.08.05.0000203 hospitalizacja związana z podaniem leku u pacjentów z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 z załącznika Ie – Katalog świadczeń podstawowych od 1 kwietnia 2022 r., w związku z zarządzeniem Nr 35/2022/DSOZ Prezesa NFZ zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, 2) załącznika nr I t - katalog refundowanych substancji czynnych od 1 kwietnia 2022 r. i polegają na: a) przedłużeniu możliwości rozliczenia do 30 kwietnia 2022, produktu leczniczego Sindovin (vincristine sulfas), fiolka, 1 mg w ramach świadczenia 5.08.05.0000212 vincristine \| Wejście w życie 8 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/275/Zarz%C4%85dzenie-44_2022_DGL \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 22.04.2022 \| Zarządzenie NR 43/2022/DGLPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 7 kwietnia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, na mocy której Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Postanowieniami zarządzenia wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 16/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 marca 2022 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 18), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków \| Wejście w życie 8 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/271/Zar%C4%85dzenie-43_2022_DGL \| \| \| \| szpitalne w zakresie programy lekowe \| spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 463, z późn. zm.). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) brzmienia § 9 pkt 4, § 10 pkt 2 oraz § 19 zarządzenia w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programów lekowych: „Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I” i „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii w ramach ww. programów lekowych odpowiednio przez Zespół Koordynacyjny ds. leczenia chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I i Zespół Koordynujący do spraw leczenia chorych z dystrofią mięśniowa Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny; 2) załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) zmianie nazwy zakresu 03.0000.354.02 z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, b) zmianie nazwy zakresu 03.0000.356.02 z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, c) zmianie nazwy zakresu 03.0000.400.02 z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”, d) w ramach zakresu 03.0000.400.02 „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” umożliwiono rozliczanie świadczenia o kodzie 5.08.07.00000002 hospitalizacja związana z wykonaniem programu u dzieci, e) zmianie nazwy zakresu 03.0000.412.02 z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, f) dodaniu kodu zakresu 03.0000.429.02 „Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I”, g) dodaniu kodu zakresu 03.0000.430.02 „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, h) uzupełnieniu wiersza „Uwagi” w odniesieniu do świadczenia 5.08.07.0000028 hospitalizacja związana z podaniem leku u pacjentów z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 o zapis „- stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych do dnia 31 marca 2022 r.”, w związku z zarządzeniem Nr 35/2022/DSOZ Prezesa NFZ zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19; 3) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego Katalog ryczałtów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000171 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na pierwotną hiperoksalurię typu 1 – 1 rok terapii”,- 5.08.08.0000172 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na pierwotną hiperoksalurię typu 1 – 2 i kolejny rok terapii”,- 5.08.08.0000173 „Diagnostyka w programie leczenia z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny”, b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie:- 5.08.08.0000061 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na szpiczaka plazmocytowego”, - 5.08.08.0000063 z „Diagnostyka w programie leczenia opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, - 5.08.08.0000110 z „Diagnostyka w programie leczenia opornej i nawrotowej postaci klasycznego chloniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chloniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”; - 5.08.08.000143 z „Diagnostyka w programie leczenia mukowiscydozy” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na mukowiscydozę”,- w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym: 4) załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych:- 5.08.09.0000006 Bevacizumabum - GTIN: 05909991451349, 05909991451332,- 5.08.09.0000011 Cinacalcetum - GTIN: 05909991417192, 05909991417253, 05909991417314,- 5.08.09.0000161 Daratumumabum - GTIN: 05413868119596,- 5.08.09.0000131 Enzalutamidum - GTIN: 05909991415242,- 5.08.09.0000023 Factor VIII coagulationis humanus recombinate - GTIN: 05909991211936, 05909991211943, 05909991211912, 05909991211929,- 5.08.09.0000030 Imatinibum - GTIN: 05055565726983, 05055565726990,- 5.08.09.0000191 Ivacaftorum - GTIN: 00351167136201, 00351167144503,- 5.08.09.0000146 Pasireotidum - GTIN: 03663502002582, 03663502002575, 03663502002568, 03663502002605, 03663502002599,- \| \| \| \| 5.08.09.0000180 Pegvisomant – GTIN: 05415062315958, 05415062315965,- 5.08.09.0000154 Pomalidomidum – GTIN: 05909991398477, 05909991398484, 05909991398491, 05909991398507,- 5.08.09.0000057 Sorafenibum – GTIN: 09008732012415, b) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN:- 5.08.09.0000219 Apalutamidum – GTIN: 05413868117059,- 5.08.09.0000220 Atalurenum – GTIN: 05391528830510, 05391528830497, 05391528830503,- 5.08.09.0000221 Darolutamidum – GTIN: 05908229303337,- 5.08.09.0000222 Ivacaftorum + Lumacaftorum – GTIN: 00351167131701, 00351167131800,- 5.08.09.0000224 Ivacaftorum + Tezacaftorum + Elexacaftorum – GTIN: 00351167143902,- 5.08.09.0000223 Ivacaftorum + Tezacaftorum – GTIN: 00351167136102, 00351167144404,- 5.08.09.0000225 Lumasiranum – GTIN: 08720165814138 c) wykreślaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: 5.08.09.0000001 Adalimumabum – GTIN: 08715131019792, 08715131019754, 08715131019747,- 5.08.09.0000019 Everolimusum – GTIN: 05909991383480,- 5.08.09.0000030 Imatinibum – GTIN: 05909999010356, 05909999010349,- 5.08.09.0000032 Immunoglobulinum humanum – GTIN: 05909990762514, 05909990762613, 05909990762712, 05909990763863, 05909990763870, 05909990763887, 05909990763894,- 5.08.09.0000060 Tenofovirum disoproxilum – GTIN: 05909991291457,- 5.08.09.0000065 Trastuzumabum – GTIN: 08806238000315, 08809593170006,- 5.08.09.0000146 Pasireotidum – GTIN: 05909991200305, 05909991200312, 05909991200336, 07613421022365, 07613421022372,- w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 5) załącznika 2t do zarządzenia, określającego Katalog refundowanych substancji czynnych w programach lekowych i polegają na zmniejszeniu wartości punktowej substancji czynnych, w związku z waloryzacją wartości 1 punktu o 4,5% dla zakresów podstawowych (nie dotyczy świadczeń związanych z finansowaniem substancji czynnych), tym samym docelowa wartość świadczeń z katalogu 2t pozostanie na dotychczasowym poziomie; 6) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych i polegają na: a) zmianie wymagań dla programu B.25. Leczenie mukopolisacharydozy typu II (zespół Huntera) w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskami \| \| \| \| Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ oraz Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego im. J. Brudzińskiego w Bydgoszczy, b) zmianie nazwy zakresu dla programu B.54. z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, c) zmianie nazwy zakresu dla programu B.56. z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, d) zmianie wymagań dla programu B.57. Leczenie spastyczności kończyny górnej i/lub dolnej po udarze mózgu z użyciem toksyny botulinowej typu A w części „lekarze”, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ i RESMEDICA Elżbieta Jasinska w Kielcach oraz zgodnie ze stanowiskiem Konsultanta Krajowego w dziedzinie neurologii, e) zmianie nazwy zakresu dla programu B.100. z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, f) zmianie wymagań dla programu B.100 Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu w części „organizacja udzielania świadczeń” oraz „lekarze”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, g) zmianie nazwy zakresu dla programu B.112. z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, h) zmianie wymagań dla programu B.125 Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem w części „pozostałe”, w związku z pismem Szpitala Klinicznego im. H. Święcickiego w Poznaniu oraz w porozumieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie onkologii klinicznej, i) zmianie wymagań dla programu B.128.FM Leczenie chorych na ostrą porfię wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat w części „organizacja udzielania świadczeń” oraz w części „lekarze”, w związku z wnioskiem Pani prof. dr hab. med. Beaty Kieć-Wilk, j) dodaniu wymagań dla programu lekowego B.129.FM Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu 1, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, k) dodaniu wymagań dla programu lekowego B.130 Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 7) załącznika nr 4 do zarządzenia, określającego Wykaz programów lekowych i polegają na: a) zmianie nazwy programu lekowego B.54. z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, b) zmianie nazwy programu lekowego B.56. z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, c) dodaniu substancji czynnych apalutamid i darolutamid w programie lekowym B.56. „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, d) zmianie nazwy programu lekowego B.100. z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”, e) zmianie nazwy programu lekowego B.112. z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, f) dodaniu substancji czynnych: iwakaftor + lumakalftor, iwakaftor + tezakaftor, iwakaftor + tezakaftor + eleksakaftor w programie lekowym B.112. „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, g) dodaniu programu lekowego B.129.FM. „Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I”, h) dodaniu programu lekowego B.130. „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 8) zmiany załącznika nr 5, określającego Katalog współczynników korygujących stosowanych w programach lekowych i polegają na obniżeniu progu kosztowego uprawniającego do zastosowania współczynnika korygującego dla substancji czynnych o kodach: 5.08.09.00000008 bosentanum: z 0,0936 na 0,0832, - 5.08.09.00000065 trastuzumabum (postačdoźylna): z 2,2284 na 1,7411, po analizie średnich cen leków w miesiącu grudniu 2021 roku, mających obowiązywać od dnia 1 kwietnia 2022 roku; 9) zmiany załącznika nr 7 do zarządzenia, określającego wzór karty włączenia do programu lekowego i polegają na uzupełnieniu przepisu odnoszącego się do obowiązku stosowania przez świadczeniotodawców przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE; 10) zmiany załącznika nr 18 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację i weryfikację skuteczności leczenia nocnej napadowej hemoglobinurii (PNH), poprzez dodanie postanowień odnoszących się do możliwości kwalifikacji pacjentów do programu lekowego, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 11) dodania załącznika nr 28 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikacje do leczenia chorych na pierwotną hiperoksalurię typu 1, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 12) dodania załącznika nr 29 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikacje do leczenia chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Brzmienie § 4 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz zgodności z terminami obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 marca 2022 r., z wyjątkiem załącznika nr 2t, określającego Katalog refundowanych substancji czynnych w programach lekowych oraz załącznika nr 5 określającego Katalog współczynników korygujących stosowanych w programach lekowych, które stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 kwietnia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnął opinii właściwych konsultantów krajowych, a także zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ustawy o świadczeniach, zasięgnął opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. W dniach od 4 marca 2022 r. do 18 marca 2022 r. trwały konsultacje społeczne. projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. W trakcie konsultacji do ww. projektu zarządzenia odniosło się 21 podmiotów (w tym 4 oddziały wojewódzkie NFZ), spośród których 3 nie zgłosiły uwag. Łącznie otrzymano 40 stanowisk do przedmiotowego projektu, w tym 37 zawierających uwagi oraz 3 informujące o ich braku. Z przesłanych 37 uwag: - 11 uznano jako zasadne, - 6 uznano jako częściowo zasadne, - 6 wymaga dalszej analizy, - 14 oceniono jako niezasadne. Najważniejsze uwzględnione uwagi dotyczą: 1) zmiany załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów – leczenie szpitalne – programy lekowe poprzez dodanie możliwości realizacji świadczenia o kodzie 5.08.07.0000001 – hospitalizacja związana z wykonaniem programu oraz świadczenia o kodzie 5.08.07.0000002 – hospitalizacja związana z wykonaniem programu u dzieci, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Pomorski Oddział Wojewódzki NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ oraz Panią prof. dr hab. med. Annę Kosterą-Pruszczyk, 2) zmiany załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych poprzez modyfikację rozliczanej jednostki leku dla produktu leczniczego o kodzie GTIN 08720165814138 z „mg” na „fiol.”, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Pana prof. dr hab. n. med. Stanisława Niemczyka oraz Pana dr hab. n. med. Marcina Zaniew oraz zgodnie ze stanowiskiem Ministra Zdrowia, 3) zmiany załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych: a) w zakresie programu B.57. Leczenie spastyczności kończyny górnej i/lub dolnej po udarze mózgu z użyciem toksyny botulinowej typu A w części „lekarze” poprzez przywrócenie dotychczasowego brzmienia wymagan w odniesieniu do doświadczenia lekarzy realizujących program oraz dodanie alternatywy dotyczącej odbytych kursów z podawania toksyny botulinowej, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ i RESMEDICA Elżbieta Jasińska w Kielcach oraz zgodnie ze stanowiskiem Konsultanta Krajowego w dziedzinie neurologii, b) w zakresie programu B.125 „Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem” w części „pozostałe” poprzez dodanie możliwości realizacji przedmiotowego programu lekowego przez świadczeniodawców posiadających doświadczenie wykonania co najmniej 20 zabiegów usunięcia zmiany nowotworowej przeprowadzonych nie tylko w trybie hospitalizacji, ale również w trybie ambulatoryjnym, w związku z pismem Szpitala Klinicznego im. H. Święcickiego w Poznaniu oraz w porozumieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie onkologii klinicznej, c) w zakresie programu B.129.FM „Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I”:- w części „organizacja udzielania świadczeń” poprzez usunięcie poradni i oddziałów chorób metabolicznych zarówno dla dorosłych jak i dzieci oraz oddziału chorób wewnętrznych, w związku z uwagą zgłoszoną przez Pana prof. dr hab. n. med. Przemysława Sikorę,- w części „organizacja udzielania świadczeń” poprzez dodanie komórek organizacyjnych 1401 – poradnia pediatryczna i 4401 – oddział pediatryczny, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Pana prof. dr hab. n. med. Stanisława Niemczyka oraz Pana dr hab. n. med. Marcina Zaniew,- w części „lekarze” poprzez dopisanie możliwości realizacji programu przez lekarzy specjalistów w dziedzinie nefrologii, w związku z uwagą zgłoszoną przez Pana prof. dr hab. n. med. Przemysława Sikorę, d) w zakresie programu B.130 Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny:- w części „organizacja udzielania świadczeń” poprzez dodanie komórek organizacyjnych 4220 – oddział neurologiczny i 4221 oddział neurologiczny dla dzieci, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Pomorski Oddział Wojewódzki NFZ, Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ oraz Panią prof. dr hab. med. Annę Kostera-Pruszczyk,- w części „organizacja udzielania świadczeń” poprzez dopuszczenie oddziału jako miejsca realizacji świadczeń, w związku z uwagą zgłoszoną przez Panią prof. dr hab. med. Annę Kostera-Pruszczyk, 4) zmiany załącznika nr 29, określającego Zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny: a) w zakresie charakterystyki świadczenia w części 1.6 „kwalifikacje lekarzy specjalistów – członków zespołu koordynacyjnego” poprzez dodanie lekarzy specjalistów w dziedzinie genetyki klinicznej, w związku z uwagą zgłoszoną przez Panią prof. dr hab. med. Annę Kostera-Pruszczyk, b) w zakresie wzoru wniosku o kwalifikację pacjenta do programu lekowego poprzez dodanie zapisu odnoszącego się do konieczności dołączenia wyniku badania genetycznego jako załącznika do wniosku, w związku z uwagą zgłoszoną przez Panią prof. dr hab. med. Annę Kostera-Pruszczyk. \| Data \| Typ \| Tytuł \| Opis \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|------\|--------\| \| 21.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| Ustala się na dzień 1 maja 2022 r. wykaz refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, stanowiący załącznik do obwieszczenia. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/41/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/41/akt.pdf) \| \| 21.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2022 r. w sprawie wykazu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, dla których ustalono urzędową cenę zbytu \| Ustala się na dzień 1 maja 2022 r. wykaz leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, stanowiący załącznik do obwieszczenia. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/40/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/40/akt.pdf) \| \| 21.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego \| W przypadku produktu leczniczego Biotrakson (Ceftriaxonum), proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, 2 g; numer serii: 25020921A termin ważności: 09.2023, oraz numer serii: 25030921A termin \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/37/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/37/akt.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|--------\| \| 21.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkoleń w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta \| Oglądasz się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 marca 2020 r. w sprawie szkoleń w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta (Dz. U. poz. 390) \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D202200085101.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D202200085101.pdf) \| \| 21.04.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej \| W celu nieprzerwanego zabezpieczenia dostępności do szybkich testów antygenowych w kierunku koronowirusa wprowadza się możliwość wykonania bezpłatny szybkiego testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 do świadczeń medycznej diagnostyki laboratoryjnej lub diagnostyki obrazowej i nie obrazowej związanych z realizacją świadczeń lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Zgodnie z rekomendacjami WHO - szybki test antygenowy SARS-CoV-2 jest zalecany do wykonania u pacjentów z nasionymi objawami SARS-CoV-2 (od 4 do 7 dni). Test służy do wykrywania białka wirusa w pobranym materiale. W związku z czym wprowadza się świadczenie diagnostyczne bezpłatny – szybki test antygenowy SARS-CoV-2 do świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 16 kwietnia 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D202200083401.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D202200083401.pdf) \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|----------------\|--------\| \| 21.04.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw \| Projekt dotyczy doprecyzowania niektórych przepisów ustawy, a także uzupełnienia kwestii pominiętych w obowiązującej ustawie, a dotyczących np. definicji przyjętych w ustawie, zakresu przedmiotowego ustawy, kwestii finansowych, rejestracji uchodźców i nadawania im numeru PESEL, a także uprawnień przysługujących określonym kategoriom uchodźców. Dopuszcza się, za zgodą wojewody, do pracy w domach pomocy społecznej jako pielęgniarki obywatela Ukrainy który przekroczył granicę po 24 lutego 2022 r. \| Wejście w życie 15 kwietnia 2022 r. z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000083001.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000083001.pdf) \| \| 21.04.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego \| Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 168, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, finansowanie przez świadczeniobiorcę częściowych kosztów wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym za jeden dzień pobytu podlega waloryzacji o sumaryczną wartość zmian średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, jeżeli w kolejnym roku lub kolejnych latach, licząc od ostatniej waloryzacji, zmiana lub suma zmian tego wskaźnika przekroczy poziom 5%. W związku z tym, że zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 14 stycznia 2022 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2021 r. (M.P. poz. 31), wskaźnik za 2021 r. wyniósł 5,1 %, poziom wskaźnika przekroczył określony w rozporządzeniu poziom 5%. Projekt rozporządzenia wprowadza zmianę polegającą na waloryzacji poziomu finansowania ponoszonych przez świadczeniobiorcę kosztów wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym za jeden dzień pobytu o wskaźnik określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego tj. o 5,1%. W związku z powyższym odpłatność \| Wejście w życie 26 kwietnia 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2022/805](https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2022/805) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Konsultacje społeczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|-----------------------\|------------------\| \| 21.04.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych \| Opracowanie przedmiotowego projektu zostało podyktowane potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji badań przesiewowych w kierunku wykrycia raka jelita grubego. Dotychczas program był realizowany na podstawie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, zastąpionego przez Narodową Strategię Onkologiczną – NSO. Zgodnie z tym dokumentem (obszar 3 Inwestycje w pacjenta – Prewencja Wtórna; działanie 11.4) – od 2022 r. kolonoskopię przesiewowe są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zwany dalej „NFZ”. Założeniem i celem programu badań przesiewowych raka jelita grubego, jest poprawa jakości i efektywności wykrycia nowotworu jelita grubego u świadczeniobiorców. Potrzeba wdrożenia programu badań przesiewowych raka jelita grubego do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2209) wynika z zachodzących w Rzeczypospolitej Polskiej zmian demograficznych, m.in.: przyrostu odsetka osób w wieku starszym, zwiększenia przeciętnej długości życia oraz wieloletnich rosnących trendów zapadalności na raka jelita grubego, co prognozuje dalszy przyrost zachorowań na nowotwory tego narządu. Zjawiska te wymuszają konieczność objęcia profilaktycznymi badaniami kolonoskopowymi jak największego odsetka osób kwalifikujących się do programów badań przesiewowych, stąd świadczenia w programie będą realizowane dla świadczeniobiorców, którzy zgłoszą się do świadczeniodawców realizujących program, spełniających enumeratywnie określone kryteria kwalifikacji. Konieczność realizacji świadczeń w systemie opieki zdrowotnej potwierdzają także analizy publikowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), które wykazują, że nowotwory złośliwe w 2030 r. będą stanowiły na świecie główną przyczynę zgonów. Pomimo rozwijających się w kraju specjalistycznych ośrodków onkologicznych, realizacji Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych zastąpionego przez Narodową Strategię Onkologiczną – NSO i coraz liczniejszych programów lekowych, zjawisko to dotyczyć będzie również Rzeczypospolitej Polskiej. Rak jelita grubego stanowi obecnie druga pozycję (po raku płuc) wśród wszystkich zachorowań na \| Konsultacje społeczne \| [https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12358750/12871452/12871453/dokument551121.pdf](https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12358750/12871452/12871453/dokument551121.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Forma \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-------\|--------\| \| 21.04.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej \| Celem rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357, z późn. zm.) jest zapewnienie prewencji i wczesnego wykrywania nowotworów dziedzicznych przez zidentyfikowanie osób z rodzin wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na wybrane nowotwory, takie jak rak piersi, rak jajnika, rak jelita grubego, rak błony śluzowej trzonu macicy, siatkówczak i choroba von Hippel-Lindau (VHL), a następnie objęcie ich specjalistyczną opieką ukierunkowaną na aktywną prewencję zachorowań oraz możliwe najwcześniejsze ich rozpoznanie. Opieka nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe prowadzona jest obecnie w ramach programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12358712/12871399/12871400/dokument551075.pdf](https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12358712/12871399/12871400/dokument551075.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Konsultacje publiczne \| Link do konsultacji \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|----------------------\|--------------------\| \| 21.04.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie \| W związku ze wzrostem całkowitego budżetu na refundację w roku rozliczeniowym (2022 r.) w stosunku do całkowitego budżetu na refundację w roku poprzedzającym (2021 r.) ustala się kwotę środków finansowych przeznaczonych na: 1) finansowanie dotychczas nieobjętych refundacją leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych, które nie mają swojego odpowiednika \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/projekt/12358655/katalog/12870467#12870467](https://legislacja.rci.gov.pl/projekt/12358655/katalog/12870467#12870467) \| Onkologiczna na lata 2020-2030 (NSO). Zgodnie z założeniami programu, finansowanie opieki nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na wybrane nowotwory ze środków NSO jest możliwe nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2022 r. Następnie finansowanie będzie się odbywało ze środków Narodowego Funduszu Zdrowi, dlatego też konieczne jest wprowadzenie nowych świadczeń do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Wprowadzenie zmian do załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej polegających na dodaniu trzech świadczeń: 1) opieka nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka piersi lub raka jajnika; 2) opieka nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego lub raka błony śluzowej trzonu macicy; 3) opieka nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na siatkówczaka lub chorobę von Hippel–Lindau (VHL). Każde z ww. świadczeń obejmuje dwa etapy: 1) „Poradnictwo i badania genetyczne”; 2) „Poradnictwo i badania diagnostyczne”. W ramach pierwszego etapu odbywa się identyfikacja osób, posiadających wysokie, dziedzicznie uwarunkowane ryzyko zachorowania na wybrane nowotwory. Najważniejszą rolę odgrywa tu szczegółowy wywiad rodzinny. W przypadku zaistnienia wskazań medycznych, wykonywane są również badania genetyczne. W ramach drugiego etapu świadczeniobiorca posiadający wysokie, dziedzicznie uwarunkowane ryzyko zachorowania na wybrany nowotwór zostaje objęty specjalistycznym nadzorem, polegającym na systematycznym przeprowadzeniu badań diagnostycznych oraz konsultacji lekarskich. \| Data \| Organ \| Nr. \| Temat \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|-----\|-------\|-------\|--------\|--------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 42/2022/DGLPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 31 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Postanowieniami zarządzenia wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 17/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia, dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 kwietnia 2022 r. \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/250/Zarz%C4%85dzenie-42_2022_DGl \| \| \| \| w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia \| marca 2022 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 18), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 463, z późn. zm.). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) załącznika nr 1n - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii i polegają na: a) dodaniu kodu GTIN dla substancji czynnej: -5.08.10.0000021 – Epirubicini hydrochloridum - GTIN: 05909990796397,- 5.08.10.0000029 – Fulvestrantum - GTIN: 05901812161871, 05901812161888,-5.08.10.0000053 – Pemetreksedum - GTIN: 07613421047023, 07613421047016, 07613421047030,- 5.08.10.0000072 – Arsennii trioxidum - GTIN: 05909991404406,b) usunięciu kodu GTIN dla substancji czynnej: -5.08.10.0000072 – Arsennii trioxidum - GTIN: 05909990016433,-5.08.10.0000078 – Imatinibum - GTIN: 05909991353261, 05909991353353,- 5.08.10.0000082 – Anagrelidum - GTIN: 05909991362157, 05901797710033- zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; c) pozostawienie substancji czynnej i kodu GTIN dla 5.08.10.0000060 Tretinoinum - GTIN: 05909990668311 i finansowaniu na podstawie art. 37b ust.1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 463), za zgodą Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2022 r. przekazaną w piśmie znak: PLR.4504.282.2022.1.PR na wniosek Prezesa Funduszu, do którego w dniu 11 marca 2022 r. podmiot odpowiedzialny złożył wniosek o zgodę na finansowanie stosowania produktu leczniczego Vesanoïd w zakresie opisanym w art 37b ustawy o refundacji.2) załącznika nr 7 - katalog współczynników korygujących stosowanych w chemioterapii i polegają na zmianie progu kosztowego dla azacitidinum (kod 5.08.10.0000077) z 5,3649 zł/mg na 4,2015 zł/mg, biorąc pod uwagę analizę limitów finansowania dla poszczególnych EAN. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób wskazany w § 4 zarządzenia, wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów w przedmiotowym zakresie, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz z terminów obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcie refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. \| \| \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Wejście w życie \| Link \| \|------\|-----------------\|-------\|----------------\|------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie NR 41/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 31 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie \| Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 marca 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnął opinii właściwych konsultantów krajowych, a także, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ustawy o świadczeniach, zasięgnął opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. W dniach od 4 marca 2022 r. do 18 marca 2022 r. trwały konsultacje społeczne projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia. W trakcie konsultacji do projektu zarządzenia odniosło się 8 podmiotów (w tym 1 oddział wojewódzki NFZ), spośród których 3 nie zgłosiło uwag. Łącznie otrzymano 17 stanowisk do przedmiotowego projektu, w tym 14 zawierających uwagi po raz 3 informujących o ich braku. Z przesłanych 14 uwag: - 1 uznano za zasadną - 1 jako częściowo zasadną - 2 wymagają dalszej analizy. - 10 oceniono jako niezasadne. Uwzględniona uwaga dotyczy korekty legislacyjnej w zakresie załącznika nr 1n - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii dla świadczenia 5.08.10.0000072. Zmiana polega na korekcie nazwy substancji czynnej trójtlenek arsenu na arsenii trioxidum (w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ). Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/246/Zar%C4%85dzenie-41_2022_DSOZ \| \| okreslenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecialistyczne \| przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, mając na celu kontynuację finansowania świadczeń udzielanych na rzecz pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 (od 1 kwietnia 2022 r. świadczenia te finansowane są na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) dla JGP: D18 Zapalenie płuc nietypowe dodano warunek wskazania rozpoznania zasadniczego U07.1 COVID-19 oraz rozpoznania współistniejącego J12.8 Zapalenie płuc wywołane innym wirusem, a dla D52 Niewydolność oddechowa wskazanie rozpoznania zasadniczego U07.1 COVID-19 oraz rozpoznania współistniejącego z listy z tej grupy (równocześnie umożliwiono rozliczanie w zakresie choroby zakaźne). Zaznaczyć należy, że rozpoznanie U07.1 COVID-19 rozliczyć można także w innych JGP: P04 Choroby dolnych dróg oddechowych, P30 Infekcje wirusowe określone oraz S57 Inne choroby wirusowe. Jednocześnie, pozostawiono finansowanie produktu z załącznika nr 1c do zarządzenia: 5.53.01.0001535 Koszt pobytu związanego z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej na rzecz pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 o wartości 415 pkt możliwy do jednorazowego dosumowania w trakcie pobytu pacjenta, którego hospitalizacja nastąpiła z powodu leczenia specjalistycznego, z równoczesnym potwierdzonym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Powyższe JGP nie podlegają sumowaniu z tym produktem rozliczeniowym. W zarządzeniu uchyliono przepisy § 20 dotyczące zasad realizacji, sprawozdawania i rozliczania świadczeń udzielanych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie programu pilotażowego dotyczącego kompleksowych badań patomorfologicznych JGPato (Dz. U. poz. 2360). Uchylenie przepisu z dniem 1 kwietnia 2022 r. spowodowane jest zakończeniem pilotażu JGPato, którego etap realizacji zaplanowano na 9 miesięcy. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 245), które wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r. wprowadza świadczenie gwarantowane leczenie chirurgiczne z zastosowaniem systemu robotowego nowotworu złośliwego gruczołu krokowego. W konsekwencji tego w niniejszym zarządzeniu w załączniku nr 1a utworzono nową grupę: L31R Prostatektomia radikalna z zastosowaniem systemu robotowego o wartości 19 842 pkt. Wycena została opracowana przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji na podstawie zlecenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2021 r. Finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia nowego świadczenia gwarantowanego ma na celu poprawę wyników leczenia i jakości życia pacjentów z nowotworem złośliwym gruczołu krokowego przez zapewnienie pacjentom dostępu do postępowania chirurgicznego z wykorzystaniem systemu robotowego w leczeniu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego Zgodnie z przekazanymi w toku konsultacji uwagami środowiskowa, umożliwiono rozliczanie przedmiotowej grupy także w trybie hospitalizacja planowa. Odpowiednie zmiany w tym zakresie zostały dokonane także w załączniku nr 3a i 3b do zarządzenia. W związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 419) wprowadzającym nowe świadczenia gwarantowane: Leczenie rekonstrukcyjne z wykorzystaniem endoprotez onkologicznych u pacjentów do ukończenia 18. roku życia oraz Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej w ostrych białaczkach u dzieci, przedmiotowe świadczenia zaimplementowano do zarządzenia. Świadczenie: Leczenie rekonstrukcyjne z wykorzystaniem endoprotez onkologicznych u pacjentów do ukończenia 18. roku życia umożliwiało do rozliczania i sprawozdawania w grupie H1 i Zabiegi resekcjyczne zmian nowotworowych lub guzowatych z endoprotezoplastyką lub zabieg rewizyjny z użyciem protez poresekcyjnych (załącznik nr 1a do zarządzenia). W odniesieniu do świadczenia Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej w ostrych białaczkach w załączniku nr 1c do zarządzenia, po uwzględnieniu uwag przekazanych przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie onkologii dziecięcej i hematologii Pana prof. dr hab. Jana Styczyskiego, utworzono następujące produkty rozliczeniowe: 5.53.01.0001546 Oznaczenie MRD w ALL metodą cytometrii przepływowej - ALL-MRD-FC o wartości 300 pkt, 5.53.01.0001547 Oznaczenie MRD w ALL metodą PCR - ALL-MRD-PCR1 o wartości 4000 pkt, 5.53.01.0001548 Oznaczenie MRD w ALL metodą PCR - ALL-MRD-PCR2 o wartości 1000 pkt, 5.53.01.0001549 Szczegółowa diagnostyka immunofenotypowa (badanie wstępne) o wartości 1100 pkt, 5.53.01.0001550 Oznaczenie MRD w AML metodą cytometrii przepływowej - AML-MRD-FC o wartości 680 pkt, 5.53.01.0001551 Oznaczenie MRD w AML metodą PCR - AML-MRD-PCR o wartości 974 pkt oraz 5.53.01.0001552 Wstępne genotypowanie AML o wartości 6000 pkt. Wartości poszczególnych produktów zostały określone na podstawie opracowania Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z 30 sierpnia 2021 r. Produkty te dedykowane są dla świadczeniodawców spełniających warunki realizacji dla świadczenia gwarantowanego: Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej. Ich rozliczenie natomiast odbywa się zgodnie ze schematem i we wskazaniach określonych w lp. 60 zał. nr 4 do rozporządzenia szpitalnego. W załączniku nr 1b do zarządzenia utworzono natomiast produkty rozliczeniowe: 5.52.01.0001567 Pobyt diagnostyczny do monitorowania minimalnej choroby resztkowej (MRD) – w trybie ambulatoryjnym o wartości 150 pkt oraz 5.52.01.0001568 Pobyt diagnostyczny do monitorowania minimalnej choroby resztkowej (MRD) o wartości 551 pkt, które są możliwe do rozliczenia zgodnie z § 26 pkt 25 zarządzenia. Jednocześnie, umożliwiono ich łączone rozliczenie ze świadczeniem podstawowym z katalogu grup (załącznikiem nr 1a do zarządzenia), a produkt 5.52.01.0001568 Pobyt diagnostyczny do monitorowania minimalnej choroby resztkowej (MRD) umożliwiło do sumowania z produktem 5.53.01.0001473 Znieczulenie ogólne lub dożylnie u dziecka. Wprowadzone rozwiązania odpowiadają szczególnym uwarunkowaniom procesu diagnostycznego w leczeniu AML oraz ALL. Z uwagi na fakt, iż finansowanie leczenia dzieci z nowotworami kości, jak i monitorowanie minimalnej choroby resztkowej w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (zadania z zakresu onkologii dziecięcej) zakończyło się z dniem 31 grudnia 2021 r., konieczne jest zapewnienie ich finansowania, jako świadczeń w ramach świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, od dnia 1 stycznia 2022 r. w celu zachowania ciągłości ich udzielania i objęcia finansowaniem ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponadto, zmiany wprowadzone w załączniku nr 1a do zarządzenia obejmują rozliczanie JGP E02 w zakresie kardiologia wyłącznie dla procedury: ICD-9 37.4999 Inne przeczskorne zabiegi naprawcze serca i osierdzia (w związku z tym symetrycznej zmiany dokonano w załączniku nr 3a do zarządzenia). Zmodyfikowano produkty rozliczeniowe dedykowane pobraniom narządowym, zarówno w załączniku nr 1b, jak i 1c do zarządzenia. Ich aktualny kształt i wycena, wynikająca z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania kosztów czynności związanych z pobieraniem, przechowywaniem, przetwarzaniem, sterylizacją i dystrybucją komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2014 r. poz. 469 z późn. zm.), ma na celu ich prawidłowe sprawozdawanie i finansowanie od dnia 1 stycznia 2022 r., z uwzględnieniem kosztów ponoszonych przez Poltransplant (z wyłączeniem możliwości ewentualnego podwójnego finansowania). Zmiany w obrębie załącznika nr 1b obejmują ponadto umożliwienie rozliczania produktów: 5.52.01.0001541 Hospitalizacja do przeszkońskiego lub z innego dostępu wszczepiania zastawek serca, 5.52.01.0001542 Hospitalizacja do przeszkońskiego lub z innego dostępu wszczepiania zastawek serca z powikłaniami i chorobami współistniejącymi lub ≥ 80 lat w zakresie kardiologia/ kardiologia dla dzieci. Pozostałe zmiany w załączniku nr 1b mają charakter porządkujący. Zarządzenie implementuje także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 2482), które weszło w życie z dniem 14 stycznia 2022 r. W związku z tym (załącznik nr 1c do zarządzenia) umożliwiono rozliczanie produktu: 5.53.01.0005010 Opieka psychologiczna także w zakresach: położnictwo i ginekologia oraz położnictwo i ginekologia - drugi poziom referencyjny (do tej pory wyłącznie w zakresie położnictwo i ginekologia - trzeci poziom referencyjny). Zgodnie z ww. rozporządzeniem, wprowadzającym świadczenia gwarantowane: Koherentna tomografia optyczna tętnic obwodowych (OCT) oraz Koherentna tomografia optyczna tętnic wieńcowych (OCT) przedmiotowe świadczenia wprowadzono do załącznika nr 1c. W związku z tym zmodyfikowano produkt 5.53.01.0001502 dodając OCT (FFR/IVUS tętnic wieńcowych/OCT). Finansowanie przedmiotowego świadczenia następuje od dnia 14 stycznia 2022 r., co jest symetryczne z wejściem w życie rozporządzenia. W następstwie zmiany wysokości limitu finansowania ustalonego w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2022 r. poz. 18) ustalonego na dzień 1 marca 2021 r. zmodyfikowano wartość produktu rozliczeniowego z załącznika nr 1c: 5.53.01.0001401 Leczenie przetoczeniami immunoglobulin. Obecnie wartość ta wynosi 340,20 zł za każdy 1 gram immunoglobulin. Pozostałe zmiany w załączniku nr 1c mają charakter porządkujący. W związku z przekazanymi przez Pana prof. dr hab. med. Jarosława Regułę Konsultanta Krajowego w dziedzinie gastroenterologii oraz Pani dr n. med. Grażyny Cholewińskiej Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa mazowieckiego uwagami w niniejszym zarządzeniu przywrócono warunek realizacji JGP (załącznik nr 9 do zarządzenia): F58E/F - Choroby zapalne jelit > 65 r.ż./< 66 r.ż., obowiązujący do końca 2021 r. (z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2022 r.). Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Krajowa Rada Fizjoterapeutów, Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31 sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. W toku uzgadniania uwag skierowanych do przedłożonego projektu uwzględniono ponadto: umożliwiono rozliczanie produktu: 5.52.01.0001493 Powikłania infekcyjne u chorego po przeszczepieniu narządu lub szpiku - diagnostyka, leczenie (diagnostyka, leczenie pacjenta od 31 dnia po wykonaniu przeszczepu) < 4 dni – w zakresie kardiochirurgia/kardiochirurgia dla dzieci; - w grupie D20 Gruźlica dodano rozpoznanie warunkujące grupę A15.3 Gruźlica płuc potwierdzona nieokreślonymi sposobami. Rozpoznanie A15.3 Gruźlica płuc potwierdzona nieokreślonymi sposobami jest stawiane pacjentom z potwierdzoną chorobą gruźlicy płuc na podstawie wykonania badania PCR (nie jest to gruźlica płuc potwierdzona histologicznie lub posiewem); - umożliwiono rozliczanie grupy K27 Zaburzenia odżywiania (dokonano zmiany nazwy grupy) w zakresie onkologia kliniczna. Opieka nad pacjentem onkologicznym jest opieką interdyscyplinarną. Wyrównanie metaboliczne pacjentów przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego daje korzystne efekty zarówno co do skuteczności, jak i tolerancji leczenia. Dodanie możliwości stosowania grupy K27 w zakresie onkologii klinicznej przygotuje pacjentów wymagających interwencji żywieniowej jeszcze przed rozpoczęciem właściwej terapii i pozwoli na szybsze wdrożenie opieki żywieniowej; - w załączniku nr 9 do zarządzenia (Charakterystyka grup) wprowadzono, poprzez dodanie warunków w wybranych JGP, rozpoznania dotyczące leczenia pocovidowych powikłań u dzieci: U10 Wieloukładowy zespół zapalny powiązany z COVID-19 oraz U10.9 Wieloukładowy zespół zapalny powiązany z COVID-19, nieokreślony (P12 Inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe i metaboliczne, P20 Choroby skóry, układu mięśniowo-kostnego lub tkanki łącznej, P21 Choroby układu krążenia, P37 Zaburzenia rytmu serca < 1 r.ż. lub > 18 r.ż. z powikłaniami i chorobami współistniejącymi, P40 Inne choroby układu krążenia < 1 r.ż. albo < 18 r.ż. z pw.);- w grupie J01G Radykalne odjęcie piersi z rekonstrukcją z zastosowaniem tkanki własnej dodano warunek z rozpoznaniem Z40.0.- w grupie Q41 5.51.01.0015041 Zabiegi endowaskularne - 1. grupa umożliwiło wyłącznie dla zakresu nefrologia realizację procedury 39.427 Endowaskularne udrożnienie przetoki dializacyjnej. Skutek finansowy dla wprowadzonych zmian wynosi 92 061 907 zł. Dla zmian w obszarze leczenia pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 skutek finansowy nie jest możliwy do oszacowania. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych: a) od dnia 1 stycznia 2022 r. w zakresie:– lp. 220 - 221 oraz lp. 265 załącznika nr 1a,- lp. 47 - 56 oraz lp. 110 - 111 załącznika nr 1b,- lp. 33 - 42 załącznika nr 1c, b) od dnia 14 stycznia 2022 r. w zakresie lp. 48 oraz lp. 64 załącznika nr 1c. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r. 12.04.2022 Zarządzenie ZARZĄDZENIE NR 40/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 31 marca 2022 r. zmieniające Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 136c ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia upoważniony jest do określenia szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Niniejszym zarządzeniem wprowadzono zmiany w zarządzeniu Nr 56/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w Wejście w życie 31 marca 2022 r. https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/242/Zar%C4%85dzenie-40_2022_DSOZ \| Data \| Organ \| Nr. \| Temat \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|-----\|-------\|-------\|--------\|--------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 38/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 160/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 września 2021 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) oraz jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia: z dnia 23 marca 2022 r. (ZPŚ.640.9.2022.JK) w zakresie finansowania szczepień wykonywanych u obywateli Ukrainy w oparciu o Program Szczepień Ochronnych obowiązujących w Polsce oraz z dnia 14 marca 2022 r. (DLG.7802.6.2022.GK) w zakresie podwyższenia wyceny świadczeń o 4,5%. Zmiany wprowadzone niniejszą regulacją polegają na: 1) wprowadzeniu wzoru indywidualnego kalendarza szczepień (IKSz) dla dzieci i młodzieży z Ukrainy w oparciu o Program Szczepień \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/236/Zar%C4%85dzenie-38_2022_DSOZ \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| \|------\|-----------------\|-------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie nr 36/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków \| Ochronnych obowiązujących w Polsce na zasadach wskazanych dla szczepień obowiązkowych; 2) wskazaniu produktów rozliczeniowych do rozliczania świadczeń udzielanych pacjentom uprawnionym na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. poz. 583, z późn. zm.), tzw. „ustawy o pomocy”; 3) podwyższeniu wartości stawek kapitacyjnych, porad i ryczałtów o 4,5% na podstawie analizy przeprowadzonej przez AOTMiT, zawierającej propozycje stopy wzrostu cen punktów stosowanych w umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a świadczeniodawcami (pismo WT.5403.3.2022.MSW.10); 4) zniesieniu terminu przejściowego, tj. 31 marca 2022 r., do którego miała obowiązywać stawka kapitacyjna na realizację zadań koordynatora związanego z promocją profilaktyki, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 2, wskazanego w zarządzeniu zmieniającym nr 5/2022/DSOZ z dnia 5 stycznia 2022 r. Na mocy niniejszego zarządzenia stawka za przedmiotowe zadania obowiązuje bezterminowo; 5) uchyleniu rozdziału 5 dotyczącego przepisów związanych z COVID-19, w związku ze zniesieniem obowiązku kwarantanny i izolacji dla pracowników podmiotów leczniczych. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 dotyczącego poprawy jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| \| Wejście w życie \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/232/Zarz%C4%85dzenie-36_2022_DSOZ \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 35/2022/DSOZP REZESA NARODOWEG \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia \| \| Wejście w życie \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/227/Zarz%C4%85dzenie-35_2022_DSOZ \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\| \| 12.04.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 34/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24 marca 2022 r. w sprawie uchylenia zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania \| Niniejsze zarządzenie w sprawie uchylenia zarządzenia Nr 24/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 lutego 2022 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi konsekwencję poleceń Ministra Zdrowia (z dnia 18 marca 2022 r., znak: DLU.736.74.2022.KB/KM oraz z dnia 23 marca 2022 r., znak: DLU.736.84.2022.KB), co spowodowało, iż wejście w życie zmian określonych ww. zarządzeniem stało się niecelowe. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. \| \| Wejście w życie \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/226/Zar%C4%85dzenie-34_2022_DSOZ \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 12.04.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 kwietnia 2022 r. uchylające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach \| W związku ze zmianą sytuacji epidemicznej w Rzeczpospolitej Polskiej, jak również w celu ujednolicenia przepisów, konieczne jest uchylenie rozporządzenia wydanego na podstawie fakultatywnego upoważnienia ustawowego zawartego w art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności lekarskiej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw zdrowia może określić, w drodze rozporządzenia, standardy organizacyjne opieki zdrowotnej w wybranych dziedzinach medycyny lub w określonych podmiotach wykonujących działalność lekarską, kierując się potrzebą zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych. Z uwagi na znaczną poprawę stanu epidemicznego w Rzeczpospolitej Polskiej w związku ze zmniejszeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wywołanych wirusem SARS-CoV-2, a co za tym idzie znacznym zmniejszeniem liczby osób kierowanych do izolatorium, jak również zmianą od dnia 1 kwietnia 2022 r. zasad realizacji świadczeń na rzecz pacjentów, u których stwierdzono zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2, zwaną dalej „COVID-19”, wynikające z decyzji Ministra Zdrowia, zgodnie z którą diagnostyka i leczenie COVID-19 nie będą dodatkowo finansowane z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 lub budżetu państwa, zasadnym jest odstąpienie od rozwiązań organizacyjnych dedykowanych zapobieganiu i zwalczaniu epidemii COVID-19. W przedmiotowym zakresie wystarczającą jest stosowanie regulacji określonych ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069, z późn. zm.). \| Wejście w życie 12 kwietnia 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000080001.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000080001.pdf) \| \| 11.04.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2022 r. \| Zadaniem Zespołu jest opracowanie propozycji zmian sposobu finansowania świadczeń pediatrycznych. \| Wejście w życie 2 kwietnia 2022 r. \| [Zarządzenie (mz.gov.pl)](http://mz.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin ważności \| Link do publikacji \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 11.04.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| ogłasza się w załączniku jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320) \| Zarządzenie traci moc z dniem 1 lipca 2022 r. \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie praktyki zawodowej w aptece \| Zgodnie z przepisami wynikającymi z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 97 i 1559), kwalifikacje do wykonywania zawodu farmaceuty posiada osoba która m.in.: rozpoczęła po roku akademickim 2018/2019 studia przygotowujące do wykonywania zawodu farmaceuty prowadzone zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 i 619), obejmujące sześciomiesięczną praktykę zawodową w aptece, i uzyskała tytuł magistra farmacji. Projektowane rozporządzenie realizuje upoważnienie ustawowe \| Wejście w życie 14 kwietnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie praktyki zawodowej w aptece (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie sposobu \| Konieczne jest określenie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej na okres rozliczeniowy obejmujący okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r., zgodnie z upoważnieniem zawartym w 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz \| Wejście w życie 8 kwietnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Opis zmian \| Data wejścia w życie \| Tytuł dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|------------\|---------------------\|-----------------\| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom \| Konieczność identyfikowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobom, posiadającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, z późn. zm.), zwaną dalej „ustawą o pomocy”, w celu właściwego rozliczania tych świadczeń. 1. Wprowadzenie kodu UA, pozwalającego na identyfikację osób, którzy uzyskali prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie ustawy o pomocy. 2. Określenie rodzaju danych, jakie świadczeniodawca powinien gromadzić i przekazywać w przypadku świadczeń udzielonych osobom, którzy uzyskali prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie ustawy o pomocy w zależności od sposobu potwierdzenia tego prawa. W tym zakresie przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym w przypadku potwierdzenia prawa do świadczeń przez dokument elektroniczny, o którym mowa w art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawą”, albo oświadczeniu o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 50 ust. 2a i 6 ustawy – zakres przekazywanych danych i stosowane kody są identyczne, jak w przypadku potwierdzania prawa \| Wejście w życie 6 kwietnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 1 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązany do finansowania świadczeń ze środków publicznych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia \| Przedmiotem projektu rozporządzenia jest wprowadzenie nowej dziedziny mającej zastosowanie w ochronie zdrowia – psychoterapii uzależnień, w której osoby zainteresowane będą mogły odbywać szkolenie specjalizacyjne. Powyższe przyczyni się do poprawy opieki w obszarze ochrony zdrowia w zakresie leczenia uzależnień. Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2469) uwzględnia zmiany dotyczące systemu szkolenia w dziedzinie uzależnienia, które od dnia 1 stycznia 2022 r. jest prowadzone przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, które powstało w wyniku połączenia Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii, zwanego dalej „KBPN”, z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Zmiany te wpisują się w funkcjonujący system prowadzenia szkoleń i uzyskiwania tytułu specjalisty w określonych dziedzinach ochrony zdrowia, wprowadzony ustawą z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia i przyczynią się do skoordynowania systemu szkoleń w dziedzinie uzależnienia, w którym istnieją obecnie trzy ścieżki dochodzenia do certyfikatu od dnia 1 stycznia 2022 r. prowadzone przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (dwie obsługiwane do dnia 31 grudnia 2021 r. przez KBPN, a jedna przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych). Umiejscowienie systemu szkolenia w dziedzinie psychoterapii uzależnień w funkcjonującym systemie prowadzenia szkoleń wynikającym z przepisów ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia przyczyni się do uzyskania transparentnych i wystandaryzowanych warunków i trybu uzyskiwania akredytacji do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w zakresie psychoterapii uzależnień. Dotychczasowe regulacje zawarte w przepisach ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2020 r. poz. 2050, z późn. zm.) charakteryzowały się znacznie większym stopniem ogólności i nie odnosiły się do wielu ważnych aspektów występujących w procesie uzyskiwania akredytacji do prowadzenia \| Wejście w życie 6 kwietnia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|------------------\| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie kredytów na studia medyczne \| Projekt wykonuje upoważnienie zawarte w art. 103f ustawy dodane ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz o niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.). W projekcie określono: terminy i sposób składania wniosków o kredyt na studia medyczne, terminy i zakres informacji przekazywanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, o których mowa w art. 103e ustawy, termin zawarcia umowy o kredyt na studia medyczne, niezbędne elementy umowy o kredyt na studia medyczne, tryb wpłaty oraz spłaty kredytu na studia medyczne, sposób umarzania kredytu na studia medyczne przez ministra właściwego do spraw zdrowia, sposób dokonywania rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom. W załączniku do rozporządzenia zamieszczono wzór wniosku o umorzenie kredytu na studia medyczne przez ministra właściwego do spraw zdrowia. W projekcie rozporządzenia założono, że o kredyt na studia medyczne będą mogli ubiegać się studenci (odbywający studia na kierunku lekarskim prowadzone w języku polskim na warunkach odpłatności) w dwóch terminach w danym roku tj. w okresie w okresie 21 dni od dnia rozpoczęcia danego semestru studiów, co skorelowane jest z terminem określonym w art. 103b ust. 1 ustawy, z którego wynika, że kredyt na studia medyczne jest wypłacany przez banki na rachunek uczelni nie później niż w terminie 60 dni od dnia rozpoczęcia danego semestru \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie kredytów na studia medyczne (dziennikustaw.gov.pl) \| studiów. Odstępstwo od ww. reguły stanowi § 12 projektu rozporządzenia, z którego wynika, że wniosek o kredyt na studia medyczne (obejmujący okres od pierwszego semestru roku akademickiego 2021/2022) będą mogli złożyć studenci w terminie 30 dni od dnia wejścia rozporządzenia w życie. Studenci będą mogli składać wnioski o udzielenie kredytu na studia medyczne albo w postaci papierowej albo elektronicznej poprzez system bankowości elektronicznej. W treści projektu rozporządzenia przewidziano, że umowa kredytu na studia medyczne będzie zawierana przez studenta z bankiem w terminie 14 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku o udzielenie kredytu na studia medyczne (§ 5 ust. 1). Ponadto w § 5 ust. 2 projektu określono elementy specyficzne dla umowy kredytu na studia medyczne, niemniej jednak w odniesieniu do umów o kredyt na studia medyczne zastosowanie mieścić będzie również art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1896, z późn. zm.) określający inne elementy umowy kredytowej. Wyplata pierwszej transzy dokonywana będzie nie później niż w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy kredytu na studia medyczne, zaś wyplata kolejnej transzy kredytu przez bank będzie uzależniona od przedstawienia przez studenta dokumentu potwierdzającego kontynuowanie studiów w kolejnym semestrze (§ 6 ust. 1 i 2 projektu). Spłata kredytu na studia medyczne dokonywana będzie zgodnie z harmonogramem spłaty tego kredytu, na rachunek bankowy wskazany w umowie kredytu na studia medyczne (§ 7). W celu usprawnienia obsługi wniosków o umorzenie kredytu na studia medyczne przez ministra właściwego do spraw zdrowia w załączniku do projektu rozporządzenia określono wzór takiego wniosku (§ 8 ust. 2 projektu). Umorzenie kredytu na studia medyczne będzie możliwe w zależności od indywidualnej sytuacji w jakiej znalazł się kredytobiorca po ustaleniu okoliczności stanowiących podstawę wniosku o umorzenie tego kredytu. Z treści wniosku o umorzenie kredytu na studia medyczne wynika, że kredytobiorca zostanie zobowiązany do wskazania przyczyn ubiegania się o umorzenie kredytu na studia medyczne poprzez dokonanie wyboru spośród katalogu przesłanek stanowiących podstawę do ubiegania się o umorzenie kredytu na studia medyczne, co niewątpliwie przyczyni się do usprawnienia procesu rozpatrywania wniosków. Dodatkowo do wniosku o umorzenie kredytu na studia wnioskodawca będzie zobowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające wystąpienie wszystkich okoliczności stanowiących \| Data \| Typ dokumentu \| Projekt \| Obecnie komunikaty i ostrzeżenia pojawiające się w reklamach produktów leczniczych są często niezrozumiałe i niejasne dla odbiorcy. Kierunkiem zmian powinno być zapewnienie lepszego odbioru przez pacjentów treści reklam produktów leczniczych, co przyczyni się do rozsądniejszego stosowania produktów leczniczych. W projektowanym rozporządzeniu przewiduje się następujące zmiany: 1) zmianę treści ostrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego – obecne ostrzeżenie nie wykazuje potencjału do budowania pożądanych postaw u odbiorców służących bezpieczeństwu stosowania produktów leczniczych zgodnie z ulotką. Powyższa sytuacja wpływa niekorzystnie na odbiorcę przekazu reklamowego, bardzo słabo reagującego na odczytane ostrzeżenie, co w konsekwencji może wpływać na nierozsądną i niedowodzalną konsumpcję leków. Proponowane nowe brzmienie ostrzeżeń buduje u odbiorcy pożądany nawyk konieczności zapoznawania się z ulotką informacyjną dołączoną do opakowania, która zawiera informacje dotyczące bezpiecznego dawkowania, stosowania zgodnie ze wskazaniami oraz z wszelkimi przeciwwskazania do stosowania produktu leczniczego. Należy podkreślić, że ostrzeżenie nie było zmieniane od dnia wejścia w życie rozporządzenia (tj. od 28 listopada 2008 r.). Jednocześnie zjawisko stałego wzrostu liczby reklam produktów leczniczych zawierających przedmiotowe ostrzeżenie, a tym samym jego powtarzalność, kierowanych do publicznej wiadomości za pośrednictwem stacji telewizyjnych radiowych oraz innych mediów, wywołuje u adresata reklamy znużenie jego treścią i negatywne odniesienie się do jego treści, co może skutkować nadmierną i nierozważną konsumpcją produktów leczniczych stosowanych w samoleczeniu, a zatem bez kontroli lekarza. Wprowadzenie ostrzeżenia w trzech różniących się wersjach lecz z zachowaniem głównego przekazu zwróci uwagę odbiorcy na nowy element reklamy oraz zawarty w nim przekaz. Odbiorca reklamy, jak było dotychczas – z jedną wersją ostrzeżenia, mógł ignorować jego treść, gdyż słyszał lub czytał takie ostrzeżenie wielokrotnie. Zakłada się, że wprowadzenie trzech wersji ostrzeżeń spowoduje, że reklamy produktów leczniczych będą różniły się pod tym \| Konsultacje \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób, ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej \| Osoby umieszczone w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym, zwanym dalej „Ośrodkiem”, są osobami uznanymi za stwarzające zagrożenie: 1) które odbyły prawomocnie orzeczoną karę pozbawienia wolności lub karę 25 lat pozbawienia wolności, wykonywaną w systemie terapeutycznym; 2) u których w trakcie postępowania wykonawczego występowaly zaburzenia psychiczne w postaci upośledzenia umysłowego, zaburzenia osobowości lub zaburzenia preferencji seksualnych; 3) u których stwierdzone zaburzenia psychiczne mają taki charakter lub takie nasilenie, że zachodzi co najmniej wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy lub groźb jej użycia przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej, zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 10 lat. Osoby umieszczone w Ośrodku wymagają zatem, zarówno z uwagi na ich bezpieczeństwo i prowadzone postępowanie terapeutyczne oraz bezpieczeństwo osób zatrudnionych w Ośrodku i w nim przebywających, stosowania właściwych rozwiązań, uwzględniających także ograniczenia w sferze swobody życia, którą stanowią konstytucyjnie gwarantowane wolności i prawa człowieka, a także mogą wprowadzać odstępstwa w zakresie praw pacjenta. W obecnym stanie prawnym rozwiązań, o których mowa wyżej, znajdują wprawdzie częściowo uregulowanie w ustawie z dnia 22 listopada 2013 \| Konsultacje \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz. U. z 2021 r. poz. 1638), jednak mają one charakter bardzo ogólny, bez precyzowania ich zakresów i granic możliwych ingerencji. Przyjęto bowiem założenie, że ich uszczegółowienie i doprecyzowanie, przy uwzględnieniu indywidualnego postępowania terapeutycznego prowadzonego wobec każdej osoby umieszczonej w Ośrodku na podstawie indywidualnego planu terapii oraz należytej ochrony bezpieczeństwa i porządku w Ośrodku, nastąpi w drodze odpowiednich regulaminów i innych przepisów wydawanych przez kierownika Ośrodka. W związku z powyższym w przepisach ustawy brakuje szczegółowych regulacji dotyczących m. in.: 1) praw i obowiązków osób umieszczonych w Ośrodku, w tym trybu kontroli, organizacji odwiedzin i doręczania paczek, udzielania zgody na udział w pogrzebie najbliższej osoby i nadzoru nad korespondencją; 2) możliwości zastosowania zabezpieczenia w postaci umieszczenia osoby, wobec której toczy się postępowanie sądowe w Ośrodku do czasu wydania prawomocnego orzeczenia; 3) ochrony prawnej pracowników Ośrodka; 4) sankcji karnych na wypadek ucieczki osoby stwarzającej zagrożenie. Mając jednak na uwadze zakres spraw objęty ww. regulaminami oraz postulaty zgłaszane przez Rzecznika Praw Obywatelskich, kierownika Ośrodka, osoby umieszczone w Ośrodku oraz inne zainteresowane podmioty, za zasadne i konieczne uważa się podjęcie działania w celu unormowania praw i obowiązków osób umieszczonych w Ośrodku co do zasady w przepisach powszechne obowiązujących. Ponadto wprowadzenie w ustawie zasady, zgodnie z którą w sprawach związanych z realizacją obowiązków określonych w przepisach prawa budowlanego, w odniesieniu do nieruchomości wchodzących w skład Ośrodka, organem pierwszej instancji będzie wojewoda, przyspieszy sprawy związane z rozbudową Ośrodka. Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób, ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 633, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zasadniczym celem opracowanego projektu ustawy jest wprowadzenie i poszerzenie ustawowych regulacji odnoszących się do kwestii mających wpływ na pobyt osób umieszczonych w Ośrodku, tak aby kluczowe obszary dotyczące praw i obowiązków osób umieszczonych w ośrodku wszelkie regulacje dotyczące sytuacji tych osób w Ośrodku znajdowały podstawy w akcie ustawowym. Proponowane zmiany dotyczą przede wszystkim określenia procedury postępowania wobec osób przyjmowanych do Ośrodka, praw i obowiązków osób umieszczonych w Ośrodku, zasad sprawowania kontroli w odniesieniu do osób umieszczonych w Ośrodku, zasad udzielania zezwolenia na czasowy pobyt poza Ośrodkiem, jak również zasad wprowadzania odstępstw w zakresie ustalonego porządku wewnętrznego Ośrodka oraz w odniesieniu do osób umieszczonej w Ośrodku. Przedmiotowy projekt ustawy ma kluczowe znaczenie w kontekście zapewnienia właściwych warunków postępowania terapeutycznego wobec osób umieszczonych w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym, stwarzających zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób, a także utrzymania właściwych warunków bezpieczeństwa, zarówno osobom w nim umieszczonym, jak i personelowi Ośrodka. Projektowane zmiany zakładają: 1) wprowadzenie obowiązku określenia sposobu i warunków prowadzenia postępowania terapeutycznego w regulaminie organizacyjnym, sporządzanym przez kierownika Ośrodka na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej; 2) wprowadzenie przepisów, zgodnie z którymi w sprawach związanych z realizacją obowiązków określonych w przepisach prawa budowlanego, w odniesieniu do nieruchomości wchodzących w skład Ośrodka, organem pierwszej instancji będzie wojewoda; 3) określenie terminu (nie krótszego niż 6 miesięcy i nie dłuższego niż 13 miesięcy) na przechowywanie utrwalonego obrazu lub dźwięku, które nie zawierają informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie są istotne dla bezpieczeństwa Ośrodka lub bezpieczeństwa osób stwarzających zagrożenie umieszczonych w Ośrodku, o ile nie zostaną one zabezpieczone jako dowód w sprawie w przypadku toczącego się postępowania; 4) określenie procedury postępowania wobec osób przyjmowanych do Ośrodka, która obejmuje m. in. przeprowadzenie badania lekarskiego i zapoznanie osób umieszczonych w Ośrodku z jej prawami i obowiązkami; 5) wprowadzenie możliwości zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w Ośrodku osoby, wobec której toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie umieszczenia w Ośrodku, przed wydaniem prawomocnego wyroku; 6) rozszerzenie regulacji dotyczących unormowania praw i obowiązków osób umieszczonych w Ośrodku, obejmujących poszanowanie godności osobistej i prywatności, ochronę przed przemocą fizyczną i psychiczną, możliwość osobistego i telefonicznego kontaktu z członkami rodziny i innymi bliskimi osobami oraz z innymi osobami, prowadzenie korespondencji i korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej, dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych poza Ośrodkiem, posiadanie środków pieniężnych i dysponowanie nimi, a także wykonywanie praktyk religijnych i korzystanie z posług religijnych, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z zachowania zasad bezpieczeństwa w Ośrodku oraz skuteczności prowadzonego postępowania terapeutycznego; 7) określenie zasad, okoliczności i procedury przeprowadzania określonego rodzaju kontroli w Ośrodku, w tym kontroli przekazywanych paczek, kontroli pomieszczeń, kontroli przedmiotów, kontroli osobistej oraz kontroli pobieżnej; 8) określenie zasad odwiedzin osób umieszczonych w Ośrodku, w tym wymagań odnośnie osób odwiedzających; 9) uregulowanie zasad udzielenia zgody na udział osoby umieszczonej w Ośrodku w pogrzebie najbliższej osoby; 10) doprecyzowanie przepisów dotyczących udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osobom umieszczonym w Ośrodku; 11) dookreślenie zadań wykonywanych przez pracowników służby ochrony w Ośrodku oraz poza Ośrodkiem, np. podczas konwojowania osób umieszczonych w Ośrodku do sądu, na pogrzeb czy do innego podmiotu leczniczego w celu udzielenia świadczenia zdrowotnego; 12) rozszerzenie katalogu osób zatrudnionych w innych szpitalach niż szpitale przeznaczone dla osób pozabwionych wolności, które przy wykonywaniu swoich obowiązków mają bezpośredni kontakt z pacjentami umieszczonymi w danym szpitalu na podstawie orzeczenia sądu, uprawnionych do stosowania numerycznych znaków identyfikacyjnych; \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Konsultacje \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-------------\|--------\| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej \| Brak możliwości składania oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej przez nową grupę uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, 682, 683 i 684) w celu potwierdzenia prawa do świadczeń. Wprowadzenie wzorów oświadczeń dla nowej grupy uprawnionych na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| [dokument549528.docx (live.com)](dokument549528.docx (live.com)) \| \| 11.04.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych \| Projekt ustawy ma na celu dokonanie zmian w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1801), zwanej dalej „ustawą z dnia 8 czerwca 2017 r.”, w taki sposób, aby wprowadzić do porządku prawnego ustalenia z reprezentatywnymi organizacjami związków zawodowych i reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i zawarte w stanowisku Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia, zwanego dalej „Trójstronnym Zespołem”, z dnia 5 listopada 2021 r. (w zakresie jak wskazano w pkt 2 OSR). Projektowane zmiany zakładają: 1) określenie nowego brzmienia załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r., w którym zostanie określony nowy podział na grupy zawodowe \| Konsultacje \| [Akt prawny (legislacja.gov.pl)](Akt prawny (legislacja.gov.pl)) \| według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku pracy oraz nowe wysokości współczynników pracy, zgodnie ze stanowiskiem Trójstronnego Zespołu z dnia 5 listopada 2021 r.; projektowana regulacja – podwyższenie współczynników pracy od dnia 1 lipca 2022 r. – uwzględniać ma istniejący już w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r. coroczny „mechanizm waloryzacyjny” – art. 3a; 2) zmianę brzmienia art. 5 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. w celu powiązania określanych w porozumieniu albo zarządzeniu zasad wynagradzania pracowników innych niż pracownicy działalności podstawowej, ze średnim wzrostem wynagrodzeń w danym podmiocie leczniczym, w taki sposób, aby wynagrodzenia tych osób zapewniały wysokość odpowiadającą adekwatnemu średniemu wzrostowi wynagrodzenia w danym podmiocie w ustalonym okresie; 3) dodanie do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. przepisu zobowiązującego podmiot leczniczy będący pracodawcą do określenia w umowie o pracę każdego pracownika objętego zakresem ustawy informacji o grupie zawodowej, do której powinien zostać przypisany w związku z kwalifikacjami wymaganymi na zajmowanym stanowisku pracy. W poniższej tabeli wskazano grupy zawodowe wskazane w stanowisku Trójstronnego Zespołu oraz porównanie współczynników pracy i wynikających z nich wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych w poszczególnych grupach (w kolumnie 4 wskazano wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych obliczonych jako iloczyn obecnie obowiązujących współczynników pracy oraz kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. ogłoszonego w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2021 r. w kwocie 5167,47 zł; w kolumnie 6 wskazano wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych obliczonych jako iloczyn współczynników pracy uzgodnionych przez Trójstronny Zespół oraz kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r. określonej w komunikacie Prezesa GUS z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r. w wysokości 3662,53 zł.). W projekcie ustawy przewiduje się również zmianę brzmienia art. 5 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. w celu powiązania określanych w porozumieniu albo zarządzeniu zasad wynagradzania pracowników innych niż pracownicy działalności podstawowej ze średnim wzrostem wynagrodzeń w danym podmiocie leczniczym, w taki sposób, aby \| Data \| Typ dokumentu \| Projekt \| Opis zmiany \| Konsultacje \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------\|---------------\|---------\|-------------\|-------------\|-------------------------------\| \| 11.04.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakresu informacji gromadzonych w Systemie Ewidencji Zasobów Ochrony Zdrowia oraz \| Zmiana rozporządzenia wynika z konieczności monitorowania stanów magazynowych oraz wielkości zużycia środków ochrony osobistej. Nowelizacja rozporządzenia w § 2 pkt 3 zmienia zakres danych dotyczących środków ochrony osobistej wykorzystywanych w podmiotach leczniczych. Zmiana umożliwi monitorowanie stanów magazynowych oraz wielkości zużycia środków ochrony osobistej w podmiotach leczniczych, co pozwoli na właściwe zarządzanie środkami ochrony osobistej z uwzględnieniem potrzeby usługodawców (np. przez tworzenie i udostępnianie asortymentu rezerw strategicznych lub regulacje w zakresie obrotu takimi środkami). Wykaz środków ochrony osobistej, stanowiący część II załącznika do rozporządzenia, dostosowano do przyjętej nomenklatury i podstawowego asortymentu stosowanego w celu ochrony przed czynnikami infekcyjnymi. Ww. zmiany pozwolą na podejmowanie właściwych działań w zakresie kreowania polityki zdrowotnej państwa. \| Konsultacje \| [Akt prawny (legislacja.gov.pl)](https://legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Forma konsultacji \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|-------------------\|------------------\| \| 22.03.2022 \| Ustawa \| Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodzie farmaceuty \| Dotyczy dodania przepisu, zgodnie z którym farmaceutce w czasie wykonywania swoich ustawowych czynności przysługiwać będzie ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu \| Konsultacje \| [https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/Projekty/9-020-840-2022/$file/9-020-840-2022.pdf](https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/Projekty/9-020-840-2022/$file/9-020-840-2022.pdf) \| \| 22.03.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych \| Dotychczasowe wzory dyplomu uzyskania tytułu pielęgniarki specjalisty i dyplomu uzyskania tytułu położnej specjalisty mogą być wykorzystywane nie dłużej niż do dnia 12 lipca 2022 r. \| Wejście w życie 4 kwietnia 2022 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000064801.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000064801.pdf) \| \| 22.03.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru dokumentu „Prawo wykonywania zawodu fizjoterapeuty” \| Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 553), zwanej dalej „ustawą”, minister właściwy do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Fizjoterapeutów, został obowiązany do wydania rozporządzenia określającego wzór dokumentu „Prawo wykonywania zawodu fizjoterapeuty”, zwanego dalej „PWZ fizjoterapeuty”, mając na względzie treść informacji, jakie mają znajdować się w tym dokumencie. Przedstawienie projektowanego rozporządzenia jest konieczne ze względu na przepis art. 12 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o Agencji Badań Medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1559), który zachowuje w mocy dotychczasowe przepisy wykonawcze do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy, jednak nie dłużej niż do dnia 11 lipca 2022 r. Projektowane rozporządzenie zastępuje przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 kwietnia 2017 r. w sprawie wzoru dokumentu „Prawo wykonywania zawodu fizjoterapeuty” (Dz. U. z 2020 r. poz. 1715). \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs//516/12357853/12863296/12863297/dokument547578.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs//516/12357853/12863296/12863297/dokument547578.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 29/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w \| Zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 7/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenia uzależnień, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 146 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Nowelizacja ma na celu dostosowanie przepisów zarządzenia do postanowień rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 2400), zwanej dalej "nowelizacja rozporządzenia", oraz wprowadzenie przepisów ogłoszonego przez Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji obwieszczenia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień dla dzieci i młodzieży, zwanego dalej "obwieszczeniem", regulujących nowy sposób pokrywania kosztów udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień dedykowanych dzieciom i \| \| Wejście w życie \| Adres URL \| \|-----------------\|-----------\| \| 11 marca 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/215/Zar%C4%85dzenie-29_2022_DSOZ \| rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień młodzieży, o których mowa w załączniku 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 1285, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Zmiany w zakresie § 2 ust. 1 pkt 3, pkt 6 i 10, § 5 ust. 1, § 11 ust. 1, § 12 pkt 3 i 5, § 14 ust. 2, § 18 ust. 1 pkt 2, 4, 10, 13, 21, 24 i 40 oraz § 18 ust. 7 zarządzenia związane są z dodaniem nowego załącznika nr 1a, stanowiącego Katalog zakresów świadczeń określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Obwieszczeniem Prezesa Agencji wprowadzono nowy sposób finansowania świadczeń w zakresie I poziomu referencyjnego, tj. zespołu środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, zwanego dalej "zespołem - I poziom referencyjny", oraz ośrodka środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjny, zwanego dalej "środkiem - I poziom referencyjny", polegający na oplacaniu w formie ryczałtu miesięcznego, 1/3 godzin pracy personelu, w ramach których realizowane są konsylia, sesje koordynacji oraz supervizje, oraz pokryciu kosztów infrastruktury i obsługi poradni oraz dojazdów do świadczeniobiorcy. Pozostały czas pracy personel, określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia, przesznacza na realizację świadczeń gwarantowanych jednostkowych, określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia, które Fundusz finansuje odrębnie za każde udzielone świadczenie, za pomocą wagi punktowej oraz ceny jednostkowej. W celu umożliwienia rozliczenia świadczeń w powyższy sposób, w zakresach I poziomu referencyjnego, tj. zespołu oraz ośrodka, w zakresie lp. 1 i 2 załącznika nr 1a wprowadzono produkt skojarzony, który umożliwi świadczeniodawcy wystawienie stosownego rachunku obejmującego ryczałt miesięczny oraz rozliczenie produktów rozliczeniowych. Jednocześnie w załączniku nr 1 do zarządzenia Nr 7/2020/DSOZ dla zakresów świadczeń określonych w lp. 1-3, dodano objaśnienie dotyczące ich stosowania – do rozliczeń świadczeń udzielanych do 28 lutego 2022 r. oraz w sytuacji, w której w związku z wypowiedzeniem umowy w zakresie ośrodka - I poziom referencyjny, świadczeniodawca udziela świadczeń przez dwa miesiące na podstawie przepisów zarządzenia zmienianego, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia. Do uregulowanego w § 2 ust. 1 słowniczka wprowadzono definicję konsylium (pkt 3a), centrum zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży - poradnia zdrowia psychicznego - II poziom referencyjny (pkt 16a), sesji koordynacji (pkt 16b) oraz zespołu środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjnym (pkt 22). Jednocześnie w zakresach definicji określonych w § 2 ust. 1 pkt 7, 8 oraz 16 zmieniono adresy odwołań do przepisów rozporządzenia. W związku z wprowadzoną zmianą w załączniku nr 8 do rozporządzenia polegającą na dodaniu 2 zakresów, czyli utworzeniu 5 zakresów w miejscu 3, w definicjach, które były uregulowane dotychczas w zarządzeniu zmienianym, dostosowano liczbę porządkową do obowiązujących w załączniku nr 8 do rozporządzenia. W § 2 ust. 1 pkt 15 uregulowano nowe brzmienie ryczałtu miesięcznego, natomiast w pkt 13 i 19 zmieniono jedynie adresy promulgacyjne. W przepisie § 18 ust. 1 pkt 4 zarządzenia zmienianego uregulowano nowy sposób rozliczania ryczałtu miesięcznego. Przy tym jednocześnie uchylno § 18 ust. 1 pkt 4a oraz dodano pkt 4b, w którym określono sposób sprawozdawania w ramach ww. ryczałtu udziału w konsyliach oraz super wizjach, a także przeprowadzonych sesjach koordynacji na rzecz świadczeniobiorców. Jednocześnie ze względu na fakt, że w ramach ryczałtu miesięcznego przekazywane są środki finansowe na utrzymanie infrastruktury poradni oraz jej obsługi, reguluje się sposób użytkowania tych pomieszczeń. Przepisy § 18 ust. 1 pkt 5 i 6 uchylno, dodając jednocześnie pkt 5a, 5b, 6a, i 6b, w których określa się personel jaki winien zawierać załącznik nr 2 do umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, w przypadku zakresów I poziomu referencyjnego, tj. zespołu oraz ośrodka, o których mowa w lp. 1 i 2 załącznika nr 8 do rozporządzenia, wraz z możliwością zatrudnienia dodatkowego personelu. Wprowadzony przepis § 18 ust. 1 pkt 5c i 6c zarządzenia reguluje sposób finansowania przez Fundusz świadczeń zrealizowanych przez personel dodatkowy, w związku z przekroczeniem zobowiązania finansowego Funduszu określonego w umowie. W związku z przeprowadzeniem przez Fundusz kontroli świadczeniodawców udzielających świadczeń w zakresie ośrodka - I poziom referencyjny, dodano przepis w § 18 ust. 1 pkt 6d zarządzenia, uniemożliwiający zatrudnienie przez świadczeniodawcę personelu jednocześnie zatrudnionego w podmiotach innych niż lecznicze, w których przebywają świadczeniobiorcy objęci opieką przez dany podmiot leczniczy. Dodano przepis § 18 ust. 1 pkt 41, w którym wskazano liczbę świadczeń finansowaną przez Fundusz w zakresie I poziomu referencyjnego, tj. zespołu i ośrodka, z uwzględnieniem możliwości realizacji świadczeń ponad zobowiązanie Funduszu w przypadku zatrudnienia dodatkowego personelu. W kolejnym przepisie, tj. pkt 42 uregulowano sposób ich sumowania do rozliczenia w miesiącu, biorąc pod uwagę czas ich trwania oraz liczbę personelu zaangażowanego w ich udzielanie. W pkt 43 wskazuje się, że pozostałe godziny pracy personel przeznacza na udział w konsyliach i super wizjach, oraz na sesje koordynacji. W przepisie § 18 ust. 1 pkt 44 zarządzenia zmienianego reguluje się sposób sprawozdawania świadczenia w przypadku zrealizowania go przez dwie osoby, natomiast w pkt 45 tego przepisu - sposób sprawozdawania uczestników sesji grupowej, rodzinnej oraz sesji wsparcia psychospołecznego, w związku ze zmianą sposobu finansowania tych sesji, tj. finansowanie sesji - nie zaś uczestnika sesji. Zmiana wprowadzona w § 18 ust. 4 dotyczy poszerzenia zakresu świadczeń jednostkowych, dla których powstaje obowiązek odnotowania w dokumentacji medycznej godziny oraz minuty ich rozpoczęcia i zakończenia. Przedmiotowa zmiana wynika ze zmiany definicji świadczeń gwarantowanych określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia, dla których określony został czas ich trwania. Podobnej zmiany rozszerzającej zakres świadczeń dokonano w § 18 ust. 4a zarządzenia zmienianego, gdzie dopisano świadczenie w zakresie: wizyta, porada domowa lub środowiskowa oraz zmieniono obowiązek odnotowania miejsca pobytu pacjenta na miejscu udzielania świadczeń. Natomiast w ust. 4b § 18 - doprecyzowano, w ramach których świadczeń gwarantowanych jednostkowych określonych w załączniku nr 1a do zarządzenia, należy sprawozdawać wynik diagnozy psychologicznej. Ponadto, niniejszym zarządzeniem wprowadza się zmiany o charakterze porządkowych w zakresie: - § 12 pkt 3 - dodaje się zakresy ambulatoryjne określone w załączniku nr 8 do rozporządzenia i wymienione w załączniku nr 1a do zarządzenia,- § 12 pkt 4 - przepis uchyła się, że względu na zawarcie zakresu ośrodka środowiskowej opieki psychologicznej i psychotherapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjny, w przepisie § 12 pkt 3,- § 12 pkt 6 - uchyła się ze względu na zmianę brzmienia świadczenia gwarantowanego w zakresie ośrodek wysokospecjalistycznej całodobowej opieki psychiatrycznej - III poziom referencyjny,- § 18 ust. 1 pkt 7 i 8 - z treści przepisu, usuwa się wyrazy "centrum - II poziom referencyjny oraz ośrodek - III poziom referencyjny", ze względu na fakt, że oddziały w ramach, których są udzielane świadczenia zostały określone w innych przepisach, - § 18 ust. 1 pkt 12a - przepis dostosowuje się do wymagań wprowadzonych nowelą rozporządzenia dotyczących liczby godzin udzielania świadczeń w oddziale dziennym psychiatrycznym rehabilitacyjnym dla dzieci i młodzieży, o którym mowa w załączniku nr 8 do rozporządzenia, - § 18 ust. 1 pkt 15a - przepis uchyła się, ze względu na zmianę finansowania I poziomu referencyjnego, w tym sesji rodzinnych, grupowych oraz sesji wsparcia psychospołecznego. Dotychczas w ramach ośrodka - I poziom referencyjny przedmiotowe świadczenia rozliczane były w ramach ryczałtu, gdzie należało sprawozdawać uczestników sesji zgodnie z liczbą określoną dla poszczególnych świadczeń, natomiast do ryczałtu wliczało się jedną sesję, niezależnie od liczby uczestników. Obecnie rozliczeniu podlega sesja przy założeniu obowiązku sprawozdania wszystkich uczestników sesji. W związku z tym wprowadza się jednostkowy produkt rozliczeniowy z wagą punktową dla pierwszego uczestnika sesji – zaś dla pozostałych uczestników, jednostkowy produkt sprawozdawczy z wagą punktową równą zero, - § 18 ust. 1 pkt 17 - wprowadza się zastrzeżenie, że sposób rozliczenia świadczeń określony w przedmiotowym przepisie nie dotyczy zakresów świadczeń określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Jednocześnie w § 18 ust. 1 pkt 17a reguluje się sposób rozliczania wizyt, porad domowych lub środowiskowych, ze względu na wprowadzenie do rozporządzenia różnych czasów ich trwania, w zależności czy jest ono realizowane w tym samym dniu w jednym miejscu dla pierwszego świadczeniobiorcy czy dla kolejnego, - § 18 ust. 1 pkt 35 - zmienia się sposób odwołania się do przepisów rozporządzenia. Zamiast wyliczenia zakresów z załącznika nr 8 do rozporządzenia, wprowadza się ogólne odwołanie do tych świadczeń, - § 18 ust. 1 pkt 39 - w treści przepisu zmienia się stosowne odwołanie do tego zakresu w załączniku do rozporządzenia. Do zarządzenia zmienianego wprowadza się przepisy przejściowe regulujące kwestie w zakresie: 1) § 2 - zobowiązujący dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu do wprowadzenia niezbędnych zmian wynikających z niniejszego zarządzenia oraz przepisu określonego w § 2 noweli rozporządzenia, 2) § 3 - regulującej sytuację świadczeniodawców realizujących umowę w zakresie ośrodka - I poziom referencyjny, którzy na dzień 28 lutego 2022 r. w załączniku nr 2 do umowy (harmonogramy-zasoby) wykazali dodatkowy personel, tj. personel ponad wymagany przepisami rozporządzenia, w związku z wprowadzeniem nowego sposobu rozliczania świadczeń w ww. \| Data \| Organ \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Link do dokumentu \| \|------\|-------\|---------------\|-------\|-------\|------------------\| \| 21.03.20 \| Zarządze \| ZARZĄDZENIE \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego \| Wejście w \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/docu \| 3) § 4 - regulujący sposób postępowania w przypadku nieustalenia kwoty zobowiązania albo warunków finansowania zawartej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie ośrodka - I poziom referencyjny, 4) § 5 - określający sposób rozliczania świadczeń udzielonych do dnia wejścia w życie zarządzenia. Zarządzenie, zgodnie z § 6, wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Wprowadzone zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023, m.in. (cel 2) - Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie zmieniające zostało przedstawione do konsultacji zewnętrznych, w ramach których opinie wyraziło 67 podmiotów, w tym 8 podmiotów zgłosiło uwagi po terminie. Dwa podmioty nie zgłosili uwag. Łącznie otrzymano 303 stanowiska, w których poruszono około 50 kwestii. W związku ze zgłoszonymi uwagami zmodyfikowano przepisy dotyczące możliwości wprowadzenia do załącznika nr 2 do umowy (harmonogramy-zasoby) dodatkowych etatów w określonych okolicznościach raz uregulowano sposób finansowania świadczeń udzielonych dodatkowym personelem. Wprowadzono w załączniku nr 1a możliwość sprawozdawania konsylium, w którym uczestniczy jedynie personel świadczeniodawcy. Podwyższono w załączniku nr 1a wagę punktowe dla porady psychologicznej diagnostycznej (50-70 minut), porady psychologicznej diagnostycznej (80-100 minut) oraz sesji psychotherapii indywidualnej (50-70 minut), w zakresie II poziomu referencyjnego, co stanowiło wypełnienie polecenia Ministra Zdrowia z dnia 19 lutego 2022 r., znak: ZPP.743.25.2022.MS. Wprowadzono regulację znoszącą rozliczenie ryczałtu miesięcznego w miesiącach styczeń-luty 2022 r. Usunięto przepis regulujący sposób wywiażywania się świadczeniodawcy z obowiązku organizowania konsultacji, obowiązek realizacji świadczeń w oddziale dziennym w zakresie centrum zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży – II poziom referencyjny, w godzinach popołudniowych oraz 60 dniowy standard leczenia w ww. zakresie, a także ograniczenie do jednej, możliwości realizacji porady psychologicznej diagnostycznej (80-100 minut) wraz z przeprowadzeniem testu psychologicznego w stosunku do jednego świadczeniobiorcy. Doprecyzowano sposób sprawozdawania wg ICD 10 rozpoznania Z03 i Z03 z rozszerzeniami w przypadku braku diagnozy postawionej przez lekarza. \| nr \| nie \| E NR 28/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych \| w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach". Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 3/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 stycznia 2022 r. w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych, wprowadza następujące zmiany: 1) uchyleniu ulegają przepisy w zakresie programu pilotażowego realizowanego na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego dotyczącego kompleksowych badań patomorfologicznych JGPato z dnia 16 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2360). Powyższe zmiany wynikają z zakończenia okresu realizacji programu pilotażowego, określonego w ww. rozporządzeniu; 2) w załączniku nr 1on do zarządzenia (katalog onkologicznych świadczeń kompleksowych) zmieniono wartość punktową następujących produktów rozliczeniowych: a) 5.11.00.0000010 Wizyta fizjoterapeutyczna w ramach kompleksowej opieki onkologicznej nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi w warunkach ambulatoryjnych, b) 5.11.00.0000011 indywidualna praca z pacjentem (np. Ćwiczenia bierne, czynno-bierne, ćwiczenia według metod neurofizjologicznych, metody reedukacji nerwowo-mięśniowej, ćwiczenia specjalne, mobilizacje i manipulacje) - nie mniej niż 30 min. w ramach kompleksowej opieki onkologicznej nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi w warunkach ambulatoryjnych, c) 5.11.00.0000012 masaż suchy - częściowy - minimum 20 minut na jednego pacjenta, w tym min. 15 minut czynnego masażu, masaż limfatyczny ręczny, masaż podwodny w ramach kompleksowej opieki onkologicznej nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi w warunkach ambulatoryjnych, d) 5.11.00.0000013 pozostałe zabiegi fizjoterapeutyczne w ramach kompleksowej opieki onkologicznej nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi w warunkach ambulatoryjnych. Wprowadzone zmiany mają na celu zachowanie spójności przepisów zmienianej regulacji z przepisami zarządzenia Nr 195/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką (w związku ze zmianami \| życie 11 marca 2022 r. \| [ment/211/Zarządzenie-28_2022_DSOZ](#) \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|------------------\| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 27/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 136c ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia upoważniony jest do określenia szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Niniejszym zarządzeniem wprowadzono zmiany w zarządzeniu Nr 56/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.). Zmiany w ww. regulacji wynikają z możliwości procedowania dokumentów związanych z ratunkowym dostępem do technologii lekowych (RDTL) z wykorzystaniem aplikacji portalowej - Centralnej Bazy Wniosków i Decyzji (CBWiD). Aplikacja służy uproszczeniu, skróceniu i usprawnieniu składania i procedowania \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r., z wyjątkiem § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu podpisania \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/207/Zar%C4%85dzenie-27_2022_DSOZ \| \| \| \| podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej \| niezbędnych dokumentów w ramach procedury RDTL dla świadczeniodawców, konsultantów krajowych i konsultantów wojewódzkich oraz oddziałów wojewódzkich NFZ. Przedmiotowe zarządzenie, wprowadza od dnia 1 kwietnia 2022 r. obowiązek procedowania dokumentacji związanej z RDTL z wykorzystaniem aplikacji CBWiD, zgodnie z harmonogramem określonym w załączniku nr 10 do zarządzenia. Proces wprowadzania do stosowania aplikacji CBWiD został podzielony na dwa etapy: w pierwszym kwartale 2022 r. dotyczy czterech oddziałów wojewódzkich NFZ (Dolnośląskiego, Mazowieckiego, Wielkopolskiego i Śląskiego), następnie w trzecim kwartale 2022 r. pozostałych oddziałów. Aplikacja umożliwia składanie przez świadczeniodawcę zarówno autoryzowanych wniosków do konsultanta krajowego lub wojewódzkiego o zastosowanie leku w ramach RDTL, jak i ich pozytywnych opinii w sprawie zastosowania u pacjenta leku w ramach RDTL lub informacji w sprawie kontynuacji leczenia pacjenta lekiem w ramach RDTL do oddziału wojewódzkiego Funduszu wyłącznie w formie elektronicznej. To rozwiązanie umożliwi całkowicie elektroniczny tryb procedowania dokumentów, bez konieczności przesyłania ich w formie papierowej. Zarządzenie wprowadza również nowy produkt rozliczeniowy dedykowany RDTL z wykorzystaniem aplikacji CBWiD, o kodzie: 5.61.01.0000002. Jednocześnie zachowano dotychczasowy produkt rozliczeniowy (o kodzie: 5.61.01.0000001) dedykowany RDTL bez wykorzystania aplikacji CBWiD. Ponadto zarządzenie wprowadza zmiany w załącznikach nr 5, 6 i 7 do zarządzenia, polegające na zastosowaniu szablonów o przejrzystym układzie graficznym. Modyfikacja wynika z konieczności dostosowania szablonów do wersji elektronicznej celem ułatwienia obiegu dokumentacji, w tym jej elektroniczacji. Ustawiwodawca, w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070) zobowiązał podmiot publiczny do zapewnienia możliwości przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informacyjne nosniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Powyższe zmiany mają na celu zoptymalizowanie procesu procedowania dokumentów w ramach RDTL, przy jednoczesnym skróceniu czasu jego trwania. W niniejszym zarządzeniu uchylono rozdział 6 dotyczący zasad realizacji, sprawozdawania i rozliczania świadczeń udzielanych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie programu pilotażowego dotyczącego kompleksowych badań patomorfologicznych JGPato (Dz. U. poz. 2360), oraz uchyliono załączniki nr 2a, 8 i 9 do zarządzenia odnoszące się do realizowanego programu pilotażowego dotyczącego kompleksowych badań patomorfologicznych JGPato, w związku z zakończeniem pilotażu JGPato. Do udziału w projekcie wytypowano 39 jednostek w Polsce, z czego 23 przystąpiło do realizacji kompleksowej diagnostyki patomorfologicznej na zasadach określonych w programie pilotażowym. Przedmiotowy program wszedł w życie z dniem 1 kwietnia 2021 r., natomiast etap realizacji programu pilotażowego zaplanowano na 9 miesięcy. W większości oddziałów wojewódzkich Funduszu umowy zawarte były z realizatorami przedmiotowego pilotażu z okresem obowiązywania od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Podkarpacki Oddział Wojewódzki Funduszu zawarł umowę na realizację programu JGPato z okresem obowiązywania od 13 kwietnia 2021 r. do 12 stycznia 2022 r. zaś Zachodniopomorski od 12 kwietnia 2021 r. do 11 stycznia 2022 r. Niniejsze zarządzenie nie wywołuje skutku finansowego po stronie Narodowego Funduszu Zdrowia Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 dotyczącego poprawy jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r., z wyjątkiem § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu podpisania. \| Data \| Zarządzenie \| Projekt zarządzania zmieniającego zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejsze zarządzenie zmienia zarządzenie Nr 1/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 stycznia 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne. W związku z wejściem w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r. zarządzenia Nr 24/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 lutego 2022 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, mając na celu \| Uwagi i opinie \| [https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/projekty-zarzadzen/projekt-zarzadzenia-leczenie-szpitalne-swiadcenia-wysokospecialistyczne_6776.html](https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/projekty-zarzadzen/projekt-zarzadzenia-leczenie-szpitalne-swiadcenia-wysokospecialistyczne_6776.html) \| kontynuację finansowania świadczeń udzielanych na rzecz pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 (od 1 kwietnia 2022 r. świadczenia te finansowane są na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) dla JGP: D18 Zapalenie płuc nietypowe dodano warunek wskazania rozpoznania zasadniczego U07.1 COVID-19 oraz rozpoznania współistniejącego J12.8 Zapalenie płuc wywołane innym wirusem, a dla D52 Niewydolność oddechowa wskazanie rozpoznania zasadniczego U07.1 COVID-19 oraz rozpoznania współistniejącego z listy z tej grupy (równocześnie umożliwiono rozliczanie w zakresie choroby zakaźne). Zaznaczyć należy, że rozpoznanie U07.1 COVID-19 rozliczyć można także w innych JGP: P04 Choroby dolnych dróg oddechowych, P30 Infekcje wirusowe określone oraz S57 Inne choroby wirusowe. Jednocześnie, pozostawiono finansowanie produktu z załącznika nr 1c do zarządzenia: 5.53.01.0001535 Koszt pobytu związanego z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej na rzecz pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 o wartości 415 pkt możliwe do jednorazowego dosumowania w trakcie pobytu pacjenta, którego hospitalizacja nastąpiła z powodu leczenia specjalistycznego, z równoczesnym potwierdzonym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Powyższe JGP nie podlegają sumowaniu z tym produktem rozliczeniowym. W zarządzeniu uchylono przepisy § 20 dotyczące zasad realizacji, sprawozdawania i rozliczania świadczeń udzielanych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie programu pilotażowego dotyczącego kompleksowych badań patomorfologicznych JGPato (Dz. U. poz. 2360). Uchylenie przepisu z dniem 1 kwietnia 2022 r. spowodowane jest zakończeniem pilotażu JGPato, którego etap realizacji zaplanowano na 9 miesięcy. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 245), które wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r. wprowadza świadczenie gwarantowane leczenie chirurgiczne z zastosowaniem systemu robotowego nowotworu złośliwego gruczołu krokowego. W konsekwencji tego w niniejszym zarządzeniu w załączniku nr 1a utworzono nową grupę: L31R Prostatektomia radykalna z zastosowaniem systemu robotowego o wartości 19 842 pkt. Wycena została opracowana przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji na podstawie zlecenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2021 r. Finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia nowego świadczenia gwarantowanego ma na celu poprawę wyników leczenia i jakości życia pacjentów z nowotworem złośliwym gruczołu krokowego przez zapewnienie pacjentom dostępu do postępowania chirurgicznego z wykorzystaniem systemu robotowego w leczeniu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego. W związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 419) wprowadzającym nowe świadczenia gwarantowane: Leczenie rekonstrukcyjne z wykorzystaniem endoprotez onkologicznych u pacjentów do ukończenia 18. roku życia oraz Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej w ostrych białaczkach u dzieci, przedmiotowe świadczenia zaimplementowano do zarządzenia. Świadczenie: Leczenie rekonstrukcyjne z wykorzystaniem endoprotez onkologicznych u pacjentów do ukończenia 18. roku życia umożliwiało do rozliczania i sprawozdawania w grupie H11 Zabiegi resekcjyne zmian nowotworowych lub guzowatych z endoprotezoplastyką lub zabieg rewizyjny z użyciem protez poresekcyjnych (załącznik nr 1a do zarządzenia). W odniesieniu do świadczenia Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej w ostrych białaczkach w załączniku nr 1b do zarządzenia utworzono trzy dedykowane produkty rozliczeniowe: 5.52.01.0001567 Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą cytofluorometryczną o wartości 4 550 pkt, 5.52.01.0001568 Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną w AML o wartości 5 970 pkt oraz 5.52.01.0001569 Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną o wartości 1 000 pkt. Z uwagi na fakt, iż finansowanie leczenia dzieci z nowotworami kości, jak i monitorowanie minimalnej choroby resztkowej w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (zadania z zakresu onkologii dziecięcej) zakończyło się z dniem 31 grudnia 2021 r., konieczne jest zapewnienie ich finansowania, jako świadczeń w ramach świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, od dnia 1 stycznia 2022 r. w celu zachowania ciągłości ich udzielania i objęcia finansowaniem ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponadto, zmiany wprowadzone w załączniku nr 1a do zarządzenia obejmują rozliczanie JGP E02 w zakresie kardiologia wyłącznie dla procedury: ICD-9 37.4999 Inne przeszkórne zabiegi naprawcze serca i osierdzia (w związku z tym symetrycznej zmiany dokonano w załączniku nr 3a do zarządzenia). Zmodyfikowano produkty rozliczeniowe dedykowane pobraniom narządowym, zarówno w załączniku nr 1b, jak i 1c do zarządzenia. Ich aktualny kształt i wycena, wynikająca z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania kosztów czynności związanych z pobieraniem, przechowywaniem, przetwarzaniem, sterylizacją i dystrybucją komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2014 r. poz. 469 z późn., zm.), ma na celu ich prawidłowe sprawozdawanie i finansowanie od dnia 1 stycznia 2022 r., z uwzględnieniem kosztów ponoszonych przez Poltransplant (z wyłączeniem możliwości ewentualnego podwójnego finansowania). Zmiany w obrebie załącznika nr 1b obejmują ponadto umożliwienie rozliczania produktów: 5.52.01.0001541 Hospitalizacja do przeszkórnego lub z innego dostępu wszczepiania zastawek serca, 5.52.01.0001542 Hospitalizacja do przeszkórnego lub z innego dostępu wszczepiania zastawek serca z powiklaniami* i chorobami współistniejącymi lub ≥ 80 lat w zakresie kardiologia/ kardiologia dla dzieci. Pozostałe zmiany w załączniku nr 1b mają charakter porządkujący. Zarządzenie implementuje także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 2482), które weszło w życie z dniem 14 stycznia 2022 r. W związku z tym (załącznik nr 1c do zarządzenia) umożliwiono rozliczanie produktu: 5.53.01.0005010 Opieka psychologiczna także w zakresach: położnictwo i ginekologia oraz położnictwo i ginekologia - drugi poziom referencyjny (do tej pory wyłącznie w zakresie położnictwo i ginekologia - trzeci poziom referencyjny). Zgodnie z ww. rozporządzeniem, wprowadzającym świadczenia gwarantowane: Koherentna tomografia optyczna tętnic obwodowych (OCT) oraz Koherentna tomografia optyczna tętnic wieńcowych (OCT) przedmiotowe świadczenia wprowadzono do załącznika nr 1c. W związku z tym zmodyfikowano produkt 5.53.01.0001502 dodając OCT (FFR/IVUS tętnic wieńcowych/OCT). Finansowanie przedmiotowego świadczenia następuje od dnia 14 stycznia 2022 r., co jest symetryczne z wejściem w życie rozporządzenia. W następstwie zmiany wysokości limitu finansowania ustalonego w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2022 r. poz. 18) ustalonego na dzień 1 marca 2021 r. zmodyfikowano wartość produktu rozliczeniowego z załącznika nr 1c: 5.53.01.0001401 Leczenie przetoczeniami immunoglobulin. Obecnie wartość ta wynosi 340,20 zł za każdy 1 gram immunoglobulin. Pozostałe zmiany w załączniku nr 1c mają charakter porządkujący. W związku z przekazanymi przez Pana prof. dr hab. med. Jarosława Regułę Konsultanta Krajowego w dziedzinie gastroenterologii oraz Pani dr n. med. Grażyny Cholewińskiej Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa mazowieckiego uwagami w niniejszym zarządzeniu przywrócono warunek realizacji JGP (załącznik nr 9 do zarządzenia): F58E/F - Choroby zapalne jelit > 65 r.ż./< 66 r.ż., obowiązujący do końca 2021 r. (z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2022 r.). Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), zostanie poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt zostanie przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Krajowa Rada Fizjoterapeutów, Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Skutek finansowy dla wprowadzonych zmian wynosi 93 369 342 zł. Dla zmian w obszarze leczenia pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 skutek finansowy nie jest możliwy do oszacowania. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych: a) od dnia 1 stycznia 2022 r. w zakresie: - lp. 220 - 221 oraz lp. 265 załącznika nr 1a, - lp. 48 - 56 oraz lp. 110 - 112 załącznika nr 1b, \| Data \| Typ \| Temat \| Opis \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|------\|------------------------\|--------\| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 marca 2022 r. w sprawie powołania Rady Organizacji Pacjentów przy ministrze właściwym do spraw zdrowia \| Rada jest organem pomocniczo-doradczym ministra właściwego do spraw zdrowia, zwanym dalej „Ministrem”, w zakresie prowadzenia dialogu w sprawach systemowych w ochronie zdrowia. Do zadań Rady należy: 1) koordynowanie współpracy organizacji pacjentów z Ministrem; 2) omawianie spraw systemowych w ochronie zdrowia przekazanych przez organizacje pacjentów; 3) przyjmowanie propozycji zmian legislacyjnych do projektów aktów normatywnych od organizacji pacjentów w celu wypracowania wspólnych stanowisk i przedstawienia ich Ministrowi; 4) zachęcanie organizacji pacjentów do czynnego udziału w procesie legislacyjnym; 5) koordynowanie po stronie organizacji pacjentów działań w zakresie prowadzonych przez urząd obsługujący Ministra prekonsultacji oraz konsultacji publicznych projektów aktów normatywnych i innych dokumentów rządowych; 6) współpraca z innymi radami zrzeszającymi organizacje pacjentów, przede wszystkim z działającymi przy Rzeczniku Praw Pacjenta oraz Narodowym Funduszu Zdrowia. \| Wejście w życie 17 marca 2022 r. \| http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUMMZ/2022/32/akt.pdf \| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw kontynuacji prac nad opracowaniem propozycji zmian w standardach kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U. z 2021 r. poz. 755 oraz z 2022 r. poz. 157) w zakresie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza oraz lekarza dentisty, w tym w szczególności: 1) przegląd oraz zaproponowanie zmian do aktualnego zestawu efektów kształcenia pod kątem możliwości ograniczenia efektów kształcenia przewidzianych w ramach grup zajęć A i B, 2) uzupełnienia efektów kształcenia w zakresie kompetencji komunikacyjnych w celu implementacji rekomendacji wypracowanych w ramach prac Zespołu powołanego na podstawie zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2020 r. w sprawie \| Wejście w życie 16 marca 2022 r. \| http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUMMZ/2022/31/akt.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|--------\| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw pomocy medycznej dla Ukrainy \| Zadaniem Zespołu jest wspieranie ministra właściwego do spraw zdrowia w realizacji jego zadań, w szczególności przez: 1) bieżącą analizę i ocenę potrzeb oraz możliwości w zakresie udzielania pomocy medycznej w związku z kryzysem w Ukrainie; 2) monitorowanie przedsięwzięć dotyczących zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych na rzecz osób dotkniętych skutkami konfliktu zbrojnego w Ukrainie, które znalazły się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz przedstawianie w tym zakresie wniosków ministrowi właściwemu do spraw zdrowia; 3) przegląd działań podejmowanych przez społeczność międzynarodową w obszarze ochrony zdrowia w związku z kryzysem w Ukrainie; 4) wymianę informacji z podmiotami leczniczymi, ich podmiotami tworzącymi, Narodowym Funduszem Zdrowia oraz organami administracji państwowej w zakresie działań związanych z kryzysem w Ukrainie. \| Wejście w życie 11 marca 2022 r. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/29/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/29/akt.pdf) \| \| 21.03.2022 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania \| Do zadań Zespołu należy: 1) monitorowanie wdrażania nowego modelu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży opartego o trzy poziomy referencyjne; 2) przygotowywanie bieżących propozycji rozwiązań będących odpowiedzią na zidentyfikowane trudności w trakcie wdrażania modelu; 3) identyfikacja potrzeb w zakresie współpracy z ministrem właściwym \| Wejście w życie 3 marca 2022 r. \| [http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/24/akt.pdf](http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/24/akt.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|----------------\|--------\| \| 21.03.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa \| Projekt ustawy ma na celu stworzenie szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu cudzoziemcom, w szczególności posiadającym obywatelstwo Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia i wjechali, posiadając stosowne uprawnienie wjazdowe, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 24 lutego 2022 r. doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy. W wyniku tych zdarzeń w kierunku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zaczęły kierować się tysiące obywateli Ukrainy, poszukujących schronienia. Z uwagi na powyższe, konieczne stało się opracowanie rozwiązań prawnych skierowanych do opisanej wyżej grupy cudzoziemców. Projekt ustawy określa szczegółowe zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy wjechali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Projektowana ustawa określa również: 1) szczegółowe zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc udzielaną przez wojewodów obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie nowej rezerwy celowej na finansowanie wydatków w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczegółowe zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; \| Wejście w życie 12 marca 2022 r., z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkiem: 1) art. 12 ust. 10–16, art. 72 oraz art. 89, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 2) art. 95, który wchodzi w życie z dniem 27 marca 2022 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000058301.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Konsultacje publiczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|-----------------------\|------------------\| \| 21.03.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej \| Ogłasza się jednolity tekst ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 479) \| \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000055101.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000055101.pdf) \| \| 21.03.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia kwalifikacji i stażu pracy wymaganych od osób zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi oraz wykazu stanowisk w poszczególnych działach i pracowniach tych jednostek \| Projekt rozporządzenia zakłada dokonanie zmiany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2017 r. w sprawie określenia kwalifikacji oraz stażu pracy wymaganych od osób zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi oraz wykazu stanowisk w poszczególnych działach i pracowniach tych jednostek (Dz. U. poz. 1724), które wydane zostało na podstawie art. 14 ust. II ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1749). Dotychczasowe brzmienie było nieczytelne i budziło wątpliwości interpretacyjne m. in. dotyczące wymagań dla kierownika oddziału terenowego, ponieważ stanowisko to nie było wprost wymienione w rozporządzeniu. Nowelizacja podyktowana jest również zmianami zachodzącymi na rynku pracy, w szczególności związanymi z trudnościami w znalezieniu kadry posiadającej specjalizację zgodną z profilem danego działu lub pracowni, a centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa coraz częściej sygnalizują problemy z pozyskaniem odpowiednio wykwalifikowanych lekarzy i pielęgniarek. W projekcie dokonano weryfikacji stażu pracy i kwalifikacji wymaganych od osób zatrudnionych w centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa w szczególności na stanowiskach kierowniczych w działach i pracowniach tych jednostek. Przedmiotowe zmiany \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12357801/12862895/12862897/dokument547340.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12357801/12862895/12862897/dokument547340.pdf) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Konsultacje publiczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|----------------------\|------------------\| \| 21.03.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wymagań obowiązujących przy prowadzeniu żywienia w szpitalach \| Odpowiednie żywienie pacjentów w szpitalu stanowi integralną część całego procesu leczenia, a właściwa ocena stanu odżywienia i wdrażanie odpowiedniego sposobu żywienia jest istotnym elementem zwiększenia szans chorych na wyzdrowienie, poprawę skuteczności zarówno leczenia zachowawczego, jak i chirurgicznego oraz zmniejszenie ryzyka powikłań i skrócenie czasu gojenia się ran pooperacyjnych. Niedożywienie albo niewłaściwie dobrana dieta może negatywnie wpływać na przebieg choroby i rekonwalescencję, wydłużać pobyt chorego w szpitalu, a w konsekwencji zwiększać koszty jego leczenia. Prawidłowe żywienie jest ważną częścią terapii, co więcej może być także wskaźnikiem jakości opieki szpitalnej. Ze względu na istotny charakter właściwego żywienia pacjenta w wielu szpitalach europejskich realizowane są zalecenia dotyczące zwiększania jakości świadczonych usług między innymi poprzez poprawę jakości żywienia oferowanego na terenie placówek leczniczych. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności lekarskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 711, z późn. zm.) żywienie pacjentów w szpitalach jest świadczeniem zdrowotnym i powinno być dostosowane do stanu zdrowia pacjenta. Aktualnie brak jest aktów prawnych, które w sposób szczegółowy regulowałyby kwestię standardów żywienia pacjentów w szpitalach. W ramach realizacji dwóch strategicznych dokumentów rządowych - Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030 oraz Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 zaplanowano realizację działania polegającego na określeniu norm żywienia w szpitalach. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wymagań obowiązujących przy prowadzeniu żywienia w szpitalach stanowi \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12357702/12862259/12862260/dokument547033.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs/516/12357702/12862259/12862260/dokument547033.pdf) \| \| \| \| \| wykonanie fakultatywnego upoważnienia ustawowego zawartego w art. 72 ust. 6 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 24 i 138). Projekt rozporządzenia określa wymagania obowiązujące przy prowadzeniu żywienia zbiorowego typu zamkniętego w szpitalach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, z wyłączeniem świadczeń gwarantowanych udzielanych przez szpitale świadczeniobiorcy z zamiarem ich zakończenia w okresie nieprzekraczającym 24 godzin, tj.: 1) kody i nomenklaturę diet szpitalnych, 2) rodzaje diet, ich charakterystykę, rekomendowane i przeciwwskazane środki spożywcze wykorzystywane w poszczególnych rodzajach diet oraz wartość odżywczą i energetyczną stosowanych diet szpitalnych, 3) wzór karty żywienia szpitalnego. Oczekuje się, że zdefiniowanie wymagań obowiązujących przy prowadzeniu żywienia pacjentów w podmiotach leczniczych wpłynie korzystnie nie tylko na standard organizacyjny jednostki, ale także skuteczność procesu leczniczego i dalsze zdrowienie pacjentów. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 21.03.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw \| Mając na uwadze zmieniające się potrzeby w zakresie jakości, dostępności, specyfiki i metod kształcenia podyplomowego i specjalizacyjnego pielęgniarek i położnych, uwzględniając potrzeby epidemiologiczne i zmiany demograficzne zachodzące w społeczeństwie, konieczne jest zapewnienie pielęgniarkom i położnym odpowiednich warunków do dalszego kształcenia i rozwoju, analogicznych do warunków, jakie mają przedstawiciele pozostałych zawodów medycznych. Obecnie zadania dotyczące kształcenia podyplomowego w zawodach medycznych są realizowane przez dwa podmioty. Kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych jest monitorowane przez Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych (dalej: CKPPiP). Natomiast za organizację i realizację elementów kształcenia podyplomowego lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych, ratowników medycznych oraz innych osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych, które wykonują zawody mające zastosowanie w ochronie zdrowia odpowiada Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego \| Konsultacje publiczne https://legislacja.rci.gov.pl/docs/2/12357654/12861955/12861956/dokument546977.pdf (dalej: CMKP). Odrębne funkcjonowanie dwóch jednostek zajmujących się kształceniem podyplomowym zawodów medycznych, wydaje się być problematyczne wobec konieczności konsolidacji wszystkich zawodów medycznych. Dotychczasowy podział tych jednostek utrudnia grupie zawodowej pielęgniarek i położnych dostęp do osiągnięć naukowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, wymianę doświadczeń i integrację przedstawicieli wszystkich zawodów medycznych, a tym samym ogranicza możliwość rozwoju zawodowego. Aktualnie kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych jest prowadzone przez przedsiębiorców, którzy po otrzymaniu wpisu do rejestru właściwej okręgowej rady pielęgniarek i położnych prowadzą kształcenie na obszarze tej izby. Należy jednak wskazać, że w ostatnich latach zdarzały się sytuacje zawieszenia przez organizatora kształcenia, co było niekorzystne dla pielęgniarek i położnych będących w trakcie realizacji szkoleń specjalizacyjnych, lub prowadził kształcenie podyplomowe poza Systemem Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK). Dodatkowo zgodnie z informacją Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z przeprowadzonych czynności kontrolnych na podstawie art. 82 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 479 i 1559), wynika, że kontrole przeprowadzane przez organ rejestrujący wykazywały istotne uchybienia, a dotyczyły one najczęściej braku odpowiedniej bazy do prowadzenia zajęć dydaktycznych, braku umów z podmiotami leczniczymi do realizacji zajęć stażowych w danej formie kształcenia podyplomowego, braku właściwych kwalifikacji osób stanowiących plany kadry dydaktycznej, braku kontynuacji rozpoczętych specjalizacji, braku kontynuacji przestrzegania terminu zamieszczania harmonogramów w SMK, braku prowadzenia kształcenia zgodnie z obowiązującymi programami kształcenia. Obecny model kształcenia i szeroki krąg podmiotów uprawnionych do jego prowadzenia nie zapewnia wystarczająco wysokiego poziomu kształcenia podyplomowego. Dodatkowo aktualnie rejestr podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe jest prowadzony przez okręgowe izby pielęgniarek i położnych oraz Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, co powoduje niejednolitą realizację tego zadania. W celu zapewnienia jednolitego, wysokiego standardu szkoleń dla wszystkich zawodów medycznych działających w sektorze ochrony zdrowia zasadnym jest utworzenie jednej jednostki kształcenia podyplomowego dla wszystkich medycznych grup zawodowych. Dlatego też projekt zakłada likwidację CKPPiP i przeniesienie realizowanych przez tę jednostkę zadań do CMKP. CMKP wykonuje działalność dydaktyczną i badawczą w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w podmiotach leczniczych, dla których CMKP jest podmiotem tworzącym, a także w jednostkach organizacyjnych innych podmiotów leczniczych. Ponadto zadaniem CMKP jest dokonywanie analizy potrzeb w zakresie kształcenia medycznego, oceny skuteczności tego kształcenia oraz doskonalenie form i metod kształcenia podyplomowego; gromadzenie i opracowywanie informacji dotyczących organizacji, przebiegu i jakości kształcenia na medycznych studiach podyplomowych w ochronie zdrowia; prowadzenie informacji naukowej oraz opracowywanie dokumentacji związanej z przedmiotem działalności CMKP, a także prowadzenie działalności wydawniczej, również w formie elektronicznej. Proponowana zmiana umożliwi rozwój zawodowy pielęgniarkom i położnym, w takim zakresie i na takim poziomie jaki jest dostępny dla innych zawodów medycznych. Zintegrowanie tych dwóch jednostek umożliwi również ww. grupie zawodowej łatwiejszy dostęp do prowadzenia działalności naukowej, dydaktycznej oraz uczestnictwa w inicjowaniu i wspólnym prowadzeniu badań naukowych. Dodatkowo, nastąpi ujednolicenie procesu związanego z przeprowadzeniem Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego dla pielęgniarek i położnych (dalej: PES), co pozwoli na wypracowanie jednolitych kryteriów egzaminowania dla wszystkich zawodów medycznych, w tym przekazanie od 2026 r. zadań związanych z organizacją PES do Centrum Egzaminów Medycznych (dalej: CEM). Zgodnie z założeniami projektu szkolenia będą prowadzone przez uczelnie posiadające akredytację, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, instytuty badawcze, dla których ministrem nadzorującym jest minister właściwy do spraw zdrowia, okręgowe izby pielęgniarek i położnych, podmioty lecznicze, oraz przez CMKP jednakże z wyłączeniem szkoleń specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Przedmiotowy projekt wprowadza zmianę katalogu organizatorów kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych, polegającą wyłączeniu grupy podmiotów gospodarczych, nie będących \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Konsultacje publiczne \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|----------------------\|------------------\| \| 21.03.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie \| Wprowadza się w oparciu o zreformowany ustawą z 14 grudnia 2016 r. – Prawo Oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082), zwana dalej „Ustawą Prawo Oświatowe”, system edukacji (polegający m.in. na likwidacji gimnazjum i wprowadzeniu 8-letniej szkoły podstawowej oraz 4-letniego liceum) określenie terminów świadczeń udzielanych przez lekarza POZ oraz pielęgniarkę \| Konsultacje publiczne \| [https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12357502/12860338/12860339/dokument546318.pdf](https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/516/12357502/12860338/12860339/dokument546318.pdf) \| \| \| \| w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej \| lub higienistkę szkolną w środowisku nauczania i wychowania (wizyty patronaźowe, badania bilansowe, w tym testy przesiewowe) zastępując określenie „Klasa I gimnazjum” słowami „VII Klasa szkoły podstawowej”, a wyrazy „Klasa I szkoły ponadgimnazjalnej” zastępuje się wyrazami „Klasa I szkoły ponadpodstawowej”. W określeniu „Roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne” wprowadzono doprecyzowanie zapisem „przed podjęciem przez dziecko nauki w szkole”. Celem objęcia świadczeniami profilaktycznymi pielęgniarki POZ wszystkich dzieci, bez względu na miejsce odbywania edukacji przedszkolnej, wprowadza się świadczenia profilaktyczne udzielane przez pielęgniarki POZ dzieciom przed podjęciem edukacji szkolnej. Poszerzenie katalogu badań diagnostycznych wykonywanych na zlecenie lekarza POZ o badanie stężenia ferrytyny pozwoli lekarzom diagnozować zaburzenie stężenia ferrytyny i wczesne zlecenie terapii. Aktualizuje się katalog świadczeń położnej POZ zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okoloporodowej (Dz. U. poz. 1756). W celu umożliwienia uczniom ostatnich klas szkół ponadpodstawowych, którzy ukończyli 19 lat dostęp do świadczeń pielęgniarki zastępuje się określenie „ostatnia klasa szkoły ponadgimnazjalnej do ukończenia 19 roku życia” sformułowaniem „ucznioowie kończący szkołę ponadpodstawową”. Wprowadzenie, w oparciu o zreformowany Ustawa Prawo Oświatowe, określenia terminów świadczeń udzielanych przez lekarza POZ oraz pielęgniarkę lub higienistkę szkolną w środowisku nauczania i wychowania ma na celu uniknięcie niejasności co do terminów udzielania przedmiotowych świadczeń oraz będzie pomocne w prawidłowym ich rozliczaniu. Zastąpienie zapisu „Ostatnia klasa szkoły ponadgimnazjalnej do ukończenia 19 roku życia” wyrazami „Uczniowie kończący szkołę ponadpodstawową” umożliwi uczniom ostatnich klas liceum, pięcioletnich techników oraz szkół branżowych II stopnia, którzy ukończyli 19 rok życia korzystanie ze świadczeń udzielanych przez pielęgniarki szkolne. W szkołach ponadpodstawowych, w tym w liceach i szkołach branżowych uczniowie powyżej 19 r.z. stanowią nawet do 20% wszystkich uczniów (wg danych GUS w roku szkolnym 2019/20 było 256 020 uczniów w wieku 19-21 lat). Należą do nich m.in. uczniowie, którzy z powodu problemów zdrowotnych lub trudności w nauce powtarzał klasę lub rozpoczął naukę z opóźnieniem. Trudności w nauce często wiążą się z gorszym stanem zdrowia i różnymi problemami zdrowotnymi. Tak więc uczniowie ci w większym stopniu niż pozostali potrzebują wsparcia, również pielęgniarki szkolnej. Mając na uwadze fakt, że obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne dzieci w wieku 6 lat, zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082), może odbywać się w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego, w celu objęcia wszystkich dzieci świadczeniami profilaktycznymi, bez względu na miejsce odbywania rocznego przygotowania przedszkolnego, w załączniku nr 2, w części II pkt. 8 do świadczeń gwarantowanych udzielanych przez pielęgniarkę POZ wprowadzono następujące świadczenia profilaktyczne udzielane dzieciom przed podjęciem edukacji szkolnej: 1. Test do wykrywania zaburzeń: 1) rozwoju fizycznego – pomiary: wysokości i masy ciała, w tym określenie współczynnika masy ciała (Body Mass Index – BMI) z podaniem wartości centylowych; 2) układu ruchu, w tym bocznego skrzywienia kręgosłupa, zniekształceń statycznych kończyn dolnych; 3) w kierunku zeza (Cover test, test Hirschberga); 4) ostrości wzroku; 5) słuchu (badanie orientacyjne szeptem); 6) ciśnienia tętniczego krwi. 2. Ocena spełniania zaleceń aktywności fizycznej wg. rekomendacji WHO. W związku z wprowadzeniem ww. świadczeń, w celu stworzenia rozdzielnych zbiorów czynności, zweryfikowano zakresy badań profilaktycznych lekarza POZ oraz testów wykonywanych przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną dzieciom w czasie rocznego przygotowania przedszkolnego, przed podjęciem nauki w szkole, w wyniku czego zmodyfikowano zakresy ww. świadczeń, jak poniżej: Zakres badań profilaktycznych wykonywanych dzieciom przez lekarza POZ w okresie rocznego przygotowania przedszkolnego określony w załączniku nr 1, w części III w: – lp. 7 Przyjął brzmienie: „Roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne **(), przed podjęciem przez dziecko nauki w szkole”, Profilaktyczne badanie lekarskie (bilans zdrowia) obejmuje: 1) badanie podmiotowe, a w tym: a) informacje od przedstawicieli ustawowych albo opiekunów prawnych i dziecka dotyczące: - sposobu żywienia (objętość i kaloryczność posiłków - przekazanie zaleceń zgodnie z aktualnymi rekomendacjami PTGHiŻDz), - stosowanej profilaktyki (szczepienia ochronne obowiązkowe i zalecane, suplementacja witaminą D), - przyjmowanych leków, - moczenia nocnego i/albo dziennego u dziecka, - niepokojących objawów, - przebytych chorób, - hospitalizacji, - wizyt w poradniach specjalistycznych, - sytuacji dziecka w rodzinie, podejrzenia stosowania przemocy, oceny ryzykownych czynników i zachowań dla zdrowia, w tym palenia papierosów, nadużywania alkoholu lub innych używek przez rodziców, podjęcie działań adekwatnych do zidentyfikowanych problemów. b) analizę informacji zawartej w karcie profilaktycznego badania ucznia od pielęgniarki lub higienistki szkolnej, ze szczególnym uwzględnieniem wyników testów przesiewowych, c) analizę informacji o stanie zdrowia na podstawie innej dostępnej indywidualnej dokumentacji medycznej; 2) badanie przedmiotowe, w tym ocenę: a) rozwoju fizycznego: interpretacja pomiarów wysokości i masy ciała, w tym współczynnika masy ciała BMI z podaniem wartości centylowych, b) rozwoju psychomotorycznego (ocena rozwoju ruchowego, mowy, społecznego), w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zalecenie wizyty w poradni psychologiczno-pedagogicznej. c) rozwoju mowy i wykrywanie wad wymowy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zalecenie wizyty u logopedy, d) słuchu na podstawie wyników testów przesiewowych, w tym ryzyka nabytych uszkodzeń słuchu, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zalecenie wizyty w poradni specjalistycznej, e) wzroku na podstawie wyniku testów przesiewowych, f) narządów wewnętrznych (płuc, brzucha), g) układu naczyniowego i serca (w tym chorób i wad serca) oraz interpretacja wyników pomiaru ciśnienia tętniczego krwi z podaniem wartości na siatkach centylowych, h) jamy ustnej (ocena próchnicy) i wieku zębowego z podaniem zaleceń ograniczających próchnicę u dziecka. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zalecanie wizyty u stomatologa. i) rozwoju i wad układu moczowo-płciowego (u chłopców – obecności jąder w mosznie, u dziewczynek możliwość swobodnego rozsuwania warg sromowych), j) lateralizacji, k) sprawności i koordynacji ruchowej oraz zaburzeń układu ruchu, na podstawie wyniku testów przesiewowych; 3) w przypadku stwierdzenia wskazań wykonanie badań laboratoryjnych lub diagnostycznych lub kierowanie do poradni specjalistycznej; 4) poradnictwo w zakresie prozdrowotnego stylu życia; 5) podsumowanie badania i udokumentowanie w obowiązującej dokumentacji medycznej zdrowotnej dojrzałości szkolnej i kwalifikacji do grupy na zajęciach wychowania fizycznego (w tym nauki pływania) wraz z podaniem ewentualnego problemu zdrowotnego. Mając na uwadze, że badania profilaktyczne lekarza POZ udzielane są dzieciom w wieku 4 lat, a następnie sześcioletkom zrezygnowano z udzielania przedmiotowych świadczeń dzieciom w 5. r.ż. Zakres badań wykonywanych przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną dzieciom w okresie rocznego przygotowania przedszkolnego określony w załączniku nr 4, w części II w: 1) lp. 1 przyjął brzmienie „Roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne **(), przed podjęciem przez dziecko nauki w szkole - w przypadku realizowania tego obowiązku w oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, 1. Test do wykrywania zaburzeń: 1) rozwoju fizycznego – pomiary: wysokości i masy ciała, w tym określenie współczynnika masy ciała (Body Mass Index – BMI) z podaniem wartości centylowych; 2) układu ruchu, w tym bocznego skrzywienia kręgosłupa, znieskształcen statycznych kończyn dolnych; 3) w kierunku zeza (Cover test, test Hirschberga); 4) ostrości wzroku; 5) słuchu (badanie orientacyjne szeptem); 6) ciśnienia tętniczego krwi. 2. Ocena spełniania zaleceń aktywności fizycznej wg. rekomendacji WHO. W załączniku nr 1, rozpoczynając od badania podmiotowego wykonywanego przez lekarza POZ u dzieci w wieku 1-4 tyg., po badanie u uczniów kończących szkołę ponadpodstawową wprowadzono pytania o: - sposób karmienia (a w tym o objętość i kaloryczność posiłków wraz z przekazaniem zaleceń zgodnie z aktualnymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci), - stosowaną profilaktykę (obejmującą szczepienia ochronne obowiązkowe i zalecane oraz suplementację witaminą D), - przyjmowane leki, - niepokojące objawy, - przebyte choroby, - wizyty w poradniach specjalistycznych, - hospitalizację. W załączniku nr 1, we wszystkich okresach badań profilaktycznych wykonywanych przez lekarza POZ wprowadzono zapisy dotyczące: - wykonywania badań laboratoryjnych i diagnostycznych lub kierowania do poradni specjalistycznej – w przypadku stwierdzenia wskazań, - podsumowania badania z podaniem ewentualnego problemu zdrowotnego. Wprowadzono zalecenie kierowania do poradni psychologiczno-pedagogicznej lub neurologicznej w sytuacji zdiagnozowania nieprawidłowości ze spektrum autyzmu w badaniach profilaktycznych wykonywanych przez lekarza POZ u dzieci w wieku 12 miesięcy, 2 oraz 4 lat. W przypadku badań odbywanych w 1-4 tyg. oraz 12 miesięcy wprowadzono zalecenie kierowania na specjalistyczne badania okulistyczne dzieci urodzonych <36 tyg. ciąży lub z wewnątrmacicznym opóźnieniem wzrastania lub leczonych w oddziale intensywnej terapii. W załączniku nr 1, poczynając od uczniów klas III szkoły podstawowej po ostatnie badanie profilaktyczne odbywane przez uczniów kończących ostatnią klasę szkoły ponadpodstawowej wprowadzono - badanie rozwoju psychospołecznego (ocena przystosowania szkolnego, kontakt z rówieśnikami, uczestniczenie w dodatkowych zajęciach szkolnych i pozaszkolnych), - poradnictwo w zakresie prozdrowotnego stylu życia. W załączniku nr 1, w badaniu uzebienia dzieci odbywanym w wieku 2-6 i 9 miesięcy wprowadzono przekazywanie zaleceń dotyczących higieny jamy ustnej, a poczynając od dzieci w wieku 12 miesięcy do młodzieży kończącej szkołę ponadpodstawową określono, że badanie jamy ustnej obejmuje: - podanie zaleceń ograniczających próchnicę, - zalecanie wizyty u stomatologa w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. W załączniku nr 1, poczynając od uczniów klasy III szkoły podstawowej wprowadzono wywiad o sytuacji szkolnej ucznia, zamiast informacji od nauczyciela, który w związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z 2020 r., poz. 666) nie może dokonywać wpisów w karcie badania profilaktycznego ucznia. W załączniku nr 1, rozpoczynając od badania dzieci odbywających roczne przygotowanie przedszkolne po uczniach VII klasy szkoły podstawowej wprowadzono wywiad dotyczący sytuacji dziecka w rodzinie, podejrzenia stosowania przemocy, oceny ryzykownych czynników i zachowań dla zdrowia, w tym palenia papierosów, nadużywania alkoholu lub innych używek przez rodziców, podjęcie działań adekwatnych do zidentyfikowanych problemów. Do świadczeń udzielanych przez higienistkę szkolną lub pielęgniarkę uczniom w klasie VII szkoły podstawowej oraz uczniom kończącym szkołę ponadpodstawową w załączniku nr 4 wprowadzono test do wykrywania zaburzeń słuchu (badanie orientacyjne szeptem), zaś w załączniku nr 1 - interpretację przez lekarza wyników testu do wykrywania zaburzeń słuchu (badanie orientacyjne szeptem). Jest to uzasadnione ze względu na coraz większą częstość występowania uszkodzeń słuchu spowodowanych przez zanieczyszczenia środowiska hałasem. Zachowując tygodniowy wymiar czasu pracy pielęgniarki i higienistki szkolnej wliczony z uwzględnieniem typu szkoły i liczby uczniów, zrezygnowano ze szczegółowego określenia harmonogramu pracy. Pozostałe zmiany polegały na doprecyzowaniu zapisów i nie wymagają uzasadnienia, np. do oceny tarczycy dodano występowanie wola, guzków itp. Zaktualizowano zakres świadczeń położnej POZ do przepisów \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|-------------------\| \| 07.03.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 4 marca 2022 r. uchylające obwieszczenie w sprawie ograniczenia w ordynowaniu i wydawaniu produktów leczniczych na jednego pacjenta \| Od dnia 7 marca 2022 r. znosi się ograniczenie w ordynowaniu i wydawaniu produktów leczniczych na jednego pacjenta określone obwieszczeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2021 r. w sprawie ograniczenia w ordynowaniu i wydawaniu produktów leczniczych na jednego pacjenta (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 94). \| http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/25/akt.pdf \| \| 07.03.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw \| Ustawa wydłuża o kolejne 6 miesięcy okres obowiązywania aktualnych wykazów świadczeniodawców zakwalifikowanych do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PZS). Ponadto nowelizacja wydłuża okres składania wniosków o kredyt na studia medyczne. \| Wejście w życie 18 marca 2022 r. z wyjątkiem art. 2 pkt 2, art. 3 i art. 4, które wchodzą w życie z dniem następujący \| https://dziennikustaw.gov.pl/D202200052601.pdf \| \| Data \| Typ \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-----\|-------\|-------\|------------------------\|------\| \| 07.03.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 26/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczeń zaopatrzenie w wyroby medyczne \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczeń zaopatrzenie w wyroby medyczne stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Przedmiotowa materia uregulowana była dotychczas w zarządzeniu Nr 131/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 października 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczeń zaopatrzenie w wyroby medyczne, która zgodnie z § 16, z dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Konieczność wydania niniejszego zarządzenia wynika z wejścia w życie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2021 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2499), które zostało wydane w związku z postanowieniami ustawy z dnia 27 listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2401, z późn. zm.). Zmiana wprowadzona ww. ustawą obejmowała doszczegółowanie określenia wzoru zlecenia na zaopatrzenie oraz wzoru zlecenia naprawy w postaci papierowej. Ponadto uporządkowano strukturę zarządzenia oraz wprowadzono zmiany o charakterze porządkowym polegające m.in. na aktualizacji metryk aktów prawnych. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 dotyczącego poprawy jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 5 marca 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/206/Zarz%C4%85dzenie-26_2022_DSOZ \| \| 07.03.2022 \| Zarządzenie \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jako: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. \| Opinie i uwagi do 11 marca 2022 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/projekty-zarzadzen/projekt-zarzadzenia-leczenie-szpitalne-chemioterapia_6772.html \| \| Postanowieniami zarządzenia wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 17/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia, dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 marca 2022 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 18), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1. załącznika nr I - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii i polegają na: a) dodaniu kodu GTIN dla substancji czynnej: -5.08.10.0000021 – Epirubicini hydrochloridum - GTIN: 05909990796397, -5.08.10.0000029 – Fulvestrantum - GTIN: 05901812161871, 05901812161888, -5.08.10.0000053 – Pemetreksedum - GTIN: 07613421047023, 07613421047016, 07613421047030, -5.08.10.0000072 – Arsenicum trioxidum - GTIN: 05909991404406, b) usunięciu kodu GTIN dla substancji czynnej:: -5.08.10.0000072 – Arsenicum trioxidum - GTIN: 05909990016433, -5.08.10.0000078 – Imatinibum - GTIN: 05909991353261, 05909991353353, -5.08.10.0000082 – Anagrelidum - GTIN: 05909991362157, 05901797710033, c) usunięciu substancji czynnej i kodu GTIN dla 5.08.10.0000060 Tretinoïnum - GTIN: 05909990668311 -zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 2. załącznika nr 7 - katalog współczynników korygujących stosowanych w chemioterapii i polegają na zmianie progu kosztowego dla azacitidinum (kod 5.08.10.0000077) z 5,3649 zł/mg na 4,2015 zł/mg, biorąc pod uwagę analizę limitów finansowania dla poszczególnych EAN. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób \| Data \| Zarządzenie \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Postanowieniami zarządzenia wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 16/2022/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 \| Opinie i uwagi do 11 marca 2022 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/projekty-zarzadzen/projekt-zarzadzenia-leczenie-szpitalne-programy-lekowe,6771.html \| marca 2022 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 18), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) brzmienia § 9 pkt 4, § 10 pkt 2 oraz § 19 zarządzenia w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programów lekowych: „Leczenie chorych na pierwotną hiperoxsalurię typu 1” i „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii w ramach ww. programów lekowych odpowiednio przez Zespół Koordynacyjny ds. leczenia chorych na pierwotną hiperoxsalurię typu 1 i Zespół Koordynujący do spraw leczenia chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny; 2) załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) zmianie nazwy zakresu 03.0000.354.02 z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, b) zmianie nazwy zakresu 03.0000.356.02 z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, c) zmianie nazwy zakresu 03.0000.400.02 z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”, d) w ramach zakresu 03.0000.400.02 z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” umożliwiono rozliczanie świadczenia o kodzie 5.08.07.0000002 hospitalizacja związana z wykonaniem programu u dzieci, e) zmianie nazwy zakresu 03.0000.412.02 z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, f) dodaniu kodu zakresu 03.0000.429.02 „Leczenie chorych na pierwotną hiperoxsalurię typu 1”, g) dodaniu kodu zakresu 03.0000.430.02 „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensowną w genie dystrofiny”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 3) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego Katalog ryczaltów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000171 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na pierwotną hiperoxsalurię typu 1 – I rok terapii”, - 5.08.08.0000172 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na pierwotną hiperoxsalurię typu 1 – II rok terapii”, - 5.08.08.0000173 „Diagnostyka w programie leczenia z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny”, b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie: - 5.08.08.0000061 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na szpiczaka plazmocytowego”, - 5.08.08.0000063 z „Diagnostyka w programie leczenia opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, - 5.08.08.0000110 z „Diagnostyka w programie leczenia opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”, - 5.08.08.0000143 z „Diagnostyka w programie leczenia mukowiscydozy” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na mukowiscydozę”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 4) załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000006 Bevacizumabum - GTIN: 05909991451349, 05909991451352, - 5.08.09.0000011 Cinacalcetum - GTIN: 05909991417192, 05909991417253, 05909991417314, - 5.08.09.0000161 Daratumumabum - GTIN: 05413868119596, - 5.08.09.0000131 Enzalutamidum - GTIN: 05909991415242, \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| - 5.08.09.0000023 Factor VIII coagulationis humanus recombinate – GTIN: 05909991211936, 05909991211943, 05909991211912, 05909991211929, - 5.08.09.0000030 Imatinibum – GTIN: 05055565726983, 05055565726990, - 5.08.09.0000191 Ivacaftorum – GTIN: 00351167136201, 00351167144503, - 5.08.09.0000146 Pasireotidum – GTIN: 03663502002582, 03663502002575, 03663502002568, 03663502002605, 03663502002599, - 5.08.09.0000180 Pegvisomant – GTIN: 05415062315958, 05415062315965, - 5.08.09.0000154 Pomalidomidum – GTIN: 05909991398477, 05909991398484, 05909991398491, 05909991398507, - 5.08.09.0000057 Sorafenibum – GTIN: 09008732012415, b) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN: - 5.08.09.0000219 Apalutamidum – GTIN: 05413868117059, - 5.08.09.0000220 Atalurenum – GTIN: 05391528830510, 05391528830497, 05391528830503, - 5.08.09.0000221 Darolutamidum – GTIN: 05908229303337, - 5.08.09.0000222 Ivacaftorum + Lumacaftorum – GTIN: 00351167131701, 00351167131800, - 5.08.09.0000224 Ivacaftorum + Tezacaftorum + Elexacaftorum – GTIN: 00351167143902, - 5.08.09.0000223 Ivacaftorum + Tezacaftorum – GTIN: 00351167136102, 00351167144404, - 5.08.09.0000225 Lumasiranum – GTIN: 08720165814138, c) wykreślaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000001 Adalimumabum – GTIN: 08715131019792, 08715131019754, 08715131019747, - 5.08.09.0000019 Everolimusum – GTIN: 05909991383480, - 5.08.09.0000030 Imatinibum – GTIN: 05909990010356, 05909990010349, - 5.08.09.0000032 Immunoglobulinum humanum – GTIN: 05909990762514, 05909990762613, 05909990762712, 05909990763863, 05909990763870, 05909990763887, 05909990763894, - 5.08.09.0000060 Tenofovirum disoproxilum – GTIN: 05909991291457, - 5.08.09.0000065 Trastuzumabum – GTIN: 08806238000315, 08809593170006, - 5.08.09.0000146 Pasireotidum – GTIN: 05909991200305, 05909991200312, 05909991200336, 07613421022365, 07613421022372, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym: 5) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych i polegają na: a) zmianie wymagań dla programu B.25. Leczenie mukopolisacharydozy typu II (zespół Huntera) w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskami Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ oraz Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego im. J. Brudzińskiego w Bydgoszczy, b) zmianie nazwy zakresu dla programu B.54. z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, c) zmianie nazwy zakresu dla programu B.56. z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, d) zmianie wymagań dla programu B.57. Leczenie spastyczności kończyny górnej i/lub dolnej po udarze mózgu z użyciem toksyny botulinowej typu A w części „lekarze”, zgodnie ze stanowiskiem Konsultanta Krajowego w dziedzinie neurologii, e) zmianie nazwy zakresu dla programu B.100. z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, f) zmianie wymagań dla programu B.100 Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina w części „organizacja udzielania świadczeń” oraz „lekarze”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, g) zmianie nazwy zakresu dla programu B.112. z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, h) zmianie wymagań dla programu B.128.FM Leczenie chorych na ostrą porfirię wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat w części „organizacja udzielania świadczeń” oraz w części „lekarze”, w związku z wnioskiem Pani prof. dr hab. med. Beaty Kiec-Wilk, i) dodaniu wymagań dla programu lekowego B.129.FM Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, j) dodaniu wymagań dla programu lekowego B.130 Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 6) załącznika nr 4 do zarządzenia, określającego Wykaz programów lekowych i polegają na: a) zmianie nazwy programu lekowego B.54. z „Leczenie chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego” na „Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego”, b) zmianie nazwy programu lekowego B.56. z „Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego” na „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, c) dodaniu substancji czynnych apalutamid i darolutamid w programie lekowym B.56. „Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego”, d) zmianie nazwy programu lekowego B.100. z „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka Hodgkina” na „Leczenie chorych na oporną i nawrotową postać klasycznego chłoniaka Hodgkina”, e) zmianie nazwy programu lekowego B.112. z „Leczenie mukowiscydozy” na „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, f) dodaniu substancji czynnych: iwakaftor + lumakafort, iwakaftor + tezakaftor, iwakaftor + tezakaftor + eleksakaftor w programie lekowym B.112. „Leczenie chorych na mukowiscydozę”, g) dodaniu programu lekowego B.129.FM „Leczenie chorych na pierwotną hiperoksalurię typu I”, h) dodaniu programu lekowego B.130. „Leczenie chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 7) zmiany załącznika nr 5, określającego Katalog współczynników korygujących stosowanych w programach lekowych i polegają na obniżeniu progu kosztowego uprawniającego do zastosowania współczynnika korygującego dla substancji czynnych o kodach: - 5.08.09.0000008 bosentanum: z 0,0936 na 0,0832, - 5.08.09.0000065 trastuzumabum (postać dożylna): z 2,2284 na 1,7411, po analizie średnich cen leków w miesiącu grudniu 2021 roku, mających obowiązywać od dnia 1 kwietnia 2022 roku; 8) zmiany załącznika nr 18 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację i weryfikację skuteczności leczenia nocnej napadowej hemoglobinurii (PNH), poprzez dodanie zapisów odnoszących się do możliwości kwalifikacji pacjentów do programu lekowego, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 9) dodania załącznika nr 28 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych na pierwotną hiperoksalurię typu 1, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 10) dodania załącznika nr 29 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych z dystrofią mięśniową Duchenne’a spowodowaną mutacją nonsensową w genie dystrofiny, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Brzmienie w § 4 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz zgodności z terminami obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 marca 2022 r. z wyjątkiem załącznika nr 5, określającego Katalog współczynników korygujących stosowanych w programach lekowych, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 kwietnia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|-------------------\| \| 04.03.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 25/2022/GPF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 3 marca 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 \| Zmiana zarządzenia Nr 15/2022/GPF z dnia 3 lutego 2022 r. jest uzasadniona obecną sytuacją międzynarodową (konfliktem zbrojnym na Ukrainie). W związku z tym poza zadaniami związanymi z monitorowaniem prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 pojawiła się konieczność zapewnienia dostępności do świadczeń uchodźcom. Poza nowymi zadaniami zmiana polega również na aktualizacji stanowiska członku zespołu celem dostosowania go do obecnych zadań stojących przed zespołem. Zmiana zarządzenia wpisuje się w realizację celu strategicznego NFZ nr 6 – Optymalizacja procesów wewnętrznych i nr 8 – Poprawa efektywności funkcjonowania NFZ. \| 4 marca 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/202/Zar%C4%85dzenie-25_2022_GPF \| \| 04.03.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 24/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 28 lutego 2022 r. zmieniające zarządzenie w \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2022 r. (znak: DLU.736.63.2022.KB) i z dnia 28 lutego 2022 r. (znak: DLU.736.67.2022.KB). Wprowadzona niniejszym zarządzeniem zmiana polega na finansowaniu od dnia 1 kwietnia 2022 r. świadczeń opieki zdrowotnej wykonywanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 określonych w załączniku nr 2 do niniejszego zarządzenia (Katalog produktów rozliczeniowych) przez \| 1 kwietnia 2022 r. \| https://baw.nfz.gov.pl/NFZ/document/198/Zar%C4%85dzenie-24_2022_DSOZ \| sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 podmioty umieszczone w wykazie, którego nowy wzór określono w załączniku nr 1 do niniejszego zarządzenia. Mając na celu kontynuację finansowania świadczeń udzielanych na rzecz pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2, od 1 kwietnia 2022 r. świadczenia te finansowane będą na podstawie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Stosownie do powyższego, modyfikacji uległ również załącznik nr 4 do zarządzenia (załącznik nr 3 do niniejszego zarządzenia). Zgodnie z § 2 zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r. Komunikat NFZ Nowy tryb finansowania części świadczeń covidowych Finansowanie części świadczeń covidowych z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 kończy się 31 marca 2022 roku. Nie oznacza to zupełnego zakończenia finansowania świadczeń covidowych. Koszty szczepień przeciwko COVID-19 oraz rehabilitacji pocovidowej nadal będą pokrywane z tego funduszu, także po 31 marca 2022 roku. Leczenie pacjentów z COVID-19 (po 31 marca 2022 roku) będzie realizowane już w ramach standardowych umów z NFZ. Ze względu na utrzymujący się spadek liczby zakażeń COVID-19 oraz postępujący spadek hospitalizacji, poleceniem z 28 lutego 2022 roku, Minister Zdrowia zdecydował o zakończeniu specjalnego trybu finansowania części świadczeń covidowych z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Budżet NFZ zamiast Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 Do 31 marca 2022 roku świadczenia covidowe będą rozliczane i finansowane na dotychczasowych zasadach. Po tej dacie świadczenia związane z leczeniem pacjentów z COVID-19 będą rozliczane w ramach obowiązujących umów z NFZ, na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Szczeplenia i rehabilitacja z odrębnym finansowaniem Z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 nadal wspierane będą świadczenia, które mają kluczowe znaczenie w przeciwdziałaniu chorobie i w powrocie do pełnej sprawności już po COVID-19. Chodzi m.in. o: szczeplenia przeciwko COVID-19 rehabilitację pocovidową (stacjonarną, ambulatoryjną, dzienną, domową i psychiatryczną). \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Data Zmiany \| Link do Dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 04.03.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2022 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej \| ustala się na dzień 1 marca 2022 r. wykaz produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej \| \| http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2022/23/akt.pdf \| \| 04.03.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki \| w załączniku nr 2 w części VIII „Świadczenia rezonansu magnetycznego” dodaje się lp. 26 – RM piersi \| \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000048201.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin konsultacji \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 04.03.2022 \| Rozporządzenie\| Projekt rozporządzenia w sprawie dokumentu „Prawo wykonywania zawodu farmaceuty” \| Projekt rozporządzenia w sprawie wzoru dokumentu prawo wykonywania zawodu farmaceuty stanowi realizację upoważnienia ustawowego określonego w art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, zwanej dalej „ustawa”. Rozporządzenie ma na celu umożliwienie maksymalnego zabezpieczenia dokumentu przed jego podrobieniem i wydawanie jednolitej brzmiacej i wyglądającej dokumentu przez długi okres czasu, pomimo zmieniających się warunków technicznych związanych z drukowaniem dokumentu i kolejnych nowelizacji ustawy. Celem projektowanego rozporządzenia jest określenie wzoru dokumentu „Prawo wykonywania zawodu farmaceuty”. Dokument ma formę książeczki z naklejką personalizacyjną, która będzie zawierała dane pozwalające na ustalenie tożsamości jego posiadacza, w tym jego fotografię. Dokument farmaceuty będzie zawierał szereg zabezpieczeń przed podrobieniem i fałszerstwem dokumentu. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy dokument „Prawo wykonywania zawodu farmaceuty”, wydawany będzie przez okręgową radę aptekarską, właściwą ze względu na zamierzone miejsce wykonywania zawodu farmaceuty, a w odniesieniu do osoby, która posiada kwalifikacje, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 4 ustawy – Naczelna Rada Aptekarska. Dokument będzie wydawany wszystkim farmaceutom, którzy spełniają warunki określone w ustawie i złożą stosowny wniosek. Mając na uwadze skomplikowany oraz długotrwały proces tworzenia produkcji wyżej wymienionych dokumentów zachowano możliwość wykorzystywania dotychczasowego wzoru dokumentu prawo wykonywania zawodu farmaceuty, nie dłużej jednak niż do dnia 12 lipca 2022 r. \| Konsultacje publiczne do 12 marca 2022 r. \| [https://legislacja.rci.gov.pl/docs//516/12357155/12859160/12859161/dokument545167.pdf](https://legislacja.rci.gov.pl/docs//516/12357155/12859160/12859161/dokument545167.pdf) \| \| 25.02.2022 \| Obwieszczenie \| OBWIESZCZE NIEPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu \| Oglasza się jednolity tekst zarządzenia Nr 135/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 lipca 2021 r. w sprawie zasad wypłacania premii motywacyjnej związanej ze szczepieniami przeciwko chorobie COVID-19 świadczeniadowcom realizującym świadczenia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych zarządzeniem Nr 22/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 lutego 2022 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad wypłacania premii motywacyjnej związanej ze szczepieniami przeciwko chorobie COVID-19 świadczeniadowcom realizującym świadczenia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 25 lutego 2022 r. \| [Akt prawny: Obwieszczenie-1_2022 - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl)](http://akt-prawy.nfz.gov.pl) \| \| Data \| Typ \| Nazwa \| Treść \| Termin ważności \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|-----------------\|--------\| \| 25.02.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lutego 2022 r. w sprawie powołania Krajowej Rady do spraw Neurologii \| Do zadań Rady należy: 1) opracowywanie i przedstawianie ministrowi właściwemu do spraw zdrowia strategii i propozycji działań w zakresie organizacji opieki nad chorymi z: a) udarem mózgu, b) chorobą Alzheimera, c) chorobą Parkinsona, d) padaczką, e) stwardnieniem rozsianym, f) innymi chorobami neurologicznymi, na polecenie ministra właściwego do spraw zdrowia; 2) opracowywanie, we współpracy ze stowarzyszeniami będącymi towarzystwami naukowymi o zasięgu krajowym, standardów postępowania medycznego w zakresie chorób neurologicznych i ich upowszechnianie; 3) opracowanie kryteriów jakościowych, związanych z diagnostyką i leczeniem neurologicznym; 4) przygotowanie rekomendacji w zakresie innowacyjnych technologii, które mają zastosowanie w diagnostyce i leczeniu schorzeń neurologicznych. \| Wejście w życie 3 marca 2022 r., zarządzenie traci moc z dniem 1 lipca 2031 r. \| Zarządzenie z dnia 23 lutego 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Źródło \| \|------------\|---------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 24.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| ustala się na dzień 1 marca 2022 r. wykaz refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 24.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 21 lutego 2022 r. w sprawie wykazu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, dla których ustalono urzędową cenę zbytu \| ustala się na dzień 1 marca 2022 r. wykaz leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 24.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra \| Ogłasza się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie wykazu zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania obserwacji oraz sposobu finansowania obserwacji, a także warunków zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1708) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania obserwacji oraz sposobu finansowania obserwacji, a także warunków zabezpieczenia \| \| Data \| Obwieszczenie \| Treść \| Obwieszczenie \| \|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| 24.02.2022 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanych do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. poz. 1207) \| Ogląda się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanych do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. poz. 1207) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 17 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanych do finansowania świadczeń ze środków publicznych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Konsultacje publiczne \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\|--------------------------------\| \| 24.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie wojewódzkiego planu działania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne \| Konieczność dostosowania wzoru wojewódzkiego planu działania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne do sposobu funkcjonowania i finansowania dyspozytorii medycznych i przeniesienia tego zadania z właściwości dysonentów zespołów ratownictwa medycznego do właściwości wojewodów. Projekt rozporządzenia wprowadza zmianę w zakresie sprawozdawania przez wojewodów danych dotyczących kosztów funkcjonowania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne za rok poprzedni przez wprowadzenie podziału na koszty funkcjonowania zespołów ratownictwa medycznego oraz koszty funkcjonowania dyspozytorii medycznych. Nowe regulacje będą stosowane do aktualizacji wojewódzkich planów działania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, składanych Ministrowi Zdrowia do dnia 30 marca 2022 r. na podstawie art. 21 ust. 2a ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym. \| Konsultacje publiczne do 28 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| 21.02.2022 \| Ustawa \| Poselski projekt ustawy o zawodzie kosmetologa \| Dotyczy - zgodnie z uzasadnieniem - usunięcia niepewności co do stanu prawnego dotyczącego dopuszczalności i sposobów przeprowadzania specjalistycznych niechirurgicznych zabiegów estetycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; regulacji wskazanej sfery stosunków społecznych, a w szczególności ustanowienia nowego zawodu kosmetologa, funkcjonującego jako zawód zaufania publicznego. \| skierowano do konsultacji - SN, PG, NRA, KRRP, RDS, NRL, NRPiP, KRDL, KRF, RMiŚP, KIG i UODO \| 9-020-797-2022.pdf (sejm.gov.pl) \| \| 21.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra \| W załączniku w części Świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami dodaje się Nowotwór złośliwy kości i chrząstki stawowej kończyn oraz \| Wejście w życie 19 \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 15 lutego 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Opis \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-------\|------\|---------------------\|------------------\| \| 15.02.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego \| Nowotwór złośliwy kości i chrząstki stawowej o innym nieokreślonym umiejscowieniu \| \| luty 2022 r. z mocą od dnia 1 stycznia 2022 r. \| [zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (dziennikustaw.gov.pl)](dziennikustaw.gov.pl) \| \| 21.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki \| Projektowane rozporządzenia ma na celu zwiększenie skali zainteresowania podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne przeprowadzaniem w tych aptekach badań diagnostycznych w kierunku SARS-CoV-2. Problemem wymagającym rozwiązania jest bowiem mniejsza, niż pierwotnie zakładana liczba tych podmiotów, oraz tempo jej wzrostu. Projektowane rozwiązanie jest ukierunkowanie na ich zwiększenie. Dodatkowo projektem dokonuje się precyzyjnego rozróżnienia wyposażenia wymaganego w aptece ogólnodostępnej na potrzeby: 1) szczepienia przeciwko COVID-19 lub grypie; 2) przeprowadzania badania diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 - w ramach opieki farmaceutycznej; 3) sprawowania opieki farmaceutycznej, w zakresie pozostałym niż w pkt 2, w tym przeprowadzania innych przewidzianych badań diagnostycznych niż w kierunku SARS-CoV-2. Projektem dokonuje się również rozszerzenia wymagań dotyczących utylizacji odpadów medycznych na pozostałości po przeprowadzeniu ww. badań diagnostycznych. Rekomenduje się rozszerzenie faktycznych możliwości przeprowadzania przez farmaceutów badań diagnostycznych w kierunku SARS-CoV-2 poprzez umożliwienie ich przeprowadzania w dwóch dodatkowych pomieszczeniach (prócz pomieszczeń dotychczas przewidzianych dla tego celu) tj. w izbie ekspedycyjnej apteki ogólnodostępnej (obecne przepisy dają możliwość przeprowadzania ww. badań jedynie w wydzielonej przestrzeni tej izby, stanowiącej pokój opieki farmaceutycznej, a nie w izbie samej w sobie), oraz w komorze przyjęć apteki. Te dwa pomieszczenia są racjonalnym wyborem – pierwsze z nich już obecnie jest wykorzystywane, z uwzględnieniem wymogów \| Wejście w życie 18 lutego 2022 r. \| [Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (dziennikustaw.gov.pl)](dziennikustaw.gov.pl) \| dotyczących rozdziału czasowego pełnionych przez nie funkcji, do przeprowadzania w aptekach ogólnodostępnych szczepień przeciw COVID-19 lub grypie. Z kolei komora przyjęć spełnia oczekiwania projektodawcy z punktu zakładanego celu opisanego w pkt 1 OSR, jako pomieszczenie umożliwiające testowanie ze względu na usytuowanie w pobliżu wejścia do apteki przeznaczonego dla dostaw towaru i dla personelu, z czym z kolei wiąże się to, że przeprowadzanie w niej badań diagnostycznych w kierunku SARS-CoV-2 pozwoli wyeliminować czynnik w postaci jednoczesnej obecności w jednym miejscu osób chcących poddać się badaniu diagnostycznemu oraz innych osób korzystających ze świadczeń lub usług farmaceutycznych apteki ogólnodostępnej, względnie poddających się szczepieniom. Ponadto komora przyjęć jest pomieszczeniem, które nie jest w stałym użyciu, jest efektywnie wykorzystywana kilkukrotnie w ciągu dnia. Poza tymi sytuacjami, przeprowadzanie badań diagnostycznych w omawianym pomieszczeniu powinno pozwolić na względnie niezakłóconą pracę apteki jako pewnej całości. Jedynym możliwym narzędziem interwencji jest interwencja legislacyjna. Obecnie wymagania, w tym lokalowe, i dotyczące wyposażenia dla możliwości przeprowadzania badań diagnostycznych w aptekach ogólnodostępnych, są określone w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, więc wszelkie zmiany odnoszące się do tych wymagań, również muszą być przeprowadzane z wykorzystaniem działań legislacyjnych ukierunkowanych na te przepisy. Tym samym nie ma alternatywnych metod osiągnięcia zakładanego celu. \| Data \| Typ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Data wejścia w życie \| Akt prawny \| \|------\|-----\|-----------------\|-------\|----------------------\|------------\| \| 17.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 22/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 16 lutego 2022 r. zmieniające zarządzenie w \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 135/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 lipca 2021 r. w sprawie zasad wypłacania premii motywacyjnej związanej ze szczepieniami przeciwko chorobie COVID-19 świadczeniodawcom realizującym świadczenia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, stanowi wykonanie polecenia Ministra Zdrowia z dnia 10 lutego 2022 r. (znak: DLU.736.48.2022.KB) zmieniającego polecenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2021 r. wydanego na podstawie art. 1 lh ust. 2 pkt 2 oraz ust. 4 i 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych \| Wejście w życie 17 lutego 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-22_2022_DSOZ - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\| \| 17.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 21/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 16 lutego 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie programu pilotażowego w zakresie oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, stanowi wykonanie upoważnienia wynikającego z art. 102 ust. 5 pkt 21 i 25 oraz art. 48e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Wprowadzone zmiany polegają na nadaniu nowego brzmienia załącznikowi nr 2 zarządzenia Nr 199/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie oddziaływania terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin (z późn. zm.). Zmiana ma charakter porządkowy oraz dostosowujący przepisy zarządzenia do obowiązujących warunków realizacji i rozliczenia świadczeń: sesji psychotherapii rodzinnej, sesji psychoterapii grupowej oraz sesji psychoedukacyjnej. Z uwagi na fakt, że rozliczeniu podlega sesja, \| Wejście w życie 17 lutego 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Aktualizacja \| Źródło \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 17.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 595) \| Oglądasz się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 595) \| \| [Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (dziennikustaw.gov.pl)] \| \| 16.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 19/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14 lutego 2022 r. zmieniające \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 55/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 kwietnia 2020 r. w sprawie umów o realizację programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego stanowi wykonanie upoważnienia wynikającego z art. 102 ust. 5 pkt 21 i 25 oraz art. 48e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem (w części normatywnej zarządzenia oraz w załączniku Nr 4 do zarządzenia zmienianego) polegają na dodaniu produktu rozliczeniowego mającego na celu \| Wejście w życie 15 lutego 2022 r. \| [Akt prawny: Zarządzenie-19_2022_DSOZ - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl)] \| \| Data \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 18 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii (Dz. U. z 2020 r. poz. 940) \| Oglądasz się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii (Dz. U. z 2020 r. poz. 940) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 18 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin publikacji \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 16.02.2022 \| Rozporządzenie \| w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 \| W sytuacji skierowania pacjenta do odbycia izolacji w warunkach domowych, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może przedłużyć okres izolacji w oparciu o ocenę stanu zdrowia pacjenta w trakcie porady albo teleporady, która ma miejsce nie wcześniej niż w szóstej dobie izolacji. W przypadku konieczności przedłużenia izolacji w warunkach domowych, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej informuje pacjenta o przewidywanej dacie zakończenia tej izolacji \| Wejście w życie 15 lutego 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 16.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 \| Ogląda się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 1749) \| \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 16.02.2022 \| Uchwała \| Projekt uchwały Rady Ministrów \| „Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych”, zwany dalej „Programem”, stanowi realizację upoważnienia ustawowego \| Konsultacje publiczne do \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą „Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych” zawartego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1875). Wprowadzenie Programu umożliwi realizację celu określonego w ww. ustawie, tj. modernizacji, przebudowy lub doposażenia podmiotów leczniczych w ramach Subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych oraz finansowanie działań w następujących obszarach: 1) wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opieki zdrowotnej; 2) wymiana łóżek szpitalnych; 3) wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego. Przesłanką dla wprowadzenia rozwiązań planowanych w ramach Programu jest konieczność stworzenia mechanizmów finansowych dla podjęcia pilnych i skoordynowanych działań zapewniających zarówno modernizację infrastruktury budowlanej, jak i systematyczne uzupełnianie i odnawianie zużytej oraz wyeksploatowanej bazy sprzętowej podmiotów leczniczych, w celu zwiększenia dostępności i podniesienia jakości świadczonych usług medycznych, poprawy komfortu pacjentów oraz zapewnienie warunków do racjonalnego, nowoczesnego, kompleksowego i skutecznego leczenia. Głównym problem podmiotów prowadzących działalność leczniczą jest niespełnianie przez nie wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2019 r. poz. 595, z późn. zm.). Większość budynków, w których są zlokalizowane placówki medyczne, powstała w latach 50-60 XX wieku lub wcześniej, a przeprowadzane dotychczas prace w zakresie modernizacji pozwalają jedynie na fragmentaryczne odtwarzanie infrastruktury. Budynek są stare i wyeksploatowane, więc infrastruktura w większości przypadków nie spełnia standardów efektywnego wykorzystania i wymaga modernizacji, w tym także dostosowania do potrzeb osób o różnym stopniu niepełnosprawności. Stalej poprawy wymaga infrastruktura budowlana i techniczna podmiotów leczniczych, której pogarszający się stan może powodować istotne obniżenie jakości świadczonych usług. Kontynuacja wymagają także inwestycje w zakresie dostosowywania szpitali do wymogów przestrzennych, sanitarnych oraz instalacyjnych, ponieważ wciąż, mimo realizacji wieloletnich zadań inwestycyjnych, Najwyższa Izba Kontroli zidentyfikowała braki w tym zakresie. Zły stan infrastruktury, zarówno budowlanej jak i sprzętowej, wpływa na całokształt jakości opieki medycznej nad pacjentem, generuje również ryzyko występowania zakażeń szpitalnych, które są istotnym problemem nie tylko w kontekście kosztów, ale także bezpieczeństwa pacjentów. Dodatkowo, wyeksplotowane obiekty generują coraz większe koszty ich utrzymania, co wymusza konieczność zwiększania nakładów na naprawy i remonty. Generowane w ten sposób koszty ograniczają możliwości rozwijowe podmiotów leczniczych i ograniczają dostępność świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów. Jednocześnie zmieniająca się sytuacja epidemiologiczno-demograficzna kraju oraz dynamiczny postęp wiedzy technologicznej i medycznej wymaga wprowadzania określonych zmian mających na celu zoptymalizowanie alokacji zasobów ochrony zdrowia, polegających przede wszystkim na dostosowaniu potencjału infrastruktury diagnostyczno-leczniczej do obowiązujących wymogów i potrzeb społeczeństwa. Infrastruktura, zarówno budowlana jak i sprzętu medycznego, jest jednym z elementów absolutnie niezbędnych do zapewniania dostępności wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej. Brak wsparcia infrastruktury podmiotów leczniczych wpływa na: 1) pogorszenie jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej; 2) spadek lub brak dostępności świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów; 3) wydłużenie czasu oczekiwanego na udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej; 4) spadek bezpieczeństwa i komfortu, zarówno pacjentów i ich rodzin, jak i kadry podmiotów leczniczych; 5) ryzyko niespełnienia wymogów sanitarnych i technicznych oraz współczesnych standardów opieki szpitalnej; 6) rosnące koszty coraz częstszych napraw i remontów poszczególnych części infrastruktury szpitali; 7) rosnące koszty eksploatacyjne; 8) problemy z dostosowaniem się do zmieniających się technologii leczenia; 9) problemy z dostosowaniem potencjału infrastruktury diagnostyczno-leczniczej do potrzeb społeczeństwa. Ad. 1. Wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych. Prognozą demograficzna dla Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, iż odsetek osób w wieku powyżej 65 lat wzrośnie do 2060 r. ponad dwukrotnie – do 34,5% i będzie należał do jednego z najwyższych w Europie. Podobnie dla populacji powyżej 80 lat, odsetek tej grupy wiekowej wzrośnie blisko czterokrotnie z 3,3% do 12,3% w 2060 r. Tendencje te potwierdza również raport Banku Światowego w odniesieniu do stanu i perspektywy opieki długoterminowej w Rzeczypospolitej Polskiej. Dane wskazują na konieczność podjęcia działań wspierających opiekę medyczną nad osobami w wieku podeszłym ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji w infrastrukturę udzielania świadczeń z zakresu geriatrii i opieki długoterminowej. Szpitale w kraju dysponują 200 398 łóżkami o średnim obłożeniu 70%. We wszystkich województwach średnie obłożenie faktyczne jest niższe niż przyjęty poziom optymalny 80%, co wskazuje skalę potencjalnych przekształceń w systemie opieki szpitalnej. Po zestawieniu obecnego średniego obłożenia łóżek i optymalnego obłożenia na poziomie 80% widoczny jest potencjał na przybliżonym poziomie 19 070 łóżek do zagospodarowania na cele przekształceń oddziałów o zwiększonym zapotrzebowaniu na świadczenia zdrowotne, w tym na potrzeby oddziałów geriatrii i na łóżka opieki długoterminowej. Mając na uwadze niewielką liczbę oddziałów geriatricznych w kraju (62 oddziały z łączną liczbą 1 208 łóżek), długi czas oczekiwania na świadczenie (najdłuższy średni czas oczekiwania w przypadku stabilnym w 2019 r. wyniósł 105 dni w woj. dolnośląskim, przy czym średnio pacjenci czekali 41 dni) oraz wielochorobowość pacjentów starszych można przyjąć, iż pacjenci są alokowani w większości na inne dostępne oddziały, co oznacza, że brakuje bazy łóżkowej dla pacjentów geriatricznych. Skutkiem oczekiwania na świadczenia opieki zdrowotnej udzielane seniorom jest pogłębianie się niesprawności i niesamodzielności, znaczny spadek jakości ich życia, a przede wszystkim opóźnienie diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia skutkujące mniejszymi szansami na wyleczenie lub osiągnięcie pożądanego efektu klinicznego. Kolejka oczekujących powoduje również, iż rosną koszty leczenia pacjenta. Z przeprowadzonej przez Ministerstwo Zdrowia w 2020 r. oceny stanu infrastruktury oddziałów geriatricznych w Rzeczypospolitej Polskiej, wynika, że istnieje wysoki odsetek (16%) szpitali, które oceniły stan infrastruktury jako nieodpowiedni i niedostosowany do potrzeb społeczności. Postępujące starzenie się populacji wpływa również na dostępność do świadczeń opieki długoterminowej oraz powoduje znaczne obciążenie systemu ochrony zdrowia i brak możliwości zapewnienia wszystkim natychmiastowego dostępu, co jest istotne z punktu widzenia zachowania ciągłości leczenia pacjentów. Pobyt pacjentów w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych jest zdecydowanie dłuższy niż w oddziałach szpitalnych, a jego celem jest przywrócenie pacjentowi możliwie jak największej sprawności fizycznej oraz psychicznej. Najdłuższy przeciętny rzeczywisty czas oczekiwania w przypadku stabilnym na przyjęcie pacjenta do zakładu lub oddziału opiekuńczo-leczniczego wyniósł w lutym 2020 r. 593 dni (w woj. małopolskim), przy czym średnio pacjenci czekali na przyjęcie 294 dni. Natomiast najdłuższy przeciętny rzeczywisty czas oczekiwania w przypadku stabilnym na przyjęcie pacjenta do zakładu lub oddziału pielęgnacyjno-opiekuńczego wynosił w lutym 2020 r. 321 dni (w woj. kujawsko-pomorskim), przy czym średnio pacjenci czekali na przyjęcie 144 dni. Wzrastająca liczba osób wymagających świadczeń w ramach opieki długoterminowej i bardzo długi czas oczekiwania na przyjęcie do ośrodków stacjonarnej opieki długoterminowej, wskazuje na ograniczoną liczbę dostępnych miejsc w tych ośrodkach. Przeprowadzona przez Ministerstwo Zdrowia w 2020 r. ocena stanu infrastruktury w stacjonarnych zakładach opiekuńczo-leczniczych/zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych w Rzeczypospolitej Polskiej, wskazała że istnieje dość duży odsetek udziału powierzchni (45%), który został oceniony pod względem stanu infrastruktury jako nieodpowiedni i niedostateczny mając na uwadze bardzo duże zużycie, awaryjność, ubytki w wykończeniu, instalacjach i wyposażeniu – ich stopień degradacji jest na bardzo wysokim poziomie i z roku na rok może generować coraz wyższe koszty utrzymania. Zidentyfikowane problemy: 1) ograniczona dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów geriatrycznych; 2) ograniczona dostępność do świadczeń opieki długoterminowej w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych; 3) długi czas oczekiwania na przyjęcie pacjenta w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz na oddziałach geriatrycznych; 4) duży odsetek (45%) powierzchni infrastruktury w stacjonarnych zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Ad. 2. Wymiana łóżek szpitalnych. Łóżka szpitalne to niezbędny element wyposażenia podmiotów leczniczych, który ma duży wpływ na przebieg leczenia, rekonwalescencji oraz ogólne samopoczucie pacjenta. Zdiagnozowanym problemem, jest jakość łóżek szpitalnych, które są wykorzystywane w hospitalizacji. W wyniku przeprowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia badania w 2020 r. dotyczącego oceny stanu i stopnia zużycia infrastruktury łóżek szpitalnych w podmiotach leczniczych zakwalifikowanych do Systemu Podstawowego Szpitalnego Zabezpieczenia Świadczeń Opieki Zdrowotnej, stwierdzono, że okres eksploatacji 58% wszystkich wykorzystywanych łóżek przekracza 12 lat. Łóżka, ze względu na długi okres eksploatacji, są niedostosowane do aktualnych wymogów i potrzeb, a także nie spełniają funkcji, jakie powinni pełnić w procesie leczenia szpitalnego i rekonwalescencji. Ze względów sanitarnych i technologicznych powinny zostać wycofane z eksploatacji. Przeprowadzone badanie stanu infrastruktury łóżek szpitalnych wykazało, że 2 na 3 łóżka szpitalne kwalifikują się do pilnej wymiany. Zidentyfikowane problemy: 1) niska jakość łóżek szpitalnych obniża bezpieczeństwo hospitalizowanych pacjentów, a także może w sposób znaczący opóźnić powrót pacjenta do zdrowia; 2) przestarzałe łóżka o ograniczonej funkcjonalności i w złym stanie technicznym zmniejszają komfort pacjentów zwłaszcza w trakcie długotrwałych hospitalizacji, ograniczają samodzielność pacjenta w codziennym funkcjonowaniu w trakcie leczenia, a także przyczyniają się do wypadków w trakcie hospitalizacji; 3) zły stan techniczny łóżek szpitalnych, przez wyeksplotowanie materiału, z którego są wykonane oraz trudności w skutecznym czyszczeniu i dezynfekcji, generuje ryzyko występowania i dłuższego utrzymywania się zakażeń szpitalnych, które są istotnym problemem nie tylko w kontekście kosztów, ale także bezpieczeństwa pacjentów; 4) brak nowych łóżek o dużej funkcjonalności, które wpłynęłyby na poprawę warunków pobytu pacjentów oraz warunków pracy personelu medycznego. Ad. 3. Wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego. W ostatniej dekadzie można zauważyć w Rzeczypospolitej Polskiej wzrost udziału zgonów z powodu upadków, wypadków komunikacyjnych, zatruc, utonięć, działań ognia, dymu oraz plomieni. We wszystkich wymienionych kategoriach, wg według oszacowań szacunków Eurostatu, zagrożenie życia w Rzeczypospolitej Polskiej jest wyższe niż przeciętne w krajach Unii Europejskiej. W celu zapewnienia pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w Polsce działa system Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM) obejmujący świadczenia opieki zdrowotnej udzielane w stanie nagłego zagrożenia zdrowia i życia w ramach tzw. pomocy w stanie nagłym. System ten stanowi swego rodzaju sieć naczyń połączonych, w przypadku której brak lub zaburzenie funkcjonowania któregokolwiek z elementów wpływa na niską skuteczność działania systemu jako całości. Pomimo znaczącej poprawy wyposażenia i funkcjonowania dotychczasowej infrastruktury ratownictwa medycznego, nadal istnieją potrzeby doposażenia, wymiany sprzętu i modernizacji infrastruktury jednostek systemu oraz jednostek z nim współpracujących w każdym jego ogniwie, na każdym etapie udzielania pomocy w stanie nagłym w ramach łańcucha przyczynia. System PRM wymaga wzmocnienia zarówno na etapie poza szpitalnym, czyli w zakresie wyposażenia Zespołów Ratownictwa Medycznego (ZRM) w środki transportu sanitarnego (ambulanse), jak i szpitalnym, czyli w odniesieniu do Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych (SOR), Centrów Urazowych (CU) i Centrów Urazowych dla Dzieci (CUD). Z uwagi na częste wyjazdy ZRM, odbywające się w trudnych warunkach drogowych, warunkach jazdy ekstremalnej, ambulanse uzyskuje uzyskują znaczny przebieg w krótkim czasie, a w konsekwencji podlegają szybkiemu zużyciu. Co do zasady, według przyjętych standardów i konsensusu opinii ekspertów w zakresie ratownictwa medycznego w systemie nie powinny być wykorzystywane pojazdy starsze niż 5 lat oraz o przebiegu większym niż 300 tys. km. Sumarycznie w Polsce, według przyjętych kryteriów, pojazdy wyeksplotowane stanowią średnio ok. 40% floty dysponentów ZRM, które wymagają pilnej wymiany. Również coraz częstsze dysponowanie Zespołami Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (LPR) w miejscach zdarzeń nagłych i w ramach całodobowej gotowości do pomocy, sprzęt medyczny będący wyposażeniem śmigłowców ale i same śmigłowce ulegają szybkiemu zużyciu w wyniku intensywnej eksploatacji w trudnych warunkach. Istnieje zatem konieczność doposażenia i wymiany sprzętu lotniczych ZRM wraz z dostosowaniem ich infrastruktury śmigłowej oraz naziemnej do warunków częstych lotów i całodobowej służby, w tym także możliwości szkolenia. Znaczna część SOR jest lokowanych w pomieszczeniach szpitali, które nie zostały zaprojektowane z myślą o ich działalności, nieprzystosowanych do profilu zadań tych jednostek, w tym bez lądowisk przyspitalnych. Spośród obecnie działających 240 SOR, 32 SOR nie posiadają lądowiska wcale, a 18 SOR posiadają lądowiska, ale nie są dostosowane do obecnych przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. poz. 1213, z późn. zm.). Wskazane rozporządzenie nakłada na kierowników szpitali posiadających SOR obowiązek spełnienia do dnia 1 lipca 2021 r. wymogów w zakresie m.in. organizacji w szpitalu miejsca udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, obszaru do przeprowadzenia segregacji medycznej, miejsca izolacji w oddziale oraz pomieszczeń sanitarno-higienicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych. Ponadto, do dnia 1 lipca 2022 r. każdy SOR musi spełnić warunek posiadania dostępu do lotniska bądź lądowiska, umożliwiającego przyjęcie pacjenta z transportu lotniczego działającego w trybie całodobowym, zgodnego z wymaganiami określonymi w ww. rozporządzeniu. Dodatkowo intensywna eksploatacja całej infrastruktury i użytkowanie jej całodobowo, często bez jakiejkolwiek przerwy technicznej w działaniu sprzętów diagnostycznych i aparatury wspomagającej funkcje życiowe pacjenta, powoduje szybkie i nadmierne zużywanie się sprzętu. Równolegle, dokonujący się rokrocznie postęp technologiczny dotyczący również technologii medycznych powoduje, iż konieczna jest wymiana wyeksploatowanych, przestarzałych sprzętów na nowoczesną, łatwą w użytkowaniu i bardziej kompaktową aparaturę. Równocześnie niezadowalający jest stan infrastruktury CU i CUD. CU stanowi wydzieloną funkcjonalnie część szpitala, w której specjalistyczne oddziały są powiązane ze sobą organizacyjnie oraz zakresem zadań, w sposób pozwalający na szybkie diagnozowanie i leczenie pacjenta urazowego. CU również musi dysponować lądowiskiem lub lotniskiem dla śmigłowca ratunkowego, zlokalizowanym w takiej odległości, aby możliwe było przyjęcie pacjenta urazowego, bez pośrednictwa specjalistycznych środków transportu sanitarnego. Zidentyfikowane problemy: 1) pogorszenie stanu technicznego taboru samochodowego wraz z niezbędnym wyposażeniem wykorzystywanego przez ZRM, a w konsekwencji brak możliwości dojazdu do osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego i udzielenia pomocy na miejscu zdarzenia; 2) przestarzały niedostosowany do aktualnych wymogów i potrzeb sprzęt medyczny w śmigłowcach LPR zakupiony wraz ze śmigłowcami w latach 2009-2010; 3) niedostosowana infrastruktura do prowadzenia działalności udzielanych świadczeń w SOR, w większości występująca w budynkach kilkudziesięcioletnich; 4) brak SOR na terenach, gdzie jest utrudniony dostęp i większe zapotrzebowanie na udzielane w nich świadczenia opieki zdrowotnej wynikające z dużego zageszczenia ludności; 5) brak lądowisk przyspitalnych lub niedostosowanie lądowisk do wymaganych przepisów; 6) niedostosowana infrastruktura CU i CUD, w tym brak odpowiedniego sprzętu i aparatury medycznej; 7) niedobór w niektórych regionach CUD. Powyższe dane wskazują na potrzebę utrzymywania sprawnego i efektywnie działającego systemu udzielania pomocy medycznej na miejscu zdarzenia. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniego działania systemu nie tylko przez kształcenie kadr medycznych, lecz również przez zagwarantowanie odpowiedniej infrastruktury ratownictwa medycznego i specjalistycznego sprzętu, który umożliwia szybkie i skuteczne udzielanie pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowia i życia. Realizacja Programu umożliwi unowocześnienie obiektów podmiotów leczniczych i dostosowanie ich do obowiązujących norm i standardów w medycynie, w tym przede wszystkim norm zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. W celu realizacji działań dedykowanych Subfunduszowi Modernizacji Podmiotów Leczniczych minister właściwy do spraw zdrowia wprowadzi mechanizm finansowy umożliwiający wsparcie ze środków Programu podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w drodze procedury konkursowej określonej w ustawie z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym. Interwencja ukierunkowana będzie na inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych wraz z wyposażeniem, w tym w szczególności w sprzęt i aparaturę medyczną najnowszej generacji w następujących obszarach: 1) wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych: Działania ukierunkowane będą na podmioty lecznicze udzielające świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie geriatrii i opieki długoterminowej w warunkach stacjonarnych. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w: 1) zwiększanie bazy łóżkowej na oddziałach geriatrycznych; 2) zwiększenie bazy łóżkowej opieki długoterminowej świadczonej stacjonarnie; 3) modernizację infrastruktury podmiotów leczniczych przez inwestycje w prace remontowo-budowlane oraz doposażenie w sprzęt medyczny. Biorąc pod uwagę prognozowane zmiany w strukturze demograficznej, wzrost popytu na świadczenia zdrowotne dla osób starszych, coraz droższe technologie medyczne, przewidywany wzrost średniej długości życia, malejący współczynnik dzietności, zmiany modelu funkcjonowania rodziny – dedykowane wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych przyczyni się do poprawy opieki zdrowotnej w tym zakresie. W wyniku zrealizowania działań wspierających podmioty lecznicze w ramach opieki geriatrycznej i długoterminowej: 1) zostanie zwiększona baza łóżkowa w oddziałach geriatrycznych i baza łóżkowa w opiece długoterminowej, co wpłynie na zwiększenie dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej, ich jakości oraz zapewnienie kompleksowości opieki; 2) zostanie zwiększona baza opieki stacjonarnej, co wpłynie na zmniejszenie czasu oczekiwania na świadczenie i w konsekwencji spowoduje obniżenie kosztów interwencji medycznych; 3) zostanie zmniejszona dysproporcja w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych blisko miejsca zamieszkania pacjenta – zniwelowane zostaną różnice w dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej między województwami, w następstwie wzrostu liczby lózek; 4) system opieki zdrowotnej zostanie w większym stopniu dostosowany do zwiększającej się liczby starszych świadczeniobiorców i udzielania im kosztochłonnych, ciągłych świadczeń opieki długoterminowej i geriatricznej; 5) nastąpi zmodernizowanie infrastruktury podmiotów leczniczych, a w efekcie zwiększenie stopnia jej dostosowania do aktualnych potrzeb i wymogów, a także do potrzeb osób starszych i z niepełnosprawnościami; 6) zmodyfikowana infrastruktura zwiększy bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta i wpłynie pozytywnie na efekty zastosowanego leczenia, a także umożliwi dalszy rozwój i specjalizację podmiotów leczniczych w kierunku kompleksowej, skoordynowanej opieki nad pacjentem; 7) inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych umożliwiają sprawowanie opieki nad seniorami zgodnie ze standardami leczenia geriatricznego, a także zostały stworzone warunki do kształcenia ustawicznego i tworzenia nowych miejsc specjalizacyjnych i miejsc pracy dla przyszłych lekarzy geriatrów. Problem starzenia się społeczeństwa jest powiązany również z nasilającą się wielochorobowością i dużą liczbą pacjentów w wieku sędziwym 80+. Powyższe wskazuje na konieczność podchodzenia do pacjenta geriatricznego kompleksowo, obejmując go opieką koordynowaną, co pozytywnie wpływa na efekty leczenia i generuje mniejsze koszty dla płatnika publicznego. Dlatego jest konieczne podejmowanie wielokierunkowych działań zmierzających do rozwoju zarówno stacjonarnych form leczenia w dedykowanych pacjentom geriatricznym oddziałach jak i zapewnienia różnych form opieki niestacjonarnej, dostępnej w pobliżu miejsca zamieszkania. 2) wymianę łóżek szpitalnych: Działania w tym obszarze będą skierowane do podmiotów leczniczych udzielających całodobowych, stacjonarnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie leczenia szpitalnego. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w wymianę zużytych i przestarzałych łóżek, tj. eksploatowanych co najmniej 12 lat. Planuje się zakup nowych łóżek szpitalnych, w tym łóżek intensywnej opieki medycznej, wraz z materacami, szafkami przyłożkowymi oraz niezbędnym dodatkowym wyposażeniem. W wyniku zrealizowania działań wspierających wymianę łóżek szpitalnych: 1) nastąpi poprawa jakości procesu hospitalizacji pacjenta oraz wzrost komfortu i bezpieczeństwa pacjentów; 2) zwiększy się higiena pracy, co zminimalizuje ryzyko występowania zakażeń szpitalnych; 3) usprawnione zostaną warunki pracy personelu medycznego, przy jednoczesnym zoptymalizowaniu wysiłku fizycznego; 4) zapewnione zostanie nowoczesne wyposażenie i nastąpi minimalizacja odsetka niesprawnych zasobów szpitala. 3) wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego: Działania w tym obszarze skierowane będą na inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych, w skład których wchodzą: 1) jednostki systemu PRM: ZRM, w tym lotnicze zespoły ratownictwa medycznego oraz SOR; 2) jednostki współpracujące z systemem PRM: CU i CUD. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w: 1) zakup ambulansów wraz z wyposażeniem dla ZRM; 2) modernizację SOR wraz z wymianą sprzętu; 3) utworzenie na terenie województwa śląskiego nowych SOR lub przekształcanie istniejących struktur izb przyjęć w SOR; 4) budowę i dostosowanie lądowisk przyszpitalnych do obecnych wymagań; 5) modernizację i doposażenie w niezbędny sprzęt medyczny funkcjonujących obecnie centrów urazowych jak i planowanych do utworzenia w trakcie realizacji Programu; 6) zakup śmigłowców na potrzeby Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, 7) modernizację i doposażenie baz Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, 8) modernizację i doposażenie infrastruktury śmigłowcowej oraz zaplecza szkoleniowego lotniczych zespołów ratownictwa medycznego. W wyniku zrealizowania działań wspierających infrastrukturę ratownictwa medycznego: 1) nastąpi zwiększenie efektywności systemu ratownictwa medycznego, przez całodobowe diagnozowanie urazów dzięki dostępowi do zaawansowanej aparatury medycznej; 2) poprawi się jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej; \| Data \| Organ \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 14.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 17/2022/DGLPREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Mając na uwadze liczne zmiany dotychczas obowiązującego zarządzenia Nr 72/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 21 kwietnia 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia, związane z dostosowaniem przepisów do obwieszczeń Ministra Zdrowia (wydawanych na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego wyrobów medycznych – Dz. U. z 2021 r. poz. 523, zwanej dalej „ustawa o refundacji”), zaistniała konieczność wydania nowego zarządzenia. W niniejszym zarządzeniu, w porównaniu do dotychczas obowiązującej regulacji, wprowadzono zmiany wynikające z obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków pożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 stycznia 2021 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 100). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1. załącznika nr 1n - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii i polegają na: a) dodaniu kodu GTIN dla substancji czynnej: 5.08.10.0000053 – Pemetreksedum – GTIN: 05909991444174, 05909991444167, 05909991444181,- 5.08.10.0000070 – Temozolomidum – GTIN: 05909991438449, 05909991438456, 05909991438463. \| 12 lutego 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-17_2022_DGL - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| \| \| \| 05909991438432, 05909991438470, 05909991438401,-5.08.10.0000076 – Acidum zoledronicum - GTIN: 05909991377717-5.08.10.0000077 – Azacitidinum - GTIN: 05909991454845 b) usunięciu kodu GTIN dla substancji czynnej:: -5.08.10.0000003 – Bicalutamidum - GTIN: 05909990052981,- 5.08.10.0000013 – Cytarabinum - GTIN: 05909990314515, 05909990314614,-5.08.10.0000021 – Epirubicini hydrochloridum - GTIN: 05909990752515,- 5.08.10.0000032 – Idarubicini hydrochloridum - GTIN: 05909990236114, 05909990236213,- 5.08.10.0000050 – Paclitaxelum - GTIN: 05909990874446,- 5.08.10.0000056 – Tamoxifenum - GTIN: 05909990127412,- 5.08.10.0000082 – Anagrelidum - GTIN: 05909991356118,- 5.08.10.0000025 – Filgrastimum - GTIN: 05909990312214, 05909990830510, 05909990830619,- 5.08.10.0000047 – Ondansetronum - GTIN: 05909990002016, 05909990002023,- 5.08.10.0000048 – Ondansetronum - GTIN: 05909990810611,- 5.08.10.0000052 – Pegfilgrastimum - GTIN: 05909990007523,- zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; c) usunięciu substancji czynnej 5.08.10.0000056 Tamoxifenum, z wykazu substancji czynnych, których średni koszt rozliczenia podlega monitorowaniu zgodnie z § 30 zarządzenia, w związku z usunięciem z refundacji odpowiednika leku. 2. Załącznika Ił Katalog refundowanych substancji czynnych - Części B - substancje czynne zawarte w lekach czasowo niedostępnych w obrocie na terytorium RP i polegają na usunięciu z katalogu I t substancji czynnych pemetreksed i bleomycyna poprzez wskazanie daty granicznej rozliczania ww. świadczeń „do dnia 31 marca 2022 r.”, w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ i stanowiskiem Ministra Zdrowia przedstawionym w piśmie znak: PLR.4504.49.2022.1.KWA z dnia 19 stycznia 2022 r.3. załącznika nr 7 - katalog współczynników korygujących stosowanych w chemioterapii i polegają na zmianie progu kosztowego dla bendamustinum hydrochloridum (kod 5.08.10.0000075) z 1,8514 zł/mg na 1,6720 zł/mg, biorąc pod uwagę analizę limitów finansowania dla poszczególnych EAN od 1 stycznia 2022 r. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób wskazany w § 35 zarządzenia, wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów w przedmiotowym zakresie, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz z terminów obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcie refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnął opinii właściwych konsultantów krajowych, a także, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ustawy o świadczeniach, zasięgnął opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. W dniach od 3 stycznia 2022 r. do 17 stycznia 2022 r. trwały konsultacje społeczne projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia. W trakcie konsultacji do projektu zarządzenia odniosło się 10 podmiotów (w tym 1 oddział wojewódzki NFZ), spośród których 7 nie zgłosiło uwag (w tym 3 po terminie). Łącznie otrzymano 29 stanowisk do przedmiotowego projektu, w tym 22 zawierających uwagi (w tym 1 po terminie) oraz 7 informujących o ich braku (w tym 3 po terminie). Z przesłanych 22 uwag: - 2 uznano za zasadne, - 2 jako częściowo zasadne, - 2 wymagają dalszej analizy, - 15 oceniono jako niezasadne, - 1 została zgłoszona po wyznaczonym terminie, w związku z czym nie podlegała rozpatrzeniu. Najważniejsze uwzględnione uwagi dotyczą: 1) załącznika nr I t do zarządzenia – uwaga polegająca na usunięciu z katalogu 1 t substancji czynnych pemtreksed i bleomycyna poprzez wskazanie daty granicznej rozliczania ww. świadczeń „do dnia 31 marca 2022 r.” (w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ i stanowiskiem Ministra Zdrowia przedstawionym w piśmie znak: PLR.4504.49.2022.1.KWA z dnia 19 stycznia 2022 r.); 2) korekty legislacyjnej w zakresie załącznika nr I e do projektu – Katalog świadczeń podstawowych dla świadczenia 5.08.05.0000203. Zmiana polega na nadaniu właściwego brzmienia tytułu zarządzenia Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (w związku z uwagą \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|--------\| \| 14.05.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 16/2022/DGLPR EZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 11 lutego 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Mając na uwadze liczne zmiany dotychczas obowiązującego zarządzenia Nr 162/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, związane z dostosowaniem przepisów do obwieszczeń Ministra Zdrowia, wydawanych na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa o refundacji”, zaistniała konieczność wydania nowego zarządzenia. W niniejszym zarządzeniu, w porównaniu do dotychczas obowiązującej regulacji, wprowadzono zmiany wynikające z obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 stycznia 2022 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 100). Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) brzmienia § 9 pkt 4, § 10 pkt 2 oraz § 19 zarządzenia w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programu lekowego „Leczenie chorych na ostra porfię wątrobową (AHP) u dorosłych młodzieży w wieku od 12 lat” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii przez Zespół Koordynacyjny ds. Leczenia Chorych na ostraporfirię wątrobową (AHP); 2) załącznika nr 1 k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) dodaniu kodu zakresu 03.0000.428.02 „Leczenie chorych na ostraporfirię wątrobową (AHP) u dorosłych młodzieży w wieku od 12 lat”; b) zmianie nazwy kodu zakresu 03.0000.332.02 z „Leczenie... \| Wejście w życie 12 lutego 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-16_2022_DGL - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| choroby Leśniowskiego-Crohna” na „Leczenie pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna”, – w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 3) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego Katalog ryczałtów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000169 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na ostrą porfirię wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat – I rok terapii”; - 5.08.08.0000170 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na ostrą porfirię wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat – 2 i kolejny rok terapii”; b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie: - 5.08.08.0000040 z „Diagnostyka w programie leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna” na „Diagnostyka w programie leczenia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna”; - 5.08.08.0000117 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej – bewacyzumab (1 i kolejny rok terapii), olaparyb (1 rok terapii)” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej – bewacyzumab (1 i kolejny rok terapii), olaparyb (1 rok terapii), nirapariby (1 rok terapii); - 5.08.08.0000118 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej – 2 i kolejne lata terapii olaparybem” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej – 2 i kolejne lata terapii olaparybem lub niraparibyem”; – w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; c) wykreślению świadczenia o kodzie 5.08.08.0000078 Diagnostyka w programie leczenia neowaskularnej (wysiękowej) postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD), z uwagi na zastąpienie świadczeniami o kodach 5.08.08.0000154 oraz 5.08.08.0000155. 4) załącznika nr 1 m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000030 Imatinibum – GTIN: 05909991053895, 05909991053963, 05909991051181, 05909991051259; - 5.08.09.0000057 Sorafenibum – GTIN: 05909991423711; - 5.08.09.0000167 Baricitinibum – GTIN: 03837000170740. b) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN: - 5.08.09.0000217 Niraparibum – GTIN: 05909991425487, 05909991425494; - 5.08.09.0000218 Givosiranum – GTIN: 08720165814046. c) wykreślaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000032 Immunoglobulinum humanum – GTIN: 05909999049868, - 5.08.09.0000033 Infliximabum – GTIN: 05909991078881 – w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym,d) dodaniu substancji czynnej 5.08.09.0000030 Imatinibum, do wykazu substancji czynnych, których średnikoszt rozliczenia podlega monitorowaniu zgodnie z § 31 zarządzenia, w związku z objęciem refundacjodpowiednika leku;e) przeniesieniu kodów GTIN: - 05909990777938 Enbrel, proszek i ropuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, 25 mg/ml; - 05909990880881 Enbrel, proszek i ropuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań do stosowania u dzieci, 10 mg/mlz produktu rozliczeniowego 5.08.09.0000018 Etanerceptum do nowego produktu rozliczeniowego o kodzie 5.08.09.0000216. Wydzielenie odrębnego kodu świadczenia dla substancji czynnej etanerceptum wynika z wyodrębnienia w/w GTIN do osobnej grupy limitowej w obwieszczeniu Ministra Zdrowia.5) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadezeniotodawców udzielających świadzeń z zakresu programów lekowych i polegają na dodaniu wymagań dla programu lekowego B.128.FM Leczenie chorych na ostrą porfirję wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym;6) załącznika nr 4 do zarządzenia, określającego Wykaz programów lekowych i polegają na:a) zmianie nazwy programu lekowego B.32. z „Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna” na „Leczenie pacjentów z choroba Leśniowskiego-Crohna”, b) dodaniu substancji czynnej niraparibum w programie lekowym B.50. „Leczenie chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej”;c) dodaniu substancji czynnej ustekinumab w programie lekowym B.55. „Leczenie pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG)” d) dodaniu programu lekowego B.128.FM. „Leczenie chorych na ostrą porfirję wątrobową (AHP) u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat”-, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym;7) zmiany załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczyicy plackowej oraz weryfikację jego skuteczności, poprzez usunięcie części 2 załącznika, tj. wzorów dokumentów w wersji papierowej, w związku z umożliwieniem kwalifikacji w oparciu o wnioski przedłożone za pośrednictwem elektronicznego systemu monitorowania programów lekowych; 8) zmiany załącznika nr 25 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia choroby Wilsona oraz weryfikacja jego skuteczności, poprzez usunięcie części 2 załącznika, tj. wzorów dokumentów w wersji papierowej, w związku z umożliwieniem kwalifikacji w oparciu o wnioski przedłożone za pośrednictwem elektronicznego systemu monitorowania programów lekowych; 9) dodania załącznika nr 27 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych na ostrą porfirę wątrobową (AHP) u dorosłych młodzieży w wieku od 12 lat, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób wskazany w § 36 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz zgodności z terminami obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnął opinii Naczelnnej Rady Lekarskiej, Naczelnnej Rady Pielęgniareki Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. W dniach od 3 stycznia 2022 r. do 17 stycznia 2022 r. trwały konsultacje społeczne projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. W trakcie konsultacji do ww. projektu zarządzenia odniosły się 22 podmioty (w tym 3 oddziały wojewódzkie NFZ), spośród których 8 nie zgłosiło uwag, a 8 zgłosiło uwagi po wyznaczonym terminie. Łącznie otrzymano 76 stanowisk do przedmiotowego projektu, w tym 68 zawierających uwagi oraz 8 informujących o ich braku. Z przesłanych 68 uwag: - 9 uznano jako zasadne, - 11 wymaga dalszej analizy, - 29 oceniono jako niezasadne, - 19 zostało zgłoszonych po wyznaczonym terminie, w \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|------------------\| \| 14.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 727) wprowadziło m.in. nowe świadczenia opieki zdrowotnej dedykowane chorym na hemofilię i inne pokrewne skazy krwotoczne. Wdrożenie nowych przepisów do zarządzania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w rodzaju ambulatoryjna opieka zdrowotna nie było jednak możliwe z uwagi na rozbieżności pomiędzy warunkami realizacji nowych świadczeń a charakterystyką produktów rozliczeniowych zawartą w opracowaniu analitycznym Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Konieczne stało się sporządzenie przez AOTMiT erraty do raportu w sprawie ustalenia taryfy świadczeń dla chorych na hemofilię i inne pokrewne skazy krwotoczne oraz doprecyzowanie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Projekt rozporządzenia wprowadza zmiany w załączniku nr 2 oraz w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie \| \| \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin obowiązywania \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|---------------------\|------------------\| \| 14.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz. U. poz. 351, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, jest wydawane na podstawie art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069, z późn. zm.). W projekcie rozporządzenia wprowadza się przede wszystkim zmiany, których celem jest zmiana zasada odbywania obowiązkowej izolacji w warunkach domowych oraz obowiązkowej kwarantanny. Projekt rozporządzenia przewiduje: 1) skrócenie izolacji z 10 dni do 7 dni. Skrócenie okresów obowiązkowej izolacji w warunkach domowych zostało poprzedzone analizą obserwowanych zmian przebiegu klinicznego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz przebiegiem wywołanej nim choroby \| Wejście w życie 15 lutego 2022 r., z wyjątkiem § 1 pkt 1 lit. b iiret trzecie w zakresie § 4 ust. 2 pkt 3 lit. a i b, pkt 2 lit. a, b i e oraz § 2 ust. 1, które wchodzą w życie dniem 11 lutego \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| \| \| domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego \| COVID-19. Zasadność tej decyzji mogą potwierdzać także zmiany w okresie obowiązkowej izolacji wprowadzane w innych państwach rozwiniętych; 2) pozostawienie obowiązku odbycia kwarantanny w odniesieniu tylko do osób zamieszkałych lub prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z osobą, u której stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i które zostały poddane z tej przyczyny izolacji w warunkach domowych. Okres obowiązkowej kwarantanny ulega będzie zakończeniu z dniem zakończenia tej izolacji; 3) objęcie funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego zasadami odbywania izolacji w warunkach domowych oraz obowiązkowej kwarantanny ustanowionymi dla żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierzy wojsk obcych i ich personelu cywilnego, żołnierzy, funkcjonariuszy i pracowników Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego, funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Ochrony Państwa. Objęcie ww. funkcjonariuszy analogicznymi zasadami odbywania izolacji w warunkach domowych oraz obowiązkowej kwarantanny jest uzasadnione nadzwyczajną istotną rolą, jaką wykonują te formacje w działaniach podejmowanych na rzecz zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego, a także sprawniejszego wykonywania ich zadań ustawowych; 4) skrócona izolacja w warunkach domowych będzie odnosiła się do osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej a nie tylko do osób wykonujących zawód medyczny. Jednocześnie w zakresie odbywania obowiązkowej kwarantanny rezygnuje się z ograniczenia tych zasad wyłącznie do osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej osobom chorym na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2. Decyzja jest uzasadniona obecną sytuacją epidemiczną i rolą jaką spełniają wszystkie osoby uczestniczące w udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej bez względu na wykonywany zawód na rzecz zapewnienia ochrony zdrowia społeczeństwa i należytego funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Ponadto w rozporządzeniu wprowadzono zmiany dotyczące sposobu liczenia czasu odbywania izolacji w warunkach domowych przyjmując, że będzie on liczony od momentu wykonania testu diagnostycznego. \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Temat \| Treść \| Termin konsultacji publicznej \| Źródło informacji \| \|------------\|---------------\|----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|------------------\| \| 14.02.2022 \| Obwieszczenie \| zdrowia \| ogłasza się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491) \| \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 1 lutego 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 14.02.2022 \| Uchwała \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą „Program inwestycyjny modernizacji podmiot w leczniczych” \| „Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych”, zwany dalej „Programem”, stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. poz. 1875). Wprowadzenie Programu umożliwi realizację celu określonego w ww. ustawie, tj. modernizacji, przebudowy lub doposażenia podmiotów leczniczych w ramach Subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych oraz finansowanie działań w następujących obszarach: 1) wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opieki zdrowotnej; 2) wymiana łóżek szpitalnych; 3) wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego. Program zapewni finansowanie pilnych działań zapewniających modernizację infrastruktury budowlanej oraz systematiczne uzupełnianie i wymiana zużytej oraz wyeksplotowanej bazy sprzętowej podmiotów leczniczych, w celu zwiększenia dostępności i podniesienia jakości świadczonych usług medycznych, poprawy komfortu pacjentów czyli zapewni warunki do racjonalnego, nowoczesnego, kompleksowego i skutecznego leczenia. Głównym problem podmiotów prowadzących działalność leczniczą jest niespełnianie przez nie wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 595, z późn. zm.). Większość budynków, w których są zlokalizowane placówki medyczne, \| Konsultacje publiczne do 21 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| powstała w latach 50-60 XX wieku lub wcześniej, a przeprowadzane dotychczas prace w zakresie modernizacji pozwalają jedynie na fragmentaryczne odtwarzanie infrastruktury. Stare budynki i wyeksploatowana infrastruktura nie spełniają standardów i wymaga modernizacji, w tym także dostosowania do potrzeb osób o różnym stopniu niepełnosprawności. Nie bez znaczenia pozostaje kwestia coraz większych nakładów potrzebnych na utrzymanie, naprawy i remonty wyeksploatowanych budynków. Rosnące koszty ograniczają możliwość rozwoju podmiotów leczniczych i ograniczają dostępność świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów. Konieczne są bieżące inwestycje w zakresie dostosowywania szpitali do wymogów przestrzennych, sanitarnych oraz instalacyjnych, ponieważ w dalszym ciągu, mimo realizacji wieloletnich projektów, Najwyższa Izba Kontroli zidentyfikowała problemy w tym zakresie. Zły stan infrastruktury budowlanej i sprzętowej, powoduje również ryzyko występowania zakażeń szpitalnych, które zagrożają bezpieczeństwu pacjentów i pociągają za sobą wysokie koszty leczenia. Jednocześnie zmieniająca się sytuacja epidemiologiczno-demograficzna kraju oraz dynamiczny postęp wiedzy technologicznej i medycznej wymaga wprowadzania określonych zmian mających na celu zoptymalizowanie alokacji zasobów ochrony zdrowia, polegających przede wszystkim na dostosowaniu potencjału infrastruktury diagnostyczno-leczniczej do obowiązujących wymogów i potrzeb społeczeństwa. Infrastruktura, zarówno budowlana jak i sprzęt medycznego, jest jednym z elementów absolutnie niezbędnych do zapewniania dostępności wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej. Brak wsparcia infrastruktury podmiotów leczniczych wpływa na: 1) pogorszenie jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej; 2) spadek lub brak dostępności świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów; 3) wydłużenie czasu oczekiwanego na udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej; 4) spadek bezpieczeństwa i komfortu, zarówno pacjentów i ich rodzin, jak i kadry podmiotów leczniczych; 5) ryzyko niespełnienia wymogów sanitarnych i technicznych oraz współczesnych standardów opieki szpitalnej; 6) rosnące koszty oraz częstszych napraw i remontów poszczególnych części infrastruktury szpitali; 7) rosnące koszty eksploatacyjne; 8) problemy z dostosowaniem się do zmieniających się technologii leczenia; 9) problemy z dostosowaniem potencjału infrastruktury diagnostyczno-leczniczej do potrzeb społeczeństwa. Ad. 1. Wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych. Prognoza demograficzna dla Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, iż odsetek osób w wieku powyżej 65 lat wzrośnie do 2060 r. ponad dwukrotnie – do 34,5% i będzie należał do jednego z najwyższych w Europie. Podobnie dla populacji powyżej 80 lat, odsetek tej grupy wiekowej wzrośnie blisko czterokrotnie z 3,3% do 12,3% w 2060 r. Tendencje te potwierdza również raport Banku Światowego w odniesieniu do stanu i perspektywy opieki długoterminowej w Rzeczypospolitej Polskiej. Dane wskazują na konieczność podjęcia działań wspierających opiekę medyczną nad osobami w wieku podeszłym ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji w infrastrukturę udzielania świadczeń z zakresu geriatrii i opieki długoterminowej. Szpitale w kraju dysponują 200 398 łóżkami o średnim obłożeniu 70%. We wszystkich województwach średnie obłożenie faktyczne jest niższe niż przyjęty poziom optymalny 80%, co wskazuje skalę potencjalnych przekształceń w systemie opieki szpitalnej. Zestawiając obecne średnie obłożenia łóżek i optymalne obłożenie na poziomie 80% widoczny jest potencjał na przybliżonym poziomie 19 070 łóżek do zagospodarowania na cele przekształceń oddziałów o zwiększonym zapotrzebowaniu na świadczenia zdrowotne, w tym na potrzeby oddziałów geriatrii i na łóżka opieki długoterminowej. Niewielka liczba oddziałów geriatricznych (62 oddziały z łączną liczbą 1 208 łóżek), długi czas oczekiwania na świadczenie (najdłuższy średni czas oczekiwania w przypadku stabilnym w 2019 r. wyniósł 105 dni w woj. dolnośląskim, przy czym średnio pacjenci czekali 41 dni) oraz wielochorobowość pacjentów starszych można założyć, iż pacjenci są alokowani w większości na inne dostępne oddziały, co oznacza, że brakuje bazy łóżkowej dla pacjentów geriatricznych. Skutkiem oczekiwania na świadczenia opieki zdrowotnej udzielane seniorom jest pogłębianie się niesprawności i niesamodzielnosci, znaczny spadek jakości ich życia, a przede wszystkim opóźnienie diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia skutkujące mniejszymi szansami na wyleczenie lub osiągnięcie pożądanego efektu klinicznego. Kolejka oczekujących powoduje również, iż rosną koszty leczenia pacjenta. Z przeprowadzonej przez Ministerstwo Zdrowia w 2020 r. oceny stanu infrastruktury oddziałów geriatricznych wynika, że istnieje wysoki odsetek (16%) szpitali, które oceniły stan infrastruktury jako nieodpowiedni i niedostosowany do potrzeb społeczeństwa. Postępujące starzenie się populacji wpływa również na dostępność do świadczeń opieki długoterminowej oraz powoduje znaczne obciążenie systemu ochrony zdrowia i brak możliwości zapewnienia wszystkim natychmiastowego dostępu, co jest istotne z punktu widzenia zachowania ciągłości leczenia pacjentów. Pobyt pacjentów w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych jest zdecydowanie dłuższy niż w oddziałach szpitalnych, a jego celem jest przywrócenie pacjentowi możliwie jak największej sprawności fizycznej oraz psychicznej. Najdłuższy przeciętny rzeczywisty czas oczekiwania w przypadku stabilnym na przyjęcie pacjenta do zakładu lub oddziału opiekuńczo-leczniczego wyniósł w lutym 2020 r. 593 dni (w woj. małopolskim), przy czym średnio pacjenci oczekiwały na przyjęcie 294 dni. Natomiast najdłuższy przeciętny rzeczywisty czas oczekiwania w przypadku stabilnym na przyjęcie pacjenta do zakładu lub oddziału pielęgnacyjno-opiekuńczego wynosił w lutym 2020 r. 321 dni (w woj. kujawskopomorskim), przy czym średnio pacjenci czekali na przyjęcie 144 dni. Wzrastająca liczba osób wymagających świadczeń w ramach opieki długoterminowej i bardzo długi czas oczekiwania na przyjęcie do ośrodków stacjonarnej opieki długoterminowej, wskazuje na ograniczoną liczbę dostępnych miejsc w tych ośrodkach. Przeprowadzona przez Ministerstwo Zdrowia w 2020 r. ocena stanu infrastruktury w stacjonarnych zakładach opiekuńczo-leczniczych oraz zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych wskazała, że istnieje duży odsetek udziału powierzchni (45%), który został oceniony pod względem stanu infrastruktury jako nieodpowiedni i niedostateczny mając na uwadze bardzo duże zużycie, awaryjność, ubytki w wykończeniu, instalacjach i wyposażeniu – ich stopień degradacji jest na bardzo wysokim poziomie i z roku na rok może generować coraz wyższe koszty utrzymania. Zidentyfikowane problemy: 1) ograniczona dostępność do świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów geriatricznych; 2) ograniczona dostępność do świadczeń opieki długoterminowej w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych; 3) długi czas oczekiwania na przyjęcie pacjenta w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz na oddziałach geriatricznych; 4) duży odsetek (45%) powierzchni infrastruktury w stacjonarnych zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Ad. 2. Wymiana łóżek szpitalnych. Łóżka szpitalne to niezbędny element wyposażenia podmiotów leczniczych, który ma duży wpływ na przebieg leczenia, rekonwalescencji oraz ogólne samopoczucie pacjenta. Zdiagnozowanym problemem, jest jakość łóżek szpitalnych, które są wykorzystywane w hospitalizacji. W wyniku przeprowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia badania w 2020 r. dotyczącego oceny stanu i stopnia zużycia infrastruktury łóżek szpitalnych w podmiotach leczniczych zakwalifikowanych do Systemu Podstawowego Szpitalnego Zabezpieczenia Świadczeń Opieki Zdrowotnej, stwierdzono, że okres eksploatacji 58% wszystkich wykorzystywanych łóżek przekracza 12 lat. Łóżka, ze względu na długi okres eksploatacji, są niedostosowane do aktualnych wymogów i potrzeb, a także nie spełniają funkcji, jakie powinni pełnić w procesie leczenia szpitalnego i rekonwalescencji. Ze względów sanitarnych i technologicznych powinny zostać wycofane z eksploatacji. Przeprowadzone badanie stanu infrastruktury łóżek szpitalnych wykazało, że 2 na 3 łóżka szpitalne kwalifikują się do pilnej wymiany. Zidentyfikowane problemy: 1) niska jakość łóżek szpitalnych obniża bezpieczeństwo hospitalizowanych pacjentów, a także może w sposób znaczący opóźnić powrót pacjenta do zdrowia; 2) wyeksploatowane łóżka o ograniczonej funkcjonalności zmniejszają komfort pacjentów zwłaszcza w trakcie długotrwałych hospitalizacji, ograniczają samodzielność pacjenta w codziennym funkcjonowaniu w trakcie leczenia, a także przyczyniają się do wypadków w trakcie hospitalizacji; 3) stan techniczny łóżek szpitalnych, przez wyeksploatowanie materiału, z którego są wykonane oraz trudności w skutecznym czyszczeniu i dezynfekcji, generuje ryzyko występowania i dłuższego utrzymywania się zakażeń szpitalnych, które są istotnym problemem nie tylko w kontekście kosztów, ale także bezpieczeństwa pacjentów; 4) brak nowych łóżek o dużej funkcjonalności, które wpłynęłyby na poprawę warunków pobytu pacjentów oraz warunków pracy personelu medycznego. Ad. 3. Wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego. W ostatniej dekadzie zauważa się wzrost udziału zgonów z powodu upadków, wypadków komunikacyjnych, zatruc, utonięć, działań ognia, dymu oraz płomieni. We wszystkich wymienionych kategoriach, wg według oszacowań szacunków Eurostatu, zagrożenie życia w Rzeczypospolitej Polskiej jest wyższe niż przeciętne w krajach Unii Europejskiej. W celu zapewnienia pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w Rzeczypospolitej Polskiej działa system Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM) obejmujący świadczenia opieki zdrowotnej udzielane w stanie nagłego zagrożenia zdrowia i życia w ramach tzw. pomocy w stanie nagłym. System ten stanowi swego rodzaju sieć naczyń połączonych, w przypadku której brak lub zaburzenie funkcjonowania któregokolwiek z elementów wpływa na niską skuteczność działania systemu jako całości. Pomimo znaczącej poprawy wyposażenia i funkcjonowania dotychczasowej infrastruktury ratownictwa medycznego, nadal istnieją potrzeby doposażenia, wymiany sprzętu i modernizacji infrastruktury jednostek systemu oraz jednostek z nim współpracujących w każdym jego ogniwie, na każdym etapie udzielania pomocy w stanie nagłym w ramach łańcucha przeżycia. System PRM wymaga wzmacnienia zarówno na etapie poza szpitalnym, czyli w zakresie wyposażenia Zespołów Ratownictwa Medycznego (ZRM) w środki transportu sanitarnego (ambulanse), jak i szpitalnym, czyli w odniesieniu do Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych (SOR), Centrów Urazowych (CU) i Centrów Urazowych dla Dzieci (CUD). Z uwagi na częste wyjazdy ZRM, odbywające się w trudnych warunkach drogowych, warunkach jazdy ekstremalnej, ambulanse uzyskują znaczny przebieg w krótkim czasie, a w konsekwencji podlegają szybkiem zużyciu. Co do zasady, według przyjętych standardów i konsensusu opinii ekspertów w zakresie ratownictwa medycznego w systemie nie powinny być wykorzystywane pojazdy starsze niż 5 lat oraz o przebiegu większym niż 300 tys. km. Według przyjętych kryteriów pojazdy wyeksploatowane stanowią średnio ok. 40% floty dysponentów ZRM i wymagają pilnej wymiany. Również coraz częstsze dysponowanie Zespołami Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (LPR) w miejscach zdarzeń nagłych i w ramach całodobowej gotowości do pomocy, sprzęt medyczny będący wyposażeniem śmigłowców, ale i same śmigłowce ulegają szybkiemu zużyciu w wyniku intensywnej eksploatacji w trudnych warunkach. Istnieje zatem konieczność doposażenia i wymiany sprzętu lotniczych ZRM wraz z dostosowaniem ich infrastruktury śmigłowcowej oraz naziemnej do warunków częstych lotów i całodobowej służby, w tym także możliwości szkolenia. Znaczna część SOR jest lokowana w pomieszczeniach szpitali, które są nieprzystosowane do profilu zadań tych jednostek, w tym bez lądowisk przyszpitalnych. Spośród obecnie działających 240 SOR, 32 SOR nie posiadają lądowiska, a 18 SOR posiada lądowiska, które nie są dostosowane do obecnych przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2048). Wskazane rozporządzenie nakłada na kierowników szpitali posiadających SOR obowiązek spełnienia do dnia 1 lipca 2021 r. wymogów w zakresie m.in. organizacji w szpitalu miejsca udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, obszaru do przeprowadzenia segregacji medycznej, miejsca izolacji w oddziale oraz pomieszczeń sanitarно-higienicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych. Ponadto, do dnia 1 lipca 2022 r. każdy SOR musi spełnić warunek posiadania dostępu do lotniska bądź lądowiska, umożliwiającego przyjęcie pacjenta z transportu lotniczego działającego w trybie całodobowym, zgodnego z wymaganiami określonymi w ww. rozporządzeniu. Dodatkowo intensywna eksploatacja całej infrastruktury i użytkowanie jej całodobowo, często bez jakiejkolwiek przerwy technicznej w działaniu sprzętów diagnostycznych i aparatury wspomagającej funkcje życiowe pacjenta, powoduje szybkie i nadmierne zużywanie się sprzętu. Równolegle, dokonujący się rokrocznie postęp technologiczny dotyczący również technologii medycznych powoduje, iż konieczna jest wymiana wyeksplotowanych, przestarzałych sprzętów na nowoczesną, łatwą w użytkowaniu i bardziej kompaktową aparaturę. Równocześnie niezadowalający jest stan infrastruktury CU i CUD. CU stanowi wydzieloną funkcjonalnie część szpitala, w której specjalistyczne oddziały są powiązane ze sobą organizacyjnie oraz zakresem zadań, w sposób pozwalający na szybkie diagnozowanie i leczenie pacjenta urazowego. CU również musi dysponować lądowiskiem lub lotniskiem dla śmigłowca ratunkowego, zlokalizowanym w takiej odległości, aby możliwe było przyjęcie pacjenta urazowego, bez pośrednictwa specjalistycznych środków transportu sanitarnego. Zidentyfikowane problemy: 1) pogorszenie stanu technicznego taboru samochodowego wraz z niezbędnym wyposażeniem wykorzystywanego przez ZRM, a w konsekwencji brak możliwości dojazdu do osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego i udzielenia pomocy na miejscu zdarzenia; 2) przestarzały, niedostosowany do aktualnych wymogów i potrzeb sprzęt medyczny w śmigłowcach LPR zakupiony wraz ze śmigłowcami w latach 2009-2010; 3) niedostosowana infrastruktura do prowadzenia działalności udzielanych świadczeń w SOR, w większości występująca w budynkach kilkudziesięcioletnich; 4) brak SOR na terenach, gdzie jest utrudniony dostęp i większe zapotrzebowanie na udzielane w nich świadczeń opieki zdrowotnej wynikające z dużego zagęszczenia ludności; 5) brak lądowisk przyszpitalnych lub niedostosowanie lądowisk do wymaganych przepisów; 6) niedostosowana infrastruktura CU i CUD, w tym brak odpowiedniego sprzętu i aparatury medycznej; 7) niedobór w niektórych regionach CUD. Powyższe dane wskazują na potrzebę utrzymywania sprawnego i efektywnie działającego systemu udzielania pomocy medycznej na miejscu zdarzenia. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniego działania systemu nie tylko przez kształcenie kadr medycznych, lecz również przez zagwarantowanie odpowiedniej infrastruktury ratownictwa medycznego i specjalistycznego sprzętu, który umożliwia szybkie i skuteczne udzielanie pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowia i życia. W celu realizacji działań w ramach Programu minister właściwy do spraw zdrowia wprowadzi mechanizm finansowy umożliwiający wsparcie ze środków Programu podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w drodze procedury konkursowej określonej w ustawie z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym. Interwencja będzie ukierunkowana na inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych wraz z wyposażeniem, w tym w szczególności w sprzęt i aparaturę medyczną najnowszej generacji. Wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych Działania będą ukierunkowane na podmioty lecznicze udzielające świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie geriatrii i opieki długoterminowej w warunkach stacjonarnych. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w: 1) zwiększanie bazy łóżkowej na oddziałach geriatrycznych; 2) zwiększenie bazy łóżkowej opieki długoterminowej świadczonej stacjonarnie; 3) modernizację infrastruktury podmiotów leczniczych przez inwestycje w prace remontowo-budowlane oraz doposażenie w sprzęt medyczny. Biorąc pod uwagę prognozowane zmiany w strukturze demograficznej, wzrost popytu na świadczenia zdrowotne dla osób starszych, coraz droższe technologie medyczne, przewidywany wzrost średniej długości życia, malejący współczynnik dzietności, zmiany modelu funkcjonowania rodziny – dedykowane wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych przyczyni się do poprawy opieki zdrowotnej w tym zakresie. W wyniku zrealizowania działań wspierających podmioty lecznicze w ramach opieki geriatricznej i długoterminowej: 1) zostanie zwiększona baza łóżkowa w oddziałach geriatrycznych i baza łóżkowa w opiece długoterminowej, co wpłynie na zwiększenie dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej, ich jakości oraz zapewnienie kompleksowości opieki; 2) zostanie zwiększona baza opieki stacjonarnej, co wpłynie na zmniejszenie czasu oczekiwania na świadczenie i w konsekwencji spowoduje obniżenie kosztów interwencji medycznych; 3) zostanie zmniejszona dysproporcja w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych blisko miejsca zamieszkania pacjenta – zniwelowane zostaną różnice w dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej między województwami, w następstwie wzrostu liczby łóżek; 4) system opieki zdrowotnej zostanie w większym stopniu dostosowany do zwiększającej się liczby starszych pacjentów i udzielania im kosztochłonnych, ciągłych świadczeń opieki długoterminowej i geriatricznej; 5) nastąpi zmodernizowanie infrastruktury podmiotów leczniczych, a w efekcie zwiększenie stopnia jej dostosowania do aktualnych potrzeb i wymogów, a także do potrzeb osób starszych i z niepełnosprawnościami; 6) zmodernizowana infrastruktura zwiększy bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta i wpłynie pozytywnie na efekty zastosowanego leczenia, a także umożliwi dalszy rozwój i specjalizację podmiotów leczniczych w kierunku kompleksowej, skoordynowanej opieki nad pacjentem; 7) inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych umożliwiają sprawowanie opieki nad seniorami zgodnie ze standardami leczenia geriatricznego, a także zostaną stworzone warunki do kształcenia ustawicznego i tworzenia nowych miejsc specjalizacyjnych i miejsc pracy dla przyszłych lekarzy geriatrów. Problem starzenia się społeczeństwa jest powiązany również z nasilającą się wielochorobowością i dużą liczbą pacjentów w wieku sędziwym 80+. Powyższe wskazuje na konieczność podehodzenia do pacjenta geriatricznego kompleksowo, obejmując go opieką koordynowaną, co pozytywnie wpływa na efekty leczenia i generuje mniejsze koszty dla płatnika publicznego. Dlatego jest konieczne podejmowanie wielokierunkowych działań zmierzających do rozwoju zarówno stacjonarnych form leczenia w dedykowanych pacjentom geriatricznym oddziałach, jak i zapewnienia różnych form opieki niestacjonarnej, dostępnej w pobliżu miejsca zamieszkania. W ramach oferowanego wsparcia planowane jest dofinansowanie m.in. procesów związanych z przekształcaniem obecnych łóżek szpitalnych w łóżka geriatriczne i łóżka opieki długoterminowej, modernizacji oraz doposażenia istniejących podmiotów leczniczych posiadających struktury opieki długoterminowej oraz geriatrii, a także tworzenia nowych miejsc ww. opieki. Wymiana łóżek szpitalnych Działania w tym obszarze będą skierowane do podmiotów leczniczych udzielających całodobowych, stacjonarnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie leczenia szpitalnego. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w wymianę zużytych i przestarzałych łóżek, tj. eksploatowanych co najmniej 12 lat. Planuje się zakup nowych łóżek szpitalnych, w tym łóżek intensywnej opieki medycznej, wraz z materacami, szafkami przyłózkowymi oraz niezbędnym dodatkowym wyposażeniem. W wyniku zrealizowania działań wspierających wymianę łóżek szpitalnych: 1) nastąpi poprawa jakości procesu hospitalizacji pacjenta oraz wzrost komfortu i bezpieczeństwa pacjentów; 2) zwiększy się higiena pracy, co zminimalizuje ryzyko występowania zakażeń szpitalnych; 3) usprawnione zostaną warunki pracy personelu medycznego, przy jednoczesnym zoptymalizowaniu wysiłku fizycznego; 4) zapewnione zostanie nowoczesne wyposażenie i nastąpi minimalizacja odsetka niesprawnych zasobów szpitala. Wsparcie infrastruktury ratownictwa medycznego Działania w tym obszarze skierowane będą na inwestycje w infrastrukturę podmiotów leczniczych, w skład których wchodzią: 1) jednostki systemu PRM: ZRM, w tym lotnicze zespoły ratownictwa medycznego oraz SOR; 2) jednostki współpracujące z systemem PRM: CU i CUD. Planowane interwencje obejmują swym zakresem inwestycje w: 1) zakup ambulansów wraz z wyposażeniem dla ZRM; 2) modernizację SOR wraz z wymianą sprzętu; 3) utworzenie na terenie województwa śląskiego nowych SOR lub przekształcanie istniejących struktur izb przyjęć w SOR; 4) budowe i dostosowanie lądowisk przyszpitalnych do obecnych wymagań; 5) modernizację i doposażenie w niezbędny sprzęt medyczny funkcjonujących obecnie centrów urazowych jak i planowanych do utworzenia w trakcie realizacji Programu; 6) zakup śmigłowców na potrzeby LPR, 7) modernizację i doposażenie baz LPR, 8) modernizację i doposażenie infrastruktury śmigłowcowej oraz zaplecza szkoleniowego lotniczych zespołów ratownictwa medycznego. W wyniku zrealizowania działań wspierających infrastrukturę ratownictwa medycznego: 1) nastąpi zwiększenie efektywności systemu ratownictwa medycznego, przez całodobowe diagnozowanie urazów dzięki dostępowi do zaawansowanej aparatury medycznej; 2) poprawi się jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej; 3) wypełnią się luki w dostępie do infrastruktury ratownictwa medycznego. Efektem dofinansowania w ramach Programu będzie zapewnienie \| Data \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wydawania zgody na uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu \| Konieczne jest dostosowanie przepisów wykonawczych określające tryb wydawania zgody na uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu do zmienionych przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Ponadto zachodzi potrzeba doprecyzowania regulacji dotyczących treści opinii konsultanta wojewódzkiego i konsultanta krajowego, w przypadku negatywnego zaopiniowania wniosku ze względu na możliwość przeprowadzenia leczenia lub badań diagnostycznych w kraju. Projektyowane rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 marca 2021 r. w sprawie wydawania zgody na uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. poz. 644). Obecny projekt stanowi powtórzenie treści ww. rozporządzenia, z wyjątkiem następujących zmian: - dodanie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, zwanego dalej „Zjednoczonym Królestwem”, we wszystkich przepisach odnoszących się do państw członkowskich Unii Europejskiej i EFTA, jak również w odpowiednich miejscach w załącznikach do rozporządzenia; - doprecyzowanie § 1, poprzez wymienienie w pkt 1 wszystkich wniosków składanych na podstawie rozporządzenia, że wskazaniem podstawy prawnej dla poszczególnych wniosków; - doprecyzowanie regulacji dotyczących opinii konsultanta wojewódzkiego i konsultanta krajowego, poprzez wskazanie, że w przypadku negatywnego zaopiniowania wniosku ze względu na możliwość przeprowadzenia leczenia lub badań diagnostycznych w kraju konieczne jest zawarcie w opinii danych świadczeniodawców, którzy mogą przeprowadzić takie leczenie lub badania diagnostyczne w kraju oraz danych potwierdzających doświadczenie wskazanych świadczeniodawców w zakresie leczenia lub badań diagnostycznych \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| 14.02.2022 \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| Konsultacje publiczne do 10 marca 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 10.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie warunków zdrowotnych wymaganych od marynarzy do wykonywania pracy na statku morskim \| Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich (Dz. U. poz. 2197) zmienia z dniem 14 listopada 2021 r. delegację ustawową określoną w art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1353, z późn. zm.). W związku z powyższym zaistniała potrzeba zmiany istniejących przepisów wykonawczych regulujących sprawy wydawania międzynarodowych świadectw zdrowia dla marynarzy. Wobec powyższego dodano nowy załącznik, załącznik numer 6, który określa tryb rejestracji i wydawania świadectw zdrowia w systemie informacyjno-kontrolnym dla portów polskich. Proponuje się, aby uprawniony lekarz występował z wnioskiem do Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie o nadanie dostępu do systemu przez wypełnienie formularza zgłoszeniowego udostępnionego w systemie. Załącznik zawiera informacje co zawiera ww. formularz, ponadto wskazuje kto prowadzi listę uprawnionych lekarzy i co ona również zawiera. Ponadto załącznik wskazuje na uprawnienia lekarza w zakresie wydawania świadectw zdrowia w systemie informacyjno-kontrolnym dla portów polskich. Przepisy rozporządzenia w większości stanowią powtórzenie aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 grudnia 2015 r. sprawie warunków zdrowotnych wymaganych od marynarzy do wykonywania pracy na statku morskim (Dz. U. poz. 2105). Niemniej jednak zmieniła się delegacja ustawowa, zatem w art. 5 w ust. 7 pkt 3 ustawy pracy na morzu dodano tryb rejestracji i wydawania świadectw w systemie informacyjno-kontrolnym dla portów polskich (PHICS). \| Wejście w życie 10 lutego 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie warunków zdrowotnych wymaganych od marynarzy do wykonywania pracy na statku morskim (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 09.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji \| \| Wejście w życie 18 lutego 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin konsultacji publicznych \| Źródło informacji \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------\|------------------\| \| 09.02.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców \| Wydanie nowego rozporządzenia wynika z konieczności dostosowania przepisów ww. rozporządzenia do obecnego zakresu regulacji w ustawie, wprowadzonego art. 4 pkt 26 ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1997), zwanej dalej „ustawą zmieniającą”, w zakresie zmienionego upoważnienia ustawowego. Projektowane rozporządzenie zastąpi rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2020 r. poz. 2213). Ponadto przepisy projektowanego rozporządzenia w zakresie szczegółowych warunków badania lekarskiego wdrażają postanowienia dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. UE L 403 z 30.12.2006, str. 18, z późn. zm.), które w porównaniu z dotychczasowym rozporządzeniem nie uległy zmianie. Zgodnie z art. 18 ustawy zmieniającej, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zwanej dalej „ustawą”, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie zmienionego upoważnienia, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli do dnia 5 sierpnia grudnia 2022 r., oraz mogą być zmieniane. Projekt rozporządzenia określa szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich, konsultacji u lekarzy specjalistów i pomocniczych badań diagnostycznych, jednostki uprawnione do przeprowadzania badań, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 oraz w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, wzory stosowanych dokumentów oraz wzór pieczątki uprawnionego lekarza, dodatkowe kwalifikacje, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, podmioty uprawnione do przeprowadzania szkoleń lekarzy w zakresie badań kierowców oraz ramowy program ich \| Konsultacje publiczne do 8 marca 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin konsultacji publicznych \| Źródło informacji \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------\|------------------\| \| 09.02.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej zapewnianych przez platformę pierwszego kontaktu oraz centra medycznej pomocy doraźnej \| Celem projektowanego rozporządzenia jest przetestowanie nowego modelu organizacji opieki w przypadku konieczności uzyskania świadczenia w związku z nagłym zachorowaniem lub nagłym pogorszeniem stanu zdrowia, nie będącym stanem nagłym, które wystąpiło po godzinach pracy podstawowej opieki zdrowotnej, tj. w godzinach od 18.00 do 8:00 dnia następnego w dni robocze oraz w dni wolne od pracy i święta. Nowy model organizacji opieki w przypadku konieczności uzyskania świadczenia w związku z nagłym zachorowaniem lub nagłym pogorszeniem stanu zdrowia zakłada funkcjonowanie i współdziałanie dwóch elementów: centralnej platformy pierwszego kontaktu, zwanej dalej „Platformą”, oraz centrów medycznej pomocy doraźnej, zwanych dalej „centrami”, przy czym zakłada się, że w pierwszej kolejności świadczeniobiorca będzie korzystał z telefonicznej konsultacji lub teleporady zapewnianej przez platformę, a dopiero w przypadku, gdy pomoc udzielona przez platformę jest niewystarczająca albo stan zdrowia świadczeniobiorcy wymaga osobistego kontaktu ze świadczeniodawcą – ze świadczeń centrum. Platforma jest to platforma administrowana przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w ramach której są udzielane świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie określonym w art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w formie teleporady przez pielęgniarkę, położną oraz lekarza. Kanałem kontaktu z Platformą są: telefon kontaktowy nr 800 137 200 oraz formularz kontaktowy zamieszczony \| Konsultacje publiczne do 15 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| na stronie internetowej pod adresem gov.pl./dom. Następnie jest przeprowadzany wywiad ze świadczeniobiorcą w celu udzielenia w zależności od potrzeb w szczególności teleporady, skierowania do centrum lub powiadomieniu o konieczności skontaktowania się z nr 112. Działania w ramach platformy mają charakter ogólnopolski i są realizowane od poniedziałku do piątku w godzinach od 18.00 do 8.00 dnia następnego oraz w soboty, niedziele i inne dni ustawowo wolne od pracy w godzinach od 8.00 dnia danego do godziny 8.00 dnia następnego. W konsekwencji w ww. zakresie czasowym każdy świadczeniobiorca korzystając z ww. kanałów komunikacji będzie mógł otrzymać nie tylko pomoc w przypadku nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia, nie będącego stanem nagłym, bez konieczności udania się do podmiotu leczniczego lub wezwania zespołu ratownictwa medycznego, lecz także otrzymać informację o wolnych terminach przyjęć w centrach. Centra są obowiązane do przekazywania informacji o wolnych terminach do Platformy przy wykorzystaniu platformy Domowej Opieki Medycznej (DOM). Aktualizacja danych w tym zakresie pozwoli na usprawnienie organizacji funkcjonowania programu pilotażowego oraz poprawi komfort opieki nad świadczeniobiorcą, który otrzyma wiarygodną informację o możliwym terminie przyjęcia w centrum. Dane z realizacji zadań Platformy wynikających z programu pilotażowego są przekazywane za pośrednictwem platformy DOM ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Następnie w związku z koniecznością dokonania ewaluacji programu pilotażowego są one przekazywane do Funduszu, w zakresie niezbędnym do dokonania tej ewaluacji. Realizując świadczenia w formie teleporady lekarz, pielęgniarki i położna korzystają z platformy DOM. Centra będą zapewniały nie tylko świadczenia z zakresu nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej ale także wybrane świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, odpowiadające najczęściej zgłaszanym potrzebom zdrowotnym związanym z wystąpieniem nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia. W związku z ograniczonymi zasobami kadry medycznej oraz koniecznością uwzględnienia i nie dublowania zakresu świadczeń zabezpieczanych przez funkcjonujące na terenie danego powiatu szpitale, zakres świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, zabezpieczanych przez poszczególne centra może się różnić. Pełen zakres świadczeń specjalistycznych centrum będzie obowiązane zapewnić tylko w \| Data \| Organizacja \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło dokumentu \| \|------------\|-------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 04.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 15/2022/GPFPR EZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 3 lutego 2022 r. w sprawie Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 \| Zespół do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 został powołany zarządzeniem Nr 28/2020/GPF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 marca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 i nadal działa. Wydanie zarządzenia w sprawie Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 wynika z licznych zmian przedmiotowego zarządzenia i jego opracowanie (które wprowadza kolejne zmiany w składzie Zespołu) ma na celu ujednolicenie przepisów ww. zarządzenia oraz zwiększenie ich czytelności i przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Wydanie niniejszego zarządzenia, stanowiącego podstawę do działania ww. Zespołu usprawni również organizację w realizowaniu zadań przez Zespół. Wprowadzenie niniejszego zarządzenia, stanowiącego podstawę do działania ww. Zespołu, wpisuje się w realizację celu strategicznego NFZ nr 6 – Optymalizacja procesów wewnętrznych i nr 8 – Poprawa efektywności funkcjonowania NFZ. \| 4 lutego 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-15_2022_GPF - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| 04.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 14/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia z 31 stycznia 2021 r., znak: DIWP.07.3.2022.KW.Wprowadzona niniejszym zarządzeniem zmiana ma na celu zapewnienie wsparcia i \| 4 lutego 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-14_2022_DSOZ - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| Data \| Zarządzenie \| Projekt zarządzania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie okreslenia \| Projekt zarządzania zmieniającego zarządzenie Nr 7/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenia uzależnień, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 146 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1285, z późn. zm.). Projekt zarządzania ma na celu dostosowanie przepisów zarządzenia do noweli rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2021 r. \| Konsultacje publiczne do 17 lutego 2022 r. \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 04.02.2022 \| Zarządzenie \| Projekt zarządzania zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| usprawnienie procesu leczenia zakażonych wirusem SARS-CoV-2, zakwalifikowanych do programu Domowej Opieki Medycznej (DOM). Wsparcie to polega na zachęceniu do włączenia i czynnego udziału poprzez regularny monitoring stanu zdrowia pacjentów biorących udział w programie (za pomocą danych uzyskiwanych są z pulsoksymetrów otrzymanych w ramach programu). W tym celu w niniejszym zarządzeniu utworzono nowy produkt rozliczeniowy: Kwalifikacja do programu Domowej Opieki Medycznej i monitorowanie aktywności pacjenta w programie o wartości 49,58 zł (wycena sporządzona przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji). Jego rozliczenie będzie możliwe w sytuacji, gdy pacjent przez co najmniej 5 z 7 następujących po sobie dni w okresie izolacji, co najmniej dwa razy dziennie dokona pomiaru za pośrednictwem pulsoksymetru otrzymanego w ramach programu DOM i wprowadzi dane do aplikacji DOM Doctor. Wartość produktu obejmuje również: rejestrację pacjenta w programie, instrukcję dotyczącą konieczności badania pulsoksymetrem przez kolejnych 7 dni, a także sprawdzanie każdego dnia aktywności w aplikacji i ewentualną rozmowę z pacjentem w celu przypomnienia o dokonaniu badania pulsoksymetrem. Program Domowej Opieki Medycznej ma na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację Domowa Opieka Medyczna do przekazywania i monitoringu danych pacjentów. Rosnąca liczba zakażonych koronawirusem przebywających aktualnie w izolacji domowej przekłada się na zwiększone zapotrzebowanie na opiekę medyczną. Zdalne monitorowanie stanu zdrowia chorych, którzy skorzystają z programu DOM pomoże zwiększyć ich bezpieczeństwo. Przepisy zarządzania stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 lutego 2022 r. \| \| warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień. \| zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. z 2021 r. poz. 2400), zwanej dalej "nowelą rozporządzenia", oraz wprowadzenie przepisów ogłoszonego przez Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji obwieszczenia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień dla dzieci i młodzieży, zwanej dalej "obwieszczeniem", regulujących nowy sposób pokrywania kosztów udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień dedykowanych dzieci i młodzieży, o których mowa w załączniku 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej "rozporządzeniem". Do treści przepisów § 2 ust. 1 pkt 3, pkt 6 i 10, § 5 ust. 1, § 11 ust. 1, § 12 pkt 3 i 5, § 14 ust. 2, § 18 ust. 1 pkt 2, 4, 10, 13, 21, 24 i 40 oraz § 18 ust. 7 zarządzenia zmienianego, wprowadza się załącznik nr 1a Katalog zakresów świadczeń określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Obwieszczeniem Prezesa Agencji wprowadzono nowy sposób finansowania świadczeń w zakresie I poziomu referencyjnego, tj. zespołu środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, zwanego dalej "zespołem - I poziom referencyjny", oraz ośrodka środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjny, zwanego dalej "ośrodkiem - I poziom referencyjny", polegający na opłacaniu w formie ryczałtu miesięcznego, 1/3 godzin pracy personelu, w ramach których realizowane są konsylia, sesje koordynacji oraz superwizje, oraz pokryciu kosztów infrastruktury i obsługi poradni oraz dojazdów do świadczeniobiorcy. Pozostały czas pracy personel przeznacza na realizację świadczeń gwarantowanych jednostkowych, określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia, które Fundusz finansuje odrębnie za każde udzielone świadczenie, za pomocą wagi punktowej oraz ceny jednostkowej. W celu umożliwienia rozliczenia świadczeń w powyższy sposób, w zakresach I poziomu referencyjnego, tj. zespołu oraz ośrodka, do załącznika nr 1a w kolumnie 4 i 5 wprowadzono produkt skojarzony, który umożliwi świadczeniodawcy wystawienie stosownego rachunku obejmującego ryczałt miesięczny oraz rozliczenie produktów rozliczeniowych. Do uregulowanego w § 2 ust. 1 słowniczka wprowadzono definicję \| konsylium (pkt 3a), centrum zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży - poradnia zdrowia psychicznego – II poziom referencyjny (pkt 16a), sesji koordynacji (pkt 16b) oraz zespołowi środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I poziom referencyjnym (pkt 22). Jednocześnie w zakresach definiacji określonych w § 2 ust. 1 pkt 7, 8 oraz 16 zmieniono adresy odwołań do przepisów rozporządzenia. W związku ze zmianą w załączniku nr 8 do rozporządzenia, która polegała na dodaniu 2 zakresów, czyli utworzeniu 5 zakresów w miejsce 3, w definicjach, które były uregulowane dotychczas w zarządzeniu zmienianym, należało dostosować liczbę porządkową do obowiązujących w załączniku do rozporządzenia. W § 2 ust. 1 pkt 15 uregulowano nowe brzmienie ryczałtu miesięcznego, natomiast w pkt 13 i 19 zmieniono jedynie adresy promulgacyjne. W przepisie § 18 ust. 1 pkt 4 zarządzenia zmienianego uregulowano nowy sposób rozliczania ryczałtu miesięcznego, polegający na dodaniu produktu skojarzonego. Przy tym jednocześnie zmieniono § 18 ust. 1 pkt 4a, w którym określono sposób sprawozdawania w ramach ww. ryczałtu, udziału w konsyliach oraz superwizjach, a także sesje koordynacji podejmowane na rzecz świadczeńobiorców. Jednocześnie ze względu na fakt, że w ramach ryczałtu miesięcznego przekazywane są środki finansowe na utrzymanie infrastruktury poradni oraz jej obsługi, reguluje się sposób użytkowania tych pomieszczeń. Przepis § 18 ust. 1 pkt 5 i 6 określa personel jaki winien zawierać załącznik nr 2 do umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, w przypadku zakresów I poziomu referencyjnego, tj. zespołowi oraz ośrodka, o których mowa w lp. 1 i 2 załącznika nr 8 do rozporządzenia. Dodano przepis § 18 ust. 1 pkt 41, w którym wskazano liczbę świadczeń finansowaną przez Fundusz w zakresie I poziomu referencyjnego, tj. zespołowi i ośrodku. W kolejnym przepisie, tj. pkt 42 uregulowano sposób ich sumowania do rozliczenia w miesiącu, biorąc pod uwagę czas ich trwania oraz liczbę personelu zaangażowanego w ich udzielanie. W pkt 43 wskazuje się, że pozostałe godziny pracy personel przeznacza na udział w konsyliach i superwizjach, oraz na sesje koordynacji. W przepisie § 18 ust. 1 pkt 44 zarządzenia zmienianego reguluje się sposób dokumentowania porady psychologicznej trwającej od 80 do 100 minut, w sytuacji przeprowadzenia testów diagnostycznych, natomiast w pkt 45 - sposób sprawozdawania świadczenia w przypadku zrealizowania go przez dwie osoby. Zmiana wprowadzona w § 18 ust. 4 dotyczy poszerzenia zakresu świadczeń jednostkowych, dla których powstaje obowiązek odnotowania w dokumentacji medycznej godziny oraz minuty ich rozpoczęcia i zakończenia. Przedmiotowa zmiana wynika ze zmiany definicji świadczeń gwarantowanych określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia, dla których określony został czas ich trwania. Podobnej zmiany rozszerzającej zakres świadczeń dokonano w § 18 ust. 4a zarządzenia zmienianego, gdzie dopisano świadczenie w zakresie: wizyta, porada domowa lub środowiskowa. Natomiast w ust. 4b § 18 - doprecyzowano, w ramach których świadczeń gwarantowanych jednostkowych określonych w załączniku nr 1a do zarządzenia, należy sprawozdawać wynik diagnozy psychologicznej. Ponadto, niniejszy projektem zarządzienia wprowadza się zmiany o charakterze porządkowych w zakresie: - § 12 pkt 3 – dodaje się zakresy ambulatoryjne określone w załączniku nr 8 do rozporządzenia i wymienione w załączniku nr 1a do zarządzenia, - § 12 pkt 4 – przepis uchyła się, ze względu na zawarcie zakresu ośrodka środowiskowej opieki psychologicznej i psychotherapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjny, w przepisie § 12 pkt 3, - § 12 pkt 6 – uchyła się ze względu na zmianę brzmienia świadczenia gwarantowanego w zakresie ośrodek wysokospecjalistycznej całodobowej opieki psychiatrycznej - III poziom referencyjny, - § 18 ust. 1 pkt 7 i 8 – z treści przepisu, usuwa się wyrazy "centrum - II poziom referencyjny oraz ośrodek - III poziom referencyjny", ze względu na fakt, że oddziały w ramach, których są udzielane świadczenia zostały określone w innych przepisach, - § 18 ust. 1 pkt 12a - przepis dostosowuje się do wymagań wprowadzonych nowelą rozporządzenia dotyczących liczby godzin udzielania świadczeń w oddziale dziennym psychiatrycznym rehabilitacyjnym dla dzieci i młodzieży, o którym mowa w załączniku nr 8 do rozporządzenia, - § 18 ust. 1 pkt 15a - przepis uchyła się, ze względu na zmianę finansowania I poziomu referencyjnego, w tym sesji rodzinnych, grupowych oraz sesji wsparcia psychospołecznego. Dotychczas w ramach ośrodka - I poziom referencyjny przedmiotowe świadczenia rozliczane były w ramach ryczału, gdzie należało sprawozdań \| Data \| Typ \| Tytuł \| Treść \| \|------\|-----\|-------\|-------\| \| 04.02.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu \| ogłasza się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 742) z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 czerwca 2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz. U. poz. 1185); \| \| \| \| \| \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|---------------------\|------------------\| \| 04.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2022 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych stetoskopów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej przez świadczeniobiorców zakażonych wirusem SARS-CoV-2 \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych stetoskopów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej przez świadczeniobiorców zakażonych wirusem SARS-CoV-2, stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 48e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Celem wprowadzanego programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych stetoskopów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej przez świadczeniobiorców zakażonych wirusem SARS-CoV-2, zwanego dalej „programem pilotażowym”, jest ocena efektywności realizacji świadczeń opieki zdrowotnej z wykorzystaniem elektronicznych stetoskopów jako narzędzia umożliwiającego ocenę zmian ośrodkowych w układzie oddechowym pacjentów z ryzykiem ciężkiego przebiegu choroby COVID-19, u których zdiagnozowano jedną z następujących chorób: chorobę nowotworową, wrodzone lub nabyte zaburzenia odporności, przewlekłą chorobę układu oddechowego, wielochorobowość (co najmniej dwie choroby przewlekłe) oraz otyłość. Program pilotażowy będzie realizowany w trzech etapach, na które składać się będą: etap organizacji (w trakcie którego minister właściwy do spraw zdrowia dokona zakupu urządzeń, przeprowadzi akcję promocyjną dotyczącą ich wykorzystania oraz podpisze umowy z realizatorami programu pilotażowego), etap realizacji (w trakcie którego wybrani realizatorzy programu pilotażowego będą wykonywać świadczenia opieki zdrowotnej przy wykorzystaniu elektronicznych stetoskopów) oraz etap ewaluacji programu pilotażowego (który obejmie ocenę działań objętych programem pilotażowym). Program pilotażowy stanowi jeden z elementów opieki przedszpitalnej nad pacjentami z chorobą COVID-19, tak istotnej z punktu widzenia \| 4 lutego 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2022 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych stetoskopów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej przez świadczeniobiorców zakażonych wirusem SARS-CoV-2 (dziennikustaw.gov.pl) \| szybkiego rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 wariant Omikron, który nakłada się na obecną falę zakażeń wywołanych wirusem SARS-CoV-2 wariant Delta. Mając na względzie niezwykle szybki przyrostu liczby zakażeń nowym wariantem wirusa istnieje bardzo duże ryzyko maksymalnego obciążenia systemu ochrony zdrowia, zwłaszcza w szpitalach. Dlatego w ramach programu pilotażowego przygotowane zostało rozwiązanie, które wzmacni opiekę przedszpitalną nad pacjentami w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, u których zdiagnozowano zakażenie wirusem SARS-CoV-2 i zapewni im opiekę z wykorzystaniem narzędzi telemedycznych we wczesnym stadium choroby. W ramach programu pilotażowego elektroniczne stetoskopy będą wykorzystywane jako narzędzia umożliwiające ocenę zmian osłuchowych w układzie oddechowym pacjentów z ryzykiem ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Lekarz odsłuchujący zapis badania pacjenta, jest w stanie stwierdzić rozpoczynające się nawet na wczesnym etapie stany zapalne lub inne patologie dróg oddechowych. Ma to ogromne znaczenie w pandemii COVID-19. Wczesna profilaktyka, poprzez wykrycie fenomenów osłuchowych, może zapobiec progresji zmian, a tym samym spowodować adekwatną reakcję lekarza. Wcześniejsze podanie odpowiednich leków lub zalecenie zgłoszenia się do placówki medycznej w celu dokonania oceny radiologicznej klatki piersiowej może uratować zdrowie lub życie pacjenta. Należyta staranność konieczna do realizacji tych świadczeń zapewniona zostanie przez stałą konsultację lekarską za pomocą porady lub teleporady, w trakcie korzystania ze stetoskopu. Istotną częścią programu jest, aby pacjenci biorący udział w programie pilotażowym, przed przystąpieniem do niego zostali włączeni do programu Pulsocare. Założeniem programu Pulsocare jest wprowadzenie bieżącego monitoringu stanu zdrowia pacjentów pozostających w izolacji domowej. Pulsoksymetr w prosty sposób sprawdza funkcjonowanie płuc. Pacjentom wykorzystującym pulsoksymetr w ramach programu Pulsocare zapewniony zostanie stały monitoring parametrów życiowych, prowadzony przez Centrum Kontaktu Domowej Opieki Medycznej powołane przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Równolegle korzystanie przez pacjentów z obu urządzeń stanowi kompleksowe podejście do monitorowania ich stanu, a to gwarantuje najwyższą jakość i zwiększa bezpieczeństwo badanych pacjentów, co jest szczególnie istotne w grupach zagrożonych szybką progresją stanu. \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Akt prawny \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------\| \| 03.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego \| W rozporządzeniu dodaje się świadczenia gwarantowane: - leczenie chirurgiczne z zastosowaniem systemu robotowego; - leczenie chirurgiczne raka gruczołu krokowego z zastosowaniem systemu robotowego \| Wejście w życie 1 kwietnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 25 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 02.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 13/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 28 stycznia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia z 26 stycznia 2021 r., znak: DLU.736.24.2022.KM, zmienionego poleceniem z 27 stycznia 2022 r., znak: DLU.736.26.2022.KM. Wprowadzona niniejszym zarządzeniem zmiana ma na celu zwiększenie dostępności do diagnostyki SARS-CoV-2 poprzez wprowadzenie możliwości wykonania testów antygenowych w medycznych laboratoriach diagnostycznych i mobilnych punktach pobran. W aktualnej sytuacji epidemicznej niezbędne jest bowiem uruchomienie kolejnych punktów testowania antygenowego w celu zidentyfikowania przypadków z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2. Stosownie do powyższego dokonano modyfikacji załącznika nr 1 do zarządzenia (Wzór wykazu) oraz załącznika nr 2 do zarządzenia (Katalog produktów rozliczeniowych). \| Wejście w życie 28 stycznia 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-13_2022_DSOZ - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Wejście w życie \| Akt prawny \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|----------------\|-------------\| \| 01.02.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE NR 12/2022/DSOZP REZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 27 stycznia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 217/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia z 26 stycznia 2021 r., znak: DLU.736.24.2022.KM.Mając na względzie pogarszającą się sytuację epidemiczną, której rezultatem jest stale zwiększająca się liczba osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2, co przekłada się na zwiększoną liczbę osób wymagających izolacji, zasadne jest zwiększenie liczby funkcjonujących dotychczas izolatorów. Zmiana brzmienia przepisu § 3 ust. 13 dokonana w niniejszym zarządzeniu ma na celu umożliwienie bieżącego dostosowywania liczby utworzonych na terenie danego województwa izolatorów do aktualnej sytuacji epidemicznej tak, aby zapewnić konieczną opiekę dla osób zakażonych wirusem SARSCoV-2. Kolejna wprowadzona niniejszym zarządzeniem zmiana ma na celu zwiększenie dostępności do diagnostyki SARS-CoV-2, poprzez wprowadzenie możliwości wykonania testów antygenowych w aptekach ogólnodostępnych. Potrzeba rozszerzenia działalności apteki o wykonywanie testów antygenowych przez farmaceutów podtykowana jest pojawieniem się wariantu koronawirusa Omikron, który wykazuje duży potencjał zakaźny. W takim przypadku pojawia się ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania się epidemii i zwiększenia dynamiki zakażeń. W związku z powyższym, niezbędne jest uruchomienie kolejnych punktów testowania w celu zidentyfikowania przypadków z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2. W tym celu utworzono nowe produkty rozliczeniowe: 99.05.0009 Wykonanie testu antygenowego na obecność wirusa SARS-CoV-2 o wartości 35,83 (obejmuje koszty: pobrania materiału biologicznego, testu antygenowego i wykonania testu; finansowaniu podlegają tylko testy antygenowe, których wykonanie zostało zlecone w systemie CeZ; konieczność sprawozdania wyniku testu diagnostycznego) oraz 99.05.0010 Wykonanie testu antygenowego na obecność wirusa SARS-CoV-2 (bez kosztu testu)o wartości 23,24 zł (obejmuje koszty: pobrania materiału biologicznego i wykonania testu (bez kosztu testu); finansowaniu podlegają tylko testy antygenowe, których wykonanie zostało zlecone w systemie CeZ; konieczność sprawozdania wyniku testu diagnostycznego). Stosownie do powyższego dokonano modyfikacji załącznika nr 1 do zarządzenia (Wzór wykazu). Pozostałe \| 28 stycznia 2022 r. \| Akt prawny: Zarządzenie-12_2022_DSOZ - Baza Aktów Własnych (nfz.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Tytuł \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------------\|------------\|----------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 01.02.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 lutego 2022 r. w sprawie zakresu czynności Sekretarza Stanu i Podsekretarzy Stanu oraz Dyrektora Generalnego w Ministerstwie Zdrowia \| Ustala się zakres czynności Sekretarza Stanu i Podsekretarzy Stanu w Ministerstwie Zdrowia dla wykonywania zadań należących do kompetencji Ministra Zdrowia, a także Dyrektora Generalnego Ministerstwa Zdrowia. \| 1 lutego 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 1 lutego 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| 01.02.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz z wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów \| W skład Zespołu do spaw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz z wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów wchodzą Konsultant krajowy w dziedzinie diagnostyki laboratoryjnej oraz przedstawiciel Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych. \| 1 lutego 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 31 stycznia 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| 01.02.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie \| Nadanie statusu Krajowemu Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. \| \| Zarządzenie z dnia 28 stycznia 2022 r. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Data wejścia \| Źródło \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------\|--------\| \| 22 \| nie \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawie Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 54 oraz z 2013 r. poz. 38) \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom \| 1 lutego 2022 r. \| [mz.gov.pl] \| \| 01.02.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Zdrowia do spraw Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 \| Pełnomocnikiem Ministra Zdrowia do spraw Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 jest prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki. Do zadań Pełnomocnika należy: 1) ocena prowadzonych działań z zakresu chorób układu krążenia w Rzeczypospolitej Polskiej; 2) koordynacja przygotowania i wdrożenia Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032, zwanego dalej „Programem”; 3) monitorowanie efektów realizacji Programu, w tym realizacji Krajowej Sieci Kardiologicznej; 4) koordynacja przygotowania rocznych harmonogramów realizacji Programu uwzględniających podział środków finansowych pomiędzy poszczególne obszary i działania Programu; 5) koordynacja sprawozdawczości; 6) wykonywanie innych zadań zleconych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. \| Wejście w życie 28 stycznia 2022 r. \| [Zarządzenie z dnia 27 stycznia 2022 r. (mz.gov.pl)] \| \| 01.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| 1) Taryfy, które były ustalone przed dniem 1 lipca 2021 r. przygotowywane były bez uwzględnienia zmian dotyczących współczynników korygujących oraz przed wejściem w życie regulacji obligujących do obniżania tych współczynników. Taryfy ustalone przed tą datą nie uwzględniają zatem w swojej strukturze mechanizmu obniżania współczynników korygujących. Wzrost kwoty zobowiązania spowodowany zaimplementowaniem wskazanych taryf nie powinien więc prowadzić do obniżenia współczynników korygujących. 2) Obecnie, zmniejszenie współczynników korygujących odnosi się do całości umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, co powoduje, że kwoty wynikające z podniesienia wyceny świadczeń są w dużej mierze równoważone przez wzrost wynagrodzeń. 3) Ustalenie jednolitego postępowania w przypadku zmiany przez Prezesa Funduszu w trakcie realizacji umowy przedmiotu postępowania \| Wejście w życie 7 lutego 2022 r. \| [Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl)] \| \| Data \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu substancji czynnych wchodzących w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach \| Rozporządzenie określa: 1) wykaz substancji czynnych wchodzących w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu poza aptecznego oraz punktach aptecznych, w podziale na wykazy tych produktów obowiązujące: a) punkty apteczne, b) placówki obrotu poza aptecznego: – sklepy zielarsko-medyczne, – sklepy specjalistyczne zaopatrzenia medycznego i sklepy ogólnodostępne; 2) kryteria klasyfikacji produktów leczniczych do wykazów o których mowa powyżej \| Wejście w życie 10 lutego 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu substancji czynnych wchodzących w skład produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych, oraz kryteriów klasyfikacji tych produktów do poszczególnych wykazów (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|--------\|--------\| \| 01.02.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym \| Konieczność zapewnienia dostępności miejsc w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym w Gostyninie, zwanym dalej „Ośrodkiem”, jest niezbędne dla umożliwienia wykonania orzeczeń sądowych o uznanie osoby za stwarzającą zagrożenie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. W wyniku zmian wprowadzonych w statucie Ośrodka może on posiadać oddziały zamiejscowe na obszarze swojego działania, dla których jest niezbędne wskazanie wymagań jakie muszą one spełniać, stosownie do rodzaju wykonywanej działalności, wraz ze wskazaniem warunków zabezpieczenia w celu zapobieżenia samowolnemu oddaleniu się osób poza oddział zamiejscowy oraz przeciwdziałania zachowaniom zagrzażającym życiu i zdrowiu ludzkiemu. \| Wejście w życie 9 lutego 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 01.02.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie nadania statutu Narodowemu Funduszowi Zdrowia \| Konieczność zapewnienia większej efektywności wykonywanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zwany dalej „Funduszem”, zadań w obszarze profilaktyki zdrowotnej oraz promocji. Projekt rozporządzenia zmienia strukturę organizacyjną: 1) centrali Funduszu przez: a) przekształcenie Biura Komunikacji Społecznej w Biuro Komunikacji Społecznej i Promocji, b) przekształcenie Departamentu Obsługi Klientów w Departament Obsługi Klientów i Profilaktyki, c) likwidację Biura Profilaktyki Zdrowotnej; 2) oddziałów wojewódzkich Funduszu przez: a) przekształcenie Zespołu Komunikacji Społecznej w Zespół Komunikacji Społecznej i Promocji, b) przekształcenie Wydziału Obsługi Klientów w Wydziału Obsługi Klientów i Profilaktyki, c) likwidację Zespołu Polityki Zdrowotnej. \| Konsultacje publiczne do 15 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| \|------\|---------------\|-------\|-------\| \| 01.02.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie nadania statusu uzdrowiska sołectwom Złockie, Szczawnik oraz Jastrzębik, położonym na obszarze gminy Muszyna \| Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1301), zwanej dalej „ustawą uzdrowiskową”, działalność uzdrowiskowa może być prowadzona na terenie obszaru, który uzyskał status uzdrowiska. Obszar ten powinien spełniać warunki określone w art. 34 ust. 1 ustawy uzdrowiskowej, tj.: posiadać złoża naturalnych surowców leczniczych o potwierdzonych właściwościach leczniczych, posiadać klimat o właściwościach leczniczych, powinny znajdować się na nim zakłady lecznictwa uzdrowiskowego i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, przygotowane do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, powinien spełniać wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska w stosunku do środowiska, powinien posiadać infrastrukturę techniczną w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej, w zakresie transportu zbiorowego, a także prowadzić gospodarkę odpadami. Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna wystąpił do Ministra Zdrowia z prośbą o nadanie statusu odrębnego uzdrowiska sołectwom Złockie, Szczawnik oraz Jastrzębik, położonym na obszarze gminy Muszyna, które aktualnie znajdują się granicach uzdrowiska Muszyna. Składając w dniu 1 października 2018 r. operat uzdrowiskowy dla obszaru Złockie, Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna wyodrębnił z granic uzdrowiska Muszyna przedmiotowy obszar, w konsekwencji umożliwiając wydanie niniejszego rozporządzenia. Minister Zdrowia, po analizie złożonego w dniu 1 grudnia 2008 r. operatu uzdrowiskowego, na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy uzdrowiskowej uznał, mocą decyzji nr MZ-OZU-520-16486-3/GR/09 z dnia 1 lipca 2009 r., że miejscowość Złockie spełnia warunki zawarte w \| \| Konsultacje publiczne do 25 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Konsultacje publiczne do \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|--------------------------\|--------\| \| 27.01.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie przeprowadzania okresowych badań lekarskich strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej oraz badań lekarskich kandydata na strażaka Ochotniczej Straży Pożarnej \| Konieczność opracowania niniejszego rozporządzenia jest związana z wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, która uchyliła rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie przeprowadzania okresowych bezpłatnych badań lekarskich członka ochotniczej straży pożarnej biorącego bezpośredni udział w działaniach ratowniczych (Dz. U. poz. 1627). Projekt rozporządzenia określa tryb, sposób, częstotliwość oraz zakres przeprowadzania okresowych badań lekarskich strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) stwierdzających brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, jak również badań lekarskich kandydata na strażaka ratownika OSP stwierdzających brak przeciwwskazań do udziału w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych w wieku 16–18 lat, dopuszczonych do szkolenia podstawowego. W projekcie rozporządzenia doprecyzowano względem poprzednich regulacji zakres badań w rozbiciu na wiek strażaków ratowników OSP, w związku z dopuszczeniem do szkoleń kandydatów na strażaków ratowników OSP w wieku 16–18 lat. W efekcie jest przewidywany znaczny wzrost zainteresowania młodzieży obszarów wiejskich przynależnością do ochotniczych straż pożarnych oraz poprawą poziomu przygotowania tych stowarzyszeń do udziału w działaniach ratowniczych. Doprecyzowano zakres badań lekarskich, który z uwagi na profesjonalizację strażaków ratowników OSP, a także dysponowanie ich do samodzielnich działań ratowniczych wpływa na poprawę bezpieczeństwa samych strażaków ratowników OSP. Rozporządzenie wpisuje się wciąg działań zrównujących poziom uprawnień do \| Konsultacje publiczne do 1 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych \| Projekt rozporządzenia w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 33g ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593 oraz z 2020 r. poz. 284). Zgodnie z tym upoważnieniem minister właściwy do spraw zdrowia określi diagnostyczne poziomy referencyjne, mając na względzie konieczność zapewnienia ich aktualności oraz bezpieczeństwo pacjentów poddawanych medycznym procedurom radiologicznym. Diagnostyczne poziomy referencyjne zostały zdefiniowane w znowelizowanej ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (art. 3 pkt 6a) jako „poziom dawki w rentgenodiagnostyce i w radiologii zabiegowej lub, w przypadku produktów radiofarmaceutycznych, poziom aktywności tych produktów w odniesieniu do typowych badań diagnostycznych i zabiegów, którym poddawani są pacjenci o standardowej budowie ciała lub które przeprowadzane są na standardowych fantomach w odniesieniu do szeroko określonych kategorii sprzętu”. Konieczność określenia diagnostycznych poziomów referencyjnych w prawie krajowym wynika bezpośrednio z art. 56 ust. 2 wdrożonej dyrektywy 2013/59/Euratom ustanawiającej podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylającej dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz. Urz. UE L 13 z 17.01.2014, z późn. zm.). Nowelizacja ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, w ślad za wymaganiami ww. dyrektywy 2013/59/EURATOM, nałożyła na jednostki ochrony zdrowia obowiązek stosowania – podczas realizacji procedur szczegółowych – diagnostycznych poziomów referencyjnych dla badań rentgenodiagnostycznych, badań diagnostycznych z zakresu medycyny nuklearnej oraz z zakresu radiologii zabiegowej. Realizację obowiązku ustanowienia diagnostycznych poziomów referencyjnych w prawie krajowym proponuje się dokonać poprzez ich określenie na poziomie aktu wykonawczego do ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Jednocześnie ustawodawca zapewnił obowiązek dokonywania regularnych (nie rzadziej niż co 5 lat) przeglądów diagnostycznych \| Konsultacje publiczne do 24 lutego 2022 r. \| dokument540915.pdf (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin konsultacji publicznych \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|-------------------------------\|--------\| \| 27.01.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki \| Projekt rozporządzenia doprecyzowuje wymagania stawiane podmiotom prowadzącym apteki oraz aktualizuje je w sposób zapewniający zgodność projektowanych regulacji z obowiązującymi przepisami rangi ustawowej. Wprowadzone zmiany pozwolą na dostosowanie wymogów określonych w rozporządzeniu do regulacji zawartych w innych aktach prawnych oraz aktualnych realiów związanych z prowadzeniem apteki, w szczególności sposobu prowadzenia, weryfikacji oraz zabezpieczenia dokumentacji aptecznej prowadzonej w systemie elektronicznym, co pozwoli na ograniczenie prowadzenia tej dokumentacji w wersji papierowej. Regulacje zawarte w nowym rozporządzeniu pozwolą na zwiększenie nadzoru nad jakością surowców farmaceutycznych, produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych przechowywanych w aptece przez objęcie warunków ich przechowywania całodobowym nadzorem, jak również wprowadzenie obowiązku okresowego kierowania do badań leków recepturowych, leków aptecznych oraz produktów leczniczych homeopatycznych sporządzanych w aptekach oraz sprzętu niezbędnego do ich sporządzania, co będzie miało wpływ na polepszenie jakości oraz zwiększenie bezpieczeństwa stosowanych przez pacjentów tych leków oraz produktów. W celu zapewnienia odpowiedniej jakości leków przewidziano, że apteki będą obowiązane do całodobowego monitorowania temperatury i wilgotności pomieszczeń, w których sporządza się leki recepturowe i apteczne oraz produkty lecznicze homeopatyczne oraz w pomieszczeniach i urządzeniach chłodniczych służących do przechowywania produktów leczniczych, surowców farmaceutycznych \| Konsultacje publiczne do 24 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Akcja \| Plik \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|-------\|------\| \| 27.01.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w \| Ze względu na nie ukończenie prac projektowych nad oprogramowaniem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, zwanego dalej „RCB”, zachodzi konieczność nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2021 r. w sprawie zakresu informacji gromadzonych w Systemie Ewidencji Zasobów Ochrony Zdrowia oraz sposobu i terminów przekazywania tych informacji (Dz. U. poz. 614), \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| dokument540823.docx (live.com) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 25.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zawodzie fizjoterapeuty \| ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 553), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o Agencji Badań Medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1559) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 17 listopada 2021 r. \| Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zawodzie fizjoterapeuty (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 25.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych \| ogłasza się w jednolitym tekście rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. poz. 937), z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 3 lipca 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. poz. 1294). \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 24 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 25.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 \| Ze względu na przewidywany znaczny wzrost zakażeń nowym wariantem wirusa SARS-CoV-2 istnieje konieczność zwiększenia poziomu bezpieczenia opieki przedszpitalnej populacji pacjentów powyżej 60. roku życia zakażonych lub podejmanych o zakażenie, u których ze względu na częstotliwość występowania chorób współistniejących przebieg zakażenia może mieć niekorzystny przebieg. Proponuje się w odniesieniu do pacjentów powyżej 60. roku życia, skierowanych do odbycia izolacji w warunkach domowych, aby lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejmowanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1749, z późn. zm.), nie później niż w ciągu 48 godzin odbywania tej izolacji udzielał pacjentowi porady, podczas której na podstawie badania fizykalnego dokonywał oceny stanu zdrowia pacjenta. W przypadku gdy termin upływa w dniu uznanym ustawowo za wolny od pracy lub w sobotę, porada odbywa się następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Badanie fizykalne pacjenta w zależności od stanu klinicznego może odbyć się w poradni podstawowej opieki zdrowotnej albo podczas wizyty domowej w miejscu pobytu pacjenta. Proponowane rozwiązanie przyczyni się do wzmocnienia opieki przedszpitalnej nad pacjentem zakażonym lub podejmowanym o zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto doprecyzowano przepisy załącznika do rozporządzenia, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Z uwagi na fakt, iż przepisy art. 10 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz art. 11 ust. 1, 2 i 4 utraciły moc na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych \| Wejście w życie 26 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejmowanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 25.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego \| Projekt rozporządzenia zmienia rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz. U. poz. 351, z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem”, wydawane na podstawie art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W projekcie rozporządzenia wprowadza się zmiany, których celem jest skrócenie okresu odbywania obowiązkowej kwarantanny. Uwarunkowane jest to obserwowanymi zmianami przebiegu klinicznego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz przebiegiem wywołanej nim choroby COVID-19. Zasadność tej decyzji potwierdzają również zmiany wprowadzane w innych państwach rozwiniętych, takich jak Francja, Lichtenstein, Luksemburg i Portugalia, gdzie długość kwarantanny wynosi 7 dni. W projekcie rozporządzenia wprowadza się zmiany, których celem jest skrócenie okresu odbywania obowiązkowej kwarantanny dla osób narażonych na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Skrócenie okresów obowiązkowej kwarantanny zostało poprzedzone analizą obserwowanych zmian przebiegu klinicznego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz przebiegiem wywołanej nim choroby COVID-19. \| Wejście w życie 26 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 25.01.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie wykazu badań diagnostycznych, które mogą być wykonywane przez farmaceutę \| W odniesieniu do osób, u których nie wystąpiły objawy choroby COVID-19, oraz osób, które miały styczność ze źródłem zakażenia kwarantanna będzie kończyła się po 7 dniach (obecnie po 10 dniach), licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności. Jednocześnie skrócono z 10 do 7 dni okres, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia, dotyczący obowiązkowej kwarantanny osoby skierowanej do diagnostyki laboratoryjnej w kierunku wirusa SARS-CoV-2. Potrzeba wydania przedmiotowego rozporządzenia podyktowana jest pojawieniem się w ostatnim czasie problemu zagrożającego społeczeństwu, jakim jest wariant koronawirusa Omikron, który wykazuje duży potencjał zakaźny. Jego pojawienie się powoduje ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania się epidemii i zwiększenia dynamiki zakażeń. W związku z powyższym niezbędne jest uruchomienie kolejnych punktów testowania w celu zidentyfikowania przypadków z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 oraz podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych i kontrolnych. Należy w tym miejscu nadmienić, że w Sejmie RP procedowany jest obecnie poselski projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach zapewniających możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w czasie epidemii COVID-19 (druk sejmowy nr 1846), który zakłada wprowadzenie możliwości weryfikacji w miejscach pracy, na żądanie pracodawcy, od pracownika informacji o negatywnym wyniku testu na koronawirusa, które mają być finansowane ze środków publicznych. Niezależnie od kwestii wprowadzenia możliwości przeprowadzania w aptekach ogólnodostępnych (gdzie to one de facto będą adresatami projektowanych zmian) testów przeciw COVID-19, projekt sanuje stan niewykonania upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty. Tym samym określa się wykaz badań diagnostycznych immanentnie związanych ze świadczeniem przez farmaceutów w aptekach ogólnodostępnych opieki farmaceutycznej. Immanentną częścią różnych elementów tej opieki, takich jak indywidualnego planu opieki farmaceutycznej czy przeglądów lekowych jest uzyskanie możliwie najszerszego spektrum wiedzy o problemach zdrowotnych pacjenta poddanego takiej opiece, w tym postrzeganych przez niego subiektywnie, jak i przez sprawującego nad nim opiekę farmaceuta. W wielu przypadkach ustalenie ewentualnych źródeł problemów lekowych pacjenta powinno odbywać się m.in. w efekcie uprzedniej możliwości wykonania określonych \| Wejście w życie 27 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie wykazu badań diagnostycznych, które mogą być wykonywane przez farmaceute (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Ustawa \| Projekt ustawy zmieniającej ustawę o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób \| Dotyczy przedłużenia o kolejne 6 miesięcy, tj. do dnia 31 grudnia 2022 r. okresu obowiązywania aktualnych wykazów świadczeniodawców zakwalifikowanych do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PZS) \| skierowany do opinii Biuro Legislacji; skierowany do opinii Biuro Analiz Sejmowych \| 9-020-783-2022.pdf (sejm.gov.pl) \| podstawowych badań diagnostycznych pozwalających farmaceutce uzyskać szersze spektrum wiedzy o swoim pacjencie, spojrzeć na problemy lekowe tego pacjenta w innym świetle, niż gdyby farmaceuta był pozbawiony istotnego kontekstu jaki stanowi wiedza o problemach pacjenta natury stricte medycznej. Farmaceuta posiadać bardziej kompleksową wiedzę o powyższych zagadnieniach, jeżeli będzie mógł ją pozyskać na podstawie badań, które sam przeprowadzi. W oparciu o tak komplementarną wiedzę, niewątpliwie będzie mógł przeprowadzić proces racjonalizacji farmakoterapii w sposób bardziej skuteczny, niż gdyby opisanych wyżej możliwości był pozbawiony. Wobec powyższego niezbędne jest pilne utworzenie nowych punktów do diagnostyki w kierunku SARS-CoV-2. Apteka ogólnodostępna, jako placówka ochrony zdrowia, powinna zostać włączona w system wykrywania zakażeń, z czym wiąże się pilna potrzeba tworzenia nowych punktów do diagnostyki w kierunku SARS-CoV-2. Apteka ogólnodostępna, jako placówka ochrony zdrowia, powinna zostać włączona w system wykrywania zakażeń. Rozszerzenie usług farmaceutycznych poprzez umożliwienie farmaceutom przeprowadzania wymienionych badań diagnostycznych w aptekach ogólnodostępnych jest uzasadnione, gdyż pandemia COVID-19 jednoznacznie potwierdziła wysokie kompetencje zawodowe farmaceutów oraz umiejętność szybkiej reorganizacji pracy aptek w sytuacji wymagającej szybkiego i skutecznego działania na rzecz pacjentów. Niezależnie od kwestii związanych z COVID-19, projektodawca rekomenduje ukonstytuowanie formalnej możliwości przeprowadzania przez farmaceutów badań diagnostycznych w aptekach ogólnodostępnych, poprzez dokonanie ich enumeratywnego wyliczenia. Pozwoli to z jednej strony wyeliminować stan formalnego braku wykonania upoważnienia ustawowego, jak również – od strony merytorycznej – pozwoli w lepszym stopniu sprawować opiekę farmaceutyczną nad pacjentem, w różnych jej przejawach i formach. \| Data \| Typ dokumentu \| Numer i tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|---------------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 24.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE E Nr 8/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.01.2022 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach” oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz.U. z 2020 r. poz. 1329). Przedmiotowa regulacja dotychczas określona była w zarządzeniu Nr 178/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, które z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia utraci moc obowiązującą (§ 16). Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem dotyczą załącznika nr 1b do zarządzenia, stanowiącego Katalog produktów dodatkowych do sumowania w KOC II/III, któremu nadano nowe brzmienie. Zmiany w ww. załączniku, polegają na dostosowaniu jego treści do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie określenia wysokości opłat za krew i jej składniki w 2022 r. (Dz. U. poz. 1353). Zgodnie z wynikami analizy wysokości kosztów ponoszonych przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi w związku z pobieraniem krwi i jej składników oraz preparatyką, przechowywaniem \| Wejście w życie 22 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| i ich wydawaniem, w odniesieniu do uzyskiwanych przychodów z tego tytułu, uległy zmianie wartości dwóch produktów rozliczeniowych (5.10.99.0000160 Przetoczenie ubogoleukocytarnego koncentratu krwinek płytkowych z aférezy – 1000 zł oraz 5.10.99.0000168 Filtrowanie jednostki krwi lub jej składników – 77 zł). Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia utworzono produkt rozliczeniowy: 5.10.99.0000174 Osocze świeżo nrożone pobrane metodą aférezy o wartości 45 zł. Zmiana, wynikająca z ww. rozporządzenia podyktowana jest koniecznością doprecyzowania i usunięcia wątpliwości interpretacyjnych związanych z podziałem donacji. Z uwagi na fakt, że wprowadzenie powyższych modyfikacji wiązałoby się z wydaniem kolejnego zarządzenia zmieniającego, dla zwiększenia czytelności i przejrzystości przepisów regulujących zawieranie i realizację umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, niniejszą regulacją wprowadza się nowe zarządzenie. W niniejszym zarządzeniu zaktualizowano także odwołania do obowiązujących aktów prawnych oraz wprowadzono inne zmiany o charakterze porządkowym. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem, były zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), poddane konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni, wraz z projektem zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecialistyczne. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Podczas konsultacji nie zgłoszono uwag do ww. zmian. \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|--------\| \| 24.01.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. w sprawie powołania Rady Społecznej Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym \| Powołanie Rady Społecznej Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssojalnym, przedstawicielem Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych - Elżbieta Pleczyńska. \| Wejście w życie 24 stycznia 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 21 stycznia 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| 24.01.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii \| Projekt ma na celu ograniczenie ryzyka związanego z wystąpieniem epidemii wywołanej nowym koronawirusem SARS-CoV-2. W projekcie przewiduje się modyfikację przepisów dotyczących wykonywania w urzędach administracji publicznej lub jednostkach organizacyjnych zadań o charakterze publicznym. Zadania te mają być realizowane w trybie pracy zdalnej, na zasadach określonych przepisami art. 3 ust. 3-8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.). Wyjątki od powyższej zasady będą stanowić sytuacje, w których realizacja określonych zadań jest niezbędna do zapewnienia pomocy obywatelom lub ze względu na przepisy prawa lub potrzeby urzędu lub jednostki, a ich realizacja nie jest możliwa w ramach pracy zdalnej. Powyższe ma zapewnić zmniejszenie liczby kontaktów między pracownikami urzędów administracji publicznej lub jednostek organizacyjnych realizujących zadania o charakterze publicznym, jak również kontaktów ww. osób z interesariuszami zewnętrznymi. W konsekwencji wprowadzenia tych rozwiązań ma zostać zmniejszone ryzyko powstawania tzw. ognisk zakażeń wirusem SARS-CoV-2, co ma zapobiegać występowaniu oraz potencjalnie przerwać łańcuch zakażeń tym wirusem w ww. miejscach. Przedmiotowa ingerencja normatywna jest uzasadniona bardzo dużym tempem wzrostu dobowej liczby osób, w odniesieniu do których jest potwierdzane zakażenie wirusem SARS-CoV-2. \| Wejście w życie z dniem 24 stycznia 2022 r., z wyjątkiem § 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 27 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 stycznia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Termin konsultacji \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-------------------\|--------\| \| 24.01.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o niektórych zawodach medycznych \| Celem projektu ustawy o niektórych zawodach medycznych jest uregulowanie warunków i zasad wykonywania zawodów medycznych, które dotychczas nie były objęte regulacjami ustawowymi, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących doskonalenia zawodowego osób wykonujących zawód medyczny oraz odpowiedzialności zawodowej tych osób. Projektowane regulacje nie dotyczą zawodów medycznych, których zadania i obowiązki zawodowe zostały uregulowane w innych ustawowych przepisach dotyczących tych zawodów, takich jak: zawód lekarza, lekarza dentysty, diagnosty laboratoryjnego, pielęgniarki, położnej, ratownika medycznego, farmaceuty oraz fizjoterapeuty. Projekt ustawy zawiera regulacje odnoszące się do następujących zawodów: 1) asystentka stomatologiczna; 2) dietetyk; 3) elektroradiolog; 4) higienistka stomatologiczna; 5) logopeda; 6) masażysta; 7) opiekun medyczny; 8) optometrysta; 9) ortoptystka; 10) podiatra; 11) protetyk słuchu; 12) technik dentystyczny; 13) technik farmaceutyczny; 14) technik ortopedą; 15) technik sterylizacji medycznej; 16) terapeuta zajęciowy. Projekt ustawy jest podstawą do określenia m.in.: 1) zadań zawodowych, do wykonywania których są uprawnione osoby wykonujące zawód medyczny; 2) wymagań kwalifikacyjnych niezbędnych do wykonywania zawodu medycznego; 3) efektów uczenia się właściwych dla danego zawodu medycznego, które muszą być realizowane w ramach kształcenia zawodowego, biorąc pod uwagę konieczność odpowiedniego przygotowania. \| Konsultacje publiczne do 21 lutego 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| absolwentów do wykonywania zawodu medycznego; 4) kodeksu etyki i deontologii medycznej dla osób wykonujących zawód medyczny. Projekt ustawy reguluje zagadnienia związane z rejestrem osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego, który będzie prowadzony w systemie teleinformatycznym, a którego właścicielem i administratorem będzie Centrum e-Zdrowia. Natomiast administratorem danych gromadzonych w tym rejestrze jest minister właściwy do spraw zdrowia. Kwestia dotycząca wpisu do tego rejestru, zmiany danych objętych rejestrem, odmowy wpisu do rejestru oraz skreślenie z rejestru będzie należała do kompetencji wojewody, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby wykonującej dany zawód medyczny. Zgodnie z projektem ustawy, osoba wykonująca zawód medyczny, po spełnieniu ustawowych warunków podlega wpisowi do rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego. Takie uregulowanie pozwoli na monitorowanie osób posiadających uprawnienia do wykonywania zawodu medycznego, w szczególności pozwoli na uzyskanie zarówno informacji o aktualnej liczbie osób wykonujących zawód medyczny, sposobie wykonywania tego zawodu, jak również będzie źródłem informacji o potrzebach kadrowych w tych zawodach w poszczególnych rejonach kraju. Projekt ustawy reguluje również kwestie związane z ustawicznym rozwojem zawodowym w ramach kształcenia podyplomowego (szkolenie specjalizacyjne i kursy kwalifikacyjne) oraz doskonalenia zawodowego. Zgodnie z projektem ustawy, osoba wykonująca zawód medyczny będzie miała obowiązek uczestnictwa w różnych rodzajach i formach doskonalenia zawodowego przez samokształcenie oraz udział w kursach doskonalących realizowanych: 1) metodą wykładów, seminariów, warsztatów oraz ćwiczeń; 2) za pośrednictwem sieci internetowej z ograniczonym dostępem, zakończonych testem. Zakres doskonalenia zawodowego obejmuje wiedzę i umiejętności niedbłe do realizacji zadań zawodowych przez osobę wykonującą zawód medyczny. Za udział osoby wykonującej zawód medyczny w poszczególnych formach doskonalenia zawodowego i kształcenia podyplomowego przysługują punkty edukacyjne. Ponadto, projekt ustawy wprowadza regulacje, które umożliwiają osobie wykonującej zawód medyczny legitymującej się dorobkiem naukowym i posiadającej ukończony kurs lub szkolenie z zakresu obejmującego tematykę kursu kwalifikacyjnego, uznanie tego dorobku za równoważny ze zrealizowaniem programu kursu kwalifikacyjnego. Zgodnie z przepisami projektu ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia będzie mógł na wniosek osoby wykonującej zawód medyczny, w drodze decyzji administracyjnej, uznać lub odmówić uznania dorobku za równoważny ze zrealizowaniem programu kursu kwalifikacyjnego, na podstawie opinii sporządzonej przez dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, zwanego dalej „CMKP”. Wnioski o uznanie dorobku, osoby zainteresowane składają do CMKP, które sprawdza pod względem formalnym wniosek i przekazuje do zaopiniowania powołanemu zespołowi ekspertów. Projekt ustawy określa również działania kontrolne w ramach kształcenia zawodowego osób wykonujących dany zawód medyczny, celem zapewniania odpowiedniej jakości tego kształcenia. Kontrola realizacji kursów kwalifikacyjnych i doskonalących będzie prowadzona przez zespół kontrolny, powoływany przez dyrektora CMKP. Jednocześnie projekt ustawy wprowadza regulacje dotyczące skorzystania przez osobę wykonującą zawód medyczny z 6 dni płatnego urlopu szkoleniowego, który będzie mógł być wykorzystany na realizację ustawicznego rozwoju zawodowego przez osobę wykonującą zawód medyczny. Zgodnie z projektowaną regulacją osobie wykonującej zawód medyczny, podnoszącej kwalifikacje zawodowe w ramach ustawicznego rozwoju zawodowego, przysługuje, na jej wniosek i za zgodą pracodawcy, urlop szkoleniowy w wymiarze do 6 dni roboczych rocznie, płatny według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. W związku z tym, że przepisy ustawy nakładają na osoby wykonujące zawód medyczny prawo i obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego, bardzo ważne jest zapewnienie osobom, które zamierzają wziąć udział w określonych ustawowo formach podnoszenia kwalifikacji zawodowych, urlopu szkoleniowego, aby nie musiały wykorzystywać własnego urlopu wypoczynkowego w powyższym celu. Projekt ustawy reguluje kwestie odnoszące się do odpowiedzialności zawodowej osób wykonujących zawód medyczny. Osoby wykonujące zawód medyczny podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki zawodowej i deontologii zawodowej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu medycznego. \| Data \| Typ dokumentu \| Projekt \| Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej osoby wykonującej zawód medyczny obejmuje: 1) czynności sprawdzające; 2) postępowanie wyjaśniające; 3) postępowanie przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, składa się z 36 członków, powoływanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia na 4-letnią kadencję, po 2 przedstawicieli każdego zawodu oraz czterech przedstawicieli ministra właściwego do spraw zdrowia. Projekt ustawy wprowadza mechanizmy zapewniające dostęp do wykonywania zawodu medycznego tylko profesjonalistom w danym zawodzie medycznym, którzy posiadają określone przepisami prawa kwalifikacje zawodowe. W związku z tym, regulacje zawarte w projekcie ustawy będą stanowiły gwarancję zatrudniania w systemie ochrony zdrowia wysoko wykwalifikowanej i kompetentnej kadry medycznej, fachowo i rzetelnie udzielającej świadczeń opieki zdrowotnej. \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| 21.01.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt Rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie leczenia uzdrowiskowego osób zatrudnionych przy produkcji wyrobów zawierających azbest \| 1) brak aktualizacji i dostosowania wzorów: skierowania na leczenie uzdrowiskowe osób uprawnionych do leczenia uzdrowiskowego oraz zbiorczego zestawienia kosztów związanych z leczeniem uzdrowiskowym uprawnionych osób, stanowiących załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 sierpnia 2004 r. w sprawie leczenia uzdrowiskowego osób zatrudnionych przy produkcji wyrobów zawierających azbest (Dz. U. poz.1920, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, do obowiązującego stanu prawnego oraz wiedzy medycznej; 2) stosowanie pieczątek i pieczęci w drukach ww. wzorów skierowań mimo wprowadzenia deregulacji takiego obowiązku; 3) używanie w druku wzoru skierowania na leczenie uzdrowiskowe osób uprawnionych danych opiekuna prawnego ubezpieczonego oraz możliwość wskazywania przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego proponowanego miejsca i rodzaju leczenia uzdrowiskowego, co nie ma rzeczywistego zastosowania w tej procedurze; 4) obligatoryjny obowiązek kierowania na RTG klatki piersiowej przy kwalifikacji osoby uprawnionej do leczenia uzdrowiskowego, bez uwzględniania wskazań medycznych; 5) brak transparentności druków ww. skierowań pod względem ich przejrzystości zawartych danych i spójności. Projekt nowelizacji rozporządzenia wprowadza następujące zmiany: \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| Konsultacje społeczne do 20 lutego 2022 r. Akt prawny (legislacja.gov.pl) 1) w § 3 ust. 2 rozporządzenia dokonano aktualizacji nazwy specjalizacji lekarskiej, przez wprowadzenie w miejsce pojęcia „lekarz specjalista w dziedzinie balneoklimatologii i medycyny fizycznej” pojęcia „lekarz specjalista w dziedzinie balneologii i medycyny fizycznej”, zgodnie z obowiązującym wykazem specjalizacji lekarskich; 2) w załączniku nr 1 do rozporządzenia: a) usunięto w całym wzorze skierowania obowiązek umieszczania na druku pieczątek lekarzy odpowiednio: wystawiającego skierowanie na leczenie uzdrowiskowe (lekarza ubezpieczenia zdrowotnego) oraz lekarza specjalisty z dziedziny balneologii i medycyny fizycznej lub rehabilitacji medycznej (zatrudnionego we właściwej komórce organizacyjnej oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia) oceniającego celowość skierowania na leczenie uzdrowiskowe. Zniesienie obowiązku umieszczania w odpowiednich polach druku pieczątek bądź pieczęci spowodowane jest realizacja przyjętego przez Radę Ministrów dokumentu pt.: „Informacja dotycząca deregulacji obowiązku stosowania pieczęci/pieczątek przez obywateli i przedsiębiorców”, b) w części I wzoru skierowania, odnoszącego się do danych osoby uprawnionej w pozycji „Numer PESEL” wprowadzono zależność, zgodnie z którą w przypadku braku nadanego numeru PESEL należy podać numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, c) w części I wzoru skierowania usunięto pozycję dotyczącą danych opiekuna prawnego ubezpieczonego, bo opiekun prawny, kurator czy też opiekun osoby niepełnosprawnej skierowanej na leczenie uzdrowiskowe nie jest objęty systemem leczenia uzdrowiskowego – opiekun prawny czy też kurator nie jest bowiem opiekunem medycznym, więc jego pobyt w uzdrowisku z osobą uprawnioną do leczenia uzdrowiskowego będzie realizowany na zasadach komercyjnych, d) dokonano podziału zakresu danych zawartych w części I wzoru skierowania pt.: „WYWIAD”, przez wprowadzenie dwóch dodatkowych podtytułów, tj.: „BADANIE PRZEDMIOTOWE” oraz „AKTUALNE WYNIKI BADAN”, co uporządkowało zakres danych objętych tą częścią skierowania eliminując jednocześnie brak systematyki w tym obszarze, e) wprowadzono dwie nowe (dodatkowe) pozycje w tej części skierowania, zgodnie z którymi lekarz wystawiający skierowanie (lekarz ubezpieczenia zdrowotnego) będzie wskazywał fakt przebycia przez osobę uprawnioną leczenia onkologicznego w ciągu 5 lat przed wystawieniem skierowania oraz przebyte przez ww. osobę leczenie uzdrowiskowe w ciągu ostatnich 3 lat, ze wskazaniem roku i nazwy uzdrowiska, co jest ściśle związane z procesem kwalifikacji osób uprawnionych na leczenie uzdrowiskowe – przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego, którym jednym z nich jest czynna choroba nowotworowa, o czym stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. poz. 14), f) dokonano aktualizacji nazw przeprowadzonych badań bądź skorygowano o dodatkowe zakresy, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, g) przypadku RTG klatki piersiowej wprowadzono obowiązek jego wykonania jedynie w przypadku stwierdzenia przez lekarza zaistnienia wskazań medycznych, h) usunięto część II wzoru skierowania dotyczącą wskazania przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego proponowanego miejsca i rodzaju leczenia uzdrowiskowego z uwagi na fakt, że oceny celowości skierowania, w tym wskazanie miejsca i rodzaj leczenia uzdrowiskowego dokonuje de facto lekarz specjalista; 3) w załączniku nr 2 do rozporządzenia usunięto obowiązek umieszczania na druku pieczęci: osoby sporządzającej, dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia lub osoby upoważnionej, które przygotowują zbiorcze zestawienie kosztów związanych z leczeniem uzdrowiskowym osób uprawnionych, a także pieczęci ministra właściwego do spraw zdrowia lub osoby upoważnionej akceptujących zwrot z budżetu państwa wydatków w określonej kwocie, poniesionych przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w związku z uprawnieniem pracowników zakładów wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, zatrudnionych w tych zakładach w dniu 28 września 1997 r. lub przed tą datą, do korzystania raz w roku z leczenia uzdrowiskowego oraz zwolnienia z odpłatności związanej z leczeniem uzdrowiskowym, o której mowa w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dodatkowo załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia zmodyfikowano pod kątem redakcyjnym w celu \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin przyjęcia projektu przez RM \| Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|-----------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 20.01.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii \| Projekt ma na celu ograniczenie ryzyka związanego z wystąpieniem epidemii wywołanej nowym koronawirusem SARS-CoV-2. W projekcie przewiduje się modyfikację przepisów dotyczących wykonywania w urzędach administracji publicznej lub jednostkach organizacyjnych zadań o charakterze publicznym. Zadania te mają być realizowane w trybie pracy zdalnej, na zasadach określonych przepisami art. 3 ust. 3-8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.). Wyjątki od powyższej zasady będą stanowić sytuacje, w których realizacja określonych zadań jest niezbędna do zapewnienia pomocy obywatelom lub ze względu na przepisy prawa lub potrzeby urzędu lub jednostki, a ich realizacja nie jest możliwa w ramach pracy zdalnej. Powyższe ma zapewnić zmniejszenie liczby kontaktów między pracownikami urzędów administracji publicznej lub jednostek organizacyjnych realizujących zadania o charakterze publicznym, jak również kontaktów ww. osób z interesariuszami zewnętrznymi. W konsekwencji wprowadzenia tych rozwiązań ma zostać zmniejszone ryzyko powstawania tzw. ognisk zakażeń wirusem SARS-CoV-2, co ma zapobiegać występowaniu oraz potencjalnie przerwać łańcuch zakażeń tym wirusem w ww. miejscach. Przedmiotowa inergerencja normatywna jest uzasadniona bardzo dużym tempem wzrostu dobowej liczby osób, w odniesieniu do których jest potwierdzane zakażenie wirusem SARS-CoV-2 (w dniu 18 stycznia 2022 r. potwierdzono zakażenie u 30 586 osób). \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - I kwartał 2022 r. \| Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych spirometrów w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 19.01.2022 \| Rozporządzenie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych spirometrów w \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych spirometrów w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 48e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Celem wprowadzanego programu pilotażowego dotyczącego wykorzystania elektronicznych spirometrów w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, zwanego dalej „programem pilotażowym”, jest ocena efektywności realizacji świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej i ambulatoryjnej \| Wejście w życie 19 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie wykorzystania elektronicznych spirometrów w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| podstawowej opieki zdrowotnej i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej \| opieki specjalistycznej z wykorzystaniem elektronicznych spirometrów jako narzędzia umożliwiającego badanie czynnościowe układu oddechowego w sposób zdalny pacjenta po ukończeniu 18. roku życia i przebytym zakażeniu wirusem SARS-CoV-2, ze stwierdzonymi zaburzeniami poziomu saturacji i tętna, w celu wykrywania potencjalnych zaburzeń czynności płuc monitorowanego przez: 1) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – w ramach podstawowej opieki zdrowotnej; 2) lekarza specjalistę w dziedzinie chorób płuc albo lekarza ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie chorób płuc albo lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie chorób płuc – w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Program pilotażowy będzie realizowany w trzech etapach, na które składać się będą: etap organizacji (w trakcie którego minister właściwy do spraw zdrowia dokona zakupu urządzeń, przeprowadzi akcję promocyjną dotyczącą ich wykorzystania oraz podpisze umowy z realizatorami programu pilotażowego), etap realizacji (w trakcie którego wybrani realizatorzy programu pilotażowego będą wykonywać świadczenia opieki zdrowotnej przy wykorzystaniu elektronicznych spirometrów) oraz etap ewaluacji programu pilotażowego (który obejmie ocenę działań objętych programem pilotażowym). Program pilotażowy przewiduje realizację wykonywanych za pomocą elektronicznych spirometrów świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej oraz świadczeń w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Podmioty lecznicze będące realizatorami programu, otrzymają od ministra właściwego do spraw zdrowia elektroniczne spirometry, które następnie udostępnia wskazanym w projekcie świadczeniobiorcom, umożliwiając im tym samym zdalną diagnostykę. Zarówno jakość udzielanych w tym zakresie świadczeń opieki zdrowotnej, satysfakcja świadczeniobiorców z przeprowadzanego badania, jak i wpływ tego rozwiązania na sposób funkcjonowania podmiotów leczniczych, będą w ramach ewaluacji programu pilotażowego oceniane na podstawie ankiet wypełnianych przez świadczeniobiorców i realizatorów programu pilotażowego, niezwłocznie po realizacji świadczenia opieki zdrowotnej z wykorzystaniem elektronicznego spirometru, zamieszczanych na platformie DOM. Realizacja tego programu będzie wymagała wdrożenia dodatkowych funkcjonalności w ramach platformy DOM umożliwiających realizację programu pilotażowego. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Termin konsultacji \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-------------------\|--------\| \| 19.01.2022 \| Rozporządzenie \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Konieczność wprowadzenia zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1372, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem”, jest związana z wdrażaniem reformy opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży i wynika z wprowadzenia zmian w zakresie warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień objętych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 2400), zwanego dalej „rozporządzeniem koszykowym”. Zmiany zaproponowane w rozporządzeniu koszykowym mają na celu usunięcie nieścisłości, doprecyzowanie przepisów oraz uwzględnienie postulatów ekspertów współpracujących z Ministerstwem Zdrowia, jak również wprowadzenie zmian pozwalających na zaplanowanie kosztów realizacji poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Projekt rozporządzenia obejmuje zmiany kryteriów wyboru ofert zawartych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Zaproponowane modyfikacje dotyczą przede wszystkim przemodelowania kryteriów wyboru ofert w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych dzieciom i młodzieży na I, II oraz III poziomie referencyjnym. W konsekwencji doprecyzowania dotychczasowego brzmienia przepisów rozporządzenia koszykowym, na I oraz II poziomie referencyjnym utworzono dodatkowe przedmioty postępowania uwzględniające nowe zakresy świadczeń gwarantowanych. Dotychczas obowiązujące warunki oceniane we wskazanych poziomach wymagały wprowadzenia zmian w \| Konsultacje społeczne do 27 stycznia 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| szczególności w kategorii „personel”, „pozostałe warunki” oraz „organizacja udzielania świadczeń”. Na każdym poziomie referencyjnym dodano w ramach monitorowania procesu udzielania świadczeń warunek: „Superwizja zespołu”. Do świadczeń realizowanych w poradni zdrowia psychicznego oraz na oddziałach dziennych psychiatrycznych rehabilitacyjnych dla dzieci i młodzieży realizowanych na II poziomie referencyjnym obniżono warunki premiujące w kategorii „personel”. Dodatkowo projekt rozporządzenia wprowadza aktualizację listy metod o udowodnionej naukowo skuteczności w oparciu o rekomendacje ekspertów, poszerza i dostosowuje w kryteriach postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dzieciom i młodzieży zawartych w częściach: 2, 5, 8, 11, 16, 33 i 41 katalog premiowanego personelu odpowiednio o: specjalistę w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży, osobę posiadającą decyzję ministra właściwego do spraw zdrowia o uznaniu dorobku naukowego lub zawodowego za równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 1297), osobę w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży”. Premiowanie konkretnego personelu uzależniono od charakteru obowiązującego dotychczas kryterium, tj. kryterium jakościowego lub kryterium ilościowego. Projekt rozporządzenia proponuje także zmianę określenia „osoba prowadząca psychoterapię” na „osoba posiadająca certyfikat psychoterapeuta”, co wynika ze zmiany określenia definiowanego w rozporządzeniu koszykowym i jest podyktowane zgłaszanymi przez środowisko psychoterapeutów postulatami oraz poprzednim rozumieniem definicji w poprzednim brzmieniu, które było błędnie interpretowane. Wejście w życie rozwiązań przewidzianych w projekcie pozwoli na zabezpieczenie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach modelu opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży oraz powinno przyczynić się do wyboru najlepszych ofert złożonych w toku postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, biorąc pod uwagę ich jakość, kompleksowość, dostępność oraz cenę. Przepis przejściowy określony w § 2 projektu rozporządzenia będzie \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Termin przyjęcia projektu przez RM \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-----------------------------------\|--------\| \| 19.01.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie \| Podstawowymi problemami mającymi istotne znaczenie dla systemu ochrony zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji publicznej służby krwi, w zakresie regulacji odnoszącej się do krwiodawstwa i krwiolecznictwa jest: 1) brak jasnych zasad dotyczących zagospodarowania osocza, wykorzystywanego do produkcji krwiopochodnych produktów leczniczych, brak możliwości wytwarzania krwiopochodnych produktów leczniczych z osocza pobranego od rodzimych dawców (co zostało zasygnalizowane w 2015 r. w raporcie Najwyższej Izby Kontroli pt. Funkcjonowanie systemu krwiodawstwa i krwiolecznictwa Nr ew. 167/2014/P/13/166/LOP). Powyższe powoduje ograniczoną dostępność do krwiopochodnych produktów leczniczych dla pacjentów; 2) brak kompleksowego, wielosekpektwowego i scentralizowanego nadzoru nad systemem publicznej służby krwi, który obecnie powierzony jest ministrowi właściwemu do spraw zdrowia oraz dwóm jednostkom, które nadzorują wyodrębnione obszary systemu pod kątem organizacyjnym (Narodowe Centrum Krwi, zwane dalej „NCK”) i merytorycznym (Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, zwany dalej „Instytutem”). Uregulowanie organizacji publicznej służby krwi, określenie struktury całego systemu służby krwi oraz hierarchii i kompetencji poszczególnych jednostek wchodzących w jej skład, a przede wszystkim usankcjonowanie NCK jako jednostki właściwej do pełnienia roli koordynatora gospodarki osoczem jest niezbędne do prawidłowego i bezpiecznego dla pacjenta, ale również i dawcy krwi funkcjonowania służby krwi oraz roli koordynatora gospodarki produktami krwiopochodnymi. Ponadto w ww. obszarze wskazano na następujące problemy: 1) brak jednolitych zasad zwrotu kosztów dojazdu dla honorowych dawców krwi we wszystkich regionalnych centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Obecnie każde centrum rozlicza koszt dojazdu honorowego dawcy na podstawie wewnętrznych zarządzeń, ustalając własne zasady zwrotu; 2) niejasne uregulowania dotyczące uprawnień dawców krwi - trudności związane z usprawnieniem nieobecności w pracy w dniu oddania krwi i jej składników przez dawców pracujących na zmiany, w szczególności w porze nocnej; 3) brak dostatecznej liczby średniego personelu medycznego mającego \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - I kwartał 2022 r. \| Projekt ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| kwalifikacje do przetaczania krwi i jej składników; 4) brak możliwości wykonywania przetoczeń krwi i jej składników przez lotnicze zespoły ratownictwa medycznego oraz lotnicze zespoły transportu sanitarnego w trakcie transportu „międzyszpitalnego”, co skutkuje koniecznością przerwania przetoczenia na czas transportu, a w konsekwencji naraża zdrowie i życie pacjentów, będących w ciężkim albo bardzo ciężkim stanie. Rozwiązanie wskazanych powyżej problemów ma przede wszystkim na celu zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów, kompleksowego uregulowania krwiodawstwa i krwiolecznictwa, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia wieloaspektowego nadzoru i kontroli przez jasny podział kompetencji podmiotów tworzących publiczną służbę krwi. Z uwagi na dużą liczbę zmian zdecydowano o opracowaniu nowej ustawy a nie nowelizowaniu dotychczas obowiązującej ustawy. 1. Określenie jasnych zasad gospodarowania osoczem oraz produktami krwiopochodnymi W projektowanej ustawie proponuje się powołanie Narodowego Frakcjonatora Osocza, zwanego dalej „NFO”, który będzie wytwarzał poszczególne produkty krwiopochodne, których obecnie brakuje na rynku. Do czasu rozpoczęcia produkcji, co nastąpi za ok. 4-5 lat NFO będzie, na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia: 1) zbierać osocze w drodze konkursu albo 2) wybierać wykonawcę usługowego frakcjonowania w drodze konkursu albo przetargu publicznego. Ponadto, na podmioty lecznicze nakłada się obowiązek wprowadzania do systemu obrotu produktami krwiopochodnymi, prowadzonego przez NCK, zapotrzebowan na produkty krwiopochodne. Rozwiązanie to, jak również stworzenie systemu informatycznego obrotu produktami krwiopochodnymi, ma zapewnić nadzór nad prawidłowym obrotem produktami krwiopochodnymi. Ponadto proponuje się wprowadzenie ustawowego obowiązku uzyskiwania przez centra krwiodawstwa zgody dawcy krwi na oddanie krwi, z której będzie jasno wynikało, iż wyraża on zgodę na zbicie krwi i jej składników w celu przetworzenia w krwiopochodne produkty lecznicze ratujące życie i zdrowie pacjentów. Zakłada się, iż usługowe frakcjonowanie będzie pierwszym etapem powstania krajowej fabryki frakcjonowania osocza. 2. Wprowadzenie kompleksowego, wieloaspektowego i scentralizowanego nadzoru nad krwiodawstwem i krwiolecznictwem. Wzmocnienie nadzoru nad krwiodawstwem i krwiolecznictwem przez szczegółowy podział zadań w zakresie nadzoru merytorycznego i organizacyjnego pomiędzy Instytutem a NCK. Do zasadniczych zmian systemowych należy powołanie jednej instytucji nadzorującej system krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Wydaje się, iż właściwa jednostką w tym zakresie jest NCK, która integruje działalność funkcjonującego NCK oraz Instytutu. Obecnie NCK działa jako jednostka podległa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia i wykonuje część zadań, które w projekcie ustawy są przypisane do NCK działającego jako państwowa osoba prawna. Do zadań NCK należeć będzie nadzór nad gospodarką osoczem oraz obrotem produktami krwiopochodnymi, koordynacja wspólnych postępowan na zakup towarów i usług na rzecz centrów krwiodawstwa oraz realizacja usług wspólnych, przeprowadzanie konkursu na sprzedaż osocza, które nie spełnia wymagań frakcjonatora, a także kontynuacja wszystkich zadań, które NCK obecnie realizuje jako jednostka podległa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia (z wyłączeniem postępowan na zakup i dostawę produktów leczniczych dla chorych na hemofilię i pokrewne skazy krwotoczne), a także realizacja części zadań wykonywanych obecnie przez Instytut, przy czym zadania (merytoryczne), które wymagają dostępu do bazy laboratoryjnej w dalszym ciągu będą wykonywane przez Instytut. 3. Doprecyzowanie uprawnień dawców krwi Wskazanie, że czas zwolnienia obejmuje również zmianę, która zaczęła się tego dnia, w którym oddano krew i jej składniki albo obejmuje całą dobę. 4. Umożliwienie wykonywanie przetoczeń przez ratowników medycznych i perfuzjonistów Umożliwienie ratownikom medycznym i perfuzjonistom wykonywania zabiegów przetaczania krwi i jej składników po odbyciu specjalistycznych szkoleń wskazanych w projekcie. 5. Wprowadzenie możliwości wykonywania przetoczeń „międzyszpitalnych” przez Lotnicze Pogotowie Ratunkowe Wprowadzenie przepisów umożliwiających przetaczanie krwi i jej składników przez lotnicze zespoły ratownictwa medycznego oraz lotnicze zespoły transportu sanitarnego w trakcie transportu „międzyszpitalnego”. W pozostałym zakresie projekt utrzymuje bądź doprecyzowuje \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Data Wdrożenia \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|----------------\|------------------\| \| 17.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie Rejestru Hipercholesterolemii Rodzinnej \| Ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 stycznia 2020 r. w sprawie Rejestru Hipercholesterolemii Rodzinnej (Dz. U. poz. 83), z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie Rejestru Hipercholesterolemii Rodzinnej (Dz. U. poz. 1627) \| \| [Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie Rejestru Hipercholesterolemii Rodzinnej (dziennikustaw.gov.pl)](http://www.dziennikustaw.gov.pl) \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 7/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 11.01.2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Wynikiem zmian przedstawionych w niniejszym zarządzeniu jest modyfikacja organizacji udzielania świadczeń, aktualizacja wyień świadczeń w fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej oraz kształt katalogu wspierający większą samodzielność zawodową fizjoterapeutów. Dokonano zmiany konstrukcji katalogu produktów rozliczeniowych ujętych w załączniku nr 1 m do zarządzenia dla świadczeń fizjoterapii ambulatoryjnej i fizjoterapii domowej. Wprowadzono rozwiązania w zakresie finansowania świadczeń fizjoterapeutycznych, polegające na odejściu od płacenia za procedurę, pozostawiając większą swobodę terapeuty w wyborze realizowanych procedur fizjoterapeutycznych. Zaproponowana zmiana konstrukcji stanowi uniwersalną metodę umożliwiającą tworzenie dowolnych konfiguracji udzielania świadczeń w zależności od potrzeb pacjentów. Dodatkowo, zmniejszenie liczby \| Wejście w życie z dniem 1 lutego 2022 r. \| [Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków](http://www.nfz.gov.pl) \| \| leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką \| produktów rozliczeniowych przyczyni się do uproszczenia systemu sprawozdawczego. Proponowane zmiany są spójne z założeniami przedstawicieli środowiska fizjoterapeutycznego współpracującego w ramach konsultacji z Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). W przekazanych postulatach wskazywano, że głównym założeniem nowego katalogu powinno być wprowadzenie produktów w uproszczonej formie, dla których jednostka rozliczeniowa jest czas zaangażowania fizjoterapeuty oraz realizacja samodzielności zawodowej. Nowe produkty rozliczeniowe, zgodnie z propozycją, zostały oparte o czas pracy fizjoterapeuty, a nie wycenę konkretnych procedur, co umożliwi płynną modyfikację prowadzonej terapii adekwatnie do indywidualnych potrzeb pacjenta. Podejście takie umożliwi i usprawni osiąganie przyjętych, indywidualnych celów fizjoterapii. W wycenach świadczeń przygotowanych przez AOTMiT, uwzględniona została stawka godzinowa pracy fizjoterapeuty stanowiąca pochodną aktualnych danych finansowo-księgowych przekazanych przez świadczeniodawców. Wprowadzone modyfikacje dotyczą przede wszystkim grupowania zabiegów fizjoterapeutycznych zdefiniowanych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej, które stanowią realizację przekazanego przez Prezesa AOTMiT opracowania analitycznego w zakresie wyceny świadczeń fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej. Nowy mechanizm rozliczania świadczeń w fizjoterapii domowej pozwala na urealnienie sprawozdawczości oraz finansowania w tym obszarze poprzez zniwelowanie dotychczasowego wielokrotnego rozliczania kosztów dojazdu w przypadku świadczeniobiorców przebywających pod jednym adresem zamieszkania. Ponadto, wprowadzono zmianę wyceny dla nowo zdefiniowanych produktów rozliczeniowych określonych w załączniku 1m oraz z uwagi na fakt, iż wizyta fizjoterapeutyczna jest elementem procesu leczenia w ramach świadczeń fizjoterapeutycznych, zmianę wyceny produktów rozliczeniowych określonych w załączniku In: - wizyta fizjoterapeutyczna, - wizyta fizjoterapeutyczna w warunkach domowych, - wizyta fizjoterapeutyczna z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych. \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został przedstawiony do konsultacji zewnętrznych na okres 14 dni właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Krajowa Rada Fizjoterapeutów, Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych), reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust.1 ustawy o świadczeniach. W ramach konsultacji wpłynęło 536 opinii w ramach których zgłoszono 1126 uwag. Na podstawie przeprowadzonej analizy zgłoszonych uwag dokonano zmiany w zarządzeniu, w szczególności: - doprecyzowano brzmienie § 18 zarządzenia dodając pkt 10 i 11, - wyodrębniono nowy produkt rozliczeniowy (zabieg masażu), - dodano produkt rozliczeniowy fizjoterapia realizowana w warunkach domowych (kolęjne 15 minut), - doprecyzowano opis grupowania zabiegów fizjoterapeutycznych. Dodatkowo, w przypadku: - 16 podmiotów, uwagi nie odnosiły się do przedmiotu przedstawionego projektu, wykraczały poza zakres regulowany Zarządzeniem, bądź były niezasadne, - 16 podmiotów, uwagi zgłoszone były po wyznaczonym terminie. Wprowadzone zmiany ujęte w zarządzeniu zmieniającym wychodzą naprzeciw postulatom zgłoszonym w ramach opiniowania projektu zarządzenia. Wdrożenie zmian wynikających z przedmiotowego zarządzenia będzie wiązało się z dodatkową alokacją środków przeznaczonych na świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna oraz fizjoterapia domowa w wysokości około 213 mln zł, co przy jednoczesnym planowanym zwiększeniu wartości umów zawartych ze świadczeniodawcami oraz liczby punktów rozliczeniowych przyczyni się do zwiększenia liczby świadczeń i poprawy dostępności. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. 14.01.2022 Zarządzenie ZARZĄDZENIE Nr Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 167/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w Wejście w życie 11 Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy \| 6/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10.01.2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie \| sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejszym zarządzeniem nadano nowe brzmienie załącznikowi nr Ia do zarządzenia, określającemu Katalog produktów dodatkowych do sumowania w KOC I. Zmiany są związane z koniecznością dostosowania jego treści do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie określenia wysokości opłat za krew i jej składniki w 2022 r. (Dz. U. poz. 1353). Zgodnie z wynikami analizy wysokości kosztów ponoszonych przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi w związku z pobieraniem krwi i jej składników oraz preparatyką, przechowywaniem i ich wydawaniem, w odniesieniu do uzyskiwanych przychodów z tego tytułu, uległy zmianie wartości dwóch produktów rozliczeniowych (5.10.99.0000160 Przetoczenie ubogoleukocytarnego koncentratu krwinek płytkowych z aferazy – 1000 zł oraz 5.10.99.0000168 Filtrowanie jednostki krwi lub jej składników – 77 zł). Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia utworzono produkt rozliczeniowy: 5.10.99.0000174 Osocze świeżo mrożone pobrane metodą aferozy o wartości 45 zł. Zmiana, wynikająca z ww. rozporządzenia, podyktowana jest koniecznością doprecyzowania i rozwiania wątpliwości interpretacyjnych związanych z podziałem donacji. Zmiany wprowadzane niniejszym zarządzeniem, były zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320 z późn. zm.), poddane konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni, wraz z projektem zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecjalistyczne. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu \| Data \| Typ \| Nazwa \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|----------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 5/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 05.01.2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). W związku z przygotowywaniem systemu ochrony zdrowia do pełnego wdrożenia opieki koordynowanej w podstawowej opiece zdrowotnej podjęto decyzję o stopniowym wdrażaniu zmian, zarówno w warunkach organizacyjnych realizacji umów jak i ich finansowaniu. Intencja proponowanego przepisu (§ 48a) jest przyjęcie rozwiązania, zgodnie z którym do czasu wprowadzenia kolejnych zmian w zakresie rozwoju opieki koordynowanej (ich wdrożenie przewidziane jest nie wcześniej niż po upływie 1 kwartalu 2022 r., ze względu na konieczność zmiany przepisów ustawowych), stawka kapitacyjna, o której mowa w załączniku nr 1 poz. 6.1 zmienianego zarządzenia Nr 160/2021/DSOZ dotyczyć będzie zadania koordynatora związanego z promocją profilaktyki, tj. koordynowania procesu rekrutacji świadczeniobiorców do programów profilaktycznych oraz zapraszania świadczeniobiorców kwalifikujących się do danego programu. Pozostałe zadania POZ, realizowane dotychczas przez świadczeniodawców, będą finansowane na zasadach określonych sprzed wejścia tego aktu w życie. \| Wejście w życie 6 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 4/2022/BPZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 168/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne, w załączniku nr 2, określającym wzór umowy i polegają wyłącznie na korekcie redakcyjnej § 4 tego załącznika. \| Wejście w życie 4 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|----------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 3/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 03.01.2022 r. w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych \| Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, do projektu nie znajduje zastosowania art. 146 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie zmieniające jest zgodne ze Strategią Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 realizując założenia celu nr 2.4 „Zwiększenie zakresu działań profilaktycznych”. Uzasadnienie Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja dotychczas określona była w zarządzeniu Nr 70/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych, która zgodnie z § 22 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma w szczególności na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany wprowadzone w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1) w celu zachowania spójności przepisów dokonano zmiany brzmienia § 4 ust. 1, polegającej na wskazaniu wszystkich katalogów obejmujących produkty jednostkowe dedykowane do rozliczenia onkologicznych świadczeń kompleksowych w umowie PSZ w zakresie Kompleksowa opieka onkologiczna nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi (KON-Piers) oraz Kompleksowa opieka onkologiczna nad pacjentem z nowotworem jelita grubego (KON-JG); \| Wejście w życie 4 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| 2) w zakresie załącznika nr 1on (Katalog onkologicznych świadczeń kompleksowych), w celu skorelowania przepisów załącznika z przepisami zarządzenia Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.), zarządzenia Nr 182/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna (z późn. zm.) oraz zarządzenia Nr 195/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń – leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką (z późn.zm.) wprowadzono: 1) produkty rozliczeniowe: - 5.52.01.0001511 Badanie genetyczne materiału archiwalnego; - 5.52.01.0001423 Wytworzenie stałego dostępu naczyniowego z wytworzeniem tunelu podskórnego przeznaczonego do użytku długoterminowego z hospitalizacją; - 5.52.01.0001566 Usunięcie stałego dostępu naczyniowego z wytworzonym tunelem podskórnym przeznaczoną do użytku długoterminowego z hospitalizacją; - 5.30.00.0000002 W02 Świadczenie receptowe; - Z100 Świadczenia zabiegowe - grupa 100; - 5.05.00.0000104 znieszczulenie całkowite dożylne; - 5.05.00.0000105 konsultacja w zakresie kwalifikacji do wykonania znieszczulenia do zabiegu diagnostycznego 2) możliwość sumowania produktu 5.11.02.9200001 ROKO Rehabilitacja ogólnoustrojowa w ramach kompleksowej opieki nad świadczeniobiorca z nowotworem piersi w warunkach stacjonarnych z produktem 5.53.01.0001649 Koszt pobytu przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego przy pacjencie małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z załącznika 1c do zarządzenia w rodzaju leczenie szpitalne. Pozostałe zmiany wprowadzone w zarządzeniu mają charakter porządkowy. Skutek finansowy dla wprowadzanych niniejszym zarządzeniem zmian \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| \|------\|---------------\|-------\|-------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 2/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 03.01.2022 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja dotychczas określona była w zarządzeniu Nr 166/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w \| \| Wejście w życie \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe \| rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe (z późn. zm.), która zgodnie z § 19 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany dokonane w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1) dostosowanie § 4 – Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 – Kary umowne załącznika nr 2 do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.); 2) w zakresie załącznika nr 1k do zarządzenia dodano produkt rozliczeniowy 5.53.01.0001649 - Koszt pobytu przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego przy pacjencie małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z możliwością jego rozliczenia w ramach stacjonarnej rehabilitacji kardiologicznej. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31b ust. 1 ustawy o świadczeniach. W wyniku konsultacji uwagi do projektu zgłosiły 2 podmioty. Nie dotyczyły one przedmiotu proponowanych zmian. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Skutek finansowy dla wprowadzanych niniejszym zarządzeniem zmian nie jest możliwy do oszacowania. \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 1/2022/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 03.01.2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.), która zgodnie z § 31 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany dokonane w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1) w celu ujednolicenia z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie określenia wysokości opłat za krew i jej składniki w 2022 r. (Dz. U. poz. 1768), dokonano zmian wartości wysokości opłat w 2022 r. Zgodnie z wynikami analizy wysokości kosztów ponoszonych przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi w związku z pobieraniem krwi i jej składników oraz preparatyka, przechowywaniem i ich wydawaniem, w odniesieniu do uzyskiwanych przychodów z tego tytułu, uległy zmianie wartości dwóch produktów rozliczeniowych (5.53.01.0001515 Przetoczenie ubogoleukocytarnego koncentratu krwinek płytkowych z aferézy – 1000 zł oraz 5.53.01.0001523 Filtrowanie jednostki krwi lub jej składników – 77 zł). Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia stworzono produkt rozliczeniowy: 5.53.01.0001543 Osocze świeżo mrożone pobrane metodą aferézy o wartości 45 zł, możliwy do sumowania z produktem rozliczeniowym: 5.53.01.0001517 Przetoczenie osocza świeżo mrożonego. Zmiana, wynikająca z ww. rozporządzenia, podyktowana jest koniecznością doprecyzowania i rozwijania wątpliwości interpretacyjnych związanych z podziałem donacji; 2) w związku ze zmianą wysokości limitu finansowania ustalonego w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów \| Wejście w życie 4 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| medycznych (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2021 r. poz. 82) ustalonego na dzień 1 listopada 2021 r. zmodyfikowano wartość produktu rozliczeniowego z załącznika nr 1c: 5.53.01.0001401 Leczenie przetoczeniami immunoglobulin. Obecnie wartość ta wynosi 255,15 zł za każdy 1 gram immunoglobulin; 3) w zakresie załącznika nr 1b do zarządzenia (Katalog produktów odrębnych) utworzono nowe produkty rozliczeniowe: 5.52.01.0001564 Pobyt do podania leku w leczeniu orbitopatii tarczycowej (obejmuje dożynłą sterydoterapię wraz z wykonaniem rutynowych badań laboratoryjnych monitorujących terapię, przy rozliczeniu konieczne wykazanie rozpoznania ICD- 10: E05.0, E06.3, H06.2) oraz 5.52.01.0001565 Pobyt do wykonania upustu krwi w przebiegu chorób krwi i narządów krwiotwórczych (konieczne wskazanie procedury 38.99), na zasadach określonych w § 26 pkt 13 zarządzenia (w uzasadnionych medycznie przypadkach umożliwiono wykazanie do rozliczenia pomimo nieprzekroczenia 14 dniowego okresu między ich udzieleniem podczas odrębnych pobytów pacjenta w szpitalu); 4) zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem obejmują również modyfikację załącznika nr 1b i 1c w zakresie produktów rozliczeniowych dedykowanych pobraniom narządowym. Zmiany te związane są z koniecznością dostosowania przepisów zarządzenia Prezesa Funduszu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania kosztów czynności związanych z pobieraniem, przechowywaniem, przetwarzaniem, sterylizacją i dystrybucją komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2014 r. poz. 469, z późn. zm.). W związku z tym, w załącznikach utworzone zostały odpowiednie produkty rozliczeniowe wraz z wartościami wynikającymi z ww. rozporządzenia; 5) zmiany w obrębie załączników 2a, 2b i 2c, stanowiących wzory umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne / leczenie szpitalne - teleradioterapia / brachyterapia / terapia izotopowa / terapia protonowa nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku/ leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecialistyczne wynikają z konieczności ich dostosowania do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.); 6) modyfikacje w zakresie załącznika nr 1s do zarządzenia mają charakter porządkujący (zmiany wynikające ze zmian z załącznika nr 1b); 7) świadczeniodawcom, w przypadku udzielania świadczeń świadczeniobiorcom poniżej 18 r. ż., którzy zrealizowali JGP: PZB02 Zabiegi z wykonaniem witrektomii <18 r. ż, PZB03 Średnie zabiegi na oczodole i aparacie łzowym < 18 r.ż. oraz PZB05 Duże zabiegi na rogówce i twardówce <18 r.ż., określone w załączniku nr 3d do zarządzenia, a w roku poprzedzającym rok, w którym stosowany jest współczynnik korygujący, ich udział w realizacji poszczególnych JGP na rzecz świadczeniobiorców poniżej 18 r.ż. przekroczył 10% wszystkich zrealizowanych na rzecz tych świadczeniobiorców odpowiednich JGP, umożliwiono korygowanie wartości produktu rozliczeniowego z katalogu grup o współczynnik o wartości 1,2 (załącznik nr 3d do zarządzenia); 8) realizując wnioski pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli pt. Realizacja świadczeń zdrowotnych w zakresie endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego, w celu zminimalizowania skutków epidemii COVID-19, które wpłynęły na zmniejszenie liczby wykonanych zabiegów endoprotezoplastyki i przesunięcie ich w czasie umożliwiło świadczeniodawcom korygowanie wartości produktu rozliczeniowego z katalogu grup z zastosowaniem współczynników na podstawie realizacji świadczeń udzielonych w roku 2019 albo 2021; 9) zmiany w charakterystyce JGP (załącznik nr 9 do zarządzenia) obejmują: a) B31 Duże rekonstrukcje na aparacie ochronnym oka - w związku z wynikami opracowania Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr WT.5403.40.2021 z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie oszacowania kosztów operacji opadania powiek umożliwiono rozliczanie procedury 08.34 Operacja opadania powiek - operacja mięśnia dźwigacza u pacjentów poniżej 18 roku życia w ramach grupy B31 Duże rekonstrukcje na aparacie ochronnym oka (w grupie B31 został utworzony dodatkowy warunek: wskazanie procedury 08.34 Operacja opadania powiek - operacja mięśnia dźwigacza oraz wiek < 18 r.ż.), b) C14 Średnie zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani - procedurę 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej przeniesiono do grupy C15 Małe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani (z listy procedur C14 została usunięto procedura: 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej – inne pozostawiono), \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| c) \| C15 Małe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani - do listy procedur C15 dodano procedurę 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej – inne (procedura przeniesiona z grupy C14). \| \| \| \| d) \| C31 Kompleksowe zabiegi uszu - w grupie C31 Kompleksowe zabiegi uszu w przypadku realizacji procedur: 18.31 Radykalne wycięcie zmiany ucha zewnętrznego i 20.51 Wycięcie zmiany ucha środkowego poza dotychczasowym warunkiem związanym ze wskazaniem procedury wykonania badania histopatologicznego (Y90) należy dodatkowo sprawować jedno z wybranych rozpoznania wg. ICD 10: C30.1 Nowotwór złośliwy (ucho środkowe), C43.2 Czerniak złośliwy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego, C44.2 Nowotwór złośliwy (skórka ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego), C49.0 Nowotwór złośliwy (tkanka łączna i inne tkanki miękkie głowy, twarzy i szyi). \| \| \| \| e) \| D18, D47, D48 - w obszarze chorób związanych z zapaleniem płuc zrezygnowano z dotychczasowego podziału grup ze względu na możliwość wystąpienia powikłań lub chorób współistniejących bądź ich brak. Grupa D47 Zapalenie płuc z powikłaniami i chorobami współistniejącymi została usunięta, z kolei z nazwy grupy D48 Zapalenie płuc bez powikłań i chorób współistniejących została usunięta część informująca, że grupa dotyczy hospitalizacji bez powikłań i chorób współistniejących. Z nazwy grupy D18 Zapalenie płuc nietypowe, wirusowe usunięto słowo „wirusowe”, a rozpoznania wg ICD10 o nieuszzczeplowanej diagnozie zostały przeniesione do grupy D48 Zapalenie płuc. Do grupy D48 Zapalenie płuc zostały dodane rozpoznania o nieuszzczeplowanej diagnozie (rozpoznania o nieuszzczeplowanej diagnozie wg ICD 10 przeniesione z grupy D18 Zapalenie płuc nietypowe), \| \| \| \| f) \| F58E Choroby zapalne jelit > 65 r.ż., F58F Choroby zapalne jelit < 66r.ż. - dla grup F58E Choroby zapalne jelit > 65 r.ż. oraz F58F Choroby zapalne jelit < 66r.ż. zostały dodane warunki wykonania dodatkowych procedur medycznych wg ICD 9. \| \| \| \| g) \| H22 Artroskopia lecznicza - w grupie H22 Artroskopia lecznicza umożliwiono realizację procedur: 83.881 Plastyka ścięgna i mięśnia, 83.882 Ufikowanie ścięgna, 83.883 Tenodeza - inna niż ręki oraz 83.884 Plastyka ścięgna, \| \| \| \| h) \| P04 Choroby dolnych dróg oddechowych, P30 Infekcje wirusowe określone- umożliwione zostało rozliczanie hospitalizacji pacjentów leczonych z powodu COVID-19 w oddziałach \| \| \| pediatrycznych. W grupie P04 Choroby dolnych dróg oddechowych oraz P30 Infekcje wirusowe określone do listy rozpoznawń dodano rozpoznanie o kodzie: U07.1 COVID-19. i) Q22 Zakrzepowe zapalenie żył - leczenie operacyjne - z charakterystyki JGP została usunięta grupa Q22 Zakrzepowe zapalenie żył - leczenie operacyjne. Procedury, które dotychczas były rozliczane w ramach tej grupy są nadal możliwe do rozliczenia w grupie Q23 Operacje żyłaków z safenektomią oraz w grupie Q24 Operacje żyłaków bez safenektomii. Wprowadzenie zmian wynikających z przedmiotowego zarządzenia będzie wiązało się z alokacją środków przeznaczonych na świadczenia opieki zdrowotnej w wysokości 63 035 198 zł. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31 sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. W toku konsultacji opinie dotyczące projektu zarządzenia przedstawiło 20 podmiotów. Podczas ich rozpatrywania uwzględniono te, które były merytorycznie zasadne, między innymi odstąpiono od wprowadzenia zmian w §25 zarządzenia. Centrala Funduszu będzie jednak nadal prowadzić prace związane ze zmianą konstrukcji rozliczania poprzez produkt rozliczenie za zgodą płatnika, dając do tego, aby rozliczanie świadczeń w tym trybie traktowane było jako wyjątek, a nie ogólna zasada rozliczania udzielonych świadczeń. Zdecydowana większość pozostałych zgłoszonych uwag wymaga szczegółowych analiz i dalszych prac. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem \| Data \| Typ \| Temat \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|----------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 224/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie programu pilotażowego w zakresie oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 199/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, stanowi wykonanie upoważnienia wynikającego z art. 102 ust. 5 pkt 21 i 25 oraz art. 48e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejszym zarządzeniem nadano nowe brzmienie przepisowi § 9 ust. 4 zarządzenia. Przedmiotowa zmiana ma charakter porządkujący, dostosowujący przepisy zarządzenia do obowiązujących warunków realizacji świadczeń objętych programem pilotażowym. Wprowadzona zmiana wpisuje się w realizację m.in. celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej. \| 31 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 223/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.12.2021 r. uchylające zarządzenie zmieniające zarządzenie w sprawie \| Uchylenie zarządzenia Nr 65/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 kwietnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń – leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką, zmienionego zarządzeniem Nr 155/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2021 r. jest konsekwencją przedstawienia przez Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) nowego sposobu rozliczania produktów rozliczeniowych w zakresie fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej. Na podstawie propozycji Prezesa AOTMiT, został opracowany i przedstawiony do konsultacji społecznych w projekcie zarządzenia Prezesa NFZ nowy katalog produktów rozliczeniowych w przedmiotowych zakresach. Tym samym \| 1 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ \| Temat \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 162/2020/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Tekst ujednolicony zarządzenia Tekst ujednolicony zawiera zmiany wprowadzone zarządzeniem Nr 196/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r., zarządzeniem Nr 29/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2021 r., zarządzeniem Nr 59/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2021 r., zarządzeniem Nr 102/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 czerwca 2021 r., zarządzeniem Nr 136/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 lipca 2021 r., zarządzeniem Nr 167/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 października 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 190/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 listopada 2021 r. Niniejszy tekst (ujednolicony) ma charakter pomocniczy i nie stanowi źródła prawa. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 222/2021/GPF PREZESA \| Nowelizacja zarządzenia Nr 28/2020/GPF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 marca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 polega na \| Wejście w życie 31 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – \| \| Data \| Zarządzenie \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-------------\|-------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie E Nr 218/2021/BPZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 27.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 168/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne, poprzez określenie nowego wzoru umowy. Wprowadzane zmiany polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, do projektu nie znajduje zastosowania art. 146 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie zmieniające jest zgodne ze Strategią Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 realizując założenia celu nr 2.4 \| Wejście w życie 28 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Temat \| Treść \| \|------\|-------\|-------\|-------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| zdrowotne \| „Zwiększenie zakresu działań profilaktycznych”. \| \| \| \| \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 102 ust. 1 i ust. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) oraz polecenia Ministra Zdrowia z dnia 2 marca 2021 r. (z późn. zm.), z dnia 2 kwietnia 2021 r. (z późn. zm.) i z dnia 8 września 2021 r. (z późn. zm.) wydanego na podstawie art. 1 lh ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.). Przedmiotowa regulacja określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (z późn. zm.), która zgodnie z § 6 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zgodnie z poleceniem Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2021 r., znak: DLU.736.623.2021.KB od dnia 1 stycznia 2022 r. finansowanie testów diagnostycznych RT-PCR w kierunku SARS-CoV-2 będą mogły uzyskać medyczne laboratoria diagnostyczne lub podmioty je prowadzące wpisane na wykaz podmiotów wykonujących działalność leczniczą, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej, w tym transportu sanitarnego, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 (zwanego dalej „wykazem”), sporządzany i prowadzony, zgodnie z właściwością miejscową, przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Na wykazie zostaną umieszczone medyczne laboratoria diagnostyczne lub podmioty je prowadzące, wykonujące testy na obecność wirusa SARS-CoV-2: 1) z którymi NFZ zawarł umowę na finansowanie tych testów, \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| Data \| Typ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-----\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 216/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 22.12.2021 r. zmieniające obowiązującą w dniu 30 grudnia 2021 r.; 2) które złożyły wniosek o wpisanie ich do wykazu oraz spełniają które złożyły wniosek o wpisanie ich do wykazu oraz spełniają warunki określone poleceniem Ministra Zdrowia znak: DLU.736.620.2021.KB z dnia 8 grudnia 2021 r. Dodatkowo, w związku z weryfikacją wyceny świadczeń związanych z wykonaniem testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 i przeprowadzoną przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji analizą kosztów w tym obszarze dokonano zmiany wartości poniższych produktów rozliczeniowych: 99.05.0001 Wykonanie testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 - 113 zł 99.05.0002 Wykonanie testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 (bez kosztu odczynników) – 66 zł, Zmiana wycen obejmuje także produkty rozliczeniowe dotyczące wykonania badania po upływie 24h od wykonania testu na obecność wirusa SARS-CoV-2; 99.05.0003 Wykonanie testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 – 101 zł; 99.05.0004 Wykonanie testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 (bez kosztu odczynników) – 54 zł. Zmiana wartości obejmuje także: 99.05.0005 Wykonanie testu antygenowego na obecność wirusa SARS-CoV-2 – 35,83 zł, 99.05.0006 Wykonanie testu antygenowego na obecność wirusa SARS-CoV-2 (bez kosztu testu) – 23,24 zł. W związku z powyższym dokonano zmian w załącznikach do zarządzenia. Pozostałe zmiany w nich dokonane mają charakter porządkowy. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. \| Wejście w życie 23 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wprowadzenia zmian \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|---------------------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 215/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 22.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie stomatologiczne, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zmiany w załączniku nr 2 do zarządzenia (określenie nowego wzoru umowy) polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 7 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. Mając na uwadze to, iż zmiany umów przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, to tym samym do projektu nie ma zastosowania przepis art. 146 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia \| Wejście w życie 23 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ dokumentu \| Numer i opis \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|--------------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 214/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 22.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie umów o realizację programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 55/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 kwietnia 2020 r. w sprawie umów o realizację programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (z późn. zm.) stanowi wykonanie upoważnienia wynikającego z art. 102 ust. 5 pkt 2 i 25 oraz art. 48e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejszym zarządzeniem wprowadzono nowe brzmienie załącznika nr 2 do zarządzenia, stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego. Przedmiotowa zmiana ma charakter porządkujący. Zarządzenie, zgodnie z § 2, wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. Wprowadzone zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023, m.in. (cel 2) - Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 212/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką, stanowi wykonanie upoważnienia zamieszczonego w art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz.1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa o świadczeniach”. Zmiana załącznika nr 2 (określenie nowych wzoru umowy) wprowadzona niniejszym zarządzeniem polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| \|------\|---------------\|-------\|-------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE E Nr 211/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami \| Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, wynikający wprost z przepisów prawa, do projektu nie znajduje zastosowania art. 146 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższe zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) Poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Niniejsze zarządzenie, zmieniające zarządzenie nr 178/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach” oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz.U. 2020 poz. 1329). W związku z ograniczoną dostępnością do świadczeń w zakresie Dziecięcej Opieki Koordynowanej (DOK), biorąc pod uwagę zalecenia pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli oraz postulaty świadczeniodawców realizujących DOK, wprowadzono modyfikację rozliczania świadczeń pozwalającą bardziej elastycznie realizować plan opieki. Zmiany polegają na możliwości udziału w ocenie kwartalnej i rocznej, zamiast (obowiązkowego dotychczas) okulisty, innego lekarza specjalisty, w zależności od wskazań medycznych (zgodnie z decyzją lekarza koordynującego) oraz dodaniu do katalogu świadczeń produktu rozliczeniowego: „dodatkowa konsultacja jednego lekarza specjalisty innego niż uczestniczący w poradach kompleksowych (częstotliwość: 24 razy w 3 letnim cyklu leczenia tj. 8 porad rocznie)” z możliwością jej rozliczania na zasadach określonych w zarządzeniu. W opisie zasad realizacji świadczeń wskazano także, aby częstotliwość wizyt w poradni była możliwie najmniejsza, w celu minimalnego obciążenia dziecka i \| \| Wejście w życie \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” jego opiekunów. Zakłada się, że w wyniku zwiększenia liczby podmiotów realizujących DOK nastąpi przesunięcie do przedmiotowego zakresu środków wydatkowanych aktualnie na świadczenia realizowane w ramach innych zakresów świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i rehabilitacji leczniczej, zatem zmiana zarządzenia nie powinna generować skutków finansowych. Zarządzenie, w zakresie rozliczania DOK, stosowane będzie do rozliczania świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2022 r. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został przedstawiony do konsultacji zewnętrznych. W ramach konsultacji publicznych projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych), reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. W ramach konsultacji 6 podmiotów wyraziło opinię w większości nie zgłaszając uwag do projektu zarządzenia. Jeden z podmiotów zwrócił uwagę na potrzebę rozszerzenia zakresu rehabilitacji nie tylko dedykowanej dzieckiem wymagającym koordynowanej opieki, natomiast jeden z podmiotów wnioskował o rozliczanie ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych na zasadach ogólnych dla AOS. Ponadto, niniejsze zarządzenie wprowadza zmiany w załącznikach nr 2a – 2c do zarządzenia (określenie nowych wzorów umów) polegające na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. Mając na uwadze to, iż zmiany umów przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, to tym samym do projektu nie ma zastosowania przepis art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Data wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|---------------------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 208/2021/DWM PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 20.12.2021 r. zmieniające zarządzenia w sprawie okresu ważności oraz trybu wydawania Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego w związku z pobytem czasowym w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE/EFTA \| Niniejszym zarządzeniem wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 81/2020/DWM Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 czerwca 2020 r., w sprawie okresu ważności oraz trybu wydawania Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego wydawanej w związku z pobytem czasowym w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE/EFTA. Mając na uwadze fakt, że Wielka Brytania wystąpiła ze struktur UE, a wnioskodawcy nadal są uprawnieni do otrzymania EKUZ związku z wyjazdem do tego państwa na podstawie art. 30 ust. 1 umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE. L 2020 Nr 29, str. 7) oraz Protokołu w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego będącego częścią umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony (Dz. Urz. UE. L 2020 Nr 444, str. 14) – zmianie uległ tytuł zarządzenia Nr 81/2020/DWM. Jednocześnie, w celu poprawy satysfakcji odbiorców, jak również zwiększenia efektywności pracy w oddziałach wojewódzkich NFZ, wprowadzono zmiany okresów, na jaki będą wydawane Europejskie Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego w odniesieniu do osób wykonujących pracę nakładczą i pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Weryfikując potrzeby wnioskodawców oraz biorąc pod uwagę przewidywany okres uprawnień, wydłużono okres ważności EKUZ z 2 miesięcy na 6 miesięcy dla ww. kategorii osób. Uprawnienie Narodowego Funduszu Zdrowia do ustalania okresów na jaki wydawane będą Europejskie Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) wynika z postanowień Decyzji nr S1 z dnia 12 czerwca 2009 r. Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia \| Wejście w życie 21 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ \| Numer \| Tytuł \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|-------\|--------\|--------\| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 207/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 17.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zmiany w załączniku nr 2 (określenie nowego wzoru umowy) wprowadzone niniejszym zarządzeniem polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, to tym samym nie znajduje zastosowanie art. 146 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wprowadzone zmiany wpisują się w realizację celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 18 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2020 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Prezesa Narodowego \| Wejście w życie \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ \| Numer \| Tytuł \| Opis \| Data wejścia \| Źródło \| \|------\|-----\|-------\|-------\|------\|--------------\|--------\| \| 22 \| nie \| E Nr 206/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEG O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 17.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna \| Fundusz Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2021, poz. 1285, z późn zm.). Zmiany załączników nr 2a – 2c (określenie nowych wzorów umów) wprowadzone niniejszym zarządzeniem polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących umów ze świadczeniodawcami w drodze aneksów. Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter wyłącznie porządkowy, do projektu nie znajduje zastosowania art. 146 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz § 2 ust. 3-5 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| życie 18 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 14.01.2022 \| Zarządzenie \| ZARZĄDZENIE Nr 205/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEG O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 17.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 167/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejszym zarządzeniem nadano nowe brzmienie załącznikom nr 2 i 2a - 2d do zarządzenia, w których określone zostały nowe wzory umów. Zmiany w ww. załącznikach, wprowadzone niniejszym zarządzeniem polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz w § 5 lub w § 6 - Kary umowne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Zmiany wynikające ze wskazanych przepisów zostały już wprowadzone do obowiązujących \| Wejście w życie 18 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 13.01.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie powołania Komisji Inwentaryzacyjnej \| Komisja ma na celu ustalenie i sporządzenie wykazu składników majątkowych, innych niż nieruchomości, będących w dyspozycji Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 2021 r. Komisja zakończy prace w terminie do dnia 11 lutego 2022 r. \| 11 stycznia 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 11 stycznia 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Zarządzenie \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 stycznia 2022 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Zdrowia do spraw rehabilitacji leczniczej po chorobie wywołanej wirusem SARS-CoV-2 \| Do zadań Pełnomocnika należy: 1) ocena w zakresie efektywności klinicznej programów z zakresu rehabilitacji leczniczej po chorobie COVID-19: a) programu pilotażowego w zakresie rehabilitacji leczniczej dla świadczeniobiorców po przebytej chorobie COVID-19, b) programu fizjoterapii dla osób po przebyciu COVID-19 realizowanego w gabinecie fizjoterapeutycznym lub w domu pacjenta, c) programu z zakresu rehabilitacji pacjentów po przebytej chorobie COVID-19 realizowanego w uzdrowiskach i w trybie stacjonarnym; 2) inicjowanie zmian zasad realizacji rehabilitacji leczniczej po chorobie COVID-19 oraz uzgadnianie koncepcji i opiniowanie projektów strategicznych dokumentów rządowych; 3) wykonywanie innych zadań zleconych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. \| 11 stycznia 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 10 stycznia 2022 r. (mz.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu \| ogłasza się wykaz jednostek, którym w 2021 r. przyznano dotacje celowe na wydatki bieżące wraz z kwotami tych dotacji \| \| Obwieszczenie z dnia 23 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Typ \| Tytuł \| Treść \| Źródło \| \|------------\|----------\|----------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu jednostek, którym w 2021 r. przyznano dotacje celowe na realizację projektów z udziałem środków europejskich wraz z kwotami tych dotacji \| ogłasza się wykaz jednostek, którym w 2021 r. przyznano dotacje celowe na realizację projektów z udziałem środków europejskich wraz z kwotami tych dotacji \| Obwieszczenie z dnia 23 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu jednostek, którym w 2021 r. przyznano dotacje podmiotowe wraz z kwotami tych dotacji \| ogłasza się wykaz jednostek, którym w 2021 r. przyznano dotacje podmiotowe wraz z kwotami tych dotacji \| Obwieszczenie z dnia 23 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Typ Obwieszczenia \| Tytuł Obwieszczenia \| Treść Obwieszczenia \| Plik do pobrania \| \|------------\|-------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------\| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, dla których ustalono urzędową cenę zbytu \| ustala się na dzień 1 stycznia 2022 r. wykaz leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| ustala się na dzień 1 stycznia 2022 r. wykaz refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Obwieszczenie \| Obwieszczenie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia wykazu wód uznanych jako naturalne wody mineralne \| ogłasza się wykaz wód uznanych jako naturalne wody mineralne \| akt.pdf (mz.gov.pl) \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Nazwa Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|----------------\|--------\| \| 13.01.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz niektórych innych ustaw \| Dotyczy m.in.: utworzenia Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych; ujednolicienia przepisów dot. zasad przeprowadzania szczepień ochronnych, dokumentacji, raportów dotyczących szczepień ochronnych; wprowadzenia zmian w zakresie: dokumentacji medycznej dot. ochrony zdrowia psychicznego, finansowania składek na Fundusz Solidarnościowy lekarzy i dentystów odbywających szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury; funkcjonowania systemów informacyjnych w ochronie zdrowia w związku z wystąpieniami epidemii \| Wejście w życie 26 stycznia 2022 r. z wyjątkiem art. 1 pkt 1 w zakresie dodawanego art. 17c, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. \| Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz niektórych innych ustaw (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki \| Projektowane rozporządzenie stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1977 i 2021). Potrzeba zmiany rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz. U. poz. 1395, z późn. zm.) wynika z faktu, iż w dniu 17 listopada 2021 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2120), w której w art. 3 pkt 2 zmieniono art. 19 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069) w ten sposób, że dodano w nim ust. 5a i 5b. W art. 19 ust. 5a przewidziano możliwość dokonywania kwalifikacji osób dorosłych do zaszczepienia przeciwko grypie m.in. przez farmaceutów. Natomiast w art. 19 ust. 5b przewidziano możliwość wykonywania przez farmaceutów szczepienia przeciwko grypie u osoby dorosłej. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wydanie rozporządzenia, które dostosuje rozporządzenie do tak przedstawiającego się nowego stanu prawnego i tym samym określenie w nim szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki ogólnodostępnej w zakresie nowych zadań apteki, jakim będą szczepienia przeciw grypie. Oczekiwanym efektem będzie osiągnięcie pozytywnego wpływu na \| Wejście w życie 11 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2021 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego \| Projekt rozporządzenia stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 38 ust. 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Ustawa z dnia 27 listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2401, z późn. zm.) zmieniła upoważnienie dla Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, które regulować ma szczegółowy zakres informacji zawartych w zleceniu, wzór zlecenia na zaopatrzenie w postaci papierowej oraz wzór zlecenia naprawy w postaci papierowej, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego wystawiania zleceń oraz prawidłowej ich realizacji. Zgodnie z art. 50 ww. ustawy, dotychczas obowiązujące rozporządzenie ze wskazanej na wstępie podstawy [rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2019 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (Dz. U. poz. 1555)], zachowuje moc do dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2021 r. Celem zapewnienia możliwości wystawiania zleceń na wyroby medyczne oraz zleceń napraw w wersji papierowej po dniu 31 grudnia 2021 r. należy wydać przedmiotowe rozporządzenie. Ponieważ nie istnieją alternatywne środki w stosunku do projektowanego rozporządzenia umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu wymagane jest wydanie rozporządzenia wraz ze wzorami zlecenia na wyroby i zlecenia naprawy w załącznikach do rozporządzenia. Projekt rozporządzenia powiela rozwiązania dotychczasowego rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 OSR. \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 29 grudnia 2021 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centram zdrojowym psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2086, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, \| Zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centram zdrojowym psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2086, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, \| Wejście w życie 1 stycznia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu \| \| Data \| Ministerstwo \| Data \| Opis \| Termin \| Link \| \|------\|--------------\|------\|-------\|--------\|------\| \| 29 grudnia 2021 r. \| Zdrowia \| 29 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego \| wynika z dotychczasowych doświadczeń dotyczących realizacji świadczeń zdrowotnych w ramach pilotażu przez funkcjonujące centra zdrowia psychicznego. Jednym z głównych celów nowelizacji jest umożliwienie przetestowania rozwiązania polegającego na prowadzeniu centrum zdrowia psychicznego udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej w warunkach dziennych i ambulatoryjnych – psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego). Jest to istotny element w procesie ewaluacji programu pilotażowego i wypracowania docelowych rozwiązań systemowych po zakończeniu programu pilotażowego. W projekcie rozporządzenia dokonano zmiany treści § 7 i § 11, której celem jest umożliwienie włączenia do pilotażu w centrach zdrowia psychicznego zakwalifikowanych przez Ministra Zdrowia centrów zdrowia psychicznego nieposiadających własnego oddziału psychiatrycznego. Kolejne zaproponowane zmiany rozporządzenia mają na celu dostosowanie przepisów § 16 rozporządzenia do funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego, o których mowa w § 7 ust. 2, w zakresie ustalania liczby i kwalifikacji osób wykonujących zawód medyczny w centrum zdrowia psychicznego, o którym mowa w § 7 ust. 2, oraz spełniania warunków realizacji świadczeń dotyczących osób wykonujących zawód medyczny dla ww. centrum zdrowia psychicznego. Ponadto zmianie uległa treść § 21 i § 22, której celem jest wyłączenie świadczeń opieki zdrowotnej, w których kwota ryczałtu na populację ulega pomniejszeniu przez Fundusz o wartość świadczeń udzielonych świadczeniobiorcom z tej populacji przez innych świadczeniodawców realizujących świadczenia opieki zdrowotnej na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień lub umowy o realizację programu pilotażowego. Wyłączenie wskazanych świadczeń ma na celu dostosowanie zakresów świadczeń udzielanych przez centra zdrowia psychicznego do posiadanych uprawnień i możliwości w związku z dotychczasowymi doświadczeniami podmiotów realizujących program pilotażowy. Dodatkowo w ramach niniejszego rozporządzenia dokonuje się rozszerzenia programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego o kolejne dwa podmioty. \| 2022 r. \| [ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego](dziennikustaw.gov.pl) \| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie formularza Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia dla inwestycji pozostających bez wpływu na zakres udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej ma na celu dostosowanie do ustawy z dnia 20 maja \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. \| [ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie formularza Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia dla inwestycji pozostających bez wpływu na zakres udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej](dziennikustaw.gov.pl) \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1292). Zmiany projektu rozporządzenia w stosunku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 lutego 2021 r. w sprawie formularza Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia dla inwestycji pozostających bez wpływu na zakres udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 249), dotyczą wyłącznie zmiany w załączniku do rozporządzenia. Zmiany dokonywane są w części II. Kryteria oceny inwestycji. Zmiana kryterium oceny lp. 20 polega na zastąpieniu pojęcia „priorytety dla regionalnej polityki zdrowotnej”, oznaczonego skrótem „PRPZ”, pojęciem określającym dokument strategiczny „plan transformacji”. Dodatkowo, w pytaniu nr 20 w części Interpretacja i wyjaśnienie znaczenia kryterium oraz sposobu oceny inwestycji, dodano dodatkowy aspekt oceny, który wskazuje, że w przypadku gdy inwestycja nie jest zawarta w krajowym lub wojewódzkim planie transformacji, a dotyczy: robót budowlanych z wyłączeniem budowy, modernizacji, termomodernizacji, prac konserwatorskich, czy restauratorskich, realizacji inwestycji, która wynika z konieczności dostosowania do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 595, z późn. zm.) i przepisów przeciwpożarowych określonych w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 869) oraz szczegółowych wytycznych znajdujących się także w rozporządzeniach do ww. ustawy, ponadto realizacji inwestycji związanych z stacją uzdatniania wody, wymianą dźwigów, czy remontów pomieszczeń technicznych, a także realizacji innych inwestycji w zakresie infrastruktury obiektów budowlanych (z wyłączeniem budowy) i infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania podmiotu leczniczego, należy przyjąć „TAK” i przyznaczać maksymalną liczbę punktów. Ponadto w lp. 19 oraz lp. 27, użyte w liczbie mnogiej słowo „mapy” zastąpiono użytym w odpowiednim przypadku słowem „mapa” w liczbie pojedynczej. Ponadto, w instrukcji wypełniania wniosku, w części II. Kryterium oceny inwestycji w punkcie 1, dokonano zmian w podpunkcie 4, 9 oraz 10. W podpunkcie 4 – dotyczącym inwestycji o charakterze ponadregionalnym określenie „właściwe mapy potrzeb zdrowotnych, tj. \| Data \| Tytuł \| Opis zmian \| Termin wejścia w życie \| Link do rozporządzenia \| \|------\|-------\|------------\|------------------------\|------------------------\| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie formularza Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia dla inwestycji skutkujących zmianą zakresu udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie formularza Instrumentu Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia dla inwestycji skutkujących zmianą zakresu udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| mapy właściwe dla województw, których inwestycja dotyczy oraz mapę ogólnopolską" zastąpiono określeniem „wyzwania systemu opieki zdrowotnej, a także rekomendowanymi kierunkami działań na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i na terenie województw”. W podpunkcie 9 słowo „mapy” zastąpiono słowem „mapę”, natomiast w podpunkcie 10 – określenie „PRPZ” zastąpiono pojęciem „plan transformacji”. Jednocześnie należy podkreślić, że interpretacja i wyjaśnienie znaczenia kryterium oraz sposobu oceny inwestycji, jak również ich opisy pozostają niezmienione. Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanego rozporządzenia środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. \| Data \| Tytuł \| Opis \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|------\|------------------------\|--------\| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Wprowadzenie procedury medycznej o nazwie Koherentna tomografia optyczna tętnic wieńcowych/obwodowych (OCT) do wykazu świadczeń gwarantowanych stanowi realizację przekazanego przez Prezesa Agencji opracowania analitycznego (APD) zawierającego ocenę świadczeń gwarantowanych z zakresu kardiologii ujętych w wykazach rozporządzeń w zakresach: podstawowa opieka zdrowotna, ambulatoryjna opieka specjalistyczna leczenie szpitalne - w aspekcie zmiany technologii medycznych (nr WS.4320.2.2020). W przedmiotowym opracowaniu zostało wskazane, że procedura OCT tętnic wieńcowych jest ujęta w obowiązującym Obwieszczeniu Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu radiologii – diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej, w części dotyczącej zabiegów radiologicznych z zakresu kardiologii. Tym samym biorąc pod uwagę, że Obwieszczenie jak i Rozporządzenie są to akty prawne wydane przez ministra właściwego do spraw zdrowia, wskazano zasadność wprowadzenia ujednoliconych zapisów w obu aktach. W załączniku nr 3 do rozporządzenia w komórkach organizacyjnych położnictwo i ginekologia (lp. 37), położnictwo i ginekologia - drugi poziom referencyjny (lp. 38) oraz położnictwo i ginekologia - trzeci poziom referencyjny (lp 39), dokonano zmian porządkowych poprzez usunięcie nieaktualnych standardów wskazanych do stosowania w przedmiotowych zakresach świadczeń, jednocześnie wprowadzano obowiązek stosowania się do obowiązującego standardu organizacyjnego opieki okoloporodowej. Ponadto w komórkach organizacyjnych położnictwo i ginekologia (lp. 37), oraz położnictwo i ginekologia - drugi poziom referencyjny (lp. 38), dokończony został analogicznie jak dla położnictwa i ginekologii – trzeci poziom referencyjny (lp. 39), minimalny warunek zapewnienia psychologa - w \| 13 stycznia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projektowana zmiana wynika z konieczności przedłużenia o kolejne 12 miesięcy przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie niepożądanych odczyńów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Zgodnie z tym przepisem dopuszczało - warunkowo - możliwość stosowania dotychczasowego sposobu zgłaszania niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) oraz korygowania zgłoszenia NOP, który polegał na tym, że zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego lekarz lub fельczer mógł: 1) przesyłać listem poleconym w dwóch kopertach, z których koperta wewnętrzna opatrzona jest wyraźnym adresem zwrotnym nadawcy i nadrukiem „DOKUMENTACJA MEDYCZNA”, albo 2) przesyłać za pomocą poczty elektronicznej, jeżeli pozwalają na to techniczne możliwości nadawcy i odbiorcy, w formie przesyłek kodowanych, albo 3) przekazać w zamkniętej kopercie bezpośrednio osobie upoważnionej do ich odbioru za pokwitowaniem. Ponadto, w przypadku stwierdzenia oczywistej omyłki w wypełnieniu formularza zgłoszenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny mógł dokonać korekty formularza zgłoszenia (m.in. po uzyskaniu informacji telefonicznie). Jednakże warunkiem powyższego było to, że lekarz lub fельczer nie miał możliwości zgłaszania niepożądanego odczynu poszczepiennego w postaci elektronicznej. W obecnym brzmieniu, przed zmianą, przypisany przepis ograniczał możliwość czasowo powyżej opisanego rozwiązania do 31 grudnia 2021 r. Przesunięcie terminu do dnia 31 grudnia 2022 r. jest spowodowane kontynuacją przygotowania systemowego rozwiązania pozwalającego na przekazywanie elektronicznie zgłoszonych informacji również z \| Wejście z dniem 31 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie niepożądanych odczyńów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wprowadzenia \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|---------------------\|--------\| \| 13.01.2022 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw ma na celu wykroczenie jednego podmiotu, który będzie prowadził działalność w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami. Podmiotem tym ma być Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, zwane dalej „Centrum”. Powstanie Centrum zagwarantuje skoncentrowanie realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego w kierunku profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami w jednej jednostce organizacyjnej, jako państwowej jednostce budżetowej, utworzonej przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Centrum powstanie przez włączenie do Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii działającego na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2019 r. poz. 852, z późn. zm.) Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych działającej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277). Istota proponowanego rozwiązania jest wprowadzenie takiego systemu, który zwiększy efektywność działań realizowanych obecnie łączone podmioty, powierzając jednej jednostce organizacyjnej – Centrum – zagadnieni związanych z szeroko rozumianym zdrowiem publicznym w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami. Jak wynika z dotychczasowych doświadczeń i analiz, takie rozwiązanie wydaje się najbardziej optymalne w polskich realiach. Pozwoli ono na poprawę obecnie funkcjonującego w Rzeczypospolitej Polskiej rozwiązania organizacyjnego, polegającego na współpracy jednostek podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Aby zapewnić wysoki poziom zdrowia populacji, niezbędne jest skoordynowanie sposobu i zakresu realizowanej polityki publicznej ukierunkowanej na promowanie zdrowia i przeciwdziałania \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. z wyjątkiem art. 18, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. \| Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (dziennikustaw.gov.pl) \| uzależnieniom. Pozwoli to również na pewną racjonalizację obciążeń administracyjnych i efektywności prowadzonych kampanii i inicjatyw, przy znacznie wydajniejszym wykorzystaniu środków budżetowych przeznaczonych na pracę działających obecnie podmiotów Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii. Powołana Rada do spraw Przeciwdziałania Uzależnieniom kontynuować będzie działania Rady do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii, w której obszarach zainteresowania już obecnie pojawiają się elementy wychodzące poza „siłosowe” traktowanie problematyki uzależnień jak na przykład monitorowanie zjawiska narkotyków i narkomanii z uwzględnieniem odniesień do problematyki alkoholowej i uzależnień behawioralnych, prowadzenie pojazdów pod wpływem substancji psychoaktywnych czy problematyka używania leków jako środków uderzających i prekursorów do produkcji narkotyków. Działania Rady przyczynia się do większej widoczności problematyki uzależnień w polityce poprawy zdrowia i bezpieczeństwa publicznego oraz lepszej koordynacji prac organów administracji publicznej (rządowej i samorządowej). W skład Rady będą wchodzili przedstawiciele organów i podmiotów, które obecnie są reprezentowane w Radzie do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii. Pracownik Centrum bez zgody odpowiednio ministra właściwiego do spraw zdrowia albo Dyrektora Centrum nie będzie mógł wykonywać dodatkowych zajęć zarobkowych, w tym podejmować dodatkowego zatrudnienia. Wykonywanie dodatkowych zajęć zarobkowych, w tym podejmowanie dodatkowego zatrudnienia nie może pozostawać w sprzeczności z ich obowiązkami lub wywoływać podejrzenia o ich stronniczość lub interesowność. Proponuje się również zmiany w zakresie ustanawiania wojewódzkich i gminnych programów w obszarze profilaktyki uzależnień. Istotnym źródłem polityki scalenia działań w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami w jednej jednostce organizacyjnej są także działania podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego, zwłaszcza na poziomie gminnym, które wskazują na coraz powszechniejsze przyjmowanie przez nie wspólnych strategii realizowanych w ramach gminnych programów. Ponadto w projekcie uwzględnione zostały zmiany w zakresie systemu prowadzenia szkoleń w dziedzinie uzależnieńia i uzyskiwania tytułu \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych \| Wykonanie u osoby dorosłej szczepienia przeciw grypie może przeprowadzać osoba wskazana w art. 19 ust. 5b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która posiada kwalifikacje określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 3 tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, z późn. zm.). Brak określenia kwalifikacji w stosunku do ww. osób aktualnie ogranicza możliwość natychmiastowego przystąpienia do szczepień przeciw grypie osób dorosłych mimo nabycia uprawnień przez osoby szczepiące do szczepienia przeciw COVID-19. Projekt rozporządzenia wprowadza i określa kwalifikacje dla lekarzy dentystów, farmaceutów, fizjoterapeutów oraz diagnostów laboratoryjnych do przeprowadzania szczepień ochronnych przeciw grypie u osoby dorosłej, w związku z rozszerzeniem uprawnień zawodowych dla tych grup do kwalifikacji i podania szczepionki przeciw grypie. Osoby te będą mogły przeprowadzić to szczepienie, jeżeli spełniają warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia zmienianego (dotychczas § 6), tj.: 1) odbyły w ramach doskonalenia zawodowego kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych i uzyskały dokument potwierdzający ukończenie tego kursu lub szkolenia lub uzyskały specjalizację w dziedzinie, w przypadku której ramowy program kształcenia podyplomowego obejmował problematykę szczepień ochronnych na podstawie przepisów o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz przepisów o zawodach pielęgniarki i położnej, lub 2) posiadają co najmniej 6-miesięczną praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych. Alternatywnie do powyższych wymagań, przeprowadzanie szczepień przez omawianą grupę zawodową będzie możliwe po uzyskaniu dokumentu potwierdzającego ukończenie łącznie szkolenia: 1) teoretycznego w zakresie przeprowadzania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia przeciw COVID-19, dostępnego na platformie e-learningowej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, oraz \| Wejście w życie 29 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej \| 2) praktycznego, którego program zatwierdziło Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, obejmującego naukę podania szczepionki w postaci iniekcji domięśniowej oraz podjęcia działań w przypadku wystąpienia nagłej reakcji alergicznej lub innego stanu zagrożenia życia pacjenta następującego bezpośrednio po przeprowadzeniu szczepienia, realizowanego w warunkach symulowanych w Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego lub uczelni prowadzącej kształcenie na kierunku lekarskim. \| Wejście w życie 18 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej (dziennikustaw.gov.pl) \| \|------\|---------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień \| Potrzeba wprowadzenia zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 1285, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem”, jest związana z wdrażaniem reformy opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży i ma na celu usunięcie niesościności, doprecyzowanie przepisów oraz uwzględnienie postulatów ekspertów współpracujących z Ministerstwem Zdrowia, jak również wprowadzenia zmian pozwalających na zaplanowanie kosztów realizacji poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej. Proponowana nowelizacja wprowadza zmiany poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej określonych w załącznikach nr 1, 4 oraz 6 do rozporządzenia, jak również nadaje nowe brzmienie załącznikowi nr 8 do rozporządzenia. \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. z wyjątkiem § 1 pkt 8 w zakresie lp. 4 w kolumnie 3 ust. 3 pkt 3, który wchodzi w życie z dniem 1 \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 15 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Nazwa zmiany \| Opis zmiany \| Termin wprowadzenia zmian \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|--------------\|-------------\|---------------------------\|------------------\| \| 13.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii \| Niniejsza regulacja wprowadza zmianę w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491, z późn. zm.), przez dodanie obowiązku realizacji szczepień przeciwko COVID-19 przez: 1) osoby wykonujące zawód medyczny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności lekarskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 711, z późn. zm.) w podmiotach wykonujących działalność lekarską oraz osoby wykonujące czynności zawodowe w tych podmiotach, inne niż wykonywanie zawodu medycznego; 2) osoby zatrudnione oraz osoby realizujące usługi farmaceutyczne, \| Wejście w życie 23 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (dziennikustaw.gov.pl) \| epidemii zadania zawodowe lub czynności fachowe w aptece ogólnodostępnej lub punkcie aptecznym; 3) studentów kształcących się na kierunkach przygotowujących do wykonywania zawodu medycznego, o którym mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478, z późn. zm.). Szczepienia ochronne są skuteczna metoda zapobiegania zachorowaniom na choroby zakaźne, zarówno w wymiarze zapobiegania zachorowaniom u osoby poddanej szczepieniom ochronnym (prewencji indywidualnej), jak również kształtowania odporności całej populacji na zachorowania (prewencji zbiorowej). Warunkiem osiągnięcia odporności w skali populacji jest wysoki odsetek zaszczepionych osób, co skutecznie zapobiega szerzeniu się zachorowań na choroby zakaźne nie tylko na osoby uodpornione w drodze szczepienia. Z uwagi na kolejne fale epidemii wywołanej zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, co stanowi dodatkowe wyzwanie dla zdrowia publicznego i systemu ochrony zdrowia, proponowana interwencja jest konieczna. W czasie stanu epidemii COVID-19 zasadne jest wdrożenie działań profilaktycznych w odniesieniu do powyższych grup osób, które mają bezpośredni kontakt z pacjentami przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Przy typowaniu grup osób zobowiązanych do szczepienia przeciw COVID-19 kierowano się potrzebą zabezpieczenia grup zawodowych strategicznych z punktu widzenia działania państwa w czasie pandemii, odpowiadających za funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia oraz studentów kształcących się na kierunkach przygotowujących do wykonywania zawodu medycznego, o którym mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, którzy również mogą uczestniczyć przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych jak również obsłudze pacjenta. Wprowadzany obowiązek należy wykonać nie później niż do dnia 1 marca 2022 r., przez zaszczepienie się szczepionkami przeciwko COVID-19 schematem podstawowym: dwoma dawkami lub jedną dawką, zależnie od charakterystyki produktu leczniczego danej szczepionki, w celu otrzymania unijnego cyfrowego zaświadczenia w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/953 z dnia 14 czerwca 2021 r. w sprawie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wzorów dokumentów: Prawo wykonywania zawodu lekarza, Prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty \| Projektowane rozporządzenie zastępuje przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2019 r. w sprawie wzorów dokumentów: Prawo wykonywania zawodu lekarza, Prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty (Dz. U. poz. 2480), wydanego na podstawie nieobowiązującego obecnie art. 6 ust. 8 ustawy. Nowelizacja ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty na nowo określiła wzory ww. dokumentów.a. Znowelizowane przepisy ustawy przewidują zastąpienie wersji papierowej dotychczasowego dokumentu pn. „Prawo wykonywania zawodu lekarza” (PWZL) i „Prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty” (PWZLD) nowymi dokumentami w formie kart poliweglanowych zabezpieczonych zgodnie z wymogami dotyczącymi dokumentów publicznych. Wydanie rozporządzenia na podstawie upoważnienia zawartego w art. 7e ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ma na celu określenie nowych wzorów PWZL i PWZLD w postaci karty poliweglanowej o wymiarach i zabezpieczeniach podobnych do karty dowodu osobistego zabezpieczonej przed przerobieniem, podrobieniem oraz użyciem przez osobę nieuprawnioną w oparciu o nowoczesne technologie. Dotychczasowe PWZL i PWZLD stanowią papierową wersję książeczki, w której zapisywane są niezbędne adnotacje dotyczące kwalifikacji zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów zdobywanych w przebiegu kształcenia \| Wejście w życie 22 grudnia 2022 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wzorów dokumentów: Prawo wykonywania zawodu lekarza, Prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami i podyplomowego. Nowe PWZL i PWZLD będą określać kwalifikacje zawodowe lekarza lub lekarza dentysty na dzień wydania karty. Oczekiwanym efektem będzie możliwość bieżącego legitymowania się kartą oraz umożliwienie zainteresowanym w kraju, jak i poza jego granicami, potwierdzania kwalifikacji zawodowych konkretnego lekarza lub lekarza dentysty, przez wskazanie na karcie adresu strony internetowej Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów, w którym zamieszczone są bieżące informacje dotyczące wszystkich lekarzy. Wydawanie dokumentu PWZL oraz dokumentu PWZLD w postaci karty poliweglanowej rozpoczyna się będzie z dniem 1 stycznia 2022 r., a dotychczasowe dokumenty PWZL oraz PWZLD będą wydawane do dnia 31 grudnia 2021 r. Jednocześnie PWZL i PWZLD wydane przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia zachowają ważność, co umożliwia ich płynną wymianę nie powodując jednocześnie utraty możliwości wykonywania zawodu i nadmiernego obciążenia izb lekarskich ich wydawaniem. \| Wejście w życie 1 stycznia 2022 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (dziennikustaw.gov.pl) \| wprowadzenia zawodu technika sterylizacji medycznej, jako zawodu właściwego dla ministra właściwego do spraw zdrowia, do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 7, z późn. zm. - akt archiwalny). W związku z powyższym od 1 września 2012 r. w szkołach policealnych prowadzone jest kształcenie w tym zawodzie. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik sterylizacji medycznej jest przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: kwalifikowania sprzętu i wyrobów medycznych do procesów mycia, dezynfekcji i sterylizacji, przeprowadzania mycia, dezynfekcji i sterylizacji przy użyciu odpowiednich metod, środków i urządzeń, przeprowadzania kontroli procesów mycia, dezynfekcji i sterylizacji oraz prowadzenia dokumentacji mycia, dezynfekcji i sterylizacji. Powołanie zawodu technika sterylizacji medycznej stanowiło istotny krok w dążeniu do dostosowania i ujednolicenia poziomu leczenia i bezpieczeństwa sanitarnego w dziedzinie sterylizacji i dezynfekcji do uregulowań prawnych i zaleceń zarówno polskich, jak i Unii Europejskiej. Powstanie przedmiotowego zawodu miało na celu podniesienie poziomu edukacji w tym obszarze, a w konsekwencji podniesienie jakości wykonywanych świadczeń zdrowotnych związanych z dezynfekcją i sterylizacją medyczną oraz zwiększenie bezpieczeństwa pacjenta w przedmiotowym zakresie. Potrzeba uwzględnienia w projekcie rozporządzenia technika sterylizacji medycznej związana jest również z faktem, że pozostałe zawody właściwe dla ministra właściwego do spraw zdrowia wymienione w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 316, z późn. zm.) ujęte są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. poz. 896). Wprowadzenie stanowisk starszego technika sterylizacji medycznej i technika sterylizacji medycznej do projektu rozporządzenia jest zgodne z oczekiwaniami zainteresowanych środowisk, w tym Polskiego Stowarzyszenia Sterylizacji Medycznej. Proponowana zmiana spowoduje, że funkcjonujące w systemie ochrony zdrowia osoby posiadającej dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie technik sterylizacji medycznej będą miały przeznaczone dla swojej grupy zawodowej stanowiska z uwzględnieniem możliwości rozwoju zawodowego po uzyskaniu określonego stażu pracy w zawodzie. Ponadto uwzględnienie tych stanowisk w części I „Pracownicy działalności podstawowej” załącznika do rozporządzenia pozwoli na stosowanie do tej grupy zawodowej przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1801) w zakresie ustalania wynagrodzenia zasadniczego. Wprowadzenie stanowiska pracownika ochrony oddziału psychiatrii sądowej stanowi realizację postulatu Komitetu Protestacyjnego, co zostało ustalone pomiędzy przedstawicielami Związków Zawodowych przy Regionalnych Ośrodkach Psychiatrii Sądowej, Krajowego Sekretariatu Ochrony Zdrowia NSZZ „Solidarność” i Ministerstwa Zdrowia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. poz. 896) w części III załącznika „Pracownicy gospodarczy” uwzględnia w lp. 11 pracowników ochrony, jednakże ze względu na specyfikę pracy pracowników ochrony zatrudnionych w oddziałach psychiatrii sądowej zasadnym jest wyodrębnienie stanowiska pracownika ochrony oddziału psychiatrii sądowej w części I „Pracownicy działalności podstawowej” załącznika do rozporządzenia. Pracownicy podmiotów leczniczych realizujących zadania w zakresie psychiatrii sądowej stale przebywają wśród pacjentów skierowanych na leczenie przez sąd i są narażeni na agresję z ich strony. Zadania tej grupy zawodowej polegają na zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentom, personelowi oraz innym osobom przebywającym na terenie oddziałów psychiatrii sądowej. Pracownicy ci, m. in. muszą podejmować interwencje przeciwdziałające ucieczkom oraz zamachom wobec osób i mienia, w tym współdziałać z personelem medycznym w stosowaniu wobec pacjentów przymusu bezpośredniego. Dozorują pacjentów przebywających na terenie oddziału, pacjentów konwojowanych oraz przebywających poza oddziałem, np. podczas konsultacji lekarskich i pobytu w innych placówkach ochrony zdrowia. Przeprowadzają szczegółowe kontrole nowo przyjętych pacjentów, ich rzeczy \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do osobistych i pozostałych przedmiotów będących w ich posiadaniu, a także biorą udział w wywiadzie lekarskim z nowo przyjętymi pacjentami. Pracownicy ochrony oddziału psychiatrii sądowej sprawują również dozór nad pacjentem na polecenie lekarza, np. w sytuacjach kryzysowych. W załączniku w części I „Pracownicy działalności podstawowej” dodano stanowisko „Pracownik ochrony oddziału psychiatrii sądowej”, dla którego ustalono wymogi kwalifikacyjne posiadania średniego lub podstawowego wykształcenia oraz przeszkolenia zawodowego. Proponowana zmiana pozwoli wyodrębnić stanowiska przeznaczone dla pracowników ochrony zatrudnionych w oddziałach psychiatrii sądowej zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania środka zabezpieczającego, mając na względzie specyfikę ich zadań związanych z zapewnianiem bezpieczeństwa pacjentom skierowanym na leczenie przez sąd, personelowi oraz innym osobom przebywającym na terenie oddziałów psychiatrii sądowej. Powyższa zmiana spowoduje również, że do tej grupy zawodowej zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Pozwoli to na podwyższenie wynagrodzenia zasadniczego tych pracowników, których wynagrodzenie zasadnicze jest niższe od najniższego wynagrodzenia zasadniczego, ustalonego jako iloczyn współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy i kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, do wysokości nie niższej niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze, z uwzględnieniem warunków określonych w tej ustawie. \| Konsultacje społeczne do dnia 21 stycznia 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| 12.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do \| Celem projektowanego rozporządzenia jest określenie wykazu substancji innych niż witaminy i składniki mineralne zakazanych w produkcji środków spożywczych, z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów. Dotyczy to w szczególności suplementów diety. Obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2018 r. poz. 1951) wdraża dyrektywę 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów \| Konsultacje społeczne do dnia 21 stycznia 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| \| \| żywności \| żywnościowych (Dz. Urz. WE L 183 z 12.07.2002, str. 51; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 29, str. 490). Zgodnie z przepisami tej dyrektywy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety zawiera jedynie wykaz witamin i składników mineralnych oraz ich formy chemiczne, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety oraz dodatkowe wymagania dotyczące ich zawartości w suplementach diety. Natomiast kwestie dotyczące obecności w suplementach diety substancji innych niż witaminy i składniki mineralne nie są regulowane przepisami unijnymi. W związku z tym do suplementów diety dodawane są różne substancje, które mogą mieć szkodliwy wpływ na zdrowie i życie konsumentów. Sprawami dotyczącymi obecności tych substancji w suplementach diety zajmuje się Zespół do spraw Suplementów Diety przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej, zwany dalej „Zespołem”. W dniu 30 sierpnia 2021 r. Zespół przyjął uchwałę nr 6/2021 w sprawie niektórych substancji i surowców roślinnych niedozwolonych do stosowania w suplementach diety. Lista substancji i surowców roślinnych, które nie mogą być stosowane w suplementach diety stanowiąca załącznik nr 1 do przedmiotowej uchwały zawiera 7 substancji lub grup substancji i surowców roślinnych, które nie powinny być stosowane w suplementach diety z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów. Dotyczy to następujących substancji lub grup substancji: chlorowodorek johimbiny oraz grupa johimbiny, pieprz metystynowy (Piper methysticum) znany również jako kava kava, pankreatyna, ibutamoren (mesylan ibutamorenu), DMAA (w szczególności określana jako: 1,3-DMAA; 1,3-dimetyloamylloamina; 1,3-dimetylopentylloamina; 2-amino-4-metyloheksan; 2-heksanamina, 4-metylo-(9CI); 4- metylo-2-heksanamina; 4-metylo-2-heksyloamina; dimetyloamylloamina; geranamina; metyloheksanamina; metyloheksanenamina), ligandrol (LGD-4033) oraz ostaryna (enobosarm). Ponadto w dniu 28 października 2021 r. Zespół przyjął uchwałę nr 9/2021 zmieniającą uchwałę nr 6/2021 z dnia 30 sierpnia 2021 r. w sprawie niektórych substancji i surowców roślinnych niedozwolonych do stosowania w suplementach diety. W związku z tą uchwałą do załącznika nr 1 uchwały nr 6/2021 dodane zostały kolejne 3 substancje, które nie powinny być stosowane w suplementach diety z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów. \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie komisji bioetycznej oraz Odwoławczej Komisji Bioetycznej \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie trybu powoływania oraz sposobu działania komisji bioetycznej oraz Odwoławczej Komisji Bioetycznej określa m.in. tryb powoływania komisji bioetycznej i Odwoławczej Komisji Bioetycznej, jako komisji ogólnopolskiej, oraz sposobu działania tych komisji. Dotychczas obowiązujące przepisy wykonawcze, tj. rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania komisji bioetycznej (Dz. U. z 1999 r. poz. 480), nie odpowiadały w sposób pełny aktualnej strukturze komisji bioetycznych i obowiązującemu nazewnictwu podmiotów powołujących te komisje. Dlatego też projektowane rozporządzenie rozwiązuje wskazany problem, uwzględniając zarówno zakres podmiotów uprawnionych do powoływania komisji bioetycznych jak i właściwe, aktualnie obowiązujące nazewnictwo. Dodatkowo w odniesieniu do Odwoławczej Komisji Bioetycznej doprecyzowano wymagany termin opiniowaniaprzez Naczelną Radę Lekarską kandydatów na członków Odwoławczej Komisji Bioetycznej oraz termin w jakim minister właściwy do spraw zdrowia jest obowiązany do powołania Odwoławczej Komisji Bioetycznej po uzyskaniu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej. W dotychczasowych przepisach brak jest również wymogów kwalifikacyjnych, jakie powinien spełniać kandydat na członka komisji bioetycznej i Odwoławczej Komisji Bioetycznej. Toteż koniecznym jest wprowadzenie przepisów umożliwiających właściwy dobór kandydatów na członków obu rodzajów komisji, poprzez doprecyzowanie kwalifikacji i doświadczenia zawodowego stosownie do rodzaju komisji bioetycznej i miejsca jej ustytuowania w rozumieniu \| Konsultacje społeczne do 10 stycznia 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| profili działania. Dla przykładu: komisja bioetyczna w określonym instytucie badawczym opiniuje projekty eksperymentów medycznych z reguły w konkretnej dyscyplinie naukowej, natomiast Odwoławcza Komisja Bioetyczna opiniuje projekty eksperymentów medycznych w szerskim spektrum dyscyplin w ramach dziedziny nauk medycznych i nauk o zdrowiu, które uprzednio uzyskały negatywną opinię właściwej komisji bioetycznej. Powyższe uwarunkowania nakazują wprowadzenie wyższych wymogów w zakresie kwalifikacji, poprzez wprowadzenie wymogu posiadania co najmniej stopnia naukowego doktora zawodowego wobec kandydata na członka Odwoławczej Komisji Bioetycznej. Kolejny problem – jaki powyższy projekt rozporządzenia rozwiązuje, jest wprowadzenie kadencyjności członkostwa w Odwoławczej Komisji Bioetycznej i zarazem ujednolicania okresu kadencji na okres 4 lat dla obu rodzajów komisji – tj. Odwoławczej Komisji Bioetycznej i komisji bioetycznej. W dotychczasowych przepisach kadencyjność dotyczyła jedynie składu komisji bioetycznej i wynosiła 3 lata. W proponowanym projekcie – kadencyjność wynosi 4 lata i obejmuje oba rodzaje komisji. Wydłużenie kadencyjności do 4 lat w ocenie projektodawcy jest słuszne z uwagi również na 4-letni okres kadencyjności organów izb lekarskich, czy organów uczelni. W ten sposób projektodawca dostosowuje okres kadencyjności do powszechnie przyjętych standardów obowiązujących w ww. podmiotach (uczelnia, izby lekarskie, instytuty badawcze), zarazem stwarzając możliwość zmiany w składach komisji przez włączanie do udziału w ich pracach kolejnych przedstawicieli środowiska naukowo-medycznego czy przedstawicieli innych zawodów uprawnionych do zasiadania w składach tych komisji. Istotnym problemem, jaki został zidentyfikowany ze strony ustawodawcy była kwestia ustanowienia uprawnień dla członków Odwoławczej Komisji Bioetycznej do otrzymywania wynagrodzenia za pracę w Komisji. Jak dotąd kwestia ta nie znalazła stosownego unormowania w przepisach rangi ustawowej, jak i na poziomie przepisów wykonawczych, co stanowiło znaczące utrudnienie dla pracy Odwoławczej Komisji Bioetycznej oraz efektywności jej działań. Projektowane rozporządzenie rozwiązuje również i ten problem, określając szczegółowe podstawy do wypłaty wynagrodzenia członkom Odwoławczej Komisji Bioetycznej. Należy wskazać, że nie ma możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie rozwiązań pozalegislacyjnych. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 26 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tj. wydanie rozporządzenia w sprawie trybu powoływania oraz sposobu działania komisji bioetycznej oraz Odwoławczej Komisji Bioetycznej. W projektowanym rozporządzeniu określono: 1) szczegółowy tryb powoływania oraz sposób działania komisji bioetycznej oraz Odwoławczej Komisji Bioetycznej: a) w zakresie trybu powoływania komisji bioetycznej jako komisji lokalnej uwzględniono specyfikę usytuowania danej komisji, tj.: - przy okręgowej izbie lekarskiej: organem powołującym jest okręgowa rada lekarska, która powołuje komisję bioetyczną w drodze uchwały rady okręgowej izby lekarskiej, - w uczelni prowadzącej kształcenie w zakresie nauk medycznych lub nauk o zdrowiu: organem powołującym jest rektor uczelni, który powołuje komisję bioetyczną w drodze zarządzenia rektora, - w instytucie badawczym nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw zdrowia: organem powołującym jest dyrektor instytutu, który powołuje komisję bioetyczną w drodze zarządzenia dyrektora instytutu, - przy instytucie Polskiej Akademii Nauk należącym do Wydziału Nauk Medycznych: organem powołującym jest dyrektor instytutu PAN, który powołuje komisję bioetyczną w drodze zarządzenia dyrektora instytutu, b) w zakresie trybu powoływania Odwoławczej Komisji Bioetycznej uwzględniono jej funkcję i rangę, wskazując, zgodnie z § 8 ust. 1, że organem powołującym jest minister właściwy do spraw zdrowia, który powołuje członków Odwoławczej Komisji Bioetycznej w drodze zarządzenia, po uprzednim zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej; 2) wzór oświadczenia kandydata do komisji bioetycznej albo Odwoławczej Komisji Bioetycznej, ze wskazaniem przez kandydata zgody na udział w pracach komisji oraz pisemnego oświadczenia o zachowaniu bezstronności i poufności (§ 1 pkt 2 projektu rozporządzenia); 3) szczegółowy sposób postępowania z wnioskiem o wyrażenie opinii o projekcie eksperymentu medycznego: a) w zakresie sposobu postępowania komisji bioetycznej oraz Odwoławczej Komisji Bioetycznej, wskazano, że zarówno komisja bioetyczna jak i Odwoławcza Komisja Bioetyczna działa w trybie \| Data \| Typ dokumentu \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Konsultacje społeczne do \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|--------------------------\|--------\| \| 12.01.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw \| Brak lub nie zawsze efektywne narzędzia związane z zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, w tym z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem epidemii COVID-19. Ujednolicenia wymagają przepisów dotyczących zasad przeprowadzania szczepień ochronnych, składanych raportów i sprawozdań dotyczących szczepień ochronnych. Obecnie obowiązujące przepisy nie umożliwiają pełnego monitorowania chorób zakaźnych pod względem sekwencjonowania czynnika biologicznego i identyfikacji wariantów alarmowych. Konieczne jest także wprowadzenie zmian w zakresie: 1) dokumentacji medycznej dotyczącej ochrony zdrowia psychicznego umożliwiających ich udostępnianie w postaci elektronicznej; 2) umożliwienia studentom oraz absolwentom studiów na kierunku lekarskim, lekarsko-dentystycznym oraz studiów I stopnia na kierunku pielęgniarstwo przeprowadzanie szczepień ochronnych przeciwko COVID-19. Brak jest możliwości osiągnięcia celu projektowanych zmian za \| Konsultacje społeczne do 3 stycznia 2022 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| pomoc innych środków niż interwencja ustawodawca. Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw ma na celu wprowadzenie kolejnych instrumentów w zakresie ochrony zdrowia, które pozwolą na zapewnienie sprawnego i efektywnego działania tego systemu. Projekt ustawy zakłada dokonanie zmian w następujących ustawach: 1) z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.); 2) z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195); 3) z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 685); 4) z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2021 r. poz. 790, z późn. zm.); 5) z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1749); 6) z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 866, z późn. zm.); 7) z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1977, z późn. zm.); 8) z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2020 r. poz. 2050); 9) z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 2021); 10) z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069); 11) z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2289, z późn. zm.); 12) z dnia 18 marca 2011 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz. U. z 2020 r. poz. 836); 13) z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 666, z późn. zm.); 14) z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.); 15) z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 479, z późn. zm.); 16) z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiadamiania ratunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 268); 17) z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 553, z późn. zm.); 18) z dnia 20 maja 2016 r. o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 823, z późn. zm.); 19) z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 1297); 20) z dnia 25 maja 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1200, z późn. zm.); 21) z dnia 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych (Dz. U. poz. 2227); 22) z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia (Dz. U. poz. 1590); 23) z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.); 24) z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1291, z późn. zm.); 25) z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego (Dz. U. poz. 1899); 26) z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. poz. 1875); 27) z dnia 27 listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych (Dz. U. poz. 2401, z późn. zm.); 28) z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 97, z późn. zm.). Przedmiotem projektu ustawy jest wprowadzenie rozwiązań w ochronie zdrowia w zakresie: 1) uelastycznienia oraz zrównania wymagań dla Państwowego Inspektora Sanitarnego, Państwowego Inspektora Farmaceutycznego, Prezesa z wymaganiami dla Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia; 2) usprawnienia procesu weryfikacji ilości oraz rodzaju przepisanych świadczeniobioryc leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywnieniowego oraz wyrobów medycznych z systemu teleinformatycznego usługodawcy lub z Systemu Informacji Medycznej; 3) rozszerzenia zakresu przedmiotowego i podmiotowego uprawnienia do bezpłatnych leków i wyrobów medycznych o osoby będące w okresie połogu; 4) umożliwienia uzyskania przez jednostki samorządu terytorialnego dofinansowania nie tylko na udzielanie świadczeń zdrowotnych określonych w wykazach świadczeń gwarantowanych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach, ale również na realizację szczepień ochronnych; 5) wprowadzenia zmiany umożliwiającej Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia, racjonalne i adekwatne do zapotrzebowania kadrowe podejście do organizacji egzaminu kwalifikacyjny na stanowisko kontrolera, zgodne z potencjałem komórki organizacyjnej realizującej zadania kontrolne; 6) wprowadzenia formy elektronicznej udzielanych upoważnień i pełnomocnictw przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia; 7) terminu złożenia wniosku o wypłatę wynagrodzenia za świadczenia udzielone świadczeniobiorcom w okresie obowiązywania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ponad kwotę zobowiązania; 8) umożliwienia określenia maksymalnej kwoty zobowiązania, jaką rozdysponować może świadczeniodawca podstawowej opieki zdrowotnej, przez uzupełnienie przepisów dotyczących budżetu powierzonego, wprowadzonego w art. 159 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; 9) umożliwienia przyjęcia za podstawę wyliczenia kolejnego ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, na pierwsze półrocze 2022 r., odpowiednich danych sprawozdawczych za 2019 r., czyli za ostatni okres rozliczeniowy przypadający przed pandemią COVID-19; 10) nadzoru sprawowanego przez właściwych państwowych wojewódzkich inspektorów sanitarnych na obiektami należącymi do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz w stosunku do funkcjonariuszy tych służb; 11) usprawnienia procesu kierowania pacjenta do szpitala psychiatrycznego; 12) umożliwienia, osobom, które zdobyły kwalifikacje zawodowe pielęgniarki albo położnej w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii do dnia 31 grudnia 2020 r., uzyskanie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki albo położnej w Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach obowiązujących do tego dnia; 13) dopuszczenia do odbywania specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia za zgodą dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego osób z tytułem licencjata; 14) zawężenia katalogu kanałów komunikacji, w ramach których pacjent może otrzymać informację (uproszczoną) o skierowaniu wystawionym w postaci elektronicznej oraz o wystawionych receptach; 15) obniżenia wymagań kwalifikacyjnych dla dyspozytorów medycznych; 16) prowadzenia szkoleń operatorów numerów alarmowych nie w centralnym ośrodku szkolącym a centrach powiadamiania ratunkowego, w których są zatrudnieni; 17) uchylenia przepisu o terminie obowiązywania certyfikatu operatora numerów alarmowych; 18) umożliwienia osobom przebywającym w izolacji lub kwartantnie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej bez konieczności hospitalizacji; 19) rozszerzenia uprawnień na osoby kierujące akcją w zespołach ratownictwa medycznego do prowadzenia medycznych czynności ratunkowych; 20) organu nadzoru rynku w zakresie zadań dotyczących produktów kosmetycznych, substancji chemicznych i ich mieszanin oraz produktów biobojczych 21) możliwości podpisywania elektronicznej dokumentacji medycznej innym rodzajem podpisu elektronicznego, niż dotychczas, zapewniającym autentyczność wytworzonego dokumentu; 22) wprowadzenia nowego identyfikatora pracownika medycznego odpowiadającego numerowi prawa wykonywania zawodu dla osób, które uzyskały kwalifikacje poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i uzyskały zgodę ministra właściwego do spraw zdrowia na wykonywanie zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 23) zmiany nazwy Systemu Monitorowania Zagrożeń na System Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych; 24) wprowadzenia nowego systemu dziedzinowego, tj. Systemu \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Treść \| Termin konsultacji \| Źródło \| \|------\|---------------\|-------\|-------\|-------------------\|--------\| \| 12.01.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o modernizacji i poprawie efektywności szpitalnictwa \| W Rzeczypospolitej Polskiej na koniec 2020 r. funkcjonowało 575 szpitali publicznych rozumianych jako podmioty lecznicze udzielające świadczeń szpitalnych, funkcjonujące w formie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (spzoz), instytutów badawczych oraz spółek kapitałowych, w których wartość nominalna udziałów albo akcji należących do Skarbu Państwa, jednostek \| Konsultacje społeczne do 18 stycznia 2022 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| samorządu terytorialnego lub uczelni medycznej stanowi co najmniej 51% kapitału zakładowego. W powyższym ujęciu nie zostały uwzględnione takie podmioty lecznicze, jak: jednostki lecznictwa uzdrowiskowego, podmioty świadczące usługi w trybie leczenia jednego dnia, zakłady i ośrodki rehabilitacji, zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze oraz terapia uzależnień. Wskazane podmioty napotykają szereg bardzo istotnych czynników ograniczających ich prawidłowe funkcjonowanie. Podstawowym zjawiskiem utrudniającym rozwój szpitali jest ich pogarszająca się sytuacja finansowa, przejawiająca się głównie rosnącym zadłużeniem. Nie bez wpływu na nią pozostanie również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2019 roku, sygn. akt K 4/17, który de facto ograniczył katalog źródeł finansowania szpitali funkcjonujących w formie spzoo. Pogarszająca się sytuacja finansowa nie jest jedynym czynnikiem utrudniającym prawidłowe funkcjonowanie szpitali. W znacznym stopniu utrudnia je również zjawisko tzw. „wielowładztwa”, tj. pełnienia wobec szpitali funkcji podmiotów nadzorujących przez wiele różnych jednostek, głównie samorządu terytorialnego. Występowanie wielu podmiotów nadzorujących odpowiadających za funkcjonowanie poszczególnych szpitali na danym terenie nie służy również zapewnieniu kompleksowości udzielania świadczeń zdrowotnych. Zauważalną i niekorzystną dla funkcjonowania szpitali jest także nieuzasadniona konkurencja pomiędzy tymi jednostkami o pacjentów, personel medyczny oraz zasoby materialne. Zjawisko to jest nacechowane negatywnie, gdyż szpitale prowadzące działalność na tym samym terenie nie powinny powielać świadczonych usług, prowadząc de facto wobec siebie działalność konkurencyjną, a wzajemnie się w tym zakresie uzupełniać, co z punktu widzenia pacjenta zapewniłoby kompleksowość oferowanej opieki zdrowotnej. Z kolei rywalizacja o personel medyczny istotnie wpływa na zwiększenie kosztów wynagrodzeń ponoszonych przez szpitale. Nadmiarowe koszty działalności szpitali generuje także utrzymywanie nieefektywnie wykorzystywanej bazy, jak również nieuzasadnione faktycznymi potrzebami utrzymywanie przez część szpitali podwyższonej gotowości. Kolejnym czynnikiem utrudniającym funkcjonowanie i ograniczającym rozwój sektora szpitalnictwa jest jego niedoinwestowanie. Z uwagi na skalę niezbędnych nakładów inwestycyjnych, jedynie część świadczeniodawców jest w stanie zapewnić w miejscu udzielania świadczeń szerokie spektrum badań diagnostycznych i wysoki poziom leczenia. Zdecydowany wpływ na ograniczenie możliwości inwestycyjnych szpitali ma również bardzo wysoki poziom kosztów wynagrodzeń z ubezpieczeniami społecznymi oraz kontraktami lekarskimi i pielęgniarskimi w kosztach ogółem szpitali (w spzoz i instytutach badawczych średnio na poziomie prawie 60%). Dlatego też, tak istotne jest zintensyfikowanie rozwoju szpitalnictwa. Z niedoinwestowaniem wiążą się pośrednio również zasoby systemu ochrony zdrowia, które w przypadku części szpitali są niewystarczające, a w przypadku innych, nieadekwatne do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych ludności. Ponadto, ogłoszony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego i epidemii w związku z rozprzestrzenianiem się choroby COVID-19 w jaskrawy sposób pokazał, jak trudno prowadzić skoordynowanie działania zarządów (zarządzanie kryzysowe) w sytuacji wymuszającej długotrwałe uzgodnienia pomiędzy różnymi podmiotami nadzorującymi szpitale. Dodatkowo większa liczba tych podmiotów, przy braku jednostki koordynującej i nadzorującej kompleksowo procesy zachodzące w całym sektorze szpitalnictwa, nie sprzyja również prowadzeniu spójnej polityki w zakresie zabezpieczenia świadczeń medycznych oraz optymalnemu zabezpieczeniu potrzeb zdrowotnych, zgodnie z Mapami Potrzeb Zdrowotnych i Planami Transformacji. Dodatkowo, w związku z brakiem jasnych wymogów określających niezbędne kwalifikacje osób mogących zarządzać podmiotami leczniczymi pojawiają się sytuacje, gdzie poziom kompetencji menedżerskich jest niewystarczający, dlatego też w celu zwiększenia profesjonalizacji kadry zarządzającej niezbędna jest jej certyfikacja. Zaznaczyć należy, że w przeszłości podejmowane były próby zreformowania sektora szpitalnictwa z uwagi na pogarszającą się sytuację finansową szpitali przejawiającą się głównie rosnącym zadłużeniem. Istotnym doświadczeniem w tym zakresie są działania przeprowadzone na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 164). Ówczesna reforma polegała na restrukturyzacji finansowej zadłużenia szpitali z tytułu zobowiązań publiczno- i cywilnoprawnych, jak również roszczeń pracowników wynikających z tzw. „ustawy 203” (z lat 1999-2004). Udzielone wówczas przez Bank Gospodarstwa Krajowego pożyczki, co prawda spowodowały spadek zobowiązań wymagalnych w wyniku konwersji na zobowiązania długoterminowe, jednak nie poprawiły realnie sytuacji finansowej szpitali. Najwyższa Izba Kontroli, zwana dalej „NIK”, w informacji z dnia 9 maja 2016 roku o wynikach kontroli pn. „Restrukturyzacja wybranych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej korzystających z pomocy ze środków publicznych” (obejmującej okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2014 r.) wskazała, że nie wprowadzono wówczas skutecznych mechanizmów, które motywowaliby szpitale do restrukturyzacji zapewniającej trwałą poprawę sytuacji finansowej. Mimo, że ówczesne przepisy uzależniały otrzymanie pomocy od przygotowania przez szpitale programów restrukturyzacyjnych, to nie zawierały one już narzędzi wymuszających realizację działań w nich zawartych. Pomoc nie była więc tak naprawdę warunkowana wdrożeniem działań naprawczych. Ponadto, realizacja działań restrukturyzacyjnych, jak też osiągnięcie zaplanowanych efektów nie były objęte wystarczającym monitorowaniem ani przez organy restrukturyzacyjne (wojewódów) ani też przez podmioty tworzące. W zdecydowanej części szpitale nie wyznaczały również osób odpowiedzialnych za realizację działań restrukturyzacyjnych i monitorowanie ich efektów. Zakres przewidzianej w ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej weryfikacji został ograniczony jedynie do kwestii zgodności wydatkowania środków z ich przeznaczeniem, co nie mobilizowało wspartych szpitali do poprawy jakości zarządzania w dłuższej perspektywie, w tym do podejmowania trudnych w odbiorze społecznym wyzwań w zakresie optymalizacji zatrudnienia i wynagrodzeń. Zdaniem NIK, optymalizacja kosztów wynagrodzeń pracowników szpitali, z uwagi na ich największy udział w ogólnych kosztach działalności podmiotów leczniczych, pomimo tego iż jest trudnym wyzwaniem dla zarządzających szpitalem, to jednak ma bezpośredni wpływ na sytuację finansową. Potwierdzeniem tego jest fakt, że na poprawę sytuacji finansowej części szpitali objętych kontrolą NIK wpływ miała nie skala i zakres otrzymanego wsparcia zewnętrznego, a racjonalizacja kosztów prowadzonej działalności, w szczególności kosztów zatrudnienia i wynagrodzeń. W raporcie NIK wskazano, że zaciągane w ramach realizacji ówczesnej reformy kredyty i pożyczki długoterminowe tylko w nielicznych przypadkach były przeznaczane na cele rozwojowe i inwestycyjne. Znacząca część tych zobowiązań związana była z utratą płynności finansowej przez szpitale, a podejmowane działania miały na celu pozyskanie środków na spłatę długu wymagalnego. Podejmowane w tym zakresie działania jedynie w krótkim okresie poprawiały płynność finansową podmiotów, natomiast w dłuższej perspektywie takie zadłużenie stanowiło zwiększone ryzyko dla stabilności finansowej szpitali, w których nie były podejmowane skuteczne działania naprawcze. Jak stwierdziła NIK, duże znaczenie dla powodzenia procesu restrukturyzacji szpitala mają również kompetencje kadry zarządczej. Działania restrukturyzacyjne wymagają także ścisłej współpracy obu podmiotów – leczniczego oraz tworzącego. W wielu przypadkach stwarzane są jedynie pozory sprawowania nadzoru, czego przejawem jest m.in. ograniczenie zakresu otrzymywanych przez samorządy informacji wyłącznie do treści zawartych w planach i sprawozdaniach finansowych. Brak pogłębionej analizy uniemożliwia zarówno rzetelną ocenę prowadzenia gospodarki finansowej nadzorowanego podmiotu, jak również ocenę planowanych do realizacji działań naprawczych lub rozwojowych w szpitalu. Tymczasem, podmioty tworzące nie oczekiwały od szpitali podejmowania zobowiązań w zakresie prowadzenia działań restrukturyzacyjnych. Oczekiwania w tym zakresie ograniczały się jedynie do uzyskania potwierdzeń, że przekazywana pomoc została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym warunki uzyskiwania przez szpitale wsparcia, nie motywowały zarządzających tymi podmiotami do podejmowania trudnych wyzwań w zakresie restrukturyzacji. Skuteczność takich działań, z uwagi na ryzyko występowania oporu społecznego, w wielu przypadkach uzależniona była jedynie od determinacji osób kierujących szpitalami. NIK uznala również, że kluczowe dla budowania spójnego systemu ochrony zdrowia, w przypadku braku systemowych rozwiązań, jest współdziałanie samorządów na wszystkich jego szczeblach. Z informacji NIK, jako najistotniejsze obszary problemowe szpitali publicznych, wyłaniają się zatem: konieczność sporządzania rzetelnych programów restrukturyzacyjnych, brak mechanizmów nadzoru, niewystarczające współdziałanie na linii szpital – podmiot tworzący, czy brak mechanizmów mobilizujących kadrę zarządczą szpitali do wdrażania programów restrukturyzacyjnych oraz konsekwencji niewykonania takich programów. Ponadto, wskazano na konieczność stworzenia mechanizmów regulujących kwestie zatrudnienia, kontroli płac i stwarzających możliwość budowania stałej kadry medycznej w szpitalach oraz stworzenia kadry restrukturyzacyjnej na czas przeprowadzenia działań restrukturyzacyjnych szpitali publicznych. Przeprowadzona w 2017 r. reforma systemu kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanej w szpitalach nie przyniosła oczekiwanych rezultatów w zakresie poprawy dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, koncentracji świadczeń, racjonalizacji kosztów po stronie podmiotów leczniczych oraz racjonalizacji wydatków po stronie płatnika – Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej „NFZ”. Wyodrębnianie w ramach wprowadzonego, systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, zwanego dalej „PSZ”, 6 poziomów zabezpieczenia szpitalnego oparte było na skomplikowanych i mało przejrzystych kryteriach, nie niosąc istotnej wartości dodanej. Wychodząc naprzeciw zidentyfikowanym problemom, zdecydowano się przygotować ustawę, mającą na celu osiągnięcie efektów na kilku płaszczyznach. Rozwiązania zawarte w projekcie ustawy pozwalają na optymalizację jakości leczenia i poziomu bezpieczeństwa pacjenta przez wdrożenie systemowych rozwiązań dotyczących jakości i efektów leczenia (koncentrację leczenia specjalistycznego) oraz zwiększenie dostępności udzielanych świadczeń, jak również na poprawę sytuacji finansowej podmiotów szpitalnych. Projektowana regulacja ma także zapewnić prowadzenie spójnej polityki w zakresie zabezpieczenia świadczeń medycznych dzięki optymalnemu zabezpieczeniu potrzeb zdrowotnych obywateli, zgodnego z Mapami Potrzeb Zdrowotnych i Planami Transformacji. Projektowana ustawa zakłada utworzenie systemu nadzoru nad procesami naprawczo-rozwojowymi podmiotów szpitalnych przez powołanie instytucji – Agencji Rozwoju Szpitali, zwanej dalej również „ARS”, która będzie odpowiedzialna za inicjowanie, wspieranie i monitorowanie tych procesów oraz zapewnienie rozwoju sektora szpitalnictwa. Należy zaznaczyć, iż instytucja ta będzie miała również inne zadania dotyczące podmiotów szpitalnych, takie jak organizowanie i koordynowanie wspólnych zakupów, wsparcie finansowe, merytoryczne i eksperckie. Wspierane będą również inwestycje w szpitalach dzięki skoordynowaniu działań na rzecz rozwoju szpitalnictwa, a także skierowaniu na ten cel dodatkowych środków z różnych źródeł: budżetu państwa, funduszy unijnych, czy funduszy celowych zarządzanych przez Ministra Zdrowia. Projekt ustawy wprowadza skuteczne mechanizmy restrukturyzacyjne poprawiające rentowność szpitali i ich stabilność finansową, w tym również restrukturyzację zobowiązań tych jednostek. Proponowane rozwiązania legislacyjne mają pozwolić także na koordynację i optymalizację wykorzystania bazy materialnej systemu, uporządkowanie struktury świadczeniodawców oraz wprowadzenie mechanizmów stymulujących integrację i koordynację świadczeń szpitalnych, a co za tym idzie brak dublowania oferowanych świadczeń i eliminacja konieczności utrzymywania w części szpitali wykwalifikowanego personelu medycznego. Rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy pozwolą na uniknięcie konkurowania pomiędzy szpitalami o tych samych pacjentów i kontrakty z NFZ. Dzięki wykorzystaniu efektu skali przez interwencje obejmujące wszystkie podmioty szpitalne (np. wymiana sprzętu, zakupy wspólne materiałów i usług) planuje się ograniczenie kosztów funkcjonowania szpitali. Ponadto, zaprojektowane przepisy mają doprowadzić do efektywniejszego wykorzystania dostępnych zasobów kadowych szpitali i nowoczesnej infrastruktury medycznej, a także do wzmocnienia kadry zarządzającej i popularyzacji nowoczesnych systemów, narzędzi i metod zarządzania w ochronie zdrowia, jak również certyfikacji umiejętności kadry zarządzającej. Celem wprowadzanych zmian legislacyjnych jest osiągnięcie korzyści dla pacjenta wynikających z dobrze działającego systemu leczenia szpitalnego, przede wszystkim przez dopasowanie tego systemu do struktury demograficznej i rzeczywistych potrzeb zdrowotnych ludności. Pacjenci skorzystają również na odpowiedniej alokacji nakładów finansowych oraz koncentracji świadczeń i profilowaniu szpitali, jak również ich usieciowieniu w zakresie realizowanych profili świadczeń. Koncentracja procedur wysokospecjalistycznych w ośrodkach kompetencji będzie miała na celu poprawę wyników leczenia, zwiększenie dostępności do nowoczesnych technologii i terapii medycznych oraz rozwój kadr medycznych. W zakresie PSZ proponuje się: 1. rezygnację z definiowania i wyodrębniania poziomów PSZ, na rzecz kwalifikowania wszystkich świadczeniodawców mających przynajmniej jeden tzw. profil kwalifikujący realizowany na podstawie umowy z NFZ, której okres trwania wynosi co najmniej 2 ostatnie pełne lata kalendarzowe, w trybie pełnej hospitalizacji, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że w przypadku profili zabiegowych dodatkowym kryterium kwalifikacji będzie określony minimalny udział świadczeń zabiegowych w ostatnim pełnym roku kalendarzowym, a w przypadku profilu położnictwo i ginekologia minimalna liczba odebranych porodów w tym samym okresie; 2. uproszczenie i zlagodzenie zasad regulujących udzielanie przez świadczeniodawców w ramach PSZ dodatkowych rodzajów świadczeń, tj. świadczeń: a) realizowanych w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego albo izby przyjęć, b) z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii lub anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci, c) z zakresu chemioterapii lub chemioterapii – leczenie jednego dnia, d) z zakresu świadczeń wysokospecjalistycznych, e) z zakresu rehabilitacji leczniczej, realizowanych w warunkach ośrodka lub oddziału dziennego lub stacjonarnych, f) z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej realizowanych w poradniach przyszpitalnych, g) w ramach programów lekowych, h) objętych kompleksową opieką zdrowotną; 3. wyłączenie z PSZ świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej; 4. wprowadzenie regulacji umożliwiającej, na wniosek świadczeniodawcy, dokonanie w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach PSZ zmiany polegającej na zastąpieniu określonych profili kwalifikujących odpowiadającymi im profilami świadczeń realizowanymi w trybie hospitalizacji planowej albo leczenia jednego dnia; 5. umożliwienie wszystkim świadczeniodawcom realizującym w ramach PSZ określony profil świadczeń, który nie zostałby objęty kwalifikacją na nowych zasadach, kontynuację udzielania świadczeń w ramach takiego profilu w trybie hospitalizacji planowej albo leczenia jednego dnia, na okres obowiązywania kolejnego wykazu świadczeniodawców zakwalifikowanych do PSZ. Celem ustawy jest modernizacja i poprawa efektywności działalności oraz poprawa sytuacji ekonomiczno-finansowej podmiotów szpitalnych, a także wsparcie ich rozwoju, optymalizacja ich działalności, dostosowanie działalności poszczególnych podmiotów szpitalnych do potrzeb regionalnych, wprowadzanie lub ulepszanie procesowego modelu zarządzania podmiotami szpitalnymi, a w razie potrzeby naprawa ich działalności oraz restrukturyzacja ich zadłużenia na podstawie ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1588). Zaproponowane rozwiązania prawne mają umożliwić i wspierać modernizację oraz poprawę efektywności szpitalnictwa przez: 1. poprawę efektywności ekonomicznej podmiotów szpitalnych przez restrukturyzację zadłużenia oraz dokonanie ich ewaluacji i przypisanie do odpowiedniej kategorii, która będzie warunkowała działania rozwojowe i naprawcze jakie zostaną podjęte w poszczególnych podmiotach: a) kategoria A – podmiot szpitalny w dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, który tworzy plan rozwojowy podmiotu szpitalnego kategorii A, b) kategoria B – podmiot szpitalny wymagający wdrożenia działań optymalizacyjnych, który tworzy plan rozwojowy podmiotu szpitalnego kategorii B albo w stosunku do którego wszczyna się postępowanie naprawczo-rozwojowe, na jego wniosek, c) kategoria C – podmiot szpitalny wymagający wdrożenia działań naprawczo-rozwojowych, w stosunku do którego Prezes ARS wszczyna postępowanie naprawczo-rozwojowe, d) kategoria D – podmiot szpitalny wymagający pilnego wdrożenia działań naprawczo-rozwojowych, w stosunku do którego Prezes ARS wszczyna postępowanie naprawczo-rozwojowe oraz uzyskuje uprawnienie do powoływania i odwoływania kierownika tego podmiotu szpitalnego; 2. zmianę profilu i dostosowanie działalności podmiotów szpitalnych do potrzeb regionalnych z uwzględnieniem efektywnego i bezpiecznego wykorzystania zasobów ludzkich w systemie ochrony zdrowia, równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, map potrzeb zdrowotnych, planów transformacji oraz sieci szpitali; 3. współpracę pomiędzy podmiotami nadzorującymi oraz współpracę pomiędzy podmiotami szpitalnymi, w tym w zakresie konsolidacji funkcji medycznych i koncentracji zasobu ludzkiego oraz świadczeń; 4. utworzenie systemu nadzoru nad procesami naprawczo-rozwojowymi podmiotów szpitalnych przez powołanie instytucji ARS, która będzie \| Data \| Tytuł \| Opis \| Skierowanie aktu do ogłoszenia 29 grudnia 2021 r. \| Dokument \| \|------\|-------\|------\|-----------------------------------------------\|---------\| \| 12.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania \| Zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. poz. 666, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, wynika z konieczności dostosowania systemu teleinformatycznego oraz jego modułów funkcjonujących w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne do zapisów obowiązującego rozporządzenia. Projekt rozporządzenia wprowadza zmianę w § 72 w ust. 3 rozporządzenia w zakresie terminu, w którym dysponenci zespołów ratownictwa medycznego, w tym lotniczych zespołów ratownictwa medycznego, mogą prowadzić dokumentację medyczną zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. poz. 2069). Zgodnie z treścią obecnie obowiązującego przepisu § 72 w ust. 3 rozporządzenia – mogą to robić do dnia 31 grudnia 2021 r. W projekcie rozporządzenia wydłuża się ta możliwość do 31 grudnia 2022 r. \| dokument537917.docx (live.com) \| \| 12.01.2022 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu oraz sposobu przekazywania danych \| Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu oraz sposobu przekazywania danych dotyczących osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym i płatników składek, osób pobierających zasiłki przyznane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym, osób ubiegających się o przyznanie emerytury lub renty oraz pracowników korzystających z urlopu bezpłatnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1410). Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej „ZUS”, nie przekazuje do Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej „Funduszem”, w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 67 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawą”, (tj. osób w stosunku do \| Konsultacje społeczne do 19 stycznia 2022 r. (email@example.com) \| dokument535419.pdf (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu „Rządowy Plan Rozwoju Sektora Biomedycznego na lata 2021–2030, zwanego dalej „Planem””, jest osiągnięcie przez Rzeczpospolitą Polską pozycji lidera sektora biomedycznego w Europie Środkowo-Wschodniej. Sektor biomedyczny jest definiowany jako sektor strategiczny, i jako taki powinien być aktywnie wspierany przez Rząd, a realizowane inicjatywy będą ukierunkowane na koordynację działań i wsparcie budowy ekosystemu przyjaznego dla rozwoju sektora biomedycznego. Pandemia COVID-19 potwierdziła potrzebę posiadania \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - I kwartał 2022 r. \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu „Rządowy Plan Rozwoju Sektora Biomedycznego na lata 2021–2030” - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa \| \| \| \| Onkologicznej na 2021 r. \| \|---\|---\|--------------------------\| \| \| \| W związku z trwającą pandemią COVID-19, realizacja części zadań uwzględnionych w harmonogramie wdrażania NSO na 2021 r. nie została rozpoczęta w wyznaczonym czasie lub wymaga kontynuacji w kolejnym roku, w związku z czym konieczne jest usunięcie tych zadań z harmonogramu na 2021 r. oraz uwzględnienie ich w harmonogramie na 2022 r. Wprowadzenie zmian we wskazanym dokumencie podyktowane jest zatem koniecznością uporządkowania informacji nt. realizowanych w ramach Strategii zadań, przy uwzględnieniu faktycznego stanu ich implementacji, zgodnie z wiedzą na IV kwartał 2021 r. Ponadto, projekt uchwały zakłada dokonanie zmiany w zakresie podziału wydatków zaplanowanych na realizację Strategii w 2021 r., polegającej na przekwalifikowaniu wydatków bieżących w wysokości 37 000 000 zł na wydatki majątkowe, w ramach łącznych nakładów przewidzianych w budżecie państwa na realizację działań określonych w Strategii w 2021 r., które wynoszą nie więcej niż 504 229 000 zł. W załączniku do projektu uchwały zostały dodane następujące zadania: 1.9. Przygotowanie rozwiązań legislacyjnych w sprawie umiejętności lekarskich, które pozwolą na certyfikowanie konkretnych czynności profilaktycznych, diagnostycznych i terapeutycznych 4.1. Przygotowanie rozwiązań legislacyjnych celem rozpoczęcia procesu szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) 13.2. Nowelizacja prawa farmaceutycznego w celu częściowego publicznego udostępnienia bazy Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych (CEBK) 11.5. Prowadzenie programu badań w kierunku wykrywania raka płuc. W załączniku do uchwały usunięto następujące zadania: 3.2. Rozpoczęcie realizacji programów edukacyjnych i kampanii społecznych na temat korzyści zdrowotnych wynikających ze szczepienia przeciwko HPV 4.1. Rozpoczęcie procesu szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dziewcząt w wieku dojrzewania 8.2. Rozpoczęcie prac nad opracowaniem rozwiązań w celu wdrożenia narzędzi motywacyjnych dla zespołów medycznych pracy mające na celu objęcie pracowników z grup podwyższonego ryzyka badaniami przesiewowymi 10.1. Realizacja pilotażu metod zwiększania udziału w badaniach profilaktycznych mammograficznych i cytologicznych (w wybranych województwach/regionach). \| Ministrów przyjęła 31 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Przebudowa i rozbudowa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 1 Uniwersytetu Medycznego w Lublinie” \| Ponadto, w załączniku do uchwały dokonano zmiany w zakresie podziału planowanych nakładów w 2021 r. (w ramach budżetu NSO), polegającej na przeniesieniu 37 000 000 zł z wydatków bieżących na wydatki majątkowe. Łączna wysokość nakładów na realizację NSO w 2021 r. wynosi 504 229 000 zł i nie ulegnie zmianie, natomiast podział wydatków będzie przedstawiał się następująco: - wydatki bieżące: zmniejszenie z 200 000 000 zł do 163 000 000 zł - wydatki majątkowe: zwiększenie z 304 229 000 do 341 229 000 zł. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 30 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Przebudowa i rozbudowa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 1 Uniwersytetu Medycznego w Lublinie” - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| 2. Wyłączenie z Programu Zadania II - w zakresie budowy nowego obiektu Polikliniki (H-11), przebudowy pozostałych powierzchni szpitalnych w kompleksie przy ul. Staszica 11 wraz z wyposażeniem - z uwagi na niewystarczające środki finansowe na realizację tego zakresu. Znaczny wzrost cen oferowanych przez podmioty uczestniczące w przetargach sprawia, że realizacja planowanego zakresu rzecznego w ramach posiadanych środków – nie jest możliwa. Z tego względu zasadne jest przesunięcie posiadanych środków finansowych na realizację realizowanego zadania priorytetowego – budowy obiektu G-16, osiągając zamierzony cel i związany z nim efekt rzeczowy. 3. W Zadaniu III: Zmniejszenie z 10 do 8 liczby sal Bloku operacyjnego, z możliwością przystosowania jednej sali na salę hybrydową oraz jednej – na salę radiologii zabiegowej – w nowym budynku G-16 w celu koncentracji w tym obiekcie jednostek zabiegowych. Zmiana wiąże się ze zwiększeniem powierzchni sal mając na celu poprawę ich funkcjonalności, Rezygnację z 8 000 m2 przebudowy obiektów w lokalizacji przy ul. Staszica 16 w tym również starych obiektów klasztornych, wraz z zabudową dachem szklanym wirydarza oraz odstąpieniem od połączenia przejściem podziemnym obiektów szpitalnych przy Staszica 11 i 16. Środki przeznaczono na finansowanie budowy nowego budynku G-16. Uwzględnienie w zakresie rzecznym Zadania III – zakupu wyposażenia: specjalistycznej aparatury i sprzętu medycznego ze środków POIiŚ – dla jednostek zlokalizowanych przy Staszica 16. Kwota wydatkowana w ramach projektów zostaje uwzględniona w całości w wartości Zadania III, Wyłączenie celu polegającego na dostosowaniu Kliniki Chorób Zakaźnych do wymagań przeznaczonych do leczenia osób podejrzanych o zakażenie wirusem Ebola – uzasadnia się brakiem możliwości uzyskania dodatkowych środków finansowych na realizację tego zakresu. Cel określony został w czasie zagrożenia epidemicznego wirusem Ebola. Aktualnie, biorąc pod uwagę zagrożenia związane z pandemią SARS CoV-2 oraz inne choroby wysoko zakaźne wymagające izolacji, konieczne byłoby zapewnienie zwiększonych nakładów inwestycyjnych, których Program nie uwzględnia. 4. W Zadaniu V: Rezygnacja z przebudowy i rozbudowy obiektu przy ul. Staszica 18 o powierzchni 1 088 m2 i przeznaczenie nieruchomości \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Rozbudowa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie i podległych jednostek w zakresie klinicznoodaktycznym i medycznych wdrożeń innowacyjnych” \| Zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Rozbudowa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie i podległych jednostek w zakresie klinicznoodaktycznym i medycznych wdrożeń innowacyjnych”, zwanego dalej „Programem”, wynika z potrzeby aktualizacji zakresu rzeczowego Programu, zwiększenia wysokości łącznej wartości kosztorysowej Programu z kwoty 593 891 tys. zł do kwoty 595 964 tys. zł o środki własne Inwestora w kwocie 2 073 zł, tj. do łącznej wysokości 3 866 tys. zł, harmonogramu ich finansowania w latach 2019 – 2021 i w 2025 roku oraz konieczności dostosowania zapisów uchwały do procedowanej ustawy budżetowej na rok 2022. Istotą aktualizacji Programu jest: 1. Zmiana finansowania w ramach środków własnych Inwestora w zakresie: - zmniejszenia w 2019 r. z kwoty 70 tys. zł do kwoty 15 tys. zł, - zwiększenia w 2020 r. z kwoty 0 tys. zł do kwoty 12 tys. zł, - zwiększenia w 2021 r. z kwoty 181 tys. zł do kwoty 193 tys. zł, - zwiększenia w 2025 r. z kwoty 305 tys. zł do kwoty 2 409 tys. zł. 2. Zmiana wartości kosztorysowej Programu wynika z konieczności urealnienia kosztów inwestycji na podstawie rozstrzygnięć przeprowadzonych postępowań przetargowych i zawartych umów na realizację poszczególnych zadań wchodzących w zakres rzeczowy programu. 3. Zmiany w zakresie rzeczowym dotyczącym zadania nr 1. Budowa budynku klinicznoodaktycznego-badawczego w celu ulokowania w do sprzedaży. - Ze względu na brak możliwości realizacji zamierzonego zakresu, ograniczonego odmową Miejskiego Konserwatora Zabytków w Lublinie oraz wyczerpaniem procedury odwoławczej w celu uzyskania decyzji lokalizacyjnej dla tego obiektu, zasadnym jest jego zbycie i przeznaczenie uzyskanych środków na dofinansowanie zadania priorytetowego, tj. G-16. Aktualizacja pozwoli na właściwą realizację Programu Wieloletniego w celu uzyskania najlepszych efektów rzeczowych z możliwych do zapewnienia nakładów i uzyskanie zakładanego efektu w postaci stworzenia warunków do poprawy jakości udzielania świadczeń zdrowotnych i realizacji zadań dydaktyczno – naukowych SPSK Nr 1 w Lublinie przez rozbudowę w zakresie lokalizacji jednostek medyczny ratunkowej i zabiegowej, utworzenie Dziennego Ośrodka Psychiatryi i Zakładu Radioterapii oraz wyposażenie w nowoczesną aparaturę i sprzęt medyczny. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 30 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Rozbudowa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie i podległych jednostek w zakresie klinicznoodaktycznym i medycznych wdrożeń innowacyjnych” - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| nim - oprócz pierwotnie zakładanych jednostek – pięciu dodatkowych jednostek klinicznych, z tego: - nowe jednostki, pierwotnie nie planowane w ramach programu: Centrum Badań Klinicznych oraz Laboratorium Mikrobiologiczne, jednostki pierwotnie zlokalizowane w ramach zadania nr 3 Rozbudowa Oddziału Klinicznego Onkologii, Chemioterapii i Immunoterapii Nowotworów z możliwością utworzenia ośrodka radioterapii: Ambulatoryjną Opiekę Onkologiczną, Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego z Fizjoterapią Onkologiczną oraz Dział Onkologicznego Leczenia Wspomagającego. Powyższe zmiany wynikają z przeprowadzonej pogłębionej analizy pod kątem funkcjonalności obiektu i potrzeb przyszłych użytkowników, przemawiają za umieszcowieniem ich w budynku kliniczno-dydaktyczno-badawczym. Jednocześnie analiza zakresu działalności przewidzianej do prowadzenia w obiekcie mającym powstać w wyniku realizacji zadania nr 3 oraz możliwości architektoniczno-urbanistycznych lokalizacji tego obiektu wskazują na znaczące ograniczenia związane z pozostawieniem w tej lokalizacji ww. jednostek. Pozostawienie ww. trzech jednostek w zadaniu nr 3 spowodowałaby znaczący wzrost jego kosztów oraz może stanowić zagrożenie dla osiągnięcia zaplanowanych efektów rzeczowych. Umieszczenie ww. jednostek klinicznych wpisują się w cele Programu i nie wpływają na zmniejszenie zakładanych efektów rzeczowych. 4. Zmniejszenie pierwotnie zakładanej powierzchni użytkowej i kubatury budynku kliniczno-dydaktyczno-badawczego bez zmiany jego funkcjonalności. Zmiany wielkości zakładanej powierzchni wynika z faktu, że przyjęta w Programie wieloletnim powierzchnia budynku była wielkością szacunkową. Już na etapie konkursu architektonicznego przeprowadzonego na początku 2020 r. dopuszczono zmiany w zakresie wielkości powierzchni do +/- 10%. W wyniku procesu uzgadniania i zatwierdzenia koncepcji architektonicznej Projektant zaproponował zmianę polegającą na zmniejszeniu powierzchni użytkowej obiektu o ponad 5000 m2 (< 10%) i wg obecnych założeń ma wynosić ok. 51 000 m2 natomiast kubatura - 136 000 m3. Aktualizacja Programu nie zmienia wysokości nakładów z budżetu państwa, ani okresu realizacji Programu. \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca \| Zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Wieloletni program medyczny – rozbudowa i modernizacja Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Bizieła w Bydgoszczy”, zwanego dalej „Programem”, \| Planowany termin przyjęcia \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwale w sprawie ustanowienia programu wieloletniego \| \|------\|------------------------\|---------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 12.01.2022 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca \| Zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Wieloletni program medyczny – rozbudowa i modernizacja Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Bizieła w Bydgoszczy”, zwanego dalej „Programem”, \| Planowany termin przyjęcia \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwale w sprawie ustanowienia programu wieloletniego \| uchwałą w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Wieloletni program medyczny – rozbudowa i modernizacja Szpitala Uniwersyteckiego o Nr 2 im. dr Jana Bizieła w Bydgoszczy” dotyczy aktualizacji harmonogramu finansowania w ramach poszczególnych źródeł finansowania tj. zmiany wysokości nakładów z budżetu państwa części 46- Zdrowie w poszczególnych latach w związku z brakiem możliwości wydatkowania przez Inwestora w pełnej wysokości środków budżetu państwa zaplanowanych na 2021 r. oraz środków realizowanych w ramach POIiŚ w związku z finalizacją projektów. Potrzeba wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie wynika z konieczności zgodności Programu z projektem ustawy budżetowej na 2022 r. Celem projektowanej uchwały Rady Ministrów jest zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Wieloletni program medyczny – rozbudowa i modernizacja Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Bizieła w Bydgoszczy” w zakresie harmonogramu finansowania z części 46 – Zdrowie w latach 2021-2025. Aktualizacja harmonogramu finansowania dotyczy: Przesunięcia w poszczególnych latach środków budżetu państwa tj: a) zmniejszenie planowanej do wydatkowania w 2021 r. kwoty 129 313 tys. zł do kwoty 28 199 tys. zł, b) przesunięcie niewydatkowanej w 2021 r. kwoty w wysokości 101 114 tys. zł, z tego na: – 2023 r. - 65 241 tys. zł, – 2024 r. - 35 873 tys. zł, c) zmniejszenie planowanej do wydatkowania w 2025 r. kwoty 48 825 tys. zł do kwoty 28 167 tys. zł, tj. o 20 658 tys. zł oraz przesunięciu jej na 2024 r. Zwiększenia wysokości środków własnych Inwestora z 1 320 tys. zł do kwoty 1 337 tys. zł. Zmniejszenia środków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) z łącznej kwoty 26 535 tys. zł, do kwoty 26 518 tys. zł, z tego: – środki POiŚ w wysokości 20 009 tys. zł, – środki własne Szpitala Uniwersyteckiego nr 2 w Bydgoszczy (SU) 2 979 tys. zł – współfinansowanie z budżetu państwa wkładu własnego w ramach POIiŚ 3 530 tys. zł. Zmiana finansowania pozwoli na właściwą realizację zadania inwestycyjnego i uzyskanie zakładanych efektów rzeczowych tj. wybudowanie nowego obiektu szpitalnego oraz modernizację projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 30 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami pod nazwą „Wieloletni program medyczny – rozbudowa i modernizacja Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 im. dr Jana Bizieła w Bydgoszczy” - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| Data \| Rządowa postępowanie \| Projekt uchwały \| Zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny – centrum medycyny interwencyjnej (etap I CZSK)” zwanego dalej „Programem”, dotyczy aktualizacji zakresu rzecznego Programu oraz harmonogramu finansowania w latach w ramach poszczególnych źródeł finansowania, tj. w zakresie środków z budżetu państwa w latach 2021 i 2023, środków własnych inwestorów poniesionych do 2019 r. i w latach 2020 - 2023 r., środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 (POIiŚ) w latach 2020-2023. Brak możliwości wydatkowania przez Inwestora kwoty środków budżetu państwa planowanej na 2021 r. w pełnej wysokości wynika z długotrwałej procedury przetargowej związanej z wyborem Wykonawcy I etapu inwestycji, co spowodowało opóźnienie rozpoczęcia robót budowlanych, a tym samym zaburzyło przebieg Programu zgodnie z założonym planem środków budżetowych. Konieczność zmian wynika z dostosowania zapisów uchwały do procedowanej ustawy budżetowej na 2022 r. Powyższe miało wpływ na harmonogram finansowania ze środków własnych inwestorów oraz POIiŚ. Aktualizacja wprowadzona została w oparciu o realizowane i procedowane postępowania przetargowe, obecny stan zaawansowania zadania, oraz konieczności uporządkowania i dostosowania Programu do aktualnych potrzeb w zakresie oddziałów szpitalnych objętych inwestycją oraz włączenia dodatkowej działki z przeznaczeniem na przeniesienie części planowanego parkingu. W zakresie Programu niezbędna jest zmiana harmonogramu finansowania w poszczególnych latach w zakresie: 1. Środków własnych, która polega na: - zmniejszeniu środków w 2019 r. z kwoty 1 474 tys. zł do kwoty 1 467 tys. zł; - zmniejszeniu środków w 2020 r. z kwoty 1 439 tys. zł do kwoty 440 tys. zł; - zmniejszeniu środków w 2021 r. z kwoty 18 500 tys. zł do kwoty 1 013 tys. zł - zmniejszeniu środków w 2022 r. z kwoty 31 796 tys. zł do kwoty 22 \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 30 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny – centrum medycyny interwencyjnej (etap I CZSK) - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) 739 tys. zł; - przesunięciu niewykorzystanych środków w latach 2020 – 2022 w wysokości 27 550 tys. zł na 2023 r. 2. Środki w ramach POLiŚ dokonano zmiany zawartej umowy wydłużając okres kwalifikowalności projektu realizowanego w ramach Programu do końca 2023 r., tym samym zaktualizowano harmonogram finansowy tj.: - przesunięto niewykorzystane środki w 2020 r. w wysokości 5 625 tys. zł na kolejne lata; - zmniejszono środki w 2021 r. z kwoty 7 500 tys. zł do kwoty 3 031 tys. zł; - zwiększone środki w 2022 r. z kwoty 1 875 tys. zł do kwoty 8 219 tys. zł; - wydłużono okres realizacji projektu do 2023 r., w którym zaplanowano kwotę 3 750 tys. zł. Przedstawione zmiany nie wpływają na zmianę wysokości łącznej wartości kosztorysowej Programu i nie skutkują również zmianami łącznych wartości poszczególnych źródeł finansowania. Ponadto zaktualizowano Program, w zakresie: Uporządkowania i dostosowania do aktualnych potrzeb oddziałów szpitalnych objętych inwestycją, - zmiana nazwy z Oddział Ortopedii i Traumatologii na Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, - zmiana nazwy Oddziału Leczenia Jednego Dnia wraz z Centrum Badań Klinicznych na Oddział Leczenia Jednego Dnia, - zmiana nazwy Zintegrowane Bloki Operacyjne na Zintegrowany Blok Operacyjny z Oddziałem Pooperacyjnym, - wyodrębnienie Oddziału Radioizotopowego, - doprecyzowanie w kwestii Oddziału Chirurgii Ogólnej, - dodanie Oddziału Urologii oraz Oddziału Diabetologii i Chorób Wewnętrznych. 2. Włączenia dodatkowej działki z przeznaczeniem na przeniesienie części planowanego parkingu, w związku z obowiązującymi wytycznymi Rady Miasta Poznania w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowe miejsce, przeznaczone na parking, stanowić ma uzupełnienie pierwotnych założeń i wynikać jedynie ze względów organizacyjnych i chęci poprawy ogólnych warunków komunikacyjnych. Utworzenie dodatkowego miejsca parkowania pojazdów dla I etapu CZSK nie zwiększa ogólnej liczby \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł \| Opis \| Termin przyjęcia projektu przez RM \| Przypisy \| \|------\|---------------\|-------\|------\|-----------------------------------\|---------\| \| 12.01.2022 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Powstanie Śląskiego Ośrodka Kliniczno-Naukowego Zapobiegania i Leczenia Chorób Środowiskowych, Cywilizacyjnych i Wieku Podeszłego im. prof. Zbigniewa Religi” \| Zmiana programu wieloletniego pod nazwą „Powstanie Śląskiego Ośrodka Kliniczno-Naukowego Zapobiegania i Leczenia Chorób Środowiskowych, Cywilizacyjnych i Wieku Podeszłego im. prof. Zbigniewa Religi” dotyczy aktualizacji Wartości Kosztorysowej Programu oraz konieczności dostosowania zapisów uchwały do procedowanej ustawy budżetowej na rok 2022. W zakresie Programu niezbędna jest aktualizacja wartości kosztorysowej Programu z kwoty 159 917 tys. zł do 159 921 tys. zł, tj. o 4 tys. zł w ramach środków inwestora. Z przyczyn niezależnych od inwestora, konieczna była modyfikacja zakresu robót budowlanych. Z Generalnym Wykonawcą podpisany został aneks zmieniający wartość umowy, a tym samym zwiększający całkowity koszt realizacji programu wieloletniego. Aktualizacja finansowania Programu nie zmienia wysokości nakładów z budżetu państwa ani okresu realizacji Programu. Konieczność zmian wynika z dostosowania przepisów uchwały do procedowanej ustawy budżetowej na rok 2022. Celem projektowanej uchwały Rady Ministrów jest zmiana Programu w zakresie wartości kosztorysowej Programu. Aktualizacja pozwoli to na właściwą realizację zadania inwestycyjnego i uzyskanie zakładanego efektu w postaci stworzenia nowoczesnego, przyjaznego pacjentom, spełniającego wszystkie wymogi rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej, ośrodka, w którym prowadzona będzie kompleksowa diagnostyka i terapia chorób wieku podeszłego, środowiskowych i cywilizacyjnych u dzieci i dorosłych. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 30 grudnia 2021 r. w trybie obiegowym z uwagami \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Powstanie Śląskiego Ośrodka Kliniczno-Naukowego Zapobiegania i Leczenia Chorób Środowiskowych, Cywilizacyjnych i Wieku Podeszłego im. prof. Zbigniewa Religi” – Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| \| 10.01.2022 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy \| Projekt ustawy ma na celu zapewnienie prawidłowego, sprawnego i efektywnego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia oraz \| Planowany termin \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej \| \| o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw \| zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie epidemii COVID-19. Przedmiotem projektu ustawy jest wprowadzenie rozwiązań w ochronie zdrowia w zakresie: 1) nadania uprawnień do wykonywania badania kwalifikacyjnego do szczepienia zalecanego przeciw grypie u osób dorosłych przez ratownika medycznego; 2) usprawnienia procesu weryfikacji ilości oraz rodzaju przepisanych świadczeniobioryc leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywniowego oraz wyrobów medycznych z systemu teleinformatycznego usługodawcy lub z Systemu Informacji Medycznej; 3) rozszerzenia zakresu przedmiotowego i podmiotowego uprawnienia do bezpłatnych leków i wyrobów medycznych o osoby będące w okresie połogu; 4) umożliwienia uzyskania przez jednostki samorządu terytorialnego dofinansowania nie tylko na udzielanie świadczeń zdrowotnych określonych w wykazach świadczeń gwarantowanych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach, ale również na realizację szczepień ochronnych; 5) wprowadzenia zmiany umożliwiającej Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia, racjonalne i adekwatne do zapotrzebowania kadrowe podejście do organizacji egzaminu kwalifikacyjny na stanowisko kontrolera, zgodne z potencjałem komórki organizacyjnej realizującej zadania kontrolne; 6) formy elektronicznej udzielanych upoważnień i pełnomocnictw przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia; 7) umożliwienia określenia maksymalnej kwoty zobowiązania, jaką rozdysponować może świadczeniodawca podstawowej opieki zdrowotnej, przez uzupełnienie przepisów dotyczących budżetu powierzonego, wprowadzonego w art. 159 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; 8) umożliwienia przyjęcia za podstawę wyliczenia kolejnego ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, na pierwsze półrocze 2022 r., odpowiednich danych sprawozdawczych za 2019 r., czyli za ostatni okres rozliczeniowy przypadający przed pandemią COVID-19; 9) nadzoru sprawowanego przez właściwych państwowych wojewódzkich inspektorów sanitarnych na obiektami należącymi do \| przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. \| finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw – Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz w stosunku do funkcjonariuszy tych służb; 10) usprawnienia procesu kierowania pacjenta do szpitala psychiatrycznego; 11) umożliwienia, osobom, które zdobyły kwalifikacje zawodowe pielęgniarki albo położnej w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii do dnia 31 grudnia 2020 r., uzyskanie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki albo położnej w Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach obowiązujących do tego dnia; 12) dopuszczenia do odbywania specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia za zgodą dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego osób z tytułem licencjata; 13) zawężenia katalogu kanałów komunikacji, w ramach których pacjent może otrzymać informację (uproszczoną) o skierowaniu wystawionym w postaci elektronicznej; 14) obniżenia wymagań kwalifikacyjnych dla dyspozytorów medycznych; 15) prowadzenia szkoleń operatorów numerów alarmowych nie w centralnym ośrodku szkolącym, a centrach powiadamiania ratunkowego, w których są zatrudnieni; 16) uchylenia przepisu o terminie obowiązywania certyfikatu operatora numerów alarmowych; 17) umożliwienia osobom przebywającym w izolacji lub kwarantannie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej bez konieczności hospitalizacji; 18) rozszerzenia uprawnień na osoby kierujące akcją w zespołach ratownictwa medycznego do prowadzenia medycznych czynności ratunkowych; 19) organu nadzoru rynku w zakresie zadań dotyczących produktów kosmetycznych, substancji chemicznych i ich mieszanin oraz produktów biobójczych; 20) możliwości podpisywania elektronicznej dokumentacji medycznej innym rodzajem podpisu elektronicznego, niż dotychczas, zapewniającym autentyczność wytworzonego dokumentu; 21) wprowadzenia nowego identyfikatora pracownika medycznego odpowiadającego numerowi prawa wykonywania zawodu dla osób, które uzyskały kwalifikacje poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i uzyskały zgodę ministra właściwego do spraw \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zdrowia na wykonywanie zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 22) zmiany nazwy Systemu Monitorowania Zagrożeń na System Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych; 23) wprowadzenia nowego systemu dziedzinowego, tj. Systemu Ewidencji Występowania Chorób Zakaźnych i Przeciwdziałania tym chorobom; 24) przesunięcia terminu przekazywania przez System Informacji Medycznej do Narodowego Funduszu Zdrowia danych niezbędnych do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnych; 25) doprecyzowania definicji technologii lekowej o wysokiej istotności klinicznej w taki sposób, że dokończono, iż z definicji tej wyłączone technologie stosowane w ramach procedury tzw. RDTL (ratunkowego dostępu do technologii lekowej); 26) uregulowania marży leków recepturowych; 27) wprowadzenia limitów cen leków recepturowych; 28) wprowadzenia procedury zmiany podmiotu – strony decyzji refundacyjnej umożliwiającej przeniesienie wydanej decyzji na inny podmiot, który wszedł w prawa i obowiązki podmiotu dotychczasowego, na rzecz którego została wydana decyzja refundacyjna; 29) przepisów regulujących możliwość wystawiania zleceń na zaopatrycie i naprawę wyrobów medycznych w formie uproszczonej; 30) ułatwienia procesu wystawiania tzw. recept 75+ oraz tzw. recept ciąży + oraz wyrobów medycznych; 31) uregulowania zasad potwierdzania odbioru wyrobu medycznego przez świadczeniobiorcę; 32) dofinansowania kosztów związanych ze szkoleniem specjalizacyjnym w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia; 33) uchylenia obowiązku sporządzania sprawozdania z działań określonych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wobec bieżącego informowania o podejmowanych działaniach; wprowadzenia zmian porządkujących i dostosowujących do obowiązującego systemu prawa. \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| Do zadań Zespołu należy opracowanie rozwiązań prawnych i \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| Wejście w \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| Zarządzenie z dnia 17 grudnia 2021 r. \| \| Data \| Tytuł \| Autor \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|-------\|-------\|--------\|--------\| \| 21 \| nie Ministra Zdrowia \| Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw opracowania propozycji rozwiązań prawnych i organizacyjnych regulujących pracę studentów kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego w podmiotach wykonujących działalność leczniczą, „Praca dla studenta” \| organizacyjnych regulujących pracę studentów kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego w podmiotach wykonujących działalność leczniczą, w tym w szczególności: 1) zasady udziału studentów w udzielaniu świadczeń zdrowotnych poza realizacją programu kształcenia na studiach i zakres tych świadczeń; 2) zasady udziału w innych czynnościach o charakterze techniczno-administracyjnym poza realizacją programu kształcenia na studiach i zakres tych czynności. \| życie 18 grudnia 2021 r. \| (mz.gov.pl) \| \| 20.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wymagań, jakim powinny odpowiadać zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego \| Obecnie termin na dostosowanie zakładów i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego, wskazany w § 18 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia wymagań, jakim powinny odpowiadać zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. z 2018 r. poz. 496), do wymagań określonych w przedmiotowym akcie wykonawczy, jest określony do dnia 31 grudnia 2021 r. Zróżnicowany poziom standardu wyposażenia bazy zakładów i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego powoduje zagrożenie braku spełnienia przez przedsiębiorców uzdrowiskowych wymagań w terminie określonym ww. rozporządzeniem. \| Wejście w życie 18 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wymagań, jakim powinny odpowiadać zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Nazwa Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Termin Wejścia w Życie \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------\|------------------\| \| 20.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych \| Celem pilotażu jest sprawdzenie skuteczności praktycznej przeglądów lekowych w warunkach świadczenia opieki farmaceutycznej oraz sprawdzenie ich wartości klinicznej, wpływu na system opieki zdrowotnej, a w konsekwencji wypracowanie optymalnego modelu, procedur oraz standardów tego elementu opieki farmaceutycznej jako świadczenia zdrowotnego. \| 31 grudnia 2021 r. \| [ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie programu pilotażowego przeglądów lekowych (dziennikustaw.gov.pl)](dziennikustaw.gov.pl) \| \| 20.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego \| Projekt rozporządzenia stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 38 ust. 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Ustawa z dnia 27 listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2401, z późn. zm.) zmieniła upoważnienie dla Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, które regulować ma szczegółowy zakres informacji zawartych w zleceniu, wzór zlecenia na zaopatrzenie w postaci papierowej oraz wzór zlecenia naprawy w postaci papierowej, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego wystawiania zleceń oraz prawidłowej ich realizacji. Zgodnie z art. 30 ww. ustawy, dotychczas obowiązujące rozporządzenie ze wskazanej na wstępie podstawy [rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2019 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (Dz. U. poz. 1555)], zachowuje moc do dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2021 r. Celem zapewnienia możliwości wystawiania zleceń na wyroby medyczne oraz zleceń napraw w wersji papierowej po dniu 31 grudnia 2021 r. należy wydać przedmiotowe rozporządzenie. Ponieważ nie istnieją alternatywne środki w stosunku do projektowanego rozporządzenia umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu wymagane jest wydanie rozporządzenia wraz ze wzorami zlecenia na wyroby i zlecenia naprawy w załącznikach do rozporządzenia. Projekt rozporządzenia powiela rozwiązania dotychczasowego rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 OSR. \| Konsultacje społeczne do 21 grudnia 2021 r. ([firstname.lastname@example.org](mailto:email@example.com)) \| [dokument535280.pdf (legislacja.gov.pl)](legislacja.gov.pl) \| \| 17.12.2021 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. \| projekt dotyczy kompleksowego uzupełnienia przepisów w zakresie rozliczeń świadczeń przyznanych z Funduszu Gwarantowanych \| Wejście w życie 16 \| [Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych (dziennikustaw.gov.pl)](dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin obowiązywania \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|---------------------\|-------------------\| \| 17.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kwalifikacji osób \| Badania kwalifikacyjne do szczepień przeciwko COVID-19 u dzieci poniżej 15 roku życia może przeprowadzić lekarz \| Wejście w życie 15 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kwalifikacji osób przeprowadzających badania kwalifikacyjne i szczepienia ochronne przeciwko COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 17.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania COVID-19 \| Możliwość szczepień przeciwko COVID-19 dzieci od 5 roku życia \| Wejście w życie 15 grudnia 2021 r. \| [Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl)](https://www.dziennikustaw.gov.pl) \| \| 17.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest wykonaniem polecenia Ministra Zdrowia z 8 grudnia 2021 r., znak: ZPŚ.641.177.2021.JK (zmienionym poleceniem z dnia 13 grudnia 2021 r. ZPŚ.641.177.2021.JK.2) wydanego celem realizacji planowanych szczepień przeciw grypie w czasie trwania epidemii SARS-Cov-2. Zmiana zarządzenia wynika ze zmiany założeń realizacji publicznych szczepień przeciw grypie. Podmioty znajdujące się na wykazie podmiotów udzielających świadczeń w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia otrzymują środki finansowe z przeznaczeniem na finansowanie wykonania szczepień ochronnych przeciw grypie w sezonie 2021/2022 u osób objętych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 (Dz. U. poz. 1581, z późn. zm.). Na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), od dnia 9 grudnia 2021 r. prawo do kwalifikacji i \| Przepisy zarządzenia mają zastosowanie do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych od dnia 14 grudnia 2021 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania. \| [Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków](https://www.nfz.gov.pl) \| wykonania szczepienia przeciw grypie uzyskali lekarze dentyści, ratownicy medyczni, fizjoterapeuci, diagnosti laboratoryjni oraz farmaceuci, w związku z tym zwiększa się grono osób uprawnionych do przeprowadzenia kwalifikacji i wykonania przedmiotowych szczepień. W niniejszym zarządzeniu wprowadzono nowy produkt rozliczeniowy: 99.03.0807 Szczepienie ochronne przeciwko grypie z wykorzystaniem szczepionki zakupionej samodzielnie przez podmiot. Wartość produktu wynosi 60,30 zł (składa się na nią: koszt wykonania świadczenia 17,21 zł oraz cena szczepionki 43,09 zł. Cena szczepionki została przyjęta na podstawie urzędowej ceny hurtowej brutto sprzedaży preparatu VaxigripTetra, zawiesina do wstrzykiwań w ampulko-strzykawce (1 dawka), wskazanej w obowiązującym obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 listopada 2021 r.) i obejmuje przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia wraz z wykonaniem szczepienia przez osobę uprawnioną z użyciem szczepionki zakupionej samodzielnie przez podmiot. W uwagach do produktów rozliczeniowych przeznaczonych rozliczaniu przedmiotowych szczepień dookreślono, że rozliczeniu podlegają wyłącznie szczepienia prawidłowo zarejestrowane w systemie CeZ z koniecznością wskazania źródła finansowania szczepionki w e-Karcie Szczepień: publiczne - szczepienie przeciwko grypie/COVID RARS bądź publiczne - szczepienie przeciwko grypie/NFZ - Karta Szczepień określona w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 849) prowadzonej w postaci elektronicznej w systemie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2021 r. poz. 666 i 1292). Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania i ma zastosowanie do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnych udzielanych od dnia 14 grudnia 2021 r. 17.12.2021 Ustawa Projekt ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych Projekt ustawy o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych ma na celu wprowadzenie do systemu prawnego przepisów regulujących w sposób kompleksowy wykonywanie zawodu ratownika medycznego, utworzenie ram prawnych dla działania samorządu ratowników medycznych oraz zasad odpowiedzialności zawodowej ratowników medycznych. dokument534609.docx (live.com) \| ratowników medycznych \| Z uwagi na brak w chwili obecnej elektronicznego rejestru ratowników medycznych nie ma możliwości precyzyjnego ustalenia liczby osób uprawnionych do wykonywania tego zawodu. Zgodnie z danymi przekazanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zwanego dalej „NFZ”, liczba ratowników medycznych na dzień 1 kwietnia 2021 r. wynosiła 22 481 (liczba ta obejmuje ratowników zatrudnionych w ramach umów w rodzaju leczenie szpitalne, udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umów w rodzaju ratownictwo medyczne oraz wykonujących zawód w zespole ratownictwa medycznego u podwykonawcy). Powyższa liczba stanowi liczbę etatów lub równoważników etatów. W myśl art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 882, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o PRM”, ratownik medyczny może wykonywać zawód również w innych podmiotach, także poza systemem ochrony zdrowia. Zgodnie z danymi przekazanymi przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w Państwowej Straży Pożarnej zatrudnionych jest 900 ratowników medycznych. Z kolei w formacjach: Policji – 451 ratowników medycznych, Służba Ochrony Państwa – 6 ratowników medycznych, Straż Graniczna – 35 ratowników medycznych. Natomiast zgodnie z danymi przekazanymi przez Ministra Obrony Narodowej, zwanego dalej „MON”, ratownicy medyczni wykonujący zadania zawodowe w podmiotach leczniczych będących jednostkami budżetowymi i jednostkami wojskowymi, dla których podmiotem tworzącym jest MON oraz w jednostkach podległych MON niebędących podmiotami leczniczymi wynosi ok. 2000 osób. Ratownicy medyczni wykonują zawód również w innych podmiotach wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy o PRM. Dużą grupę stanowią osoby, które posiadają podwójne wykształcenie (np. pielęgniarki i ratownika medycznego) oraz takie, które nie podjęły bądź zaprzestały wykonywania zawodu ratownika medycznego. Wobec powyższego wydaje się zasadne oszacowanie całkowitej liczby ratowników medycznych, którzy będą mogli ubiegać się o prawo wykonywania zawodu na poziomie około 22 481 osób. Jak wynika z danych przedstawionych powyżej ratownicy medyczni w większości są zatrudnieni w jednostkach systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, zwanego dalej „systemem PRM”, w szpitalnych oddziałach ratunkowych oraz zespołach ratownictwa medycznego. Wykonują oni pracę pod presją czasu, w warunkach zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego. Znaczenie roli ratowników medycznych w sektorze ochrony zdrowia oraz ich wpływ na bezpieczeństwo pacjentów powinny się przy tym przekładać na dbałość państwa o zapewnienie odpowiednich kwalifikacji osób przystępujących do wykonywania tego zawodu, jak również ciągłe podnoszenie kwalifikacji osób już go wykonujących, stworzenie warunków reprezentacji interesów tego środowiska zawodowego, sprawowania nadzoru nad jakością wykonywania zawodu przez ratowników medycznych oraz prowadzenia rejestru osób wykonujących ten zawód. Praktyka stosowania dotychczasowych regulacji dotyczących wykonywania zawodu ratownika medycznego, zawartych w ustawie o PRM doprowadziła do uznania, że dla rozwoju zawodu ratownika medycznego jest koniecznym stworzenie możliwości, jakie daje utworzenie samorządu zawodowego oraz zebranie w jednej ustawie przepisów o największym znaczeniu dla funkcjonowania tego zawodu, z uwagi na jego rolę w systemie ochrony zdrowia. Ponadto projektowana ustawa zakłada możliwość kształcenia ratowników medycznych na studiach drugiego stopnia co pozwala na uzyskanie tytułu zawodowego magistra oraz wprowadzenie do porządku prawnego szkolenia specjalizacyjnego dla ratowników medycznych, a tym samym możliwości przystąpienia do egzaminu (PESoż) w celu uzyskania tytułu specjalisty. Ponadto, projekt ustawy zakłada wprowadzenie do porządku prawnego uprawnienia dla ratowników medycznych do skorzystania z 6-dniowego płatnego urlopu szkoleniowego. Przyznanie takiego uprawnień ratownikom medycznym wynika wprost z treści pkt 3 porozumienia zawartego w dniu 24 września 2018 r. przez Ministra Zdrowia z Komitetem Protestacyjnym Ratowników Medycznych oraz Sekcją Krajową Pogotowia Ratunkowego i Ratownictwa Medycznego NSZZ „Solidarność”. Realizacja postanowień przedmiotowego porozumienia podlega ocenie przez środowisko ratowników medycznych i stanowi warunek dla zachowania spokoju społecznego. Projekt ustawy zawiera przepisy regulujące w sposób kompleksowy wykonywanie zawodu ratownika medycznego, w szczególności określa wymagane uprawnienia kwalifikacyjne, zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawody ratownika medycznego, zasady wykonywania tego zawodu, organizacji kształcenia przed i podyplomowego oraz ponoszenia odpowiedzialności zawodowej, jak również utworzenia samorządu ratowników medycznych. Art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwarza możliwość utworzenia samorządu zawodowego reprezentującego osoby wykonujące zawód zaufania publicznego i sprawującego pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Dlatego też projektowana regulacja wprowadza do systemu prawnego przepisy powołujące samorząd zawodowy ratowników medycznych i regulujące jego organizację, tak jak to ma miejsce w przypadku innych zawodów medycznych jak: lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki, położne, farmaceuci, diagnosty laboratoryjni i fizjoterapeuci. Zgodnie z przepisami projektu ustawy, do zadań samorządu zawodowego będzie należało między innymi: 1) sprawowanie pieczy nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu ratownika medycznego; 2) ustanawianie zasad etyki zawodowej oraz dbanie o ich przestrzeganie; 3) przyznawanie prawa wykonywania zawodu oraz uznawanie kwalifikacji ratowników medycznych uzyskanych w państwach członkowskich na podstawie ustawy o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej z dnia 22 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1646); 4) wydawanie zaświadczeń potwierdzających kwalifikacje zawodowe na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej; 5) zawieszanie i pozbawianie prawa wykonywania zawodu oraz ograniczanie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu; 6) prowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej ratowników medycznych; 7) prowadzenie postępowania w przedmiocie niezdolności do wykonywania zawodu ratownika medycznego; 8) reprezentowanie ratowników medycznych oraz ochrona ich interesów zawodowych; 9) działanie na rzecz stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez ratowników medycznych; 10) udział w ustalaniu oraz aktualizacji standardów i wytycznych w ratownictwie medycznym; 11) edukacja zdrowotna i promocja zdrowia; 12) prowadzenie rejestru ratowników medycznych oraz rejestru ratowników medycznych tymczasowo i okazjonalnie wykonujących zawód; 13) nadzór nad doskonaleniem zawodowym ratowników medycznych; 14) współpracę z samorządami zawodów medycznych i innymi organizacjami reprezentującymi zawody medyczne w kraju i za granicą oraz organami państw członkowskich w zakresie spraw określonych w ustawie; 15) wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach. Samorząd zawodowy będzie zorganizowany w ramach struktury ogólnokrajowej w Krajowej Izbie Ratowników Medycznych, która będzie posiadała osobowość prawną oraz określone w ustawie organy. Przynależność do samorządu będzie obowiązkowa. Nadzór nad samorządem będzie sprawował minister właściwy do spraw zdrowia. Projekt ustawy zawiera przepisy dotyczące kształcenia przeddyplomowego ratowników medycznych, które są zawarte w ustawie o PRM. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, które zostały także przeniesione do ustawy o zawodzie ratownika medycznego i samorządzie ratowników medycznych prawo wykonywania zawodu ratownika medycznego będą posiadały osoby, na zasadzie praw nabytych, które ukończyły publiczną lub niepubliczną szkołę policealną o uprawnieniach szkoły publicznej i uzyskały tytuł zawodowy ratownika medycznego lub ukończyły studia wyższe na kierunku (specjalności) ratownictwo medyczne i uzyskały tytuł zawodowy licencjata lub magistra na tym kierunku (specjalności) lub studia wyższe na kierunku studiów związanym z kształceniem w zakresie ratownictwa medycznego i uzyskały tytuł zawodowy licencjata. Obecnie obowiązujące przepisy oraz projekt ustawy zakładają także, że osoby, które rozpoczęły po roku akademickim 2018/2019 studia wyższe przygotowujące do wykonywania zawodu ratownika medycznego, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478, z późn. zm.), i uzyskują tytuł zawodowy licencjata będą miały prawo wykonywania zawodu ratownika medycznego. W celu zapewnienia ratownikom medycznym możliwości realizacji ustawicznego rozwoju zawodowego, w tym ustawowego obowiązku doskonalenia zawodowego, ustawa zapewnia im prawo do 6 dni płatnego urlopu szkoleniowego rocznie. Projekt ustawy reguluje wymagania kompetencyjne i kwalifikacyjne do wykonywania czynności ratownika medycznego uregulowane obecnie w ustawie PRM i zobowiązuje organy ewidencyjne samorządu zawodowego do weryfikacji zgodności posiadanych kwalifikacji z wymaganiami kwalifikacyjnymi dla tego zawodu. Projekt ustawy wprowadza również instytucję jawnego rejestru pozwalającego na identyfikację ratownika medycznego i określenie jego kwalifikacji. Wykonywanie zawodu ratownika medycznego będzie możliwe po uzyskaniu prawa wykonywania zawodu ratownika medycznego oraz uzyskaniu wpisu do rejestru ratowników medycznych. Prawo wykonywania zawodu będzie wydawała Krajowa Rada Ratowników Medycznych, będąca organem samorządu ratowników medycznych. Ważnym elementem projektu ustawy, wywierającym wpływ na bezpieczeństwo pacjenta jest stworzenie także możliwości skutecznego pociągnięcia do odpowiedzialności zawodowej osoby wykonującej zawód ratownika medycznego w przypadku nienależytego lub nierzetelnego przestrzegania obowiązku wykonywania czynności zawodowych zgodnie z określonymi w ustawie zasadami wykonywania zawodu ratownika medycznego oraz zasadami etyki zawodowej, do których określenia będzie uprawniony samorząd ratowników medycznych. Przewidywanym efektem wprowadzenia przedmiotowych rozwiązań będzie zintegrowanie środowiska zawodowego, samodzielność w określaniu potrzeb i dalszego rozwoju tego zawodu, efektywniejsza współpraca z tym środowiskiem zawodowym, sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu ratownika medycznego. W efekcie długofalowym projektowana regulacja ma się przełożyć na poprawę jakości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez ratowników medycznych, a co za tym bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów. Projekt ustawy określa, na takich samych zasadach jak obecnie, kształcenie przeddyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu ratownika medycznego. Natomiast kształcenie podyplomowe zostało uaktualnione i doprecyzowane. W obecnie obowiązujących regulacjach ratownik medyczny ma prawo i obowiązek pogłębiania i aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych, w tym przez uczestnictwo w kursie doskonalącym, celem aktualizacji posiadanego zasobu wiedzy oraz stałego dokształcania się w zakresie nowych osiągnięć. W projekcie ustawy przyjęto zasadę, że ratownik medyczny ma prawo do ustawicznego rozwoju zawodowego, w tym obowiązek doskonalenia zawodowego przez aktualizację wiedzy i umiejętności zawodowych. \| Data \| Rządzenie \| Projekt \| W projekcie przewiduje się modyfikacje: 1) umożliwiające przekraczanie granicy Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącej granicę zewnętrzna Unii Europejskiej bez konieczności posiadania negatywnego wyniku testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 przez osoby: a) reprezentujące szeroko pojęty sektor transportu międzynarodowego, co ma na celu przeciwdziałanie ewentualnemu wystąpieniu istotnych trudności (opóźnień) w realizacji usług międzynarodowego transportu towarów i osób, z uwagi na potencjalny brak wykonania przez pracowników transportu ww. testów diagnostycznych w kierunku SARS-CoV-2; w terminie określonym w § 2a; przepis ten wpłynie pozytywnie na funkcjonowanie transportu umożliwiając niezakłóconą realizację usług międzynarodowego transportu osób i towarów oraz zobowiązań międzynarodowych w tym obszarze, b) które przystępują do egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu zawodowego, przeprowadzanych przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie a także egzaminu zawodowego w sesji zimowej, która rozpoczyna się 10 stycznia 2022 r. c) dzieci, które nie ukończyły 5. roku życia; 2) umożliwiające wykonanie na lotnisku w terminie 3 godzin od momentu przekroczenia granicy, testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2, którego negatywny wynik stanowi przesłankę zwolnienia z obowiązku odbycia obowiązkowej kwarantanny dla osób przekraczających granicę Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącą granicę zewnętrzna Unii Europejskiej, co ma zapewnić płynność ruchu pasażerów na terenie lotnisk, jak również możliwość wykonywania \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. \| Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| \| Data \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 grudnia 2021 r. w sprawie minimalnej liczby miejsc szkoleniowych dla pielęgniarek i położnych, maksymalnej kwoty dofinansowania jednego miejsca szkoleniowego oraz \| - minimalna liczba miejsc szkoleniowych dla pielęgniarek i położnych rozpoczynających specjalizację w 2022 r. wynosi 2 525; - maksymalna kwota dofinansowania jednego miejsca szkoleniowego dla specjalizacji rozpoczynających się w 2022 r. wynosi 3 950 zł; - maksymalna kwota przeznaczona na szkolenia specjalizacyjne w 2022 r. wynosi 10 000 000 zł. \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| 14.12.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie z dnia 13 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii powodujący liczne zakażenia wirusem SARS-CoV-2, w tym związana z nim zmiana stylu życia, wpłynęły przede wszystkim na ograniczenie aktywności fizycznej oraz wzrost natężenia stresu, potęgując przy tym ryzyko zachorowania na najczęstsze choroby tzw. cywilizacyjne, takie jak choroby układu krążenia czy choroby metaboliczne. Dlatego też mając na uwadze konsekwencje jakie niesie obecna sytuacja epidemiczna zasadne jest wydłużenie etapu realizacji programu pilotażowego, który pozwoli na powszechne objęcie świadczeniobiorców od 40. roku życia profilaktyczną diagnostyką laboratoryjną w zakresie najczęściej występujących problemów zdrowotnych. Wprowadzenie zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2021 r. w sprawie programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” (Dz. U. poz. 1081), wynika z konieczności: 1) wydłużenia etapu realizacji o kolejne 6 miesięcy, tj. do dnia 30 czerwca 2022 r.; 2) wydłużenia etapu ewaluacji programu pilotażowego, trwającego 3 miesiące od dnia zakończenia etapu realizacji programu pilotażowego. Termin, w którym Narodowy Fundusz Zdrowia, zwany dalej „NFZ”, dokonuje oceny wyników programu pilotażowego wydłużono do dnia 30 września 2022 r.; 3) dodania w załączniku nr 1 do rozporządzenia „Wykaz świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w ramach programu pilotażowego, szczegółowe kryteria kwalifikacji świadczeniobiorców oraz warunki organizacji i realizacji programu pilotażowego, w tym dotyczące personelu medycznego i wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną” w kolumnie „Warunki organizacji i realizacji programu pilotażowego” do obecnego personelu medycznego oprócz lekarza, fельцера, pielęgniarki także położną, diagnostę laboratoryjny lub ratownika medycznego. \| \| --- \| --- \| --- \| \| 13.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| W związku z art. 79 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich (Dz. U. poz. 2197) zaistniała konieczność ponownego określenia wymogów w sprawie apteczek okrętowych i apteczek medycznych na statkach morskich oraz wzoru karty zdrowia \| \| 13.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 10 grudnia 2021 r. w sprawie apteczek okrętowych i apteczek medycznych oraz wzoru \| \| Data \| Organ \| Projekt \| Opis \| Uwagi i opinie \| Źródło \| \|------------\|-------------\|----------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 13.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa \| Projekt zarządzania zmieniającego \| Niniejszy projekt zmiany zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w \| Uwagi i opinie do 24 grudnia \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie \| \| NFZ \| zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką \| zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką, stanowi wykonanie upoważnienia zamieszczonego w art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Zgodnie z ww. upoważnieniem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia został zobowiązany do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zmiany w zarządzeniu polegają na wprowadzeniu nowych rozwiązań w zakresie finansowania fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej. Wprowadzone zmiany są zgodne z opracowaniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Powyższa zmiana nadała nowe brzmienie załącznikowi nr 1m i In do zarządzenia. Nowe rozwiązania w fizjoterapii ambulatoryjnej polegają na zmianie produktów rozliczeniowych, które zostały pogrupowane i nadano im nowe warunki rozliczenia. Zmieniono również sposób rozliczania fizjoterapii domowej poprzez wyszczególnienie dwóch produktów rozliczeniowych, których identyfikacja i zastosowanie wynika z czasu poswięconego pacjentowi stanowiącego podstawę do rozliczenia. Ponadto dokonano wzrostu wartości punktowej o 76% dla wizyty fizjoterapeutycznej w warunkach ambulatoryjnych i o 96% dla wizyty fizjoterapeutycznej w warunkach domowych. Adekwatnie do zmieniającego się stanu epidemii zwiększeniu o 24% uległa również wizyta fizjoterapeutyczna z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych. W związku z powyższym nadano nowe brzmienie załącznikowi nr In do zarządzenia. Skutek finansowy dla ww. zmian będzie powodował wzrost wydatków po stronie publicznego płatnika w wysokości około 213 mln zł. Powyższe zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) Poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Zarządzenie zostało przedstawione do konsultacji zewnętrznych na okres 14 dni. Zarządzenie zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), zostało przedstawione do konsultacji \| 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Polaków \| \| Data \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 13.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 199/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10.12.2021 r. w sprawie programu pilotażowego w zakresie oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin ma na celu wdrożenie programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, zwanego dalej „programem pilotażowym”. Celem programu pilotażowego jest poprawa jakości i efektywności leczenia, poprzez praktyczne sprawdzenie sposobu organizacji opieki nad pacjentami problemowo korzystającymi z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, w tym zapewnienie dedykowanych świadczeń zdrowotnych tej grupie świadczeniobiorców. Program pilotażowy stanowi odpowiedź na zaistniałą potrzebę zdrowotną, związaną z zagrożeniem wynikającym z częstego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów cyfrowych za pośrednictwem narzędzi takich jak komputery, smartfony, tablety czy inne urządzenia elektroniczne, potęgowaną na skutek epidemii SARS-CoV-2. Z uwagi na obecny brak poradni dedykowanych oddziaływaniom terapeutycznym skierowanym do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, konieczne jest przeprowadzenie programu pilotażowego aby umożliwić przetestowanie sposobu organizacji opieki dla tej grupy świadczeniobiorców. Program pilotażowy realizowany będzie w latach 2021-2023 w 10 ośrodkach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Szacunkowo, rocznie program obejmie wsparciem 5000 osób, w tym dzieci i młodzież problemowo korzystającą z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodziny. Ze świadczeń podmiotów realizujących program pilotażowy skorzystać będą mogły dzieci przed rozpoczęciem realizacji obowiązku szkolnego, dzieci i młodzież objęci obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki oraz kształcący się w szkołach \| Wejście w życie 11 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|----------\|-------\|--------\|--------\| \| 13.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 10.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń \| Zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 7/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 146 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zmiana wprowadzona w przepisie § 18 ust. 1 pkt 4a zarządzenia polega na zmianie w treści regulacji miejsca liczby wizyt środowiskowych z procentowym ich wykonaniem w stosunku do wymaganej liczby świadczeń do wykonania w ramach ryzytu miesięcznego w zakresie ośrodka środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny, zwanego dalej „ośrodkiem”. Powyższe ma na celu wyeliminowanie wątpliwości dotyczących obniżania wymaganej liczby świadczeń do realizacji w ramach ryzytu miesięcznego, w przypadku udzielenia większej liczby \| Wejście w życie 11 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień świadczeń środowiskowych, niż jest to wymagane przepisami prawa. Niniejszym zarządzeniem wprowadza się także zmianę zasady dotyczącej zwrotu przez Świadczeniodawcę do Funduszu środków finansowych wynikających z różnicy przekazanych przez Fundusz środków w ramach ryczałtu miesięcznego a środkami wynikającymi z liczby zrealizowanych świadczeń. Uchyła się możliwość obligatoryjnego rozłożenia na raty ww. należności, wprowadzając zasady wynikające z art. 28 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). W związku z powyższą zmianą rezygnuje się z regulacji dotyczących ewaluacji ryczałtu miesięcznego. Jednocześnie w zakresie § 18 ust. 1 pkt 5 zdanie drugie reguluje się sposób rozliczania każdego miesiąca rozliczanego okresu rozliczeniowego. W związku z dotychczasowym sposobem realizacji świadczeń środowiskowych w zakresie ośrodka, modyfikuje się przepis §18 ust. 1 pkt 17 przez wykreślenie z treści przepisu wyjątku od niestosowania tego przepisu w stosunku do ww. świadczeń, przy czym przepisowi nie stosuje się do świadczeń środowiskowych udzielonych pacjentom/rodzinie w środowisku domowym. W załączniku nr 1 - Katalog zakresów świadczeń do zarządzienia, zmieniono sposób rozliczania dodatkowego kosztu związanego z leczeniem świadczeniobiorcy, w tym dzieci młodzieży, z potwierdzonym zakażaniem wirusem SARS-CoV-2. Ze względu na specyfikę systemu informatycznego Narodowego Funduszu Zdrowia wprowadzono wartość punktową świadczenia, która pozwoli na sprawozdanie i rozliczenie leczenia pacjenta z potwierdzonym zakażeniem wirusem. W związku z powyższym oraz z faktem, iż przedmiotowe produkty do stosowania zostały wprowadzone od 1 lipca 2021 r., wprowadza się możliwość ich rozliczenia według nowych taryf od daty początku ich wprowadzenia. Dodatkowo w przepisie § 1 pkt 4 niniejszego zarządzenia wprowadzono nowe brzmienie załącznika nr 2 do zarządzenia, stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień. Przedmiotowa zmiana ma charakter porządkujący, w związku z czym nie została skierowania do publicznych konsultacji. Zarządzenie, zgodnie z § 3, wchodzi w życie z dniem następującym po \| Data \| Organ \| Dokument \| Opis \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|----------\|------\|--------\|--------\| \| 13.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE NR 196/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dniu podpisania. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został przedstawiony do konsultacji zewnętrznych. W ramach konsultacji opinię wyraziło 11 podmiotów, w tym 10 z nich zgłosiło uwagi do projektu zarządzenia. W ramach zgłoszonych uwag wnioskowano m.in. o wprowadzenie możliwości rozłożenia na raty zaległości wynikającej z realizacji świadczeń w zakresie ośrodka, zaliczenie świadczeń zrealizowanych w ośrodkach młodzieżowych do wskaźnika świadczeń środowiskowych, możliwość rozliczania produktów sprawozdawczych leczenia pacjentów z potwierdzonym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 od 1 lipca 2021 r. czy obniżenie procentu wymaganych świadczeń środowiskowych (domowych). Ponadto podniesiono aby zmniejszyć liczbę wymaganych świadczeń w ramach ryczałtu miesięcznego, uzupełnić uzasadnienie w zakresie dokonania zmiany przepisu dotyczącego rozliczania świadczeń środowiskowych (domowych), a także doprecyzować sposób zwrotu środków finansowych wynikających z różnicy przekazanych środków finansowych, a środkami finansowymi wynikającymi z liczby wykonanych świadczeń. Zgłoszone uwagi zostały uwzględnione w części dotyczącej terminu obowiązywania produktów sprawozdawczych leczenia pacjentów z potwierdzonym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 oraz uzupełnienia uzasadnienia. Doprecyzowano także sposób zwrotu przez świadczeniodawcę środków finansowych w ramach rozliczania ryczałtu miesięcznego. \| Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa”. \| Wejście w życie 8 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Przypisany plik \| Źródło Dokumentu \| \|------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| 10.12.2021 \| Komunikat Ministra Zdrowia \| Komunikat Ministra Zdrowia w sprawie ordynowania i wydawania produktu leczniczego Viregyt K \| Konieczność wydania zarządzenia, którego materia dotychczas była uregulowana w zarządzeniu Nr 74/2018/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 lipca 2018 r. wynika w szczególności z dostosowania przepisów zarządzenia do obecnie obowiązującego stanu prawnego. W projektowanym zarządzeniu uszczegółowiono przepis dotyczący wykonania pierwszej wizyty lub porady w dniu objęcia pacjenta opieką przez hospicjum domowe. Przedmiotowa regulacja pozwoli na finansowanie świadczenia od pierwszej wykonanej wizyty w domu chorego. Kolejna zmiana dotyczy sposobu realizacji wizyt pielęgniarki w hospicjum domowym. Celem poprawy jakości sprawowanej opieki, wizyty pielęgniarki powinny odbywać się co 3 dni w tygodniu kalendarzowym, z wyłączeniem sytuacji w których stan zdrowia pacjenta wymaga częstych wizyt. Obecnie możliwe jest wykonywanie wszystkich wymaganych tygodniowych wizyt w ciągu dwóch dni następujących po sobie, w związku z czym czas oczekiwania na następną wizytę może wynieść nawet 5 dni. Proponowane uszczegółowienie przepisów będzie miało wpływ na poprawę jakości opieki paliatywnej i hospicyjnej. Wprowadzone zmiany wpisują się w realizację celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej. \| Skierowano do rozpatrzenia do Komisji Zdrowia \| https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-ministra-zdrowia-w-sprawie-ordynowania-i-wydawania-produktu-leczniczego-viregyt-k2 \| \| 10.12.2021 \| Informacja \| Informacja o zrealizowanych lub podjętych zadaniach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego w \| Skierowano do rozpatrzenia do Komisji Zdrowia \| 1830.pdf (sejm.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło dokumentu \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 10.12.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw kontynuacji reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego \| Zmiana składu osobowego Zespołu \| 10 grudnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 8 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 09.12.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2021 r. w sprawie ograniczenia ordynowaniu i wydawaniu produktów leczniczych na jednego pacjenta \| Ograniczenie wydawania produktu leczniczego Viregyt-K na jednego pacjenta \| 10 grudnia 2021 r. \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 09.12.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw zmierza do stworzenia podstaw dla pracodawcy do wprowadzenia i przeprowadzania – gdy jest to niezbędne dla ochrony określonych dóbr – prewencyjnej kontroli pracowników na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał \| Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| Projektowana regulacja ma na celu również rozwiązanie problemu wynikającego z braku podstaw prawnych do przeprowadzania przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego badań pracowników na obecność tzw. narkotyków w ich organizmach. W chwili obecnej w polskim porządku prawnym nie ma bowiem przepisów, które określaliby procedurę takiego badania, na żądanie pracodawcy lub samego pracownika. Powyższe jest konsekwencją również braku wyraźnej podstawy prawnej do niedopuszczenia przez pracodawcę do wykonywania pracy przez pracownika, wobec którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że znajduje się w stanie po użyciu takich środków lub zażywał je w czasie pracy. Projekt niniejszej ustawy służy także realizacji postulatów dotyczących wprowadzenia pracy zdalnej jako rozwiązania stałego, tj. w ramach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 oraz z 2021 r. poz. 1162), zwanej dalej „Kodeksem pracy”. W związku z epidemią COVID-19 rozpowszechniło się bowiem wykonywanie pracy w formie pracy zdalnej, która jest obecnie stosowana na podstawie art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.). Regulacja ta obowiązuje jednak tymczasowo, w związku z wystąpieniem epidemii i może być stosowana tylko przez okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz przez okres 3 miesięcy po ich odwołaniu. Liczne postulaty w zakresie umożliwienia stronom stosunku pracy stosowania tej formy wykonywania pracy także po odwołaniu stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej pochodziły zarówno od pracowników, jak i od organizacji pracodawców, które dostrzegły zalety tej formy wykonywania pracy. W związku z tym niezbędne okazało się podjęcie działań legislacyjnych w tym zakresie. Należy dodać, iż obowiązujące przepisy Kodeksu pracy przewidują możliwość świadczenia pracy poza zakładem pracy w formie telepracy, jednak w sposób mniej elastyczny niż przywołana regulacja dotycząca pracy zdalnej. Obowiązująca przesłanka regularności wykonywania pracy w formie telepracy, z uwagi na jej nieostrość, budziła zawsze wiele wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto, jak pokazała praktyka, wymóg regularności stanowił istotne ograniczenie dla upowszechnienia się tej formy wykonywania pracy i jej użyteczności, przez eliminację możliwości wykonywania telepracy w sposób neregularny. Skutkiem tego było wykształcenie się nieuregulowanej prawnie choć funkcjonującej z powodzeniem w praktyce tzw. pracy incydentalnej (home office), polegającej na świadczeniu przez pracownika pracy poza zakładem pracy w sposób okazjonalny. W konsekwencji w projekcie zaproponowano, aby nowe regulacje dotyczące pracy zdalnej zastąpiły obecne przepisy Kodeksu pracy dotyczące telepracy. Niektóre rozwiązania prawne normujące telepracę zostały przejęte do nowych kodeksowych przepisów o pracy zdalnej. Projektodawca uznał bowiem za zasadne pozostawienie regulacji, które mają już ugruntowaną praktykę w przypadku stosowania ich przy telepracy, także partnerzy społeczni uznali obecne przepisy o telepracy za właściwą bazę do stworzenia nowych rozwiązań w zakresie pracy zdalnej. Projekt – w zakresie wprowadzenia kontroli trzeźwości oraz kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu – przewiduje zmiany Kodeksu pracy polegające w szczególności na: 1) określeniu podstaw prawnych umożliwiających pracodawcy wprowadzenie – gdy jest to niezbędne dla ochrony określonych dóbr – prewencyjnych kontroli trzeźwości pracowników lub kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach, a także określeniu zasad przeprowadzania takich kontroli; 2) w zakresie obowiązku pracodawcy niedopuszczenia pracownika do wykonywania pracy: - utrzymaniu regulacji obecnie obowiązującej w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy, - wprowadzeniu regulacji nakładającej na pracodawcę taki obowiązek w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu lub zazywał taki środek w czasie pracy, - wprowadzeniu regulacji nakładającej na pracodawcę taki obowiązek w przypadku, gdy prewencyjna kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu w organizmie pracownika lub prewencyjna kontrola na obecność środka działającego podobnie do alkoholu, wykaże obecność takiego środka w organizmie pracownika; 3) określeniu podstaw do przeprowadzania badania w celu ustalenia obecności alkoholu, wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości, lub środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie pracownika przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego; 4) wprowadzeniu możliwości odpowiedniego zastosowania wskazanych powyżej rozwiązań do pracodawców organizujących pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą; 5) uzupełnieniu katalogu przesłanek uzasadniających nałożenie na pracownika kary upomnienia, kary nagany lub kary pieniężnej o przypadki stawienia się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub zażywanie takiego środka w czasie pracy. Projekt zawiera także zmianę ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2021 r. poz. 1119), polegającą na uchyleniu art. 17. W obecnym brzmieniu przepis ten w szczególności zobowiązuje kierownika zakładu pracy lub osobę przez niego upoważnioną do niedopuszczenia do pracy pracownika, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy. Stanowi również podstawę do żądania przez pracodawcę lub pracownika, o którym mowa powyżej, przeprowadzenia badania stanu trzeźwości przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego. Zmiana ta polega na przeniesieniu zawartej w tym artykule regulacji na grunt Kodeksu pracy, celem kompleksowego uregulowania tej problematyki w jednym akcie prawnym. W związku z powyższym, proponuje się zmianę przepisu upoważniającego zawartego art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ponadto, z uwagi na uchylenie art. 17 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz szczegółowe uregulowanie kwestii związanych z niedopuszczeniem do wykonywania pracy pracowników, wobec których zachodzi podejrzenie, że znajdują się w stanie po użyciu środków działających podobnie do alkoholu, proponuje się uchylenie art. 118 § 6 ustawy z dnia z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2021 r. poz. 66 i 1236). W efekcie ww. proponowanych zmian oczekuje się minimalizacji liczby przypadków, w których pracownik wykonywałby powierzone mu przez pracodawcę zadania znajdujące się w stanie po użyciu substancji, czy środków negatywnie wpływających na jego sprawność psychofizyczną. Powyższe powinno zatem wpłynąć pozytywnie na bezpieczeństwo pracowników, innych osób, a także ochronę mienia. Natomiast w zakresie dotyczącym wprowadzenia pracy zdalnej na stałe do Kodeksu pracy najważniejsze regulacje przewidziane w projekcie ustawy polegają na: 1) wprowadzeniu definicji pracy zdalnej, zgodnie z którą pracą zdalną będzie praca polegająca na wykonywaniu pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość; 2) przyjęciu, że praca zdalna będzie mogła być uzgodniona przy zawieraniu umowy o pracę albo już w trakcie zatrudnienia (w tym drugim przypadku do zmiany umowy o pracę – w zakresie miejsca wykonywania pracy – nie będzie wymagana forma pisemna); 3) umożliwieniu polecenia przez pracodawcę w szczególnych przypadkach (tj. w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu, lub w okresie, w którym z powodu siły wyższej zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe) – wykonywania pracy zdalnej przez pracownika, przy zastrzeżeniu złożenia przez pracownika bezpośrednio przed wydaniem polecenia oświadczenia o posiadaniu warunków lokalowych i technicznych do wykonywania pracy w tej formie; 4) uregulowaniu obowiązku określania zasad wykonywania pracy zdalnej w: - porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową (zakładowymi organizacjami zawodowymi), - regulaminie ustalonym przez pracodawcę – jeżeli nie dojdzie do zawarcia porozumienia z zakładową organizacją związkową (zakładowymi organizacjami zawodowymi) oraz w przypadku, gdy u pracodawcy nie działa żadna zakładowa organizacja związkowa (w tym przypadku regulamin byłby ustalany po konsultacji z przedstawicielami pracowników); 5) umożliwieniu wykonywania pracy zdalnej na wniosek pracownika także w przypadku, gdy nie zostało zawarte porozumienie albo regulamin, o których mowa w pkt 4, określające zasady wykonywania pracy zdalnej; 6) wprowadzeniu możliwości wiążącego wycofania się z pracy zdalnej przez pracodawcę lub pracownika; 7) uregulowaniu obowiązków pracodawcy wobec pracownika wykonującego pracę zdalną (m.in. zapewnienia pracownikowi materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, pokrycia kosztów związanych z pracą zdalną) oraz przyznania stronom uprawnienia do ustalenia zasad wykorzystywania przez pracownika prywatnych narzędzi pracy i materiałów w pracy zdalnej; 8) unormowanie prawa kontroli pracownika przez pracodawcę w miejscu wykonywania pracy zdalnej; 9) ustanowieniu zakazu dyskryminacji pracownika wykonującego pracę zdalną; 10) zagwarantowaniu pracownikowi wykonującemu pracę zdalną prawa do przebywania na terenie zakładu pracy na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników; 11) wprowadzeniu szczegółowych zasad w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; 12) wyodrębnieniu okazjonalnej pracy zdalnej, do której z uwagi na jej szczególny charakter, nie będą stosowane niektóre przepisy dotyczące pracy zdalnej; 13) umożliwieniu pracownikowi przekazywania wszystkich wniosków, dla których przepisy Kodeksu pracy lub innych ustaw lub aktów wykonawczych, określających prawa i obowiązki z zakresu prawa pracy przewidują formę pisemną, w postaci papierowej lub elektronicznej. Projektowane w tym zakresie regulacje zastąpią przepisy Kodeksu pracy dotyczące telepracy, które zostaną uchycone. Niektóre rozwiązania prawne normujące telepracę zostaną przejęte do nowych kodeksowych przepisów o pracy zdalnej. Projekt zawiera także zmiany w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 575 i 1981), polegające na: 1) objęciu kosztów ponoszonych przez pracodawcę, a związanych z zatrudnieniem i sposobem wykonywania pracy przez pracownika, wsparciem przewidzianym w systemie rehabilitacji zawodowej i zatrudniania osób niepełnosprawnych. Regulacja ta ułatwi pracodawcom podjęcie decyzji o zatrudnieniu w ramach pracy zdalnej. lub o działaniach prozatrudnieniowych na rzecz osób o szczególnych schorzeniach lub wyższych stopniach niepełnosprawności (dodanie po art. 2 ww. ustawy art. 21, zgodnie z którym dla celów określonych w ustawie ekwiwalent pieniężny lub ryczałt przysługujący pracownikowi wykonującemu pracę zdальną, wlicza się do wynagrodzenia brutto, o którym mowa w art. 2 pkt 4a ww. ustawy). 2) zmianie redakcyjnej polegającej na zastąpieniu w art. 4 w ust. 5 pkt 2 sformułowania „zatrudnienia w formie telepracy” brzmieniem: „wykonywania pracy zdalnej”, z uwagi na uchylenie w Kodeksie pracy przepisów dotyczących telepracy; 3) zwolnieniu pracodawcy z obowiązku dodatkowego zapewnienia doraźnej opieki medycznej pod adresem zamieszkania lub pobytu osoby niepełnosprawnej wykonującej tam pracę nakładczą lub zdalną – w wymiarze nieprzekraczającym łącznie 10 dni roboczych w miesiącu, a w przypadku pracownika lub wykonawcy pracy nakładczej zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy – w wymiarze proporcjonalnym do wymiaru czasu pracy (zmiany w art. 28 ww. ustawy) Głównym celem zmiany jest ograniczenie kosztów, które musiałby ponosić pracodawca w związku z zawieraniem dodatkowych umów z podmiotami świadczącymi usługi w zakresie opieki doraźnej w poblizu np. adresu zamieszkania lub pobytu pracowników i wykonawców, co mogłyby zniesić ich do tych form zatrudnienia. Dotyczyć to będzie sytuacji, w których praca nakładcza lub zdalna są wykonywane w tych warunkach okazjonalnie lub przez część miesiąca. Dodatkowo projekt zawiera zmianę redakcyjną art. 60a ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2021 r. poz. 1100, 1162 i 1621), polegającą na zastąpieniu obowiązującego odesłania do „pracy w formie telepracy w rozumieniu art. 675 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy”, sformułowaniem „pracy zdalnej w rozumieniu art. 6718 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.”. Z uwagi na fakt, iż praca zdalna wprowadzona do Kodeksu pracy ma zastąpić obowiązujące regulacje dotyczące pracy zdalnej, projektowana ustawa zawiera także zmianę polegającą na uchyleniu art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 1842, z późn. zm). W efekcie proponowanych zmian oczekuje się uelastycznienia \| Data \| Organizacja \| Projekt/Usługa \| Opis \| Opinia i uwagi do 20 grudnia 2021 r. (email@example.com) \| Źródło \| \|------------\|-------------\|--------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------\| \| 07.12.2021 \| Ustawa \| Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych \| Dotyczy wyłączenia osób posiadających unijne cyfrowe zaświadczenie COVID z ograniczeń wprowadzanych na podstawie rozporządzenia ministra Zdrowia, w szczególności w przedsiębiorstwach, szkolach, zakładach opieki zdrowotnej, żłobkach, instytucjach pomocy społecznej oraz wprowadzenia obowiązku szczepień przeciw COVID-19 i uregulowania tej procedury \| Skierowano projekt do opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu oraz Biura Analiz Sejmowych \| [9-020-741-2021.pdf](sejm.gov.pl) \| \| 07.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe \| Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn zm.). Przedmiotowa regulacja dotychczas określona była w zarządzeniu Nr 166/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe (z późn. zm.), która zgodnie z § 19 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany dokonane w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1. dostosowanie § 4 – Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 – Kary umowne załącznika nr 2 do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne - świadczenia kompleksowe do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.), która zgodnie z § 31 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym \| Opinie i uwagi do 20 grudnia 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 07.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa regulacja określona była dotychczas w zarządzeniu Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.), która zgodnie z § 31 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym \| Opinie i uwagi do 20 grudnia 2021 r. (email@example.com) \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecialistyczne \| samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany dokonane w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1) jednolicie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie określenia wysokości opłat za krew i jej składniki w 2022 r., dokonano zmian wartości wysokości opłat w 2022 r. Zgodnie z wynikami analizy wysokości kosztów ponoszonych przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi w związku z pobieraniem krwi i jej składników oraz preparatyką, przechowywaniem i ich wydawaniem, w odniesieniu do uzyskiwanych przychodów z tego tytułu, uległy zmianie wartości dwóch produktów rozliczeniowych (5.53.01.0001515 Przetoczenie ubogoleukocytarnego koncentratu krwinek płytkowych z aferezy – 1000 zł oraz 5.53.01.0001523 Filtrowanie jednostki krwi lub jej składników – 77 zł). Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia stworzono produkt rozliczeniowy: 5.53.01.0001543 Podział donacji osooca otrzymanego metodą aferezy o wartości 45 zł. Zmiana, wynikająca z ww. rozporządzenia, podyktowana jest koniecznością doprecyzowania i rozwijania wątpliwości interpretacyjnych związanych z podziałem donacji. 2) w zakresie załącznika nr 1b do zarządzenia (Katalog produktów odrębnych) utworzono nowe produkty rozliczeniowe: 5.52.01.0001564 Pobyt do podania leku w leczeniu orbitopatii tarczycowej (obejmuje dożylną sterydoterapię wraz z wykonaniem rutynowych badań laboratoryjnych monitorujących terapię, przy rozliczeniu konieczne wykazanie rozpoznania ICD-10: E05.0, E06.3, H06.2) oraz 5.52.01.0001565 Pobyt do wykonania upustu krwi w przebiegu chorób krwi i narządów krwiotwórczych (konieczne wskazanie procedury 38.99); na zasadach określonych w § 26 pkt 13 zarządzenia (w uzasadnionych medycznie przypadkach umożliwiono wykazanie do rozliczenia pomimo nieprzekroczenia 14 dniowego okresu między ich udzieleniem podczas odrębnych pobytów pacjenta w szpitalu); 3) zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem obejmują również modyfikacje załącznika nr 1b i 1c w zakresie produktów rozliczeniowych dedykowanych pobraniom narządowym. Zmiany te związane są z koniecznością dostosowania przepisów zarządzenia Prezesa Funduszu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania kosztów czynności związanych z pobieraniem, przechowywaniem, przetwarzaniem, sterylizacją i dystrybucją komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2014 r., poz. 469 z późn. zm.). W związku z tym, w załącznikach utworzone zostały odpowiednie produkty rozliczeniowe wraz z wartościami wynikającymi z ww. rozporządzenia; 4) zmiany w obrębie załączników 2a, 2b i 2c, stanowiących wzory umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne / leczenie szpitalne - teleradioterapia / brachyterapia / terapia izotopowa / terapia protonowa nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku/ leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecjalistyczne wynikają z konieczności ich dostosowania do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.); 5) modyfikacje w zakresie załącznika nr 1ts do zarządzenia mają charakter porządkujący (zmiany wynikające ze zmian z załącznika nr 1b); 6) świadczeniodawcom, w przypadku udzielania świadczeń świadczeniobiorcom poniżej 18 r.ż., którzy zrealizowali JGP: PZB02 Zabiegi z wykonaniem witrektomii <18 r.ż, PZB03 Średnie zabiegi na oczodole i aparacie łzowym < 18 r.ż. oraz PZB05 Duże zabiegi na rogówce i twardówce <18 r.ż., określone w załączniku nr 3d do zarządzenia, a w roku poprzedzającym rok, w którym stosowany jest współczynnik korygujący, ich udział w realizacji poszczególnych JGP na rzecz świadczeniobiorców poniżej 18 r.ż. przekroczył 10% wszystkich zrealizowanych na rzecz tych świadczeniobiorców odpowiednich JGP, umożliwiono korygowanie wartości produktu rozliczeniowego z katalogu grup o współczynnik o wartości 1,2 (załącznik nr 3d do zarządzenia); 7) realizując wnioski pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli pt. Realizacja świadczeń zdrowotnych w zakresie endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego, w celu zminimalizowania skutków epidemii COVID-19, które wpłynęły na zmniejszenie liczby wykonanych zabiegów endoprotezoplastyki i przesunięcie ich w czasie umożliwiło świadczeniodawcom korygowanie wartości produktu rozliczeniowego z katalogu grup z zastosowaniem współczynników na podstawie realizacji świadczeń udzielonych w roku 2019 albo 2021; 8) mając na względzie szczególne uwarunkowania zastosowania trybu indywidualnego rozliczania świadczeń, którego celem jest umożliwienie świadczeniodawcom rozliczenia świadczeń niestandardowych oraz w związku ze wzrostem liczby składanych przez świadczeniodawców wniosków na rozliczenie hospitalizacji w trybie indywidualnego rozliczania świadczeń za zgódą płatnika: 5.52.01.0001363 Rozliczenie za zgódą płatnika, dokonano analizy kosztów świadczeń zdrowotnych. Efektem prac są zmiany wprowadzone w §25 zarządzenia. Zmianie uległy wartości wyjściowe hospitalizacji kosztochłonnych z 15 000 zł do 25 000 zł oraz z 20 000 zł do 30 000 zł. W przypadku wystąpienia konieczności wykonania dodatkowej procedury medycznej w ramach hospitalizacji określonej w katalogu operacji wad serca i aorty pierściennej lub świadczenia wysokospecjalistycznego jej wartość wzrosła z 10 000 zł do 11 315 zł; 9) zmiany w charakterystyce JGP (załącznik nr 9 do zarządzenia) obejmują: a) B31 Duże rekonstrukcje na aparacie ochronnym oka - w związku z wynikami opracowania Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr WT.5403.40.2021 z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie oszacowania kosztów operacji opadania powiek umożliwiono rozliczanie procedury 08.34 Operacja opadania powiek - operacja mięśnia dźwigacza u pacjentów poniżej 18 roku życia w ramach grupy B31 Duże rekonstrukcje na aparacie ochronnym oka (w grupie B31 został utworzony dodatkowy warunek: wskazanie procedury 08.34 Operacja opadania powiek - operacja mięśnia dźwigacza oraz wiek < 18 r.ż.); b) C14 Średnie zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani - procedurę 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej przeniesiono do grupy C15 Małe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani (z listy procedur C14 została usunięto procedura: 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej – inne pozostawiono); c) C15 Małe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani - do listy procedur C15 dodano procedurę 27.499 Wycięcie w zakresie jamy ustnej – inne (procedura przeniesiona z grupy C14) d) C31 Kompleksowe zabiegi uszu - w grupie C31 Kompleksowe zabiegi uszu w przypadku realizacji procedur: 18.31 Radykalne wycięcie zmiany ucha zewnętrznego i 20.51 Wycięcie zmiany ucha środkowego poza dotychczasowym warunkiem związanym ze wskazaniem procedury wykonania badania histopatologicznego (Y90) należy dodatkowo sprawować jedno z wybranych rozpoznaje wg. ICD 10: C30.1 Nowotwór złośliwy (uchó środkowe), C43.2 Czerniak złośliwy ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego, C44.2 Nowotwór złośliwy (skórę ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego), C49.0 Nowotwór złośliwy (tkanka łączna i inne tkanki miękkie głowy, twarzy \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| e) D18, D47, D48 - w obszarze chorób związanych z zapaleniem płuc zrezygnowano z dotychczasowego podziału grup ze względu na możliwość wystąpienia powikłań lub chorób współistniejących bądź ich brak. Grupa D47 Zapalenie płuc z powikłaniami i chorobami współistniejącymi została usunięta, z kolei z nazwy grupy D48 Zapalenie płuc bez powikłań i chorób współistniejących została usunięta część informująca, że grupa dotyczy hospitalizacji bez powikłań i chorób współistniejących. Z nazwy grupy D18 Zapalenie płuc nietypowe, wirusowe usunięto słowo „wirusowe”, a rozpoznania wg ICD10 o nieuszzczegółowionej diagnozie zostały przeniesione do grupy D48 Zapalenie płuc. Do grupy D48 Zapalenie płuc zostały dodane rozpoznania o nieuszzczegółowanej diagnozie (rozpoznania o nieuszzczegółowanej diagnozie wg ICD 10 przeniesione z grupy D18 Zapalenie płuc nietypowe); f) F58E Choroby zapalne jelit > 65 r.ż., F58F Choroby zapalne jelit < 66r.ż. - dla grup F58E Choroby zapalne jelit > 65 r.ż. oraz F58F Choroby zapalne jelit < 66r.ż. zostały dodane warunki wykonania dodatkowych procedur medycznych wg ICD 9; g) H22 Artroskopia lecznicza - w grupie H22 Artroskopia lecznicza umożliwiono realizację procedur: 83.881 Plastyka ściegna i mięśnia, 83.882 Ufikowanie ściegna, 83.883 Tenodeza - inna niż ręki oraz 83.884 Plastyka ściegna; h) P04 Choroby dolnych dróg oddechowych, P30 Infekcje wirusowe określone- umożliwione zostało rozliczanie hospitalizacji pacjentów leczonych z powodu COVID- 19 w oddziałach pediatrycznych. W grupie P04 Choroby dolnych dróg oddechowych oraz P30 Infekcje wirusowe określone do listy rozpoznai dodano rozpoznanie o kodzie: U07.1 COVID-19 i) Q22 Zakrzepowe zapalenie żył - leczenie operacyjne - z charakterystyki JGP została usunięta grupa Q22 Zakrzepowe zapalenie żył - leczenie operacyjne. Procedury, które dotychczas były rozliczane w ramach tej grupy są nadal możliwe do rozliczenia w grupie Q23 Operacje żyłaków z safenektomią oraz w grupie Q24 Operacje żyłaków bez safenektomii. Wprowadzenie zmian wynikających z przedmiotowego zarządzenia będzie wiązało się z alokacją środków przeznaczonych na świadczenia opieki zdrowotnej w wysokości 80 535 198 zł. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Przedmiotowa regulacja dotychczas określona była w zarządzeniu Nr 70/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15.04.2021 r. w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych, która zgodnie z § 22 zarządzenia, z dniem wejścia w życie przepisów niniejszego zarządzenia, utraci moc obowiązującą. Opracowanie zarządzenia ma w szczególności na celu ujednolicenie przepisów oraz zachowanie ich przejrzystości, a tym samym ułatwienie interesariuszom ich stosowania. Zmiany wprowadzone w niniejszym zarządzeniu obejmują: 1. w celu zachowania spójności przepisów dokonano zmiany brzmienia § 4 ust. 1, polegającej na wskazaniu wszystkich katalogów obejmujących produkty jednostkowe dedykowane do rozliczenia onkologicznych świadczeń kompleksowych w umowie PSZ w zakresie Kompleksowa opieka onkologiczna nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi (KON-Piers) oraz Kompleksowa opieka onkologiczna nad pacjentem z nowotworem jelita grubego (KON-JG); 2. w załączniku nr 1on (katalog onkologicznych świadczeń kompleksowych), na zasadzie symetryzacji z przepisami zarządzenia Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie \| Opinie i uwagi do 20 grudnia 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 grudnia 2021 r. \| Zadaniem Zespołu jest opracowanie propozycji nowelizacji rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty. \| Wejście w życie 4 grudnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 3 grudnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \|------------\|-----------------------------\|-----------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------------\| \| 06.12.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 grudnia 2021 r. \| szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.), zarządzenia Nr 182/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna (z późn. zm.) i zarządzenia Nr 195/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką (z późn.zm.) wprowadzono: 1) produkty rozliczeniowe: - 5.52.01.0001511 Badanie genetyczne materiału archiwalnego; - 5.52.01.0001423 Wytworzenie stałego dostępu naczyniowego z wytworzeniem tunelu podskórnego przeznaczonego do użytku długoterminowego z hospitalizacją; - 5.52.01.0001566 Usunięcie stałego dostępu naczyniowego z wytworzonym tunelem podskórnyym przeznaczonego do użytku długoterminowego z hospitalizacją; - 5.30.00.0000002 W02 Świadczenie receptowe; oraz 2) możliwość sumowania produktu 5.11.02.9200001 ROKO Rehabilitacja ogólnoustrojowa w ramach kompleksowej opieki nad świadczeniobiorca z nowotworem piersi w warunkach stacjonarnych z produktem 5.53.01.0001649 Koszt pobytu przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego przy pacjencie małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z załącznika 1c do zarządzenia w rodzaju leczenie szpitalne. Pozostałe zmiany wprowadzone w zarządzeniu mają charakter porządkowy. Skutek finansowy dla wprowadzanych niniejszym zarządzeniem zmian w chwili obecnej nie jest możliwy do oszacowania. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie wchodzi w życie od dnia 1 stycznia 2022 r. \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu jest wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 105 ust. 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Konieczność jego wydania wynika ze zmiany upoważnienia zawartego w art. 4 pkt 36 lit. b ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw dotyczącego art. 105 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Projektyowane rozporządzenie zawiera jedynie zmianę odesłań do pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U. z 2021 r. poz. 755) w zakresie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza oraz lekarza dentysty, w tym w szczególności: 1) przeglądu oraz zaproponowania zmian do aktualnego zestawu efektów kształcenia pod kątem możliwości ograniczenia efektów kształcenia przewidzianych w ramach grup zajęć A i B, 2) uzupełnienia efektów kształcenia w zakresie kompetencji komunikacyjnych w celu implementacji rekomendacji wypracowanych w ramach prac Zespołu powołanego na podstawie zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2020 r. w sprawie powołania Zespołu doradczego do spraw zmiany standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza (Dz. Urz. MNiSW poz. 45) zmienionego zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie powołania Zespołu doradczego do spraw zmiany standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza (Dz. Urz. MEiN poz. 17), 3) wprowadzenia zmian niezbędnych do zwiększenia liczby godzin praktycznych kształcenia począwszy od 4. roku studiów na kierunku lekarskim i 3. roku studiów na kierunku lekarsko-dentystycznym – z uwzględnieniem wymagań zawartych w dyrektywie 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z 30.09.2005, str. 22, z późn. zm.) \| Wejście w życie 5 grudnia 2021 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Aktywność \| Opis \| Wprowadzenie \| Źródło \| \|------\|-----------\|------\|--------------\|--------\| \| 06.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 \| Rejestr tworzy się do dnia 31 grudnia 2022 r. \| Wejście w życie 4 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 06.12.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra \| Ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia (Dz. U. poz. 190) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Aktywa \| Tytuł aktywy \| Opis aktywy \| Data wejścia w życie \| Link do aktywy \| \|------------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|-----------------\| \| 06.12.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety \| Projektowane rozporządzenie ma na celu wykonanie postanowień rozporządzenia Komisji (UE) 2021/418 z dnia 9 marca 2021 r. zmieniającego dyrektywę 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do chlorku rybozydu nikotynamidu i cytrynianu jabcłczanu magnezu stosowanych w produkcji suplementów żywnościowych oraz w odniesieniu do jednostek miar stosowanych do miedzi (Dz. Urz. UE L 83 z 10.03.2021, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2021/418”, w zakresie zmiany dyrektywy. Nowelizacja obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2018 r. poz. 1951), które wdraża już dyrektywę Komisji 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych (Dz. Urz. WE L 183 z 12.07.2002, str. 51, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 29, str. 490) w zakresie rozszerzenia wykazu form chemicznych składników mineralnych, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety o chlorek rybozydu nikotynamidu i cytrynian jabcłczan magnezu. \| 17 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 06.12.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w \| Oglasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1117) \| \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki \| Projektowane rozporządzenie stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1977 i 2021). Potrzeba zmiany rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz. U. poz. 1395, z późn. zm.) wynika z faktu, iż w dniu 17 listopada 2021 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2120), w której w art. 3 pkt 2 zmieniono art. 19 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069) w ten sposób, że dodano w nim ust. 5a i 5b. W art. 19 ust. 5a przewidziano możliwość dokonywania kwalifikacji osób dorosłych do zaszczepienia przeciwko grypie m.in. przez farmaceutów. Natomiast w art. 19 ust. 5b przewidziano możliwość wykonywania przez farmaceutów szczepienia przeciwko grypie u osoby dorosłej. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wydanie rozporządzenia, które dostosuje rozporządzenie do tak przedstawiającego się nowego stanu prawnego i tym samym określenie w nim szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki ogólnodostępnej w zakresie nowych zadań apteki, jakim będą szczepienia przeciw grypie. Oczekiwanym efektem będzie osiągnięcie pozytywnego wpływu na sytuację rodziny, obywateli oraz gospodarstwa domowe, a także na osoby niepełnosprawne poprzez zwiększenie dostępności do szczepień przeciw grypie, co również powinno znaleźć przełożenie na usprawnienie i przyspieszenie tego procesu poprzez niezawężanie możliwości szczepień jedynie przez podmioty wykonujące działalność \| Konsultacje społeczne do 6 grudnia 2021 r. (email@example.com) \| dokument532713.pdf (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|------------------------\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 03.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 72/2021/DGL PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.04.2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia \| Tekst ujednolicony zawiera zmiany wprowadzone zarządzeniem Nr 91/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 14 maja 2021 r., zarządzeniem Nr 133/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lipca 2021 r., zarządzeniem Nr 171/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 14 października 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 180/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 listopada 2021 r. \| \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 02.12.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 193/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 01.12.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawczenia oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawczenia oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dokonuje aktualizacji wyzeń niektórych produktów rozliczeniowych ujętych w załączniku do niniejszego zarządzenia. Zmiana wyzeń dotyczy: 1) transportu sanitarnego, wykonywanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Od 1 grudnia 2021 r. wysokość stawek wynosi: a) opłata ryczałtowa za gotowość do transportu sanitarnego realizowanego przez 1 osobę - 1 434 zł, b) opłata ryczałtowa za gotowość do transportu sanitarnego realizowanego przez zespół co najmniej dwuosobowy - 2 373 zł, c) opłata za transport sanitarny realizowany przez 1 osobę - 191 zł, d) opłata za transport sanitarny realizowany przez zespół co najmniej dwuosobowy - 324 zł. \| Wejście w życie 2 grudnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 2) finansowania szpitali tymczasowych. Od 1 listopada 2021 r. ich finansowanie odbywa się z wykorzystaniem nowopowstałych produktów rozliczeniowych: \| \| --- \| \| a) 99.01.0022 Oplata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń w szpitalu tymczasowym - 1667, 79 zł, \| \| b) 99.03.0016 Hospitalizacja związana z leczeniem COVID-19 w szpitalu tymczasowym - 2 428 zł. \| \| Nowe zasady rozliczeniowe opierają się na dwóch podstawowych produktach rozliczeniowych za gotowość (za dostępne moduły) i za hospitalizacje z pobytem dobowym pacjenta, przyjmując założenie uruchomienia od razu 2 modułów 28 – łóżkowych z wymaganą liczbą personelu medycznego. Powstanie kolejnego modułu uzależnione jest od zajętości liczby łóżek. \| \| W przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym – pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej oraz wolnych łóżek, z zachowaniem zasady, że w przypadku produktu rozliczeniowego 99.01.0022 opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń jest naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 48 z tych łóżek jest już zajętych to opłata ryczałtowa jest naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych. Natomiast w przypadku spadku obłożenia liczby łóżek w uruchomionych modułach ich finansowanie odbywa się jeszcze przez 14 dni gotowości, pod warunkiem zapewnienia pełnej wymaganej obsady kadrowej. Przejęcie takiego rozwiązania spełnia założenia analizy dokonanej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, z której wynika, że szacowany miesięczny koszt funkcjonowania 28 – łóżkowego modułu szpitala tymczasowego, przy założeniu efektywnego 85% obłożenia, tj. zajętych 24 łóżkach szacuje się na 1,8 mln zł. \| \| Dodatkowo, w zarządzeniu zmieniono wartość produktu rozliczeniowego: 99.04.0001 Hospitalizacja związana z leczeniem COVID-19 w OAiT na 1,16 zł. \| \| Dla produktu rozliczeniowego: 99.03.0014 Świadczenia dializoterapii w trakcie hospitalizacji związanej z leczeniem COVID-19 dopuszczono możliwość wykazywania przy sprawozdawaniu produktu: 99.03.0016 Hospitalizacja związana z leczeniem COVID-19 pacjenta, w tym wymagającego wentylacji mechanicznej, w szpitalu tymczasowym oraz 99.03.0008 Hospitalizacja związana z leczeniem COVID-19 pacjenta wymagającego wentylacji mechanicznej. \| \| Data \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu znajomości języka polskiego w mowie i piśmie, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz egzaminu ze znajomości języka polskiego, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty (Dz. U. poz. 908), z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 października 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu znajomości języka polskiego w mowie i piśmie, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz egzaminu ze znajomości języka polskiego, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty (Dz. U. poz. 2076). \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu znajomości języka polskiego w mowie i piśmie, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz egzaminu ze znajomości języka polskiego, niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Stanowisko \| Dokument \| Treść \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|------------\|----------\|-------\|----------------\|--------\| \| 30.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| lekarza dentysty \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Wątpliwości co do stosowania przepisów § 2 ust. 2, § 15, § 20-22 i § 32 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.) do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna. Od dnia 1 października 2021 r., zgodnie z ustawą z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1050), rozpoczęto wdrażanie opieki koordynowanej w podstawowej opiece zdrowotnej. Zmiany są wprowadzane stopniowo, zarówno w warunkach organizacyjnych realizacji umów jak i w zasadach ich finansowania określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej „ustawą”. Obowiązujący od dnia 1 października 2021 r. przepis art. 159 ust. 2b ustawy wprowadził możliwość wyodrębnienia w umowach zawieranych ze świadczeniodawcami udzielającymi świadczeń w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, dodatkowych środków przeznaczonych na zapewnienie: 1) koordynacji opieki nad świadczeniobiorcą z uwzględnieniem innych zakresów świadczeń, o których mowa w art. 15 ust. 2, oraz osoby, o której mowa w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. podstawowej opiece zdrowotnej (budżet powierzony); 2) profilaktycznej opieki zdrowotnej (opłata zadaniowa); 3) oczekiwanego efektu zdrowotnego i jakości opieki (dodatek motywacyjny). Proponuje się doprecyzowanie przepisu § 33a ust. 1 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez dodanie do niego wyróżek „umów zawieranych ze świadczeniodawcami udzielającymi świadczeń w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, z wyjątkiem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej”. \| Wejście w życie 30 listopada 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 29.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Zarządca \| ZARZĄDZENIE Nr 190/2021/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o \| Wejście w życie 27 listopada 2021 r. z wyjątkiem § 1: \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| ZDROWIA z dnia 26.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Postanowieniami zarządzania wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 162/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 82), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523). Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) brzmienia § 9 pkt 4, § 10 pkt 2 oraz § 18 zarządzenia w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programu lekowego: „Leczenie raka kolczystokomórkowego skóry” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii przez Zespół Koordynacyjny ds. Leczenia Chorych na Raka Kolczystokomórkowego Skóry; 2) załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) dodaniu kodu zakresów: - 03.0000.421.02 „Leczenie amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona”, - 03.0000.424.02 „Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry”, - 03.0000.425.02 „Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem”, - 03.0000.426.02 „Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek”, - 03.0000.427.02 „Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną”, b) zmianie nazwy kodu zakresu 03.0000.403.02 z „Leczenie chorych na 1) pkt 5 w zakresie świadczeń o kodach 5.08.08.0000 154 i 5.08.08.0000 155, 2) pkt 8 lit. b - które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem” na „Leczenie chorych na przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 3) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego Katalog ryczaltów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000162 „Diagnostyka w programie leczenia amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona – 1 rok terapii”, - 5.08.08.0000163 „Diagnostyka w programie leczenia amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona – 2 i kolejny rok terapii”, - 5.08.08.0000164 „Diagnostyka w programie leczenia chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry”, - 5.08.08.0000165 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na zaawansowane raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem”, - 5.08.08.0000166 „Diagnostyka w programie leczenia pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek”, - 5.08.08.0000167 „Diagnostyka w programie leczenia dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną”, - 5.08.08.0000168 „Diagnostyka w programie leczenia dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną – 2 i kolejny rok terapii”, b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000127 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem – 1 rok terapii” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem – 1 rok terapii”, c) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000128 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem – 2 i kolejny rok terapii” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewleklą białaczkę limfocytową wenetoklaksem – 2 i kolejny rok terapii”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 4) załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000006 Bevacizumabum – GTIN: 05901797710989, 05901797710972, - 5.08.09.0000023 Factor VIII coagulationis humanus recombineate – GTIN: 05909990819515, 05909990010554, 05909990819317, 05909990819416, - 5.08.09.0000162 Carfilzomibum – GTIN: 05909991298470, 05909991256388, - 5.08.09.0000170 Benralizumabum – GTIN: 05000456059213, b) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN: - 5.08.09.0000209 Amifampridinum – GTIN: 05055956400706, - 5.08.09.0000210 Brolucizumabum – GTIN: 07613421034993, - 5.08.09.0000211 Cemiplimabum – GTIN: 05909991408329, - 5.08.09.0000212 Dupilumabum – GTIN: 05909991341435, - 5.08.09.0000213 Levofloxacinum – GTIN: 08025153003014, - 5.08.09.0000214 Tolvaptanum – GTIN: 05038256002115, 05038256002122, 05038256002139, - 5.08.09.0000215 Tyldrakizumabum – GTIN: 08430308131700, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, 5) załącznika nr 2, określającego wzór umowy i polegają na dostosowaniu brzmienia § 4 „Warunki finansowania świadczeń” oraz brzmienia § 5 „Kary umowne” do przepisów wynikających z treści § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.) - zmiana ma charakter porządkujący; 6) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych i polegają na: a) zmianie wymagań do programu B.56 Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego w części „lekarze” oraz pozostałe zgodnie z wypracowanym stanowiskiem ekspertów przekazanym przez Polskie Towarzystwo Radioterapii Onkologicznej; b) zmianie wymagań dla programu B.61. Leczenie chorych na wczesnodziecięcą postać cystynozy nefropatycznej w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskiem Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ; \| \| \| \| c) zmianie nazwy zakresu dla programu B.103. z „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem” na „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; d) zmianie wymagań dla programu B.120. Leczenie chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME) w części „pozostałe”, w uzgodnieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie okulistyki; e) zmianie wymagań dla programu B.123. Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskiem Pana prof. dr hab. n. med. Piotra Sochy oraz zgodnie z uwagą zgłoszoną przez Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”; f) dodaniu wymagań dla programów lekowych: - B.121. Leczenie amifamprydyną pacjentów z Zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona, - B.124. Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry, - B.125. Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemipilimabem, - B.126. Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek, - B.127. Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 7) załącznika nr 4 do zarządzenia, określającego Wykaz programów lekowych i polegają na: a) dodaniu substancji czynnej lewofloksacyna w programie lekowym B.27. „Leczenie przewlekłych zakażeń płuc u świadczeniobiorców z mukowiscydozą”, b) dodaniu substancji czynnej tyldrakizumab w programie lekowym B.47. „Leczenie umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczyicy płackowej”, c) dodaniu substancji czynnej brolocizumab w programie lekowym B.70. „Leczenie neowaskularnej (wysiękowej) postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD)”, d) zmianie nazwy programu lekowego B.103. z „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem” na „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem”, \| \| \| e) dodaniu programów lekowych: - B.121. Leczenie amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona, - B.124. Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry, - B.125. Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem, - B.126. Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek, - B.127. Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; f) w poz. 104 dla programu B.125 Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem, w kolumnie 4 - Rozpoznanie kliniczne ICD-10, dostosowaniu stopnia szczegółowości kodowania rozpoznania medycznego do obecnie obowiązujących regulacji prawnych tj. zmiana z C44.12, C44.22, C44.32, C44.42, C44.52, C44.62, C44.72, C44.82, C44.92 na C44.1, C44.2, C44.3, C44.4, C44.5, C44.6, C44.7, C44.8, C44.9, w związku z uwagą zgłoszoną przez Lubelski Oddział Wojewódzki NFZ oraz Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli; 8) załącznika nr 5 do zarządzenia, określającego katalog współczynników korygujących w programach lekowych i polegają na obniżeniu progu kosztowego uprawniającego do zastosowania współczynnika korygującego dla substancji czynnych o kodach: - 5.08.09.0000001 adalimumabum: z 4,6955 na 4,0209, - 5.08.09.0000018 etanerceptum: z 4,8 na 4,2084, po analizie średnich cen leków w miesiącu sierpniu 2021 roku; 9) załącznika nr 9 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorób ultrarzadkich oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 10) załącznika nr 10 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczyca plackowatej oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 11) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia w chorobach siatkówki oraz weryfikację skuteczności leczenia i polecają na usunięciu części 2 załącznika, tj. wzorów dokumentów w wersji papierowej, w związku z udostępnieniem elektronicznego systemu monitorowania programów lekowych dla DME; 12) załącznika 25 do zarządzenia określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia choroby Wilsona oraz weryfikację jego skuteczności, poprzez korektę błędnej nazwy programu lekowego w wielu miejscach załącznika, tj. z „Leczenie choroby Wilsona” na „Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona, w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ; 13) dodania załącznika nr 26 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych na raka kolczystokomórkowego skóry, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Brzmienie w § 4 i 5 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz zgodności z terminami obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 listopada 2021 r., z wyjątkiem: 1) załącznika, o którym mowa w § 1: a) w pkt 8 lit. a do niniejszego zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., b) w pkt 8 lit. b niniejszego zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r.; 2) § 1 pkt 7, w zakresie do załącznika nr 5 do zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 grudnia 2021 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania, z wyjątkiem § 1 pkt 4 w zakresie świadczeń o kodach 5.08.08.0000154 i 5.08.08.0000155 oraz § 1 pkt 8 lit. b, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnął opinii właściwych konsultantów krajowych, a także zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ustawy o świadczeniach, zasięgnął opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. W dniach od 29 października 2021 r. do 12 listopada 2021 r. trwały konsultacje społeczne projektu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. W trakcie konsultacji do ww. projektu zarządzenia odniosło się 31 podmiotów (w tym 3 oddziały wojewódzkie NFZ), z pośród których 11 nie zgłosiło uwag, a 1 po terminie. Łącznie otrzymano 50 stanowisk do przedmiotowego projektu, w tym 37 zawierających uwagi, 2 nie zawierające uwagi oraz 11 informujących o ich braku. Z przesłanych 37 uwag: - 25 uznano jako zasadne, - 2 uznano jako częściowo zasadne, - 3 wymaga dalszej analizy, - 7 oceniono jako niezasadne. Najważniejsze uwzględnione uwagi dotyczą: 1) załącznika nr 1m do zarządzenia określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych: - zmiana zawartości opakowania: dla leku o kodzie GTIN 05000456059213: Fasenra, z „roztwór do wstrzykiwań” na „roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu”, w związku z uwagą zgłoszoną przez AstraZeneca AB; 2) załącznika nr 3 do zarządzenia określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych: a) program lekowy B.56. Leczenie oporne na kastrację raka gruczołu krokowego - w części „lekarze – pozostałe” zmiana na jednolity zapis o treści: „przeprowadzenie w lokalizacji wielospecialistycznej konsultacji z udziałem lekarza specjalisty w dziedzinie onkologii klinicznej – w przypadku realizacji programu przez lekarzy specjalistów w dziedzinie radioterapii onkologicznej lub urologii”. - w części „pozostałe” pozostawienie poprzedniego zapisu dotyczącego udzielania świadczeń w oddziale urologicznym i usunięcie zapisu dotyczącego specjalistów w dziedzinie radioterapii onkologicznej, zgodnie z wypracowanym stanowiskiem ekspertów przekazanym przez Polskie Towarzystwo Radioterapii Onkologicznej; b) program lekowy B.103. Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem – w części „pozostałe” wycofanie zapisu wprowadzenia wymogu jednoczesnej realizacji programu B.79 "Leczenie chorych przewlekłej białaczki limfocytowej obinutuzumabem" w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ; c) program lekowy B.121. Leczenie amifamprydyną pacjentów z Zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona, - w części „organizacja udzielania świadczeń” wykreślenie komórek o kodach: 1221 - poradnia neurologiczna dla dzieci, 4221 - oddział neurologiczny dla dzieci, 4671. HC.1.2., 58 - oddział leczenia jednego dnia o profilu neurologii dziecięcej - w części „lekarze” wykreślenie lekarza specjalisty w dziedzinie neurologii dziecięcej w związku z uwagą zgłoszoną przez Lubelski Oddział Wojewódzki NFZ, gdyż do programu zgodnie z opisem kwalifikowani są dorosli pacjenci; d) program lekowy B.122. Leczenie zapobiegawcze chorych z nawracającymi napadami dziedzicznego obrzęku naczyńioruchowego o ciężkim przebiegu”, w części „lekarze”, sekcja dorosł oraz sekcja dzieci korekta legislacyjna poprzez oddzielenie specjalizacji lekarskich spójnikiem „lub”, w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ; e) program lekowy B.123. Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona: - w części „organizacja udzielania świadczeń” dodanie komórek o kodach: 1650 - Poradnia transplantologiczna, 1651 - Poradnia transplantologiczna dla dzieci, w związku z uwagą zgłoszoną przez Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”; - w części „lekarze – pozostałe” korekta opisu dla dzieci – poprawne brzmienie to – „dostęp do konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie: neurologii dziecięcej lub gastroenterologii dziecięcej” – w przypadku realizacji programu dla dzieci bez udziału lekarzy o takiej specjalizacji”, w związku z uwagą zgłoszoną przez Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ; f) program lekowy B.124. Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry: - w części „organizacja udzielania świadczeń” dodanie komórek o \| Data \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 12 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra \| \|------\|--------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| \| \| Ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1199). \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 12 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (dziennikustaw.gov.pl) \| Data \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 29.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie priorytetów zdrowotnych \| Choroby rzadkie stanowią istotne wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej i społecznej, dotyczą 6-8% populacji każdego kraju. Uwzględniając krajowe dane demograficzne, szacuje się, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na choroby rzadkie cierpi od 2 do 3 milionów osób. Ustanowienie diagnostyki i leczenia chorób rzadkich jako priorytet zdrowotny uwidoczni pacjenta z chorobą rzadką w systemie ochrony zdrowia. Oczekiwanym efektem wprowadzenia Planu dla Chorób Rzadkich (uchwała nr 110 Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Plan dla Chorób Rzadkich (M.P. poz. 883)) jako priorytetu zdrowotnego jest ukształtowanie działań, które mają na celu poprawę dostępu do procesu diagnostycznego i terapeutycznego dla świadczeniobiorców cierpiących na choroby rzadkie. \| Wejście w życie 27 listopada 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie priorytetów zdrowotnych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 26.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie orzekania o stanie zdrowia nauczyciela akademickiego \| Ogląda się w załączniku jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2018 r. w sprawie orzekania o stanie zdrowia nauczyciela akademickiego na potrzeby udzielania urlopu dla poratowania zdrowia (Dz. U. poz. 1868). \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 28 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie orzekania o stanie zdrowia nauczyciela akademickiego na potrzeby udzielania urlopu dla poratowania zdrowia (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Zawartość \| Data publikacji \| Adres e-mail \| Link do publikacji \| \|------\|-------\|-----------\|-----------------\|--------------\|--------------------\| \| 25.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 188/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2021 r. poz. 1285, z późn zm.). Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem polegają na podniesieniu współczynnika stosowanego przy rozliczaniu porad pierwszorazowych udzielanych świadczeniobiorcom powyżej 18. roku życia, wykonywanych w poradniach specjalistycznych następujących specjalności: alergologia, endokrynologia, kardiologia i neurologia do wysokości 1,8. Powyższe zmiany wprowadzone zostały w celu zwiększenia liczby nowych pacjentów, którzy będą szybko przyjmowani i diagnozowani w \| Wejść w życie 25 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 187/2021/GPF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w trybie ambulatoryjnym, co powinno skrócić czas oczekiwania na poradę specjalistyczną. Utrzymano jednocześnie pozostałe zasady rozliczania porad pierwszorzazowych. Przepisy zarządzenia mają zastosowanie do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych nie wcześniej niż od dnia 1 listopada 2021 r. Szacowane skutki finansowe modyfikacji wdrożonych w niniejszym zarządzeniu określono w wysokości ok. 42 917 502 zł, w tym: - w roku 2021 (od listopada) ok. 6 131 072 zł, - w roku 2022 (12 m-cy) ok. 36 786 430 zł. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), został przedstawiony do konsultacji zewnętrznych. W ramach konsultacji 8 podmiotów wyraziło opinię, natomiast 6 z nich zgłosiło uwagi do projektu zarządzenia. Świadczeniodawcy wnioskowali o modyfikację wyceny wszystkich świadczeń w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz o objęcie przedmiotowym współczynnikiem również innych zakresów. Zgłoszone uwagi nie zostały uwzględnione, ponieważ wykraczają poza zakres wprowadzanych zarządzeniem zmian. Nowelizacja zarządzenia Nr 28/2020/GPF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 marca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw monitorowania prawidłowości postępowania w przypadkach podejrzenia lub zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 polega na wprowadzeniu zmian w zakresie składu osobowego Zespołu oraz sprawozdawczości. Wejście w życie 25 listopada 2021 r. Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 25.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 186/2021/GPF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24.11.2021 r. w sprawie rozwiązania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19 \| Niniejszym zarządzeniem rozwiązuję się zespół do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19, powołany zarządzeniem Nr 198/2020/GPF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie powołania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19. Konieczność rozwiązania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19, wynika z objęcia przez Biuro Profilaktyki Zdrowotnej Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia zadań związanych z organizacją szczepień przeciw COVID-19, które dotychczas były realizowane przez zespół do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19. W związku z powyższym, Przewodniczący Zespołu, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszego zarządzenia, zobowiązany został do przedstawienia Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia raportu końcowego z działalności zespołu. Jednocześnie, konsekwencją rozwiązania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19, jest utrata mocy zarządzenia Nr 198/2020/GPF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie powołania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19 \| Wejście w życie 25 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 25.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie preparatów zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe, które mogą być posiadane i stosowane w celach medycznych oraz do badań klinicznych, po uzyskaniu zgody wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego (Dz. U. poz. 1819) \| Oglądasz się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2015 r. w sprawie preparatów zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe, które mogą być posiadane i stosowane w celach medycznych oraz do badań klinicznych, po uzyskaniu zgody wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego (Dz. U. poz. 1819) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie preparatów zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe, które mogą być posiadane i stosowane w celach medycznych oraz do badań klinicznych, po uzyskaniu zgody wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ \| Nazwa \| Opis \| Wejście w życie \| Uwagi \| \|------\|-----\|-------\|------\|----------------\|-------\| \| 25.11.2021 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw \| Wprowadzenie możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Zjednoczym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, na zasadach analogicznych jak te, które obowiązywały przed wyjściem tego kraju z UE; nowe przepisy będą miały pozytywny wpływ z punktu widzenia zabezpieczenia dostępu do szczepień przeciwko COVID-19, ponadto, cudzoziemcy objęci ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania legalnej pracy w Polsce, którzy nie mogą uzyskać obecnie statusu osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym, uzyskają ten status \| Wejście w życie 9 grudnia 2021 r. z wyjątkiem art. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a i lit. c tiret pierwsze–trzecie, pkt 3, 5–7, 9, pkt 10 lit. a, lit. b tiret pierwsze, lit. c tiret pierwsze oraz lit. d, a także pkt 15, które wchodzą w życie z dniem następujący \| Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (dziennikustaw.gov.pl) \| o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, w sposób analogiczny do tego, w jaki zostały w tej ustawie uwzględnione ww. przepisy o koordynacji. 2. Brak jest regulacji zobowiązujących banki do wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego osób, które zostały zgłoszone do ubezpieczenia z tytułu pobierania brytyjskiej emeryturys, niezgodnie z postanowieniami protokołu, w okresie od 1 stycznia 2021 r. do dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. 3. Przepisy art. 136 ust. 2 pkt 3 oraz art. 139a ustawy o świadczeniach wymagają doprecyzowania. Ponadto art. 139a, w zdaniu pierwszym, zawiera nieprawidłowe sformułowanie, będące następstwem błędu legislacyjnego. 4. Art. 154 ust. 3 ustawy o świadczeniach budzi zastrzeżenia w świetle obowiązujących regulacji z zakresu ochrony danych, z uwagi na brak obowiązku anonimizacji danych osobowych zawartych w upublicznianych zgodnie z tym przepisem decyzji administracyjnych Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanej dalej „Funduszem”. 5. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie ma możliwości dopuszczenia do obrotu szczepionek w opakowaniach obcojęzycznych oraz z ulotkami informacyjnymi w językach obcych, w sytuacji wywołanej zakażeniami wirusem COVID-19. Może to stwarzać barierę dla dostępności szczepionek przeciwko temu wirusowi, mając na uwadze, iż zagraniczni producenci szczepionek mogą zrezygnować z realizowania dostaw do Polski, gdyż będzie się to wiązało z dodatkowymi nakładami związanymi z koniecznością zapewnienia polskojęzycznych informacji na opakowaniach i ulotkach. 1. Proponuje się wprowadzenie w ustawie o świadczeniach zmian polegających na uwzględnieniu we wszystkich przepisach odwołujących się do państw UE lub EFTA również Zjednoczonego Królestwa oraz rozszerzenie definicji stosowanego w tej ustawie pojęcia „przepisy o koordynacji” w taki sposób, aby obejmowała również protokół, a ponadto także umowę o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej. 2. Proponuje się wprowadzenie regulacji przejściowej, obligującej banki do wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego osób, które w okresie od 1 stycznia 2021 r. do dnia wejścia w życie projektowanej ustawy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia, z tytułu pobierania \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Program wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022-2023” \| Celem Programu wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022-2023, zwanego dalej „Programem” jest poprawa efektywności leczenia pacjentów oddziałów udzielających stacjonarnych świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży poprzez wsparcie inwestycji infrastrukturalnych na tych oddziałach. Projektowana regulacja wynika z konieczności wsparcia oddziałów udzielających stacjonarnych świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży. W Polsce świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży udziela 46 oddziałów stacjonarnych. Trudna sytuacja oddziałów jest podnoszona przez wielu specjalistów m.in. konsultantów krajowych i wojewódzkich, Rzecznika Praw Dziecka, Rzecznika Praw Pacjenta. W ostatnich latach oddziały borykają się z licznymi problemami wynikającymi m.in. ze zwiększającej się liczby pacjentów korzystających z systemu ochrony zdrowia psychicznego czy konieczności dostosowywania oddziałów do standardów nowoczesnej opieki psychiatrycznej. Sytuację dodatkowo pogorsza epidemia COVID-19, w wyniku której nastąpiła konieczność realizacji inwestycji związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem jej skutków. Jednym ze skutków epidemii COVID-19 jest konieczność udzielania świadczeń pacjentom z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia SARS-CoV-2 i współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi, jak również zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń i chorób psychicznych wśród dzieci i młodzieży. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Program wsparcia oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży na lata 2022-2023” - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| W 2021 r. ogłoszony został nabór wniosków na działania inwestycyjne finansowane z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Nabór spotkał się z dużym zainteresowaniem ze strony świadczeniodawców – złożonych zostało 34 wniosków na łączną sumę ponad 60 mln zł. W związku z powyższym konieczne jest przygotowanie systemu ochrony zdrowia psychicznego, zwłaszcza świadczeniodawców udzielających świadczeń w trybie stacjonarnym na konieczność udzielania efektywnej pomocy pacjentom doświadczającym negatywnych skutków epidemii COVID-19, w tym osobom z zakażeniem lub podejrzeniem zakażenia COVID-19, jak również dzieciom i młodzieży doświadczającym pogorszenia stanu zdrowia psychicznego w związku z epidemią i obostrzeniami, a także związanymi z tym zmianami społecznymi. Głównym założeniem jest dostosowanie infrastruktury do wymagań prawnych, funkcjonalnych, która to zapewni bezpieczne udzielanie świadczeń zdrowotnych oraz zwiększenie efektywności udzielanych świadczeń przez umożliwienie stosowania nowoczesnych form terapii. Wsparcie kierowane będzie do podmiotów leczniczych udzielających stacjonarnych świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży, w rodzaju: 1) Świadczenia psychiatryczne dla dzieci i młodzieży; 2) Leczenie zaburzeń nerwicowych dla dzieci i młodzieży; 3) Świadczenia w psychiatrii sądowej w warunkach wzmożonego zabezpieczenia dla nieletnich; 4) Świadczenia opiekuńczo-lecznicze psychiatryczne dla dzieci i młodzieży; 5) Świadczenia pielęgnacyjno-opiekuńcze psychiatryczne dla dzieci i młodzieży; 6) Świadczenia dla osób z zaburzeniami psychicznymi w hostelu. Dokładny wykaz oddziałów, na których realizowany będzie program oraz zakres rzeczowy programu zostanie określony w drodze konkursu prowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia. Realizacja Programu ma na celu rozwój i doskonalenie systemu opieki zdrowotnej m. in. przez: 1) zwiększenie efektywności funkcjonowania podmiotu, co ma bezpośrednie przełożenie na usprawnienie systemu ochrony zdrowia; 2) poprawę jakości i dostępności do świadczeń zdrowotnych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia; 3) poprawę bezpieczeństwa zdrowotnego populacji dzieci i młodzieży w Polsce; \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzenia zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” \| Niniejsze zarządzenie, zmieniające zarządzenie nr 178/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez podmioty realizujące świadczenia koordynowanej opieki nad kobietą i dzieckiem w związku z przepisami ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach” oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz.U. 2020 poz. 1329). W związku z ograniczoną dostępnością do świadczeń w zakresie Dziecięcej Opieki Koordynowanej (DOK), biorąc pod uwagę zalecenia pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli oraz postulaty świadczeniodawców realizujących DOK wprowadzono modyfikację rozliczania świadczeń pozwalającą bardziej elastycznie realizować plan opieki. Zmiany polegają na możliwości udziału w ocenie kwartalnej i rocznej, zamiast (obowiązkowego dotychczas) okulisty, innego lekarza specjalisty, w zależności od wskazań medycznych (zgodnie z decyzją lekarza koordynującego) oraz dodaniu do katalogu świadczeń produktu rozliczeniowego: „dodatkowa konsultacja jednego lekarza specjalisty innego niż uczestniczący w poradach kompleksowych (częstotliwość: 24 razy w 3 letnim cyklu leczenia tj. 8 porad rocznie)” z możliwością jej rozliczania na zasadach określonych w zarządzeniu. W opisie zasad realizacji świadczeń wskazano także, aby częstotliwość wizyt w poradni była możliwie najmniejsza, w celu minimalnego obciążenia dziecka i \| Uwagi i opinie do 3 grudnia 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Projekt \| Treść \| Konsultacje \| Akt prawny \| \|------\|-----------------\|---------\|-------\|-------------\|------------\| \| 22.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego \| Zgodnie z założeniami Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030, której nadrzędnym celem jest zwiększenie wykrywalności nowotworów we wczesnych stadiach oraz poprawa jakości życia w trakcie i po ukończonym leczeniu konieczne jest kontynuowanie działań na rzecz poprawy wyników leczenia dzieci i młodzieży z wykrytymi nowotworami w ramach świadczeń gwarantowanych. Zarówno zakup endoprotez na potrzeby leczenia dzieci z nowotworami kości jak i monitorowanie minimalnej choroby resztkowej początkowo były finansowane z budżetu Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, a od lutego 2020 r. są finansowane z budżetu Narodowej Strategii Onkologicznej. Z uwagi, iż finansowanie w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej ww. zadań z zakresu onkologii dziecięcej kończy się 31 grudnia 2021 r., w celu zachowania ciągłości ich udzielania i objęcia finansowaniem ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej „NFZ”. konieczne jest wyodrębnienie powyższych świadczeń w ramach świadczeń \| Konsultacje społeczne do 29 listopada 2021 r. (email@example.com) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego od dnia 1 stycznia 2022 r. Zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 290, z późn. zm.), wprowadzająca świadczenia wraz z warunkami ich realizacji: 1). „Leczenie rekonstrukcyjne z wykorzystaniem endoprotes onkologicznych u pacjentów do ukończenia 18. roku życia”; 2). „Monitorowanie minimalnej choroby resztkowej metodą molekularną i metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej w ostrych białaczkach u dzieci” - ma na celu zwiększenie dostępu do wysokospecialistycznego leczenia oszczędzającego i monitorowania stanu czynnościowego narządów po leczeniu przeciwnowotworowym. Wprowadzenie świadczenia gwarantowanego związanego z leczeniem rekonstrukcyjnym z wykorzystaniem endoprotes onkologicznych dedykowanych pacjentom do ukończenia 18. roku życia, obejmuje radykalne wycięcie nowotworu (potwierdzone badaniem histopatologicznym śródoperacyjnym) wraz z jednoczesowym uzupełnieniem dużego ubytku kości, umożliwiającym szybkie uruchomienie pacjenta oraz kontynuację leczenia chemioterapeutycznego. Do leczenia oszczędzającego pacjentów każdorazowo kwalifikuje zespół ekspertów, który dokonuje oceny rozległości resekcji oraz przeprowadza ekspertyzę w zakresie indywidualnego doboru endoprotezy dla pacjentów do ukończenia 18. roku życia. W populacji pediatrycznej konieczne jest stosowanie specjalnych endoprotes, tzw. rosnących z systemem umożliwiającym bezinwazyjne wydłużenie kończyny wraz z postępującym wzrostem pacjenta, za pomocą pola elektromagnetycznego oraz wydłużalnych mechanicznie. W przypadku nietypowego zakresu resekcji kości, wieku lub lokalizacji guza, implementowane endoprotezy są wykonywane na specjalne zamówienie, w tym również wytwarzonych za pomocą techniki 3D. Implanty wykonane są ze specjalnych tworzyw, pokrytych powłoką, w celu prewencji zakażeń i zminimalizowania reakcji organizmu na implant. By tego typu interwencja przyniosła pożądany efekt, leczenie powinno być prowadzone przez wyspecjalizowany ośrodek i wsparte rehabilitacją leczniczą. Wprowadzenie świadczenia związanego z monitorowaniem minimalnej choroby resztkowej (MRD) w poszczególnych podtypach choroby \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie apteczek okrętowych i apteczek medycznych oraz wzoru karty zdrowia dla marynarza na statku morskim \| W związku z art. 79 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich (Dz. U. poz. 2197) zaistniała konieczność ponownego określenia wymogów w sprawie apteczek okrętowych i apteczek medycznych na statkach morskich oraz wzoru karty zdrowia dla marynarza na statku morskim, a tym samym wydania nowego rozporządzenia na podstawie art. 72 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1353, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawa o pracy na morzu”, w miejscu dotychczasowego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie apteczek okrętowych i apteczek medycznych oraz wzoru karty zdrowia dla marynarza na statku morskim (Dz. U. poz. 2106). Projekt rozporządzenia określa wymagania dotyczące wyposażenia apteczek okrętowych w odpowiednie rodzaje i ilości produktów leczniczych, wyrobów medycznych i odrutków oraz ich ewidencjonowania, a także wymagania dotyczące wyposażenia środków ratunkowych w apteczki medyczne, odpowiednie rodzaje i ilości produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz ich ewidencjonowania. W stosunku do dotychczasowego rozporządzenia w projekcie rozporządzenia usunięto odniesienia do statków rybackich z uwagi na fakt, że ustawa o pracy na morzu – po wejściu w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich – reguluje kwestie pracy wyłącznie na statkach handlowych. Natomiast art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich wskazuje, że do wyposażenia apteczki okrętowej, jej przechowywania, kontrolowania, wymiany oraz ewidencjonowania jej zawartości stosuje się odpowiednio przepisy o pracy na morzy. Zatem \| Konsultacje społeczne do 23 listopada 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|---------------\|-----------------\|-------\|--------\|--------\| \| 19.11.2021 \| Ustawa \| Rządowy projekt ustawy o wyrobach medycznych (druk 1764) \| przedmiotowy projekt zastosowanie będzie miał również do statków rybackich. Projekt zakłada konieczność wdrożenia przepisów dyrektywy Komisji (UE) 2019/1834 z dnia 24 października 2019 r. zmieniającej załączniki II i IV do dyrektywy Rady 92/29/EWG w odniesieniu do nowych wymagań dotyczących wyposażenia apteczek okrętowych w odpowiednie produkty lecznicze i wyroby medyczne, według grup wskaźań terapeutycznych w odniesieniu do określonych rodzajów statków oraz odpowiednie rodzaje odrutek, w jakie wyposaży się apteczki okrętowe wynikających ww. dyrektywy. W projekcie rozporządzenia określono także wzór ewidencji produktów leczniczych, wyrobów medycznych i odrutek (załącznik nr 4 do rozporządzenia). \| Pierwsze czytanie Sejm - 1 grudnia 2021 r. \| [https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/87BBD44FD284677EC125878F0039A90D/%24File/1764.pdf](https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/87BBD44FD284677EC125878F0039A90D/%24File/1764.pdf) \| \| 19.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkoleń osób, których czynności bezpośrednio wpływają na jakość komórek, tkanek lub narządów, a także \| Oglądasz się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie szkoleń osób, których czynności bezpośrednio wpływają na jakość komórek, tkanek lub narządów, a także bezpieczeństwo dawców i biorców (Dz. U. poz. 403), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 października 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szkoleń osób, których czynności bezpośrednio wpływają na jakość komórek, tkanek lub narządów, a także bezpieczeństwo dawców i biorców (Dz. U. poz. 2066). \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkoleń osób, których czynności bezpośrednio wpływają na jakość komórek, tkanek lub narządów, a także bezpieczeństwo dawców i biorców ([dziennikustaw.gov.pl](dziennikustaw.gov.pl)) \| \| Data \| Organ \| Temat \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|---------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 19.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 18.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi wykonanie polecenia Ministra Zdrowia wyrażonego w decyzji z dnia 17 listopada 2021 r. (znak: DLU.736.642.2021.AŻ). Na podstawie ww. polecenia wykaz podmiotów wykonujących działalność leczniczą, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej, w tym transportu sanitarnego, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia od dnia 18 listopada 2021 r. obejmuje nie więcej niż dwa izolatoria na terenie danego województwa. Z uwagi na pogarszającą się sytuację epidemiczną, której rezultatem jest stale zwiększająca się liczba osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2, co powoduje zwiększoną liczbę osób wymagających izolacji, zasadne jest zwiększenie liczby funkcjonujących izolatoriów. Przedmiotowe świadczenia będą finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia ze środków pochodzących z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. Przepisy zarządzenia wchodzą w życie z dniem następującym po dniu podpisania i stosuje się je do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych od dnia 18 listopada 2021 r. \| Wejście w życie 19 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 19.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” \| Stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii powodujący liczne zakażenia wirusem SARS-CoV-2, w tym związana z nim zmiana stylu życia, wpłynęły przede wszystkim na ograniczenie aktywności fizycznej oraz wzrost natężenia stresu, potegując przy tym ryzyko zachorowania na najczęstsze choroby tzw. cywilizacyjne, takie jak choroby układu krążenia czy choroby metaboliczne. Dlatego też mając na uwadze konsekwencje jakie niesie obecna sytuacja epidemiczna zasadne jest wydłużenie etapu realizacji programu pilotażowego, który pozwoli na powszechne objęcie świadczeniobiorców od 40. roku życia profilaktyczną diagnostyką laboratoryjną w zakresie najczęściej występujących problemów zdrowotnych. Wprowadzenie zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 \| Konsultacje społeczne do 25 listopada 2021 r. (email@example.com) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie podziału kwoty środków finansowych w 2022 r. stanowiącej wzrost całkowitego budżetu na refundację \| W związku ze wzrostem całkowitego budżetu na refundację w roku rozliczeniowym (2022 r.) w stosunku do całkowitego budżetu na refundację w roku poprzedzającym (2021 r.) ustala się kwotę środków finansowych przeznaczonych na: 1) finansowanie dotychczas nieobjętych refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywniowego, wyrobów medycznych, które nie mają swojego odpowiednika refundowanego w danym wskazaniu, z zakresu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 14–16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 i 1292), do kwoty 176.503.000 zł; 2) finansowanie przewidywanego wzrostu refundacji w wybranych grupach limitowych wynikającego ze zmian w Charakterystyce Produktu Leczniczego lub ze zmian praktyki klinicznej do kwoty 7.889.000 zł; 3) refundację, w części dotyczącej finansowania świadczeń, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, do kwoty 251.204.000 zł. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie zmiany w regulacji dotyczącej podziału kwoty środków finansowych stanowiącej wzrost całkowitego budżetu na refundację leków, środków \| Wejście w życie 1 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie podziału kwoty środków finansowych w 2022 r. stanowiącej wzrost całkowitego budżetu na refundację (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu \| Projektowane rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu jest wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 105 ust. 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Konieczność jego wydania wynika ze zmiany upoważnienia zawartego w art. 4 pkt 36 lit. b ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw dotyczącego art. 105 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Projektowane rozporządzenie zawiera jedynie zmianę odesłań do ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zakresie art. 105 w ust. 5 w pkt 1 i 2 dotycząca zastąpienia wyrazów „art. 99 ust. 1 pkt 5” wyrazami „art. 98a ust. 1 pkt 2” oraz rezygnacji z wydawania decyzji przez właściwego starostę o skierowaniu osoby na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, gdyż z dniem 5 grudnia 2021 r. starosta będzie wysyłać jedynie informację o obowiązku poddania się odpowiednio badaniom lekarskim, badaniom psychologicznym lub o obowiązku ukończenia odpowiednich kursów reedukacyjnych, zgodnie z art. 98a ust. 3 dodanym ustawą z dnia 14 października 2021 r. (Dz. U. poz. 1997). Pozostała część projektowanego rozporządzenia w stosunku do poprzedniego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (Dz. U. z 2019 r. poz. 140 i 2111) nie uległa zmianie. \| Konsultacje społeczne do 20 listopada 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Organ decydujący \| Nazwa dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 15.11.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw pionizacji Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej \| Zadaniem Zespołu jest: 1) omówienie koncepcji pionizacji Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej; 2) zaopiniowanie projektów dokumentów przedstawionych przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego związanych z koncepcją pionizacji Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej. \| Wejście w życie 11 listopada 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 10 listopada 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 15.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 15 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego \| Ogląda się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. poz. 1213) \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 15 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 10.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra \| Ogląda się jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2017 r. w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników (Dz. U. poz. 1026) \| Wejście w życie 10 listopada 2021 r. \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 18 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Organizacja \| Temat \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------------\|-------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 09.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Zdrowie w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników \| Zalożeniem i celem programu pilotażowego w zakresie kompleksowej opieki specjalistycznej nad świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej, zwanego dalej „programem pilotażowym”, jest poprawa jakości i efektywności leczenia świadczeniobiorców w wieku od 18. roku życia z rozpoznaniem ICD-10: E66.0 – otyłość spowodowaną nadmierną podażą energii, u których wskaźnik masy ciała BMI ≥ 40 kg/m², oraz świadczeniobiorcami z BMI 35 – 40 kg/m², u których chirurgicznie indukowana redukcja masy ciała może przynieść potencjalną poprawę w zakresie chorób wywołanych otyłością. Celem programu jest także ocena nowego modelu kompleksowej opieki specjalistycznej nad grupą świadczeniobiorców z otyłością olbrzymią pod względem efektywności organizacyjnej. Wprowadzenie w ramach programu pilotażowego kompleksowej specjalistycznej opieki medycznej nad świadczeniobiorcami z otyłością olbrzymią wynika ze stale rosnącej liczby osób otyłych, co stanowi coraz większe obciążenie finansowe dla systemów opieki zdrowotnej a także społeczeństwa. Otyłość jest istotnym wyzwaniem dla zdrowia publicznego. Nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko zachorowałości na cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, chorobę niedokrwieniową serca, obturacyjny bezdech senny, chorobę zwyrodnieniową stawów czy depresję. Ponadto otyłość sprzyja rozwojowi niektórych typów nowotworów i podwyższa ryzyko zgony. Program pilotażowy zakłada objęcie świadczeniobiorców z olbrzymią otyłością kompleksową opieką specjalistyczną w jednym ośrodku koordynującym. Rekomendowany model opieki obejmuje diagnozę, nowoczesne leczenie bariatryczne, opiekę psychologa, dietetyka oraz rehabilitację leczniczą. Celem pracy wielospecjalistycznego zespołu jest przygotowanie świadczeniobiorców do leczenia chirurgicznego oraz nadzorowanie prawidłowego i niepowiklanego procesu utraty masy \| Wejście w życie 9 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) — finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2021 r. w sprawie trybu, sposobu i warunków wykonywania zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną na terenie obiektów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego \| W związku z likwidacją z dniem 1 lipca 2020 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, która dotychczas wykonywała zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) na terenie obiektów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW) i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) oraz w stosunku do funkcjonariuszy ABW, AW i CBA, zadania te zostają przejęte przez organy PIS. Powoduje to konieczność określenia trybu, sposobu i warunków wykonywania zadań przez PIS w stosunku do wskazanych wyżej obiektów i osób. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wydanie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie trybu, sposobu i warunków wykonywania zadań przez PIS na terenie obiektów ABW, AW i CBA oraz w stosunku do funkcjonariuszy ABW, AW i CBA. W projekcie rozporządzenia wykorzystano częściowo rozwiązania zawarte w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 maja 2013 r. w sprawie wykonywania zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na terenie obiektów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz w stosunku do \| Data \| Rozporządzenie Ministra \| Projekt rozporządzenia Ministra \| Projekt rozporządzenia doprecyzuje szczegółowy zakres danych zdarzenia medycznego przetwarzanego w systemie informacji, zwanego dalej „zdarzeniem medycznym”, które od dnia 1 lipca 2021 r. są \| Konsultacje społeczne do 19 listopada \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------\|------------------------\|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------\|----------------------------------\| \| 09.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra \| Projekt rozporządzenia Ministra \| Funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Dz. U. poz. 577, z późn. zm.), dostosowując je do struktury i organizacji PIS. Zakresem przedmiotowym projektu rozporządzenia są objęte tereny obiektów oraz funkcjonariusze ABW, AW i CBA. Biorąc pod uwagę charakter zadań realizowanych przez ABW, AW i CBA oraz związaną z tym konieczność zapewnienia odpowiednich zasobów znajdujących się w dyspozycji organów PIS, przyjęto rozwiązanie, że nadzór ustawowy w odniesieniu do wskazanych wyżej obiektów i osób będzie sprawowany przez właściwych państwowych wojewódzkich inspektorsów sanitarnych. Regulacje przepisów § 3 i 4 projektu rozporządzenia dotyczą planowania kontroli w zakresie ustawowej właściwości PIS. W przepisie § 4 projektu rozporządzenia proponuje się sporządzanie przez Głównego Inspektora Sanitarnego i przekazywanie Szefom właściwych służb rocznych planów kontroli w odniesieniu do obiektów ABW, AW i CBA. W przepisie § 5 projektu rozporządzenia zostały wskazane dokumenty uprawniające do przeprowadzania kontroli przez PIS obiektów ABW, AW i CBA i ich funkcjonariuszy, którymi są: legitymacja pracownika stacji sanitarно-epidemiologicznej, upoważnienie właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oraz, w przypadku, gdy jest to niezbędne z uwagi na ochronę informacji niejawnych, odpowiednie poświadczenie bezpieczeństwa. Dokumenty te stanowiłyby podstawę do wydawania przez właściwe służby przepustek uprawniających do wejścia na teren ich obiektów. W przepisach § 6–9 projektu rozporządzenia określono procedurę kontroli obiektów ABW, AW i CBA, biorąc pod uwagę zadania realizowane przez te służby. Uregulowano m.in. sposób powiadamiania kierowników jednostek ABW, AW i CBA o planowanej kontroli, w tym zakres informacji zawartych w zawiadomieniu o kontroli, oraz przypadki, w których przeprowadzenie kontroli może nastąpić bez zachowania terminów określonych w rozporządzeniu, a także przypadki wyłączenia obowiązku zawiadamiania o planowanej kontroli. Określono również sposób postępowania z dokumentacją kontroli w zależności od nadanej jej klauzuli tajności. \| \| Zdrowia \| Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zdarzenia medycznego przetwarzanego w systemie informacji oraz sposobu i terminów przekazywania tych danych do Systemu Informacji Medycznej \| \| --- \| --- \| \| przekazywane do Systemu Informacji Medycznej, o czym stanowi art. 56 ust. 2a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. Doprecyzowanie szczegółowego zakresu danych zdarzenia medycznego przetwarzanego w SIM jak również zasad ich przekazywania przełoży się na zwiększenie dostępności i przejrzystości informacji przekazywanych do SIM, usprawni pracę personelu medycznego, ułatwi obieg dokumentacji medycznej i ograniczy koszty jej udostępniania. W przedmiotowym projekcie proponuje się określenie danych służących do identyfikacji usługodawcy, o którym mowa w art. 5 pkt 41 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Do danych tych zaliczono 9-cyfrowy numer REGON oraz 10-cyfrowy numer NIP. Natomiast odnośnie do miejsca udzielania świadczenia zdrowotnego, w przypadku tej grupy usługodawców ma ono być określane przez przekazanie następujących danych: nazwy miejscowości, kodu pocztowego, ulicy, numeru domu i lokalu. Projekt rozporządzenia rozszerza katalog danych usługobiorcy o kod gminy krajobrazowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju miejsca zamieszkania usługobiorcy (lub ewentualnie miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli usługobiorca nie posiada tego pierwszego). Dotychczas przedmiotowa dana miała być zbierana fakultatywnie. Mając jednak na uwadze istotny walor identyfikacyjny ww. danych, zdecydowano się na rozszerzenie tego obowiązku w odniesieniu do wszelkich rodzajów świadczeń zdrowotnych. Ponadto katalog przekazywanych przez usługodawców danych, pozwalających na identyfikację usługobiorcy, rozszerzono o dane odnoszące się do wyrobów medycznych zaimplantowanych u usługobiorcy, informacji o alergiach występujących u usługobiorcy, jego grupie krwi oraz ciąży. Obligatoryjny obowiązek przekazywania do SIM danych pozwalających na identyfikację usługobiorcy, o który rozszerzono dotychczasowy katalog, obowiązywać będzie od dnia 1 lipca 2022 r. Projekt rozporządzenia określa mechanizm przekazywania do SIM danych w przypadku udzielania świadczenia zdrowotnego lub realizacji określonej procedury medycznej (będącej elementem raportowanego zdarzenia medycznego) przez podwykonawcę usługodawcy, tj. przez podmiot trzeci, któremu usługodawca powierzył udzielenie świadczenia \| 2021 r. lub wykonanie tej procedury medycznej. To właśnie podwykonawca będzie zobowiązany przekazywać do SIM dane dotyczące wykonania konkretnej procedury lub udzielenia świadczenia. Dane te są zobowiązani przekazywać zarówno usługodawcy udzielający świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, jak i usługodawcy realizujący je komercyjnie. Projekt rozporządzenia zakłada ponadto uwzględnienie dodatkowych informacji do katalogu danych przekazywanych do SIM w przypadku gdy rozpoczęcie i zakończenie udzielania świadczenia zdrowotnego nie następuje w tym samym dniu, oraz gdy usługobiorcy jest udzielane świadczenie zdrowotne w rodzaju rehabilitacja lecznicza, obok kodu przyczyny głównej według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta, usługodawcy przekazywali również kod według Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Projekt rozporządzenia dodatkowo nakłada na usługodawców obowiązek wskazywania poza datą udzielania świadczenia zdrowotnego także godzinę rozpoczęcia jego udzielania (zakończenia, przyjęcia do szpitala, wypisu ze szpitala) oraz wytworzenia dokumentacji medycznej prowadzonej w postaci elektronicznej. Ponadto rozszerzono katalog danych niezbędnie przekazywanych przez usługodawców, pozwalających na identyfikację świadczenia zdrowotnego, o dane wskazane w § 2 ust. 1 pkt 7 lit. d-h aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Dodatkowo w projekcie rozporządzenia zrezygnowano z wyłączeń w zakresie obowiązków sprawozdawczych w przypadku raportowania przez usługodawców danych do SIM dotyczących świadczeń zdrowotnych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, a także świadczeń zdrowotnych pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej oraz położnej podstawowej opieki zdrowotnej, jak również doprecyzowane zostały reguły przekazywania przez usługodawcę do SIM danych dotyczących świadczeń zdrowotnych pielęgniarki lub higienistki szkolnej udzielanych w środowisku nauczania i wychowania. Co istotne obowiązek w tym zakresie na chwilę obecną dotyczyć będzie jedynie świadczenia zdrowotnego jakie stanowi szczepienie. \| Data \| Obwieszczenie Prezesa \| OBWIESZCZENIE PREZESA NARODOWEGO \| Ogląda się w jednolitym tekście zarządzenia Nr 56/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego \| Wejście w życie 6 listopada \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – \| \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin ważności \| Źródło \| \|------------\|------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------\|------------------------------------------------------------------------\| \| \| NFZ \| O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 05.11.2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej \| szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej \| 2021 r. \| finansujemy zdrowie Polaków \| \| 08.11.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 listopada 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw opracowania projektu strategii rozwoju medycyny laboratoryjnej \| Zadaniem Zespołu jest opracowanie projektu strategii rozwoju medycyny laboratoryjnej, obejmującej promocję zawodu diagnosty laboratoryjnego, usankcjonowanie nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych, rozwój kompetencji diagnostów w ramach odwracania piramidy świadczeń zdrowotnych z naciskiem na profilaktykę wtórną oraz nowoczesne metody wykrywania nowotworów i chorób cywilizacyjnych. \| Wejście w życie 6 listopada 2021 r., traci moc z dniem 1 kwietnia 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 5 listopada 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 05.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa \| ZARZĄDZENIE NR 180/2021/DGL \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. poz. 1390) \| Wejście w życie 5 listopada \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – \| \| NFZ \| PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 04.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia \| 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem do zarządzenia Nr 72/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 21 kwietnia 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia wynikają z konieczności dostosowania przepisów zarządzenia do aktualnego stanu faktycznego w zakresie refundacji leków stosowanych w chemioterapii, tj. do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz.82), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.). Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) załącznika nr 1n - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii i polegają na: a) dodaniu kodu GTIN dla substancji czynnej: - 5.08.10.0000021 – Epirubicin hydrochloridum – GTIN: 05909990796373 - 5.08.10.0000053 – Pemetrexedum – GTIN:05055565768969, 05055565768952, 05055565768976, - 5.08.10.0000077 – Azacitidinum – GTIN: 07613421045159, b) usunięciu kodu GTIN dla substancji czynnej: - 5.08.10.0000087 – Voriconazolum – GTIN: 05909991191917, - zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 2) załącznika nr 2 (wzór umowy) i polegają na dostosowaniu § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 5 - Kary umowne załącznika do zarządzenia stanowiącego wzór umowy do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Wprowadzone zmiany \| 2021 r. \| finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 179/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 04.11.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 70/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie warunków umów o udzielanie onkologicznych świadczeń kompleksowych, zmienione zarządzeniem Nr 95/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 maja 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 132/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lipca 2021 r., wprowadza następujące zmiany w stosunku do obowiązującego stanu prawnego: 1. w załączniku nr 1on (katalog onkologicznych świadczeń kompleksowych) na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 357, z późn. zm.) – lp. 25 i 26 załącznika nr 5 (Wykaz świadczeń gwarantowanych w przypadku innych świadczeń ambulatoryjnych oraz warunki ich realizacji) oraz w związku ze stanowiskiem Ministerstwa Zdrowia (pismo znak: DLG.741.33.2021.WN) wprowadzono możliwość rozliczenia badań rezonansu magnetycznego piersi (RM piersi) w zakresie Kompleksowej opieki onkologicznej nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi (KON-Piers), w sytuacji gdy istnieją wskazania medyczne do jego wykonania. Dotychczas badanie było możliwe do rozliczenia w populacji chorych z mutacją BRCA1/BRCA2. Ponadto w załączniku 1on wprowadzono nowy produkt rozliczeniowy Pobyt diagnostyczny – kod 5.60.01.0000015, możliwy do rozliczenia w \| Wejście w życie 5 listopada 2021 r. z wyjątkiem § 1 pkt 3 lit. b oraz pkt 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| ramach Kompleksowej opieki onkologicznej nad pacjentem z nowotworem jelita grubego (KON-JG) łącznie z kosztochłonnym badaniem diagnostycznym z katalogu produktów do sumowania, określonego w załączniku nr 1c do zarządzenia w rodzaju leczenie szpitalne. Wprowadzone rozwiązanie umożliwia rozliczenie hospitalizacji związanych wyłącznie z wykonaniem kosztochłonnego badania diagnostycznego. Nie dopuszcza się rozliczania produktu 5.60.01.0000015 Pobyt diagnostyczny łącznie z kosztochłonnym badaniem diagnostycznym, z wyjątkiem sytuacji medycznych uzasadniających przeprowadzenie postępowania diagnostycznego w trybie hospitalizacji. Wdrożona zmiana jest zgodna z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenie szpitalnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 542), które przewidują możliwość wykonywania diagnostyki i monitorowania leczenia w Kompleksowej opiece onkologicznej nad pacjentem z nowotworem jelita grubego (KON-JG) w trybie hospitalizacji. Jednocześnie usunięto produkt rozliczeniowy Pobyt diagnostyczny - w trybie ambulatoryjnym. Na zasadzie symetryzacji zmianie uległy odpowiednio przepisy § 18 pkt 13 zarządzenia. Ponadto z załącznika 1on usunięto produkt rozliczeniowy 5.53.01.0000035 Implantacja portu naczyniowego. Ww. świadczenie z załącznika 1c, realizowane w ramach onkologicznych świadczeń kompleksowych, będzie podlegało rozliczeniu na jednolitych zasadach obowiązujących w rodzaju leczenie szpitalne. 2. W załączniku nr 2 (katalog zakresów świadczeń - onkologiczne świadczenia kompleksowe) dokonano zmiany technicznej kodów zakresów świadczeń. Od dnia 1 stycznia 2022 r. dla dotychczasowych zakresów świadczeń: - Kompleksowa opieka onkologiczna nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi (KON-Piers) – kod zakresu 03.4240.020.02 oraz - Kompleksowa opieka onkologiczna nad pacjentem z nowotworem jelita grubego (KON-JG) – kod zakresu 03.4240.021.02 będą obowiązywały odpowiednio kody zakresów: 03.4240.010.02 oraz 03.4240.011.02. Nowe kody zakresów świadczeń zostały uwzględnione na zasadzie symetryzacji w załączniku 1on (załącznik nr 2 do niniejszego zarządzenia) oraz w załączniku nr 3 – określającym szczegółowy opis przedmiotu umowy PSZ w zakresie onkologiczne świadczenia. kompleksowe (załącznik nr 4 do niniejszego zarządzenia). 3. Dokonano technicznych zmian w załączniku nr 2 (katalog zakresów świadczeń - onkologiczne świadczenia kompleksowe) polegających na usunięciu jako produktów rozliczeniowych dedykowanych poszczególnym zakresom świadczeń pozycji określonych w kolumnie 6 – katalog produktów odrębnych oraz w kolumnie 8 – katalog radioterapii. Produkty rozliczeniowe z ww. katalogów dedykowane do realizacji w ramach kompleksowych świadczeń onkologicznych zostały zaimplementowane do katalogu onkologicznych świadczeń kompleksowych, stanowiącego załącznik nr 10n i wobec powyższego nie ma konieczności ich wyodrębniania. Jednocześnie dodano w kolumnie 7, jako produkty rozliczeniowe dedykowane poszczególnym zakresom, świadczenia z katalogu produktów do rozliczenia świadczeń udzielanych w oddziale anesteziologii i intensywnej terapii. Zaktualizowano użytą w załączniku nr 2 nazwę katalogu 10n – katalog onkologicznych świadczeń kompleksowych. 4. Dodano nowy przepis określający, że do rozliczania onkologicznych świadczeń kompleksowych, w odniesieniu do produktów rozliczeniowych z załącznika 10n, ma zastosowanie współczynnik korygujący o wartości 1,05. Przedmiotowe działania stanowią kontynuację zmian w finansowaniu kompleksowych świadczeń onkologicznych. Przyjęte rozwiązanie ma na celu premiowanie jakości oraz kompleksowości udzielanych świadczeń oraz jest zgodne z wytycznymi Ministra Zdrowia określonymi w piśmie z dnia 29 listopada 2021 r. znak: DLG.736.1.2021.GK. W wyniku konsultacji uwagi do projektu zgłosiło 5 podmiotów. Uwzględniono te, które miały na celu zachowanie spójności przepisów z zarządzeniem Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn. zm.). W ostatecznym kształcie zarządzenia nie uwzględniono uwag, które nie dotyczyły przedmiotu opiniowanego projektu. Niektóre z uwag odnoszą się do kwestii merytorycznych, które wymagają analiz i dalszych prac. Przedmiotowe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych od dnia 1 listopada 2021 r., z wyjątkiem \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Obowiązujące przepisy umożliwiają wypłacanie zaliczek do końca września 2021 r. W celu umożliwienia Narodowemu Funduszowi Zdrowia, zwanemu dalej „NFZ”, dokonywania wypłat zaliczek w miesiącach październik – grudzień 2021 r., a świadczeniodawcom realizacji niewykonanych świadczeń opieki zdrowotnej zakontraktowanych na 2020 r., za które pobrali zaliczki, istnieje konieczność nowelizacji przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1548, z późn. zm.). W związku z wprowadzonymi w czasie trwania epidemii ograniczeniami wykonywania świadczeń opieki zdrowotnej tylko w sytuacjach zagrożających zdrowiu, świadczeniodawcy nie mieli możliwości realizacji świadczeń opieki zdrowotnej z przyczyn niezależnych od nich. Spowodowało to znaczne obniżenie liczby wykonywanych świadczeń, a w efekcie obniżenie wysokości otrzymywanych środków finansowych za udzielone świadczenia. Przyczyniło się to do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej świadczeniodawców. Dlatego też wprowadzono regulacje polegające na wypłacie tym świadczeniodawcom wynagrodzenia w formie zaliczkowej. Świadczeniodawcy mogą otrzymać kwoty odpowiadające miesięcznej wartości kwoty zobowiązania określonej w umowie, niezależnie od liczby zrealizowanych świadczeń. Dyrektorzy oddziałów wojewódzkich NFZ zostali zobligowani do rozliczenia tych środków, a świadczeniodawcy do wykonania świadczeń opieki zdrowotnej, za które pobrali tzw. „zaliczki”. Pomimo przedłużenia okresu rozliczeniowego świadczeniodawcy nadal mają problemy z rozliczeniem pobranych zaliczkowo środków finansowych. Proponuję: 1) umożliwienie rozliczenia środków wypłaconych świadczeniodawcom w formie tzw. „1/12” w kolejnych okresach \| Wejście w życie 5 listopada 2021 r. z wyjątkiem § 1 pkt 2 lit. b, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 9 marca 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Akcja \| Dokument \| Opis \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Źródło \| \|------------\|--------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| 05.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie warunków występowania o sporządzenie dokumentu elektronicznego potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1500) \| Obwieszczenie jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie warunków występowania o sporządzenie dokumentu elektronicznego potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1500) \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie warunków występowania o sporządzenie dokumentu elektronicznego potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 04.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie \| Obowiązujące przepisy umożliwiają wypłacanie zaliczek do końca września 2021 r. W celu umożliwienia Narodowemu Funduszowi Zdrowia, zwanemu dalej „NFZ”, dokonywania wypłat zaliczek w miesiącach październik - grudzień 2021 r., a świadczeniodawcom realizacji niewykonanych świadczeń opieki zdrowotnej zakontraktowanych na 2020 r., za które pobrali zaliczki, istnieje konieczność nowelizacji przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia w sprawie składu i sposobu działania komisji orzekającej o stanie zdrowia farmaceuty \| Projekt rozporządzenia stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego art. 22 ust. 9 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 97), na podstawie którego minister właściwy do spraw zdrowia wyda rozporządzenie, w sprawie określenia składu komisji złożonej z lekarzy specjalistów z odpowiednich dziedzin medycyny, która wydaje orzeczenie o stanie zdrowia farmaceuty oraz sposób jej działania, a także tryb orzekania o stanie zdrowia farmaceuty. Przedmiotowe rozporządzenie ma na celu określenie wymagań dotyczących osób wchodzących w skład komisji lekarskich, trybu orzekania o niezdolności do wykonywania zawodu oraz szczegółowego \| \| (Dz. U. poz. 1548, z późzn. zm.). W związku z wprowadzonymi w czasie trwania epidemii ograniczeniami wykonywania świadczeń opieki zdrowotnej tylko w sytuacjach zagrożających zdrowiu, świadczeniodawcy nie mieli możliwości realizacji świadczeń opieki zdrowotnej z przyczyn niezależnych od nich. Spowodowało to znaczne obniżenie liczby wykonywanych świadczeń, a w efekcie obniżenie wysokości otrzymywanych środków finansowych za udzielone świadczenia. Przyczyniło się to do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej świadczeniodawców. Dlatego też wprowadzono regulacje polegające na wypłacie tym świadczeniodawcom wynagrodzenia w formie zaliczkowej. Świadczeniodawcy mogą otrzymać kwoty odpowiadające miesięcznej wartości kwoty zobowiązania określonej w umowie, niezależnie od liczby zrealizowanych świadczeń. Dyrektorzy oddziałów wojewódzkich NFZ zostali zobligowani do rozliczenia tych środków, a świadczeniodawcy do wykonania świadczeń opieki zdrowotnej, za które pobrali tzw. „zaliczki”. Pomimo przedłużenia okresu rozliczeniowego świadczeniodawcy nadal mają problemy z rozliczeniem pobranych zaliczkowo środków finansowych. Proponuje się: 1) umożliwienie rozliczenia środków wypłaconych świadczeniodawcom w formie tzw. „1/12” w kolejnych okresach rozliczeniowych, następujących po 31 grudnia 2021 r., w tym również w ramach innych umów zawartych przez danego świadczeniodawcę z NFZ, a nie tylko w ramach umowy, z którą wiązało się wypłacanie zaliczek; 2) przedłużenie możliwości wypłaty świadczeniodawcom zaliczek tzw. 1/12 kwoty zobowiązania określonej w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w IV kwartale 2021 r. \| \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej \| Ustala się na dzień 1 listopada 2021 r. wykaz produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej \| \|------\|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 02.11.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej \| Ustala się na dzień 1 listopada 2021 r. wykaz produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-------\|----------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 02.11.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 października 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego \| Zmiana rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 kwietnia 2018 r. w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2086, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, wynika z konieczności doprecyzowania przepisu § 11 ust. 5, którego obecne brzmienie budzi wątpliwości interpretacyjne w zakresie umowy, którą powinien zawrzeć oddział u podwykonawcy oraz potrzeby dalszego rozszerzenia programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego. Ponadto, w § 16 ust. 5 dodano ust. 5a, którego celem jest urealnienie liczby personelu danego centrum zdrowia psychicznego w sytuacji, gdy nie jest to jedyny podmiot uprawniony do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na obszarze realizacji programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego, zwanego dalej „pilotażem”. W projekcie rozporządzenia doprecyzowano brzmienie § 11 ust. 5, którego celem jest umożliwienie włączenia do pilotażu w centrach zdrowia psychicznego zakwalifikowanych przez Ministra Zdrowia centrów nie posiadających własnego oddziału psychiatrycznego. Dodatkowo przedmiotowe rozporządzenie rozszerza grono realizatorów pilotażu. \| Wejście w życie 30 października 2021 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 października 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 02.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, celem \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, na mocy której Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Postanowieniami zarządzania wprowadza się zmiany w zarządzeniu Nr 162/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, dostosowujące do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 82), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia \| opinie i uwagi do dnia 12 listopada 2021 r., email@example.com \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| zaopiniowania przez uprawnione podmioty. żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523). Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) brzmienia § 9 pkt 4, § 10 pkt 2 oraz § 18 zarządzenia w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programu lekowego: „Leczenie raka kolczystokomórkowego skóry” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii przez Zespół Koordynacyjny ds. Leczenia Chorych na Raka Kolczystokomórkowego Skóry; 2) załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) dodaniu kodu zakresu: - 03.0000.421.02 „Leczenie amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona”, - 03.0000.424.02 „Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry”, - 03.0000.425.02 „Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem”, - 03.0000.426.02 „Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek”, - 03.0000.427.02 „Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną”, b) zmianie nazwy kodu zakresu 03.0000.403.02 z „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytkusymabem” na „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 3) załącznika nr 11 do zarządzenia, określającego Katalog ryczałtów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000162 „Diagnostyka w programie leczenia amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lambert-Eatona – 1 rok terapii”, - 5.08.08.0000163 „Diagnostyka w programie leczenia amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lambert-Eatona – 2 rok terapii”, - 5.08.08.0000164 „Diagnostyka w programie leczenia chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry”, - 5.08.08.0000165 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem”, - 5.08.08.0000166 „Diagnostyka w programie leczenia pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek”, - 5.08.08.0000167 „Diagnostyka w programie leczenia dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną”, - 5.08.08.0000168 „Diagnostyka w programie leczenia dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną – 2 i kolejny rok terapii”, b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000127 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem – 1 rok terapii” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem – 1 rok terapii”, c) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000128 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem – 2 i kolejny rok terapii” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem – 2 i kolejny rok terapii”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 4) załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000006 Bevacizumabum – GTIN: 05901797710989, 05901797710972, - 5.08.09.0000023 Factor VIII coagulationis humanus recombine – GTIN: 05909990819515, 05909990010554, 05909990819317, 05909990819416, - 5.08.09.0000162 Karfilzomib – GTIN: 05909991298470, 05909991256388, - 5.08.09.0000170 Benralizumabum – GTIN: 05000456059213, b) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN: - 5.08.09.0000209 Amifampridinum – GTIN: 05055956400706, - 5.08.09.0000210 Brolucizumabum – GTIN: 07613421034993, - 5.08.09.0000211 Cemiplimabum – GTIN: 05909991408329, \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| - 5.08.09.0000212 Dupilumabum – GTIN: 05909991341435, - 5.08.09.0000213 Levofloxacinum – GTIN: 08025153003014, - 5.08.09.0000214 Tolvaptanum – GTIN: 05038256002115, 05038256002122, 05038256002139, - 5.08.09.0000215 Tyldrakizumabum – GTIN: 08430308131700, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. 5) załącznika nr 2, określającego wzór umowy i polegają na dostosowaniu brzmienia § 4 „Warunki finansowania świadczeń” oraz brzmienia § 5 „Kary umowne” do przepisów wynikających z treści § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.) - zmiana ma charakter porządkujący; 6) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych i polegają na: a) zmianie wymagań dla programu B.61. Leczenie chorych na wczesnodziecięcą postać cystynozy nefropatycznej w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskiem Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ; b) zmianie nazwy zakresu dla programu B.103. z „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem lub wenetoklaksem w skojarzeniu z rytuksymabem” na „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; c) zmianie wymagań dla programu B.103. Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetoklaksem w części „pozostałe”, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; d) zmianie wymagań dla programu B.120. Leczenie chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME) w części „pozostałe”, w uzgodnieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie okulistyki; e) zmianie wymagań dla programu B.123. Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona w części „organizacja udzielania świadczeń”, w związku z wnioskiem Pana prof. dr hab. n. med. Piotra Sochy; f) dodaniu wymagań dla programów lekowych: - B.121. Leczenie antifamprydyną pacjentów z Zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| - B.124. Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry, - B.125. Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem, - B.126. Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek, - B.127. Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 7) załącznika nr 4 do zarządzenia, określającego Wykaz programów lekowych i polegają na: a) dodaniu substancji czynnej lewofloksacyna w programie lekowym B.27. „Leczenie przewlekłych zakażeń płuc u świadczeniobiorców z mukowiscydozą”, b) dodaniu substancji czynnej tyldrakizumab w programie lekowym B.47. „Leczenie umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej”, c) dodaniu substancji czynnej brolucizumab w programie lekowym B.70. „Leczenie neowaskularnej (wysiękowej) postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD)”, d) zmianie nazwy programu lekowego B.103. z „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetolaksem lub wenetolaksem w skojarzeniu z rytyksymabem” na „Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową wenetolaksem”, e) dodaniu programów lekowych: - B.121. Leczenie amifamprydyną pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona, - B.124. Leczenie chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry, - B.125. Leczenie chorych na zaawansowanego raka kolczystokomórkowego skóry cemiplimabem, - B.126. Leczenie pacjentów z autosomalnie dominującą postacią zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek, - B.127. Leczenie dorosłych chorych na ciężką anemię aplastyczną, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 8) załącznika nr 5 do zarządzenia, określającego katalog współczynników korygujących w programach lekowych i polegają na obniżeniu progu kosztowego uprawniającego do zastosowania współczynnika korygującego dla substancji czynnych o kodach: - 5.08.09.0000001 adalimumabum: z 4,6955 na 4,0209, - 5.08.09.0000018 etanerceptum: z 4,8 na 4,2084, po analizie średnich cen leków w miesiącu sierpniu 2021 roku; 9) załącznika nr 9 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorób ultrzaradkich oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 10) załącznika nr 10 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczyicy plackowej oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 11) dodania załącznika nr 26 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia chorych na raka kolczystokomórkowego skóry, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Brzmienie w § 4 i 5 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz zgodności z terminami obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 listopada 2021 r., z wyjątkiem: 1) załącznika, o którym mowa w § 1: a) w pkt 8 lit. a do niniejszego zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.; b) w pkt 8 lit. b niniejszego zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. 2) § 1 pkt 7, w zakresie do załącznika nr 5 do zarządzenia, który stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 grudnia 2021 r. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania, z wyjątkiem § 1 pkt 4 w zakresie świadczeń o kodach 5.08.08.0000154 i 5.08.08.0000155 oraz § 1 pkt 8 lit. b, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnie opinii właściwych konsultantów krajowych, a także zgodnie z \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 02.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 178/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa zmiana w zakresie merytorycznym wynika bezpośrednio (symetryzacja przepisów) z zarządzenia Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne. W niniejszym zarządzeniu zmieniającym zarządzenie Nr 166/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe wprowadzono zmiany w związku z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie taryfy dla świadczeń gwarantowanych z obszaru kardiochirurgii obejmujących pomostowanie naczyń wieńcowych. Opublikowane obwieszczenie dotyczy taryfy dla świadczeń gwarantowanych z obszaru kardiochirurgii obejmujących pomostowanie naczyń wieńcowych: - Pomostowanie naczyń wieńcowych z plastyką; - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2; - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw W związku z tym, w zarządzeniu dokonano modyfikacji w obrębie grup obejmujących procedury pomostowania aortalno-wieńcowego, polegających na utworzeniu trzech grup w miejsce czterech istniejących dotychczas. Pozostawiono grupę E04 łączącą w ramach jednej hospitalizacji procedury interwenncyjne z zabiegami kardiochirurgicznymi. Z uwagi na fakt, iż przeprowadzone przez AOTMiT analizy wykazały brak wpływu wieku pacjentów na koszty leczenia, natomiast wysoki wpływ innych czynników (m.in.: „NYHA<II”, "komplikacje", "LVEF<32", "leki inotropowe","EGFR<62", "choroby nerek", "migotanie napadowe", "J960 J969"), dotychczasowe grupy E05, E06 i E07 połączono i dokonano podziału na dwa produkty, zróżnicowane występowaniem \| Wejście w życie 1 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organizacja \| Nr. dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|-------------\|---------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|--------\| \| 02.11.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE E Nr 177/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 29.10.2021 \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. W niniejszym zarządzeniu zmieniającym zarządzenie Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne wprowadzono zmiany w związku z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii powiąkań lub ich brakiem: E05G - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2 oraz E06G - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw. Jednocześnie podwyższono, zgodnie z opublikowaną taryfą, wycenę przedmiotowych świadczeń, co pozwoli na utrzymanie wysokiego standardu leczenia w sytuacji rosnących kosztów wynikających ze wzrostu płac, który powoduje wzrost kosztów funkcjonowania oddziałów i procedur na bloku operacyjnym. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320 z późn. zm.), zostanie poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt zostanie przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Skutki finansowe wprowadzonej zmiany zostały uwzględnione w zarządzeniu zmieniającym (projekt z dnia 06 października 2021 r.) zarządzenie Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (z późn zm.). Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2021 r. \| Wejście w życie 1 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne \| Medycznych i Taryfikacji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie taryfy dla świadczeń gwarantowanych z obszaru kardiochirurgii obejmujących pomostowanie naczyń wieńcowych: - Pomostowanie naczyń wieńcowych z plastyką; - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2; - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw. W związku z tym, w zarządzeniu dokonano modyfikacji w obrębie grup obejmujących procedury pomostowania aortalno-wieńcowego, polegających na utworzeniu trzech grup w miejsce czterech istniejących dotychczas. Pozostawiono grupę E04 łączącą w ramach jednej hospitalizacji procedury interwencyjne z zabiegami kardiochirurgicznymi. Z uwagi na fakt, iż przeprowadzone przez AOTMiT analizy wykazały brak wpływu wieku pacjentów na koszty leczenia, natomiast wysoki wpływ innych czynników (m.in.: „NYHA<II”, "komplikacje", "LVEF<32", "leki inotropowe", "EGFR<62", "choroby nerek", "migotanie napadowe", "J960 J969"), dotychczasowe grupy E05, E06 i E07 połączone i dokonano podziału na dwa produkty, zróżnicowane występowaniem powikłań lub ich brakiem: E05G - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2* oraz E06G - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw. Jednocześnie podwyższono, zgodnie z opublikowaną taryfą, wycenę przedmiotowych świadczeń, co pozwoli na utrzymanie wysokiego standardu leczenia w sytuacji rosnących kosztów wynikających ze wzrostu płac, który powoduje wzrost kosztów funkcjonowania oddziałów i procedur na bloku operacyjnym. Na podstawie „Analizy kosztów zabiegów kardiochirurgicznych obejmujących operacje wad serca i aorty piersiowej” (opracowanie nr WT.5403.28.2021), z 14 września 2021 r. opracowanej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, zarekomendowano Prezesowi Funduszu pozostawienie aktualnych taryf zabiegów kardiochirurgicznych obejmujących operacje wad serca i aorty piersiowej na obecnym poziomie z jednoczesnym usunięciem warunku ujęcia w wycenie 36/60 godzin opieki pooperacyjnej oraz umożliwienie dosumowania preparatów krwi i produktów krwiopochodnych. Zgodnie z tym, dokonano stosownych zmian w załączniku nr 1 ws do zarządzenia, który stanowi katalog operacji wad serca i aorty piersiowej. Zmiany w obrębie załącznika nr 1c do zarządzenia mają charakter porządkujący. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 \| \| Data \| Typ dokumentu \| Projekt \| Opis projektu \| Konsultacje \| Akt prawny \| \|------\|---------------\|---------\|---------------\|-------------\|------------\| \| 02.11.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej \| Choroby nowotworowe stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgonów Polaków. Bezwzględna liczba nowotworów złośliwych w kraju stale wzrasta, czego przyczyną jest zarówno proces starzenia się społeczeństwa, jak i wzrost narażenia na czynniki związane ze stylem życia. W 2018 r. odnotowano w Rzeczypospolitej Polskiej 167,4 tys. zachorowań na nowotwory złośliwe (83,6 tys. mężczyzn i 83,9 tys. kobiet). Liczba zachorowań w 2019 r. została oszacowana na 177,4 tys. (88,4 tys. mężczyzn i 89,0 tys. kobiet), a w 2020 r. na 182,5 tys. (91,3 tys. mężczyzn i 91,3 tys. kobiet). Według prognozy Krajowego Rejestru Nowotworów w kolejnych latach odnotowany zostanie wzrost zachorowań. Mając na względzie wskazaną przez Najwyższą Izbę Kontroli niewydolność obecnego systemu opieki onkologicznej, w tym m.in. nieskoordynowaną opiekę nad pacjentem, co wpływa na niezadowalające wyniki leczenia nowotworów, a także prognozowany wzrost zachorowań na choroby nowotworowe oraz wynikające z tego trendu skutki w postaci dużej śmiertelności, poważnych konsekwencji społecznych, w tym pogorszania jakości życia chorych i ich rodzin oraz znaczących obciążeń finansowych związanych z leczeniem tych chorób dla obywateli i finansów publicznych, konieczne jest \| Konsultacje społeczne do 19 listopada 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| przeorganizowanie systemu, a tym samym zwiększenie jakości oraz skuteczności diagnostyki i leczenia pacjentów, u których podejrzawa się lub zdiagnozowano nowotwór. Projektowana regulacja wprowadza nową strukturę organizacyjną i nowy model zarządzania opieką onkologiczną, które usprawnią organizację systemu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie onkologii. Szpitale, spełniające kryteria kwalifikacyjne określone w ustawie, utworzą Krajową Sieć Onkologiczną, zwaną dalej „KSO”. KSO to struktura funkcjonalna w zakresie organizacji i zarządzania opieką onkologiczną w zakresie onkologii dorosłych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. KSO będą tworzyć podmioty lecznicze wykonujące działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne, w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2021 r. poz. 711), oraz diagnostykę w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, które zawarły umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia, zwanym dalej „NFZ”, w zakresie diagnostyki i leczenia onkologicznego, spełniające wymagania określone w ustawie. Strukturę KSO będą tworzyły Specjalistyczne Ośrodki Leczenia Onkologicznego III, II i I poziomu referencyjnego (SOLO III poziomu, SOLO II poziomu, SOLO I poziomu) wraz z Centrami Kompetencji i Ośrodkami Satelitarnymi, jak również Ośrodki Kooperacyjne. Tylko podmioty lecznicze wchodzące w skład KSO będą uprawnione do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieki onkologicznej finansowanych ze środków publicznych. KSO zapewni wystandaryzowaną strukturę wyspecjalizowanych, referencyjnych Specjalistycznych Ośrodków Leczenia Onkologicznego, w ramach której najbardziej skomplikowane świadczenia opieki zdrowotnej będą realizowane na poziomie wysokospecjalistycznym (SOLO III poziomu), złożone świadczenia opieki zdrowotnej na poziomie specjalistycznym (SOLO II poziomu), a najprostsze świadczenia opieki zdrowotnej na poziomie podstawowym (SOLO I poziomu). Monitorowanie KSO będą prowadzić Krajowy Ośrodek Monitorujący (KOM) i Wojewódzkie Ośrodki Monitorujące (WOM). Projekt ustawy przewiduje utworzenie Krajowej Rady Onkologicznej, która będzie pełnić funkcję opiniodawczo-doradczą dla ministra właściwego do spraw zdrowia. Kwalifikacja na poszczególne poziomy zabezpieczenia opieki onkologicznej będzie procesem wystandardyzowanym, opartym na obiektywnych kryteriach odnoszących się do liczby i kwalifikacji personelu medycznego, wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną, możliwości diagnostyczno-terapeutycznych, w określonej dziedzinie medycyny, zapewniających odpowiednią jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń gwarantowanych, liczby leczonych pacjentów oraz wykonywanych procedur medycznych w ustalonych zakresach. Kwalifikacji SOLO na poszczególne poziomy zabezpieczenia opieki onkologicznej i okresowej weryfikacji spełniania, przez podmioty lecznicze zakwalifikowane do KSO, minimalnych kryteriów warunkujących przynależność do danego poziomu zabezpieczenia opieki onkologicznej, będzie dokonywała Krajowa Rada Onkologiczna w porozumieniu z NFZ na podstawie danych wygenerowanych przez NFZ ze zintegrowanego systemu informatyczno-analitycznego KSO. Weryfikacji spełniania przez podmiot leczniczy zakwalifikowany do KSO odpowiedniego poziomu wskaźników jakości opieki onkologicznej, decydującego o zakresach świadczeń opieki onkologicznej kwalifikujących się do finansowania w ramach KSO, będzie dokonywała, co 12 miesięcy, Krajowa Rada Onkologiczna na podstawie raportów opracowywanych przez NFZ. Weryfikacja spełniania przez podmiot leczniczy zakwalifikowany do KSO na określony poziom zabezpieczenia opieki onkologicznej minimalnych kryteriów warunkujących przynależność do danego poziomu zabezpieczenia opieki onkologicznej będzie dokonywana co 24 miesiące. Wyniki weryfikacji będą decydować o pozostaniu SOLO na danym poziomie zabezpieczenia opieki onkologicznej, zmianie poziomu zabezpieczenia opieki onkologicznej na wyższy, zmianie poziomu zabezpieczenia opieki onkologicznej na niższy, jak również wyłączeniu z KSO. Podmioty lecznicze wchodzące w skład KSO zobowiązane będą do przekazywania danych do zintegrowanego systemu informatyczno-analitycznego KSO, stanowiącego moduł systemu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 666, z późn. zm.). System ten będzie m.in. umożliwiał generowanie raportów o poziomie jakości opieki onkologicznej w ramach KSO. Podmiotem obowiązanym do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w ramach KSO będzie NFZ. NFZ, na poziomie ogólnopolskim i wojewódzkim, będzie \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Termin Przyjęcia Projektu \| Link do Dokumentu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|--------------------------\|------------------\| \| 29.10.2021 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia harmonogramu wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej na 2022 rok \| Zgodnie z Ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej (Dz. U. poz. 969), Strategia realizowana jest w oparciu o harmonogram wdrażania Strategii, uwzględniający w szczególności koszty realizacji i źródła finansowania działań określonych w Strategii, obejmujący okres roku kalendarzowego. Projekt harmonogramu wdrażania Strategii na kolejny rok kalendarzowy przedstawiany jest Radzie Ministrów corocznie, nie później niż do dnia 30 września i przyjmowany jest w drodze uchwały. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. \| [Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia harmonogramu wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej na 2022 rok – Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl)] \| \| 29.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra \| Projekt \| Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 października 2019 r. w sprawie likwidacji Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (Dz. U. poz. 2043, z późn. zm.), \| Planowany termin przyjęcia \| [Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie sprawie likwidacji] \| \| Zdrowia \| rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie sprawie likwidacji Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu \| zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie likwidacji Instytutu”, z dniem 27 października 2019 r. zakończona została działalność Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w likwidacji z siedzibą w Sosnowcu, zwanego dalej „Instytutem” lub „IMPiZŚ”, a od dnia 28 października 2019 r. rozpoczęła się jego likwidaacja. Termin zakończenia likwidacji Instytutu wyznaczony został na dzień 31 października 2021 r. W trakcie procesu likwidacji Instytutu podejmowane były liczne działania związane z zakończeniem funkcjonowania Instytutu, tj. przede wszystkim spłata zobowiązań IMPiZŚ, w tym wobec byłych pracowników, egzekucja należności, porządkowanie dokumentacji IMPiZŚ w celu przekazania do archiwum czy zagospodarowanie jego mienia. Z powyższych działań problematyczne jest kompleksowe zagospodarowanie mienia Instytutu, pomimo podejmowania odpowiednich działań w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że mienie IMPiZŚ, a przede wszystkim mienie ruchome, jest trudno zbywalne i do dnia dzisiejszego nie udało się go w całości sprzedać. Również podjęta próba sprzedaży nieruchomości IMPiZŚ nie udała się - do ogłoszonego na przelomie lipca i sierpnia br. przetargu na sprzedaż nieruchomości Instytutu nikt nie przystąpił, pomimo wcześniejszego zainteresowania potencjalnych nabywców. Niemniej jednak, zainteresowanie ww. nieruchomością zgłasza Minister Sprawiedliwości, który zwrócił się do o umożliwienie nieodpłatnego przekazania zabudowanej nieruchomości IMPiZŚ na potrzeby tworzonego Sądu Okręgowego w Sosnowcu. Po przeanalizowaniu formalnoprawnych możliwości przekazania ww. nieruchomości na potrzeby tworzonego Sądu Okręgowego oraz po zasięgnięciu opinii Prezesa Prokuraturii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiotowym zakresie wynika, że możliwe byłoby przekazanie nieruchomości IMPiZŚ na rzecz innej osoby prawnej, w tym na rzecz Skarbu Państwa – nie stoi temu na przeszkodzie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1383, z późn. zm.), zgodnie z którym instytut sprzedaje innym podmiotom, na podstawie umów prawa cywilnego, składniki aktywów trwałych w drodze publicznego przetargu na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 4 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1317). Jednakże w rozporządzeniu w sprawie likwidacji Instytutu w § 3 ust. 3 wskazane zostało, że składniki aktywów trwałych Instytutu zostaną zbyte w drodze publicznego \| projektu przez RM - IV kwartał 2021 r. \| Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| przetargu, dlatego też nieodpłatne przekazanie nie jest możliwe. W przekazanej opinii wskazano, iż w pojęciu „zbicie nieruchomości” mieszczą się też inne niż sprzedaż czynności prowadzące do przeniesienia własności nieruchomości czy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Zwrócić również uwagę należy, że aktualne brzmienie § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie likwidacji Instytutu jest problematyczne również w odniesieniu do mienia ruchomego IMPiZŚ. Część mienia ruchomego Instytutu nie została sprzedana z uwagi na brak nabywców, pomimo podejmowanych prób w tym zakresie (sprzęt medyczny, komputerowy, meble, np. mikroskopy, łóżka szpitalne, pulsoksymetry, szkło laboratoryjne, wagi). Brak nabywców na zakup tego mienia wynika przede wszystkim z faktu, że są to rzeczy stare, jednakże mogą jeszcze posłużyć innym podmiotom, przede wszystkim leczniczym. Mając na uwadze trwające rozmowy z resortem sprawiedliwości w zakresie przekazania nieruchomości Instytutu oraz konieczność dokonania odpowiednich czynności z tym związanych (m.in. przygotowanie rozwiązań umożliwiających przekazanie środków finansowych na pokrycie niewykonanych zobowiązań IMPiZŚ przez dysponenta części budżetu państwa przejmującego nieruchomość Instytutu), niezbędne jest wydłużenie procesu likwidacji Instytutu do 31 marca 2022 r. Ponadto, zaznaczyć należy, iż w ostatnich dniach zabezpieczona została dokumentacja Instytutu, w tym dokumentacja medyczna, co pozwoliło na złożenie w dniu 21 października 2021 r. wniosku o wykreślenie Instytutu z Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą. Jednakże przedmiotowe wykreślenie nie nastąpi przed dniem 31 października 2021 r., tj. przed obowiązującym terminem zakończenia likwidacji IMPiZŚ. Podkreślenia wymaga, że wykreślenie Instytutu z ww. rejestru będzie miało kluczowe znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o wykreślenie IMPiZŚ z Krajowego Rejestru Sądowego. W celu umożliwienia przekazania nieruchomości IMPiZŚ na rzecz resortu sprawiedliwości, konieczna jest zmiana przepisów rozporządzenia w sprawie likwidacji Instytutu. Proponuje się zatem zmianę brzmienia § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie likwidacji Instytutu polegającą na wskazaniu, iż w przypadku sprzedaży składników aktywów trwałych Instytutu zostaną one sprzedane w drodze publicznego przetargu, a nie zbyte w drodze przetargu. Natomiast w odniesieniu do mienia ruchomego IMPiZŚ, wprowadzenie \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego art. 22 ust. 9 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 97), na podstawie którego minister właściwy do spraw zdrowia wyda rozporządzenie, w sprawie określenia składu komisji złożonej z lekarzy specjalistów z odpowiednich dziedzin medycyny, która wydaje orzeczenie o stanie zdrowia farmaceuty oraz sposób jej działania, a także tryb orzekania o stanie zdrowia farmaceuty. Przedmiotowe rozporządzenie ma na celu określenie wymagań dotyczących osób wchodzących w skład komisji lekarskich, trybu orzekania o niezdolności do wykonywania zawodu oraz szczegółowego sposobu i trybu postępowania w sprawach zawieszenia prawa wykonywania zawodu albo ograniczenia wykonywania określonych czynności zawodowych farmaceuty. Komisja lekarska orzekająca w ww. zakresie ma być powoływana przez właściwą ze względu na miejsce wykonywania zawodu okręgową radę aptekarską. W skład komisji wchodzi trzech lekarzy specjalistów, wykonujących zawód lekarza co najmniej od 5 lat oraz posiadających specjalizację w odpowiedniej dziedzinie medycyny. Farmaceuta może być poddany niezbędnym badaniom lekarskim i obserwacji w podmiocie leczniczym. Efektem prac komisji jest wydanie orzeczenia w przedmiocie niezdolności farmaceuty do wykonywania zawodu, lub wykonywania ściśle określonych czynności ze względu na stan zdrowia. Na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej okręgowa rada aptekarska podejmuje uchwałę o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu farmaceuty na okres trwania niezdolności do wykonywania zawodu albo uchwałę o ograniczeniu wykonywania ściśle określonych czynności zawodowych na okres trwania niezdolności do wykonywania zawodu. \| Wejście w życie 26 października 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2021 r. w sprawie składu i sposobu działania komisji orzekającej oraz trybu orzekania o stanie zdrowia farmaceuty (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Projekt \| Opis \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|---------\|------\|--------\|--------\| \| 25.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Obowiązujący przepis § 16 ust. 4f załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.), zwanego dalej „OWU”, budzi wątpliwości interpretacyjne polegające na ustaleniu, czy przepis stosuje się tylko do świadczeń opieki zdrowotnej rozliczanych punktem czy również do świadczeń rozliczanych innymi jednostkami rozliczeniowymi. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. poz. 1875) konieczne jest dokończenie zasad rozliczania świadczeń z zakresu ratunkowego dostępu do technologii lekowej. Zaistniały problemy interpretacyjne dotyczące zasad naliczania odsetek ustawowych w przypadku określonym w § 29 ust. 6 załącznika do OWU (kary umowne). Proponuje się: 1) zastąpienie w § 16 ust. 4f załącznika do OWU wyrazów „cena punktu” wyrazami „cena jednostkowa” oraz dodanie pozostałych sposobów rozliczenia świadczeń opieki zdrowotnej określonych w OWU, aby przepis obejmował wszystkie przypadki wzrostu wyceny świadczeń opieki zdrowotnej; 2) dodanie w § 24 załącznika do OWU ust. 3a wprowadzającego zasady rozliczania leków stosowanych w świadczeniach z zakresu ratunkowego dostępu do technologii lekowej analogiczne do zasad obowiązujących przy rozliczaniu świadczeń wysokospecialistycznych; 3) zmianę § 29 ust. 6 załącznika do OWU przez uwzględnienie w nim zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego. \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| 22.10.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 października \| W zarządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 lutego 2015 r. w sprawie powołania Krajowej Rady do spraw Onkologii (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 5 i 17, z 2016 r. poz. 21 i 52, z 2018 r. poz. 43, z 2019 r. poz. 10 i 29 oraz z 2020 r. poz. 39) wprowadza się następujące zmiany: 1) w § 2 w ust. 1: \| Weście w życie 22 października 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 21 października 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł Obwieszczenia \| Treść Obwieszczenia \| Źródło Obwieszczenia \| \|------------\|---------------------\|------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------\| \| 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Krajowej Rady do spraw Onkologii \| a) pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie: „1) Przewodniczący Rady – wskazany przez ministra właściwego do spraw zdrowia członek Rady; 2) Zastępca Przewodniczącego Rady – Minister, Sekretarz Stanu lub Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia nadzorujący prace Departamentu Oceny Inwestycji;” b) w pkt 3: - po lit. g dodaje się lit. ga w brzmieniu: „ga) Konsultant Krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej,”; - lit. w otrzymuje brzmienie: „w) przedstawiciel Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego,”; 2) § 12 otrzymuje brzmienie: „§ 12. Obsługę organizacyjno-techniczną Rady, w tym sporządzanie protokołu, o którym mowa w § 8, zapewnia Departament Oceny Inwestycji w Ministerstwie Zdrowia.” \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 22.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych Ustala się na dzień 1 listopada 2021 r. wykaz refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 22.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia \| Ustala się na dzień 1 listopada 2021 r. wykaz leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2021 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej sprawującego wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem wymagań ochrony radiologicznej w jednostkach ochrony zdrowia \| Rozporządzenie ma na celu zapewnienie: 1) przestrzegania wymagań ochrony radiologicznej w jednostkach ochrony zdrowia wykonujących działalność polegającą na: a) uruchamianiu lub stosowaniu aparatów rentgenowskich w medycznej pracowni rentgenowskiej lub uruchamianiu takich pracowni lub b) uruchamianiu lub stosowaniu aparatów rentgenowskich do celów rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej lub radioterapii schorzeń nienowotworowych poza medyczną pracownią rentgenowską; 2) wysokiego poziomu wiedzy i umiejętności osób, które nabędą uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej, wysokiego poziomu prowadzonych szkoleń i przeprowadzanych egzaminów oraz efektywnej weryfikacji wiedzy i umiejętności osób zdających. W obowiązującym stanie prawnym kwestie objęte projektowanym rozporządzeniem zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2012 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie w celach medycznych (Dz. U. poz. 1534), którego przepisy, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593, z późn. zm.), zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów projektowanego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie tej ustawy. Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego \| Wejście w życie 22 października 2021 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 14 października 2021 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej sprawującego wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem wymagań ochrony radiologicznej w jednostkach ochrony zdrowia (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Projekt \| Opis \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------\|-------\|---------\|------\|-------------------------------\|-------------------------------\| \| 21.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie informacji zawartych w Krajowej Bazie Urządzeń Radiologicznych \| Potrzeba zapewnienia bieżącego dostępu do informacji umożliwiających ustalenie jednostki ochrony zdrowia, w której znajduje się dane urządzenie radiologiczne, a także urządzeń radiologicznych znajdujących się w danej jednostce ochrony zdrowia oraz możliwości udostępniania informacji dotyczących liczby urządzeń radiologicznych z podziałem na rodzaje urządzeń dla całego kraju według stanu na koniec poprzedniego roku kalendarzowego. Projektowane rozporządzenie zastąpi akt wykonawczy obowiązujący obecnie w powyższym zakresie, tj. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie bazy danych urządzeń radiologicznych (Dz. U. poz. 366), które zostało utrzymane w mocy do dnia 23 września 2021 r. zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593 oraz z 2020 r. poz. 284). Powyższą kwestię można rozwiązać jedynie przez działanie legislacyjne polegające na wydaniu nowego aktu wykonawczego, dzięki któremu będzie możliwa bieżąca aktualizacja informacji o urządzeniach radiologicznych umożliwiająca dokonywanie analiz i zwiększenie skuteczności kontroli podmiotów leczniczych wykorzystujących \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Nr \| Tytuł \| Opis \| Data publikacji \| Link \| \|------\|------------------------\|----\|-------\|------\|-----------------\|------\| \| 20.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 173/2021/DSM PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 19.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ratownictwo medyczne \| Niniejsza zmiana zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ratownictwo medyczne, wynika z konieczności dostosowania § 4 – Warunki finansowania świadczeń oraz § 5 – Kary umowne załącznika do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ratownictwo medyczne do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Mając na uwadze to, iż zmiany mają charakter porządkowy, wynikający wprost z przepisów prawa, uznano, iż projekt nie podlega konsultacjom społecznym. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 20 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 20.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 174/2021/DEF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 19.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 107/2021/DEF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 maja 2021 r. w sprawie warunków rozliczania środków pochodzących z dotacji celowej na dofinansowanie aktywowania Internetowego Konta Pacjenta. Zmiana polega na wyznaczeniu nowego terminu płatności wynikającego z treści noty księgowej obciążeniowej, której wzór określony jest w załączniku do zarządzenia. Dofinansowanie ze środków dotacji celowej aktywowania Internetowego Konta Pacjenta przez świadczeniodawców posiadających umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna, stanowi działanie podjęte w ramach realizacji celu nr 4 – Wspieranie świadczeniodawców w budowie makroekonomicznej efektywności, Strategii Narodowego Funduszu \| Wejście w życie 20 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2021 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia prowadzących działalność związaną z narażeniem w celach medycznych, polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu radioterapii i leczenia za pomocą produktów radiofarmaceutycznych (terapia radioizotopowej). W obowiązującym stanie prawnym kwestie objęte projektowanym rozporządzeniem zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań dla zakładów opieki zdrowotnej ubiegających się o wydanie zgody na prowadzenie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące w celach medycznych, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu radioterapii onkologicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 874), którego przepisy, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593, z późn. zm.), zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów projektowanego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie tej ustawy. Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylającą dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz. Urz. UE L 13 \| Wejście w życie 20 października 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2021 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia prowadzących działalność związaną z narażeniem w celach medycznych, polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu radioterapii i leczenia za pomocą produktów radiofarmaceutycznych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Projekt \| Opis \| Konsultacje społeczne do 3 listopada 2021 r. (email@example.com) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------\|-------\|---------\|------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| 20.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej \| Projekt rozporządzenia wprowadza do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nowe świadczenia opieki zdrowotnej, mające kluczowe znaczenie dla poprawy zdrowia oraz wydłużenia życia pacjentów. Wprowadzenie świadczenia „Telemetryczny nadzór nad pacjentami z implantowanymi urządzeniami wszczepialnymi” do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej ma na celu zapewnienie bezpiecznego, kompleksowego wsparcia dla pacjentów z niewydolnością serca, u których w ramach postępowania terapeutycznego wszczepiono stymulator lub kardiowerter-defibrylator serca wyposażony w funkcję, która umożliwia zdalne przekazywanie zgromadzonych danych. W odróżnieniu od standardowej metody monitorowania stanu zdrowia pacjenta (sprawdzającej się do odczytywania danych z urządzeń wszczepialnych podczas wizyty pacjenta w zakładzie leczniczym), zdalne monitorowanie parametrów przekazywanych z urządzeń wszczepialnych umożliwi kontrolowanie stanu zdrowia pacjentów w czasie rzeczywistym, a co za tym idzie, szybsze podjęcie właściwej interwencji medycznej. Wprowadzenie świadczenia „Rezonans magnetyczny piersi” do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej zasadne, ponieważ rezonans magnetyczny piersi jest metodą o wysokiej czułości w wykrywaniu raka piersi. Jego rola \| \| stopniowo się zwiększa, szczególnie w ocenie rozległości naciekania nowotworu, zwłaszcza gdy wyniki oceny mammograficznej i ultrasonograficznej są rozbieżne. Rezonans magnetyczny piersi jest procedurą rekomendowaną w obowiązujących zaleceniach postępowania diagnostycznego i terapeutycznego w raku piersi. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wprowadza się następujące zmiany: 1) do wykazu świadczeń gwarantowanych dodaje się świadczenie „Telemetryczny nadzór nad pacjentami z implantowanymi urządzeniami wszczepialnymi”; 2) do wykazu świadczeń gwarantowanych dodaje się świadczenie „88.906 – RM piersi”. Wprowadzenie technologii telemonitoringu urządzeń wszczepialnych w opiece nad pacjentami z niewydolnością serca umożliwi otrzymanie kompleksowej opieki medycznej w sposób komfortowy i bezpieczny dla świadezeniobiorcy. Z uwagi na ciągłą i bieżącą analizę parametrów przekazywanych z urządzeń wszczepialnych, pacjent będzie mógł uzyskać odpowiednie wsparcie medyczne w czasie rzeczywistym. Powyższe powinno przyczynić się do zmniejszenia planowanych wizyt specjalistycznych, zmniejszenia ryzyka hospitalizacji związanej ze zbyt późno zdiagnozowanymi objawami oraz zmniejszenia śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Wprowadzenie rezonansu magnetycznego piersi do wykazu świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej przyczyni się do poprawy diagnostyki oraz optymalizacji procesu leczenia pacjentów z podejrzeniem nowotworu piersi oraz pacjentów nowotworowych. Ponadto, uwzględnienie przedmiotowego badania w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej doprowadzi do ujednolicenia przepisów ww. rozporządzenia z przepisami obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lipca 2018 r. w sprawie zaleceń postępowania dotyczących diagnostyki i leczenia raka piersi (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2018 r. poz. 53). \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra \| Projekt rozporządzenia w sprawie formy i szczegółowego zakresu procedur wzorcowych i procedur szczegółowych stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 33zm ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe. Zgodnie z tym upoważnieniem minister właściwy do spraw zdrowia \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| Zdrowia w sprawie formy i szczegółowego zakresu procedur wzorcowych i procedur szczegółowych określi, w drodze rozporządzenia, formę i szczegółowy zakres procedur wzorcowych i procedur szczegółowych, mając na względzie zagrożenie wynikające z narażenia osoby poddawanej ekspozycji medycznej na działanie promieniowania jonizującego. Obowiązek dostępności procedur (pisemnych protokołów) związanych ze stosowaniem promieniowania jonizującego w medycynie wynika bezpośrednio z przepisów dyrektywy 2013/59/EURATOM. Zgodnie bowiem z jej art. 58 lit. a „państwa członkowskie zapewniają aby dla każdego rodzaju standardowej medycznej procedury radiologicznej ustanowiono pisemne protokoły dla każdego sprzętu, dla odnośnych kategorii pacjentów”. W dotychczasowym stanie prawnym, tj. przed wejściem w życie nowelizacji Prawa atomowego (tj. ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej, wdrażającej dyrektywę 2013/59/Euratom ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylającą dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom), kwestie objęte projektowanym rozporządzeniem były uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2007 r. w sprawie w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących formy i treści wzorcowych i roboczych medycznych procedur radiologicznych (Dz. U. z 2007 r. poz. 161). Na podstawie art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej: 1) wzorcowe procedury radiologiczne dla uzasadnionych ekspozycji medycznych uznanych za standardowe, opracowane zgodnie z dotychczasowymi przepisami oraz 2) udokumentowane robocze procedury postępowania utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów – stają się z dniem wejścia w życie ww. ustawy odpowiednio: 1) wzorcowymi medycznymi procedurami radiologicznymi, o których mowa w art. 33t ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe w brzmieniu nadanym nowelizacją oraz 2) szczegółowymi medycznymi procedurami radiologicznymi, o których mowa w art. 33f ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym nowelizacja. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzenie dotychczas regulujące kwestie formy i treści procedur wzorcowych oraz procedur roboczych, utraci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jednak nie później niż 24 miesiące od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe po nowelizacji dokonanej na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 1593) zachowała instytucję procedur wzorcowych opracowywanych przez komisje ds. procedur i audytów klinicznych zewnętrznych. Zachowano również procedury opracowywane przez jednostki ochrony zdrowia, które dotychczas ustawa określała jako udokumentowane robocze procedury postępowania, a które po nowelizacji zostały nazwane procedurami szczegółowymi. Istotną zmianą ustawową jest to, że jednostki ochrony zdrowia nie są obowiązane do opracowania procedur szczegółowych na podstawie procedur wzorcowych, a jedynie mogą skorzystać z tej podstawy (art. 33t ust. 1 ustawy w brzmieniu po nowelizacji). Tak jak w dotychczasowym stanie prawnym, uregulowanie wymagań dotyczących formy i zakresu procedur wzorcowych oraz procedur szczegółowych odesłano do uregulowania w przepisach wykonawczych wydawanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Nowością jest określenie na poziomie ustawowym obligatoryjnych elementów dokumentacji procedur szczegółowych oraz procedur wzorcowych (art. 33f ust. 2 oraz art. 33t ust. 2). Do elementów tych zaliczono: 1) opis postępowania odnoszącego się do stosowanych w jednostce urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych (rodzajów urządzeń w przypadku procedur wzorcowych), a także kategorii osób podlegających badaniu diagnostycznemu, zabiegowi lub leczeniu z użyciem takich urządzeń; 2) informacje dotyczące wyniku zastosowania procedury szczegółowej, w tym informacje dotyczące narażenia ww. osób; 3) inne istotne informacje o sposobie wykonania badania diagnostycznego, zabiegu lub leczenia. W konsekwencji zakres procedur wzorcowych oraz procedur szczegółowych określony w projektowanym rozporządzeniu uwzględnia powyższy ustawowy zakres dokumentacji obu rodzajów procedur i stanowi jego uszczegółowienie. \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 19.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 172/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 18.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi wykonanie poleceń Ministra Zdrowia z dnia 15 października 2021 r. (pisma znak: DLG.744.130.2021.IJ oraz DLG.744.117.2021.II). Na ich podstawie dokonano zmian w założeniach Programu i warunków realizacji świadczeń z zakresu rehabilitacji pacjentów po przebytej chorobie COVID-19 w podmiotach leczniczych będących zakładami lecznictwa uzdrowiskowego lub podmiotach realizujących rehabilitację lekarską w trybie stacjonarnym (załącznik nr 6a do zarządzenia), które posiadają niezbędną bazę zabiegową do prowadzenia rehabilitacji pacjentów. Zgodnie z nowymi założeniami rozpoczęcie rehabilitacji COVID-19 następuje w terminie do 12 miesięcy od zakończenia leczenia w kierunku COVID-19. W odniesieniu natomiast do Programu fizjoterapii dla osób po przebyciu COVID-19 (załącznik nr 6b do zarządzenia) do programu fizjoterapii dla ozdrowieńców w systemie leczenia chorych z COVID-19 dodano jako realizatora świadczeń świadczeniodawcę, który realizuje świadczenia w ramach ośrodka/oddziału dziennego. Rozpoczęcie rehabilitacji przedłużono do 12 miesięcy od zakończenia leczenia COVID-19. Ponadto, dokończono, że udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w przedmiotowym zakresie jest realizowane na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego po zakończonym leczeniu potwierdzonej choroby COVID-19 (rozpoznanie według jednostki chorobowej ICD-10, będącej podstawą do rehabilitacji i będącej następstwem choroby COVID-19). Zakończenie leczenia COVID-19 określa się jako: datę zakończenia izolacji domowej, lub datę wypisu ze szpitala, lub datę wypisu z izolatorium. Kolejna zmiana dotyczy realizacji wizyty terapeutycznej w zakresie częstotliwości i ilości tych wizyt w programie podstawowym (2 razy w tygodniu do 6 tygodni) i rozszerzonym (częstotliwość ustalana indywidualnie, wynosi jednak od 2 do 3 razy w tygodniu do 6 tygodni). Przedmiotowe świadczenia będą finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia ze środków pochodzących z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. \| Wejście w życie 19 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Tytuł Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Przypadek \| Źródło Dokumentu \| \|------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------\|------------------------------------------------------\| \| 19.10.2021 \| Ustawa \| Poselski projekt ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów \| Dotyczy uregulowania prawa wykonywania zawodu psychologa, a także ustalenia zasad organizacji i funkcjonowania samorządu zawodowego psychologów. \| Skierowano do opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu oraz Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu \| [9-020-683-2021.pdf (sejm.gov.pl)] \| \| 19.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 15 października 2021 r. w sprawie krajowego planu transformacji \| Ustala się na okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. krajowy plan transformacji. \| \| [akt.pdf (mz.gov.pl)] \| \| 19.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru \| Ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie wzoru formularza powiadomienia o produktach wprowadzanych po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rejestru produktów objętych powiadomieniem oraz wykazu krajowych jednostek naukowych właściwych do wydawania opinii (Dz. U. poz. 437), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wzoru formularza powiadomienia o produktach wprowadzanych po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rejestru produktów objętych powiadomieniem oraz wykazu krajowych jednostek naukowych właściwych do wydawania opinii (Dz. U. poz. 2499). \| Wejście w życie 1 stycznia 2021 r. \| [OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 27 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru formularza powiadomienia o produktach wprowadzanych po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rejestru produktów objętych powiadomieniem oraz wykazu krajowych jednostek naukowych właściwych do wydawania opinii (dziennikustaw.gov.pl)] \| \| Data \| Organizator \| Dokument \| Treść \| Termin zatwierdzenia \| Źródło \| \|------------\|--------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|------------------------------------------------------------------------\| \| 18.10.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2021 r. w sprawie powołania Zespołu roboczego do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego mającego na celu dokonanie oceny potrzeby i warunków reorganizacji \| Zadaniem Zespołu jest dokonanie oceny potrzeby i warunków reorganizacji Instytutu oraz nadania Instytutowi statusu państwowego instytutu badawczego. Zespół opracuje i przedstawi ministrowi właściwemu do spraw zdrowia opinię zawierającą w szczególności ocenę potrzeby: 1) reorganizacji Instytutu Psychiatrii i Neurologii wraz z propozycją warunków tej reorganizacji; 2) nadania Instytutowi Psychiatrii i Neurologii statusu państwowego instytutu badawczego wraz z propozycją zadań. \| Wejście w życie 16 października 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 14 października 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Opis \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|------\|------------------------\|--------\| \| 15.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie funkcjonowania podmiotów leczniczych sprawujących opiekę nad uzależnionymi od alkoholu (Dz. U. poz. 850). \| Wejście w życie z dniem 14 października 2021 r. z mocą od dnia 13 marca 2020 r. \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie funkcjonowania podmiotów leczniczych sprawujących opiekę nad uzależnionymi od alkoholu (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 15.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE E Nr 171/2021/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków \| Wejście w życie 15 października 2021 r. z wyjątkiem § 1 pkt 9, który wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523). Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1. brzmienia § 13 oraz załącznika nr 1e katalog świadczeń podstawowych, i polegają na umożliwieniu rozliczania świadczeń hospitalizacji hematologicznej u dorosłych (kod: 5.08.05.0000170) lub hospitalizacji hematoonkologicznej u dzieci (kod: 5.08.05.0000174), w przypadku leczenia pacjentów substancją czynną tisagenlecleucel z katalogu leków refundowanych stosowanych w programach lekowych, określonych w załączniku nr 1m do zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, refundowaną w ramach programu lekowego B.65 - Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną, oraz w przypadku leczenia pacjentów substancją czynną midostauryna z katalogu leków refundowanych stosowanych w programach lekowych, określonych w załączniku nr 1m do zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe, refundowaną w ramach programu lekowego B.114 – Leczenie chorych na ostrą białaczkę szpikową; 2. brzmienia § 18 ust. 6 oraz załącznika nr 2 i 9 do zarządzenia, które wynikają z aktualizacji zapisów dotyczących przeprowadzania wspólnych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego na zakup leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, analogicznie jak w przypadku programów lekowych; 3. załącznika nr 1n - katalog leków refundowanych stosowanych w chemioterapii i polegają na: a) dodaniu kodu GTIN dla substancji czynnej: - 5.08.10.0000029 - Fulvestrantum - GTIN: 05909991422189, - 5.08.10.0000082 - Anagrelidum - GTIN: 05909991422929, b) usunięciu substancji czynnej i kodu GTIN dla: - 5.08.10.0000089 – Crisantaspasum - GTIN: 05060146290302, c) usunięciu kodu GTIN dla substancji czynnej: - 5.08.10.0000087 – Voriconazolum - GTIN: 05909991095741, 05909991095840, - zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 4. załącznika nr 1t - katalog refundowanych substancji czynnych, w części B. tj. substancji czynnych zawartych w lekach czasowo niedostępnych w obrocie na terytorium RP i polegają na usunięciu świadczenia o kodzie 5.08.05.0000209 crisantaspasum- inj. - 1000 j.m., w związku z zakończeniem okresu wskazanego do rozliczania świadczeń udzielanych tj. od dnia 27 maja 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. - zmiana ma charakter porządkujący; 5. załącznika nr 1j - katalog świadczeń wspomagających i polegają na: a) aktualizacji nazwy świadczenia o kodzie 5.08.05.0000046 oraz w kolumnie Uwagi. Zmiana ma charakter porządkujący i wynika z wykreślenia crisantaspasum w katalogu 1t i 1n; b) dodania nowych świadczeń: - 5.08.05.0000210 - usunięcie infuzora, z wartością 0,00, możliwego do rozliczania ze świadczeniem o kodzie 5.08.05.0000172 - kompleksowa porada ambulatoryjna dotycząca chemioterapii (katalog 1e), - 5.08.05.0000211 - wizyta kontrolna, z wartością 0,00, możliwego do rozliczania ze świadczeniem o kodzie 5.08.05.0000173 - podstawowa porada ambulatoryjna dotycząca chemioterapii (katalog 1e). Zmiana ma charakter porządkujący, celem prawidłowej weryfikacji świadczeń. 6. załącznika nr 7 - katalog współczynników korygujących stosowanych w chemioterapii i polegają na obniżenia progu kosztowego uprawniającego do zastosowania współczynnika korygującego dla substancji czynnych o kodach: a) 5.08.10.0000082 anagrelidum: z 5,9059 zł/mg na 4,7574 zł/mg, b) 5.08.10.0000094 gefitinibum: z 0,0881 zł/mg na 0,0505 zł/mg, - po analizie średnich cen leków w miesiącu czerwcu 2021 roku. Oznaczenie stosowania przepisów do rozliczania świadczeń w sposób wskazany w § 4 zarządzenia, wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów w przedmiotowym zakresie, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz z terminów obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE NR 170/2021/BK PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie procedury ustalania oraz zmiany numeru rachunku bankowego świadczeniodawców, podmiotów prowadzących apteki lub \| Niniejsze zarządzenie wprowadza zmiany do zarządzenia nr 60/2011/BK Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 października 2011 r. z późn. zm. w sprawie procedury ustalania oraz zmiany numeru rachunku bankowego świadczeniodawców, podmiotów prowadzących apteki lub punkty apteczne, zagranicznych podmiotów udzielających świadczeń opieki zdrowotnej oraz pozostałych kontrahentów. Celem nowelizacji jest określenie sposobu postępowania w przypadku podpisywania w formie elektronicznej aneksów do umów zawartych przez Fundusz ze świadczeniodawcami, podmiotami prowadzącymi apteki lub punkty apteczne, zagranicznymi podmiotami udzielającymi świadczeń opieki zdrowotnej oraz pozostałymi kontrahentami w zakresie zmiany rachunku bankowego. Zmiana zarządzenia stanowi realizację celu strategicznego NFZ nr 6: Optymalizacja procesów wewnętrznych \| Wejście w życie 15 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ/Instytucja \| Tematyka \| Opis \| Terminy i terminy wstępne \| Źródła informacji \| \|------------\|------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------\| \| 15.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 169/2021/DSM PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 14.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie: świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym oraz w zakresie: świadczenia w izbie, wynika z konieczności dostosowania § 4 – Warunki finansowania świadczeń oraz § 5 – Kary umowne załącznika do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie: świadczenia w szpitalnym oddziale ratunkowym oraz w zakresie: świadczenia w izbie do przepisów § 16 załącznika rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Mając na uwadze to, iż zmiany mają charakter porządkowy, wynikający wprost z przepisów prawa, tym samym uznano, iż projekt nie podlega konsultacjom społecznym. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 15 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 15.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra \| Projekt rozporządzenia określa wymagania dotyczące wyposażenia aptezek okrętowych w odpowiednie rodzaje i ilości produktów leczniczych, wyrobów medycznych i odtrutek oraz ich ewidencjonowania a także wymagania dotyczące wyposażenia środków ratunkowych w apteczki medyczne, odpowiednie rodzaje i ilości \| Konsultacje społeczne do 21 października 2021 r. (dep- \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Projekt \| Opis \| Adres elektroniczny \| Komisja \| Akt prawny \| \|------\|-------\|---------\|------\|---------------------\|---------\|------------\| \| 15.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. poz. 1213, z późn. zm.) nakłada na podmioty lecznicze posiadające w swoich strukturach szpitalny oddział ratunkowy obowiązek: 1) organizacji w szpitalu miejsca udzielania świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej; 2) organizacji gabinetu do przeprowadzenia segregacji medycznej, w liczbie niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania obszaru; 3) zapewnienia, aby ordynatorem (lekarzem kierującym oddziałem) był lekarz posiadający tytuł specjalisty w dziedzinie medycyny ratunkowej; 4) miejsca izolacji w oddziale; 5) pomieszczeń sanitarno-higienicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych; 6) posiadania lotniska, bądź lądowiska. W projekcie przewiduje się, że powyższe wymagania należy spełnić w określonych terminach do dnia 1 stycznia 2021 r., a w przypadku pkt 6 do dnia 1 stycznia 2022 r. Z uwagi na obecną sytuację epidemii spowodowanej wirusem SARS-CoV-2, jak również ze względu na ograniczone możliwości realizacji inwestycji budowlanych oraz braki kadry lekarskiej, spełnienie tych wymagań we wskazanym terminie przez część szpitali jest niemożliwe. Stwarza to ryzyko zamknięcia części szpitalnych oddziałów ratunkowych, co może narazić na niebezpieczeństwo zdrowotne obywateli. Ponadto obecnie wątpliwości budzi termin obowiązywania przepisów odnoszących się do segregacji medycznej oraz systemu TOPSOR. W \| firstname.lastname@example.org \| Komisja Prawnicza \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Nazwa dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|------------------------\|-----------------\| \| 14.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia określa zasady współprzedania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta, w związku z potrzebą wzajemnego informowania się przez terenowe organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i organy Inspekcji Weterynaryjnej o wystąpieniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u zwierząt, jak i osób mających kontakt z norkami lub jenotami (personel ferm hodowlanych norek lub jenotów). Celem projektowanego rozporządzenia jest dodanie do wykazu zakażeń i chorób zakaźnych objętych współdziałaniem organów wirusa SARS-CoV-2, jako czynnika zakaźnego, odpowiadającego za zachorowania spowodowane wirusem SARS-CoV-2 zarówno u ludzi, jak i norek lub jenotów, co może stanowić zagrożenie na farmach norek lub jenotów, na których utrzymywane są zwierzęta wrażliwe na tego wirusa, ale również chore zwierzęta mogą być źródłem wirusa dla pracującego tam personelu. Projekt rozporządzenia wprowadza zmiany w § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie współprzedania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie \| 14 października 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2021 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie współprzedania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2021 r. w sprawie ogólnopolskiego kardiologiczno-kardiochirurgicznego rejestru przeczepnikowego leczenia zastawek serca „POL-TaVALVE” (dziennikustaw.gov.pl) \| \|------\|---------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 13.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Brak wiarygodnych i rzetelnych narzędzi uniemożliwiających monitorowanie wyników leczenia w perspektywie wczesnej, średnio i długoterminowej, u pacjentów poddawanych przeczepnikowym zabiegom na zastawkach serca. Potrzeba obiektywnej oceny jakości przeprowadzanych przeczepnikowych zabiegów leczenia zastawek serca, przede wszystkim pod względem jakości, bezpieczeństwa, skuteczności i efektywności stosowanych metod leczenia. Rekomendowanym rozwiązaniem jest utworzenie rejestru medycznego gromadzącego dane dotyczące wykonywanych w Rzeczypospolitej Polskiej przeczepnikowych zabiegów na zastawkach serca, tj. zastawce aortalnej, mitralnej, trójdziesięciowej i płucnej. Analiza gromadzonych w \| Wejście w życie 26 października 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2021 r. w sprawie ogólnopolskiego kardiologiczno-kardiochirurgicznego rejestru przeczepnikowego leczenia zastawek serca „POL-TaVALVE” (dziennikustaw.gov.pl) \| rejestrze danych pozwoli na obiektywną ocenę wyników zastosowanego leczenia u usługobiorców w perspektywie wczesnej, średnio-, jak i długoterminowej w podmiotach wykonujących te wysokospecjalistyczne świadczenia. Wdrożenie rejestru pozwoli na: 1) monitorowanie jakości, skuteczności i bezpieczeństwa leczenia wad serca metodami przeczepnikowymi w perspektywie wczesnej, średnio- i długoterminowej; 2) monitorowanie wskazań i przeciwwskazań do leczenia wad serca metodami przeczepnikowymi; 3) zdefiniowanie istotnych czynników ryzyka wczesnych i odległych powikłań i niepowodzeń po leczeniu usługobiorców metodami przeczepnikowymi; 4) opracowanie metod skutecznego zapobiegania powikłaniom około- i pozabiegowym; 5) poprawę praktyki klinicznej w leczeniu wad zastawkowych serca; 6) przeprowadzenie analizy porównawczej poszczególnych usługodawców pod względem osiąganych wyników leczenia wad serca metodami przeczepnikowymi; 7) przeprowadzenie analizy wyników leczenia wad serca metodami przeczepnikowymi w odniesieniu do wyników osiąganych przy zastosowaniu metod chirurgicznych, gromadzonych w Krajowym Rejestrze Operacji Kardiochirurgicznych. W państwach członkowskich Unii Europejskiej i na świecie od wielu lat istnieją rejesty medyczne służące gromadzeniu i ewaluacji danych o przeprowadzanych procedurach przeczepnikowego leczenia zastawek serca, które są źródłem obiektywnej i wiarygodnej informacji pozwalającej na monitorowanie bezpieczeństwa i skuteczności leczenia wad zastawkowych serca u osób, u których leczenie metodą chirurgiczną jest niewskazane lub jest obarczone zbyt wysokim ryzykiem operacyjnym. Utworzenie podobnego rejestru w Rzeczypospolitej Polskiej pozwoli na poszerzenie aktualnej wiedzy medycznej na temat bezpieczeństwa i skuteczności przeczepnikowej metody leczenia, jak również porównanie wyników przeczepnikowego leczenia zastawek serca w Rzeczypospolitej Polskiej z danymi pochodzącymi z innych krajów prowadzących podobne rejesty medyczne. Dzięki temu rejestr będzie mógł stanowić podstawę do ustalenia w przyszłości optymalnych standardów leczenia wad. \| Data \| Organ \| Temat \| Treść \| \|------\|-------\|-------\|-------\| \| 13.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 168/2021/DSM PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 71/2017/DSM Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2017 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, wynika z konieczności dostosowania § 5 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 6 - Kary umowne załącznika do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej do przepisów § 16 załącznika rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter porządkowy, wynikający wprost z przepisów prawa, to tym samym uznano, iż projekt nie podlega konsultacjom społecznym. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| \| Wejście w życie \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Temat \| Treść \| \|------\|-------\|-------\|-------\| \| 13.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 167/2021/DGL PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Zarządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”, na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany jest do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe. Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem do zarządzenia Nr 162/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe wynikają z konieczności dostosowania przepisów zarządzenia do aktualnego stanu faktycznego w zakresie refundacji leków stosowanych w programach lekowych, tj. do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 20 sierpnia 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na dzień 1 września 2021 r. (Dz. Urz. Min. Zdr. poz. 65), wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523), zwanej dalej „ustawą o refundacji”. Projektowane zmiany wpisują się w kluczowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia cele określone w Strategii na lata 2019-2023 jak: (cel 2) poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz (cel 5) poprawa efektywności wydatkowania środków publicznych na świadczenia opieki zdrowotnej. Najważniejsze zmiany dotyczą: 1) zmiany brzmienia § 9 pkt 4 treści zarządzenia, w związku z dodaniem do obwieszczenia refundacyjnego programu lekowego: „Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona” oraz koniecznością kwalifikacji pacjentów do terapii substancją czynną tisagenlecleucel w ramach programu lekowego „Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną” przez Zespół Koordynacyjny ds. CAR-T; 2) zmiany brzmienia § 26 treści zarządzenia polegającej na umożliwieniu rozliczania świadczeń z katalogu świadczeń podstawowych, określonego w załączniku nr 1e do zarządzenia Prezesa \| \| Wejście w życie \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \|-----------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 13 października 2021 r. z wyjątkiem: 1) § 1 pkt 4 w zakresie świadczeń o kodach 5.08.08.0000 154 i 5.08.08.0000 155, 2) § 1 pkt 6 lit. b - które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. \| Funduszu w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia o kodzie 5.08.05.0000170 – hospitalizacja hematologiczna u dorosłych lub 5.08.05.0000174 - hospitalizacja hematooonkologiczna u dzieci, w przypadku leczenia pacjentów substancją czynną tisagenlecleucel refundowaną w ramach programu lekowego B.65.- Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną, oraz w przypadku leczenia pacjentów substancją czynną midostauryna refundowaną w ramach programu lekowego B.114. – Leczenie chorych na ostrą białaczkę szpikową; 3) załącznika nr 1k do zarządzenia, określającego Katalog świadczeń i zakresów i polegają na: a) dodaniu kodu zakresów: - 03.0000.361.02 „Leczenie chorych na wczesnodziecięcą postać cystynozy nefropatycznej”, - 03.0000.422.02 „Leczenie zapobiegawcze chorych z nawracającymi napadami dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego o ciężkim przebiegu”, - 03.0000.423.02 „Leczenie pacjentów z chorobą Wilsona”, b) zmianie nazwy kodu zakresu 03.0000.420.02 z „Leczenie cukrzycowego obrzęku plamki (DME)” na „Leczenie chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME)”. c) dodaniu znaku „x” w wierszu nr 51 dotyczącym zakresu 03.0000.365.02 „Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną” w kolumnie odnoszącej się do świadczenia o kodzie 5.08.07.0000023 „kwalifikacja do leczenia w programie lekowym oraz weryfikacja jego skuteczności”, d) zmianie treści uwagi odnoszącej się do świadczenia 5.08.07.0000023 „kwalifikacja do leczenia w programie lekowym oraz weryfikacja jego skuteczności”, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 4) załącznika nr 1l do zarządzenia, określającego Katalog ryczałtów za diagnostykę i polegają na: a) dodaniu kodów świadczeń: - 5.08.08.0000069 „Diagnostyka w programie leczenia chorych na wczesnodziecięcą postać cystynozy nefropatycznej”, - 5.08.08.0000158 „Diagnostyka w programie leczenie zapobiegawcze chorych z nawracającymi napadami dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego o ciężkim przebiegu”. - 5.08.08.0000159 „Diagnostyka w programie leczenia pacjentów z chorobą Wilsona – 1 rok terapii”, - 5.08.08.0000160 „Diagnostyka w programie leczenia pacjentów z chorobą Wilsona - 2 i kolejny rok terapii”, - 5.08.08.0000161 „Diagnostyka w programie lekowym leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną – monitorowanie terapii tisagenlecleucellem”, b) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000073 z „Diagnostyka w programie leczenia chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną (dazatynib, ponatynib, blinatumomab, inotuzumab ozogamycyny)”. c) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000156 z „Diagnostyka w programie leczenia cukrzycowego obrzęku plamki (DME) – kwalifikacja” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME) – kwalifikacja”. d) zmianie nazwy świadczenia o kodzie 5.08.08.0000157 z „Diagnostyka w programie leczenia cukrzycowego obrzęku plamki (DME) – monitorowanie” na „Diagnostyka w programie leczenia chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME) – monitorowanie”. - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 5) załącznika nr 1m do zarządzenia, określającego Katalog leków refundowanych stosowanych w programach lekowych i polegają na: a) dodaniu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000006 Bevacizumabum - GTIN: 08436596260047, 08436596260030, - 5.08.09.0000048 Palivizumabum - GTIN: 05000456067720, 05000456067713, - 5.08.09.0000057 Sorafenibum - GTIN: 07613421047009, 05909991440145, - 5.08.09.0000165 Palbociclibum – GTIN: 05415062353684, 05415062353691, 05415062353677, b) usunięciu kodów GTIN dla substancji czynnych: - 5.08.09.0000001 Adalimumabum – GTIN: 08054083011905, 08054083011912, - 5.08.09.0000048 Palivizumabum - GTIN: 08054083006093, 08054083006109, c) zmianie nazwy, postaci i dawki leku dla substancji czynnej: \| \| \| \| 5.08.09.0000062 z „Botox, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, 100 Jednostek Allergan” na „Botox, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, 100 jednostek Allergan kompleksu neurotoksyny Clostridium botulinum typu A”, d) dodaniu substancji czynnych i kodów GTIN: - 5.08.09.0000086 Ipilimumabum – GTIN: 05909990872442, 05909990872459, - 5.08.09.0000205 Lanadelumabum – GTIN: 05060147027884, - 5.08.09.0000206 Mercaptamini bitartras – GTIN: 05909990213689, - 5.08.09.0000207 Tisagenlecleucelum – GTIN: 05909991384388, - 5.08.09.0000208 Trientinum tetrahydrochloridum – GTIN: 05350626000102, - w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, e) oznaczenie substancji czynnej: 5.08.09.0000057 Sorafenibum jako substancji, której średni koszt rozliczenia podlega monitorowaniu zgodnie z § 30 zarządzenia; 6) załącznika nr 3 do zarządzenia, określającego Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu programów lekowych i polegają na: a) zmianie wymagań dla programu B.56. Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego, w związku z uwagami zgłoszonymi przez Polskie Towarzystwo Radioterapii Onkologicznej, Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi oraz Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ, b) zmianie wymagań dla programu B.65. Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym, c) zmianie wymagań dla programu B.70. Leczenie neowaskularnej (wysiękowej) postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD) od dnia 1 stycznia 2022 r., w związku z uwagami zgłoszonymi przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie okulistyki, d) zmianie nazwy zakresu dla programu B.120. z „Leczenie cukrzycowego obrzęku plamki (DME)” na „Leczenie chorych na cukrzycowy obrzęk plamki (DME)”; e) dodaniu wymagań dla programów lekowych: - B.61. Leczenie chorych na wczesnodziecięcą postać cystynozy nefropatycznej, - B.122. Leczenie zapobiegawcze chorych z nawracającymi napadami refundacyjnym; 11) dodania załącznika nr 24 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia tisagenlecleucelem w programie lekowym Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym; 12) dodania załącznika nr 25 do zarządzenia, określającego zakres działania zespołu koordynacyjnego odpowiedzialnego za kwalifikację do leczenia choroby Wilsona oraz weryfikację jego skuteczności, w związku ze zmianami wprowadzonymi w obwieszczeniu refundacyjnym. Pozostałe zmiany mają charakter porządkujący. Oznaczenie momentu stosowania przepisów w sposób wskazany w § 4 zarządzenia wynika z konieczności zapewnienia ciągłości stosowania przepisów w przedmiotowym zakresie, zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Zdrowia oraz z terminów obowiązywania decyzji administracyjnych Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacja i określenia ceny urzędowej leków zawartych w niniejszym zarządzeniu. Wobec powyższego zarządzenie stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 września 2021 r. Do rozliczania świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2022 r. stosuje się przepisy załącznika nr 3 do zarządzenia w brzmieniu określonym w załączniku nr 5 do niniejszego zarządzenia. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu podpisania, z wyjątkiem: 1) § 1 pkt 5 w zakresie świadczeń o kodach 5.08.08.0000154 i 5.08.08.0000155, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., 2) § 1 pkt 8 w zakresie załącznika nr 5 do zarządzenia, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2021 r. Zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zasięgnie opinii właściwych konsultantów krajowych, a także zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ustawy o świadczeniach, zasięgnie opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz reprezentatywnych organizacji świadczeniodawców. \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 13.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Niniejsza zmiana zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju pomoc doraźna i transport sanitarny, wynika z konieczności dostosowania § 4 - Warunki finansowania świadczeń oraz § 5 - Kary umowne załącznika do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju pomoc doraźna i transport sanitarny do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). Mając na uwadze to, iż zmiany przyjęte niniejszym zarządzeniem mają charakter porządkowy, wynikający wprost z przepisów prawa, to tym samym uznano, iż projekt nie podlega konsultacjom społecznym. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| 13 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 12.10.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Oglasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2020 r. w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 (Dz. U. poz. 625), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 maja 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 (Dz. U. poz. 873); 2) rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 (Dz. U. poz. 636) \| 12 października 2021 r. \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie Krajowego Rejestru Pacjentów z COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Dokument \| Temat \| Treść \| Przypadek \| Źródło \| \|------\|----------\|-------\|-------\|-----------\|--------\| \| 12.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie współdziałania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta \| Projekt rozporządzenia określa zasady współdziałania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta, w związku z potrzebą wzajemnego informowania się przez terenowe organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i organy Inspekcji Weterynaryjnej o wystąpieniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u zwierząt, jak i osób mających kontakt z norkami lub jenotami (personel ferm hodowlanych norek lub jenotów). Celem projektowanego rozporządzenia jest dodanie do wykazu zakażeń i chorób zakaźnych objętych współdziałaniem organów wirusa SARS-CoV-2, jako czynnika zakaźnego, odpowiadającego za zachorowania spowodowane wirusem SARS-CoV-2 zarówno u ludzi, jak i norek lub jenotów, co może stanowić zagrożenie na farmach norek lub jenotów, na których utrzymywane są zwierzęta wrażliwe na tego wirusa, ale również chore zwierzęta mogą być źródłem wirusa dla pracującego tam personelu. Projekt rozporządzenia wprowadza zmiany w § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie współdziałania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta (Dz. U. poz. 160), zwanego dalej „rozporządzeniem”, przez dodanie w pkt 1 lit. j wskazującej rozpoznanie zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u osób mających kontakt z norkami lub jenotami, co faktycznie dotyczy pracowników ferm hodowlanych norek lub jenotów, mających kontakt zawodowy z tymi zwierzętami. Zgodnie z kolei z § 4 pkt 2 rozporządzenia stwierdzenie obecności wirusa SARS-CoV-2 w próbkach pobranych od osób mających kontakt z norkami lub jenotami stanowić będzie okoliczność, w której powstaje obowiązek po stronie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego niezwłoczny, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia tej informacji, poinformowanie o tym właściwego powiatowego lekarza \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Projekt (legislacja.gov.pl) \| \| \| \| \| podejmuje uchwałę o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu farmaceuta na okres trwania niezdolności do wykonywania zawodu albo uchwałę o ograniczeniu wykonywania ścisłe określonych czynności zawodowych na okres trwania niezdolności do wykonywania zawodu. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 11.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzania zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Przedmiotowa zmiana w zakresie merytorycznym wynika bezpośrednio (symetryzacja przepisów) z zarządzenia Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne. W niniejszym zarządzeniu zmieniającym zarządzenie Nr 166/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne – świadczenia kompleksowe wprowadzono zmiany w związku z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie taryfy dla świadczeń gwarantowanych z obszaru kardiochirurgii obejmujących pomostowanie naczyń wieńcowych. Opublikowane obwieszczenie dotyczy taryfy dla świadczeń gwarantowanych z obszaru kardiochirurgii obejmujących pomostowanie naczyń wieńcowych: - Pomostowanie naczyń wieńcowych z plastyką; - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2; - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw W związku z tym, w zarządzeniu dokonano modyfikacji w obrębie grup obejmujących procedury pomostowania aortalno-wieńcowego, polegających na utworzeniu trzech grup w miejsce czterech istniejących dotychczas. Pozostawiono grupę E04 łączącą w ramach jednej hospitalizacji procedury interwencyjne z zabiegami kardiochirurgicznymi. Z uwagi na fakt, iż przeprowadzone przez AOTMiT analizy wykazały brak wpływu wieku pacjentów na koszty leczenia, natomiast wysoki wpływ innych czynników (m.in.: „NYHA<II", "komplikacje", "LVEF<32", "leki inotropowe", "EGFR<62", "choroby nerek", "migotanie napadowe", "J960 J969"), dotychczasowe grupy E05, E06 i E07 połączone i \| Opinie i uwagi do dnia 22 października 2021 r. (email@example.com) Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Nr \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 stanowi wykonanie polecenia Ministra Zdrowia wyrażonego w piśmie z dnia 5 października 2021 r. (znak: DLU.736.302.2021.KB). Na jego podstawie wykaz podmiotów wykonujących działalność leczniczą, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej, w tym transportu sanitarnego, w związku z dokonano podziału na dwa produkty, zróżnicowane występowaniem powikłań lub ich brakiem: E05G - Pomostowanie naczyń wieńcowych z pw >=2 oraz E06G - Pomostowanie naczyń wieńcowych bez pw. Jednocześnie podwyższono, zgodnie z opublikowaną taryfą, wycenę przedmiotowych świadczeń, co pozwoli na utrzymanie wysokiego standardu leczenia w sytuacji rosnących kosztów wynikających ze wzrostu płac, który powoduje wzrost kosztów funkcjonowania oddziałów i procedur na bloku operacyjnym. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320 z późn. zm.), zostanie poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt zostanie przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycznej, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Skutki finansowe wprowadzonej zmiany zostały uwzględnione w zarządzeniu zmieniającym (projekt z dnia 06 października 2021 r.) zarządzenie Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecialistyczne (z późn zm.). Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2021 r. \| Wejście w życie 9 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organizator \| Dokument \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|-------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|-------------------------------\| \| 08.10.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2021 r. w sprawie rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem COVID-19 \| Przeciwdziałaniem COVID-19 prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia od dnia 5 października 2021 r. obejmuje jedno izolatorium na terenie danego województwa. Aktualnie, ze względu na pogarszającą się sytuację epidemiczną, której rezultatem jest stałe zwiększająca się liczba osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2, co przekłada się na zwiększoną liczbę osób wymagających izolacji, zasadne jest wznowienie funkcjonowania i finansowania izolatoriów, przy czym wystarczające będzie utrzymywanie jednego izolatorium na terenie danego województwa. Dyrektor właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu wpisuje do wykazu izolatorium wskazane przez wojewode na podstawie art. 33 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1845, z późn. zm.). Przywrócono więc produkty rozliczeniowe dedykowane rozliczaniu świadczeń udzielanych w izolatoriach. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki w izolatoriach (Dz. U. z 2021 r. poz. 965) opieka w izolatorium polega na zapewnieniu pobytu w obiekcie, spełniającym kryteria określone w niniejszym standardzie oraz opieki zdrowotnej personelu medycznego, u których stwierdzono zachorowanie na chorobę wywołaną wirusem SARS-CoV-2 lub podejrzenie zachorowania, jeżeli zostały przez lekarza skierowane do leczenia lub diagnostyki laboratoryjnej w kierunku wirusa SARS-CoV-2 w ramach izolacji odbywanej poza szpitalem, lub którym lekarz zlecił izolację w warunkach domowych. Przedmiotowe świadczenia będą finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia ze środków pochodzących z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. Przepisy zarządzenia stosuje się do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych od dnia 5 października 2021 r. i wchodzą w życie z dniem następującym po dniu podpisania. \| 08.10.2021 \| Zarządzenie (mz.gov.pl) \| \| 07.10.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2021 r. w sprawie powołania Komitetu Audytu (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 92). \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 października 2019 r. w sprawie powołania Komitetu Audytu (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 92). \| 07.10.2021 \| Wejście w życie 8 października 2021 r. \| Zarządzenie (mz.gov.pl) \| \| Data \| Organ decydujący \| Komitetu Audytu \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------------\|------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------\| \| 07.10.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów \| Do zadań Zespołu należy: 1) stworzenie modelu usług farmacji klinicznej, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 97 i 1559), oraz określenie narzędzi do wykonywania obszarów aktywności zawodowych farmaceuty szpitalnego, realizowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z określeniem standardu świadczenia tych usług oraz sposobu monitorowania, w tym ewaluacji ich realizacji; 2) ustalenie przedmiotu i zakresu zadań farmaceuty klinicznego i szpitalnego w ramach usług, o których mowa w pkt 1; 3) określenie przedmiotu i zakresu niezbędnych zmian w kształceniu farmaceutów klinicznych i szpitalnych w celu urealnienia realizacji usług, o których mowa w pkt 1; 4) określenie kierunków i modelu przyszłej realizacji pilotaży w zakresie, o którym mowa w pkt 1; 5) określenie wykazu badań diagnostycznych, o których mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty. \| Wejście w życie 8 października 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 6 października 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 06.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 161/2021/DSM PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 05.10.2021 r. zmieniające zarządzenie w \| Niniejsza zmiana zarządzenia Nr 21/2020/DSM Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe, wynika z konieczności dostosowania § 4 (Warunki finansowania świadczeń) oraz § 5 (Kary umowne) załącznika nr 2 do zarządzenia stanowiącego wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego do przepisów § 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. z 2020 r. poz. 320, z późn. zm.). \| Wejście w życie 5 października 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia polityki publicznej pt. „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r.” \| Zważywszy, iż zmiany wprowadzone do zarządzenia mają charakter porządkowy polegający wyłącznie na dostosowaniu przepisów zarządzenia do ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, uznano, iż projekt nie podlega konsultacjom społecznym. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Głównym dokumentem strategicznym, określającym kierunki rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej jest „Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)” (SOR). Dokument przyjęty przez Radę Ministrów 14 lutego 2017 r. określa cele rozwojowe w obszarze średnio- i długofalowej polityki gospodarczej. SOR wyznaczył nowe zasady, cele i priorytety rozwoju kraju w wymiarze gospodarczym, społecznym, w tym zdrowotnym, i przestrzennym, zawarte są w nim rekomendacje dla polityk publicznych. Zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2019 r. poz. 1295) polityką publiczną jest dokument określający podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju kraju w wymiarze społecznym, gospodarczym i przestrzennym w danej dziedzinie lub na danym obszarze, które wynikają bezpośrednio ze strategii rozwoju. Politykę publiczną opracowuje właściwy minister w uzgodnieniu z członkami Rady Ministrów. Polityka publiczna jest przyjmowana przez Radę Ministrów w drodze uchwały. Projektowany dokument strategiczny - „Zdrowa Przyszłość. Ramy strategiczne dla systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027” stanowić ma politykę publiczną w rozumieniu koncepcji systemu zarządzania rozwojem Rzeczypospolitej Polskiej realizowanego na podstawie ww. ustawy. Identyfikuje on główne wyzwania w systemie ochrony zdrowia oraz wskazuje kierunki zmian. Projektowany dokument strategiczny ma stanowić kontynuację dokumentu strategicznego o nazwie „Policy Paper dla ochrony zdrowia na lata 2014-2020. Krajowe ramy strategiczne” (Policy Paper), który przedstawiał długofalową wizję \| Konsultacje społeczne do 16 lipca 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| rozwoju systemu ochrony zdrowia w Rzeczypospolitej Polskiej, a także cele strategiczne oraz narzędzia ich realizacji w latach 2014-2020. Policy Paper był pierwszym dokumentem w skali europejskiej, który w tak dokładny sposób opisywał stan krajowego systemu ochrony zdrowia. Istotą interwencji w obszarze zdrowia jest ich systematyczność, stałość i powtarzalność – jedynie konsekwencja działań w perspektywie wieloletniej, jest gwarantem osiągnięcia zakładanych zmian zdrowotnych. Dlatego należy kontynuować podjęte działania w ramach Policy Paper, te działania, które przynoszą skutki dla zdrowotności społeczeństwa polskiego, rezygnacja z tych, które miały neutralny wpływ, a nawet przyniosły szkodę. Oparcie projektowanego dokumentu strategicznego jako aktualizacji Policy Paper na SOR ma na celu zapewnienie, aby określone w SOR cele, kierunki interwencji, działania i projekty, stanowiące strategiczne zadania państwa w obszarze kapitału ludzkiego i obszarze spójności społecznej – czyli obszarach dotyczących zdrowia i opieki zdrowotnej - zostały osiągnięte. Za koniecznością opracowania kolejnej edycji Policy Paper i konsekwentnym wdrażaniu działań mających na celu rozwój systemu ochrony zdrowia przemawiają również wskaźniki epidemiologiczne. Sytuacja zdrowotna w Rzeczypospolitej Polskiej i jej uwarunkowania ulegają systematycznej poprawie. Wśród najistotniejszych czynników wskazać należy poprawiające się warunki życia, wzrastającą wiedzę i świadomość w wymiarze dbania o własne zdrowie, a także reformy systemu opieki zdrowotnej. Niemniej umieralność, przeciętna długość życia i długość życia w zdrowiu w naszym kraju w dalszym ciągu odbiegają od średnich wskaźników dla krajów Unii Europejskiej (UE), a poprawa tych wskaźników nie następuje w wystarczająco szybkim tempie. Społeczeństwo jest w istotnym stopniu obciążone chorobami cywilizacyjnymi, wynikającymi przede wszystkim z niewłaściwego stylu życia, a także zagrożone ich dalszym rozprzestrzenianiem się. Nie od dziś wiadomo, że znacznej części przewlekłych chorób cywilizacyjnych można skutecznie zapobiegać, co jest możliwe dzięki odpowiednio zaplanowanej i wdrożonej profilaktyce zdrowotnej. Koszty leczenia następstw chorób cywilizacyjnych kilkudziesięciokrotnie przekraczają wydatki przeznaczane na profilaktykę tych chorób. Pozostawanie w zdrowiu jest nie tylko warunkiem zachowania aktywności społecznej, czy ekonomicznej, ale przede wszystkim jednym z kluczowych wymiarów dobrej jakości życia i włączenia społecznego. Zwiększenie długości życia w zdrowiu wpływa ostatecznie na poprawę jego jakości. Zdrowie jest także istotnym warunkiem rozwoju gospodarczego, gdyż zdrowe społeczeństwo przekłada się na większą produktywność oraz dłuższą aktywność zawodową. Podejmowane interwencje w obszarze ochrony zdrowia są również kluczowe w ograniczaniu ryzyka ubóstwa wskutek dezaktywizacji zawodowej spowodowanej przyczynami zdrowotnymi oraz ryzyka wykluczenia społecznego wynikającego z przyczyn zdrowotnych. Stan zdrowia Polaków systematycznie się poprawia, ale w wielu aspektach – zwłaszcza w odniesieniu do chorób cywilizacyjnych, postępującego starzenia się społeczeństwa i zagrożeń epidemiologicznych – istnieją deficyty do wyeliminowania, do czego niezbędne jest m.in. kompleksowe wsparcie w postaci wdrożenia systemowych rozwiązań. W ramach Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju obowiązuje przyjęta również na wielu forach międzynarodowych koncepcja „zdrowia we wszystkich politykach państwa”. Oznacza ona, że wszyscy czerpią korzyści z dobrego zdrowia, ponieważ poprawa ono wydajność pracowników, zwiększa zdolność do nauki, wzmacnia rodzinny i społeczności, wspiera samowystarczalne siedliska i środowiska oraz przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa, zmniejszenia ubóstwa i lepszego zabezpieczenia społecznego. W Rzeczypospolitej Polskiej od lat podejmowane są działania mające na celu poprawę dostępności do świadczeń zdrowotnych, przede wszystkim zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia. Mimo prób reformowania systemu ochrony zdrowia w okresie 2015–2019 wciąż dostrzec można brak lub bardzo ograniczoną poprawę w zakresie dostępności świadczeń zdrowotnych. Ten brak poprawy dostępności świadczeń zdrowotnych wynika nie tylko z wcześniejszego finansowania ochrony zdrowia, ale i z procesów demograficznych (nieuchronnego starzenia się społeczeństwa). Dodatkowo, mamy do czynienia z narastającymi brakami kadrowymi i starzeniem się kadr w ochronie zdrowia. Problemy w sektorze pogłębiają narastająca nieefektywność w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej oraz niekontrolowany rozwój najdroższej formy opieki, tj. szpitalnictwa. Towarzyszy temu nieefektywność całego systemu wskutek jego dyskoordynacji i dezorganizacji. Coraz powszechniejsze staje się przekonanie, że polski system ochrony zdrowia wyczerpał swoje możliwości reagowania na nowe wyzwania, co grozi jego głęboką zapascią pod naciskiem nieuchronnych zjawisk demograficznych i epidemiologicznych. Nieustającym wyzwaniem pozostaje także dalsze usprawnianie i koordynacja licznych działań instytucji publicznych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego podejmowanych na rzecz zdrowia oraz kształtowania środowisk sprzyjających zdrowiu. Dlatego niezbędne jest podjęcie dobrze zaplanowanej, spójnej oraz rozłożonej na wiele lat polityki rozwoju systemu ochrony zdrowia o ewolucyjnym i strategicznym charakterze. Dokument ma również na celu urzeczywistnienie idei deinstytucjonalizacji w obszarze usług zdrowotnych, poprzez wskazanie kierunków rozwoju i konkretnych działań w zakresie opieki psychiatrycznej oraz usług skierowanych do osób starszych. Cele szczegółowe i kierunki działań zostały wskazane w osobnej części dokumentu zawierającej strategię deinstytucjonalizacji opieki zdrowotnej. Zdeinstytucjonalizowane formy opieki powinny odgrywać coraz większą rolę w procesie poprawy dostępności do opieki zdrowotnej. Z jednej strony zwiększają one bowiem dostępność do świadczeń i są „przyjazne” dla pacjentów i ich rodzin, a z drugiej stanowią uzupełnienie tradycyjnych, instytucjonalnych form opieki. W tym kontekście niezbędny jest dynamiczny rozwój infrastruktury – przede wszystkim sprzętowej, ale w niektórych przypadkach również budowlanej (np. budowa ośrodków pobytu dziennego). Jak ważne jest stworzenie skoordynowanego systemu opieki długoterminowej opartego na deinstytucjonalizacji unaocznili również pandemia SARS-CoV-2 w 2020 r. Jednym z obszarów silnie narażonych na rozprzestrzenianie się epidemii była bowiem instytucjonalna opieka długoterminowa oparta na instytucjach z zakresu pomocy społecznej – \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą \| Umożliwienie podpisania umów na realizację programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej, zwanego dalej „programem pilotażowym”, przez wszystkich spełniających warunki i zainteresowanych wzięciem w nim udziału. Wydłużenie czasu trwania etapu organizacyjnego programu pilotażowego o 2 miesiące umożliwi zawarcie umów przez wszystkich chętnych do jego realizacji, którzy spełniają warunki określone w przedmiotowym rozporządzeniu. \| Wejście w życie 5 października 2021 r., z mocą od 24 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Przypomnienie \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 05.10.2021 \| Obwieszczenie \| OBWIESZCZENIE MARSZALKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 16 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych \| USTAWA z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych – tekst jednolity Dziennik ustaw 2021, poz. 1801 \| Wejście w życie 5 października 2021 r. \| [Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 września 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (dziennikustaw.gov.pl)] \| \| 04.10.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o bezpiecznym przerwyaniu ciąży oraz o edukacji o zdrowiu i seksualności (poselski) \| Dotyczy zdaniem wnioskodawców: zagwarantowania obywatelkom i obywatelom Polski realizacji pełni praw reprodukcyjnych, w tym prawa do ochrony zdrowia, nauki i poszanowania prywatności w zakresie rozrodczości; m.in.: zagwarantowania prawa do świadomego rodzicielstwa; zobowiązania administracji rządowej i samorządu terytorialnego do zapewnienia realizacji praw reprodukcyjnych, w tym szczególne zobowiązanie do zapewnienia opieki zdrowotnej w okresie ciąży, pomocy materialnej w okresie ciąży, porodu i połogu oraz dostępu do informacji \| Rozstrzygnięcie przez Sejm wniosku o uzupełnienie porządku dziennego o punkt: Pierwsze czytanie poselskiego \| [9-020-143-2020.pdf (sejm.gov.pl)] \| \| Data \| Typ Dokumentu \| Nazwa Dokumentu \| Treść Dokumentu \| Termin Wdrożenia \| Nazwa Projektu \| Treść Projektu \| \|------\|---------------\|-----------------\|-----------------\|------------------\|----------------\|----------------\| \| 04.10.2021 \| Ustawa \| Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych \| Projekt dotyczy wprowadzenia możliwości wysyłania przez Polski Fundusz Rozwoju, za pośrednictwem profilu informacyjnego w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wezwania do zawarcia umowy o zarządzanie PPK podmiotom zatrudniającym, które nie dopełniły tego obowiązku; rozwiązanie ma obowiązywać w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie roku po ich odwołaniu \| Wejście w życie 14 października 2021 r. \| Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 04.10.2021 \| Uchwała Rady Ministrów \| Uchwała Rady Ministrów w sprawie prowadzenia międzynarodowych działań \| Przyczyną wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie uchwały Rady Ministrów w sprawie prowadzenia międzynarodowych działań solidarnościowych w celu profilaktyki i zwalczania zachorowań na chorobę COVID-19 oraz wyrażenia zgody na udostępnienie partnerom zagranicznym szczepionek przeciw COVID-19 jest chęć podjęcia inicjatywy polegającej na udzieleniu wparcia dla partnerów zagranicznych, którzy posiadają niewystarczający dostęp do szczepionek przeciw chorobie COVID-19, a w wyniku uwarunkowań \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – III kwartał 2021 r. - \| Projekt uchwały Rady Ministrów zmieniającej uchwałę w sprawie prowadzenia międzynarodowych działań solidarnościowych w celu profilaktyki i zwalczania zachorowań na chorobę COVID-19 oraz wyrażenia zgody na udostępnienie partnerom zagranicznym szczepionek przeciw \| \| Data \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie Harmonogramu realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS opracowanego na lata 2022-2026 \| \|------\|------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 04.10.2021 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt stanowi wykonanie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS (Dz. U. poz. 227). Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Koordynator Programu, tj. Krajowe Centrum ds. AIDS, jednostka podległa i nadzorowana przez ministra właściwego do spraw zdrowia, we współpracy z podmiotami obowiązującymi do realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS, opracowuje Harmonogram realizacji tego Programu oraz przedkłada go ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, który następnie, działając zgodnie z § 4 ust. 6 ww. rozporządzenia przedkłada Harmonogram do zatwierdzenia Radzie Ministrów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845, z późn. zm.) Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych oraz lekkooporności biologicznych czynników chorobotwórczych, wynikające z sytuacji epidemiologicznej kraju lub z konieczności dostosowania do programów międzynarodowych, mając na względzie ich skuteczne wykonywanie oraz zapewnienie objęcia ochroną zdrowotną osób, których szczególne narażenie na zakażenie wynika z sytuacji epidemiologicznej. Polityka państwa wobec epidemii HIV i AIDS została określona w \| Planowany termin przyjęcia projektu przez RM - III kwartał 2021 r. \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie Harmonogramu realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS opracowanego na lata 2022-2026 - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów – BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS. Realizacją Programu kieruje minister właściwy do spraw zdrowia, a koordynatorem realizacji Programu jest Krajowe Centrum ds. AIDS. Podmiotami obowiązanymi do realizacji Programu są ministrowie właściwi ze względu na cele Programu, terenowe organy administracji rządowej oraz podległe im jednostki. W realizacji zadań Programu uczestniczą wszystkie podmioty, które na podstawie odrębnych przepisów są obowiązane do opracowywania i realizacji strategii w zakresie polityki społecznej, obejmującej w szczególności programy pomocy społecznej, polityki prorodzinnej, promocji i ochrony zdrowia, programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, narkomanii oraz edukacji publicznej. W realizacji zadań Programu mogą również uczestniczyć podmioty, które prowadzą działalność umożliwiającą podejmowanie zadań wynikających z harmonogramu realizacji Programu lub prowadzenia akcji wspierających jego realizację. Program zakłada podjęcie działań w pięciu obszarach: 1) zapobiegania zakażeniom HIV wśród ogółu społeczeństwa, 2) zapobiegania zakażeniom HIV wśród osób o zwiększonym poziomie zachowań ryzykownych, 3) wsparcia i opieki zdrowotnej dla osób zakażonych HIV i chorych na AIDS, 4) współpracy międzynarodowej, 5) monitoringu. Harmonogram realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS opracowany na lata 2022-2026 obejmuje wszystkie ww. obszary. \| Data \| Organ \| Numer \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-------\|-------\|-------\|-------\|------------------------\|------\| \| 01.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 160/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.09.2021 r. w sprawie \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Modyfikacje wprowadzone postanowieniami niniejszego zarządzenia w stosunku do zarządzenia dotychczas obowiązującego, tj. Nr 177/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o \| Wejście w życie 1 października 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1602021dsoz_7420.html \| \| warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej \| udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej wynikają: 1) z wejścia w życie aktów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności przepisów art. 159 ust. 2b ustawy o świadczeniach, oraz art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2021 r. poz.1050), zwanej dalej „ustawą o poz”, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2021 r; 2) z rekomendacji Zespołu do spraw zmian w podstawowej opiece zdrowotnej powołanego zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2021 r. (Dz. Min. Zdrow. poz.49). Zmiany wprowadzone niniejszą regulacją polegają na: 1) określeniu zadań osoby, o której mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o poz, finansowanej kapitałowną stawką roczną oraz nadaniu definicji „koordynator”; 2) wprowadzeniu nowego zakresu będącego przedmiotem umowy „koordynacja opieki”, oraz rozszerzeniu przedmiotu umowy o koordynowanie procesu rekrutacji świadczeniobiorców do programów profilaktycznych; 3) wprowadzeniu definicji „porada receptowa” oraz wprowadzeniu produktów statystycznych: porada receptowa lekarza poz, porada receptowa pielęgniarki poz, porada receptowa położnej poz; 4) wprowadzeniu korekty w przepisie dotyczącym weryfikacji uprawnień do świadczeń w usłudze e-WUŚ, poprzez uzupełnienie, że w przypadku złożenia deklaracji wyboru za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta ma zastosowanie data przyjęcia deklaracji; 5) rezygnacji z przepisów odnoszących się do premiowania za wystawianie przez lekarzy poz e-recept i e-skierowań w związku w wejściem w życie przepisów o obowiązku wystawiania tych dokumentów w formie elektronicznej; 6) dodaniu rozdziału 5 – Przepisy związane z COVID-19; 7) wprowadzeniu korekty w zakresie załącznika nr 1 do zarządzenia określającego wartości stawek kapitałowych, porad i ryczałtów – dodano zakres „koordynacja opieki” wraz z produktem „koordynacja opieki – zadania koordynatora” z wyceną kapitałownej stawki rocznej w wysokości 5,88 zł; 8) nadaniu nowego brzmienia załącznikowi nr 2 (wzór umowy), w którym: a) dokonano zmiany w komparcji umowy - w związku z wejściem w życie przepisów dotyczących tzw. pionizacji w strukturze Funduszu, b) dostosowano przepisy o kontroli planowej do przepisów ustawy o świadectwach (art. 61d oraz art. 61g ust. 1 ustawy), c) wprowadzono regulacje dotyczące współczynników korygujących wynikających z § 16 ust. 4d Ogólnych warunków umów, w miejsce dotychczasowych przepisów gwarantujących środki finansowe na wzrost wynagrodzeń pielęgniarek i położnych, d) zaktualizowano przedmiot umowy do zakresu wynikającego z zarządzenia (m.in. dodanie koordynacji opieki, usunięcie nieaktualnych produktów); 9) rezygnacji z załącznika nr 2a do zarządzenia, tj. „Oświadczenia o uzgodnieniu podziału środków na zwiększenie finansowania świadczeń udzielanych przez pielęgniarki poz., położne poz., pielęgniarki/higienistki szkolne”; 10) wprowadzeniu korekty karty badania profilaktycznego w programie profilaktyki chorób układu krążenia (załącznik nr 4), w której zaktualizowano czynniki ryzyka kwalifikujące do Programu w oparciu o warunki określone w części II „Warunki realizacji świadczeń gwarantowanych w ramach profilaktyki chorób układu krążenia” załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 540); 11) wprowadzeniu zmian w zakresie warunków realizacji świadczeń położnej poz. w opiece nad kobietą w przebiegu prowadzenia ciąży fizjologicznej (załącznik nr 28), zgodnie z zakresem i wymogami wynikającymi z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. poz. 1756); 12) wprowadzeniu korekty wniosku o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna (załącznik nr 9), poprzez dodanie nowego zakresu świadczeń - koordynacja opieki; 13) wprowadzeniu korekty w oświadczeniu o aktualizacji potencjału (w załącznik nr 15); 14) wprowadzeniu korekt o charakterze porządkowym (m.in. nadaniu nowej numeracji załącznikom do zarządzenia, aktualizacji tzw. metryk) Roczny skutek finansowy wynikający z wprowadzenia opłaty za koordynację opieki w zakresie wprowadzonym niniejszym zarządzeniem jest szacowany na poziomie 156 874 848,48 zł. \| Data \| Organ \| Numer zarządzenia \| Treść zarządzenia \| Wejście w życie \| Link do zarządzenia \| \|------------\|-------------\|-------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------\|---------------------\| \| 01.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 159/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.09.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 136c ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), na mocy którego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia upoważniony jest do określenia szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Niniejszym zarządzeniem wprowadzono zmiany w zarządzeniu Nr 56/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (zmienionego zarządzeniem Nr 80/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2021 r., zarządzeniem Nr 121/2021 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 czerwca 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 148/2021 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2021 r.). Zmiany w ww. regulacji mają charakter porządkujący. W załączniku nr 1 ujednolicono nazwy zakresów świadczeń wynikających z zarządzenia Nr 156/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2021 r. w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| 1 października 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1592021dsoz.7419.html \| \| 01.10.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 158/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.09.2021 \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285,1292 i 1559), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. W niniejszym zarządzeniu zmieniającym zarządzenie Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne wprowadzono następujące zmiany: 1) w zakresie załączników do zarządzenia: nr 1a Katalog grup oraz nr \| 1 października \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1582021dsoz.7418.html \| \| nr. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne \| 9 Charakterystyka grup usunięto JGP: H44 Wprowadzenie czynników wzrostu pochodzenia autogenicznego - zgodnie z rekomendacją nr 104/2019 z dnia 22 listopada 2019 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie zmiany technologii medycznych z obszaru ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz sporządzonym na jej podstawie pismem Ministra Zdrowia z 29 lipca 2021 r. zaprzestaje się finansowania procedur medycznych ICD-9: 84.502 Wprowadzenie czynników wzrostu pochodzenia autogenicznego oraz 84.503 Wprowadzenie czynników wzrostu z komórek macierzystych w oddziałach szpitalnych o profilu ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz w pozostałych oddziałach szpitalnych, w których możliwe jest rozliczanie przedmiotowych procedur dla rozpoznaw ICD-10 w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu; oprócz tego w załączniku nr 9 w JGP C110 Kompleksowe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani w rozpoznaniach nowotworów złośliwych uzupełniono listy rozpoznaw ICD-10; 2) w związku z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń szpitalnych obejmujących leczenie zatruc dla JGP: S40-S44 zaimplementowano przedmiotowe taryfy. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320 z późn. zm.), został poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt został przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycznej, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Uwagi, zgłoszone przez 7 podmiotów, nie odnosiły się do przedmiotu przedstawionego projektu, bądź były niezasadne, dlatego nie zostały uwzględnione w ostatecznej wersji zarządzenia. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| W związku z epidemią COVID-19, świadczeniodawcy zaangażowani w leczenie pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 odnotowują problemy operacyjne związane z deficytem kadry lekarskiej oraz pielęgniarskiej dedykowanej zwalczaniu epidemii. W związku z ograniczeniami wynikającymi z wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1372, z późn. zm.), przyjętych do realizacji przez świadczeniodawców, część potencjału wykonawczego świadczeniodawców nie może być w świetle obowiązujących przepisów wykorzystana do zabezpieczenia potrzeb systemu opieki zdrowotnej związanych ze zwalczaniem epidemii. W projekcie rozporządzenia proponuje się przedłużenie do dnia 31 grudnia 2021 r. zwolnienia świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu leczenia szpitalnego w trybie hospitalizacji z obowiązku spełniania dodatkowych warunków dotyczących kadry medycznej, określonych w tabeli nr 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzja co do obsady kadry medycznej oddziałów szpitalnych realizujących poszczególne zakresy świadczeń będzie spoczywać na kierowniku podmiotu leczniczego, który w oparciu o aktualną analizę potrzeb operacyjnych szpitala będzie podejmował decyzję o przesunięciu niezbędnych zasobów kadrowych \| Wejście w życie 30 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| przywołanego przepisu, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określa w drodze rozporządzenia m.in. rodzaje osiągnięć naukowych uwzględnianych w ewaluacji jakości działalności naukowej, definicje monografii naukowej i artykułu naukowego. W wyniku ewaluacji sporządzane są wykazy wydawnictw oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji naukowych, którym przypisywana jest określona liczba punktów w zależności od specyfiki i renomy wydawnictwa lub czasopisma. Proces ewaluacji jest przeprowadzany okresowo i w jego wyniku mogą następować zmiany skutkujące m.in. usunięciem określonej pozycji wydawczej lub czasopisma z wykazu wydawnictw lub czasopism z powodu obniżenia ich poziomu naukowego, a w ich miejscu dodaniem nowych pozycji. Opisana sytuacja może w sposób bezpośredni oddziaływać na uprawnienie studenta do przyznania stypendium Ministra Zdrowia, jeśli legitymuje się on autorstwem lub współautorstwem pracy monograficznej lub publikacji ujętej w dniu publikacji w wykazie wydawnictw lub czasopism mających status wydawnictw lub czasopism punktowanych, ale po przeprowadzeniu okresowej ewaluacji mogącej być poza takim wykazem. W przypadku studentów uczelni medycznych, w których studia relatywnie dłużej trwają (kierunek: lekarski – 6 lat, farmacja – 5,5 roku) opisana sytuacja może mieć miejsce i aby jej uniknąć należy wprowadzić stosowną zmianę przepisu, chroniąc w sposób zasadny interes studentów. Proponuję się mianowicie wprowadzenie modyfikacji w katalogu znaczących osiągnięć naukowych studenta, wymienionych w rozporządzeniu, a odnoszących się do autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej oraz autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, polegającej na uwzględnieniu tych prac przy przyznawaniu stypendium ministra, jeśli w dniu ich publikacji były one ujęte w wykazach prac punktowanych, o których mowa w art. 267 ust. 2 ustawy. Kolejną kwestią wymagającą zmiany jest kategoria osiągnięcia naukowego polegającego na wygłoszeniu referatu naukowego na konferencji naukowej. Rozporządzenie w obecnym brzmieniu narzeka wymóg prezentacji referatu będącego w całości pracą autorską prelegenta, bez możliwości uznania pracy współautorskiej. Utrzymanie takiego przepisu uniemożliwia przy wniosku o stypendium ministra docenienie innowacyjnych osiągnięć studenckich zespołów badawczych, prezentowanych na konferencjach naukowych. Potrzeba zmiany istniejącego przepisu kierowana była przez środowisko studenckie oraz zgłaszana jako istotny postulat przez zespół ekspercki działający przy Ministrze Zdrowia w sprawach z zakresu stypendiów ministra. Z powyższych powodów należało wprowadzić zmianę polegającą na uznaniu za osiągnięcie naukowe również wygłoszenie przez studenta referatu naukowego, którego jest autorem lub współautorem, honorując tym samym zespołową pracę naukowo-badawczą kół naukowych i innych zespołów badawczych uczelni z udziałem studentów. Na gruncie problemów natury organizacyjno-formalnej należy wskazać, że przepisy rozporządzenia w sposób niepełny i nie dość precyzyjny egzekwowały dokumentowanie uzyskanych osiągnięć przez studenta. Doświadczenie w zakresie procedowania spraw wniosków o stypendia ministra wykazało, że pewien odsetek wniosków na wstępie wymagał uzupełnienia, a jeszcze inny odsetek wymagał szczegółowej analizy porównawczej poszczególnych wniosków z tej samej uczelni, w celu weryfikacji danych o zespołowych osiągnięciach naukowych studentów. Wielokrotnie powtarzające się uchybienia i sprzeczności w odniesieniu do tych samych prac współautorских w zakresie wykazywanego wkładu współautorskiego, ujawniły konieczność wprowadzenia obowiązku podawania we wniosku o stypendium oprócz współautorów prac, również wkładu współautorskiego tych osób, co pozwoli na uzyskanie pełnej przejrzystości danych o wkładzie autorskim prac zbiorowych. Ponadto, na podstawie kryteriów przyznawania stypendium Ministra Zdrowia, wynikających z obecnych przepisów rozporządzenia nie zawsze można było wypracować kryteria szczegółowe, pozwalające na optymalną selekcję wniosków. Dlatego też koniecznym było doprecyzowanie na poziomie rozporządzenia niektórych kryteriów szczegółowych oraz sposobu dokumentowania uzyskanych osiągnięć. Jednocześnie do rozporządzenia wprowadzono, w celu usystematyzowania procesu naboru wniosków o stypendia Ministra Zdrowia, przedział czasowy do składania tych wniosków do ministra, a mianowicie od dnia 1 października do dnia 31 października. W odniesieniu do wniosków roku akademickiego 2021/2022 wprowadzono w tym zakresie przepis przejściowy, wskazujący że termin składania wniosków jest od dnia 1 października 2021 r. do dnia 15 listopada 2021 r. oraz termin ich rozpatrzenia do dnia 15 maja 2022 r. W ramach kategorii problemów natury organizacyjnej zdefiniowano również problem przejrzystości danych studenta po kątem jego uprawnienia do otrzymania stypendium ze względu na okres odbytych studiów. Stąd we wzorze wniosku o stypendium dodano rubrykę dotyczącą informacji o okresie odbytych studiów łącznie według danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Należy raz jeszcze podkreślić, że wprowadzenie zmian w rozporządzeniu było podyktowane koniecznością usprawnienia procesu rzetelnej oceny wniosku, w wyniku którego zostaną wyłonieni najlepsi studenci prezentujący w sposób wyselekcjonowany znaczące osiągnięcia naukowe oraz uwzględnienia ekonomiki samego procesu decyzyjnego w związku z wydawaniem decyzji administracyjnych w sprawie przyznania stypendium ministra. Rekomendowanym rozwiązaniem jest nowelizacja rozporządzenia. Projekt przedkładanego rozporządzenia zakłada wprowadzenie zmian w zakresie rodzaju osiągnięć studentów przedstawianych we wnioskach o przyznanie stypendium oraz sposobu dokumentowania osiągnięć i kryteriów oceny osiągnięć. Projekt przewiduje również zmiany o charakterze porządkującym i doprecyzowującym proces ubiegania się o stypendium i jego przyznawania. W projektowanym rozporządzeniu proponuje się m.in.: 1) doprecyzowanie uznania za znaczące osiągnięcie autorstwa lub współautorstwa prac monograficznych oraz autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, o ile w roku opublikowania były one ujęte w wykazach punktowanych, tj. sporządzonych na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy. 2) uznanie za znaczące osiągnięcie naukowe studenta samodzielnego wygłoszenia referatu naukowego dotyczącego badań naukowych o wysokim poziomie innowacyjności, którego student jest nie tylko autorem, ale także współautorem. W dotychczasowej praktyce w odniesieniu zwłaszcza do studentów kierunku lekarskiego występowały przypadki, że zgłoszone przez studentów referaty były pracami współautorskimi, co wynikało z danych źródłowych o osiągnięciu. Z przyczyn formalnych aktywność taka nie mogła być uwzględniona w ocenie o przyznanie stypendium. 3) zmianę sposobu dokumentowania znaczących osiągnięć studentów, przedstawianych we wnioskach o przyznanie stypendiów ministra. W tym zakresie przewidziane w projektowanym rozporządzeniu zmiany mają na celu ułatwienie i usprawnienie dokonywania pełnych ustaleń faktycznych w zakresie osiągnięć zawartych we wnioskach o stypendium, co jest niezbędne dla realizacji wymogów formalnych przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), przy jednoczesnym zmínimalizowaniu biurokracji i nieobciążania wnioskodawców nadmiernymi obowiązkami. Dokumentowanie znaczących osiągnięć w dalszym ciągu będzie opierało się przede wszystkim na oświadczeniach studentów, z tym że rozszerzony zostanie zakres informacji nimi objętych. Proponuję się również, aby do wniosku o przyznanie stypendium, były dołączone dokumenty, które dotychczas składano jedynie dobrowolnie – np. regulaminy i wyniki konkursów, fragmenty publikacji, programy konferencji. W dotychczasowej praktyce dokumenty te wydatnie przyczyniały się do efektywnej oceny określonych osiągnięć w związku z czym uznano, że zasadne jest sformułowanie wymogu dotyczącego ich obligatoryjnego przedkładania wraz z wnioskiem. 4) dostosowanie kryteriów uwzględnianych przy ocenie merytorycznej wniosków o przyznanie stypendiów ministra dla studentów do zmian wprowadzanych w § 2, w tym dostosowanie terminologii kryteriów, tak aby precyzyjniej odzwierciedlały prestiżowy charakter poszczególnych osiągnięć. W przypadku nagród uzyskanych w konkursach o zasięgu międzynarodowym proponuje się uwzględnianie w ramach oceny tego osiągnięcia sposobu wyłaniania laureatów konkursu. Istotne jest bowiem rozróżnienie czy nagroda została uzyskana za zajęcie czołowego miejsca w klasyfikacji generalnej konkursu, czy za zajęcie miejsca na poszczególnych etapach tego konkursu. Przewiduje się, że w procesie oceny danego osiągnięcia będzie brane pod uwagę również to czy regulamin konkursu przewiduje tworzenie rankingu uczestników, czy też nagrody są przyznawane laureatom, bez określania miejsc w klasyfikacji. 5) doprecyzowano dla celów organizacyjnych termin składania wniosków, wprowadzając datę początkową do wszczęcia naboru wniosków, a mianowicie: od 1 października, z kolei data końcowa nie uległa zmianie, a mianowicie: do 31 października. Przy czym wprowadzono przepis przejściowy dla naboru wniosków w roku \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 września 2021 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia prowadzących działalność związaną z narażeniem w \| Potrzeba określenia minimalnych wymagań w zakresie: 1) wyposażenia w urządzenia radiologiczne i urządzenia pomocnicze, 2) liczebności i kwalifikacji personelu biorącego udział w wykonywaniu poszczególnych rodzajów procedur medycznych – biorąc pod uwagę bezpieczeństwo personelu i pacjentów tych jednostek ochrony zdrowia, w tym także konieczność zapewnienia personelu o właściwych kwalifikacjach przy wykonywaniu procedur medycznych związanych z istotnym z punktu widzenia ochrony radiologicznej narażeniem pacjenta. W obowiązującym stanie prawnym kwestie objęte projektowanym rozporządzeniem zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia udzielających świadczeń zdrowotnych z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej oraz diagnostyki i terapii radioizotopowej chorób nienowotworowych (Dz. U. poz. 365, z późn. zm.), którego przepisy, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 w sprawie \| Wejście w życie 21 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 września 2021 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia prowadzących działalność związaną z narażeniem w celach medycznych, polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej lub diagnostyki związanej z podawaniem pacjentom produktów radiofarmaceutycznych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania ryzyku systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \|------\|---------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 01.10.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. poz. 1875) wprowadzone zostało, począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r., pozalimutowe finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), w odniesieniu do wszystkich świadczeń udzielanych świadczeniobiorcom do ukończenia 18. roku życia. W celu umożliwienia NFZ pozalimutowego finansowania omawianych świadczeń zostały one wyłączone z finansowania w formie ryzyku systemu zabezpieczenia, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wykazu świadczeń opieki zdrowotnej wymagających ustalenia odrębnego sposobu \| Wejście w życie 21 września 2021 r. z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania ryzyku systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania COVID-19 \| W związku z koniecznością stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/953 z dnia 14 czerwca 2021 r. w sprawie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia w związku z COVID-19 (Dz. Urz. UE L 211 z 15.06.2021 r., str. 1), zasadne jest wprowadzenie możliwości kontynuacji szczepienia przeciwko COVID-19 dla osób, które zostały zaszczepione pierwszą dawką szczepionki dopuszczonej do obrotu w Unii Europejskiej, poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W projekcie wprowadzono możliwość kontynuacji szczepienia przeciwko COVID-19 dla osób, które zostały zaszczepione pierwszą dawką szczepionki dopuszczonej do obrotu w Unii Europejskiej, poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Osoba, która ma przystąpić do takiego szczepienia musi przedstawić podmiotowi przeprowadzającemu szczepienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oryginał zaświadczenia o zaszczepieniu przeciwko COVID-19, zgodny ze wzorem obowiązującym w kraju przyjęcia szczepionki przeciwko COVID-19, oraz tłumaczenie tego zaświadczenia na język polski przez tłumacza przysięgłego, a także oświadczenie zawierające zgode tej \| Wejście w życie 30 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnopolskiego kardiologiczno-kardiochirurgicznego rejestru przeczewnikowego leczenia zastawek serca „POL-TaVALVE” \| Brak wiarygodnych i rzetelnych narzędzi uniemożliwiających monitorowanie wyników leczenia w perspektywie wczesnej, średnio i długoterminowej, u pacjentów poddawanych przeczewnikowym zabiegom na zastawkach serca. Potrzeba obiektywnej oceny jakości przeprowadzanych przeczewnikowych zabiegów leczenia zastawek serca, przede wszystkim pod względem jakości, bezpieczeństwa, skuteczności i efektywności stosowanych metod leczenia. Rekomendowanym rozwiązaniem jest utworzenie rejestru medycznego gromadzącego dane dotyczące wykonywanych w Rzeczypospolitej Polskiej przeczewnikowych zabiegów na zastawkach serca, tj. zastawce aortalnej, mitralnej, trójdziennej i płucnej. Analiza gromadzonych w rejestrze danych pozwoli na obiektywną ocenę wyników zastosowanego leczenia u usługobiorców w perspektywie wczesnej, średnio-, jak i długoterminowej w podmiotach wykonujących te wysokospecjalistyczne świadczenia. Wdrożenie rejestru pozwoli na: 8) monitorowanie jakości, skuteczności i bezpieczeństwa leczenia wad serca metodami przeczewnikowymi w perspektywie wczesnej, średnio- i długoterminowej; 9) monitorowanie wskaźników i przeciwwskazań do leczenia wad serca metodami przeczewnikowymi; 10) zdefiniowanie istotnych czynników ryzyka wczesnych i odległych powikłań i niepowodzeń po leczeniu usługobiorców metodami przeczewnikowymi; 11) opracowanie metod skutecznego zapobiegania powikłaniom około- i pozabiegowym; 12) poprawę praktyki klinicznej w leczeniu wad zastawkowych \| Skierowanie aktu do ogłoszenia 29 sierpnia 2021 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| serca; 13) przeprowadzenie analizy porównawczej poszczególnych usługodawców pod względem osiąganych wyników leczenia wad serca metodami przeczewnikowymi; 14) przeprowadzenie analizy wyników leczenia wad serca metodami przeczewnikowymi w odniesieniu do wyników osiąganych przy zastosowaniu metod chirurgicznych, gromadzonych w Krajowym Rejestrze Operacji Kardiochirurgicznych. W państwach członkowskich Unii Europejskiej i na świecie od wielu lat istnieją rejesty medyczne służące gromadzeniu i ewaluacji danych o przeprowadzanych procedurach przeczewnikowego leczenia zastawek serca, które są źródłem obiektywnej i wiarygodnej informacji pozwalającej na monitorowanie bezpieczeństwa i skuteczności leczenia wad zastawkowych serca u osób, u których leczenie metodą chirurgiczną jest niewskazane lub jest obarczone zbyt wysokim ryzykiem operacyjnym. Utworzenie podobnego rejestru w Rzeczypospolitej Polskiej pozwoli na poszerzenie aktualnej wiedzy medycznej na temat bezpieczeństwa i skuteczności przeczewnikowej metody leczenia, jak również porównanie wyników przeczewnikowego leczenia zastawek serca w Rzeczypospolitej Polskiej z danymi pochodzącymi z innych krajów prowadzących podobne rejesty medyczne. Dzięki temu rejestr będzie mógł stanowić podstawę do ustalenia w przyszłości optymalnych standardów leczenia wad zastawkowych serca w kraju, jak również na świecie. Rejestr będzie prowadzony w systemie teleinformatycznym zapewniającym interoperacyjność i powiązanie z innymi rejestrami medycznymi, w szczególności z Narodowym Funduszem Zdrowia i innymi rejestrami kardiologicznymi. Rejestr będzie wykorzystywał szeroko stosowane w ochronie zdrowia skale i klasyfikacje, w tym Międzynarodową Statystyczną Klasyfikację Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD). W przypadku daty i przyczyny zgonu (§ 4 pkt 1 lit. h), zarówno usługodawcy, jak i Narodowy Fundusz Zdrowia, będą przekazywać informacje odnoszące się do zgonów szpitalnych. Spodziewanym efektem wynikającym z wdrożenia rejestru POL-TaVALVE jest optymalizacja wyników leczenia, poprawa stanu zdrowia i jakości życia pacjentów leczonych przeczewnikowymi metodami wymiany lub naprawy zastawek. \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| Projekt zarządzania zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne \| Zarządzenie stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 i 1292). W niniejszym zarządzeniu zmieniającym zarządzenie Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne wprowadzono następujące zmiany: 1) w zakresie załączników do zarządzenia: nr 1a Katalog grup oraz nr 9 Charakterystyka grup usunięto JGP: H44 Wprowadzenie czynników wzrostu pochodzenia autogenicznego - zgodnie z rekomendacją nr 104/2019 z dnia 22 listopada 2019 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie zmiany technologii medycznych z obszaru ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz sporządzonym na jej podstawie pismem Pana Macieja Miłkowskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z 29 lipca 2021 r. zaprzestaje się finansowania procedur medycznych ICD- 9: 84.502 Wprowadzenie czynników wzrostu pochodzenia autogenicznego oraz 84.503 Wprowadzenie czynników wzrostu z komórek macierzystych w oddziałach szpitalnych o profilu ortopedii i traumatologii narządu ruchu oraz w pozostałych oddziałach szpitalnych, w których możliwe jest rozliczanie przedmiotowych procedur dla rozpoznąć ICD-10 w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu; oprócz tego w załączniku nr 9 w JGP C110 Kompleksowe zabiegi jamy ustnej, gardła i krtani w rozpoznaniach nowotworów złośliwych uzupełniono listy rozpoznąć ICD-10; 2) w związku z opublikowanym obwieszczeniem Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 13 lipca 2021 r. w \| Opinie i uwagi do 16 września 2021 r. email@example.com \| Projekty zarządzeń / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 156/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24.09.2021 r. w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej \| Wydanie zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia związane jest z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcom w ramach sieci kardiologicznej (Dz.U. poz. 880). Głównym celem programu pilotażowego jest ocena organizacji, jakości i efektów opieki kardiologicznej w ramach sieci kardiologicznej na terenie województwa mazowieckiego. Ośrodkami kierującymi do programu pilotażowego będą ośrodki podstawowej opieki zdrowotnej, które będą kierowały świadczeniobiorców do diagnostyki i leczenia w ramach pilotażu kardiologicznego. W skład sieci wejdą wojewódzki ośrodek koordynujący (Narodowy Instytut Kardiologii i Stefana kardynała Wyszyńskiego - Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie) oraz ośrodki współpracujące poziomu I i II, współdziałające ze sobą w zakresie opieki kardiologicznej nad świadczeniobiorcą objętym pilotażem, u którego postawiono rozpoznanie nadeśnienia tętniczego opornego i wtórnego, niewydolności krążenia, nadkomorowych i komorowych zaburzeń rytmu i przewodzenia lub wad serca zastawkowych. \| Wejście w życie 25 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń szpitalnych obejmujących leczenie zatruci dla JGP: S40-S44 zaimplementowano przedmiotowe taryfy. Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 320 z późn. zm.), zostanie poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 14 dni. W ramach konsultacji projekt zostanie przedstawiony do zaopiniowania właściwym w sprawie podmiotom: konsultantom krajowym we właściwej dziedzinie medycyny, samorządom zawodowym (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych) oraz reprezentatywnym organizacjom świadczeniodawców, w rozumieniu art. 31 sb ust. 1 ustawy o świadczeniach. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. Wprowadzenie w życie powyższych zmian powoduje oszczędność po stronie Narodowego Funduszu Zdrowia w wysokości 8,4 mln. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2021 r. \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|----------\|-------\|--------\|--------\| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 155/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 24.09.2021 r. w sprawie zmiany zarządzania zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką, stanowi wykonanie upoważnienia zamieszczonego w art. 146 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2021 r. poz. 1285, z późn.zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach”. Zgodnie z ww. upoważnieniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia został zobowiązany do określenia przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz szczegółowych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zarządzenie nowelizuje zarządzenie Nr 65/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 kwietnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką określając termin wprowadzenia nowych wag punktowych dla fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej na dzień 1 stycznia 2022 r. Powyższa zmiana została wprowadzona z uwagi na duży odzew ze strony świadczeniodawców i środowisk fizjoterapeutycznego, w odniesieniu do nowych wycen, dla których czas wejścia w życie przepisów \| Wejście w życie 25 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|------------------------\|--------\| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 154/2021/DI PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.09.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Rady Architektury w Narodowym Funduszu Zdrowia \| Celem zmiany zarządzenia Nr 179/2019/ DI Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie powołania Rady Architektury w Narodowym Funduszu Zdrowia jest dostosowanie przepisów zarządzenia do zmian wprowadzonych w strukturze organizacyjnej Funduszu (powołanie Rady Portfela Projektów, która przejęła zarządzanie architekturą biznesową Funduszu). Ponadto, konieczność wprowadzenia zmian w nowelizowanej regulacji wynikła z potrzeby racjonalizacji składu Rady Architektury – zbyt rozbudowany skład powodował problemy logistyczne oraz uniemożliwiał skuteczne działanie Rady. \| Wejście w życie 22 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 42/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i \| Wejście w życie 14 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| 152/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEG O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 13.09.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 zwalczaniem COVID-19 stanowi wykonanie polecenia Ministra Zdrowia wyrażonego w piśmie z dnia 8 września 2021 r., znak: ZPŚ.641.177.2021.JK. Na jego podstawie podmioty znajdujące się na wykazie podmiotów wykonujących działalność lekarską, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej, w tym transportu sanitarnego, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia otrzymają środki finansowe z przeznaczeniem na finansowanie wykonania szczepień ochronnych przeciw grypie w sezonie 2021/2022 u osób objętych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 (Dz. U. poz. 1581). Zgodnie z zaleceniami Zespołu ds. szczepień ochronnych przy Ministrze Zdrowia w perspektywie możliwej jesienią czwartej fali epidemii COVID-19, niezbędne jest zdecydowane promowanie szczepień przeciw grypie. Szczepienia przeciw grypie są skuteczną metodą zapobiegania zachorowaniom na tę chorobę oraz powikłaniom grypy. W konsekwencji szczepienia przeciw grypie prowadzą do efektywniejszego wykorzystania ograniczonych zasobów systemu opieki zdrowotnej, a tym samym lepszego przygotowania się do wyzwań związanych z nadejściem czwartej fali epidemii COVID-19. W związku z powyższym, w niniejszym zarządzeniu utworzono nowy produkt rozliczeniowy: 99.03.0806 Szczepienie ochronne przeciwko grypie o wartości 17,21 zł (Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dokonała wyceny 23.08.2021 r.). Wartość ta obejmuje: - kwalifikację lekarską wraz z oceną występowania przeciwwskazania do szczepienia i oceną ryzyka wystąpienia powikłań poszczepiennych, - wykonanie szczepienia przez lekarza, felczerę, pielęgniarkę, położną, higienistkę szkolną. Rozliczeniu podlegają wyłącznie szczepienia wykonane z wykorzystaniem szczepionki przeciwko grypie otrzymanej przez podmiot nieodpłatnie z Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, u osób objętych szczepieniami na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022. Informacje o statusie osoby zaszczepionej, podlegające weryfikacji są zawarte w elektronicznej Karcie Szczepień. Zmiany w pozostałych załącznikach do zarządzenia nastąpiły w związku z koniecznością ich modyfikacji o dane dotyczące szczepień przeciwko grypie. \| Data \| Organ decydujący \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Link do dokumentu \| \|------------\|------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 162/2020/DGL PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Tekst ujednolicony zawiera zmiany wprowadzone zarządzeniem Nr 196/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r., zarządzeniem Nr 29/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2021 r., zarządzeniem Nr 59/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2021 r., zarządzeniem Nr 102/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 czerwca 2021 r. i zarządzeniem Nr 136/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 lipca 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 72/2021/DGL PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 21.04.2021 r. w sprawie określenia \| Tekst ujednolicony zawiera zmiany wprowadzone zarządzeniem Nr 91/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 14 maja 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 133/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lipca 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 151/2021/DK PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 03.09.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie kontroli prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia \| Niniejsze zarządzenie zmieniające zarządzenie Nr 58/2019/DK Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 czerwca 2019 r. w sprawie kontroli prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia (ze zm.) wprowadza zmiany w zakresie wynikającym z ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1292). Przedmiotowa nowelizacja wprowadziła zmiany do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.), polegające na dodaniu dyrektorowi Departamentu Kontroli kompetencji do podpisywania wystąpień pokontrolnych wraz z kontrolerami oraz przedłużyla uprawnienia kontrolerskie pracownikom departamentu niebędącym kontrolerami o kolejny rok. W związku z powyższym, powstała konieczność dostosowania zarządzenia do nowego stanu prawnego, w szczególności do zmienionych po raz kolejny przez prawodawcę relacji między pracownikami posiadającymi status kontrolera korpusowego, innymi kontrolerami i osobami niebędącymi kontrolerami, a także Naczelnikami Terenowych Wydziałów Kontroli oraz kierownikami zespołów kontrolnych. W zarządzeniu (§ 13 pkt 4 i pkt 5a) położono nacisk na zobowiązanie kontrolera do przeprowadzania kontroli w sposób zapewniający realizację jej celów, jednolite podejście oraz zasadność ocen, zaleceń pokontrolnych i poprawność wyników finansowych. Kontroler także został zobowiązany do weryfikacji dokumentów opracowywanych przez osoby niebędące kontrolerami. Wprowadzone zmiany mają na celu podkreślenie istotności roli kontrolera, jego statusu i odpowiedzialności za wynik kontroli. Jednocześnie w związku z nadaniem dyrektorowi Departamentu Kontroli kompetencji do podpisywania wystąpień pokontrolnych wraz z \| Wejście w życie 4 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|--------\|--------\| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 01.09.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie zmiany zarządzenia w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 159 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.). Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem wynikają m.in. z porozumienia zawartego w dniu 27 czerwca 2021 r. pomiędzy Federacją Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumieniem Zielonogórskie a Narodowym Funduszem Zdrowia, zgodnie z którym mechanizm kształtowania wysokości stawki kapitałacyjnej w odniesieniu do wskaźnika udziału teleporad wypracowany będzie przez zespół powołany przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Powołany przez Ministra Zdrowia Zespół do spraw zmian w \| Wejście w życie 2 września 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2021 r. w sprawie wykazu podmiotów, które przeprowadzają weryfikację wyników badań laboratoryjnych dla celów nadzoru epidemiologicznego \| Oglądasz się wykaz podmiotów, które przeprowadzają weryfikację wyników badań laboratoryjnych dla celów nadzoru epidemiologicznego \| Wejście w życie 28 sierpnia 2021 r. \| [Obwieszczenie (mz.gov.pl)](http://mz.gov.pl) \| Zdrowia z dnia 30 czerwca 2021 r. oraz zarządzeniem Nr 130/2021/DEF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lipca 2021 r. zaktualizowano kody i nazwy zakresów dla świadczeń udzielanych przez pielęgniarki, położne i ratowników medycznych w zakresie dodatkowych środków finansowych przeznaczonych na wzrost wynagrodzeń. W zakresie § 1 pkt 2 niniejszego zarządzenia (dotyczącego § 15 ust. 4 pkt 3) dodano przepis, który ma na celu doprecyzowanie regulacji w taki sposób, aby stosowanie przepisu nie budziło wątpliwości interpretacyjnych. W związku z powyższym, uzupełniono przepis (o kolejną jednostkę redakcyjną - pkt 3), wskazujący, iż do świadczeń z zakresu ratunkowego dostępu do technologii lekowych, nie stosuje się współczynników korygujących (jakościowych), o których mowa w § 15 w ust. 2 zmienianego zarządzenia. Leki w ramach RDTL są finansowane po określonych w fakturze zakupu cenach, niemniej analogicznie do leków w programach lekowych i leków w chemioterapii (również rozliczanych po cenie z faktury) w systemach rozliczeniowych sprawozdawane i rozliczne są one w pkt po cenie 1 zł. Powyższe działania zostały podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Data \| Tytuł Obwieszczenia \| Tytuł Zarządzenia \| Treść \| Wejście w życie \| Plik \| \|------------\|---------------------\|-------------------\|-------\|----------------\|------\| \| 28.09.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2021 r. w sprawie standardów akredytacyjnych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania jednostek diagnostyki patomorfologicznej \| Ogłasza się standardy akredytacyjne w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania jednostek diagnostyki patomorfologicznej, zatwierdzone przez Ministra Zdrowia \| Wejście w życie 25 września 2021 r. \| akt.pdf (mz.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2021 r. w sprawie ograniczenia ordynowania i wydawania produktów leczniczych na jednego pacjenta \| Ogranicza się ilość wydawanego na jednego pacjenta w wieku poniżej 9 r. ż. w aptece ogólnodostępnej lub punkcie apteczny produktu leczniczego Fluarix Tetra albo Influvac, albo Influvac Tetra, albo VaxigripTetra w ilości nie więcej niż 2 ampułko-strzykawki na 180 dni. Ogranicza się ilość wydawanego na jednego pacjenta w wieku poniżej 9 r. ż. w aptece ogólnodostępnej lub punkcie apteczny produktu leczniczego Fluarix Tetra albo Influvac, albo Influvac Tetra, albo VaxigripTetra w ilości nie więcej niż 2 ampułko-strzykawki na 180 dni. \| Wejście w życie 15 września 2021 r. \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 kwietnia 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw koordynacji sieci laboratoriów COVID (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 31 oraz poz. 110). \| Wejście w życie 14 września 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 10 września 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Opis dokumentu \| Wejście w życie \| Źródło dokumentu \| \|------------\|------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------\|-----------------------------------------\| \| 10.09.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 września 2021 r. uchylające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do spraw koordynacji sieci laboratoriów COVID \| Ustala się na dzień 10 września 2021 r. wykaz produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący załącznik do obwieszczenia \| 9 września 2021 \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2021 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej \| 9 września 2021 \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 września 2021 r. w sprawie powołania Komitetu Sterującego do spraw monitorowania programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2020 r. poz. 13 i 63) wprowadza się następujące zmiany: \| 8 września 2021 \| Zarządzenie z dnia 6 września 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Obwieszczenie \| Zarządzenie \| Treść zmian \| Termin wejścia w życie \| Plik \| \|------\|-------\|--------------\|-------------\|-------------\|------------------------\|------\| \| 28.09.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie mapy potrzeb zdrowotnych \| Ustala się na okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. mapę potrzeb zdrowotnych. \| \| Wejście w życie 30 sierpnia 2021 r. \| [akt.pdf (mz.gov.pl)] \| \| 28.09.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Śląskiemu Centrum Chorób Serca w Zabrzu \| W załączniku do zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie nadania statutu Śląskiemu Centrum Chorób Serca w Zabrzu (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 5, z 2015 r. poz. 26 oraz z 2017 r. poz. 74) wprowadza się następujące zmiany: 1) w § 8 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Strukturę organizacyjną SCCS tworzą: 1) I Oddział Kardiologii i Angiologii; 2) II Oddział Kardiologii i Angiologii; 3) Oddział Intensywnej Opieki Kardiologicznej – R; 4) Oddział Chorób Serca i Naczyń; 5) Oddział Intensywnej Opieki Kardiologicznej i Ciężkiej Niewydolności Krążeniowo-Oddechowej; 6) Oddział Wrodzonych Wad Serca i Kardiologii Dziecięcej; 7) Oddział Intensywnej Opieki Kardiologicznej Dziecięcej;” \| \| Wejście w życie 31 sierpnia 2021 r. \| [Zarządzenie (mz.gov.pl)] \| \| Data \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Krajowemu Ośrodkowi Psychiatrii Sądowej dla Nieletnich w Garwolinie \| W zarządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie nadania statutu Krajowemu Ośrodkowi Psychiatrii Sądowej dla Nieletnich w Garwolinie (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 28) w załączniku w § 9 w ust. 1: 1) po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu: „2a) Zespół kontroli zakażeń szpitalnych;”; 2) po pkt 9 dodaje się pkt 9a w brzmieniu: „9a) Samodzielne Stanowisko Pracy Inspektora Ochrony Danych;”. \| Wejście w życie 26 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 24 sierpnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie \| Celem projektowanej nowelizacji jest zwiększenie dostępności pacjentów do wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, a także uszczegółowienie obowiązujących przepisów aby wyeliminować problemy interpretacyjne. 1. Wprowadzono zmiany w zakresie refundacji cewników (lp. 96). 2. Wprowadzono zmiany w zakresie środków absorpcyjnych (lp. 100 i 101). 3. Rozszerzono kryteria przyznawania wyrobów medycznych: rekaw uciskowy płaskodziany z krytym szwem (lp. 69) nogawica uciskowa płaskodziana z krytym szwem (lp. 70), sensor/elektroda do Systemu Ciągłego Monitorowania Glikemii w czasie rzeczywistym (CGM-RT) (lp. 135), transmitter/nadajnik do Systemu Ciągłego Monitorowania Glikemii w czasie rzeczywistym (CGM-RT) (lp. 136) czujnik do systemu monitorowania stężenia glukozy Flash (Flash Glucose Monitoring - FGM) (lp. 137), wózek inwalidzki specjalny (lp. 130), wózek inwalidzki specjalny dziecięcy o pacjentów po amputacjach lub z wrodzonym brakiem kończyn (lp. 131). 4. Rozszerzono katalog osób uprawnionych do wystawiania zleceń na worki do zbiórki moczu z odpływem (lp. 97), zaopatrzenie stomijne (lp. 99) i uporządkowano katalog osób uprawnionych do wystawiania zleceń. 5. Uszczegółowiono przepisy w zakresie: 1) wyłączenia jednoczesnego zaopatrzenia w worki do zbiórki moczu (lp. 97) i worki do zbiórki moczu z odpływem (lp. 98); 2) okresu użytkowania wymiany leja w protezie ostatecznej podudzia (lp. 10) i wymiany leja w protezie ostatecznej uda (lp. 17), proteza piersi (lp. 92); 3) poduszkę przeciwodleżynowej pneumatycznej (lp. 116); 4) czujnika do systemu monitorowania stężenia glukozy Flash (Flash Glucose Monitoring - FGM) (lp. 137). Ponadto uzupełniono lp. 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 57, 58, 59, 60, 61, 62 i 63 przez dodanie obok fizjoterapeuty, o którym mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2021 r. poz. 553) również specjalisty w dziedzinie fizjoterapii, a także w załączniku do rozporządzenia skorygowano objaśnienie dotyczące okresu użytkowania. \| Wejście w życie 1 grudnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 \| Wraz z wprowadzeniem metody zapobiegania grypie sezonowej, utworzono rezerwę strategiczną szczepionki przeciw grypie do wykorzystania do realizacji szczepień. W obowiązującym brzmieniu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 (Dz. U. poz. 1581) nabyciwane, przechowywanie i dystrybucja szczepionek odbywają się na podstawie przepisów art. 18a ust. 2 i 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wobec faktu, że ww. działania obywać się będą za pośrednictwem Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych i na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 255 i 694) nastąpiła potrzeba dokonania zmian w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022. Szczepionka przeciw grypie będzie udostępniana na mocy przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych, wobec tego projekt rozporządzenia przewiduje uchylenie w § 5 pkt 1 i 2 w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022. Jednocześnie nie ma potrzeby uzupełniania zamienianego rozporządzenia w omawianym aspekcie. Uchylenie przepisów wynika z działań, które będą podejmowane przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia. Szczepionka stanowi rezerwę strategiczną. \| Wejście z życia 15 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 (dziennikustaw.gov.pl) \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| 28.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. uchylające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania uczelni medycznych w \| Projektowane rozporządzenie jest wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 433a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 i 619), zwanej dalej „ustawa”, i ma na celu uchylenie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania uczelni medycznych w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19 (Dz. U. poz. 1833), zwanego dalej „uchylonym rozporządzeniem”. Zgodnie z przywołanymi powyżej art. 433a ustawy, w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrożającymi życiu lub zdrowiu członków wspólnoty uczelni wojskowej, uczelni służb państwowych, uczelni artystycznej, uczelni medycznej lub uczelni morskiej, właściwy minister nadzorujący te uczelnie, w drodze rozporządzenia, może czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić \| Wejście w życie 1 września 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. uchylające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania uczelni medycznych w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (dziennikustaw.gov.pl) \| związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 funkcjonowanie uczelni na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze. Uchylanym rozporządzeniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ograniczono funkcjonowanie uczelni medycznych w okresie od dnia 19 października 2020 r. na czas nieoznaczony. Należy wyjaśnić, że w chwili wejścia w życie uchylanego rozporządzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utrzymywał się stan epidemii z dużą liczbą odnotowywanych dziennie nowych przypadków zakażeń wirusem SARS CoV 2. W tych warunkach konieczne było zapewnienie, do końca roku akademickiego 2020/2021, bezpiecznych warunków kształcenia odbywających się na uczelniach medycznych. Rozwiązania przewidziane w uchylanym rozporządzeniu umożliwiły funkcjonowanie uczelni nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia oraz prowadzenie kształcenia w uczelniach medycznych w okresie epidemii wirusa SARS CoV 2. Należy wskazać, że na podstawie uchylanego rozporządzenia utrzymano m.in. ograniczenie udziału studentów i doktorantów w zajęciach organizowanych przez uczelnie na ich terenie, wprowadzone uprzednio w 2020 r. przepisami wydanymi na podstawie art. 433a ustawy. Ponadto, w związku czasowym ograniczeniem funkcjonowania uczelni medycznych, zostały uruchomione szczególne rozwiązania prawne przewidziane ustawie. Regulacje zawarte m.in. w art. 51b ustawy mają na celu łagodzenie trudności organizacyjnych wynikających z wprowadzonych ograniczeń w funkcjonowaniu m.in. uczelni medycznych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, co korzystnie przekłada się na sytuację osób w nich zatrudnionych i kształcących się. Ze względu jednak na istotne oddziaływanie powyższych rozwiązań na funkcjonowanie polskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki nie powinny one być utrzymywane permanentnie, w warunkach tego niewymagających. Aktualna sytuacja epidemiczna, w tym zniesienie lub złagodzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej większości obostrzeń wprowadzonych w celu zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COVID 19, przemawiają za uchyleniem omówionych wyżej rozwiązań prawnych. Rekomenduje się uchylenie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia \| Data \| Tytuł \| Autor \| Treść \| \|------\|-------\|-------\|-------\| \| 28.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 \| W dniu 20 marca 2020 r. został ogłoszony stan epidemii wywołanej przez wirus SARS-CoV-2. W związku z trwającym stanem epidemii dodatkowo w sezonie jesiennym w okresie wzmożonych infekcji wzrasta poziom zachorowań na grypę. W czasie stanu epidemii COVID-19 konieczne jest wdrożenie działań profilaktycznych przeciw grypie, względem osób, które z racji wykonywanego zawodu mają częste kontakty społeczne, lub w związku z wiekiem są narażone na ciężki przebieg choroby. Szczepionka jest produktem leczniczym, który jest dedykowany uodpornieniu szczepionej populacji przed zachorowaniem w sezonie grypowym. Wraz z wprowadzeniem metody zapobiegania grypie sezonowej, zabezpieczana jest rezerwa szczepionki przeciw grypie do wykorzystania w szczepieniach. Rozwiązanie zapewniające zachowanie jednolitego i spójnego schematu dystrybucji szczepionek przeciw grypie sezonowej w sezonie grypowym 2021/2022. Projekt rozporządzenia zakłada objęcie szczepieniami bezpłatnymi, stanowiącymi metodę zapobiegania grypie sezonowej: - osoby zatrudnione w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, - farmaceutów i techników farmaceutycznych, - osoby uprawnione do wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej w laboratorium, - nauczycieli akademickich oraz doktorantów i studentów tych uczelni biorący udział, zgodnie z programem studiów, w zajęciach z udziałem pacjentów lub w trakcie których następuje kontakt z biologicznym materiałem zakaźnym, - osoby zatrudnione w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej w rozumieniu art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym \| \| Wejście w życie \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 (dziennikustaw.gov.pl) \| wieku, o której mowa w art. 67 i art. 69 tej ustawy, - pacjentów zakładu opiekuńczo-leczniczego, zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego, hospicjum stacjonarnego lub domowego i oddziału medycyny paliatywnej oraz osoby przebywające w domu pomocy społecznej, lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w art. 67 i art. 69 tej ustawy. - nauczyciele, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce działającej w systemie oświaty, przedszkolu lub szkole funkcjonującej w systemie oświaty innego państwa znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, osoby pracujące z dziećmi w placówce wsparcia dziennego, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, interwenncyjnym ośrodku przedopacyjnym, w ramach form opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, - nauczycieli akademickich zatrudnionych w uczelni innej niż określona w pkt 6 oraz inne osoby prowadzące w uczelni zajęcia ze studentami lub doktorantami zgodnie z programem odpowiednio studiów albo kształcenia, - osoby prowadzące zajęcia na uczelniach kościelnych oraz w wyższych seminariahach duchownych, - funkcjonariuszy albo żołnierzy: Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Inspekcji Transportu Drogowego, straży ochrony kolei, strażnicy straży gminnej (miejskiej), oraz członkowie ochotniczych straży pożarnych, ratownicy górscy i wodni wykonujący działania ratownicze, - osoby urodzone nie później niż w 1946 r. Samo przeprowadzenie szczepienia polega na podaniu szczepionki w formie zastrzyku domięśniowego i jest standardowym zabiegiem wykonywanym przez osoby uprawnione. Projekt rozporządzenia zakładu określenie metody zapobiegania grypie sezonowej, która będzie pozytywnie oddziaływać na osoby szczególnie \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Data wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-----------------\|-------\|---------------------\|------------------\| \| 28.09.2021 r. \| Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o Agencji Badań Medycznych oraz niektórych innych ustaw \| Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o Agencji Badań Medycznych oraz niektórych innych ustaw ma charakter doprecyzowujący regulacje dotyczące funkcjonowania Agencji Badań Medycznych. Zmiany mają na celu: 1) rozszerzenie zakresu działalności Agencji o eksperymenty badawcze; 2) wspieranie przez Agencję, oprócz badań klinicznych, także nowych eksperymentów badawczych; 3) doprecyzowanie regulacji dotyczących funkcjonowania Agencji. W ustawie o Agencji Badań Medycznych wprowadzono ponadto zmiany m.in. w zakresie: 1) poszerzenia zadań, które Agencja będzie mogła realizować poprzez ekspertów; 2) przyznania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia kompetencji do odwołania członka Rady Agencji Badań Medycznych, przed upływem kadencji, z własnej inicjatywy albo na wniosek podmiotu, który zgłosił go jako kandydata do pełnienia funkcji członka Rady; 3) zwolnienia Prezesa Agencji ze stosowania przepisów o zamówieniach publicznych przy zawieraniu umów z ekspertami zewnętrznymi; 4) rozszerzenia przychodów Agencji Badań Medycznych o możliwość otrzymania dotacji celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji związanych z obsługą realizacji zadań Agencji. *Zawarte w ustawie zmiany w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o \| Wejście w życie 8 września 2021 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2021000155901.pdf \| zawodach lekarza i lekarza dentysty, ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej, ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, ustawie z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty oraz ustawie z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, mają na celu umożliwienie ministrowi właściwemu do spraw zdrowia upoważnienia poszczególnych jednostek organizacyjnych samorządów zawodowych do wykonywania kompetencji emitenta dokumentu publicznego (poświadczającego prawo do wykonywania danego zawodu), o którym mowa w ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych. W zmianach do ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, modyfikowane są regulacje, których celem jest wskazanie podmiotu będącego zarówno administratorem systemu zarządzającego TOPSOR jak również danych przetwarzanych w tym systemie. Zgodnie z ustawą administratorem TOPSOR do dnia 31 grudnia 2026 r. będzie podmiot leczniczy utworzony przez ministra właściwego do spraw zdrowia w celu realizacji zadań lotniczych zespołów ratownictwa medycznego, zaś od dnia 1 stycznia 2027 r. funkcję tę przejmie Narodowy Fundusz Zdrowia. W zmienianej ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, ustawa wprowadza regulację na podstawie której będzie możliwe kontynuowanie refundacji leku lub środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego stosowanego w ramach programu lekowego lub chemioterapii, dla którego nie wydano kolejnej decyzji o objęciu refundacją, a który jest dostępny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy jednoczesnym braku alternatywnej opcji terapeutycznej w ramach tego programu lekowego lub chemioterapii. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów zmieniających: 1) ustawę z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (dotyczące administratora \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego \| W związku z epidemią COVID-19, świadczeniodawcy zaangażowani w leczenie pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 odnotowują problemy operacyjne związane z deficytem kadry lekarskiej oraz pielęgniarskiej dedykowanej zwalczaniu epidemii. W związku z ograniczeniami wynikającymi z wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 290, z późn. zm.), część potencjału wykonawczego świadczeniodawców nie może być w świetle obowiązujących przepisów wykorzystana do zabezpieczenia potrzeb systemu opieki zdrowotnej związanych ze zwalczaniem epidemii. W projekcie rozporządzenia proponuje się przedłużenie do dnia 31 grudnia 2021 r., zwolnienia świadczeniodawców udzielających świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego w trybie hospitalizacji z obowiązkiem zapewnienia kadry lekarsko-pielęgniarskiej zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Decyzja co do obsady lekarsko-pielęgniarskiej oddziałów szpitalnych realizujących poszczególne zakresy świadczeń będzie specozywać na kierowniku podmiotu leczniczego, który w oparciu o aktualną analizę potrzeb operacyjnych szpitala będzie podejmował decyzje o przesunięciu niezbędnych zasobów kadrowych w obszary o największych deficytach personalnych. Powyższe ma na celu uwolnienie potencjału wykonawczego świadczeniodawców wynikającego z m.in. z ograniczenia realizacji części świadczeń zdrowotnych, zgodnie z zaleceniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, do zwalczania epidemii wirusa SARS-CoV-2. Swoboda zarządzania personelem medycznym zostanie ograniczona przez obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów przebywających na oddziałach \| Skierowanie aktu do ogłoszenia 27 września 2021 r. \| Projekt (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Projekt \| Opis \| Komisja \| Akt prawny \| \|------\|-------\|---------\|------\|---------\|------------\| \| 28.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia \| Przedmiotem projektu rozporządzenia jest wprowadzenie nowej dziedziny – chirurgiczna asysta lekarza, w której osoby zainteresowane będą mogły odbywać szkolenie specjalizacyjne. W ramach kształcenia podyplomowego ratownicy medyczni i pielęgniarki będą mogli podnieść kwalifikacje zawodowe. Poprzez nabycie dodatkowej wiedzy i umiejętności w trakcie szkolenia specjalizacyjnego, ratownicy i pielęgniarki będą mogli asystować lekarzom przy operacjach oraz zabiegach pooperacyjnych. Celem projektowanych rozwiązań jest określenie nowej dziedziny specjalizacji – chirurgiczna asysta lekarza, w której zainteresowane osoby będą mogły odbywać szkolenie specjalizacyjne. Chirurgiczny asystent lekarza byłby przygotowany merytorycznie i praktycznie do wykonywania określonych czynności przedoperacyjnych, którymi nie musiałby się zajmować już lekarz. Mogliby asystować przy stole operacyjnym, a także wykonywać określone czynności po zabiegach chirurgicznych. Ratownik medyczny i pielęgniarka, którzy uzyskają dodatkowe kwalifikacje po szkoleniu specjalizacyjnym będą mogli odciażyć chirurga, w szczególności chirurga ogólnego. Obecnej odzwuwalny jest znaczny deficyt chirurgów ogólnych, a średnia wieku aktywnych zawodowo lekarzy wynosi 60 lat. Chirurgiczni asystenci lekarzy będą posiadali wiedzę i umiejętności praktyczne pozwalające na skuteczną pomoc i asystę podczas zabiegów operacyjnych oraz prowadzenia leczenia chorych przebywających w warunkach szpitalnych oddziałów pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty. Rozwiązanie to spowoduje, iż system opieki zdrowotnej wzbogaci się o wysoko wyspecjalizowaną kadrę medyczną. \| Komisja Prawnicza \| [Akt prawny (legislacja.gov.pl)](http://legislacja.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i procedur przygotowania \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i procedur przygotowania \| Opracowanie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i procedur przygotowania analizy weryfikacyjnej Agencji Oceny Technologii Medycznych oraz wysokości opłaty za tę analizę, zwanego dalej „projektem”, wynika z następujących powodów: 1) potrzeby zmiany tytułu oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu i procedur przygotowania analizy weryfikacyjnej Agencji Oceny Technologii Medycznych oraz wysokości opłaty za tę analizę (Dz. U. z 2014 r. poz. 4) z dniem 1 stycznia 2015 r. Agencja Oceny Technologii Medycznych zmieniła nazwę na Agencję Oceny Technologii Medycznych i \| Konsultacje społeczne do 25 września 2021 r. \| [Akt prawny (legislacja.gov.pl)](http://legislacja.gov.pl) \| analizy weryfikacyjnej Agencji Oceny Technologii Medycznych oraz wysokości opłaty za tę analizę Taryfikacji - na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1138, z późn. zm.). Tym samym zaistniała potrzeba dostosowania nazwy Agencji do zaistniałych zmian ustawowych; 2) potrzeby wprowadzenia zmian w § 2 i § 6 rozporządzenia w związku z faktem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1875). Na mocy ww. ustawy, Agencja w przypadku otrzymania od ministra właściwego do spraw zdrowia wniosku o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu technologii lekowej o wysokiej wartości klinicznej dla leku, który nie ma odpowiednika refundowanego w danym wskazaniu wraz z analizami, o których mowa w art. 25a pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 523, z późn. zm.), jest zobowiązana do sporządzenia analizy weryfikacyjnej. Tym samym zaistniała potrzeba uregulowania sposobu przygotowywania tej analizy; 3) zmiany w § 7 rozporządzenia wynikają z konieczności urealnienia wysokości opłaty za przygotowanie analizy weryfikacyjnej Agencji do rzeczywiście ponoszonych kosztów przez Agencję. Przez ponad 7 lat obowiązywania obecnej wysokości opłaty za przygotowanie analizy weryfikacyjnej Agencji, przestała już ona odpowiadać obecnym realiom ekonomicznym i nie pokrywa w pełni kosztów ponoszonych przez Agencję, związanych z jej przygotowaniem. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie regulacji, która dostosuje wysokość opłaty za przygotowanie analizy weryfikacyjnej Agencji, do rzeczywiście ponoszonych kosztów z tego tytułu oraz określi sposób przygotowania analizy weryfikacyjnej Agencji dotyczącej wniosku o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu technologii lekowej o wysokiej wartości klinicznej. Jedynym narzędziem umożliwiającym realizację celu projektowanej regulacji, jest podjęcie inicjatywy legislacyjnej. Nie jest możliwe uzyskanie oczekiwanego skutku przez działania pozalegislacyjne, gdyż wysokość aktualnie obowiązujących opłat i sposobu przygotowywania analizy weryfikacyjnej Agencji wynika z już obowiązujących przepisów prawa. \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin konsultacji \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------\|--------------------------------\| \| 28.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu przejść granicznych właściwych dla przeprowadzania granicznej kontroli sanitarnej \| Celem projektowanego rozporządzenia jest rozszerzenie wykazu przejść granicznych właściwych dla przeprowadzania granicznej kontroli sanitarnej określonego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2007 r. w sprawie wykazu przejść granicznych właściwych dla przeprowadzania granicznej kontroli sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 546) o port lotniczy w Świdniku k/Lublina. Projekt rozporządzenia jest wydawany w związku ze skierowanym do Ministra Zdrowia wnioskiem Prezesa Zarządu Portu Lotniczego Lublin dotyczącym uwzględnienia lotniczego przejścia granicznego Świdnik k/Lublina w wykazie przejść granicznych, przez które środki spożywcze oraz materiały lub wyroby przemaczone do kontaktu z żywnością, podlegające granicznej kontroli sanitarnej, mogą być wprowadzane na terytorium Unii Europejskiej. Przejście graniczne Świdnik k/Lublina zostało ustanowione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 2001 r. w sprawie ustalenia morskich i stałych lotniczych przejść granicznych oraz rodzaju ruchu dozwolonego przez te przejścia (Dz. U. z 2015 r. poz. 1534), jako stałe lotnicze przejście graniczne w zakresie ruchu osobowego i towarowego. Na terenie portu lotniczego Świdnik k/Lublina zostały zapewnione warunki (m.in. infrastrukturalne, lokalowe) do przeprowadzania granicznych kontroli sanitarnych dla towarów niewymagających warunków chłodniczych. Przeprowadzanie granicznych kontroli sanitarnych zapewni Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Dorohusku. Projekt rozporządzenia umożliwi przywój lub wywóz środków spożywczych oraz materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które podlegają granicznej kontroli sanitarnej, przez lotnicze przejście graniczne Świdnik k/Lublina. Przeprowadzanie granicznych kontroli sanitarnych zapewni Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Dorohusku. \| Konsultacje społeczne do 15 października 2021 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| 28.09.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz \| Określenie zasad wsparcia dla osób podejmujących i odbywających opłatne studia w języku polskim na kierunku lekarskim z obowiązkiem ich późniejszego odpracowania w publicznej służbie zdrowia; o kredyt na studia medyczne będą mogli ubiegać się studenci odbywający studia na kierunku lekarskim, prowadzone już od 1 października 2021 r. Rzeczypospolita Polska nadal pozostaje krajem, który stanowi atrakcyjny rynek pozyskiwania wysoko wykwalifikowanego personelu \| Skierowano do I czytania w komisjach \| 1569.pdf (sejm.gov.pl) \| ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (druk 1569) medycznego, jednocześnie na tym tracąc – wyjazd wykwalifikowanego lekarza skutkuje ograniczeniem dostępu do usług medycznych w kraju. Z danych Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzonego przez Naczelną Izbę Lekarską, wynika, że liczba zaświadczeń wydanych tylko lekarzom (z wyłączeniem lekarzy specjalistów) od momentu wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (UE), tj. od dnia 1 maja 2004 r. do 2019 r., wyniosła ok. 16 tys. Zakłada się, że po takie zaświadczenia zgłaszają się lekarze chcący kontynuować karierę zawodową poza granicami kraju. Należy mieć również na uwadze, że ww. Rejestr obejmuje wyłącznie osoby, które zamierzają podjąć pracę na terytorium UE (ale już np. nie w USA, Arabii Saudyjskiej, czy Australii). W świetle powyższego liczba lekarzy opuszczających nasz kraj po ukończeniu studiów może być wyższa, jednak trudna do oszacowania. Podkreślić należy, że koszt kształcenia obejmujący okres 6-letnich studiów na kierunku lekarskim w kraju wynosi, w zależności od uczelni, od 200 tys. zł do 250 tys. zł. Przy założeniu, iż wszyscy lekarze, którzy ukończyli nieodpłatne studia w kraju, a także pobrali zaświadczenie oraz wyjechali do pracy w UE, koszt dla budżetu państwa, a więc również polskiego podatnika, w latach 2004-2019 r., wyniósł ok. 4 mld zł. Z kolei innym źródłem informacji pozwalającym, wydaje się w bardziej precyzyjny sposób, określić skalę i kierunki migracji lekarzy, którzy uzyskali swoje kwalifikacje w Rzeczypospolitej Polskiej, do krajów UE oraz Norwegii są dane Komisji Europejskiej. Analizując liczbę lekarzy bez specjalizacji (doctors in basic medicine), należy wskazać, że łącznie w okresie od 2005 r. do 2019 r. 9671 z nich uznało kwalifikacje zawodowe zdobyte w Rzeczypospolitej Polskiej, w krajach należących do UE oraz Norwegii. Do krajów, w których lekarze wykształceni w Polsce, najczęściej uznawali kwalifikacje zawodowe we wskazanym okresie należy zaliczyć Norwegię, Wielką Brytanię, Niemcy, Hiszpanię, Irlandię, Szwecję, Danię, Niderlandy. Niepokojącym zjawiskiem jest z pewnością fakt, że od 2015 r. łączna liczba lekarzy wykształconych w naszym kraju, którzy uznaли kwalifikacje zawodowe w UE oraz Norwegii zwiększyła się z 6128 do 9671 w 2019 r., co stanowi w stosunku do 2015 r. około 63 % wzrost. Na podstawie powyższych danych należy stwierdzić, że średnio rocznie 886 absolwentów kierunku lekarskiego (bez specjalizacji), wykształconych w Polsce, uzyskuje uznanie kwalifikacji zawodowych w Unii Europejskiej oraz Norwegii. Zatem powyższe dane wskazują na skalę zjawiska emigracji lekarzy wykształconych w Polsce, jednak ograniczoną wyłącznie do krajów członkowskich UE oraz Norwegii. Do źródeł informacji na temat intencji migracyjnych lekarzy zatrudnionych w polskich szpitalach należy zaliczyć badania przeprowadzone przez A. Domagałę, K. Dubas-Jakubczyk w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Jak wskazują autorki badania intencje migracji lekarzy sprawdzano przez pytania zawarte w ankiecie o następującej treści: „Czy aktualnie rozważa Pan/Pani możliwość emigracji zawodowej?” Respondenci odpowiadali na tak zadane pytanie wybierając jedną spośród czterech możliwych odpowiedzi: „zdecydowanie nie”, „raczej nie”, „raczej tak” oraz „zdecydowanie tak.” Ponadto respondenci byli pytani o przyczyny oraz bariery związane z emigracją. Do badania włączone 15 szpitali z różnych miast: w tym 7 szpitali powiatowych, 5 szpitali specjalistycznych i 3 uniwersyteckie. Wyniki przeprowadzonego badania zebrano za pomocą kwestionariusza on-line, rozeslanego do lekarzy w okresie od marca do czerwca 2018 r. Analizie poddano odpowiedzi udzielone przez 1003 lekarzy. Analiza udzielonych odpowiedzi, przeprowadzona przez autorów badania prowadzi do następujących wniosków: 1) 27,2% badanych lekarzy zadeklarowało, że aktualnie rozważa możliwość emigracji: z tego 4,5% „zdecydowanie tak”, a 22,7% – „raczej tak”; 2) rezydenci częściej deklarują plany migracyjne w porównaniu do lekarzy specjalistów. Tylko 2,7% specjalistów pytanych czy rozważają emigrację odpowiedziało „zdecydowanie tak” i 16,2%, „raczej tak”. Dla porównania w grupie rezydentów 8,3% odpowiedziało „zdecydowanie tak” i aż 36,4% – „raczej tak”; 3) intencje migracyjne były negatywnie skorelowane z wiekiem i stażem pracy: im starszy lekarz i im dłuższy jego staż zawodowy, tym rzadziej deklarował chęć emigracji; 4) analiza potwierdziła związek pomiędzy brakiem satysfakcji zawodowej, a chęcią emigrowania. Lekarze, którzy rozważają migrację, ocenili niżzej swoją satysfakcję zawodową (skali 1-6): średnia 3,60 (SD=0,80) dla tych, którzy pytani o rozwiązanie emigracji odpowiedzieli „zdecydowanie tak”; w porównaniu do oceny 4,30 dla tych, którzy odpowiedzieli „zdecydowanie nie” i „raczej nie”; 5) mężczyźni częściej deklarowali chęć migracji (5,2% „zdecydowanie tak” i 26,3% „raczej tak”) w porównaniu z kobietami (odpowiednio 3,7% oraz 19,0%); 6) lekarze pracujący w małych miastach (szpitale powiatowe) rzadziej deklarowali chęć migracji (2,8% odpowiedzi „zdecydowanie tak” i 16,0% „raczej tak”) niż lekarze pracujący w dużych miastach (odpowiednio 5,1% i 25,4%); 7) głównymi deklarowanymi powodami rozważania migracji były: wynagrodzenie (80,6%), warunki pracy (72,9%), równowaga pomiędzy życiem zawodowym a osobistym (66,7%), możliwości rozwoju zawodowego (58,6%), obciążenie obowiązkami administracyjnymi (53,5%) oraz stresujące warunki w aktualnej pracy (51,6%); 8) jako kraje docelowe emigracji respondenci wskazywali głównie: Niemcy (22,3%), Wielką Brytanię (19,8%), Norwegię (11,7%) oraz Szwecję (8,8%). Większość respondentów (83%) jako cel migracji wskazywała kraje europejskie. Spośród innych krajów wymieniano: Australię, Stany Zjednoczone oraz Kanadę; 9) większość respondentów rozważających emigrację zawodową (168 spośród 273) zadeklarowało, że planowało wyjazd czasowy na okres od 3-5 lat. Wyniki ww. badań wskazują, że rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy, w sposób jednoznaczny uzasadniają objęcie regulacjami absolwentów polskich uczelni, będących młodymi lekarzami, gdyż z przytoczonych badań wynika, że to właśnie ta grupa wiekowa przejawia największą chęć migracji. Powyższe wyniki badań nad zjawiskiem migracji lekarzy wskazują również na kierunki deklarowanej migracji młodych lekarzy za granicę potwierdzając jednocześnie, że głównym kierunkiem migracji polskich lekarzy jest kontynent europejski. Jednocześnie, na podstawie ww. badań można wysnuć wniosek, że do głównych czynników motywacji wyjazdu za granicę polskich lekarzy należy uznać czynniki finansowe oraz warunki pracy. Wprowadzenie przedmiotowego wsparcia będzie również szansą na uzyskanie zawodu lekarza dla osób uzdolnionych, które pomimo uzyskania wysokich wyników na egzaminie dojrzałości nie dostały się na studia na kierunku lekarskim w trybie stacjonarnym, a które z braku wystarczających środków finansowych nie mogły podjąć ww. studiów odpłatnie. Z informacji przekazanych Ministrowi Zdrowia przez uczelnie wyższe obecnie w formie niestacjonarnej w języku polskim tj. studiów docelowo mających zostać objętych kredytowaniem, limity przyjęć na studia na kierunku lekarskim prowadzone w formie niestacjonarnej nie są wypełniane w ok. 13-17 % (od 151 do 233 osób rocznie). Z informacji posiadanych przez resort zdrowia wynika, że średnia wysokość opłaty za studia niestacjonarne w języku polskim w roku akademickim 2018/2019 wynosi średnio 32 800 zł rocznie. Powyższe może wskazywać, na czynnik finansowy, jako jedną z głównych przyczyn niepodejmowania ww. formy studiów przez kandydatów na studia. Jednakże, z uwagi na brak badań potwierdzających przyczyny rezygnowania z ww. formy studiów na kierunku lekarskim z powodów finansowych, nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, że czynnik ten stanowi wyłączną przyczynę rezygnacji z ww. formy kształcenia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że emigracja lekarzy wykształconych na koszt polskiego podatnika, nie służy lekarzom, nie jest dobra dla budżetu państwa i – co najważniejsze – nie jest dobra dla pacjentów, którzy oczekują wysokich standardów opieki medycznej i dostępności do wysokiej klasy specjalistów. Dlatego też konieczne jest podejmowanie wszelkich działań zmierzających do zwiększenia liczby personelu medycznego. Proponuje się zatem wprowadzenie do polskiego systemu szkolnictwa wyższego instytucji kredytu na studia medyczne z obowiązkiem ich późniejszego odpracowania w publicznej służbie zdrowia. Dodatkowo, ponaddwuletnia praktyka stosowania przepisów z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwanej dalej „ustawą”, dotyczących okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (art. 93) oraz oprocentowania kredytów studenckich (art. 101) wskazuje na pilną potrzebę modyfikacji obecnych rozwiązań. Ustanowiony ustawowo 6-letni okres przysługiwania świadczeń jest jednakowy dla wszystkich studentów, niezależnie od czasu trwania studiów. Rozwiązanie takie budzi wątpliwości środowiska akademickiego, szczególnie uczelni medycznych, w których kształcenie jest dłuższe i trwa zazwyczaj 6 lat. Tym samym studenci kierunków medycznych w przypadku wydłużenia okresu kształcenia, np. z powodu skorzystania z urlopu od zajęć, nie mogą korzystać ze wsparcia przez cały okres studiów. Dodatkowo, ze względu na ogólną treść przepisu określającego 6-letni okres przysługiwania świadczeń dla studentów, pojawiły wątpliwości interpretacyjne dotyczące sposobu ustalania tego okresu. Z tego względu konieczne jest podjęcie działań mających na celu dostosowanie okresu przysługiwania świadczeń do okresu trwania studii oraz wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie stosowania omawianej regulacji. Systematyczny spadek stopy redykskontowej, obecnie do rekordowego poziomu 0,11 p.p. obniża koszt kredytu studenckiego dla budżetu państwa oraz kredytobiorcy, lecz jednocześnie powoduje, utratę rentowności tego instrumentu z punktu widzenia instytucji kredytujących, a co za tym idzie – niewielką liczbę instytucji zainteresowanych udzielaniem kredytu oraz zmniejszeniem przez instytucje kredytujące akcji promocyjnych tego produktu. W związku z powyższym niezbędne jest przeciwdziałanie odpływowi instytucji kredytujących z systemu kredytów studenckich oraz zapobieganie negatywnym skutkom ewentualnego wystąpienia ujemnej stopy redykskontowej. Większe zainteresowanie instytucji kredytujących tym produktem oraz jego lepsza promocja w placówkach banków wpłynie pozytywnie na dostępność kredytu studenckiego. Projekt zakłada wsparcie, ze środków budżetu państwa, osób podejmujących i odbywających odpłatne studia w języku polskim na kierunku lekarskim z obowiązkiem ich późniejszego odpracowania w publicznej służbie zdrowia. Założono, że o kredyt na studia medyczne będą mogli ubiegać się studenci odbywający studia na kierunku lekarskim prowadzone w języku polskim na warunkach odplatności w polskich uczelniach wyższych (studia niestacjonarne w uczelniach publicznych oraz studia stacjonarne w uczelniach niepublicznych) począwszy od roku akademickiego 2021/2022. Studenci, którzy zdecydują się na skorzystanie z kredytu na studia medyczne, uzyskają możliwość pokrycia częściowego albo całkowitego kosztu kształcenia na tych studiach ze środków pochodzących z budżetu państwa, a następnie po spełnieniu warunków określonych w projektowanej ustawie, jego częściowego lub całkowitego umorzenia. Kredytowanie studiów, odbywało się będzie w transzach wypłacanych przez podmiot udzielający kredytu na studia medyczne (bank) na wyodrębniony rachunek uczelni przez okres trwania studiów, nie dłużej jednak niż przez 6 lat. Ww. kredyt będzie miał preferencyjny charakter przejawiający się, m.in.: niskim oprocentowaniem, możliwością wystąpienia przez kredytobiorcę o wcześniejsze rozpoczęcie splaty kredytu, możliwością wydłużenia lub skrócenia okresu splaty kredytu, możliwością obniżenia wysokości miesięcznej raty kredytu, a w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy możliwość zawieszenia płaty kredytu wraz z odsetkami na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Przewiduje się, że o kredyt na studia medyczne będą mogli ubiegać się studenci, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2021/2022, jak również podejmujący studia począwszy od roku akademickiego 2021/2022. Skorzystanie z tej formy wsparcia studentów nie będzie mieć charakteru obligatoryjnego, tzn. studenci, którzy nie będą chcieli skorzystać z tej formy pomocy udzielonej z budżetu państwa, będą mogli podejmować i odbywać kształcenie na zasadach dotychczasowych. Natomiast studenci podejmujący i odbywający studia na kierunku lekarskim w języku polskim na warunkach odpłatności, którzy zdecydują się na skorzystanie z kredytu na studia medyczne (podpiszą stosowną umowę z bankiem), uzyskają możliwość pokrycia częściowego albo całkowitego kosztu kształcenia na tych studiach ze środków pochodzących z budżetu państwa, a następnie po spełnieniu warunków określonych w projektowanej ustawie, jego częściowego lub całkowitego umorzenia. Umorzenie kredytu w całości, na kierunku lekarskim, będzie możliwe, pod warunkiem spełnienia łącznie następujących warunków: 1) obowiązku odpracowania studiów po ich ukończeniu przez okres nie krótszy niż 10 lat w okresie 12 kolejnych lat liczonych od dnia ukończenia studiów, w podmiotach wykonujących działalność lekarską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, 2) obowiązku uzyskania tytułu specjalisty w ww. okresie, w dziedzinie medycyny uznanej za priorytetową w dniu rozpoczęcia przez lekarza szkolenia specjalizacyjnego. Dodatkowo w ustawie przewidziano możliwość umorzenia kredytu na wniosek kredytobiorcy, w zależności od okresu wykonywania przez niego zawodu lekarza po ukończeniu studiów (na zasadach przewidzianych w art. 103d ust. 1 pkt 1 projektu ustawy) oraz liczby semestrów sfinansowanych z kredytu na studia medyczne. Możliwość ta zostanie szczegółowo przedstawiona w projekcie rozporządzenia do ustawy. Pierwsze decyzje w zakresie umorzenia kredytów na studia medyczne będą wydawane przez Ministra Zdrowia w 2027 r., w stosunku do osób, których szósty rok studiów (tj. w roku akademickim 2021/2022) objęty zostanie umową kredytową oraz spełnią przesłanki wynikające z rozporządzenia. W czasie odbywania studiów objętych kredytem na studia medyczne odsetki należne instytucjom udzielającym kredytom na studia medyczne, będą pokrywane przez Fundusz Kredytowania Studiów Medycznych (Fundusz utworzony przez Bank Gospodarstwa Krajowego). Z ustawy wynika, że przychodami Funduszu będą dotacje celowe z budżetu państwa określane corocznie w ustawie budżetowej w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia, wpływy z inwestycji środków Funduszu w papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa oraz inne zwiększenia. Z Funduszu pokrywane będą: odsetki, umorzenie kredytu, koszt obsługi zadania przez Bank Gospodarstwa Krajowego. W ustawie przewidziano, że kredyt na studia medyczne będzie mógł być umorzony wszystkim kredytobiorcom, którzy spełnią warunki określone w ustawie oraz w rozporządzeniu. Decyzje umarzające kredyt na studia medyczne będzie wydawał Minister Zdrowia, a także w ograniczonym zakresie banki. Umorzenie będzie obejmować całość kapitału oraz pozostałe do splaty odsetki należne instytucjom udzielającym kredytom na studia medyczne. Z ustawy wynika, że do ustalenia maksymalnej wysokości kredytu na studia medyczne za cały okres studiów w przeliczeniu na 1 semestr nauki, zobowiązany będzie minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, po przekazaniu informacji dotyczącej kosztów kształcenia na tych studiach przez rektorów uczelni; ww. informacja będzie ogłaszana w BIP na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw zdrowia. Nie przewiduje się natomiast wprowadzania ograniczeń ustawowych w zakresie ustalania wysokości opłat na studia odpłatne w języku polskim, a tym samym ingerowania w autonomię uczelni w tym zakresie. W wyniku interwencji legislacyjnej należy oczekiwać następujących efektów: 1) ograniczenia zjawiska emigracji absolwentów polskich uczelni będących lekarzami; 2) wzrostu liczby lekarzy specjalistów, w szczególności w dziedzinach medycyny uznanych za priorytetowe; 3) wparcia budżetów domowych w związku z brakiem obowiązku ponoszenia kosztów za kształcenie na studiach odpłatnych w języku polskim. Wprowadzone rozwiązanie posłuży przede wszystkim samym pacjentom, jako głównym beneficjentom projektowanych rozwiązań. Celem zmian w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia – do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia – do 7 semestrów. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie jak w przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto – w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń, poprzez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Celem wprowadzenia zmiany w art. 101 ustawy jest uatrakcyjnienie systemu kredytów studenckich dla kredytodawców, przez co nastąpi zwiększenie dostępności tego produktu dla studentów i doktorantów. Rozwiązanie wprowadzające marżę dla instytucji kredytującej, nie będzie obciążało kredytobiorcy, ponieważ koszty marży w całości zostaną pokryte z Funduszu Kredytów Studenckich. Zaproponowana w art. 101 ust. 3a ustawy marża na poziomie 2 p.p. z jednej strony pozwoli na zapewnienie rentowności produktu, która dotychczas była znikoma i nie motywowała banków do działań promocyjnych i akwizycyjnych, z drugiej zaś – nie spowoduje znaczącego obciążenia dla Funduszu Kredytów Studenckich. Obowiązujące przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawierają mechanizmów ograniczających negatywne skutki ewentualnych ujemnych stóp procentowych. Wprowadzany przepis art. 101 ust. 3b ustawy ma na celu wprowadzenie do ustawy zapisów regulujących kwestię naliczania odsetek od kredytów studenckich przez instytucje w przypadku \| Data \| Tytuł \| Projekt \| Wystąpienia ujemnych stóp procentowych \| \|------\|-------\|---------\|----------------------------------------\| \| 27.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych \| W związku z szybkim tempem pojawiania się na rynku nowych narkotyków, które są coraz częściej substancjami o ostrej toksyczności, mając na względzie dostępność tych substancji, m.in. za pośrednictwem różnych internetowych kanałów dystrybucji, konieczne jest wprowadzenie zmian do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 406 i 518). Zmiany te uwzględniają: postanowienia Konwencji Narodów Zjednoczonych o kontroli narkotyków, w tym decyzje 63. i 64. Sesji Komisji ds. Środków Odurzających (CND) – Wiedeń, 2–6.03.2020 r. i 12–16.04.2021 r. oraz substancje zawarte w uchwałach Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych. W projekcie rozporządzenia zostają rozszerzone: „Wykaz substancji psychotropowych z podziałem na grupy, o których mowa w art. 32 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii”, zawarty w załączniku nr 1, w części „2. Substancje psychotropowe grupy II-P” o trzy związki chemiczne: CUMYL-PEGACLONE, MDMB-4en-PINACA, DIFENIDYNA oraz w części „4. Substancje psychotropowe grupy IV-P” o trzy związki chemiczne: KLONAZOLAM, FLUBROMAZOLAM, DIKLAZEPAM; „Wykaz środków odurzających z podziałem na grupy, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, oraz ze wskazaniem środków odurzających grupy IV-N dopuszczonych do stosowania w lecznictwie zwierząt zgodnie z art. 33 ust. 2 tej ustawy”, zawarty w załączniku nr 2, w części „1. Środki odurzające grupy I-N” o jeden związek chemiczny: IZOTONITAZEN; „Wykaz nowych substancji psychoaktywnych”, zawarty w załączniku nr 3 do rozporządzenia, poprzez dodanie dwóch pojedynczych związków chemicznych: 3-HO-PCP, 1eP-LSD. Substancje te wykazują działanie na ośrodkowy układ nerwowy, mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz powodować szkody społeczne, a zwłaszcza na brak powszechnej świadomości co do zagrożeń związanych z nowymi substancjami psychoaktywnymi, nieodzowne jest bezwzględne ograniczenie ich dostępności. Substancje te zostały zidentyfikowane nie tylko na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale \| \| Konsultacje społeczne do 19 września 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie grzybów \| Celem projektowanego rozporządzenia jest rozszerzenie wykazu grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków spożywczych zawierających grzyby, co umożliwi polskim przedsiębiorcom produkcję i wprowadzanie do obrotu nowych gatunków grzybów oraz zawierających je przetworów grzybowych i środków spożywczych. Do produkcji będzie można użyć gatunki grzybów wymienione w pkt 1–4., 6., 31., 41., 45–47 i 58 projektowanego załącznika nr 1 do rozporządzenia. Zmiana ta jest wprowadzana na, skierowany do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, wniosek Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, poparty \| \| --- \| --- \| --- \| --- \| \| 27.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie grzybów \| Konsultacje społeczne do 3 września 2021 r. (email@example.com) Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Projekt \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie skierowań wystawianych w postaci elektronicznej \| \|------\|-----------------\|---------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 27.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie skierowań wystawianych w postaci elektronicznej \| Projekt rozporządzenia ma na celu określenie wykazu świadczeń opieki zdrowotnej, dla których skierowania będą wystawiane w postaci elektronicznej w Systemie Informacji Medycznej, zwanym dalej „SIM”, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 666 i 1292). Zgodnie z projektowaną zmianą wykaz skierowań wystawianych w postaci elektronicznej rozszerzony zostanie o: 1) skierowania na rehabilitację leczniczą u świadczeniodawcy, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz \| Konsultacja społeczne do 15 września 2021 r. (firstname.lastname@example.org) Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| Data \| Nazwa dokumentu \| Opis \| Przypadek \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-------------------------------\| \| 27.09.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowego wzoru zamówienia indywidualnego na produkty krwiochodne, rekombinowane koncentraty czynników krzepnięcia oraz desmopresynę. Problemem wymagającym rozwiązania jest brak możliwości, na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia, zamawiania, a tym samym finansowania nowego rodzaju koncentratu czynnika krzepnięcia – koncentratu wieprzowego rekombinowanego czynnika VIII. Wzór zamówienia indywidualnego na produkty krwiochodne, rekombinowane koncentraty czynników krzepnięcia oraz desmopresynę, stanowiący załącznik do rozporządzenia, zawiera zamknięty katalog produktów leczniczych, możliwych do zamówienia i zawiera tylko te produkty, które są finansowane w ramach programu polityki zdrowotnej. Nie ma więc możliwości zamówienia leku, który nie jest wskazany we wzorze zamówienia. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wydanie nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowego wzoru zamówienia indywidualnego na produkty krwiochodne, rekombinowane koncentraty czynników krzepnięcia oraz desmopresynę, do którego w załączniku dodano nowy rodzaj koncentratu czynnika krzepnięcia tj. wieprzowy, rekombinowany koncentrat czynnika VIII. \| Skierowanie aktu do ogłoszenia 27 sierpnia 2021 r. \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| 25.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Krajowemu Ośrodkowi Psychiatrii Sądowej dla Nieletnich w Garwolinie. Zmiana nadania statutu \| Wejście w życie 26 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 24 sierpnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| Data \| Organ decydujący \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|--------\| \| 24.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Rady Społecznej Ośrodka Diagnostyczno-Badawczego Chorób Przenoszonych Drogą Płciową w Białymstoku \| Zmiana członków Rady Społecznej. Pani Dorota Rodziewicz jest przedstawicielem Naczelnej Rady Pielęgniarek i Polożnych. \| Wejście w życie 24 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 23 sierpnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 23.08.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 20 sierpnia 2021 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych \| Ustala się na dzień 1 września 2021 r. wykaz refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. \| Wejście w życie 20 sierpnia 2021 r. \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| 23.08.2021 \| Obwieszczenie Ministra Zdrowia \| OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z \| Ustala się na dzień 1 września 2021 r. wykaz leków i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. \| Wejście w życie 20 sierpnia 2021 r. \| Obwieszczenie (mz.gov.pl) \| \| Data \| Organizator \| Tytuł dokumentu \| Opis dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło dokumentu \| \|------------\|--------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| 23.08.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 145/2021/GPF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 20.08.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19 \| Zmiany składu osobowego zespołu do spraw organizacji szczepień populacji przeciwko COVID-19 \| Wejście w życie z dniem 23 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| 19.08.2021 \| Ustawa \| Projekt stawy o zmianie ustawy o działalności lekarskiej \| Projekt ustawy ma na celu zminimalizowanie przypadków konieczności likwidowania szpitali i innych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w sytuacji, gdy wykazują one straty netto wynikające z nakładania przez ustawodawcę nowych obowiązków, bez zapewnienia na ich realizację wystarczających środków. Zgodnie z projektowanymi przepisami strata netto tych placówek, gdy ich funkcjonowanie jest \| Posiedzenie Senatu 9 września 2021 r. (druk 458) \| 458.pdf \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin ważności \| Źródło \| \|------\|-----------------\|-------\|-----------------\|--------\| \| 19.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw opracowania zmian organizacyjnych w zakresie współpracy Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Centrum e-Zdrowia w procesach informatyzacji ochrony zdrowia \| Powołanie Zespołu w celu: 1) określenia zmian organizacyjnych w zakresie współpracy Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej „NFZ”, oraz Centrum e-Zdrowia, zwanego dalej „CEZ”, w procesach informatyzacji ochrony zdrowia polegających na: a) wyznaczeniu zakresu prac prowadzonych przez NFZ oraz CEZ, w zakresie informatyzacji ochrony zdrowia, b) opracowywaniu działań, zapewniających poprawę koordynacji i efektywności współpracy NFZ oraz CEZ obejmujących w szczególności: - opracowanie mechanizmów współpracy NFZ oraz CEZ, - wypracowanie docelowej struktury NFZ oraz CEZ, realizującej zadania z zakresu informatyzacji ochrony zdrowia; 2) wypracowaniu rozwiązań legislacyjnych \| Wejście w życie 19 sierpnia 2021 r., traci moc 1 lipca 2022 r. \| Zarządzenie z dnia 18 sierpnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 19.08.2021 \| Ustawa \| Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych \| Projekt dotyczy przedłużenia kadencji organów statutowych związków zawodowych, związku lub organizacji przedsiębiorców oraz społecznych inspektorów pracy w okresie obowiązywania stanu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 lub do 30 dni po odwołaniu danego stanu, do czasu wyboru organu statutowego związku zawodowego, związku lub organizacji przedsiębiorców oraz społecznych inspektorów pracy na nową kadencję, jednak nie dłużej niż do 90 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii \| Podpisano przez Prezydenta, wejście w życie dzień po ogłoszeniu \| Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o produktach biobójczych \| Projektowana ustawa dokonująca zmiany ustawy z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 122, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, ma na celu realizację wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie C-442/14 Bayer CropScience SA-NV, Stichting De Bijenstichting przeciwko College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (dostęp do informacji o środowisku – informacje dotyczące emisji do środowiska środków ochrony roślin i produktów biobójczych - ochrona informacji handlowych). Ponadto przedmiotowy projekt doprecyzowuje obowiązujące przepisy ww. ustawy służące właściwemu stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (Dz. Urz. UE L 167 z 27.06.2012, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 528/2012”, usuwając dostrzeżone w toku jej dotychczasowego stosowania nieścisłości oraz wątpliwości interpretacyjne. Konieczność doprecyzowania ustawy zidentyfikowano w następujących obszarach: informacja o produktach biobójczych zawarta w Wykazie Produktów Biobójczych, przebieg procedur oceny substancji czynnych, przebieg procedur rejestracyjnych produktów biobójczych wraz z wymaganiami dokumentacji, zakres danych objętych pozwoleniem na obrót, pakowanie produktów biobójczych, system kontroli zatruciu produktami biobójczymi, przepisy karne. Dotychczasowe doświadczenie w stosowaniu przepisów ustawy wykazało także konieczność zmian w obszarze opłat za czynności Prezesa Urzędu podejmowane w zakresie dotyczącym wykonywania przepisów rozporządzenia 528/2012. Dodatkowo, bezprecedensowe doświadczenie pandemi COVID-19 pokazało, że zapewnienie dostępności produktów biobójczych do dezynfekcji wymaga zastosowania ekstraordinaryjnej ścięźki prawnej, dotychczas nie wykorzystywanej w praktyce organów regulacyjnych Unii Europejskiej. W czasie kryzysu związanego z COVID-19 należało znaleźć rozwiązania doraźne, aby ograniczyć ryzyko niedoboru tych produktów. Funkcjonowanie tych mechanizmów w stanie zagrożenia pozwoliło na określenie kolejnych obszarów dotyczących wymagań dokumentacji, które należałoby zawrzeć w projektowanych przepisach ustawy. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – III kwartał 2021 r. Konsultacje społeczne do 16 września 2021 r. (email@example.com) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Organ decydujący \| Nazwa dokumentu \| Treść zmian \| Termin konsultacji \| Link do dokumentu \| \|------------\|------------------\|-----------------\|-------------\|--------------------\|-------------------\| \| 18.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2021 r. uchylające zarządzenie w sprawie powołania Zespołu do Spraw Falszowania i Nielegalnego Obrotu Produktami Leczniczymi oraz Innymi Sfałszowanymi Produktami Spelniającymi Kryteria Produktu Leczniczego (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 67). \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 września 2010 r. w sprawie powołania Zespołu do Spraw Falszowania i Nielegalnego Obrotu Produktami Leczniczymi oraz Innymi Sfałszowanymi Produktami Spelniającymi Kryteria Produktu Leczniczego (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 67). \| Wejście w życie 18 sierpnia 2021 r. \| [dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2021/62/akt.pdf](dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2021/62/akt.pdf) \| \| 18.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie pilotażu przeglądów lekowych \| Projektodawca proponuje zweryfikowanie adekwatności i efektywności przeglądów lekowych jako elementu opieki farmaceutycznej w celu zweryfikowania potencjału tych przeglądów dla m.in. identyfikowania i ograniczania zjawiska wielolekowości w polskiej populacji. W ocenie projektodawcy najbardziej adekwatną formułą takiej weryfikacji jest pilotaż. Pilotaże są inicjatywami ze swej istoty dedykowanymi testowaniu określonych rozwiązań w pomniejszonej, a przy tym dostatecznie reprezentatywnej skali dla urealnienia obserwacji określonych trendów, w ścisłe określonych ramach czasowych, rozwiązań często o charakterze nowatorskim. Ponieważ pilotaże są realizowane w praktyce na podstawie przepisów rozporządzeń, gdyż wynika to z treści art. 48e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jedyna forma planowanej interwencji może być \| Konsultacje społeczne do 30 sierpnia 2021 r. ([firstname.lastname@example.org](mailto:email@example.com)) \| [Projekt (legislacja.gov.pl)](http://legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin \| Źródło \| \|------\|-------\|----------\|-------\|--------\|--------\| \| 17.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 16 sierpnia 2021 r. uchylające zarządzenie w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Zdrowia do spraw reformy w psychiatrii \| Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2019 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Ministra Zdrowia do spraw reformy w psychiatrii (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 58). \| Wejście w życie 17 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenie z dnia 16 sierpnia 2021 r. (mz.gov.pl) \| \| 16.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej \| Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają wypłacanie zaliczek do końca czerwca 2021 r. Aby Narodowy Fundusz Zdrowia, zwany dalej „NFZ”, mógł wypłacać zaliczki w miesiącach lipiec – wrzesień 2021 r. a świadczeniodawcy mogli zrealizować niewykonane świadczenia zakontraktowane na 2020 r. za które pobrali zaliczki, istnieje konieczność nowelizacji przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1548, z późn. zm.). Proponuje się przedłużenie możliwości wypłaty świadczeniodawcom zaliczek 1/12 kwoty zobowiązania określonej w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w III kwartale 2021 r. \| Wchodzi w życie 1 września 2021 r., z wyjątkiem § 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 16.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra \| Projektowane przepisy rozszerzają katalog szczepionek stanowiących rezerwę na wypadek stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii o szczepionkę przeciw grypie sezonowej, co jest podyktowane obecną sytuacją epidemiczną. W związku z powyższym konieczne jest także ustalenie dystrybutora centralnego szczepionki przeciwko grypie sezonowej, którym obecnie \| Konsultacje społeczne do 20 sierpnia 2021 r. firstname.lastname@example.org \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \| Data \| Organizacja \| Nazwa dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------------\|-------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|-------------------\| \| 13.08.2021 \| Zarządzenie Ministera Zdrowia \| ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 12 sierpnia 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw opracowania propozycji nowych rozwiązań organizacyjnych w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne \| Zespół powołany został w celu opracowania propozycji nowych rozwiązań organizacyjnych w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne, w tym propozycji zmian do ustawy z dnia 6 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 882, z późn. zm.). W skład zespołu zostali powołani m.in. Pani Anna Malecka-Dubiela, Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego oraz Pan Marek Maślanka Prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarska Ratunkowego. \| Wejście w życie 13 sierpnia 2021 r., traci moc 1 grudnia 2021 r. \| Zarządzenie (mz.gov.pl) \| \| 13.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 10 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów, form i sposobu stosowania szczepionek przeciwko COVID-19 \| Rozporządzenia wprowadza zmiany w § 68b, dotyczącym Karty Szczepień. Przedmiotowe zmiany uwzględniają treść ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach \| Skierowanie aktu do ogłoszenia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów, form i sposobu stosowania szczepionek przeciwko COVID-19 \| \| Data \| Organ \| Dokument \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|-------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 10.08.2021 \| Zdrowia \| ENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 10 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania \| związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw i skutkują: 1) skreśleniem wyrazów „lekarskiego” (§ 68b ust. 1 pkt 2 i ust. 4), w związku z faktem, iż kwalifikacji do szczepień mogą obecnie dokonywać nie tylko lekarze, ale również osoby posiadające kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 21c ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; 2) uwzględnieniem możliwość przeprowadzania w aptekach ogólnodostępnych szczepień ochronnych (§ 68b ust. 1 pkt 5). Natomiast karta segregacji medycznej stanowić będzie załącznik do historii choroby zarówno dla pacjentów, którym świadczeń udzielono wyłącznie w szpitalnym oddziale ratunkowym (dalej: „SOR”), jak i takich, którzy po wstępnym zaopatrzeniu w SOR, zostali przeniesieni na inny oddział tego samego szpitala. W karcie segregacji medycznej oprócz podstawowych danych dotyczących podmiotu leczniczego, pacjenta oraz osoby dokonującej segregacji medycznej, znajdują się również informacje o parametrach krytycznych oraz informacje o zakwalifikowaniu danej osoby do kategorii pełności, biorąc pod uwagę jej stan zdrowia. \| Wejście w życie dzień po ogłoszeniu \| Wejście w życie 13 sierpnia 2021 r. \| [Zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (dziennikustaw.gov.pl)](https://www.dziennikustaw.gov.pl/) \| \| 13.08.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 143/2021/DEF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12.08.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie realizacji drugiego naboru do projektu grantowego „Zapewnienie bezpieczeństwa i opieki pacjentom oraz bezpieczeństwa personelowi zakładów opiekuńczo-leczniczych, domów pomocy społecznej, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych i hospicjów na czas COVID-19” (ze zm.). Zmiana ma na celu przedłużenie, do 16 września 2021 r., terminu składania przez dyrektorów oddziałów wojewódzkich wniosków sprawozdawczych określonych w załącznikach nr 8 i 9 do zarządzenia. Jest to działanie podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Niniejsze zarządzenie wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 85/2021/DEF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie realizacji drugiego naboru do projektu grantowego „Zapewnienie bezpieczeństwa i opieki pacjentom oraz bezpieczeństwa personelowi zakładów opiekuńczo-leczniczych, domów pomocy społecznej, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych i hospicjów na czas COVID-19” (ze zm.). Zmiana ma na celu przedłużenie, do 16 września 2021 r., terminu składania przez dyrektorów oddziałów wojewódzkich wniosków sprawozdawczych określonych w załącznikach nr 8 i 9 do zarządzenia. Jest to działanie podjęte w ramach realizacji celu nr 2 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 – Poprawa jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej. \| Wejście w życie 12 sierpnia 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| Data \| Organ \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link \| \|------\|-------\|-------\|-------\|------------------------\|------\| \| 12.08.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE NR 142/2021/DEF PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 11.08.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków udzielania i rozliczania dofinansowania informatyzacji świadczeniodawców – integracja TOPSOR z HIS \| Niniejsze zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wprowadza zmiany w zarządzeniu Nr 151/2020/DEF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 września 2020 r. w sprawie warunków udzielania i rozliczania dofinansowania informatyzacji świadczeniodawców – integracja TOPSOR z HIS (z późn. zm.). Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom świadczeniodawców wydłużono termin nabycia i sfinansowania przez uprawnionego świadczeniodawcę usług integracji TOPSOR-HIS do dnia 31 sierpnia 2021 r. Określenie przez NFZ warunków udzielania i rozliczania dofinansowania informatyzacji świadczeniodawców – integracja TOPSOR z HIS jest działaniem podjętym w ramach realizacji celu nr 4 Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia na lata 2019-2023 pn. Wspieranie świadczeniodawców w budowie mikroekonomicznej efektywności. \| Wejście w życie 12 sierpnia 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1422021def.7404.html \| \| Data \| Tytuł \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-------\|-------\|------------------------\|-------------------\| \| 12.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2021 r. w sprawie trybu, sposobu i warunków wykonywania zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną na terenie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz jednostek organizacyjnych podległych temu ministrowi i przez niego nadzorowanych, na terenie podmiotów leczniczych tworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, w stosunku do pracowników tych jednostek oraz funkcjonariuszy Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa, zadania te zostają przejęte przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS). Powoduje to konieczność określenia trybu, sposobu i warunków wykonywania zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną w stosunku do wskazanych wyżej obiektów i osób. \| Wejście w życie 12 sierpnia 2021 r. \| https://dziennikustaw.gov.pl/D2021000145801.pdf \| \| Data \| Typ dokumentu \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Miejsce obrad \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 11.08.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o wsparciu osób szczególnie zaangażowanych w przeciwdziałanie COVID-19. (druk 927) \| Projekt dotyczy zinstytucjonalizowania działań państwa, samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców w celu wsparcia tych osób, które były szczególnie zaangażowane w zwalczanie zakażenia, zapobieganie rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz przeciwdziałanie skutkom COVID-19. \| Posiedzenie Sejmu w dniu 11 sierpnia 2021 r. – wniosek o uzupełnienie porządku obrad w sprawie pierwszego czytania projektu \| [https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/1F3E2FAB9E74FD2DC125867900420CBA/%24File/927.pdf](https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/1F3E2FAB9E74FD2DC125867900420CBA/%24File/927.pdf) \| \| 11.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2021 r. w sprawie wzoru karty zgonu \| Określenie wzoru karty zgonu \| Wchodzi w życie 5 października 2021 r., traci moc 1 stycznia 2023 r. \| [https://dziennikustaw.gov.pl/D2021000144801.pdf](https://dziennikustaw.gov.pl/D2021000144801.pdf) \| \| 10.08.2021 \| Ustawa \| Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych \| Rozszerzenia zakresu osób uprawnionych do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne o świadczeniobiorców, którzy ukończyli 70. rok życia, jednakże legitymują się wiekiem niższym niż 75. rok życia. Zgodnie z art. 43a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), określanej dalej jako „ustawa o świadczeniach”, adresatami tego prawa są wyłącznie świadczeniobiorcy, którzy ukończyli 75. rok życia. Mając na uwadze dyspozycję art. 68 ust. 3 Konstytucji, który zobowiązuje władze publiczne do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom w \| Posiedzenie Senatu 4 sierpnia 2021 r. Projekt wpłynął do Sejmu \| [https://www.senat.gov.pl/prace/druki/record.11468.html](https://www.senat.gov.pl/prace/druki/record.11468.html) \| \| Data \| Organizator \| Nazwa dokumentu \| Treść dokumentu \| Termin wejścia w życie \| Źródło \| \|------------\|--------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 10.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 29 lipca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego \| Do wykazu świadczeń gwarantowanych dodaje się świadczenia związane z COVID-19: - COVID-19 (wirus zidentyfikowany) - COVID-19 (wirus niezidentyfikowany) - Historia przebiegu COVID-19 u pacjenta - Historia przebiegu COVID-19 u pacjenta, nieokreślona - Zdrowie pacjenta po zakończeniu COVID-19 - Zdrowie pacjenta po przejściu COVID-19, nieokreślony - Wieloukładowy zespół zapalny powiązany z COVID-19 - Wieloukładowy zespół zapalny powiązany z COVID-19, nieokreślony \| Wejście w życie 23 sierpnia 2021 r. \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (dziennikustaw.gov.pl) \| \| 09.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia \| ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 6 sierpnia 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw utworzenia Centrum Digitalizacji Dokumentacji Medycznej w Chełmie \| Powołanie zespołu w celu przygotowania koncepcji utworzenia Centrum Digitalizacji Dokumentacji Medycznej w Chełmie, zwanego dalej „Centrum”, w szczególności przez określenie: a) organizacji i funkcjonowania Centrum, b) warunków lokalowych oraz wyposażenia Centrum; 2) określenie zadań powierzonych Centrum w zakresie digitalizacji dokumentacji medycznej; 3) koordynowanie i monitorowanie prac realizowanych w związku z utworzeniem Centrum; 4) wypracowanie rozwiązań legislacyjnych mających na celu wypełnienie zadań określonych w punktach 1–3. \| Wejście w życie 7 sierpnia 2021 r., traci moc z dniem 1 lipca 2022 r. \| http://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2021/58/akt.pdf \| \| Data \| Tytuł dokumentu \| Treść \| Termin konsultacji \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------\|--------------------------------\| \| 09.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022 W czasie stanu epidemii COVID-19 konieczne jest wdrożenie działań profilaktycznych przeciw grypie, względem osób, które z racji wykonywanego zawodu mają częste kontakty społeczne, lub w związku z wiekiem są narażone na ciężki przebieg choroby. Szczepionka jest produktem leczniczym, który jest dedykowany uodpornieniu szczepionej populacji przed zachorowaniem w sezonie grypowym. Wraz z wprowadzeniem metody zapobiegania grypie sezonowej, zabezpieczana jest rezerwa szczepionki przeciw grypie do wykorzystania w szczepieniach. Rozwiązanie zapewniające zachowanie jednolitego i spójnego schematu dystrybucji szczepionek przeciw grypie sezonowej w sezonie grypowym 2021/2022. Projekt rozporządzenia zakłada objęcie szczepieniami bezpłatnymi, stanowiącymi metodę zapobiegania grypie sezonowej: - osoby zatrudnione w podmioce wykonującym działalność leczniczą, - farmaceutów i techników farmaceutycznych, - osoby uprawnione do wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej w laboratorium, - nauczycieli akademickich oraz doktorantów i studentów tych uczelni biorących udział, zgodnie z programem studiów, w zajęciach z udziałem pacjentów lub w trakcie których następuje kontakt z biologicznym materiałem zakaźnym, - osoby zatrudnione w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej w rozumieniu art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w art. 67 i art. 69 tej ustawy, - pacjentów zakładu opiekuńczo-leczniczego, zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego, hospicjum stacjonarnego lub domowego i oddziału medycyny paliatywnej oraz osoby przebywające w domu pomocy społecznej, lub w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w art. 67 i art. 69 tej ustawy, - nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce działającej w systemie oświaty, przedszkolu lub szkole funkcjonującej w systemie oświaty innego państwa znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, osoby pracujące z dziećmi w placówce wsparcia \| Konsultacje społeczne do 12 sierpnia 2021 r. (email@example.com) \| Akt prawny (legislacja.gov.pl) \| dziennego, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnym ośrodku przedopacyjnym, w ramach form opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, - nauczycieli akademickich zatrudnionych w uczelni innej niż określona w pkt 6 oraz inne osoby prowadzące w uczelni zajęcia ze studentami lub doktorantami zgodnie z programem odpowiednio studiów albo kształcenia, - osoby prowadzące zajęcia na uczelniach kościelnych oraz w wyższych seminariorach duchownych, - funkcjonariuszy albo żołnierzy: Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Inspekcji Transportu Drogowego, straży ochrony kolei, strażnicy straży gminnej (miejskiej), oraz członkowie ochotniczych straży pożarnych, ratownicy górscy i wodni wykonujący działania ratownicze, - osoby urodzone nie później niż w 1946 r. Samo przeprowadzenie szczepienia polega na podaniu szczepionki w formie zastrzyku domięśniowego i jest standardowym zabiegiem wykonywanym przez osoby uprawnione. Projekt rozporządzenia zakłada określenie metody zapobiegania grypie sezonowej, która będzie pozytywnie oddziaływać na osoby szczególnie narażone na zachorowanie na grypę. Wdrożenie szczepień i osiągnięcie wysokiego odsetka osób zaszczepionych, zwłaszcza w przypadku personelu podmiotów leczniczych, laboratoriów i aptek, zwiększy zakres ochrony indywidualnej pracowników podmiotów leczniczych w sezonie grypowym 2021/2022, co wiąże się z ograniczaniem zakażeń zarówno wśród personelu jak i w kontaktach z pacjentami. Działanie prewencyjne jest nakierowane na ograniczenie absencji pracowników oraz ograniczenie wzrostu zachorowań i powikłań grypowych wśród osób w podeszłym wieku. Celem projektu jest zapewnienie dostępności do szczepionki dla osób uprawnionych na wypadek ograniczenia w dostępie do produktów leczniczych. Bazując na danych pochodzących z NFZ oraz rejestru wydań szczepionek z rezerwy w sezonie 2020/2021 zaszczepiono 40% osób zatrudnionych w podmiotach leczniczych i aptekach. Zaszczepiona populacja osób po 75. roku życia (wg roku \| Data \| Tytuł dokumentu \| Treść dokumentu \| Wejście w życie \| Źródło \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 06.08.2021 \| Obwieszczenie Prezesa NFZ \| Oglądasz się w załączniku do niniejszego zarządzenia jednolity tekst zarządzenia Nr 55/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) zarządzeniem Nr 96/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 maja 2021 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne; 2) zarządzeniem Nr 118/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 czerwca 2021 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne; 3) zarządzeniem Nr 131/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lipca 2021 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne. \| 5 sierpnia 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/obwieszczenie-prezesa-nfz_7402.html \| \| 06.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzorów karty urodzenia i karty martwego urodzenia stanowi wykonanie upoważnienia zawartego art. 144 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, zgodnie z którym minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia, wzór karty urodzenia oraz wzór karty martwego urodzenia, w tym sporządzanych \| 5 października 2021 r. \| ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie wzorów karty urodzenia i karty martwego urodzenia (dziennikustaw.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin publikacji \| Link do dokumentu \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| 06.08.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Zmiany dotycząca obowiązków kierownika badania (Załącznik nr 1; Rozdział 2: Organizacja jednostki badawczej i jej personelu) jest dodanie przepisu odnoszącego się do kierownika badania, który gwarantuje, że także w przypadku badania przerwanego plan badania oraz dane źródłowe będą przechowywane w pomieszczeniu archiwum. Nowe brzmienie przepisu jest zgodne z obowiązkami kierownika badania określonymi w Wytycznej OECD Nr 1 – Zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (OECD Series on Principles of Good Laboratory Practice and Compliance Monitoring No 1 „OECD Principles on Good Laboratory Practice”). Wprowadzona zmiana pozwoli na uzyskanie informacji o przyczynach przerwania badania i prześledzenie jego etapów do chwili zaprzestania jego przeprowadzenia. Jest to istotne z uwagi na zachowanie przejrzystości procesu badań i ma na celu uniknięcie ewentualnego manipulowania wynikami badań. W projekcie rozporządzenia doprecyzowano także, zgodnie z wymaganiami zawartymi w dokumencie doradczym przygotowanym przez Grupę Roboczą OECD do spraw Dobrej Praktyki Laboratoryjnej dotyczącym zarządzania materiałem badanym, kiedy powinna być przygotowana w jednostce badawczej archiwalna próbka materiału badanego. \| Wejście w życie 19 sierpnia 2021 r. \| [Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie Dobrej Praktyki Laboratoryjnej i wykonywania badań zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (dziennikustaw.gov.pl)] \| \| 05.08.2021 \| Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów \| Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia Wykaz produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium RP \| \| [Obwieszczenie (mz.gov.pl)] \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Stan dokumentu \| Źródło \| \|------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------------------------------------\| \| 04.08.2021 \| Ustawa Projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1449) \| Dotyczy m.in.: utworzenia Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych; ujednolicenia przepisów dot. zasad przeprowadzania szczepień ochronnych, dokumentacji, raportów dotyczących szczepień ochronnych; wprowadzenia zmian w zakresie: dokumentacji medycznej dot. ochrony zdrowia psychicznego, finansowania składek na Fundusz Solidarnościowy lekarzy i dentystów odbywających szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury; funkcjonowania systemów informacyjnych w ochronie zdrowia w związku z wystąpieniami epidemii \| Projekt wpłynął do Sejmu 2 sierpnia 2021 r. Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu \| [https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=1449](https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=1449) \| \| 04.08.2021 \| Zarządzenie Ministra Zdrowia ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie powołania Zespołu do usprawnienia nocnej i świątecznej pomocy zdrowotnej \| Powołanie zespołu w celu: 1) opracowania kompleksowych rozwiązań mających na celu usprawnienie organizacji udzielania nocnej i świątecznej pomocy zdrowotnej, w szczególności: a) podniesienie skuteczności udzielanej pomocy, b) poprawa koordynacji i efektywności udzielanej pomocy; 2) proponowania rozwiązań legislacyjnych w zakresie usprawnienia organizacji udzielania nocnej i świątecznej pomocy zdrowotnej; 3) monitorowania i analizowania procesu wdrażania rozwiązań w zakresie usprawnienia organizacji udzielania nocnej i świątecznej pomocy zdrowotnej; 4) dokonywania korekt przyjętych rozwiązań w zakresie usprawnienia organizacji udzielania nocnej i świątecznej pomocy zdrowotnej; \| Zespół zakończy swoją działalność nie później niż 30 czerwca 2022 r. Wejście w życie 4 sierpnia 2021 r., traci moc z dniem 1 lipca 2022 r. \| [Zarządzenie (mz.gov.pl)](http://www.mz.gov.pl) \| \| Data \| Organ \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin wejścia w życie \| Link do dokumentu \| \|------\|-------\|-----------------\|-------\|------------------------\|------------------\| \| 03.08.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 138/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 02.08.2021 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką \| Zmiany w zarządzeniu polegają na wprowadzeniu nowych taryf świadczeń gwarantowanych obejmujących leczenie chorych ze śpiączka (ICD-10 R40.2) ustaloną w obwieszczeniu z dnia 31 maja 2021 r., uchyłono § 13 który odnosił się do składania przez świadczeniobiorców podpisów w dokumentacji medycznej jako potwierdzenia realizacji zabiegów fizjoterapeutycznych, z uwagi, iż rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, obliguje podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej do prowadzenia dokumentacji medycznej w formie elektronicznej \| Wejście w życie 1 września 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1382021dszo.7401.html \| \| 02.08.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 137/2021/DSOZ PREZESA NARODOWEGO O FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 30.07.2021 r. zmieniające zarządzenie w \| Dodano nowy produkt rozliczeniowy 99.03.0805 Szczepienie przeciwko SARS-CoV-2 w objazdowym punkcie szczepień bez transportu pacjenta z uwzględnieniem dodatkowego kosztu promowania szczepienia przeciwko SARS-CoV-2 (wartość: 101,97 zł wskazana przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w piśmie z dnia 28 lipca 2021 r. znak: WT.5403.26.2021.KL.3). Produkt ten obejmuje koszty (osobowe i materialowe) wykonania szczepienia przeciwko SARS-CoV-2 w punkcie szczepień zlokalizowanym w terenie, poza stałym miejscem udzielania świadczenia wraz z dodatkowymi kosztami związanymi z aktywnym i skutecznym promowaniem szczepienia SARS-CoV-2, w tym koszty rozmowy edukacyjnej z pacjentem nt. szczepienia. \| Wejście w życie 1 sierpnia 2021 r. \| https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1372021dszo.7400.html \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Treść \| Termin przyjęcia projektu \| Link do projektu \| \|------\|-----------------\|-------\|--------------------------\|------------------\| \| 02.08.2021 \| Ustawa Projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw \| Projekt ustawy obejmuje kompleksowy przegląd przepisów dotyczących refundacji oraz wdrożenie rozwiązań umożliwiających poprawę tych przepisów, które w obecnym kształcie nie funkcjonują prawidłowo. Wiele zaproponowanych zmian wynika z potrzeby doprecyzowania przepisów, które obecnie budzą wątpliwości interpretacyjne. Projekt jest także odpowiedzią na wnioski kierowane do ministra właściwego do spraw zdrowia od przedsiębiorców obecnych na rynku farmaceutycznym, pacjentów i innych grup społecznych, na których funkcjonowanie wpływają przepisy nowelizowanej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 357, z późn. zm.). Projekt jest też odpowiedzią na postulowane od dawna wprowadzenie mechanizmów mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa lekowego Rzeczypospolitej Polskiej. Niezmiennym faktem od lat pozostaje stale rosnący popyt na świadczenia zdrowotne, w tym świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Jest to związane ze starzeniem się społeczeństwa oraz wydłużeniem oczekiwanej długości życia. Ponadto rosną koszty terapii wynikające m.in. z wprowadzania na rynek coraz bardziej zaawansowanych terapii oraz coraz bardziej przewlekłym charakterem i procesem terapeutycznym wielu chorób. Powyższe elementy powodują, że ważnym zagadnieniem polityki zdrowotnej, w tym polityki lekowej, jest dbałość o stabilność finansową systemu opieki zdrowotnej. 28 lipca odbyło się spotkanie Rady Organizacji Pacjentów, działającej \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – II/III kwartał 2021 r. Konsultacje społeczne do 31 sierpnia 2021 r (firstname.lastname@example.org) \| Projekt (rcl.gov.pl) https://www.gov.pl/web/rpp/rop-dyskutuje-o-nowelizacji-ustawy-refundacyjnej \| \| Data \| Organ \| Temat \| Opis \| Konsultacje społeczne do 28 sierpnia 2021 r. (email@example.com) \| Źródło \| \|------------\|------------------------\|----------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| 30.07.2021 \| Zarządzenie Prezesa NFZ \| ZARZĄDZENIE Nr 162/2020/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe \| Tekst ujednolicony zawiera zmiany wprowadzone zarządzeniem Nr 196/2020/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r., zarządzeniem Nr 29/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 11 lutego 2021 r., zarządzeniem Nr 59/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2021 r. i zarządzeniem Nr 102/2021/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 czerwca 2021 r. \| Zarządzenia Prezesa NFZ / Zarządzenia Prezesa / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków \| \| \| 30.07.2021 \| Rozporządzenie Ministra Zdrowia \| Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ustawicznego rozwoju zawodowego farmaceutów \| Uregulowanie kwestii dotyczących obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez farmaceutów. \| Konsultacje społeczne do 28 sierpnia 2021 r. (firstname.lastname@example.org) \| Projekt (rcl.gov.pl) \| \| Data \| Tytuł \| Opis \| Termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów \| Źródło \| \|------\|-------\|------\|---------------------------------------------\|--------\| \| 29.07.2021 \| Komunikat Ministra Zdrowia \| Komunikat w sprawie zwrotów szczepionek przeciw COVID-19 \| W związku z dużą skalą zapytań o możliwość zwrotu otrzymanych szczepionek przeciw COVID-19 Minister Zdrowia informuje, że istnieje możliwość zwrotu, ale wyłącznie przy zachowaniu najwyższych standardów jakości zgodnych z warunkami określonymi w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 974 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 509 ze zm.). \| https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-w-sprawie-zwrotow-szczepionek-przeciw-covid-19?fbclid=IwAR2zFoBAtl118V5EA4fatbqVIDD3RwhEOskzyO1kmdA2RhJ6yH0ZOfcP948 \| \| 29.07.2021 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie realizacji zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyrażenia zgody na udostępnienie szczepionek przeciw COVID-19, w ramach międzynarodowych działań solidarnościowych, partnerom zagranicznym: Albanii, Bośni i Hercegowinie, Białorusi, Czarnogórze, Gruzji, Macedonii Północnej, Republice Kosowa, Serbii oraz Ukrainie jest chęć podjęcia inicjatywy polegającej na udzieleniu wparcia dla określonych partnerów zagranicznych, którzy posiadają niewystarczający dostęp do szczepionek przeciw chorobie COVID-19. Zawarcie ewentualnych umów odsprzedaży jest korzystne ze względu na następujące okoliczności: 1) potrzebę umożliwienia dostępu do szczepionek dla krajów o niskim i średnim dochodzie; 2) konieczność racjonalnego, bieżącego gospodarowania ewentualnymi nadwyżkami tych partii dostarczanych szczepionek, które zostały zakupione z pierwotnym zamiarem ich odsprzedaży lub które po sukcesywnym zaspokojeniu potrzeb krajowych w zakresie przeciwdziałania COVID-19, z przyczyn obiektywnych, nie będą mogły zostać spożytkowane w kraju, np. z uwagi na termin ich ważności; 3) dynamiczną sytuację dotyczącą dostaw szczepionek przeciw COVID-19; 4) stopień zainteresowania obywateli Rzeczypospolitej Polskiej Narodowym Programem Szczepień przeciw COVID-19 oraz poziom zgłaszalności do dobrowolnego szczepienia w ramach tegoż Programu. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – III kwartał 2021 r. \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie realizacji zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyrażenia zgody na udostępnienie szczepionek przeciw COVID-19, w ramach międzynarodowych działań solidarnościowych, partnerom zagranicznym: Albanii, Bośni i Hercegowinie, Białorusi, Czarnogórze, Gruzji, Macedonii Północnej, Republiki Kosowa, Serbii oraz Ukrainie - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \| \| Data \| Nazwa dokumentu \| Obszar \| Treść \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – III kwartał 2021 r. \| Konsultacje społeczne do 22 sierpnia 2021 r. (email@example.com) \| Komentarz praktyczny Twarowski Adam, Projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta - co czeka świadczeniodawców? - LEX \| \|------\|-----------------\|--------\|-------\|---------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 29.07.2021 \| Ustawa Projekt ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta \| Kosowa, Serbia oraz Ukrainie \| Aktualnie zagadnienia jakości w opiece zdrowotnej są regulowane w wielu aktach prawnych o zróżnicowanej randze. Jednocześnie prowadzonych jest szereg inicjatyw projakościowych inicjowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia, organizacje zrzeszające pacjentów oraz środowiska medyczne. Jednak dotychczas wprowadzenie wymagań jakościowych nie wiąże się z ich dostateczną i systematyczną oceną spełnienia. Systemowe podejście do zagadnienia jakości w opiece zdrowotnej wymaga przede wszystkim oceny zjawiska „niedostatecznej jakości” i skali jego występowania, wskazania głównych przyczyn i konsekwencji jego występowania, oraz wprowadzenia rozwiązań stymulujących do poprawy. Celem projektu jest wdrożenie rozwiązań prawno-organizacyjnych, które w sposób kompleksowy i skoordynowany będą realizowały priorytety polityki zdrowotnej w obszarze jakości. Przedmiotem uregulowania będzie wprowadzenie rozwiązań w zakresie: 1) autoryzacji podmiotów wykonujących działalność leczniczą (szpitale); 2) monitorowania zdarzeń niepożądanych; 3) usprawnienia akredytacji w ochronie zdrowia; 4) usprawnienia wypłaty pacjentom rekompensat za zdarzenia medyczne; 5) tworzenia i prowadzenia rejestrów medycznych. Uregulowanie kwestii systemowego monitorowania jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych w drodze odrębnego aktu prawnego pozwoli na: 1) poprawę skuteczności diagnostyki i leczenia przez systematyczną ocenę wskaźników jakości; 2) stałe udoskonalanie praktyki klinicznej przez prowadzenie rejestrów medycznych; 3) poprawę bezpieczeństwa i satysfakcji pacjenta przez rejestrowanie i monitorowanie zdarzeń niepożądanych; 4) stworzenie warunków do systematycznej oceny jakości świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i upubliczniania tych informacji; 5) uzyskanie porównywalności podmiotów udzielających świadczeń \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| pod względem jakości i skuteczności oferowanej opieki oraz udostępnienie wyników opinii publicznej; 6) stworzenie warunków umożliwiających finansowe motywowanie podmiotów udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do podnoszenia poziomu jakości; 7) efektywniejsze wykorzystanie środków publicznych w obszarze zdrowia. Niezbędne jest zatem wprowadzenie ustawowej regulacji, która określi zadania, obowiązki i uprawnienia poszczególnych podmiotów w zakresie monitorowania, oceny i poprawy jakości. Nowa regulacja zapewni pacjentom, profesjonalistom medycznym i podmiotom wykonującym działalność leczniczą dostęp do powszechnej, wiarygodnej, obiektywnej i porównywalnej informacji o jakości udzielanej opieki. \| \| 29.07.2021 \| Uchwała Rady Ministrów \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu Plan dla chorób rzadkich \| Projekt stanowi wykonanie Zalecenia Rady Unii Europejskiej z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób (2009/C 151/02). Zgodnie z ww. zaleceniami w celu poprawy koordynacji i spójności krajowych, regionalnych i lokalnych inicjatyw dotyczących chorób rzadkich, choroby te powinny zostać ujęte w planach lub strategiach dotyczących chorób rzadkich. Z uwagi na to, że choroby rzadkie stanowią istotne wyzwanie dla opieki zdrowotnej i społecznej, dotykając 6-8% populacji każdego kraju (w Polsce to około 2 do 3 milionów osób) istnieje konieczność jak najszybszego poprawienia dostępności do diagnostyki i leczenia osób z chorobami rzadkimi, czemu służyć ma właśnie Plan dla Chorób Rzadkich. \| Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów – II kwartał 2021 r. \| Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu Plan dla chorób rzadkich - Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów - BIP Rady Ministrów i Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (kprm.gov.pl) \|	f215a1a3-b751-437a-9db5-9cce1c24ace8	finepdfs	1.165039	CC-MAIN-2024-42	https://www.oipip.siedlce.pl/images/aktualnosci/2022/Akty_prawne_06.09.2022.pdf	2024-10-05T16:32:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253371.47/warc/CC-MAIN-20241005143707-20241005173707-00462.warc.gz	802,724,288	0.995675	0.999988	0.999988	[ "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unkno...	pol_Latn	{}	true	[ 2491, 5090, 9291, 12053, 14390, 16124, 19399, 21297, 23778, 26171, 28557, 30869, 33220, 33982, 35234, 37455, 39777, 42346, 45285, 47895, 50704, 53042, 55424, 57772, 60701, 63077, 65551, 67934, 70165, 72415, 74880, 75693, 77351, 79607, 82543, 8311...	2	0
BIBLIOTEKA Zakł. Nar. im. Ossolińskich XVII 3259 Wielkiego BOGA Wielkiej MATKI Ciebie Cna Theotok Owocem żywotá Bo Gdy wężá ná głowę tá W tym czce Ogrodku przet OGRODEK Iż się waże głośić torey się dat nośić wěiszcie druga M. Joar' Sli 56. M 7 VENI JN HORTVM Cant: 5. PRZYCHODNIU, Tu Drzénká, Ziótká, Kniccie mość z Pórra przeczysza, Jas Ogródka, Wózka, Czynieli nieprzeba. Sicut aquæ ducius exiunt de Paradiso. Rigabo hortum mecum plantationum. Ecclesiæ 24. Obstata plura Erzeniawo wiecznie & choynemi / Zley Ogrodey Przeczystey wodami twoieimi. Jáśnie Wielmożnemu Jeż Mići. Pánu / P. JERZEM V LVBOMIRSKIEMU, HRABI ná WISNICZV, Stárośćie Sandeckiemu. Swemu Wielce Miłośćiwemu Pánu. X. WOYCIECH WASNIOWSKI Pleban Brzeski, Modlitwy nabożne. Słowioney wiecznym słowem Pánny, żaden głos, żadne słowo, żadna mowá, dostátecznie wysłowić nie może, mnie wielce Miływ Pánie. Niech się człowiek ná Krásomowstwá jakie chce zdobywa, meh świątá wssytkiego mowcow síly, slodycž, y wdźieczność ogárnie, niechay niebieskie słon. Stytoczy: nic rownego Wielkości MARY Panny, nie przymesíšie, nic podobnego. Anyelskiey niewinności Krohnic PolPrzemówá. ski Kazimierz S. osobnym wyborem słów y rzeczy, Hymne swa okrášlit, ále jakoby chciał y miał byt dokazać tego nie mogt, gdy mowi: Zeć prawdziwie nikt nie żywie Ták szczęśliwy wymowa: By słodkimi Hymny swemi Zrownał z tą Białogłową. Błogostawniony Stanisław Kostka, nowe Tytuły, nowe iey co dzień przemiánki dawat, ále mudniá nigdy niestáváto do ich wyliczenia; Pełne sa nakoniec Księgi MARÍY, á by dobrze świat wszytek był nápełniony takowemi, tylko to do iey godności ile kropla jedna względem Morskiey wody. Abowiem iako nad Bogá niemáss nic wiekszego, lepszego, doskonálssego: On sam jest niezmiernym, niepóietym, niedościgłym: tak Sławy Máryey Przenaswietsej, żadne pioro okryślić, żaden iezyk wymowieć, żaden rozum poiać niemože: poniewaß Bogu Mátka zo-stalá, á z Synostwa wtorey w Bosiwie Osoby, wszytkie śie ná nie z lenána doskonáłości przez táske, które sa w Bogu pross Náture. Nie przeto jednak prozna y iczca bytá tych prac, ktorzy rozumy swe na tym ostrzyli, ktorzy wymowey swey od niey ozdobe bráli, ktorzy w tym usilowáli, áby iey chwałe rozßerzáli. Płatna bylá Damáscenowi S. Przemowa. taka robotą, gdy ręce dla pisania sławy iey Obrázow, taz mu Páni przywróciłá. Chwalna zostalá, dowcipna wtarczka, subtelnemu Doktorowi, gdy skinieniem swym, zamyślnarzecziego potwierdziłá. Słowem zámknę: Zadentey Pannie Błogosławioney dármo niestużył, káźdego rátowiałá, ubogácitá, usláwiłá. Byl miedzyinnemi Autor tey Ksiazecki niepośledni, kteroy osobiwey pomocy Przebłogosławioney Pánnny doznawszy ten OGRODEK Rythmem Polskim, nie mniej subtelnym iako prawdziwym wystawił, ktorego praca zrozsadku ludzi w náukách biegłych, bedac tey ceny, iż niegodna rzecz być miałá, gdyby w cieniu y prochu (co się wielom dzieie) zaginać miałá. Niewatpiłem iaku wystawieniu Przeczystey Mátki Bożejku wzbudzeniu w sluzebnikdch iey lub nabozenstwa, lub prac doskonálých, ná to odwage uczynić, ytáka Osobę za Ogrodniczego, wielkiey Mátki, wielkiego Bogá, stá ráć, ktoremuby ytá praca mila, y on niemniey Boskiemu Dworowi wdzieczny byt y przyiemy. Wiadoma mi bedac dobrze miłość ku tey Przeczystey Pánnie y pilność w sluźbie Wm. Młinewego Pána, nic inšego mi nie owáwy, tylko żeś Wm. moy Měi. Pan z checiasten Ogrodek w dozor y opátrywánie svoje przyjać miał. Wyliczać tu tego niechbce, czego Wm. Měi. Pan z zwykley pobożności Przemowa Krześcianom tąsi, a sławić nie dopuszczaś. Łaski jednak Bożeyku osobie Wm. M.P. są mi dowodem, krom niezliczonych innych, Zącność, Starożytność, y Wielomożność Familiey Domu Wm. M.P. Pana, kterey dźietá, stawę odwaźność, światobliwość, ktoby opisać uśitował, temu y o łata wiekow Nestorá, y o strumienie Dzieiopisa Rzymkiego stărać by się trzeba. Sam Iaśnie Wielmożny a mnie wielce Mćiny. P. Woiewodá Krakowski Pan Oćiec y Dobrodźiey Wm. Moćwego Pana. Numá oraz y Hector Polski, dwudziesta Kościołów, dobráswe przyozdobit, a Oyczyźne od ostatniej zguby pod Choćinem wybawił. Lecz to Historykom zlećinssy, z których nie jednego na tym ustanie pioro. Za nieomylney szczegulney łaski Pánskiey znak ten wtory upatruię. Żarliwość ku czci Bogárodziicy, bowiem w niewolnictwie iey będących osobliwie raczyś Wm. M.P. Pan mitować, y tym przeciwnych ábo pomiewolić, ábo przynammiey poskramiać ich iezyki uśituiess. Co rzeke o osobliwym Nabożenstwie? postách y modlitwách ku Vroczystościom Máryey Panny Krolowej niebieskiey? Co o choynych iátmużnách kterew Imie iey prośacy otrzymuia? Ztad tak sobie tuśę, że na Ogrodniczego obieraniu nie myłe, gdy takowe łaski Boże w Wm. M. Pánie upatrzymy y znáyduie. Wspomina KurKurtius, iż Abdolominus Krolem będąc, dobrowolnie Bertá odstąpić, a prostym Rataiem zostat: którego pomiarowaniu szczęścia zdumiawsy się Alexander Wielki znowu go, z Ogrodu na Krolewskim posądził Throne. Nie jest to tajno u wszystkich Obywatelów Koronnych, iako webyś Wm. M.P. miał zabawy na usłudze Królestwa Polskiego, iakobyś zatrudnione, częstym na Seymach Marszałkiem koła Poselskiego będąc, Rzeczypospolitey zdrowie z wielka praca piastował, iako sprawiedliwe Trybunałem gdy tego potrzebą rzadził. Po takich pracach y trudach, dla ulżenia y rekreacyjy niech nie będzie lza wniść do Ogrodu, do którego się zapraszał Oblubieniec niebieski. Veni in hortum meum. Miałem iść y szczegółne przyczyny przyścia mego z tym upominkiem do Wm. Młynego Pana. Bowiem zaznawsy w domu Wm. Młynego P. osobliwy łaski, starałem się też zawsze oświadczać wdzieczność nieustająca. Nie długo przed żałosną śmiercią światobliwej pamięci Iey Mości Pániey Wojnickiej Pániey Bábki Wm. M.P. podatem Skarb, którym miał największy Reliquie z Rzymu Wenantiusa świętego z Attestacyami. Nie miałem tedy do kogo innego udąć się z tym, co wiekopomnym nie będzie tajno czasom, y Wm. Mośnemu Pana okazyja przyslugi więksa y Bogu v Bogáy Mátki iego. Smiem to bowiem tużyć y twierdzić, że ktośkolwiek w tym OGRODKU pilnym Ogrodniczym będzie, nie tylko Pánem Ráiu z kroregosmy wygnani, zostanie, ale też na Throne chwały wiecznej zasiędzie. Błogostawnieni którzy pilnuia podwoiow Drzwi tej Panny. Przyimiyże Wm. Mój. Pan w swą opiekę ten OGRODEK, a iako w Kościele Bożym ochędostwą przyczynias, tak z násładowania y sławienia Nayświętszej Panny, pomnażając cnot krzewitostć, Zyi y pánuy długogo szczęśliwie. Dań z Brzeská piernysiego dniá Stycaznia, Roku Páńskiego 1645. PRZYJACIELU, Piękne kwiecie na polu, piękniejsze na łacie, Najpiękniejsze w Ogrodku, a ile kwitnące, Panny w zwyczaju to mają, Ze się w Ogrodkach kochają: Lecz Panna nad Pannami, Ogrodnikaswego, (Magdalena go znala) sprawą, doślataego. Iż w swym Ogrodku żywotą, Ma drzewo zdroj. Ochotá (lubuy, Jeśli w tobie? więc k niemu idź, wnidź, chodź, pàtrz, Bierz w sie wonność, z cnot kwiecia, a to sobie ślubuy, Iż ćie w nim Smok y Wąż stary, Bośniemi obietnic dary Nie zmami, ani drzewo złeje vmiejetności, Oczom chętki, a gárlu gorzkiey słodkawości. Nie zaostrzy, Ray tu święty Panny, z Panny, icy, zniey wzięty. Tu z Zdroju piy żywego; piy nieprzyganiąiac, Rwi kwiat, z pol, z łak, z Ogrodka, rwi lecz nieszczy- (paiac. UNISECUNDA DEO, W Zamojskim Państwie, być pierwszym po Krolu, jest to coś złożonego okazalości wspariałe wydawnego. Być zaś Pierwszym w Monarchii po Jednowładcy, y to coś jest poważniej ufortunionego. Lecz być po Bogu y na ziemi y w niebie pierwszym, zaiste inż to nie jest coś, ale jest to sama istotna Ciałowitość, taka uzupełniona Boska, y zatem wszelka pożesa obsistość dogodnie we wszystkim wystarcza, albo więc jest co jedyny z pospoliciści wyjątk przyczynkiem wsech doskonałości, tak na ziemi, tak y w niebie z taki Boskiej przysiągany y przyposażony. W takim odzieleniu pojedyncowym sześciu, ta która była zaślubiona Oblubienica w Dziewictwie Rodzica, y niezamojska Rodzica w Oblubienictwie Dziewicą MARYA opływa. Ta bowiem dla niskiej odkładności swej, nierzekać niebem ziemię, ale y niebo wyniosłością napelnia. Tametysko Ciała wzmiercetlone Ziemske wysokością, ale y Duchy śmiertelnych zewtok prośne niebieskie Zonorem swym przechodzi, przenosi, przewyższa. Ta samá Siostra, Corka, Oblubienica, Matka Syna Bogá. Coż nad te po Bogu wiekszego, wsiętsego, świetsego? Ta nakoniec samá a nie inna jest, która być Błogosławiona wbytke Ziemske y Niebieske pokolenia wyznania. Zaczym y ta najlişszy chacz inmostwo dobrowiżstwości (aże mniej dogodnie, chetnie jednak) tey Pannie odwodzić yć, a tom się z tym tu poważny abym winsovonym przegłostkiem one ku wiekszej Chwale Boskiej, Błogostawiona miánował. Abym przymiocy y Chory, Ukrasy y Wybory błogostawione iey, ile przemożność matku, šik mych znosi w jedno zebrak. Abym to na łaskat Drzewek, dostatey wydarniejszych, Źiotek, celniey z namiętniejszych, y kwiecień na wybor ustronnjej przebranjszego, w Ogrodeć Nowy, Okragla Práca moja zmios, złożyt, naszepil, násadzit. Abym tym Synom krozy w Obrządku esornym, y Przytułek y na Szycie Święty od tey Miłci Świętey zawzieli y zawzięć osilnia to wszystko tym wszystkim wystawić ogłośit, podał, abym nakoniec wiekszym do wiekszej práce w takowej práce byt powabem. Oddais się za tym gozętym modlitwom y Opiece Tey tkora jest UNISECUNDA DEO. DRZEDRZEWKA O pojętości łatwiejszy rozumowi ludzkiemu niepojętych, wyniości, Cnot, Przymiotów, y Dárow Przebłogostawionej Panny: Duch S. przez Proroki záżył podobienstw, od Drzew, Ziół, y Kwiecia, iako mamy in Ecclesiasticó. Tákowemi podobienstwy pełne też sa pismá Doktorow Kościelnych. Temi čie niebáwiac Czytelniku mity, rzecz sáme, ná ktorey siewspieráia, y pismá y Doktorye S. rytmem opisane kláde. Ty według smáku własnego y ttumáczenia roznego przytożyś do liczby, imioná Drzew Ziół, y kwieciaktore y nádktore, y nád wszelkie inne pomyślne przewyższa, tá ktorey Cześć z Bogá jest niewysławiona. I. Wielki Bog á wielkiego wielkie Czyny dziełá, On byl nim byl, tám gdzie iešt nim rospráwa wsczelá. Rozrządnym kształtem wmieyśćá Istoty sádowić, Iedná postác nim z siebie roźność miála roźwić, B 2 On On był, On był nim czas był, w swojej Troiakości, On był nim na się nowość wdźiewała bytności. On był, gdy niebył wziąwi, przed tym nim co żyło. Przestrzeństwa nie przemyślnie gdzie granic nie było: Yćmę Przepaści siłnych, w przedwieczystey dobie, On sam napełniał sobą, on tam był sam w sobie. On gdy się iął Budynku, dwá wielkie Ogrody (dy, Wsząd, ieden ziemie, drugi gornych Niebios wzwo- Wystawił, tę dla siebie, á tamte dla Człeká, Tobyło na poczatku, to było od wieká. Lecz Bog Wielki w człowieku gdy się chciał vchwá- Z miłości k nam w miłości raczył Syna zmalić. Ze prochu Ciał (iák Phænix) nászych jest z ochotą Zrodzon: że się z dwu Natur, iedną stał Istotą. Ze mu nad zákret Niebá, y ziemie obwody, One dwá Wielkie zrázu stworzone Ogrody. Iáko mądry Architekt w Pannie Cney Dziewicy, Bog Bogu, Bogá sprawą Ogrodek w Rodzicy Bogu Człeku sporządził: Bogu należyty, A ludziom pożyteczny, Wesoły obisty. Do tego nienadzierał Wąż pycha nádęty, Iedno sam Bog y Człowiek, nad świętymi święty. Temu się Ogrodkowi dziwi Oko wszelkie, Bo Wielki Bog wielkiego, Czyny dzieła wielkie. II. Gdy Cztek w Ráiu Aniok w niebie/ Dal tył Bogu przez grzech z siebie/ Zaraz Niecho owdowiato/ W Ráiu alic spustošało. Bo Pátace Nieba gorne/ Z nimi dolne Rayskie sforné/ Wyrzućity z siebie bute Y one dwa Bóstwem strute. Z tad Ray miebyt Wodzem dątku/ Do odrodzenia upadku. Z tad Grzech/pretka smierć vrodźit/ Z ktora nad Ciałem dowodziť. Z tad Cztowiek wyrzutny ptakal/ Na co Anyot zepchnion skatak. Z tad Piecko w ceselone/ Dlugo miasto gody one. Rozum z Otupstwem tak sie braci/ Ze nie zna dobrá aż straci. Y do tad niezbyta byta Razin/ až Panna Porodziła. III. V Rády Bostkiej Táyniki/ Mylą w Głowach ludzkich syki. A dośćiglosć niepoietę/ Czyno w Bostch kladsie petę. Na Rozum Człowiecocy. Ato Rto mi odpowie y na to z Czemu w Ráiu po upadku/ Vsie byt Bog zaras do dątku. Odkupu słonnym Piewsemu Rodzicowi: Námbech Czemu z Po rátunku tak od Bogą/ Była z przećiagiem odlógą z IV. Bt Bog gdy niebylo Swiata/ Byt Swiact gdy niebyła Dątk Bogą na swiat/y takt byto. Bog byt: nie byt: to roźnito/ Ze nim byt swiart/byt Bog w sobie/ Abyt swiart/nim byt Bog w złobie, Przez kogoż tey swiart Vlowości/ Przy Bostkiej żawżiat bytnosći z Zdarzyła ta Panna Páni/ Taktey bedac Márka dání/ W Synie gdy Bogą zrodziła/ Bogą gdy z Synem powiła. Gdy przedwieczyste y one/ Wielkie Słowo wkrócone Będac / Enym byto obwite Ciálem / á w Rabki záwite. Gdy Pan Pánno Swieta w tobie/ Obrąk był Loźnice sobie. Coż nád Ziemie Ciebá miáły z? Co y Anyot wyższej dhwaly (ziemiez Mieć mogł; w swym szesťiu nad O Miłości ciągle brzemię! Btoraś Bogá tak wieńá/ Ze go w Człowieku obietá/ Nacyzstsa Bóška Swiecicá/ Zmie iey BOGARODZICA. V. Dwie Przepaści niepóiete/ Dwie Náture w jedno z piete. Sa te / Bog y Człowiek Obie / Nieroździelnie/Bog w Osobie. Ciáło naszey śmiertelności / Przyiat do swej niezmierności. Związek ten znáć nie jest Czteká / Od Poránku wsego wieńá. Niemáš rozumu takiego / Coby obiak Bogá swego. Niad Czteká / Uledze poiecia / Niemáš od Grzechu poczęcia. Y przeto dziw nad dziwámi / Ze Bog w Ciele mieśkał známi. Ze dwoie rożnoci spoit / Ze Czteká z Bogiem wkoit. Jest dziw á nie mniecyby drugi / Ze sie Bog vrodźit z stugi / Ze Corká / Oycá powiia/ A Márko przez Nieźa była, Je bedac Marka / Pánienistwa Viestrácitá/ Dostojenistwa. Te dwie przepaści tak Swierte / Wiedney Márce w jedno ziete/ By nas z soba z piely w Niebie/ Prośimy Cna Pánno Ciebie. VI. By Bog Czleká y Anyeli/ Byte w Języki przećieliit/ Jście / áni ow / áni te / Ániyby inne sowite Przymioty nie wystarczyły/ By istotnie wystowiły/ Pánne nád Swietemi Swieta / Te co iest w Plaszč Stóscá spietal/ Ann iey Głowie Koroná/ Dwakrót šesťia gwiazd nátkniona. Ci co sie na Gwiźdach znáia / Siedm Plánet być powiadaia/ W pośrodku kterych Królowi Stóscu/ mieysce sie sádowi. Stóscie tedy Plánet Xiaże/ Tak sie sfornie znimi wiąże/ Ze nád soba tylko na trzy/ Uá tyleż pod soba patrzy / Asamo Szrodzkiem sie snuje Tak y tá Pánna króluie. Ci co sie na Bóšch znáia Dźietach / ná to sie zgádzáia ; Jź miedzy Bogiem á námi / Po ziemenni Plánetami. Tá Pánna jest poszrednicza / Tá Bóška Oblubienica. Niad soba ma w Troycy Bogá/ Pod nia/ pzez nie/ w Niebo droga. Trzem jest stanom / Panienskiemu / Wdowiemu / y Matzenijskemu. Ta jest sama / a nie inna / Corka Ojcu / Márka Syna / I tąd Táiennice obste / Stońce w Stońcu Stońcem kryte. A wzyd Stońce nie ogara / Bo zastosna w Pannie wiarą. Ta Obtokiem / a Syn Stońcem / Ta Cieniem / a Syn Miesiącem / Ta Syna Ciałem powłoczzy / A Syn Mátke Stońcem roczy. 3 Nowu / Nowy Stroy z Obiory / Widzac te zbieram wybory. Miesiąc że odmienność znaczy / Bto jest / co tego niebaczy z / Ta Panna ieśliby mienna Być miała w czymy nieplenna / Tedyby dla grzechu ieństwa / Być miała y niepáníenistwo. Ale ten pożar dwosisty / Nietknat Panny choć możysty. Wszak wonne rwa z ości Roże / Lilia rość w cierniach może. Stońce wszedy światło rodzi / Przez śwanku zmazy przechodź. Korab ieden wszedź wody / A Drzewo Żywota skody / W Egipcie (co cud byt wielki ) Moyzęsowej Rodzićielki / Z osobiwey Boskiej woli / Nigdy nikt niemiat w niewoli. A kierz pałatacy Boży Jaż nie cały choć się sroży Ogniem z kierz swym niespaleniem Poczęcie / brzenie z Rodzeniem. Syna Mátke w Pannie znaczyt / Btora obodygiem wraczyt. Bog / żeja ani Rodziny Synowskie / ni Pierwoćiny. Grzechowe nic niezmienily / Prawą to tąski sprawity. Tak Panienstwo w Márce ważył / Tak niemiennie opożążył z / Y z tąd to że w twarz y w oczy / Miesiąc ten Panienka tłoczy. Jeszcze nowy stroy obiory Widzac te zbieram wybory. Jakó Gwiazdy w osnym siebie / Maja to z Bogánie z siebie / Ze ich Bawtem Niebo śliczne / Asame wliczbie nie zliczne. Rownie / te Pánne Cnotami / Tak Bog vháwowat / Sámi Jz Duchowie śmiertelności Prozni / nie sa z nia wrowności. Tey dwunasta Gwiazd Korona / Żych przedniejysych cnot upstrzona Panienstwa w Ciele godnością / Przez narušenia płodnością / Wozba Płodu przez čieškości / Porodzeniem przez przykrości / Wiara wielka / a pokora Viska / wslydem dźivnym : sforsa Wtroskach duchownym meczentwě Grzechu pierwszego nie istiśtem / Archányelskim Pozdrowieniem / Ducha Świętego z stapieniem. Nákoniec Poczęciem Bogá. Ta gwiazd cnot w Posądzie droga / Ta tego w Niebie dochodzi / Ze wsytkim dźiw w Oczach rodzi. Tey to spráwitā Pokorā / Ze sie stała Márka Cora. Ta nákonice te moc wzięła / Ze Bogá z Nicha šciagneta. Esther. Esther / Rebeká / y Sárá / Ráchel / Judyth / przed ta Mária. I cokolwiek świat gładkości Miał niczym iest tej wdzieczności. Że kożby nazwać te Pánne / Powiedzcie gwiazdy záránne z Pulcheria Lecz Anjoł rzekł iz Mario ptodna Czystości. Mario czysta Piodności. Ciebie prośim racz vprosić / Odmian Miesiecznych nie nośće. Raczej stroj naš y ubiory / Z gwiazd’cnot/ nich mája wybory Weź nas pod twoy płaszej słoneczny Spraw ztobą żyć wiek on wieczny. VII. KTO chcę żyć dugo / nie zlotá / Lecz Drzewa trzeba żywotá. Do którego iż wsem drogi / Grzechem záwarta od Bogá / Przęto á zpilnościa zgota Pytać drogi v Anjołá / Pytać / ále nie v tego / Co iest od Bogá gniewnego Wystawny na to / by chronik Miejsc onych / á prześcia bronić / Bo ten Uciecz trzyma ognisty / Szytch podaie Plomienisty. Á sieče na wszystkie strony / Wzánieśieniu niezłożony. Raczej tedy prosić trzebá / Tego co byt Postem z Niebá / Do Nazaráyskiego Ráiu / W sławnym Gálileyskim Bráiu, Ten drog niebytych wiadomy / Ten w Kráíds skrytych znáimy / Ten sam to drzewo pozdráwal / Gdy śie o Owoc umawiał. Tego głosíc iest robotá / Droge y Drzewo żywotá. Ten powie / iz Ray prawdziwy / Nie iest inny jedno żywy. W Rodzicy Boskiej szepiony / Boskim dziełem sporządzoný. W którym Drzewo jest żywotá / Dáto Ray / Droge / y Wrotá. Dai Žyivot / Žyivot wpodziwy / Gdy śie on Eudorodziwy / Syn iey znicy na ten świat rodził / Gdy przez zamkniona wychodísit. fortke tak iako poczety / Był dziewiczac on Tor Święty / Y wolniac Ray od záwady / Weśćiem na one wypády. Gornego Ráiu. Ten powie Y co wiecey / bo wszytko wie / Wieć iż tá w Piśmie iest Vlotá. Ze jedno Drzewo Žyvotá. Štad w tym myślac Drzewo takie / Ža upatramy być Čworátkie. Pierwše w Ráiu / drugie Čiáło U którym Boskie wiśišlo / Trzecie Mátká / á Syn Čwárte / W tych Owocze te záwarte : Jábtko jest Owoc Pierwszego / Á Čiáło Boskie Mtworego / Trzecie MARIA wymodzi / Čwárte Drzewo niebo rodzi. Tá nie Jábtko grzechu winne / Lecz Jábtko na okup inne Syná / á z nim Čiáło z Čiála Przezeń zaš Vlicho wsém dátká. Ty przeto o Drzewo takie/ Rodzace Frukty Czworakie/ Raiu wziety. Drogo / Wrotka Do Raiu drogi / Zivotá Jesť Bogu Syna Corko / V Wieczystych Janitorko Jest Bram/ pokutuiacego Jesť Rzecznicza / My dla tego Prosimy cie o cie same/ Pokas droge/otworz Bramę. Bo przez cie Scie wsech do Bogâ Przez cie Boska ku wsemi drogâ. Kto chce żyć wiecznie nie zlotâ/ Leez drzewâ trzeba Životâ. VIII. Ty jest Chwata Jeruzalem / Tyś wszech nieprzyjaźnych żalem; Tyś Weselem Izraelâ / Tyś jedna z tysiacow wielâ. Tyś czcia wszech powsechna światâ/ Tyś Ozdoba / przez cie strata. Raiu/ Vliebem nadgrodzona. Tyś Proroctwy przeznaczona/ Tyś sobie meźnie poczęta / Gdyś iako Słon z Smokâ wzietaâ Piekielnego Cne Zwyciesmo / A to nád Meswami Meswo/ Tyś Cnot Skárbnica obstych/ Tyś vcieczka grzechem zwitych, Tyś Pociecha vtrâpionych/ Tyś nadzieia iuż z watpiouych. Tyś pierwâs v Bogâ w Vliebie Tyś Wtora po Bogu / z ciebie Co cie zrodzil jest zrodzony / Rtož nád cie bärzicej vcezczonye Nád Pátryarchy / Annyotâ / Nád Proroki / Apostoly / Vlad Wyznawce / Meczennikâ / Vlad Panny / nád Pustelnikâ. TwoySyn/Rodzic/Bogy Tworcâ/ TwoyBroł/Mistrz/Pany Dozorekâ/ Ten cie od Bleš Adámowych Vstronil: Ten cie tak Vlownych Vhabarwit Wielomożnosciâ/ Jesť w nawyższej wyniosłości Mâtko z Mâtki / Pâno z Panny / Day z Synem twym nienagannym/ Wiek prowadzac chwalic ciebie / Y tu na Ziemi y w Vliebie. IX. Cud dziwny, dźiw Cudowny, ten w Pannie, ten w Synie Ten w Bogu, ten w Człowieku, po wszem niebie słynie Iz Cześć Syna ná Syna, z Cney Panny Pánieństwâ, A ná Pannę Cześć Panny y ná dostoiencstwâ, C Iey, Drzewki. Iey, z Bostwá Syná spływa, te tedy przymioty, Co Syná z Matká wiążą krętnemi obroty, Są zaiste przedziwne, A nászá zkąd płynie Zdobá? z Godności Panny, y z Bostwá co w Synie. X. Zacność, Godność, Potężność, trzy Wielomożności, W Máryi miáły, máią, swe cne osiadłości. Temi Bog iedynaczkę Syn Mátkę ozdobił, Wieczny wieczną Dziewice, ná to przysposobił. Zacność, Godność, Potężność, te trzy wielmożności, Kážda ma trzy przyczyny, wžytkie trzy roznoci. Zacność przed, á Godność po, Národzeniu: trzećia Lecz Potężność po śmierci, swe rozwiła kwiecia. Zacność z tąd, iż od Bogá, dla Bogá obrana Pánná przed Wieki táka, dla takiego Páná, Iż od Figur, Prorokow dawno obiáśniona, Ter. 31. Iż od grzechu Adáma bylá vwolniona. Isai. 7. Godność z tąd, iż obútá Cnotá ozdobiona: Pron. 31. Bogui iż zá Rodźice bylá náznáczona, Math. 2. Iż nád wszytkę płeć białá we wszytkim wynioslá, A to od Niebieskiego mamy pewniey Poslá. Luc. 1. Potężność z tąd, ná duszy iż may ná Ciele, Vwielbienie: nád wszytkie Święte iż ma wiele. A Cudy rozlicznemi iż ma swé wslawienie. (Cenie. Zacność, Godność, Potężność, ztąd wszem dla tcy, w XI. V Sczepiwszy Bog niegdy on Roszkoszy Ogrod Dawszy mu grániczony Obtok, dawszy Obwód. Dał nákonice Adámá, zá Ráiowniczego, Zá Paná wszytkich fruktow, zá Sádowniczego. Co widząc chytrsy między wszelką wąż gádźina, Ze Człowiek to miał osięść, zkad on był ruina, Gen.3 Myślił záras y pilnie, by pierwśze Rodźice, Mogl wysádzić z delicyi y z oney Winnice. Coż vczynił s w kradşzy się czołgiem do Ogrodá, Ná szczęście potka Ewę, tám z tą się kniey poda Mowa, Cna Ewo, co ieśť ? iż z tego nie ieście Srzd Ráiu drzewá? dziwnym o smáku nie wiecie? Więc y o tym? ná Oczy iż są w nim lekite Ze skuśiwšzy poznaście złe, dobre zákryte. Gen.3. To Wąż Mową, námową oszukał Prostotę, Lecz zła rada poradczy goršza, zániccnotę, Bo MARIA Wężowi ztarła zato głowę, Zwyciężywszy Zwyciężce dął wolność nowe, A iż się tam Chytrością Prostota wwiódłá, Tu się prosta prostotą, chytra chytrość zbodziá. ZIOŁKA I. Ięgi Rodzaju: Słowo ná Początku było, Ioã r. To Słowo, w Pośle Słowo, do Panny zrodźiło. Atemu Słowa Słowa, Panny Słowo Święte Ciałem być dąło, y tak Słowo Słowem z ięte. II. Bezeel Duch Słowa, Architekt przedwieczny, Exo:31: Widząc iż Swiat w Pałace niebył dostáteczny, Zbudował niesłychánie Pałac vkochánný. Duch, Słowu, dla krwie, Ciałá, ze krwie z Ciałá Panny. III. Waż Wetami zwi odł Ewę Ewą Wetem Mężá, Gen 3. Pánná żywoťa swego fruktem struła Wężá. Ten Wet wieczny dał żywoť Rayski Wet śmierć zrodził Y tak wet, wetem wziął met, by więcej nieszkodził. IV. Ewá od Drzewá nabyć chcąc umiejętności, Niebogánie od Bogá nabyła mądrości. Wtora Ewá Pokorą, od Drzewá żywoťa, Ięłá wszystkoy wzięłał przez pokory wrotá. V. Kwásne Iábłko źiedźione, żeby nam z drętwiło, Jer.31. Kto iadł, ten ziadł, á wszytkim nie lza połknąć było. Pánná Recypedála, Bogá z siebie Syná, By iábłko y kwás Iábłká z słodniało z Gron Winá. VI. Nášvoje Podobieństwo stworzył Bog Człowiecká. Iecz Człek z szpecił ten Obraz złościa będąc zwická, Chicac iednak Bog przyrownać do Obrázsu swego, W ział do Obrázzu Obraz, z kwiećia Pánieńskiego. VII. W Ráiu y ná wygnaniu Adam z Ewą żyli, Kością z kości, áz Ciałá Ciałem iż swym byli. W tory Adam z swą Ewą iż tę jedność mieli, D la tego tu y w niebie, spolnie się wielí. VIII. Pówiedz prosze Anyele do Pánny poślány, Coś miał ábys ią poznał, za znák zniebá dány? Luc.1. Czyli stowárzyszenie, Częste z wámi miałá? Czyli rozna od ludźi, twarz ią wydáwałá? IX. Rodząc się Pan z Cney Pánny, wziął puł serca z Pánny, By iedney woli bêdac był z Mátką społdánný. Dziwna miłość záiste, że namniey nieboczy, Gdy iednocząc dwu dwoi, dwoiac dwu iednoczy. X. MARIA znáczy morzá, nie jedno lecz wiele, A Máry znácza łózko vmárlych, ná Ciele, Ná Márách w grzechu zmárły, nieś się do Máryi, Wiecznego ieństwa kłodę znieście tá z twey szyi. XI. Thron Mátce iák Salomon dáiac Bog przy boku, Dał po sobie, y przydał pierwszey czci obroku. Grzeszny záz niepocieszny będzieś ? á cześ winny, Z przyczyny Mátki winy, głádzi Syn vczynny. XII. Z roż zlátuiac ná Roże,z kwiecia ná kwiat Pszołká, Śłodycz nabiera bo miód nie ziednego Ziołká, Y my z Cnot ślodka śłodycz wszech Świętych zbieramy, Lecz iż te Cnoty w Pannie zPannyCnot miod mamy. XIII. Z ta Nowością ná świecie żadna niepostáła, Aby więc ktorá vchem Syná poczać miałá. Gen.3. Ewy z MARIA táka Nowá Nowość iělá, Vchem obie,támtá Grzech, tá Bogá poczęłá. XIV. Grzech,Smierć,Piekło od Ewy to podarzetroie 1.Cor.15 Pokutá, Zywot, Niebo, te Maryi stroie, W tym sáym wyrownały iż Mátkami obie, Lecz wtorá Chryste dálá nam siebie, nas tobie, Ziołka. XV. I ásny Phæbus ilekroć przez kryształ przechodzi, Niekruszy go promieniem ani namniey szkodzi. Słońce Chrystus rodząc się, á ktoby to tuszył? 2.Petr.1. Tak wyszedł z Mátki że iey Pánieństwa nie ruszył. XVI. Sókrates we Zwierciadle wczniom się przeżirać Roskazał, nievrodę cnotami zácierać, Sen.l.i.Nat. Zwierciadlem jest tá Pánná, kto się do tey Mátki Iac.1. Vdáiac, w niey przepatrza ten v Syna gładki. XVII. Zwyczay y Miástá takie w Pálestynie były, Num.35. Doktorych gdy zbiegł vciekl, wolén był od winy. Wygnancy z Ráiu wszyscy, wszytkich Port MARIA Donicy wszyscy zbiegaymy, nikt z tąd nie odbiia. XVIII. V Chorych ta probá ich, gdy złe Ciálá mienie Galen. I ż rodzi kiedy w schodzi Iutrzenká vlženie. Iutrzenká lecz Pánienká, MARIA gdzie wschodzi, Tá Proba, dusz chorobá, grzech iż nie dowodzi. XIX. Ci co Cnoty z Istoty iako mogą raczą, ilią Czyistość, Rożą w Istyd Panięński znaczą. ięc Rożą, Matkę Bożą, lilią MARIA zćic. Ale raczęy Roże tá zdobi z lilią. XX. Haros przy morskim porcie Ogień wystawuje, K torym Náwę Márynarz strośkany prostuie. Morzem światowym płynąc, chcicie dopłynąć niebá, MARIA Gwiazdą Morską, prośić drogę trzebá. XXI. Euphrátes, Tigris, Gehon, Phison, cztery one Gen.2. Były Rzeki, á w iedney Ráiowy zamknione, rzek Istot czterech Syná, to się zawieráło, W Pannie iák w Ráiu, Bóstwo, Dúszá, Krew, y Ciálo. XXII. Przy weselnym bánkiecie raz rzeklá do Syná. Ioã. 2. Gdy nalepsza dobra myśl, iź niemáją winá. Bo Miod iuż miał świat, miały y one Miod Gody, (dy Mátka plastr Miodu, Syn Miod, dwá Miody nád mio- XXIII. Zyd w ciągnieniu z Ægyptu, wnocy słup ognisty, wdźień Boski Baldakín miał słup obłoczyły. rześćianin w ciągnieniu do niebá y w nocy, w dzicń ma Miłośierdzia Mátkę, słup pomocy. XXIV. Remorátákiey mocy iákiey żadna niema e rozpędzony w prętkim biegu okret w istrzyma. MARIA iest Remorá, tá mała wielkiego, ybka Rybitwá zmogła, Pánná Páná swego. XXV. Synucoś nam vczyni? MARIEI sá słowá, Iezv coś nam vczyni? tá zaś nászá mowá. Chrystus co odmawia? co jest? co pytacie, Z emnie Oycá, z Mátki mey, zaż Mátki niemacie? XXVI. Mágnes ciągnie żelázo, Sekret przyrodzenia; Przyczyna téy włásnoci, trudna do wiedzenia. Mágnes prawy MARIA twarda szyná grzeszny, Ten Mágnes, tě skal ciągła, ciągnie k łobie spieszny. XXVII. O jednorozcu ten słuch, iż co się Olbrzyma Card.l.17. aywiętšego nieboi, tego Pánná ima, ednorozec Syn Boży, niemogły ktorego biać Niebiosá, iedna iešá Pánná tego. XXVIII. Psczołká Owoc prace swey, co go z kwiecia zbira, Plin. II. W ochronie y wobronie chcąc mieć w wošk vkrywa. osk iešt Pánná, Miod Boštvo, ktore w Pánnie zgołá ták Syn vkrył, iáko Miod, mádra Woškiem psczołá. XXIX. Ioń wielki, kość w nim biała, á kocha w Czyśtości, B ászty nánim stáwiáią. Droga błędnych gości, ánná Wielką, bo Mátka:biála bo przeczysta, Mat.6. Wiernych bászta, á błędnych droga rzeczywista. XXX. D o včieczki Ieleniom są wysokie gory, Psal. 103. A do vchrony Iężom, są w opokách dziury. K ámień Syn, Gorą Mátka : leż grzech, á Człek Ieleń, D o Opoki, do Gory, mknąć się grzeszny nie leń. XXXI. Liban, Syon, y Kádes, trzy gory wyniosłe, cedr, Cyprys, Palmá, troje drzewa ná nich roste. znáczą wyniośłość Panny, Więc iěšli z gor, z drzewá. To z trzech, jakáś od Troyce vczte Mátka miewa. XXXII. Zbudowawisz Salomon Thron z Słoniowej kości, przyodźiał go Fáingulem, wízytek w swey wielkości. Vbudowawisz w Mátce Bog Thron Ciałá wziecia, rzednim złotem Cnot Mátkę pokrył od Poczecia. XXXIII. Moyżesz łaską w Ėgypcie, dziwne Cuda tworzył, aska y drogę Žydom w dnie Morśkim otworzył. MARIA zaś nie łaską, lecz łaską zdárzyła, Cud cudowny, że Morzem niebo otworzyła. XXXIV. Nie dobrze być iednemu te słowa Bog mowił, dy Ewę Adámowi pierwszemu gotowił. Wtory Adam ślubbiorac z Człowieczeństwem, temu Łoźnicem miał w MARIA: iż zle być iednemu. Ziotki. XXXV. Eva, Ave. Para slow, lecz nad Tyśiac waza, Ray, Wygon, Otchłań, Niebo, to wszem wyobraza. Ewa wspák Ave, to jest od Biadátam była, Ewę od Ve przez Ave, gdy Panná wolniłá. Luc.1. XXXVI. Roże zbierána Roś, kiedy Słońce w schodzi, Nápewniejsze lekárstwo chorym oczom rodzi. Roż Mátka, Roś Syn, Dusz ślepość ten cále W schodząc leczy, zbieraymyz Roś, z Roży dbále. XXXVII. Phænix Ptakow ozdobá, sam na świecie isty, Anád inne stworzenia sam długo wieczysty. Maria zdoba Niebá, tá Phænixem ista, Tá nád inne stworzenia wyniesléy wieczysta. XXXVIII. Jako pełny Rostruchan nápoiu drogiego, Gdy kto namniecy przechynie, vlewa spélnego. Ták Panny łaski pełney, gdyv kto o co prosi, Y próźby y nád Proźbę skutek więc odnośi. Ma to Orzech, lub Migdał, że się w sie záwiera, Z tąd łuskę rozgryzywa, kto owoc wybiera Od Mariey, Mariey owoc ten odnosi, Kto boląc co véierpi, á gorąco prosi. Iew strászny y frogi zwierz, á wzdy to wiec bywa, Ze kto przedniem vpada, Lew go zániechywa. Strászny, frogi, y mściwy iešt Bog ná grzesznego, Á wzdy miia, vklonnym kto do Mátki iego. Orzel gorny ptak y Krol lotem y Nátura. W szytko ptastwo przenosi pędząc buyniey gora. Orlica bo Krolowa nád wszytką płćią, biała Jest MARIA, ktorey lotzgorną bárzo chwała. Co máia pierśi do ran? co pierśi do rány? Czy ná rány, przez pierśi, od ran żywot dány? Pierśi Rány błagája, bo Mátka Piersiámi Haga Syná, á Oycá, Syn błaga Ranami. XLIII. Srogí Smok dziwnie płacze, gdy mu łeb Słoń tłoczy, Gdy woda aby olśniał zalewa mu oczy. Dziwnie Czart płakał, Panna gdy go Weża, Weżem, Synem starał, gdy olśnął domniemanym Mężem. XLIV. Isom z oczu niknąc Ielen vprágniony, Zuka Wod żywych, by ochłodził zgony. Od grzechu niknąc grzeszny, do tcy Panny Jeż, proś, wod żywych, do twey, z lez twych wanny. XLV. Gdy Nawá w głod dodáie, ludźiom zwiędłym Chlebá, O jak miło brác wszytkim, Czego nagle trzebá, Gdy Świát głod cnot ponosząc, ná ten głod cnot zboża Jema, o jak potrzebna, Nawá Mátká Boża. Pron.13. XLVI. Łecznomiodową ziemie Bog Zydom obiecał Kiedy sam w sobie, sobie on Rod przypolecał. Łecznomiodową ziemie (a to nowabyłá) (miła Jám wziął, nam dał, gdy Panná, miod mlekiem kar- XLVII. XLVII. Orzeł, Okret, Wąż w skale trudne mają drogi K torych Salomon, nie zgadł w rozum niezbogi, Drogą Męża w Panience, lecz tá naytrudniejsza, W yście Chrystusa z Matki zaz to gadka mniejjsza? XLVIII. Dwaj Adámow na świecie a nie więcej żyło, W tory był nim był wtorym, aż pierwszym co było. Oycią y Matki niemiał, miał y niemiał wtory, W Dzieletem tego, a ten potomkiem swey. XLIX: Co jest Bog? Co zachwała? Bożey w Niebie Matki, Te są dwie naytrudnicyjsze na námędrznych gadki. Bog się zrodził a z Panny, dwie to Táiemnice, Co wszystkie wywracają rozumy na nice. L. W szelkie ná Imię Jezus kolano przypada, Niebieskie, Ziemskie, y tych co Duch w Czyścu siada. W szelki Imię Mariy Narod błogosławi A nyelski, ludzki y ten co się w Czyścu pławi. LI. Ná troiákie Przeklęctwo, wzdał był Bog Płęćbiąłą, Nátury, Winy, Męki, z tych trzech Mátkę cáłą Bog vwolnił, z Nátury, iż iey dał Płod, z Winy, iż przez grzechu, á z Męki, iż lekkic Rodźiny. LII. Zącność stanu, y Bośkich dárow rozliczności, Doskonałość żywotá, w MARIEY wlässigci. Te vważywszy, náto, ten wyrok iešt iásný, Abo MARIA Niebem, áboli Cud wlässigny. LIII. Gdy Słońce było we Lwie, ten się Cud stał w Rzymie, Esquiliná págorek śnieg okrył iák Zimie. Zápalczywości Bośkiey ogień, śnieg všmierza, Gdy w Kościele MARÍY grzech prosi przymierza. LIV. Oćiec, Syn, Duch, gdy ći trzey, tę Nowość mieć chćieli By Kapłan, Krol, y Prorok, ći trzey jedność wzieli, Anyoł, Elzbietá, Kościoł, ten Czyn pozdrowili, Gdy się Bog, Ciáło, Duszá, w Pánnie jednoczyli. LV. Augustus Pan szczęśliwy Sybile powodem, W idząc Pannę z małuśkim na powietrzu płodem. Był rad, zkad Kościół w Rzymie stanał Ara Cæli, Z którym się S.P.Q.R. po dzisdzień nie dzieli. LIV. Świętych ku świętym serca, ácz różno schylone, Aug. W tym zgodá iż wsech są ktey iák wrzęże wprawione, W szyfcy bowiem MARia tak iák na vmowie Czczą, raczą, wielbia, sławią, każdy to z nich powie. LVII. Pánná Mátką, á Mátká aby Pánną bylá, Chryso. Luc.1. K to to słyszał? MARIA w tym y w tym święciła. Bo to w niey było, będąc co się nie zmieniło, Y to co być niemogło, dlatego cobyło. LVIII. Szepy Roże w Ierychu, iż nád wszytkie Roże Były, iż Mátek Mátkę knim tyś rownał Boże. Przetoż Roże nád Roże Wiąnek nád wsze wiąnki, Pánnny nád Pánnny święci, twey Chryste kochánki. LIX. Drzewo Mátka Owocu, Owoc płodem drzewá, M átká Drzewo, płod Owoc, tęż Náturę miewa. T ey ześ Nátury Chryste, co ty wtorą EWO, B osty był Płod, Syn Owoc, á twa Mátká drzewo, LX. Grzechowe, Pokoiowe, y Cáłopalone, N á Cześć Bogu osiáry trzy Zydowskie one. V błagálnicá nász á zá nas ic ponawia, G rzech miękczy, Pokoy zdarza, Cále się zaštáwia. LXI. Trzy Piosnki intonują w Niebieskiey Kápeli, I edné SANCTVS, te Cheruby Seraph Anyeli Isai.6. D rugą niepokaláni zá Báráńkiem chodząc, A trzecią MAGNIFICAT wdom Helzbiety wchodząc LXII. To co sámego Bogá na žiemi zrodźi- To co się wniebie z Bogiem Bogiem ogrodźi- To co iátnemi Cudy iáśnie się wslawi- To ego wszem nie czść? árcyszalenstwo by by- LXIII. LXIII. Widząc Obraz Cna Panno twoj y Syna twoj Niemogłem zmilczeć y ia, co Syn twoj rzekł te- Oddaycie Bogu wszyscy, to co jest Boże- Oddaycie y to co jest Mátki Mátce ie- LXIV. Iż drogo Chrystus płacił, od ktotkiey gospody Zacheuszowi, Marcie, są tego dowody. Lecz Mátce za Księżycow dziewięć gościnności, Dał nad dziewięć Anyelskich Chorów wyższe włości LXV. Tęcza Haślo przymierza: od Potopu żiawna, Pożorne Farb widziądło, wobłokach wystawna. Maria w Potop grzechu znak przymierza Pierwszy Święte z Farb Cnot widziądło, tá niebiosá wierszy. LXVI. Anioł, Ogień, Miecz, troiá y Ráiu straż bylá Genzatora Gniew, kaźń, y Srogość Boską, knam znaczyła Lecz MARIA jak Esther, to z nioslá tá Sfora Gniew Pokojem, Kaźń Láską, á Srogość Pokora. Augustus Rzymski Cesarz wieścym właśnie Duchem, I mię Páná wytrąbił, y mową y słuchem, A to się w ten Rok działo gdy Cne Bośkie plemie, P ánná powiła Páná, y niebá y źiemie. LXVIII. Podány Morzu Ionász, miał w Rybie wygodę, Podány światu Bog nász, miał w Pannie gospodę, T ám dźiw, tu Cud, gdy Morze záwárło się w Rzecce, dy Bog wieloryb zrodzon á w máłey rybecce. LXIV. O woc drzewá żywotá w Ráiu nie tykány, O woc drzewá żywotá Pánný, w Pokarm dány. C žemuś ten tám kryiomy: á ten się wszem ziáwia, C zyli že ten tám mami, á ten iż wszech zbawia. LXX. Spadł był z niebá trucizny iad do Pieklä wielki, Isai.14. W ydał żołci gorzkáwość Ray, ná narod wszelki P ánná Ionathá Pieklä z Ieństwem všlodziłá, 1.Reg.14. P ánná Ionathá źiemię z niebem vmiodziłá. LXXI. Kámienniem Abimelech w Ephrze brátoboycá, Iud.9. O d niewiásty wleb zábit do wieže przywoycá. Kámienniem Synem Pánná, procz wszego oręza, Pet.2. P rzywoycę, Oycoboycę stárlá głowę Wężá, Gen.3 LXXII. F áwor był, Służebnicá gdy Piotrá w puśćilá Ioan.18, D o dworu Káiphaszá, choć go záwstydzilá. W ietszy Fawor MARIY gdy Oblubienicá, Cant.4. P okornie rzeklá, Otom Páná Służebnicá. LXXIII. M áiac wszytko Bog, niemiał ná sobie sukienki, M n á tě dodác poštawu, iedwab niemogl čienki. A ž się vpostáwiła Pánná, ktora z ćiałá Prou.31. Y ze krwie swey, ô IEZ V čiebie przyodźiála. LXXIV. G łádszy nád ludzkie syny chcąc wzwierćiedle świętym S we czyny Bośkie widzieć: chcąc widzieć iák spiętym B ył Bog vczłowieczony, y człek vbostwiony, Tim.3. V yrzał Ciało ná sobie Bog Cna Pánno w tobie. Z kąd Ziółka. Z kąd sprawił gładki gładką, żeś jest Bogá Mátką, Z a zwierz dziki zwierciadło węża, grzech śmierć zia- LXXV. S łowo Ciálem się stało, słowo nie dźwięk słowá, S łowo Oycá, słowo Bog, słowo á nie mowá Ciálem się stało, Ciálem z Ciálá ze krwie Pánny, Luc.1. Ciálem á nie Phantázma, Ciálem Syn kochanny. LXXVI. W Rzymie Kościoł Pokoiu zá wieczny mniemány N á ten czas przez Ruinę z ziemią był z rownány, G dy Pánna porodziła Bośni pokoy, z Pánny Y Pokoy y pokoiu z niosł, Kościoł Pogánny. LXXVII. S yt w Chlebie, syt w napiou, iż iešt káždy to wie, Z tąd Chleb z nápoiem sýtszy bywa, káždy powie I ž Paćierz Chleb iż AVE peńałáski ziáwia Z tąd Sytnieyszym kto AVE przy paćierzzu mawia. LXXVIII. R ozgę Mánne, Tablic dwie, Arká záwirálá, R ozgę Mánne, Tablic dwie, Pánna wsobie miałá. Tablic dwie, Bogá Człéká, Mánnę w Pokarm Syná, Rozgę, Rządce, MARIA, nád Arkę iedyna. LXXIX. Rzekł Pan Pánu, wszech Pánów, siądź ná mey Práwicy, Rzekł Pan Pánicy, y ty siądź przy moiey lewicy. Więc iż Páni Pan Pánia prawá, prawie dwoygá, Niechże nas spráwi práwnych, ná Sąd práwietroygá. LXXX. Práwo Zákonne, Bośkim Pálcem nápisáne. Exod. 31. Izráelitom było przez Moyzeszá dáne. Lecz przez Pánnę rzecz więtša spráwił Práwa spravcá, Tám Zakon, á tu się sam dał Zákonodawcá. LXXXI. IEZVS MARIA že ták imioná pomierne, Ze Iezvsy MARIA sá piácio literne. W Iezvsie Bog czlek w jednym dwie Nátur roźności W MARIY Pánná Mátká, w iedney dwie przeczności LXXXII. Syn Boży, Syn Człowieczy, ieden Syn Oboygá. Aczwszytek zBogá, wszytek zPánny nie byl:dwoygá. Jednak I ednak był Synem wszytek Bożym, wszytek z Panny. I eden dwoch, nie dway, dwoyga roźnych vkochány. LXXXIII. Pierwszy rodzay w Adámie krom mężá W tory Rodzay był wlewie zmężá krom T rzeći rodzay w nas bywa z mężá y z C zwarty rodzay w Chrystusie kró mążá z LXXXIV. Przez Oycá, Bog przez Mátki: Oćiec nie zrodzony, Przez Oycá Syn ná ziemi: bez Mátki w niebie vrodzo- Przez Oycá y przez Mátki Oćiec był od wieku, (ny. Syn tež przez Mátki w Bośtwie, przezOycá wczłowie- LXXXV. C ud cudowniejszy nie był, áni iuż być może, (że. N ád ten coś dziwnie zrządził, dziwny wczynách Bo- Bogiem żeś z Bogá będąc, przyjął na się ciało, Z e twey Mátki Pánienstwo, zawsze całość miało. LXXXVI. M áćicá perel, biorąc w się kropie rośistą, Nie rodźi nic innego, jedno perłę czystą: F MARYA wzięciem rosy, Ducha W się Świętego, Z rodziłą perłę droga, Mefyasza cnego. LXXXVII. D la nas podług nas, nád nas: z Pánienstwá płodnego, A z Máćierzynstwá Bog się zrodził Pánienśkiego: D la nas, áby nas zbáwił, podług nas, dla tego, I ż z niewiasty, á nád nas, bo z Duchá świętego. LXXXVIII. I ěśli się Bog zrodzić miał, tedy to przystało, A by Bog tylko z Panny przyjął ná sie ćiało: Bernard. A ieśli Pánná rodzić, co y kiedy miałá, T edyc przystało Bogá, by tylko wydáłá. LXXXIX. D ioptrá iešt to pierścien, w ktorym promyk słoncá V pátruią Gwiazdarze. Wszech ludźi obroncá D o tąd nie był widzíanym, áż Dioptrá Pánná S łonce Bogá ziáwiłá, z nim wszem vkochána. XC. G rzech, Łaska, Smierć, y Zywot, Ewá iešt z MARYA A nyol zły, Anyoł dobry, gdy wprzod zsoba biią. Pánná wsczątkiem vpadku, Anyołem zmamiona, Pánná wsczątkiem powstania, Anyołem zmocniona. XC1. Mężem Słowo, á Zoną vcho, dźiwna gadká, Syn Mężem Mátce, á wżdy nie mażonką Mátká. Rola buyna w odłogu, á żniwo przez šiania, Dźiecieę przez Oycá, co iešt? mądrych słucham zdá- XCII. Bog Oćiec, Bog Syn, Bog Duch, iż to troie bylo Poselstwo Gábryelá rzetelney ziáwiło. Duch zstąpi na čię, to Duch, á moc Naywyższego Luc.1. To Oćiec. A to co się narodzi Syn iego. XCIII. Niepłodney trudno: Pánnie niepodobna rodźić, A wżdy niepodobienstwo trudnością dowodźić: Nie trudno Bogu, gdy płod niepłodney Elźbiecie, Dał by Pánná wierzyła, iż ma rodźić dziecieę. XCIV. W przedziwnym obwieśczeniu wćielenia Bośkiego, Co naywyżze osiadło to vnizonego. A nyoł Pannę pozdrawia: Panná tá przyźwala, B og się Człowiekiem sťáie, gorna dołem szala? XCV. W niebie wszyscy: na źiemi iż wšelkie narody MARIE czca, wyświadczą doświadczeniem z wody. W Herezyce w tey sámey przeczność bruzdži wgłowie. W tym gorfszy są nád Turki Herezyárchowie? XCVI. S łowá są Máchometá, z mężczyn wiele było D oskonálych, z białeý pńci nic się niezrodziło: T ylko sámá MARIA Mátka IEZVSOWA, O bluźnierskie dźís gorsze nád Machmeckie słowá. XCVII. I to iešt w Alkoránie o MARYA z ćiebie, O znamyići Bog słowo zacny tu y w niebie: O MARYA ty Bogu bez przestánku wiecznie N ád białegłowy slużyż zacznieyisz stáecznie. XCVIII. N arod niegdy Węgierski będąc stárey wiáry, T en ku Bogáródźicy miewał zwyczay stáry: Ze nošíł ná Monečie obraż iey drukuiąc, PATRONA VNGARIÆ tym go tytułując. XCIX. W enetowie Pánowie, imieniem y rzeczą O Rzeczypospolitey pilną máiac pieczą, Z lecili ią MARIEY z tąd tego przyczyná, Przez Obrázu tey Panny iż niemáš Cekiná. C. Z ygmunt pierwšzy Krol Polski, czći Bogárodźice S troż pilny, pod imieniem tey Panny Káplicę: T áką w zamku Krákowskim w głębsze podał látá, Z e iąliczyć możemy z šiedmią dźiwow światá. CI. V Corki šiostry žony Krolewškiey cney Anny I ágiełłowny, byl honor, przenaświętšey Pánny. W tey wadze, že ku czci iey wsytko porozdała, W atpię áby postronność wiekšzą choyność ználá. CII. W potrzebie swey mocnili cni Stáropolánie, Crom.f.3 T ym, gdy Bogárodźica w szynáli potkánie, 1415. F 3 Wszyscy w Woysku śpiewali nim mieczem obronnym, Po łbu choynie dawali Krzyżakom vgonnym. CIII. Iwo Biskup Krakowski, Boskiey Kościoł Mątki, (slatki, W Rynku Stołecznym wyniosł, nie szczupły w do- W nim Fara jest przedniejszą wielkości Krakowa, Budynek starodawny, Świętych Świątnic głowá. CIV. Mariy Panny Kościoł na Piąsku w Krakowie, Jakim kosztem wystawný, Jagiełło Król powie Z Ludwiką Królą Corą, a Jagiełłą Zoną Ładwiga, y tá powie Cudami wslawiona. CV. Innych Świątyń w tym Państwie ná cześć tey Święcice, Sila sławowystattnych, moc Bogarodźice Ktore głoszą: nie mniejsza jest y Częstochowá, Tak mieniona, iż często w przypadkách vchowa. CW. Cudy wielkiemi słyniesz w Kościele Janowym Panno, a nie mniey tež y w Kazimirzowym Mieście, a kto wyliczy twę dziwne obrázy, Co Obraz, to Cud szczery, bez czci Bośkiey skázy. CVII. Provincye, Krolestwá, Rzeczypospolite, Páństwá, Xięstwá, y inne miásta známienite, Tey się Pánnie w opiekę podawáły pilnie, Zá iey proźbą rátunki biorąc nieomylnie: CVIII. Kościoły Tumskie Belgow, on Kámeraceński, Tornacenski, Turgrenski, y Atrebatenski, Ku czci Pánny święcone że są każdy to wie, Tęż Alsatia, Antwerp, Argentyn część powie. CIX. Kościoły, Kárnotenski, Pikárdski, Páryski, Arwernski we Fráncyi cudowne gdzie bliski Bog z pomocą nádchodzi, toż ma Florencya, Tóz Rzym, Cudámi słynie, gdzie Pánna MARIA. CX. W Niemczech gornych Oettyngá, Dittelbach, y Spirá, Aquisgran wielkie łaski od MARIEY zbiera. W Hispániey, Serrata, Burgens, Cantabria, G wárdoloupæ to wszytko wie, co iest MARIA. CIX. Trojáko czcimy Duchy, w przod Látrią Bogá D ulią, ku vczczeniu Swiętych stara drogá H iperdulią, trzeci sposob czci oddania, M átce Bożey należy, ktoż ták czcić zabrania? CXII. L ew Syn, z Pánną, Bliźnietá w Swiętym Zodiáku, B áránow, Kozorozcow, Szkorpionow, Ráku, S trzelcow, Byków, mieć niechça, Wodnik leż á Wagá S umnienia, Ryby ludzie, Lwá y Pánnę błaga. CXIII. N ayniższy Zywiol Ziemia, wyższym nád Zyvioły, Bo Ciałó Pánnny z Synem wyższe nád Anyoły. Z yviołów czworo Swiát ma, żyviol ieden w niebie, I eden lecz we dwu Zyvioł, Zyvot dáiac z siebie. CXIV. I áko Rodzącego się zacność Bogá bylá, W Pánieństwie cney rodzącey tak się równie wilá. W Boście Rodzącego się zacność cney Rodzący, Rodząca z Rodzącym się zacności wiiacey. CXV. Iáko Oćiec był Bogiem: Duchá Synowskiego, A przeź Mátki, ták Mátką Ciałá Syná swego Byłá Pánną przez Oycá, y ták z Oycá z Pánny, Z Oycá Duch, z Pánný Ciało, IEZVS vkochánný. CXVI. Iáko Ian większym między Płóci białey był płodem, Ták MARIA białą płeć przewyższałá rodem, A iáko Ian y ten sam był godzien krzścić Chrystá, Ták rodzić Bogá godna Pánná bylá czyśta. CXVII. Honor ten zá naywyższezy w Rzymie stárym miano, Gdy dobrze záslużonych obraz wystawiono. Zásluzeńšzym kto Ziemi? kto Niebu? nad Pánnę? Ztąd žali tey obrázy maią być nagánné? CXVIII. Młodzieniaszek Aposztól Ian MARY zlecon, By tey stárszeńštwem tego wick młody byl wzniecon Gy dźís Y dźiis Faworyzuie Młodzianom tá Páni, Pod Choragwią MARIY žyicie Máryáni. CIX. Z rodził Páweł Gálaty, zrodził Korynthczány, Gal. 4. Rodzi Krześć, rodzi Kościoł po dźiis Krześciány. Y my chcemyli Chrystá w nas porodźic sámi. Trzebá bysmy z MARIA byli Máryámi. CXX. Pišzą o Pelikanie, że płod zgłodu zmárły, (dárły. Krwią swą odżywia w pierśiach nosem swym roz- Cany Pelikánie Páanno, zápomniáłych w grzechu, Trzymasz, piástuiesz, biclisz w niewinności blechu. POZDROWIENIA ANYELSKIEGO Czaśki Rytmem Opisane. I. A V E KTO posyła? Bog w Troycy; kogo? Archanyołá, Dokąd? do Pánny, po co? w Dźiewostęby zgołá, osz spráwił? wolá žiawił, coż się záwiązało? Słowo Ciálem się w Mátce, z Ciála Pánny stáło. Pozdrowienie Anyelskie. II. Dla przedziwnej odnowy Narodu ludzkiego, T edwie Słowie naywietse Sekretu Bośkiego B yły: Bądź Pozdrowiona, to Pierwsze To Wtore; A na początku było Słowo z Panny które? III. Łaski pełna, był Szczepan łaski pełeń Święty, Y MARIA, był Chrystus, pełną łaskę zięty, Aëtor.1. Lecz Chrystus iako zrzodło, Panná iako rzeká, A Szczepan iako strumien, co od zrzodła ściecka. IV. Pan ztoba Panno. Naprzod Oćiec, boś v tego N álázłás łaskę świadczy Syn ten że twoy iego. Pan ztoba, Syn będący Sygnetem Pánieństwa, istwá. Pan ztoba, Duch kształtuiąc Kwiwie twey dostoienn- V. B łogosławionás ty jest między niewiástami, T ák drzewo Migdálowe, co między drzewámi. Ma Pánieństwo, ma płodność, bo ácz wslodzony, O woc wydáie, przeście Kwiát zawsze zielony. Pozdrowienie Anyelskie. IV. Y Błogosławion Owoc jest żywot twego, D rzewa dobrego Owoc dobry, a zły złego, T en Owoc święty, z Panny świętey y sam z siebie, V błogosławił Pánno ten Owoc y Ciebie. VII. Iezus Chrystus, Tworca, Pan, Synę twym namilszym S łowo Ciiałem dla człeká raczył być naliższym. O iako nie obięte to są tăiemnice, C yrkuł w punkcie! á grzesznik widzi Bośkie lice. VIII. Święta MARIA modl się za nami grzesznemi, Ciężarem wszelkich potrzeb tak obciążonemi. Z e ieśli teraz Pánno nie będźiesz rátunkiem, Smierć, nam zada śmierć drugą przy skonaniu trun- (kiem). Kwiecie Maria Zmiennoliter Rayma Los Ráiu / Lewá w Ráiu / Krościuchno zázylá / MARIA, EVA, wieczny Rayma / Ráiem bylá. MARIA MIARA I. MARIA jest to MIARA, za ko czyn cnot mierzy, Ten się szczuplac na žiemi, na niebie rad šerzy. II. Z naypiekniejsego kwietcia, piekniejsa Lilia, Cant. 45. Z naypiekniejsych Pánienek, piekniejsa MARIA. Kwiecień. III. Raz zrodził Ray, Adámá porodziłé EVA, Ten rod, MARIEY jest plod, owoc żywy z drzewa. IV. Dla Dalile w swej śile, on Samson śwánkował, A dla Panny, grzechem ranny Bog, kaźn vhámował. V. Amouet IRAM, znaczy wspák słowo MARIA, To jest, gniew błaga, Boska gdy z czlekiem vniią. VI. Theotokos MARIA, tak názvána bytá, ż nie tylko człowieká, lecz Bogá zrodziłá. VII. Milosierdzie y madrość Boska urádzitá ieczenie: by Panná Mátká milosierdzia bytá. VIII. Dwá Ráie Bog všizepit á obá dla czleka, tory w Pannie, á piernsy od poczatku wiecká. Kwiecień. IX. Spad z nieba, wypadł z Raju, na spud z wypaźnieniem, Wziął nagrodę Pokorny Panny wynyższeniem. X. A ni Mátka ták boyna, lecz taki Syn ani Nie postał co by wiekse oddał świątudáni. XI. MARÍ chty A dámowi MARIA rátunek, Wiec do niey z proźba wszystkim zrzućinßy frásunek. XII. Y ná ziemi y w niebie, przecz tá chwalna Corà? Przecz Bog z niey zrodzon. Wabiem się sstátá pokorá. XIII. Dla Arki, Obed Edom, pobłogostáwienie Wziął dla MARIEY dáic Bog wieczyste mienie. XIV. Gwiazdá z Jákobá, Rozgá weštá z Izráelá, A te wieksość z Poselstwá weštá Gábryelá. Kwiecie. XV Iachel nieprzyjaściciel Sisäre zabita, MARYA Luciperá mocy umalitá. Iud. 4. XVI. Berzelai Dawidá w głod ukarmił z dworem, Pánná Syná w głod świąta, dátá w leki chorem. 2. Reg. 10. XVII. Trzech Oycá, Słowo, Mátke, to iedno ziednito, Ze Oycowskie cne Słowo, Mátki Synem byto. Luc. 1. XVIII. WArce chowána bylá cudotworna Mánna, To cud, Bogá samego iz nošilá Pánná. Hebr. 9. XIX. Lilia w złotym Lichtarzu, Bog Czlek w Pánienskim Oltarzu. Exod. 25. XX. Co głupi Nabal Adam zepfował to mita Abigáil MARYA madrze nápráwitá. 1. Reg. 25. Kwiecie XXI. Tecuita Absolon Dawida przeprosił, Maria narod ludzki gniew Boski poznośil. XXII. Isboset dla ospáley w Ráiu Enwy zginat, Czek cutościu MARIEY Boski gniew pominat. XXIII. Esther srogość Asuerá, nowym proźby czynem Zmieniła, a MARYA Bogd Oycá Synem. XXIV. Esau, by Jakob nie zbiegł, gonit zabić brátá, Czart zboycá, do MARYEY grzeszny zbiegay z świátá. XXV. Dziwna to Fortá dziwnym przymiotem uczcizona, Bogu raz otwarta zklonnie grzesznym niezámkniona. XXVI. ANNA byl to ten’co zdroy wynalazt ná puszczy, ANNÁ z niey Pánná, z Panny Bog, zdroy śniátá tłusczy. Kwiecień XXVII. Czystość jakieby była w Bogą ważności, Żądź znacznie znać, iż się Bog urodził z czystości. XXVIII. Rzekł Iob, zgin dniu którego człowiek się urodził. Iob.3. My mówmy, żyją dniu, któryś MARYA przywodził. XXIX. Maria Aaroną siostra była wzięta, Exod.15. MARYA z Nazarethu nad świętymi świata. XXX. Abigail jest chwalna dla swojej mądrości, 1.Reg.25. Któraż medryśan nad Matkę Boską w swej skromności? XXXI. Machabeyczykow Mątka dziwna jest názvina, Któraż światu dziwniejsza, nad MARYADANĄ. XXXII. O Agar y iey Synie, Bog miał swe staranie, Gen.21. Coś rzecz? w swym Synie, w Mátce jakie miał kochanie. Kwiecie. XXXIII. Eliasa w Sárepěje udoná v gled karmiťa, Pánná, Mátka, Piástunka, Mámka Bogá bylá. XXXIV. Zácháryašbarozgi dwie, cześć y ponrozek, Ponrozek Éwa á cześć MARIA, czci Wozek. XXXV. Wieza gorna Libánska ná gorze w Syonie, Wyniesleyšanád Liban, MARIA w swym Thronie. XXXVI. Wielki ma šie unizáć, to ták pismo mowi, A niskość wynyžšona MARIEY co nowi? XXXVII Gdy Kierz gorzał nie zgorzał, dźivem byto dźivym, Gdy Pánná porodźitá, dźiv martwym, dźiv žynym. XXXVIII. Roin Cnot, Pertó Pánien, Mátko Mešaša, Boská šviatyni, ty badź Bethsabea nájsa. Kwiccie. XXXIX. Ś trąbytem był dwogłowy Iánus Bogzmyslony, C udem Chrystus, z dwóch natur, był z Panny zrodzony. XL. Ś łusnie rzekł Adam Ewie, tyś koślia z kości mey, Ś łusniey MARYA Iezu tyś ciálem z Mátki twey. XLI. I ż wšech białych głow słany MARYA obietá, Ż tad Pánien, Wdow, Małzonek, trzy korony wzięta. XLII. C udownie urodzona, cudowniey źrodźitá, N aycudowniey MARYA Pánienstwá nie zbytlá. XLIII. W bykie cźcić ważyć Święte obyczay to wzięty, L ecz święta nad święte cźlić, zwyczay błogi, święty. XLIV. Ł áskiś pełna Pan z toba tyś błogostawniona Łuc.1. M ARYA, Pánno, Mátko, trzemá wraż uczczona. Kwiecie. XLV. eden Bog; iedna wiárá, ieden krzest jest: y IA Eph.4. iednam tylko na świecie, jest taka MARYA. XLVI. Pocze: N áro: O fiaro: Z wiást: N áw: O czy: W niebo: I w Snieg, tych świat, tych, powiedz? przez tak wßem po- trzebom. XLVII. Korzeń, Rosczká, Kwiat z Iesse, Syn, Człowiek, Bog, z Matki Z Izay, z MARIEY, trzey w trzech ieden á rzadki. XLVIII. Adam z mułu przed Ráiem, Éwá z kości w Ráiu, MARIA z Krolenskiego nad Ráiem rodzáiu. XLIIX. R ay z żalem Jeruzalem był: Ierych wygnánie Z Símáriey: MARIEY Syn dat lekowánie. L. I z pożytek y wybor, ma nad kwietie Roża. Z tad Wianek z Roże, Mátka ulubitá Boża. Kwiecie. LI. Karbunkut przedni kámen ten święci y w nocy, MARIA y omácmie iest swym na pomocy: LII. Paw co trudno do wiáry, po śmierći nie gnuie, I to cud że MARIEY zmártey Ciálo żyie. LIII. Sálamándrá ten przymiot ma že ogień gási, MARIA ttumi pšotę gdy šie ciáto tasi. LIV. Jako Smáragd wzrok wzmagá, przeczy nieczyściobie, Ták MARIA wzrok krzepi, ku Pániensiwá cnoście: LV. Ewá z Ráyskiego drzewá śmierć w iáblku urwátá, Ewá MARIA zdrzewá Iesse, žyvot dáta. LVI. Chrystus, Žyvot, á Mátka MARIA Chrystusá, Toć tá Mátka žyvotá, co Mátka IEZUSA. LVII. Śłońce jest okiem świata, Twym y śłońca okiem, Ten Pánno, co Obrzymskim poskakiwał krokiem. LVIII. Niebo twárdza závárte przestępná zapora, K lucz Dawidá otworzyt Davidowa Cora. LIX. Maria Miłośierdzia Mátka miánowána, Pań Pánien, Páni Pánno, pokorniuchná Páná. LX. Mariey z Archányotem Rozmowá I edyn A, Mozytsá niž z Anyotem Rospráwá Lewin A. LXI. Y Pánna być yrodźić to przećiwenstw dwoie. Ziednoczytá y Mátká y Pánna oboje. LXII. Z droj Oleiu do Tybru gdy się Chrystus rodźić Płynat, iż Pomázaniec Krol światá wšem wschodźić. Kwiecie. LXIII. Sobota Kościoł, Lampa drogie kamienice, Y kramy Włoskie, w ten dzień czczą Bogarodzice. LXIV. Jakoby Syn poważał Domek swoiej Mótki, Lorec głośny, cudá oczyniste świadki. LXV. Wobie zorze, y w pul dniá dzwoniac upadamy, dy w Cielenie wšech Páná w Pannie uważamy. LXVI. Zgromádzenie chwalebne, Imienia dziewice. Psalm. 61. a ztad uczę, iż zbiorem jest Bogarodzice. LXVII. Iż ták twierdze á mniemam żem prawdy nieminat, y nie Bogarodzicá dawnoby świat zginat. LXVIII. Bog Niebo uświetlinsbý, Ziemie niepomiúia, ám święci Słońce Miesiac, tu JESUS MARYA. Kwiecie. LXIX. A nim wiedział, y widział, ónim słyszał, poznał, B y kto Mariey prośac pomocy niedoznał. LXX. S itá ich w przemiankách inych Pánno okwałe mnożą, I a to wnośe, to głosę, żeś Mátka jest Boża. LXXI. C orka Siostrá, á Mátka Corká, Pánna Mátká, O blubienica slugá, ktoby to byt, gadká. LXXII. Z áwse święty porzadek święta ma rodźiná, Z tąd przez Syná do Oycá, przez Mátkę do Syná. WIANEK OGRODKA BOGARODZICE ZOSMIV ROWNIANEK. I. POCZECIE. Luciper, Adam, Ewá, w poczęciu krom skázy, Lecz w Poczęciu, y potym MARYA krom zmázy. II. NARODZENIE. Iż prętkie z Otchłań w Niebo, być miały wnösiny. Przeznaczaly Rodźice Boskiey národźiny. III. OFIAROWANIE. Stára wszegdy ofiárá do rąk szlá Káplánskich. MARYA szlá ochotnie do przybythow Pánskich. IV. ZWIASTOWANIE. O to poczniesz, ták Anyoł; Oto służebnicá, Ták Pánná, w tym; Oto BOG! wskutku obietnicá. V. NAWIEDZENIE. M átká Páná gdy Janá Mátkę náwiedźilá, P ánná, dziecieę w Elzbieście, Pánem poświęćiilá, VI. Oczyszczenie. C zysta będąc cna Pánná, przećię zakon iści, G dy się z czystym Præsentem, Czysta czyśtość czyści. VII. Wniebowzięcie. B og, Ciáło, z Ciáłá Mátki wziáwszy, Duch wziáł Ciáło By Ciáło, Ciálá zkáży Ciálá nie vznáło. VIII. Vkoronowanie. K olic głowę gwiazdámi tá koronácyja. O d wicków niesłycháná w tym wianku MARIA. T u od Drzewek, Zioł, Kwiećia, ście do Wirydarzá. C zysta z Przeczystym ÁNNA IOACHIMEM zdarza. Arkí Korabíá biose M Noego wyćię A Z Modelusá roskazu Boskiego wyjęta. Dźieło m Isterne st Atek wodn Iniewidomy, Ośmiorgom ná uchronę Wodzátopnych dány. Marya zn Aczył kco Ra nie b It A potope M Pierworodnym Wod grzechowych zálana bo łaski okopem B oskiey tá obwiedźion A návet świątu dítá W ślep do duśnego zdrowia ochrony tey chwaťá. Arki ácz przeznáczenie M vrašťa z korabí A. \| Tobie, \| Pánno, \| Mátko, \| Xięzno, \| Niebá, \| Ziémie, \| \|--------\|--------\|--------\|---------\|--------\|--------\| \| Pánno, \| Láski, \| Pełna, \| Ráiu, \| Zdobo, \| Plemie,\| \| Mátko, \| Pełna, \| Vczty, \| Rożo, \| Forto, \| Święta,\| \| Xięzno, \| Ráiu, \| Rożo, \| Sliczna \| Páni, \| Wźięta,\| \| Niebá, \| Zdobo \| Forto, \| Páni, \| Tobie, \| Spiewam\| \| Ziémie, \| Plemię \| Święta,\| Wźięta, \| Spiewam\| Miewam \| Miłośierdzí Acnot Twoce Pokory jedyn átko MARI prośim p zyczyn s e do Syn Naydoskonal'sa liczbe Dzieśiatek zábiera, Iezus Maria liter Dzieśiatek záwiera, Tol' sie z liczba, y celność, na tych miánach wspiera. Mozgowiec Wártoglow I Neptunus okope M Morskich wałowy fal E y rozdętych zátope M Ach srogi těcmi p Ed Z i w V ci Sk marynárz A A szBog vštátecznioną Š v iátłë gwiazde zdarz A Rosprowadzáiąc čiemno S c, y žadny iskrząc To R Rowny te mo R ze świątá iešyt R apionych wzor Iako Swiat z Ciálem, z Czártem wártogłowie żył I Iako wolnemi od nich, y Święći nie byl I A kto powie? y dotąd tá čmá wszech nie mii A A le się stáwi Gwiazdą w złym rázie MARIA. Wiersz Kręty który Serpentinum Łacinnicy zowią. Król gor wli Porodź Chr ow owo nych ości ico ystá. Wżn dol nisk Świątn przecz B zwierzch wiel ozd noś crło ności kiey obnie aça. P w ślicz wizel osz błyszcz S vxiazęc wt Mát św ługo ona ora ko iętsza. Pos vwielbi c rzad wz Znácz obro św wmozn przer na no iátá ości osley. Zac ochro kw czyst wyni Sunam pow dobrocz P ito azna inna ánto. Przeobf wyw niew Zuz Wize cn wsz Krol purp runku ot elkich ewiska iro. Podá n wi Tabur G Zd źiem wystaw strok moc oba stwá na ánych árstwo. Of ien zbáv žle mi lek Náwo N zdal chl prác wip awo ecza ebna uiacych oro. Spr czł potuz Bractw służ sf Z rz žizo żyw m wi f odło dla ego ozna elkiey ády. Bo Ewi pr wż w O gr Bogor grzechobł m odka odny otnych orze. Obw cudopł nawr faw Gw z lák P nalez t iazdo obá ánskiey czyno áski. Gn I Szát przy por Th Boški Ci żyw godn ronie ego álá oće ości. Pát m m obr madr M ár tw przem lub c przyn io e ianki uy o ofzę. Lil t rown przym ot pr Mistrzem Mistrzem Niebá y Ziemie Bog bedac przedniejsy W tey Stuce wšech robot swych byt naysubtelniejsym. Arka gdym tkę mieć chći i przymierza od zlot W ktoroey zwierchu y wewnatrz świečitá robotá. Rzecz przedźiwna tě z obit w iey Poczećiu dozo Iz mial zewšad czysty glanc y świečit ná pozor. I ad Węzon Ráiw grzechu pierwoćin Bo ia nie zmogły, áni prošek nie padl winy. Ani zmázá naymniejs A Pánenki nie tknět Tá Arka, Bogá z Czlekiem przymierze obiela. RECIPROCA CUMO CACO MIEL MARIA YOKOP WOLIENOW O RAMIE POTENTIA IN BRACHIO IPSA CONTERET CAPUT TVVM. Gen. 3:17 Miod, Ion Acie to žda Riey, grzech zšlep I ch, ferc šćier Miodu pl Afr Syn Má za, že iášn Iey przežir A NIE OGRANICZONEMU, W prześciągłych Rozłogach Ziemskich; W obłożystych Budynkach Niebieskich, POTENTATOWI BOGV W TROYCY TROYCY W BOGV Poklon Boski, Niski. Naywydatnieyssy w Pałacach godney, Monarchiey w potęgach Troiey ierárchiey. Iednowladczyney PANNIE W MATCE MATCE W PANNIE, Vklon osobisty vdzielny. UBLOGOSŁAWIONYM W wiekuistości niemiennie ubespieczonym, W Naturze nieiako ubostwionym, BOHATYROM DUCHOM CZYSTYM, WIECZYSTYM, Duszom z przyjaźni náklon, y powinną vcztę. To wszystko tym wșytkim, ácz šszuuple dáię, oddáię. Lecz šszuuptość możności, całowitoscia chęci NAGRADZAM. Znam dziwne występy stary wiek opiewa adbym wiedział kto w przod grzech wrwał z drzę to co záodezwá słowy kto vćina, o mi dáiesz? oznáymić chiey záprawdę ięc day, gdy ćię, kto grzech ziadł, tym zagada toż winniejszym? Adam czy białagłowá? eczby Adam nie z zwolił byłby grzech ninie toż wniewinnym grzech spłodził? czy krewkości o záości? ná wolą że mu wszytko dano, zemusz Bog nie zwárł niewinny pobit oć zá to zRáiu dwoie wypedzono zátoli Smierć spolną ponośimy żali dla Rodźicow wszylcy winni, ákli to Iędzá Iábíkánábroilášílá o zášílá? Co zá moc? Iędze biedney ábíkoli to nádáło czyli raczey zakaz ECHO. Któź tym dwiema y wszystkim kto nã dał naprawę To co w Ogroycu Pánu da pocáłowanie E. Czy to co koronuiąc Cierniem Páná ráni E. Czy co Ioab Amazye wyrzekłbył v gránic E. To to co do Názareth przyszło bylo wchwale E. Czosz to Ave namilsze tám bêdac spráwiło E. Toli że miałá rodźić Pánná wewszembłoga E. Czy že Boštvo być miáło nászym Ciałem kryto E. Coż czyć się stało Człekiem ono wieczne słowo E. Toć iuż doszlá ludzkiego národu naprawa E. A Mátka tali onym Rumem Gedeoná E. Táli ozdóbą niebá, y vciechą swiátá. Táli powszytek wiek swoy zostáła przeczyśta E. Toć nátey prosić trzebá wkáźdey nászce spráwie I ż cieë wšyzcy wzywáją, dźiewico Márya E. W ysluchay gdy cie proszę grzeszny przy twym Hymnie Echo Za dozwoleniem Stárých. W KRAKOWIE. W Drukární Fránciska Cezárego Roku Pánstkiego. 1644. 14 9 92	987adde1-d124-4b33-96ed-e825b13a3511	finepdfs	1.555664	CC-MAIN-2025-05	https://www.dbc.wroc.pl/Content/118018/BOss%20XVII%203259.pdf	2025-01-15T09:20:32+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362247.15/warc/CC-MAIN-20250115074640-20250115104640-00184.warc.gz	783,979,214	0.918629	0.994701	0.994701	[ "unknown", "pol_Latn", "lat_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	true	[ 49, 387, 562, 1143, 2245, 3468, 4686, 5882, 6422, 7139, 9189, 9991, 11076, 12316, 14198, 16379, 18405, 19982, 20916, 21823, 22371, 23129, 23867, 24622, 25439, 26193, 26903, 27693, 28448, 29186, 29874, 30633, 31388, 32158, 32930, 33645, 34392, ...	1	0
Uchwała Nr XXII/210/08 Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 24 lipca 2008 roku w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrzębu Na podstawie art. 20 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717, Zmiany: Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 41 i Nr 141, poz. 1492; z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087; z 2006 r. Nr 45, poz. 319 i Nr 225, poz. 1635 z 2007 r. Nr 127, poz. 880) oraz na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.159, zmiany: Dz. U. z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806; z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568; z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 i Nr 116, poz. 1203; z 2005 r. Nr 172, poz. 1441 i Nr 175, poz. 1457; z 2006 r. Nr 17, poz. 128 i Nr 181, poz. 1337; z 2007r. Nr 48, poz. 327, Nr 138, poz. 974, Nr 173, poz. 1218;), w związku z uchwałą Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich Nr VII/78/07 z dnia 24 kwietnia 2007 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrzębu, po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kąty Wrocławskie (uchwała Nr LVI/403/06 Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 12 października 2006r.), uchwala się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. 1. Uchwała się zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich nr XXXII/267/96 z dnia 16 grudnia 1996 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Wrocławskiego z 1997r. Nr 3 poz. 34), zwanej dalej planem. 2. Plan, o którym mowa w ust.1 obejmuje obszar położony w południowej części obrzębu wsi Wszemiłowice – Jurczyce, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, 3. Załącznikami do niniejszej uchwały są: 1) załącznik nr 1 – rysunek planu w skali 1:1000, stanowiący integralną część uchwały, 2) załącznik nr 2 – rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu planu, 3) załącznik nr 3 – rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. § 2. W granicach obszaru objętego planem nie występują następujące elementy, których określenie jest obowiązkowe, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zmianami), zwanej dalej ustawą: 1) przestrzenie publiczne (w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy), wymagające ich ukształtowania, 2) następujące granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów: a) tereny górnicze, b) tereny zagrożone osuwaniem się mas zieminych, 3) obszary wymagające określenia szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości. § 3. 1. Następujące oznaczenia graficzne na rysunku planu są obowiązującymi ustaleniami planu: 1) granica obszaru objętego planem, 2) linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu i różnych zasadach zagospodarowania, 3) oznaczenia poszczególnych terenów zawierające symbol literowy określający przeznaczenie terenu: a) P - teren przemysłu, b) K – teren infrastruktury technicznej - kanalizacji, c) KDD – teren drogi publicznej – ulicy dojazdowej, d) KDR – teren drogi transportu rolnego, 4) nieprzekraczalne linie zabudowy, 5) granica strefy ochrony konserwatorskiej – archeologicznej, 6) granica strefy ochrony sanitarnej cmentarza, 7) obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią „ZZ”, 8) strefa dopuszczalnej lokalizacji wysokich obiektów i urządzeń, 9) strefa lokalizacji terenowych urządzeń komunikacji, 10) miejsca istniejących wjazdów i wyjazdów – do zachowania, 11) miejsce wykonania dopuszczalnego pełnego, czteroramiennego skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 362, 12) strefa korytarza napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia, włączona z zabudowy. 2. Następujące oznaczenia graficzne na rysunku planu mają charakter informacyjny i nie są obowiązujące: 1) granica obrębów geodezyjnych, 2) sugerowany przebieg połączenia ulicy dojazdowej KDD z drogą wojewódzką nr 362, 3) napowietrzne linie elektroenergetyczne średniego napięcia 20 kV, 4) granica Parku Krajobrazowego „Dolina Bystrzycy”, § 4. Ilekroć w uchwale jest mowa o: 1) nieprzekraczalnej linii zabudowy – należy przez to rozumieć linię, której nie mogą przekraczać wznoszone na danym terenie budynki oraz określone w ustaleniach planu rodzaje budowli naziemnych nie będące liniami przesyłowymi, sieciami uzbrojenia terenu lub urządzeniami terenowymi komunikacji, 2) planie – należy przez to rozumieć ustalenia dotyczące obszaru określonego w § 1 ust. 2 uchwały, zawarte w części tekstowej oraz graficznej, o której mowa w § 1 ust. 3 pkt 1 uchwały, 3) powierzchni zabudowy – należy przez to rozumieć powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonem, liczoną w zewnętrznym obrysie murów przyziemia na wysokości 1 m, 4) przepisach odrębnych – należy przez to rozumieć aktualne przepisy ustaw wraz z aktami wykonawczymi, a także ratyfikowane umowy międzynarodowe, prawodawstwo organizacji i organów międzynarodowych których Rzeczpospolita Polska jest członkiem oraz prawo Unii Europejskiej, obowiązujące w regulowanej dziedzinie, 5) przeznaczeniu: a) podstawowym – należy przez to rozumieć przeznaczenie będące dominującą formą wykorzystania terenu oraz obiektów z nim związanych, b) równorzędnym - należy przez to rozumieć rodzaje przeznaczenia terenu uzupełniające się w dowolnych proporcjach lub będące zamiennym sposobem zagospodarowania terenu oraz obiektów z nim związanych, c) uzupełniającym – należy przez to rozumieć przeznaczenie inne niż podstawowe, które uzupełnia lub wzbogaca przeznaczenie podstawowe i nie występuje samodzielnie na danym terenie, 6) terenie – należy przez to rozumieć obszar o określonym przeznaczeniu i zasadach zagospodarowania, wydzielony na rysunku planu liniami rozgraniczającymi i oznaczony symbolem, 7) strefie ochrony sanitarnej cmentarza - należy przez to rozumieć obszar rozciągający się w zasięgu 50 m od granic cmentarza, w którym obowiązują odległości w zabudowie oraz ograniczenia w zagospodarowaniu terenu mające na celu ograniczenie szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie, określone w przepisach odrębnych, 8) strefie lokalizacji terenowych urządzeń komunikacji – należy przez to rozumieć pas terenu wydzielony w celu lokalizacji ulicy serwisowej obsługującej przyległe tereny lub dodatkowych pasów włączenia i wyłączenia, w celu ograniczenia ilości bezpośrednich podłączeń (wjazdów i wyjazdów) do drogi wojewódzkiej, 9) urządzeniach towarzyszących – należy przez to rozumieć urządzenia niezbędne do prawidłowego funkcjonowania obiektów budowlanych lub stanowiące wyposażenie terenu, takie jak obiekty małej architektury i oświetlenie terenu, 10) wskaźniku zabudowy – należy przez to rozumieć wartość stanowiąca stosunek łącznej powierzchni zabudowy zlokalizowanej w granicach nieruchomości gruntowej, do powierzchni tej nieruchomości. Rozdział 2 Przepisy szczegółowe § 5. 1. Ustala się teren przemysłu, oznaczony na rysunku planu symbolem P, dla którego obowiązuje przeznaczenie: 1) podstawowe – teren, na którym zlokalizowano obiekty i urządzenia produkcji przemysłowej, przetwórstwa, transportu i logistyki oraz składow i magazynów, wraz z urządzeniami towarzyszącymi, 2) równorzędné: a) usługi o powierzchni sprzedaży nie przekraczającej 400m², w tym obiekty hotelowe, sportowe i rekreacyjne, takie jak: hale sportowe, pływalnie, boiska, korty tenisowe, b) obsługa rolnictwa i ogrodnictwa, w tym przechowywanie i sprzedaż: środków ochrony roślin, zboża i innych płodów rolnych, serwis i sprzedaż maszyn oraz urządzeń rolniczych a także produkcja i sprzedaż nasion i sadzonek, 3) uzupełniające: a) zaplecze administracyjno-socjalne i higieniczno-sanitarne, związane funkcjonalnie z przeznaczeniem podstawowym terenu, b) urządzenia komunikacji, w tym drogi wewnętrzne, dojazdy i dojścia oraz place manewrowe, parkingi terenowe i garaże oraz stacja serwisowa wraz z zakładową stacją paliw, c) sieci i urządzenia infrastruktury technicznej, d) zieleń urządzona, rozumiana jakokształtowane zespoły zieleni o zróżnicowanej wysokości, o charakterze ozdobnym, rekreacyjnym i izolacyjnym. 2. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego: 1) teren znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych GZWP nr 319 „Subzbiornik Prochowice-Sroda Śląska”, gromadzącego wody podziemne w trzeciorzędowych utworach porowych; wody podziemne podlegają ochronie na zasadach określonych w przepisach odrębnych, 2) ucągliwość związana z prowadzoną działalnością, mierzona na granicy własności, nie może przekraczać wartości dopuszczalnych określonych w przepisach odrębnych, 3) przed rozpoczęciem robót budowlanych wymagających prowadzenia prac ziemnych, ustala się obowiązek zdjęcia warstwy urodzajnej gleby z części przeznaczonej pod obiekty budowlane oraz powierzchnie utwardzone, a następnie odpowiednie jej zagospodarowanie. 3. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej – obserwacji archeologicznej, o zasięgu zgodnym z oznaczeniem na rysunku planu, w granicach której: 1) wszelkie roboty budowlane wymagające prowadzenia prac ziemnych należy uzgodnić z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co do konieczności ich prowadzenia pod nadzorem archeologicznym i za pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków, 2) ewentualny nadzór archeologiczny oraz ratownicze badania archeologiczne metodą wykopaliśkową będą prowadzone przez uprawnionego archeologa, na koszt inwestora, 3) pozwolenie konserwatorskie, o którym mowa w pkt 1, należy uzyskać przed wydaniem pozwolenia na budowę, a w przypadku robót nie wymagających pozwolenia na budowę – przed terminem wykonywania tych robót. 4. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu: 1) ustala się linię zabudowy od krawędzi jezdni drogi wojewódzkiej nr 362 (ul. Józefa Mireckiego) zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, w odległości nie mniejszej niż 10 m, 2) ustala się linię zabudowy w odległości 6 m od linii rozgraniczającej z terenem ulicy dojazdowej oznaczonej symbolem KDD oraz zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, 3) okapy i gzymsy mogą przekraczać wyznaczone w planie nieprzekraczalne linie zabudowy nie więcej niż 0.80 m, natomiast części budynku takie jak balkony, galerie, tarasy, schody zewnętrzne, pochylnie i rampy – nie więcej niż 1.5 m, 4) w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy sąsiedniej działki budowlanej dopuszcza się sytuowanie tej ściany bezpośrednio przy granicy działki, 5) dopuszcza się wspólne zagospodarowanie przylegających do siebie działek gruntu, poprzez usytuowanie budynku w granicy tych działek, 6) wysokość zabudowy nie może przekroczyć trzech kondygnacji i 12 m, 7) wyznacza się strefę dopuszczalnej lokalizacji wysokich obiektów i urządzeń takich jak: budynki wyposażone w regały wysokiego składowania, silosy, kominy, konstrukcje wieżowe i maszty, w której maksymalna wysokość nie może przekraczać 35 m, 8) w strefie, o której mowa w pkt. 7 dopuszcza się lokalizowanie telekomunikacyjnych i teletransmisyjnych urządzeń nadawczo-przezkaźnikowych (takich jak stacje bazowe telefonii komórkowej, maszty antenowe RTV), 9) budynki należy sytuować w nawiązaniu do istniejących budynków zlokalizowanych na sąsiednich działkach, równolegle bądź prostopadle do kierunków nadanych przez ich elewacje, 10) zakazuje się stosowania ogrodzeń wykonanych z prefabrykowanych płyt betonowych, 11) maksymalny wskaźnik zabudowy terenu wynosi 0,60, 12) minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej ustala się na 15% powierzchni terenu, 13) dla działek budowlanych uzyskiwanych w wyniku podziału, ustala się następujące parametry: a) kąt położenia ich granic w stosunku do pasa drogowego wynosi 90° z dopuszczalnym odchyleniem nie większym niż 10°, b) minimalna powierzchnia wynosi 2000 m², z zastrzeżeniem pkt 14, 14) dopuszcza się wydzielenie mniejszych działek, niż wymienione w pkt 12 lit. b, w przypadku: a) wydzielenia działek pod urządzenia infrastruktury technicznej lub komunikacji, z zachowaniem warunków wynikających z przepisów odrębnych, b) gdy wydzielenie działki ma na celu poprawę warunków zagospodarowania działek przyległych, poprzez przyłączenie działek samodzielnie nie dających się w racjonalny sposób zagospodarować zgodnie z ustaleniami planu. 5. Ustala się, dla terenu, o którym mowa w ust.1, następujące granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów: 1) część terenu znajduje się w zasięgu obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią „ZZ”, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, o zasięgu ustalonym w „Studium ochrony przed powodzią zlewni rzeki Bystrzycy”, w granicach którego zakazuje się: a) lokalizacji inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, b) gromadzenia ścieków, odpadów zwierzęcych, środków chemicznych a także innych materiałów które mogą zanieczyć wody, c) prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w tym w szczególności ich składowania, d) wykonywania robót oraz czynności, które mogą utrudnić ochronę przed powodzią, a w szczególności: - wykonywania urządzeń wodnych oraz wznoszenia innych obiektów budowlanych, - sadzenia drzew i krzewów, - zmiany ukształtowania terenu, 2) w granicach obszaru, o którym mowa w pkt. 1, dopuszcza się: a) prowadzenie robót związanych z utrzymywaniem lub regulacją wód, b) zabudowę na części terenu wyznaczonej nieprzekraczalnymi liniami zabudowy, pod warunkiem przeprowadzenia prac zabezpieczających ten teren przez zalaniem wodami powodziowymi, takich jak wzniesienie wału przeciwpowodziowego lub podniesienie poziomu terenu do rzędnej równej lub większej 135 m.n.p.m., 3) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, zwolnić od niektórych z wymienionych w pkt 1 zakazów, zgodnie z przepisami odrębnymi. 6. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące szczegółowe warunki jego zagospodarowania oraz ograniczenia w użytkowaniu: 1) wyznacza się strefę korytarza napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego napięcia 20 kV, po 5 m od osi skrajnej linii, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, w granicach którego zakazuje się lokalizacji zabudowy, 2) w przypadku zmiany przebiegu napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego napięcia 20 kV, wyznaczone strefy, o których mowa w pkt 1, stosuje się odpowiednio – dla zmienionego przebiegu linii, 3) w przypadku skablowania napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego napięcia 20 kV, strefy, o których mowa w pkt 1, przestają być obowiązujące. 7. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej: 1) dojazd do terenu z drogi wojewódzkiej nr 362 (ul. Józefa Mireckiego) odbywać się będzie na następujących warunkach: a) wyznacza się, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, miejsca istniejących wjazdów i wyjazdów na teren drogi wojewódzkiej nr 362 – do zachowania, b) wyznacza się, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, strefę lokalizacji terenowych urządzeń komunikacji, w granicach której ustala się lokalizację ulicy serwisowej lub dodatkowych pasów włączenia i wyłączenia oraz dopuszcza lokalizację terenowych miejsc postojowych, sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz zieleni i oświetlenia terenu, c) wyznacza się miejsce wykonania dopuszczalnego pełnego, czteroramiennego skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 362, d) należy zapewnić bezpośredni dostęp do drogi publicznej lub dostęp poprzez układ ulic serwisowych oraz dróg wewnętrznych wszystkim działkom budowlanym zlokalizowanym w liniach rozgraniczających terenu, e) dopuszcza się inne, równorzędne rozwiązania obsługi trenu z drogi wojewódzkiej nr 362, uzgodnione z zarządcą drogi, 2) dopuszcza się obsługę komunikacyjną terenu z drogi dojazdowej oznaczonej na rysunku planu symbolem KDD, [Signature] 3) dopuszcza się powiązanie ulicy dojazdowej oznaczonej symbolem KDD z drogą wojewódzką nr 362 – sugerowany przebieg połączenia oznaczono na rysunku planu, 4) ustala się obowiązek zapewnienia miejsc postojowych w ilości nie mniejszej niż: a) 1 miejsce na każde dwa stanowiska pracy, na jednej zmianie, b) 1 miejsce na każde rozpoczęte 30 m² powierzchni sprzedaży lub służącej do świadczenia usług, lecz nie mniej niż 2 miejsca postojowe dostępne dla klientów, c) 1 miejsce dla pojazdu osoby niepełnosprawnej na każde kolejne 25 miejsc parkingowych, lecz nie mniej niż 1 miejsce w przypadku parkingów o liczbie miejsc większej niż 10, d) dopuszcza się lokalizację garaży stanowiących część innego budynku lub wolno stojących i wliczenie ich do bilansu miejsc postojowych, 5) zaopatrzenie w wodę odbywać się będzie z miejskiej sieci wodociągowej (wodociągu grupowego SUW Katy Wrocławskie), 6) ustala się następujące zasady odprowadzania ścieków: a) ścieki bytowe i przemysłowe, których dopuszczalny skład określają przepisy odrębne, należy odprowadzać przez sieć kanalizacyjną do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w obrębie wsi Wszemilowice-Jurczyce, b) dopuszcza się budowę urządzeń i budowli podczyszczających ścieki bytowe i przemysłowe odprowadzane do sieci kanalizacyjnej, c) każdy teren, na którym może dojść do zanieczyszczenia powierzchni substancjami ropopochodnymi lub innymi substancjami chemicznymi, należy utwardzić i skanalizować; a zanieczyszczenia winny być zneutralizowane na terenie inwestora przed odprowadzeniem ścieków do kanalizacji, zgodnie z przepisami odrębnymi, d) ścieki opadowe z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z terenów przemysłowych, handlowych i usługowych oraz dróg i parkingów o powierzchni powyżej 0,1 ha, należy odprowadzać – po uprzednim oczyszczeniu do poziomu określonego w przepisach odrębnych – przez sieć kanalizacji deszczowej do wód lub urządzeń wodnych, 7) ustala się następujące zasady odprowadzania wód opadowych i roztopowych, których dopuszczalny skład określają przepisy odrębne: a) wody opadowe i roztopowe z powierzchni szczelnych (terenów zabudowanych i utwardzonych) należy odprowadzać przez sieć kanalizacji deszczowej do wód lub urządzeń wodnych, b) wody opadowe i roztopowe z pozostałego terenu należy odprowadzać bezpośrednio w grunt lub powierzchniowo, do wód lub urządzeń wodnych, c) dopuszcza się gromadzenie wód opadowych i roztopowych z połaci dachowych do szczelnych zbiorników i wykorzystanie ich do celów związanych z utrzymaniem czystości na terenie oraz pielęgnacją zieleni, do celów przeciwpożarowych, 8) ustala się następujące warunki gospodarki odpadami: a) wywóz odpadów komunalnych odbywać się będzie na zorganizowane składowisko odpadów komunalnych, b) w granicach terenu należy zapewnić miejsca na pojemniki i kontenery służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, c) odzysk lub unieszkodliwienie odpadów powstałych w wyniku działalności gospodarczej odbywać się będzie zgodnie z przepisami odrębnymi, 9) zaopatrzenie w energię elektryczną odbywać się będzie z istniejącej sieci, z dopuszczeniem jej rozbudowy i modernizacji, w tym: budowy nowych odcinków sieci, lokalizacji stacji transformatorowych oraz kablowania istniejących odcinków elektroenergetycznych sieci napowietrznych, kolidujących z projektowanym zainwestowaniem terenu, 10) dopuszcza się budowę sieci gazowej i zaopatrzenie z niej obiektów zlokalizowanych na terenie, w przypadku zaistnienia technicznych i ekonomicznych warunków dostarczania paliwa gazowego; budowa sieci gazowej i przyłączenie do niej obiektów przez przedsiębiorstwo energetyczne należy prowadzić zgodnie z przepisami odrębnymi, [Signature] 11) obiekty w obszarze objętym planem zaopatrywane będą z indywidualnych lub grupowych źródeł zaopatrzenia w ciepło, w oparciu o źródła energii cieplnej o wysokiej sprawności grzewczej i niskiej emisji zanieczyszczeń do atmosfery, 12) dopuszcza się rozbudowę lub budowę nowej sieci telekomunikacyjnej. § 6. 1. Ustala się teren infrastruktury technicznej - kanalizacji, oznaczony na rysunku planu symbolem K, dla którego obowiązuje przeznaczenie: 1) podstawowe – teren, na którym zlokalizowano obiekty i urządzenia kanalizacji – zbiornika retencyjnego ze stacją zlewni z szamb, komorą napowietrzania i pompownią, stanowiących integralną część systemu odbioru, gromadzenia, oczyszczania i neutralizacji ścieków, wraz z urządzeniami towarzyszącymi, 2) uzupełniające: a) urządzenia komunikacji, w tym dojazdy i dojścia oraz place manewrowe i parkingi terenowe, b) zieleń urządzona, rozumiana jako zespoły zieleni o zróżnicowanej wysokości, o charakterze izolacyjnym, c) sieci i urządzenia infrastruktury technicznej. 2. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady ochrony i kształtowania środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego: 1) teren znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych GZWP nr 319 „Subzbiornik Prochowice-Środa Śląska”, gromadzącego wody podziemne w trzeciorzędowych utworach porowych; wody podziemne podlegają ochronie na zasadach określonych w przepisach odrębnych, 2) uciążliwość związana z prowadzoną działalnością, mierzona na granicy własności, nie może przekraczać wartości dopuszczalnych określonych w przepisach odrębnych. 3. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - wyznacza się strefę ochrony konserwatorskiej – obserwacjom archeologicznej, o zasięgu zgodnym z oznaczeniem na rysunku planu, w granicach której: 1) wszelkie roboty budowlane wymagające prowadzenia prac ziemnych należy uzgodnić z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co do konieczności ich prowadzenia pod nadzorem archeologicznym i za pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków, 2) ewentualny nadzór archeologiczny oraz ratownicze badania archeologiczne metodą wykopalißkową będą prowadzone przez uprawnionego archeologa, na koszt inwestora, 3) pozwolenie konserwatorskie, o którym mowa w pkt 1, należy uzyskać przed wydaniem pozwolenia na budowę, a w przypadku robót nie wymagających pozwolenia na budowę – przed terminem wykonywania tych robót. 4. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust. 1, następujące parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu: 1) ustala się nieprzekraczalną linię zabudowy od terenu drogi dojazdowej, oznaczonej symbolem KDD w odległości 6 m oraz zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, 2) formę zabudowy lub obudowy urządzeń i ich gabaryty należy dostosować do parametrów technicznych urządzeń związanych z przeznaczeniem podstawowym terenu, 3) teren należy ogrodzić i oznakować oraz zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych, 4) minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej ustala się na 20% powierzchni działki, 5) zakazuje się lokalizowania telekomunikacyjnych i teletransmisyjnych urządzeń nadawczo-przezkaźnikowych (takich jak stacje bazowe telefonii komórkowej, maszty antenowe RTV). 5. Ustala się, dla terenu, o którym mowa w ust.1, następujące granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów: 1) część terenu znajduje się w zasięgu obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią „ZZ”, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, o zasięgu ustalonym w „Studiu ochrony przed powodzią zlewni rzeki Bystrzycy”, w granicach którego zakazuje się: a) lokalizacji inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, b) gromadzenia ścieków, odpadów zwierzęcych, środków chemicznych a także innych materiałów które mogą zanieczyć wody, c) prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w tym w szczególności ich składowania, d) wykonywania robót oraz czynności, które mogą utrudnić ochronę przed powodzią, a w szczególności: - wykonywania urządzeń wodnych oraz wznoszenia innych obiektów budowlanych, - sadzenia drzew i krzewów, - zmiany ukształtowania terenu, 2) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, zwolnić od niektórych z wymienionych w pkt 1 zakazów, zgodnie z przepisami odrębnymi. 6. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące szczegółowe warunki jego zagospodarowania oraz ograniczenia w użytkowaniu - wyznacza się strefę ochrony sanitarnej cmentarza, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, w granicach której obowiązuje: 1) zakaz lokalizacji budynków i pomieszczeń mieszkalnych, 2) zakaz lokalizacji zakładów produkujących i przechowujących artykuły żywnościowe oraz placówek gastronomicznych, 3) zakaz lokalizacji studni i źródeł służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, 4) podłączenie wszystkich budynków korzystających z wody do sieci wodociągowej. 7. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej: 1) dojazd do terenu odbywać się będzie z drogi dojazdowej, oznaczonej na rysunku planu symbolem KDD, 2) zaopatrzenie w wodę odbywać się będzie z miejskiej sieci wodociągowej (wodociągu grupowego SUW Kały Wrocławskie), 3) ustala się następujące zasady odprowadzania ścieków: a) gospodarkę ściekami należy prowadzić zgodnie z wydanymi pozwoleniami wodnoprawnymi oraz obowiązującymi w tym zakresie przepisami odrębnymi, b) ścieki komunalne z terenu miasta kierowane będą poprzez sieć kanalizacyjną do miejskiej oczyszczalni ścieków, c) w przypadku wystąpienia zwiększonego i długotrwałego przepływu wód opadowych i roztopowych ustala się retencję ścieków w kanałach oraz w zbiorniku retencyjnym, d) przy ekstremalnym przepływie wód, o których mowa w lit. c, przekraczającym zdolności retencyjne systemu kanalizacyjnego, dopuszcza się kierowanie rozwodnionych ścieków przelewem burzowym do rzeki Bystrzycy, 4) ustala się następujące zasady odprowadzania wód opadowych i roztopowych, których dopuszczalny skład określają przepisy odrębne: a) wody opadowe i roztopowe z powierzchni szczelnych (terenów zabudowanych i utwardzonych) należy odprowadzać przez sieć kanalizacji deszczowej do wód lub urządzeń wodnych, b) wody opadowe i roztopowe z pozostałego terenu należy odprowadzać bezpośrednio w grunt lub powierzchniowo, do wód lub urządzeń wodnych, 5) zaopatrzenie w energię elektryczną odbywać się będzie z istniejącej sieci, z dopuszczeniem jej rozbudowy i modernizacji, w tym budowy nowych odcinków sieci i lokalizacji stacji transformatorowych. § 7. 1. Ustala się teren drogi publicznej – ulicy dojazdowej, oznaczony na rysunku planu symbolem KDD, dla którego obowiązuje przeznaczenie: 1) podstawowe – ulica klasy dojazdowej (w rozumieniu przepisów odrębnych) obsługująca komunikacyjnie tereny przyległe, wraz z wydzielonymi i utwardzonymi pasami do ruchu lub postoju pojazdów oraz poruszania się pieszych (wraz z urządzeniami towarzyszącymi), w tym: jezdnie, place, zatoki, chodniki i ścieżki rowerowe, 2) uzupełniające: a) zieleń urządzona, b) sieci i urządzenia infrastruktury technicznej. 2. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego - dopuszcza się lokalizację nośników reklamowych oraz innych elementów niezwiązanych z potrzebami zarządzana drogą lub potrzebami ruchu drogowego, w sposób niepogarszający warunków ruchu, wyłącznie za zezwoleniem zarządy drogi. 3. Ustala się, dla terenu, o którym mowa w ust. 1, następujące granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów: 1) część terenu znajduje się w zasięgu obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią „ZZ”, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, o zasięgu ustalonym w „Studium ochrony przed powodzią zlewni rzeki Bystrzycy”, w granicach którego zakazuje się: a) lokalizacji inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, b) gromadzenia ścieków, odpadów zwierzęcych, środków chemicznych a także innych materiałów które mogą zanieczyć wody, c) prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w tym w szczególności ich składowania, d) wykonywania robót oraz czynności, które mogą utrudnić ochronę przed powodzią, a w szczególności: - wykonywania urządzeń wodnych oraz wznoszenia innych obiektów budowlanych, - sadzenia drzew i krzewów, - zmiany ukształtowania terenu, 2) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, zwolnić od niektórych z wymienionych w pkt 1 zakazów, zgodnie z przepisami odrębnymi. 4. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej - szerokość w liniach rozgraniczających zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, lecz nie mniejsza niż 12 m. § 8. 1. Ustala się teren drogi transportu rolnego, oznaczony na rysunku planu symbolem KDR, służący dojazdowi do gruntów rolnych i będący równocześnie ich częścią (w rozumieniu przepisów odrębnych), dostosowany do przejazdu maszyn rolniczych, 2. Ustala się, dla terenu, o którym mowa w ust.1, następujące granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów: 1) część terenu znajduje się w zasięgu obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią „ZZ”, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, o zasięgu ustalonym w „Studium ochrony przed powodzią zlewni rzeki Bystrzycy”, w granicach którego zakazuje się: a) lokalizacji inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, b) gromadzenia ścieków, odpadów zwierzęcych, środków chemicznych a także innych materiałów które mogą zanieczyć wody, c) prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w tym w szczególności ich składowania, d) wykonywania robót oraz czynności, które mogą utrudnić ochronę przed powodzią, a w szczególności: - wykonywania urządzeń wodnych oraz wznoszenia innych obiektów budowlanych, - sadzenia drzew i krzewów, - zmiany ukształtowania terenu, 2) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, zwolnić od niektórych z wymienionych w pkt 1 zakazów, zgodnie z przepisami odrębnymi. 3. Ustala się, dla terenu o którym mowa w ust.1, następujące zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej: [Podpis] 1) szerokość w liniach rozgraniczających zgodnie z istniejącym rozgraniczeniem, jak na rysunku planu, 2) dopuszcza się lokalizację sieci infrastruktury technicznej, 3) zakazuje się sytuowania ogrodzeń w odległości mniejszej niż 5 m od osi drogi. 4. Ustala się, dla terenu o których mowa w ust.1, sposób i termin jego tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania: 1) dopuszcza się wykorzystanie drogi transportu rolnego jako dojazdu na plac budowy dla inwestycji realizowanych na terenie oznaczonym symbolem P, na czas realizacji tych inwestycji, 2) dopuszcza się czasowe utwardzenie dróg transportu rolnego, na czas realizacji inwestycji, o których mowa w pkt 1. Rozdział 3 Przepisy końcowe § 9. Ustala się stawkę służącą naliczeniu opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym: 1) dla terenu przemysłu, oznaczonego na rysunku planu symbolem P, w wysokości 10 %, 2) dla terenu infrastruktury technicznej, oznaczonego na rysunku planu symbolem K, w wysokości 1 %, 3) dla terenu drogi publicznej – ulicy dojazdowej, oznaczonego na rysunku planu symbolem KDD, w wysokości 1 %, 4) dla terenu drogi transportu rolnego oznaczonego na rysunku planu symbolem KDR, w wysokości 1 %. § 10. Wykonanie niniejszej uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Kały Wrocławskie. § 11. Uchwała wchodzi w życie w terminie 30 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego. Przewodniczący Rady Miejskiej Adam Klimczak Rozstrzygnięcie w sprawie rozpatrzenia uwag wnesionych do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrębu 1. W wyniku wyłożenia projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrębu do publicznego wglądu, w dniach od 26 maja do 23 czerwca 2008 r., w wyznaczonym nieprzekraczalnym terminie do 7 lipca 2008 r. nie wpłynęły uwagi, o których mowa w pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 2. Rada Miejska w Kątach Wrocławskich przyjęła informację Burmistrza Miasta o braku uwag do projektu planu miejscowego, uznając rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag za bezprzedmiotowe. 3. Rada Miejska w Kątach Wrocławskich nie stwierdziła konieczności dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu, a tym samym ponownienia czynności, o których mowa w art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. PRZEWODNICZĄCY Rady Miejskiej w Kątach Wr. Adam Klimczak Rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych § 1. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w projekcie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrzębu, przedmiotem rozstrzygnięcia są inwestycje z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, polegające na wykupie gruntu pod budowę ulicy klasy dojazdowej oznaczonej na rysunku planu symbolem KDD oraz budowę tej ulicy. § 2. Zgodnie z Prognozą skutków finansowych uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrzębu, szacunkowy koszt inwestycji, o których mowa w §1. wynosi: 1) wykup gruntów pod realizację układu komunikacyjnego: 35 zł/m² x 2201m² = 77 000 zł, 2) budowa ulicy dojazdowej KDD: 1 258 zł/mb x 227 mb = 286 000 zł. § 3. 1. Ostateczny koszt uzależniony będzie od cen materiałów i usług obowiązujących w czasie realizacji inwestycji i ustalony zostanie w drodze przetargu publicznego na wykonanie inwestycji, 2. Realizacja inwestycji zostanie sfinansowana z dochodów własnych gminy bądź innych źródeł finansowania przewidzianych przepisami o finansach publicznych. PRZEWODNICZĄCY Rady Miejskiej w Kątach Wr. Adam Klimczak Uzasadnienie do Uchwały Nr XXII/210/08 Rady Miejskiej w Kątach Wrocławskich z dnia 24 lipca 2008 roku w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrębu Do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrębu Rada Miejska w Kątach Wrocławskich przystąpiła uchwałą Nr VII/78/07 z dnia 24 kwietnia 2007 r. Obszar objęty zmianą planu położony jest przy ulicy Mireckiego (położonej w ciągu drogi wojewódzkiej nr 362. Obszar bezpośrednio graniczy od południowego zachodu z miastem Kały Wrocławskie (terenem cmentarza komunalnego). Zakres prac planistycznych obejmował czynności wynikające z art. 17 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz.717 z późn. zm.): 1) wnioski, o których mowa w art. 17 pkt.1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz.717 z późn. zm.), nie wpłynęły. 2) wnioski - odpowiedzi na zawiadomienia, o których mowa w art. 17 pkt.2, zostały uwzględnione na poszczególnych etapach sporządzania planu, zgodnie z przepisami przywoływanymi w pkt. 2, 3) w ustaleniach planu uwzględniono zasady zagospodarowania i ograniczenia w użytkowaniu terenów wynikające z uzyskanych opinii i uzgodnień, w szczególności lokalizację części terenu w zasięgu obszarów bezpośredniego zagrożenia powodzią oraz w strefie ochrony sanitarnej cmentarza. 4) uwagi, o których mowa w art. 17 pkt.11 ustawy nie wpłynęły. W związku z tym odstąpiono od sporządzenia rozstrzygnięcia w sprawie rozpatrzenia wnieśionych uwag, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy oraz § 12 pkt 17 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164 poz. 1587). Przewidywany kierunek rozwoju terenu stanowi rozwinięcie obecnego zagospodarowania terenu i jest kontynuacją kierunków zagospodarowania terenu zawartych w dotychczasowych opracowaniach planistycznych. W północno-wschodniej części obszaru objętego planem zlokalizowane jest przedsiębiorstwo, którego działalność skierowana jest na realizację baz suszarniczo - magazynowych z uwzględnieniem dużych obiektów przemysłowych. Wprowadzone zmiany planu miejscowego mają na celu umożliwienie dalszego rozwoju obszaru i wykreowanie korzystnych warunków rozwoju działalności produkcyjnej opartej o nowoczesne technologie, przy zachowaniu zasad równowazonego rozwoju. Ponadto zmiana planu miejscowego zapewnia realizację zadań wynikających z ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.159 ze zmianami), a w szczególności realizację potrzeb wynikających z: 1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, 2) rozwoju układu komunikacyjnego, 3) ochrony przeciwpowodziowej. Ponadto przyjęcie planu bezpośrednio będzie oddziaływało na lokalny rynek pracy, poprzez stworzenie dogodnych warunków rozwoju przedsiębiorczości oraz związane z tym utworzenie nowych miejsc pracy. Rozwiązania przyjęte w zmianie planu miejscowego są zgodne z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kały Wrocławskie (uchwała Nr LVI/403/06 Rady Miejskiej w Kałach Wrocławskich z dnia 12 października 2006r.). Biorąc powyższe pod uwagę stwierdza się, że uchwalenie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Wszemiłowice – Jurczyce dla terenów w południowej części obrębu jest uzasadnione. PRZEWODNICZĄCY Rady Miejskiej w Kałach Wr. Adam Klimczak	<urn:uuid:e29139ee-7193-4608-89ff-84098defe39f>	finepdfs	1.102539	CC-MAIN-2024-10	https://wrosip.pl/zoom/katy_wroclawskie/uchwaly/wsz-2.pdf	2024-02-26T10:33:32+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474659.73/warc/CC-MAIN-20240226094435-20240226124435-00646.warc.gz	629,014,897	0.999986	0.999998	0.999998	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3157, 6135, 9407, 13335, 17043, 20780, 24553, 27888, 31467, 33006, 34078, 35524, 38366, 39249 ]	2	0
Cyfrowe z wolnym wstępem: Pomorska Biblioteka Cyfrowa http://pbc.gda.pl/dlibra Zachodniopomorska Biblioteka Cyfrowa „Pomerania" http://zbc.ksiaznica.szczecin.pl/dlibra Kujawsko – Pomorska Biblioteka Cyfrowa http://kpbc.umk.pl/dlibra Podlaska Biblioteka Cyfrowa http://pbc.biaman.pl/dlibra Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa http://www.wbc.poznan.pl/dlibra E- książki z wolnym dostępem: FreeBooks4Doctors Bookshelf InTech. Open Science Open Minds. Anatomia człowieka POLONA Chirurgia twarzy Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja Drogi i bezdroża nauki w Polsce Jak zapobiegać chorobom układu ruchu i obwodowego układu nerwowego wywołanym sposobem wykonywania pracy Mediator akademicki jako przeciwdziałanie mobbingowi w środowisku akademickim Pomysł - badanie - publikacja Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce 2015 Wolny dostęp do biomedycznych czasopism pełnotekstowych on – line Free Medical Journals BioMed Central HighWire Press Directory of Open Access Journals PubMed Central - A free archive of life sciences journals The PLoS Journals SERWISY CZASOPISM ON-LINE Wolny dostęp do czasopism biomedycznych: - http://www.czytelniamedyczna.pl/ - http://www.freemedicaljournals.com - http://doaj.org/ - http://www.biomedcentral.com/browse/journals - http://highwire.stanford.edu/ Katalog Polskich Czasopism Biomedycznych A Acta Pneumonologica et Allergologica Pediatrica Acta Poloniae Pharmaceutica. Drug Research Acta Protozoologica Acta Toxicologica Advances in Clinical and Experimental Medicine Advances in Interventional Cardiology Advances in Medical Sciences Advances in Palliative Medicine Aktualności Neurologiczne Akupunktura Polska Alergia Alergia, Astma, Immunologia Alergoprofil Alkohol i Nauka Alkoholizm i Narkomania Anestezjologia i Ratownictwo Anestezjologia Intensywna Terapia Annales Academiae Medicae Gedanensis Annales Academiae Medicae Stetinensis (2006-2014) Annals of Agricultural and Environmental Medicine Annals of Transplantation Anthropological Review Aptekarz Aptekarz Polski Archives of Environmental Protection Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy C Cardiology Journal formerly Folia Cardiologica Cardiovascular Forum Case Reports & Clinical Practice Review Cellular and Molecular Biology Letters Central European Journal of Immunology Chemia Analityczna Chirurgia Kolana, Artroskopia, Traumatologia Sportowa Chirurgia Polska Choroby Serca i Naczyń: czasopismo lekarzy praktyków Clinical and Experimental Medical Letters Clinical Diabetology Contemporary Oncology - Współczesna Onkologia Cosmetic Reporter Czasopismo Aptekarskie Czasopismo Stomatologiczne Czynniki Ryzyka D Dental and Medical Problems Dental Forum Dermatologia Estetyczna Dermatologia Kliniczna Diabetes Care Diabetologia Doświadczalna i Kliniczna Diabetologia po Dyplomie Diabetologia Praktyczna Diagnostyka Laboratoryjna E e-Dentico Electronic Journal of Pathology and Histology Endodoncja.pl Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii Endokrynologia Pediatryczna Endokrynologia Polska Engineering of Biomaterials Epileptologia Experimental & Clinical Hepatology F Family Medicine & Primary Care Review Farmacja Polska Farmacja Współczesna Fizjoterapia Fizjoterapia Polska Folia Biologica Folia Cardiologica Folia Cardiologica Excerpta Folia Morfologica Folia Neuropathologica Forum Medycyny Rodzinnej Forum Nefrologiczne Forum Zaburzeń Metabolicznych G Gabinet Prywatny Gastroenterologia Kliniczna - Postępy i Standardy Gastroenterologia Polska Gazeta AMG Gazeta Lekarska Geriatria Gerontologia Polska Ginekologia i Perinatologia Praktyczna Ginekologia i Położnictwo Ginekologia po Dyplomie Ginekologia Onkologiczna Ginekologia Polska Ginekologia Praktyczna H Hematologia Hereditary Cancer in Clinical Practice HIV & AIDS Review Human Movement In Vitro Explorer Kardiologia w Praktyce Kardioprofil Kliniczna Perinatologia i Ginekologia Klinika Oczna Klinika Pediatryczna Kolposkopia 2001-2002 Kontaktologia i Optyka Okulistyczna Kosmos Krakowski Magazyn Neuropediatryczny Kultura Fizyczna Kwartalnik Ortopedyczny L Laboratorium Lancet Oncology: wydanie polskie Leczenie Ran Lek w Polsce Lekarz Lekarz Rodzinny Lekarz Wojskowy Lęk i Depresja M Magazyn Lekarza Okulisty Magazyn Medycyny Estetycznej Magazyn Otorynolaryngologiczny Medyk Białostocki - miesięcznik AMB Menedżer Zdrowia Mikologia Lekarska Monitor Polski N Na Ratunek Na Temat: zeszyty dla profesjonalnie pomagających Nadciśnienie Tętnicze Nefrologia i Dializoterapia Polska Nefrologia i Nadciśnienie Tętnicze Neurologia Dziecięca Neurologia i Neurochirurgia Polska Neurologia Praktyczna Neuropsychiatria - przegląd kliniczny Neuropsychiatria i Neuropsychologia Neuroscience Fakty New Medicine Nowa Klinika Nowa Medycyna Nowa Pediatria Nowa Stomatologia Nowiny Lekarskie Nowoczesny Technik Dentystyczny Nowotwory Nowotwory złośliwe w Polsce Nuclear Medicine Review O Ogólnopolski Przegląd Medyczny Okulistyka. Kwartalnik Medyczny Onkologia i Radioterapia Onkologia po Dyplomie Onkologia Polska Onkologia w Praktyce Klinicznej Ophthalmology po polsku Ordynator Leków Ortopedia, Traumatologia i Rehabilitacja Orzecznictwo Lekarskie Otolaryngologia Polska Otorynolaryngologia P Panacea - Leki ziołowe PAUza Akademicka Pediatria i Medycyna Rodzinna Pediatria po Dyplomie Pediatria Polska Pediatria Współczesna Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism Periodontologia Implanty Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia Pharmacological Reports Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Pneumonologia i Alergologia Polska Polimery Polimery w Medycynie Polish Journal of Chemistry Polish Journal of Cosmetology Polish Journal of Environmental Studies Polish Journal of Medical Physics and Engineering Polish Journal of Microbiology Polish Journal of Neurology and Neurosurgery Polish Journal of Pathology(1998 - 2008) Polish Journal of Pathology (2009 - ) Polish Journal of Pharmacology Polish Journal of Radiology Polska Medycyna Paliatywna Polski Merkuriusz Lekarski Polski Przegląd Chirurgiczny Polski Przegląd Kardiologiczny Polski Przegląd Medycyny Lotniczej Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu Polski Przegląd Neurologiczny Pro Pomerania Nostra Problemy Alkoholizmu Problemy Higieny i Epidemiologii Problemy Lekarskie Problemy Pielęgniarstwa Proktologia Protetyka Stomatologiczna Przegląd Alergologiczny Przegląd Chirurgii Dziecięcej Przegląd Dermatologiczny Przegląd Epidemiologiczny Przegląd EUREKA Przegląd Flebologiczny Przegląd Gastroenterologiczny Przegląd Ginekologiczno-Położniczy Przegląd Kardiodiabetologicziczny Przegląd Lekarski Przeglad Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Przegląd Menopauzalny Przegląd Pediatryczny 2001 - 2004 Przegląd Pediatryczny 2007 - Przegląd Seksuologiczny Przegląd Urologiczny Przewodnik Lekarza Seksuologia Polska Sen Sepsis Służba Zdrowia Sprawy Nauki Stomatologia Współczesna Suicydologia Sztuka Implantologii Sztuka Leczenia Świat Medycyny i Farmacji Świat Nauki Świat Problemów T Terapia Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia Twój Przegląd Stomatologiczny U Udar Mózgu. Problemy Interdyscyplinarne Ultrasonografia Urologia Polska V Vertigoprofil W Wektory Ginekologii Wiadomości Chemiczne Wiadomości Lekarskie Wiadomości Polskiego Towarzystwa Kosmetologów Wiadomości Psychiatryczne Wiadomości w Czepku Wideochirurgia i Inne Techniki Małoinwazyjne Wielkopolska Izba Lekarska - Biuletyn Informacyjny Wiedza i Życie Wspólne Tematy: pismo pracowników socjalnych, terapeutów, personelu pielęgniarskiego i opiekuńczego Współczesna Onkologia Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne Z Zakażenia Zdrowie Publiczne BIBLIOTEKI MEDYCZNE - Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie - Biblioteka Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie - Biblioteka Collegium Medicum w Bydgoszczy - Biblioteka Collegium Medicum UJ w Krakowie - Biblioteka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego - Biblioteka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach - Biblioteka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku - Biblioteka Uniwersytetu Medycznego w Lublinie - Biblioteka Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu - Biblioteka Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu - Biblioteka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego - Centrum Informacyjno-Biblioteczne Uniwersytetu Medycznego w Łodzi BIBLIOTEKI INSTYTUTOWE - Biblioteka Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie - Biblioteka Instytutu Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN w Warszawie - Biblioteka Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie - Biblioteka Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie - Biblioteka Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu - Biblioteka Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie - Biblioteka Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Biologii Medycznej PAN w Łodzi - Biblioteka Naukowa Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi - Biblioteka Naukowa Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu - Biblioteka Naukowa Instytutu Kardiologii w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Medycyny Pracy im. prof.J.Nofera w Łodzi - Biblioteka Naukowa Instytutu Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie - Biblioteka Naukowa Instytutu Reumatologii w Warszawie - Biblioteka Naukowa Narodowego Instytutu Leków w Warszawie - Biblioteka Naukowa Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie - Biblioteka Naukowa Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie - Dział Informacji i Dokumentacji Naukowej Instytutu Farmakologii PAN w Warszawie - Dział Informacji i Dokumentacji Naukowej z Biblioteką Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie BIBLIOTEKI ZAGRANICZNE - U.S. National Library of Medicine - Columbia University-Health Sciences Library - Library of Congress - Library of the Karolinska Institute - Medical University of South Carolina Library - USF Health Sciences Center Library - Yale University Library - Deutsche Zentralbibliothek fur Medizin Bazy danych – wolny dostęp MEDtube Medline (PubMed) AGRO AlphaGalileo Baza patentowa Bookshelf (książki on-line) Ebola virus disease History of Medicine Databases Medip 2000 (Instytut Medycyny Pracy) Nauka Polska (bazy OPI) Bezpłatny program do przedmiotu Anatomia - Anatronica	<urn:uuid:aa462af7-e087-41db-b139-e7a2eb3a531a>	finepdfs	2.054688	CC-MAIN-2022-27	https://psw.kwidzyn.edu.pl/images/biblioteka/Biblioteki-zasoby_internetowe.pdf	2022-07-06T22:58:28+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104678225.97/warc/CC-MAIN-20220706212428-20220707002428-00701.warc.gz	509,151,000	0.886021	0.984531	0.984531	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1092, 1377, 2084, 2122, 2821, 3404, 3918, 3937, 4427, 4996, 5587, 6393, 7028, 7411, 8521, 10526, 10741 ]	3	4
ZESPÓŁ SZKÓŁ Nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego 12-100 Szczytno, ul. Polska 18 tel. (0-89) 624-28-24, fax 624-26-03 NIP 745-000-43-28; REGON 511346220 do Regulaminu udzielania Zamówień Publicznych w Zespole Szkół nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Szczytnie o wartości szacunkowej netto nieprzekraczającej wartości 130 000zł Szczytno, dnia 20.12.2023 ZAPYTANIE OFERTOWE dotyczy zamówienia publicznego o wartości szacunkowej do 130 000zł (do zamówień o wartości netto od 5 000zł do 130 000zł) 1. ZAMAWIAJĄCY: Nabywca: Powiat Szczycieński ul. Henryka Sienkiewicza 1 12 – 100 Szczytno NIP 745-181-16-78 Odbiorca: Zespół Szkół Nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego ul. Polska 18 12 – 100 Szczytno tel. 89 623 11 17 strona: www.zs2.powiatszczycienski.pl e-mail: firstname.lastname@example.org 2. TRYB UDZIELENIA ZAMÓWIENIA: do udzielenia zamówienia nie stosuje się ustawy, ponieważ Wartość zamówienia nie przekracza wartości kwoty wskazanej w art. 2 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2019 z późn. zm.). 3. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA: Przedmiotem zamówienia jest: ŚWIADCZENIE USŁUG INFORMATYCZNYCH W ZESPOLE SZKÓŁ NR 2 IM. JĘDRZEJA ŚNIADECKIEGO 12-100 SZCZYTNO UL. POLSKA 18. Kod CPV (Słownik zamówień publicznych) 72000000-5. Termin dostawy/wykonania: 31.12.2024 r. Przedmiot zamówienia powinien spełniać następujące warunki: 1. Serwis sprzętu – oznacza sprzęt komputerowy objęty Serwisem Wykonawcy wszystkie stacje robocze Zleceniodawcy wraz z serwerem, wymiana lub naprawa sprzętu ( niesprawnych podzespołów i urządzeń ) na wezwanie Zamawiającego i w jego siedzibie. 2. Obsługa Techniczna Sprzętu w miejscu jego użytkowania oznacza: a) wykonywanie doraźnych napraw i czynności serwisowych, tak aby sprzęt pracował poprawnie pod względem technicznym zgodnie ze specyfikacją producenta. Naprawa Sprzętu jest rozumiana jako czynność przywrócenia poprawnego funkcjonowania Sprzętu, która nie może lub nie powinna być wykonywana przez Zleceniodawcę w oparciu o instrukcję obsługi Sprzętu b) Wymiana wadliwie działających części i podzespołów, tak aby Sprzęt był sprawny technicznie, zgodnie ze specyfikacją producenta. 3 Obsługa Techniczna Oprogramowania Systemowego i Biurowego oznacza czynności serwisowe, tak aby oprogramowanie systemowe pracowało poprawnie pod względem technicznym zgodnie z zaleceniami producenta i przeznaczeniem tego oprogramowania. Naprawa oprogramowania jest rozumiana jako czynność przywrócenia poprawnego funkcjonowania Oprogramowania, która nie może (lub nie powinno) być wykonywane przez Zamawiającego w oparciu o instrukcję obsługi Oprogramowania Oprogramowanie Systemowe i Biurowe oznacza standardowe oprogramowanie (typowe systemy operacyjne, programy biurowe MS OFFICE, Open Office, programy pocztowe, programy antywirusowe, przeglądarki internetowe, program Płatnik) objęte Serwisem Wykonawcy/ 4. Obsługa Oprogramowania Specjalistycznego – oznacza Specjalistyczne Oprogramowanie użytkowane przez Zleceniodawcę (programy handlowe, księgowe, kadrowe, płacowe, bankowe, systemy ERP, CRM itp., nietypowe systemy operacyjne np.: Linux, Mac OS) objęte systemem Wykonawcy. 5. Serwis sieci komputerowej oznacza: Obsługa Techniczna Sprzętu i obsługę techniczną sieci komputerowej w zakresie okablowania urządzeń transmisyjnych, rozumianych jako: a) kontrola połączeń sygnałowych sieci, b) naprawa wadliwie działających połączeń sygnałowych oraz urządzeń transmisji, c) wymiana wadliwie działających elementów sieci, tak aby była ona sprawną sygnałowo zgodnie ze specyfikacją dla danego typu sieci lub odpowiedniego protokołu transmisji, d) konfigurowanie urządzeń sieciowych w uzgodnieniu ze Zleceniodawcą, tak aby zapewnić techniczne możliwości transmisji w sieci komputerowej. 6 Obsługa zdalna – obsługa Techniczna Oprogramowania Systemowego Biurowego oraz Oprogramowania Specjalistycznego wykonywana zdalnie przez Internet za pomocą szyfrowanego tunelu VPN. 7 Przegląd Konserwacyjny oznacza kontrolę poprawności działania sprzętu i Oprogramowania oraz przetestowanie pod względem technicznym, zabezpieczenia danych i baz programów. Zleceniodawca zobowiązuje się dostarczyć media do archiwizacji. 8 Prace wdrożeniowe – instalacja i konfiguracja nowego oprogramowania i sprzętu u Zleceniodawcy oraz szkolenie kadry. 9 Reinstalacja Systemu operacyjnego – usługa polegająca na: a) diagnostyce podzespołów komputera, b) archiwizacji plików, c) formatowaniu dysku twardego, d) instalacji systemu operacyjnego, e) instalacja sterowników, f) instalacjami dostosowaniu Oprogramowania Systemowego i Biurowego g) instalacjami dostosowaniu Oprogramowania Specjalistycznego h) konserwacji sprzętu. 10 Czas pracy Serwisu ustala się na 20 roboczogodzin w miesiącu kalendarzowym. 11. WARUNKI JAKIE MUSI SPEŁNIĄĆ WYKONAWCA SKŁADAJĄCY OFERTĘ: Oferent musi posiadać: zdolność do czynności prawnych. 4. WYMAGI JAKIE MUSI SPEŁNIĆ OFERTA: 1. Ofertę należy złożyć na określonym formularzu, załączonym do zapytania. 2. Ofertę należy sporządzić na piśmie w języku polskim. 3. Każdy Oferent może złożyć tylko jedną ofertę. 4. Ofertę należy przesłać pocztą, drogą elektroniczną lub dostarczyć osobiście do dnia 10.01.2024 r. do godz. 10:00 na adres: Zespół Szkół Nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego ul. Polska 18 12-100 Szczytno e-mail: email@example.com z dopiskiem: "Oferta na usługi informatyczne" Liczy się data dostarczenia oferty, a nie jej nadania. 5. Oferty dostarczone po terminie nie będą rozpatrywane. 6. Cena brutto powinna zawierać wszystkie koszty niezbędne do wykonania zamówienia. 7. Oferent może wprowadzać zmiany w złożonej ofercie lub ją wycofać, pod warunkiem, że uczyni to przed upływem terminu składania ofert. Zarówno zmiana, jak i wycofanie ofert wymagają zachowania formy pisemnej. 5. KRYTERIA STOSOWANE PRZY WYBORZE NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY: Najniższa cena Zamawiający informuje, że: 1. Po wyborze Wykonawcy Zamawiający podejmie rozmowy w celu uszczegółowienia warunków realizacji zamówienia, w tym ostatecznego ustalenia warunków. Jeśli proponowana cena za przedmiot zamówienia odbiega będzie od założeń budżetowych, wówczas Zamawiający zastrzega sobie prawo do negocjacji lub odstąpienia od udzielenia zamówienia. 2. Niniejsze zapytanie ofertowe nie jestzmówieniem i otrzymane od Wykonawców oferty nie powodują żadnych zobowiązań wobec Stron. 3. Zamawiający zastrzega sobie prawo unieważnienia postępowania bez podania przyczyny. 4. O wyborze oferty Zamawiający poinformuje drogą telefoniczną, drogą elektroniczną lub listownie. Osoba odpowiedzialna za kontakt w sprawie ofert: Mariola Dobkowska tel. 89-623-11-17 DYREKTOR Zespołu Szkół Nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Szczytnie Alina Nieszoda	959fdb50-0c66-4dae-8498-095345fe9dfe	finepdfs	1.101563	CC-MAIN-2024-30	https://bip.zs2.powiatszczycienski.pl/system/obj/89_Zapytanie_Ofertowe_-_Uslugi_Informatyczne.pdf	2024-07-17T11:19:23+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514759.39/warc/CC-MAIN-20240717090242-20240717120242-00811.warc.gz	115,193,532	0.999939	0.999938	0.999938	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2111, 4987, 7018 ]	2	0
PRD Lipno przebuduje drogę w Makowiskach str. 3 Ruszamy z kolejną edycją budowy przydomowych oczyszczalni ścieków str. 4 Sto lat to za mało – jubileusz OSP Czernikowo str. 5 Strażackie święto w Mazowszu str. 7 Umowa na przebudowę drogi w Makowiskach podpisana Przebudowa drogi gminnej w miejscowości Makowiska” to infrastrukturalne zadanie, które szerzej opisujemy na następnej stronie, informując Państwa o podpisaniu umowy z jego wykonawcą. Podpisano już także stosowne dokumenty potwierdzające przyznanie marszałkowskiego dofinansowania. 15 czerwca 2016 roku w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego właściwe aktysygnowali Wójt Zdzisław Gawroński oraz Skarbnik Gminy Hanna Koperska. W tym numerze - Umowa na przebudowę drogi w Makowiskach podpisana ........................................... str. 2 - Uroczyste podpisanie umowy na inwestycje drogowe w ramach PROW .................. str. 3 - PRD Lipno przebuduje drogę w Makowiskach ................................................................. str. 3 - Rejestracja dawców szpiku .................................................................................................... str. 4 - Powiatowy budżet obywatelski – znamy wyniki .............................................................. str. 4 - Rusza kolejna edycja „przydomówkę” ................................................................................ str. 4 - Sto lat to za mało – jubileusz OSP Czernikowo ............................................................... str. 5 - Festiwal miłości w Czernikowie ......................................................................................... str. 6 - Strażackie święto w Mazowszu .......................................................................................... str. 7 - Stowarzyszenie Czyż–nie po walnym ............................................................................... str. 7 - Z życia Gminnej Biblioteki Publicznej ............................................................................. str. 8 - Strażacko – parafialny Dzień Dziecka .............................................................................. str. 8 - Konkurs z okazji 1050. Rocznicy Chrztu Polski ............................................................... str. 9 - IV Gminne Otwarte Zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych .............................. str. 9 - Echa GimLo .......................................................................................................................... str. 10 - Wspólnie dla społeczności lokalnej - razem łatwiej ....................................................... str. 11 - Uczniowie szkoły w Osówce na sportowo i artystycznie ................................................ str. 11 - Co słychać w SP im K. K. Baczyńskiego w Czernikowie? ............................................. str. 12 - Wieściz SP w Stelkinie ........................................................................................................ str. 13 - Wandalizm na stadionie ...................................................................................................... str. 13 - Z życia Szkoły Podstawowej w Mazowszu ..................................................................... str. 14 - Przedszkolaki ze Słoneczka lubią się bawić, ale pamiętają też o innych ..................... str. 15 - Świątecznie i konkursowo w Przedszkolu Publicznym .................................................... str. 16 - Historyczny awans Victori do A-klasy .............................................................................. str. 16 - Wiosenne atrakcje w Makowiskach .................................................................................. str. 17 - Piotr Kalinowski z tenisową Grand Prix Osówka ............................................................. str. 17 - Komety z tarczą z Osielska ................................................................................................. str. 18 - VI Mistrzostwa Gminy Czernikowo w Makao Tradycyjnym – kolejny tytuł Pujera ................................................................................................................................. str. 18 - Turniej gry deblowej – dublet Chylickiej i Kalinowskiego ............................................. str. 19 - Samorządowe odbijanie piłeczek – czernikowscy urzędnicy najlepsi .......................... str. 19 Uroczyste podpisanie umowy na inwestycje drogowe w ramach PROW Muzeum Etnograficzne im. M. Znamierowskiej-Prüfferowej zyskało 25 maja 2016 r. niecodziennego charakteru – było bowiem miejscem podpisania umów pomiędzy Samorządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego, a władzami jednostek samorządu terytorialnego, dotyczących realizacji projektów z zakresu infrastruktury drogowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Przedsięwzięcie „Przebudowa ulicy Toruńskiej, Cichej, Kwiatowej oraz Strumykowej z odnogami w miejscowości Czernikowo”, na którego realizację finansowe wsparcie otrzymała Gmina Czernikowo, w znaczącym stopniu usprawni komunikację w miejscowości gminnej. Na realizację zadania Gmina Czernikowo pozyskała 1 619 154,00 zł. PRD Lipno przebuduje drogę w Makowiskach Współfinansowane przy udziale środków budżetu Województwa Kujawsko - Pomorskiego pochodzących z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej zadanie „Przebudowa drogi gminnej w miejscowości Makowiska” już niedługo wkróczy w fazę realizacji. 17 maja 2016 roku w Urzędzie Gminy Czernikowo dokonano podpisania umowy, w którym wzięli udział Wójt Zdzisław Gawroński, Skarbnik Gminy Hanna Koperska, Prezes Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w Lipnie Andrzej Kurda oraz inspektor nadzoru Marian Pluta. Przedsięwzięcie obejmuje przebudowę drogi w pobliżu torów kolejowych, która w jednym swym końcu krzyżuje się z droga powiatowa Nr 204/C, w drugim zaś łączy się z drogą gminną Nr 101133C. Odcinek o długości 998,58 m na całej swej długości zyska nową, pełną konstrukcję nawierzchni realizowanej dwuwarstwowo, składającej się z warstwy wiążącej i ścieralnej o minimalnej łącznej grubości warstw 6 cm, wykonanej od podstaw, tj. na istniejącej nawierzchni gruntowej. Wartość zadania wyniesie 358 114,98 zł przy dofinansowaniu w wysokości 131 250,00 zł. Rejestracja dawców szpiku W Polsce co godzinę ktoś dowiaduje się, że ma białaczkę, czyli nowotwór krwi. Tę diagnozę słyszą rodzice małych dzieci, młodzież, dorosli. Bez względu na wiek – każdy może zachorować. Na szczęście każdy może też pomóc. Dla wielu chorych jedyną szansą na życie jest przeszczepienie szpiku lub komórek macierzystych od niespokrewnionego dawcy. Z myślą o tym Tomasz Jabłoński oraz Rafał Rutkowski podjęli się organizacji na terenie czterech gmin: Czernikowo, Kikół, Obrowo, Ciechocin rejestracji dawców szpiku. Wsparli także organizację punktu w Zbójnie podczas pikniku rodzinnego. Akcja przyniosła wielki sukces, ponieważ udało się zarejestrować ponad 200 dawców, co dowodzi wielkiej mobilizacji mieszkańców w kontekście niesienia pomocy chorym i potrzebującym. Serdecznie dziękujemy wolontariuszom a także wszystkim, którzy wspierali akcję. RR Powiatowy budżet obywatelski – znamy wyniki Weryfikacja i liczenie oddanych głosów na zadania zgłoszone do realizacji z budżetu obywatelskiego powiatu toruńskiego 2016 dobiegło końca. Pod głosowanie poddano łącznie 48 projektów, 15 w puli powiatowej i 33 w ramach pul lokalnych. Na realizację zadań z puli lokalnej zarezerwowano kwotę 130 tys. zł, zaś na zadania w puli powiatowej - 70 tys. zł. W ramach puli powiatowej dofinansowanie uzyskał m.in. projekt „Spotkania muzyczne – Muzyka Mistrzów” o wartości 11,5 tys. zł. Polega ona na organizacji dwóch koncertów, których celem jest popularyzacja muzyki z lat 70.-80. Koncertom towarzyszyć będą: konkurs plastyczny, wystawa prac oraz konkurs muzyczny na interpretację piosenki "mistrza muzyki", któremu poświęcony będzie koncert. Zaledwie 10 głosów do miejsca premiowanego dofinansowaniem zabrakło autorom projektu „Turniej Tenisa Stołowego o Puchar Starosty Toruńskiego”, który miałby odbyć się w Osówce. W ramach puli lokalnej największą liczbę głosów uzyskał projekt „Organizowanie działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej w Osówce poprzez tworzenie placu zabaw”, w ramach którego za kwotę 8,4 tys. zł na terenie świetlicy wiejskiej w Osówce zamontowane zostaną: huśtawka podwójna z metalową belką oraz huśtawki „bocianie gniazdo”. Zrealizowany zostanie także projekt „Otwarte turnieje w szachy i warcaby klasyczne”, w myśl którego rozegrane zostaną turnieje w szachy i warcaby skierowane do trzech grup wiekowych. Turnieje będą odbywały się cyklicznie w pięciu świetlicach na terenie gminy Czernikowo, zaś turnieje dla szkół - w SP w Makowiskach i ZS w Czernikowie. Rozegrany zostanie także turniej międzysiolecki. Koszt zadania przewidziano na 3 tys. zł. PP Rusza kolejna edycja „przydomówek” Po kilku latach poszukiwania możliwości pozyskania dofinansowania w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, pojawiła się perspektywa wsparcia ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Gmina Czernikowo przystąpi do konkursu obejmującego operacje typu „Gospodarka wodno-ściekowa” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów malej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii”, w myśl którego wybudowanych zostanie sto biologicznych oczyszczalni. W tym celu 8 czerwca 2016 roku w auli Szkoły Muzycznej w Czernikowie odbyło się spotkanie informacyjne. Zgodnie z projektem Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wyplaty pomocy finansowej na objętego Programem, z możliwości budowy oczyszczalni w ramach PROW wyłączeni są mieszkańcy terenów aglomeracji, co w przypadku gminy Czernikowo oznacza teren sołectwa Czernikowo. Ponadto, wynikające z programu ograniczenia kwotowe dla gminy Czernikowo uniemożliwiają budowę takiej liczby obiektów, która pozwoli na realizację przedsięwzięcia u wszystkich chętnych mieszkańców gminy. Należy także pamiętać, iż obecnie obowiązują nowe wymagania w zakresie stosowanych technologii budowy oczyszczalni. Wyrzamy nadzieję, że w najbliższych miesiącach pojawia się perspektywy w zakresie dofinansowania przedsięwzięć obejmujących gospodarkę wodno-ściekową także dla mieszkańców Czernikowa. PP Sto lat to za mało – jubileusz OSP Czernikowo S to lat to znacząca rocznica nie tylko w wymiarze ludzkiego życia. Dla związków, organizacji, zrzeszeń i stowarzyszeń historia sięgająca wieku może stanowić wyjątkowy dowód ich trwałości oraz słuszności idei cementujących ich członków. 11 czerwca 2016 roku jubileusz stulecia jednostki świętowało Ochotnicza Straż Pożarna w Czernikowie. O godzinie 15:45 strażackie pododdziały, przy akompaniamencie Gminnej Orkiestry Dętej, przemaszerowały pod świetlicy wiejskiej w Czernikowie na plac przy kościele parafialnym pw. św. Bartłomieja w Czernikowie. W przedsięwzięciu wzięli udział m.in. Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP druh Zdzisław Dąbrowski, Prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP druh Zdzisław Gawroński (jednocześnie Wójt Gminy Czernikowo), Zastępcy Komendanta Miejskiego PSP w Toruniu – st. bryg. Sławomir Paluszynski i st. bryg. Sławomir Kamiński, dowódca jednostki JRG-3 w Toruniu bryg. Adam Robaczewski, starosta toruński Mirosław Graczyk oraz kierownik referatu kryminalnego Komisariatu Policji w Lubiszczu kom. Andrzej Gasiewicz. Mszę świętą w intencji jednostki celebrował ks. kan. Piotr Siolkowski, kapelan OSP Czernikowo. Zebrańnych gości powitał prezes jednostki jubilatki, druh Dariusz Poplawski. Druhna Joanna Sulińska przybliżyła zebranym historię czernikowskiej straży. Jednym z głównych punktów uroczystości było nadanie jednostce nowego sztandaru. Po odczytaniu stosownych uchwał i aktu ufundowania oraz poświęceniu wzoru, poproszono fundatorów o wbić w drzewie honorowych gwiazd. Zarząd oraz członkowie OSP Czernikowo pragną w tym miejscu podziękować wszystkim, którzy dokołoyli swą cegiełkę do przedsięwzięcia. Są to: 1. Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP 2. Urząd Gminy Czernikowo 3. Gminny Zakład Komunalny w Czernikowie 4. Ochotnicza Straż Pożarna w Witowężu 5. Ochotnicza Straż Pożarna w Steklinie 6. Ochotnicza Straż Pożarna w Osowie 7. Ochotnicza Straż Pożarna w Steklinie 8. Ochotnicza Straż Pożarna w Makowiskach 9. Ochotnicza Straż Pożarna w Mazowszu 10. Druhny i Druhowie OSP Czernikowo 11. Czernikowskie Stowarzyszenie „Czyżnice” 12. Kujawski Bank Spółdzielczy w Aleksandrowie Kujawskim 13. Szkoła Podstawowa w Czernikowie 14. Wiejska Spółdzielnia Handlowo-Uslugowa w Czernikowie 15. Kancelaria Prawno-Finansowa Beata Murszewska 16. Rada Sołecka w Czernikowie 17. Hanna i Mirosław Graczyk 18. Halina i Zdzisław Gawroński 19. Teresa i Ryszard Chlebowiec „DOMEX” 20. Stacja Diagnostyczna Ewa i Wiesław Podlaszewscy 21. PPHU „KLUGE” Barbara i Ryszard Klugelewicz 22. ks. kan. dr Piotr Siolkowski 23. Danuta i Jerzy Wiśniewscy 24. Anna i Andrzej Sobocinscy 25. Anna i Tomasz Mackiewicz 26. Nina i Dariusz Poplawscy 27. Elżbieta i Mirosław Nierychlewscy 28. Halina i Piotr Świątkowscy 29. Ewa i Eugeniusz Grzębscy 30. Helena i Jerzy Szargwulscy 31. Jadwiga i Andrzej Padlewscy 32. Jan Bienkowski restauracja „DA VINCI” 33. Apteka im. Jana Pawła II M. J. Żółtowscy 34. Barbara i Jarosław Grodzińscy Tartak „BAJA” 35. Jerzy i Marcin Zgliniccy 36. Jolanta i Jerzy Mielczarek 37. Maria Jolanta Wyborska „Panaceum-Omega” 38. Krzysztof, Janina, Karol, Magdalena Karbowscy 39. Monika i Łukasz Woźniak 40. Marek Balina 41. Mirosława i Mieczysław Bojarscy „BOMET-BIS” 42. Mirosław Miętkiewicz „RAFAŁ” 43. Roman Ireneusz Balina 44. Małgorzata i Slawomir Poplawscy 45. Zofia i Stanisław Kamińscy 46. Bożena i Wiesław Masalscy 47. Stanisław Chylicki 48. Iwona i Jacek Urbanścy 49. Jadwiga i Eugeniusz Demscy Po wprowadzeniu Prezesa Dąbrowskiego, uroczystym przekazaniu sztandaru pocztowi i jego prezentacji, przystąpiono do dekoracji i odznaczeń. Ochotnicza Straż Pożarna w Czernikowie oraz jeden z jej druhow, Eugeniusz Grzębski, zostali odznaczeni Złotym Znakiem ZOSP RP, najwyższym odznaczeniem przyznawanym przez Związek. Złote medale za zasługi dla pożarnictwa otrzymali druhowe Stanisław Bendlin, Krzysztof Praźniewski i Dariusz Poplawski, srebrne – Marek Balina, Tomasz Mackiewicz i Jan Seweryn. Odznakami „Wzorowy Strażak” uhonorowano druhow Bartosza Dobrężńskiego, Łukasza Myszkowskiego, Dariusza Nejmana i Michała Studzińskiego, natomiast odznaki „Za wysługę lat” przyjęto do piersi Waclawa Hincu (65 lat), Stanisława Bendlina (55 lat), Andrzeja Kamińskiego, Jana Seweryna, Waclawa Zasadzińskiego (40 lat), Emili Sulińskiej, Patrycji Araśniewicz (10 lat), Pauliny Balina, Anny Piórowskiej i Danuty Sulinińskiej (5 lat). Uchwałą OSP w Czernikowie Wójtowi Zdzisławowi Gawrońskiemu przyznano Krzyż Korony, Stanisławowi Kamińskiemu – Złoty Medal dla Straży Pożarnej, a Stanisławowi Bendlinowi – Srebrny Medal dla Straży Pożarnej. Czernikowska Ochotnicza Straż Pożarna została uhonorowana ponadto Medalem Za Zasługi Dla Powiatu Toruńskiego. Po zakończeniu części oficjalnej, druhowie, fundatorzy oraz pozostali goście udali się do świetlicy wiejskiej w Czernikowie, gdzie podano obiad. Festiwal miłości w Czernikowie To był magiczny tydzień radości, uśmiechu, współpracy, aktywnego udziału wszystkich mieszkańców gminy i nie tylko. Trzyletnia dziewczynka pokazała, jak jesteśmy silnym i współczującym społeczeństwem. W akcje włączyły się media, wszystkie przedszkola i szkoły, instytucje publiczne, większość klubów sportowych, parafie, zespół charytatywny, prywatne firmy. Organizatorem całego przedsięwzięcia był Rafał Rutkowski. Cała akcja pomocy dla Lenki rozpoczęła się 10 kwietnia, kiedy to do Czernikowa po raz trzynasty przyjechał Krwiobus Regionalnego Centrum Krwiodawstwa w Bydgoszczy. Pobór krwi w tym dniu trwał wyjątkowo długo i zakończył się dopiero po godzinie 17.00. Padł oczywiście rekord dotychczasowych zbiorów, ponieważ przybyło 98 osób, z czego 71 oddało krew. Jednocześnie można było za dowolną opłatą „do puszki” przejechać się na koniach Karoliny Frass. Całkowity dochód trafił oczywiście na konto Lenki. Akcję wsparli jak zawsze Teresa i Ryszard Chlebowscy. 13 kwietnia odbył się spontanicznie przygotowany turniej piłki nożnej na Orliku w Mazowszu, w którym wzięło udział 5 drużyn. Organizatorzy: UKS, G. Grzywiński, R. Grabczewski oraz T. Różewicki zapewnili okolicznościowe podziękowania i trofea. Im bliżej weekendu, tym akcja nabierała większego tempa. 15 kwietnia UKS Comets Mazowsze (R. Szwaikowski) zorganizowało turniej dartu, w którym kilkunastu uczestników znów zapenilo kolejną puszkę. 16 kwietnia UKS Piątka z Olszki (Z. Stawicka, R. Altyn) zorganizowało indywidualny turniej tenisa stołowego. Kilkadziesiąt uczestników zawiezione walczyło o podium, a tak naprawdę o zdrowie Lenki. Tego samego dnia w restauracji DaVinci w Czernikowie odbył się koncert charytatywny Piotra „Elvisa” Bugzela (zorganizowany przez sztab pod kierownictwem Piotra Buczyńskiego). Sala wypełniła się po brzegi, uczestnicy świetnie bawieli się przy muzyce króla rock&rolla. W międzyczasie wystąpiła Dorota Bułakowska z Arturem i Miłką Grudzińskimi z Bydgoszczy. Odbyły się licytacje i sprzedaż przedmiotów przekazanych przez darzyńców. Cały dochód został przekazany na leczenie i rehabilitację dziewczynki. Organizację koncertu wsparli starosta Mirosław Graczyk, wójt Zdzisław Gawroński oraz dyrektor Dariusz Chrobak. Następnego dnia na ulice, pod kościoły i sklepy wyszli wolontariusze. Kilka godzin zbiorki przyniosło świetny efekt w postaci kolejnych tysięcy złotych. O godzinie 15.00 w SP Czernikowo odbył się maraton zumba, przygotowany przez Paulinę Sielską oraz Agnieszkę i Rafała Szatkowskich ze Strefy Formy Gym&Fitness. Ponad 100 uczestników tańczyło dla Lenki, a pieniążki sypiały się do puszek. Przez cały tydzień dzieci z przedszkoli, szkół podstawowych oraz młodzieży z gimnazjum i liceum organizowała zbiorki w szkołach, dyrektory oraz pracownicy szkół aktywnie uczestniczyli w tym, co działo się podczas akcji. Wielkie podziękowania dla prezesa oraz pracowników WŚHU Czernikowo za słodkie wsparcie zbiorki. 24 kwietnia Setbol Czernikowo (G. Grzywiński, D. Janiszewski) zorganizował dla Lenki turniej siatkówki. Wzięły w nim udział 4 zespoły. Po zakończeniu akcji pieniądze zostały przeznaczone przez pracowników Kujawskiego Banku Spółdzielczego w Czernikowie, za co serdecznie dziękuję dyrektor placówki i jej pracownikom. Wynik był rewelacyjny - udało się zebrac ponad 30 tys. złotych. Pieniądze te pozwolą na leczenie Lenki, jej rehabilitację, konsultacje wyników za granicą oraz zakup niezbędnych urządzeń i lekarstw. 22 maja na terenie pięciu gmin odbyła się rejestracja dawców szpiku (serdeczne podziękowanie wolontariuszom oraz Tomaszowi Jabłońskiemu). To, co się wydarzyło, nie zaskakuje - kolejny raz mieszkańcy gminy Czernikowo i gmin ościennych dowiedzieli, że potrafią dbać o najmniejszych, chorych czy biednych. To jest ta siła i energia, która spowoduje, że Lenka szybko wróci do zdrowia. RR Strażackie święto w Mazowszu Swoją bezinteresownością i ochotniczym zaangażowaniem, członkowie jednostek OSP na dzień świąteczny zasługują bezwzględnie. 3 maja 2015 roku odbyły się obchody Dnia św. Floriana. Uroczystość zapoczątkowała msza święta, celebrowana w Kościele Parafialnym pw. św. Marcina w Mazowszu przez kapelana gminnej OSP, ks. dziekana Piotra Siłkowskiego. W obchodach wzięli udział m.in. zastępca Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu st. bryg. Sławomir Kamiński, opiekun gminy z ramienia PSP st. kpt. Dariusz Fabisiak, Prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP Zdzisław Gawroński, Starosta Toruński Mirosław Graczyk oraz Przewodnicząca Rady Gminy Czernikowo Jadwiga Padlewśka. Strażackie święto było okazją do wręczenia medali i odznaczeń, czego dokonano na przykrościelnym placu. Złote medale „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali Zygmunt Łęgowski, Stanisław Świątecki i Jan Piński, natomiast brązowe wręczono Tomaszowi Bożejewiczowi, Sławomirowi Markowskiemu i Krzysztofowi Zagajewskiemu. Odznaki „Wzorowy Strażak” zostały przypięte do piersi druhow i druhen: Krystiana Grodzkiego, Marty Ligman, Mateusza Markowskiego, Mariusza Prusakiewicza, Piotra Urbańskiego i Piotra Rogalskiego. Wręczono także odznaki „Za Wysługę Lat” dla Zygmunta Ćwiklińskiego (50 lat), Adama Malinowskiego (45 lat), Marka Sitka (40 lat), Andrzeja Prusakiewicza, Andrzeja Błaszkiewicza i Tomasza Bożejewicza (30 lat) oraz Radosława Błaszkiewicza (25 lat). Część nieoficjalna przedsięwzięcia odbyła się w Wiejskim Domu Kultury w Mazowszu. Zapoczątkował ją słowno-muzyczny montaż w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej w Mazowszu. Stowarzyszenie Czyż-nie po walnym Obyło się coroczne Walne Zgromadzenie Czernikowskiego Stowarzyszenia „Czyż-Nie”, na którym, po przedstawieniu przez prezesa A. Sivicisa sprawozdania z działań za rok 2015, Zarząd uzyskał jednogłośnie absolutorium. Czernikowskie Stowarzyszenie „Czyż-nie” nadal aktywnie bierze udział w życiu kulturowym Czernikowa, było wyróżniane i nagradzane przez instytucje zewnętrzne (najciekawsza inicjatywa społeczna powiatu, „Rodzynki z Pożarządówki”, „Wolontariusz roku” odznaka za zasługi dla powiatu toruńskiego). Podziękowanie za działalność na rzecz Gminy Czernikowo złożył wójt Zdzisław Gawroński. Na walnym zebraniu też zostały przedstawione dalsze plany działań na rok 2016. Już od początku tego roku udało się zorganizować kilka ciekawych przedsięwzięć, a w szczególności zasługuje na uwagę przywracanie starych ludowych obyczajów, jak „zapusty” czy „półpocie”. Przeprowadzona została w chacie we Włęczu inscenizacja różnych obyczajów wielkanocnych, wielkopostnych i związanych z przesileniem wiosennym przez członków Stowarzyszenia oraz pracowników Muzeum Dobrzyńskiego w Rypinie, co zostało uwiecznione w filmie, który można obejrzeć na stronie internetowej ziemiodobrzyńska.pl (podobnie jak pozostałe filmy dokumentujące inicjatywy Stowarzyszenia). Tym razem przedstawiono korowód zapustowy, taniec na len i konopie, wybijanie zuru na półpocie, topienie marzanny, chodzenie z gaikami, obyczaje wielkanocne, śmigus-dyngus, chodzenie z kogutkiem. W szkole podstawowej w Czernikowie odbyły się coroczne warsztaty teatralne, finansowane z dotacji powiatowej. Złożylismy w ramach budżetu obywatelskiego projekt warsztatów i inscenizacji „Grodzisko Średniowieczne”. Czekają nas jeszcze noc kupaly, warsztaty przyrodnicze i plener malarski czy wycieczka po zabytkach powiatu toruńskiego. AS/DC Z życia Gminnej Biblioteki Publicznej Konkurs „Małe Ojczyzny”, corocznie organizowany przez bibliotekę, (tym razem pod hasłem „Toruń-legendy i historia”), nadal cieszy się powodzeniem. Uczniowie Gimnazjum w Czernikowie oraz Szkół Podstawowych z Czernikowa, Osówka, Mazowsza, Makowisk i Steklina dzielnie walczyli o pierwsze miejsce; nie obyło się bez dogrywek. GIMNAZJUM I miejsce: Joanna Dejewska II miejsce: Zuzanna Kamińska III miejsce: Katarzyna Dolasinska SZKOŁA PODSTAWOWA I miejsce: Weronika Luberadzka II miejsce: Kinga Iwaniuk II miejsce: Natalia Luberacka Dziękujemy nauczycielom i wychowawcom za pomoc w organizacji, a uczniom - za przygotowanie się do konkursu i chęć w nim uczestnictwa, pomimo końca roku szkolnego. W Tygodniu Bibliotek gościem Gminnej Biblioteki Publicznej był Marcin Palasz, autor książek dla dzieci i młodzieży oraz słuchawisk. Mieszka 1 i pracuje we Wrocławiu. Debiutował w 2004 roku książką „Opowieści z Krainy Potworów”. Laureat Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego. Spotkanie dostarczyło wielu miłych wrażeń, nie zabrakło śmiechu, anegdot i autografów. Zakończyliśmy kolejną edycję Bajkowych Poranków z przedszkolakami. Tym razem, oprócz Przedszkola Publicznego, mogliśmy zarazić sympatią do biblioteki Niepubliczne Przedszkole Słoneczko i dzieci z oddziałów „0” Szkoły Podstawowej w Czernikowie. Bardzo dziękujemy za współpracę. Od września będziemy kontynuować spotkania z nowymi pomysłami i zadaniami. Kolejna edycja konkursu powiatowego na interpretację wierszy organizowanego przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną im. Juliana Prejsa w Chelmży i Gminną Bibliotekę Publiczną w Czernikowie odbyła się tym razem w Mazowszu. Mieliśmy zaszczyt gościć przedstawicieli gmin z całego powiatu. Dzieci z klas I-II szkół podstawowych przedstawiły własną interpretację wierszy Jana Brzechwy. Strażacko – parafialny Dzień Dziecka W dniu 29 maja 2016 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Czernikowie oraz Zespół Charytatywny zorganizowali „Dzień Dziecka”. Impreza rozpoczęła się mszą świętą i trwała kilka godzin. Uroczysta była wieloma konkursami dla dzieci, a także dla całych rodzin. Najmłodszym mieszkańcom naszej parafii rozdano słodkie upominki; strażacy prowadzili szkolenie z pierwszej pomocy, bandażowania oraz sytuacji nagłych. Przygotowany został tor przedszkol i także pokazy sprzętu strażackiego i ratownictwa wodnego. Funkcjonariusze Policji znakowali rowery. W czasie imprezy rozstrzygnięty został konkurs plastyczny z okazji 100-lecia OSP w Czernikowie. Parafialny Zespół Charytatywny od 2012 roku systematycznie organizuje akcję poboru krwi w Czernikowie, w związku z czym zorganizowali konkurs plastyczny „Gdy dorosnę będę oddawał krew”. Wzięło w nim udział 8 szkół, napłynęło prawie 200 prac. Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy wspierali nas podczas organizacji imprezy. Konkurs z okazji 1050. Rocznicy Chrztu Polski Dnia 12 kwietnia 2016 r. w Szkole Podstawowej im. Ireny Sendlerowej w Woli odbył się jubileuszowy konkurs, którego zakres tematyczny dotyczył 1050. Rocznicy Chrztu Polski. Organizatorami konkursu byli Wójt Gminy Kikół Józef Predenkiewicz i Szkoła Podstawowa w Woli, natomiast honorowy patronat nad konkursem, obok ks. bpa W. A. Meringa, starosty lipnowskiego K. Baranowskiego, dziekanów: czernikowskiego (ks. P. Siłkowski) i lipnowskiego (ks. H. Ambroziak) oraz posłów na Sejm RP Ł. Zbonikowskiego i J. K. Ardanowskiego, objął Wójt Gminy Czernikowo Zdzisław Gawroński. Do udziału w konkursie zaproszono dziesięć szkół podstawowych z terenu gmin Kikół, Czernikowo i Lipno. Ostatecznie do konkursu przystąpiło 8 placówek, w tym szkoły w Czernikowie, Steklinnie i Makowiskach. Konkurs obejmował zagadnienia z zakresu wiedzy teologicznej, historycznej, językowej i plastycznej. Wcześniej dzieci wykonały prace plastyczne i literackie, a w dniu rozstrzygnięcia konkursu pisali test wiedzy. Po części pisemnej nastąpiła część ustna, dotycząca wiedzy religijnej. Suma punktów zdobytych w ramach pracy plastycznej, literackiej, testu pisemnego i odpowiedzi ustnej wyłoniła zwycięską drużynę. Zajęte miejsca: I miejsce - Szkoła Podstawowa im. K.K. Baczyńskiego w Czernikowie II miejsce - Szkoła Podstawowa w Zajezierzu III miejsce - Szkoła Podstawowa im. I. Sendlerowej w Woli Organizatorzy zadbaли, aby wszyscy uczestnicy konkursu otrzymali nagrody rzeczowe. Rada Rodziców przy Szkole Podstawowej w Woli ufundowała tort, a imprezę zakończył koncert Tomasza Kamińskiego, muzyka nurtu chrześcijańskiego. Konkurs był okazją do wspólnego poszukiwania naszych korzeni, jak też włączenia się w ogólnopolskie uroczystości. IV Gminne Otwarte Zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych Ślonecznego, czerwcowego poranka na stadionie przy Zespole Szkół w Czernikowie odbyły się IV Gminne Otwarte Zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, w których wzięło łącznie udział siedem drużyn, w tym dwie dziewczęce i pięć chłopięcych. Zawody składały się z ćwiczenia bojowego oraz biegu sztafetowego z przeszkodami. Po dość długich zmagańach w promieniach słońca i zdrowej rywalizacji końcowa klasyfikacja przedstawia się następująco: W kategorii dziewcząt: 1 m-ce - MDP Steklin 2 m-ce - MDP Czernikowo W kategorii chłopców: 1 m-ce - MDP Steklin 2 m-ce - MDP Osówka 3 m-ce - MDP Świękatowo 4 m-ce - MDP Steklin 2 5 m-ce - MDP Czernikowo Wszystkie drużyny otrzymały pamiątkowe dyplomy, a drużyny zwycięskie - puchary. Nagrodą za udział w zawodach gminnych jest wyjazd do Bydgoszczy na zawody wojewódzkie. Młodym strażakom serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów na zawodach wojewódzkich we wrześniu. Drużyna naszych uczniów (Patrycja Murawska, Patryk Kotkiewicz, Oliwia Kwiatkowska) zajęła II miejsce w finale konkursu „Czytam i znam”, organizowanego pod patronatem Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy. Uczniowie wykazali się kreatywnością oraz wiedzą polonistyczną znacznie wykraczającą poza program gimnazjum. W dniu 20 maja 2016 w Instytucie Historii UMK w Toruniu uczniowie Adrian Zatorski i Damian Burak wzięli udział w kolejnej edycji Wojewódzkiego Konkursu Humanista Roku. W pisemnych zmagańach konkursowych musieli wykazać się wiedzą z zakresu języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie i wiedzy o kulturze. Ich trud został uwieńczony sukcesem - obaj otrzymali tytuł finalisty konkursu. W marcu grupa młodzieży z ZS w Czernikowie przystąpiła do dwóch międzynarodowych projektów. Naszymi partnerami zostali gimnazjaliści z Czech oraz Turcji. Komunikacja odbywa się w języku angielskim na bazie internetowej platformy eTwinning, na której systematycznie umieszczane są zdjęcia, filmyki oraz informacje o uczestnikach projektów i ich macierzystych szkołach. W ramach współpracy uczniowie realizują zadania, dzięki którym rozwijają umiejętności językowe, artystyczne i informatyczne, a także poznamy elementy kultury, historii i obyczajów partnerskich krajów. We wtorek, 12 kwietnia, na Dzień Otwarty przybyli uczniowie okolicznych szkół podstawowych. Został przywitani przez dyrektora Andrzeja Padlewskiego, który przedstawił przyszłowarzycieli ofertę szkoły (m.in. plan utworzenia klas profilowanych - matematyczna, językowa, sportowa), a następnie patrona Mikołaja Kopernika w towarzystwie cześćujących piernikami mieszkańców. Podzielili na grupy gości podczas zwiedzania szkoły uczestniczyli w zajęciach. Były to pokazy i warsztaty fizyczne, chemiczne, biologiczne (z degustacją zdrowej żywności), techniczne (origami), inscenizacje historyczne (starożytny Rzym, Powstanie Warszawskie), zabawy językowe. Następnie udali się do sali gimnastycznej na pokazy: sprawnościowe, brazylijskiego Jiu Jitsu oraz cheerleaderek. Patryk Kotkiewicz uzyskał tytuł finalisty Wojewódzkiego Konkursu z Fizyki i Astronomii. Dodatkowo, Patryk oraz Weronika Kołaczynska zdobyli nagrody w Polsko-Ukraińskim konkursie fizycznym "Lwiątko". Opiekunem uczniów był Rafał Rutkowski. W ramach działań promujących czytanie przyłączyliśmy się do ogólnopolskich akcji; 4 czerwca zorganizowaliśmy lokalną Noc Bibliotek (głośne czytanie fragmentów ulubionych książek, rozmowy, zabawy, „literacki posiłek”), a 10 czerwca na boisku szkolnym biliśmy rekord masowej lektury w ramach akcji „Jak nie czytam, jak czytam”. Oba wydarzenia organizowano we współpracy z SP w Czernikowie, a drugie – także miejscową biblioteką publiczną. Sukcesy muzyczne gimnazjalistów: 1. I miejsce – Wojewódzki Festiwal Pieśni Patriotycznej „Tobie Polsko” w Zamku Bierżgławskim (Katarzyna Popławska, Ewelina Florczak, Klaudia Korzeniewska, Lidia Woźniczka); 2. IV Regionalny Festiwal Piosenki Turystycznej i Ekologicznej w Kowalewie Pomorskim – I m. K. Popławska; 3. Wojewódzki Festiwal Piosenki „Święcie Nasz” w Chelmży: I m. K. Popławska, II m. Zespół Wokalny; 4. Ogólnopolski festiwal „Piosenki Jacka Cygana i nie tylko…” w Wąbrzeźnie: I m. Zespół Wokalny, I m. K. Popławska; 5. Diecezjalny Festiwal Pieśni i Piosenki Religijnej w Kowalewie Pomorskim – III m. K. Popławska; 6. Powiatowy Festiwal Piosenki „Śpiewajmy Razem” w Chelmży: I m. Zespół Wokalny, II m. K. Popławska; 7. Wojewódzki Festiwal „Szkolna Scena Piosenki i Poezji” w Toruniu – I m. Zespół Wokalny; 8. Wojewódzki Festiwal Piosenki w Żninie – Nagroda dla Zespołu Wokalnego; 9. Ogólnopolski Konkurs Piosenki Ojczyźnianej we Wrocławiu – wyróżnienie dla Zespołu Wokalnego; 10. Wojewódzki Konkurs Piosenki Dziecięcej i Młodzieżowej w Kowalewie Pomorskim – III m. Zespół Wokalny, wyróżnienie K. Popławska; 11. Regionalny Przegląd Chórów Śpiewającej Polski w Bydgoszczy – Srebrne Pasmo dla Chóru Gimnazjum. Sukcesy sportowe gimnazjalistów - UKS „Kopernik”: 30 kwietnia drużyna UKS „Kopernik” (Milosz Jaranowski, Maciej Kubik, Kacper Pilewski, Daniel Lewandowski, Wiktor Bielski, Rikardo Dobrzyński) wzięła udział w turnieju piłki nożnej o Puchar Rady Rodziców Miejskiego Zespołu Szkół w Skępcem. Po kilkugodzinnych zmagańach nasi uczniowie dotarli do finału, gdzie dopiero po rzutach karnych pokonali przeciwników. Maciej Kubik został najlepszym bramkarzem turnieju. W dniu 7 maja odbył się Puchar Polski brazylijskiego jiu jitsu w Koninie. Kamil Malinowski zajął III miejsce w kategorii do 69 kg, Szymon Chojnacki – II miejsce w kategorii do 89,5 kg, a Kamil Wiśniowski – II miejsce w kategorii do 79 kg. 4 czerwca na ogólnopolskich zawodach brazylijskiego jiu jitsu Open Gi w Luboniu brązowe medale zdobyli w swoich kategoriach Adam Bugdalski, Kamil Malinowski i Dariusz Nowak, natomiast złoty medal przywiózł Szymon Chojnacki. Wspólnie dla społeczności lokalnej - razem łatwiej Każda organizacja ma cele, które, w dużej części, realizuje niesamodzielnie. Stowarzyszenie „Razem łatwiej” i OSP w Makowiskach zważyły siły we wspólnej realizacji pomysłów na rzecz mieszkańców. Członkowie stowarzyszenia „Razem łatwiej”, druhowie OSP wraz z sołtysami Kiełpin i Makowisk oraz starostą toruńskim zorganizowali mile spotkanie z okazji Dnia Kobiet. Wyrzecem wdzięczności były róże i życzenia. Uczestnicy kwietniowego rajdu rowerowego zawitali także do Makowisk. Po trudach podróży mogli odpocząć przy ciepłej kawie (herbacie) oraz domowych wypiekach członkin stowarzyszenia i mieszkańek sołectwa. Po raz kolejny, tym razem stowarzyszenie wspólnie z Ochotniczą Strażą Pozarną, zaprosiliśmy na koncert piosenki włoskiej w wykonaniu zespołu La Festa Duo. Znane włoskie utwory przeniosły nas do słonecznej Italii. Uczestnicy mogli nabycić pamiątkowe serduszka, wykonane przez dzieci pod okiem nauczycieli. Bardzo serdecznie dziękujemy za zrozumienie, dobre serce i ofiarność wszystkim, którzy wspierają nasze inicjatywy. Szczególne podziękowania kierujemy do Starosty Toruńskiego i Wójta Gminy Czernikowo. RL Uczniowie szkoły w Osówce na sportowo i artystycznie Ostatni poniedziałek kwietnia na długo pozostanie w pamięci wielu uczniów szkoły podstawowej w Osówce. Tego dnia, pod opieką M. Kwiatkowskiej, K. Kowalskiej, A. Strzeleckiej, R. Kuziemkowskiej i Z. Stawickiej, wybraliśmy się do Skłudzewa na warsztaty plastyczne. Podróż jak zwykle minęła prędko w wesołej atmosferze i już około godziny 10.00 staliśmy przed pięknym dworcem w Skłudzewie, gdzie przywitał nas sympatyczny właściciel. Pogoda sprzyjała, więc mogliśmy pójść do parku, gdzie spróbowaliśmy pysznego chleba z konfiturą z aroni. Następnie rysowaliśmy stare drzewa. Po skończeniu szkiców udaliśmy się na uczęszczyć ognisko, zwiedzając przy okazji cały teren. Po posiłku grupa starsza wyklejała witraże na szkle, a młodzi malowali na płótnie. Około godziny 14.00 nasza „plastyczna uczta” dobiegła końca. 26 kwietnia w Szkole Podstawowej im. T. Halika w Osówce odbył się Gminny Konkurs Sportowy "Wiewiórka". Rywalizację podjęło pięć szkół z terenu Gminy Czernikowo – placówki z Osówki, Czernikowa, Steklina, Mazowsza oraz Makowisk. Celem przedsięwzięcia było upowszechnianie zdrowego stylu życia i różnych form współzawodnictwa, stwarzanie możliwości rozwoju umiejętności sportowych i zainteresowania sportem oraz integracja środowiska. Dzieci rywalizowały m.in. w koszlowaniu i wyscigach z piłką, skakaniu przez skakankę, odbijaniu piłeczki za pomocą paletki czy rzutach do celu woreczkiem. Dzieci również brały udział w sportowych lamigłówkach. W czasie przerwy obiadowej komisja szybko podliczyła wszystkie punkty. Wszystkim uczestnikom wręczono dyplomy i nagrody rzeczowe. Organizatorki konkursu – M. Kwiatkowska, K. Kowalska, A. Strzelecka i R. Kuziemkowska – pragną podziękować wszystkim drużynom i ich opiekunom za przybycie i wspaniałą zabawę. RK Co słychać w SP im K. K. Baczyńskiego w Czernikowie? W czernikowskiej placówce nauczania podstawowego jak zawsze dzieje się wiele dobrego. Przede wszystkim podsumowano pięcioletni program edukacyjny, kilkakrotnie stawialiśmy „na pudeł”, a także zajęliśmy III miejsce w województwie w programie ratowania zwierzyny drobnej „Myśliwi-dzieciom, dzieci-zwierzętom”. To zasługa dzieci i zaangażowanych nauczycieli przyrody E. Lewandowskiej i I. Wyczachowskiej, dyrektora, nauczycieli klas I-III oraz myśliwych z koła łowieckiego „Bazant” (szczególnie J. Kasprovicza, S. Sacharuka). Dziękujemy starości toruńskiemu i wójtowi gminy Czernikowo za nagrody i pomoc w transporcie na podsumowanie akcji. Podczas Święta Szkoły uroczyście zakończyliśmy rok obchodów 150-lecia SP Czernikowo, kontynuując obchody 95-lecia urodzin K.K. Baczyńskiego, organizując i podsumowując gminny konkurs plastyczny „BACZ na wers” i gminny otwarty konkurs literacki „Rzeczy Niepokój”. Klasy 4-6 stanęły do rywalizacji podczas „Trzech minut dla klasy”, przygotowując dziewięć fantastycznych występów, z których dwa otrzymały nagrodę główną - puchar dyrektora. Odbyła się też dziesiąta, jubileuszowa edycja konkursu recytatorskiego dla uczniów szkół województwa „Znow wędrujemy ciepłym kraju”. W ostatnich miesiącach odbył się 15. Rajd z PTTK, spotkania z okazji Dni Żołnierzy Wyklętych, uroczysta zbiórka z emerytowanymi drużynowymi harcerstwa, wyjazd rowerowy do grodziska w Steklinnie-Niedźwiedziu, biwak zogniskiem przy chacie pod namiotami we Włęczu, obejście Starorzęca przy Zielonej Kępie. Ostatni sprawdzian klas szóstych wydał nieco lepiej, niż średnia wojewódzka, choć miewaliśmy już wyniki lepsze, niż średnia ogólnopolska. Pisaliśmy także sprawdziany próbne z klasami trzecimi. Dzieci biorą udział w wojewódzkim programie edukacji kulturalnej z WOAk, w zajęciach plastycznych, muzycznych, tanecznych, ludowych, fotograficznych, filmowych, teatralnych, literackich. Klasa 2b brała udział w programie plastycznym z Galerią i Ośrodkiem Twórczości Plastycznej Dziecka. W ramach nagród za udział w akcji „Czyż-nie warto zostać Świętym Mikołajem” uczniowie kilku klas zwiedzili Muzea w Rypinie i Toruniu oraz uczestniczyli w zajęciach dotyczących obyczajów wielkopostnych i w festiwalu nauki i sztuki w Lipnie. Odbyło się wiele wycieczek jedno- i kilkudniowych. Wszyscy biorą udział w zajęciach Filharmonii Toruńskiej i są uczestnikami koncertów Szkoły Muzycznej w Czernikowie. Nauczyciele-członkowie „Czyż-nie” brali udział w nagraniu razem ze Stowarzyszeniem i Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej obyczajów wielkanocnych związanych z ziemią dobrzyńską, współuczestniczyli w organizacji koncertów, w przygotowaniu projektów z budżetu obywatelskiego. Zorganizowali z grantów warsztaty przyrodnicze, teatralne, plener malarski, zawody sportowe. Dyrektor Dariusz Chrobak za działania związane z promocją szkoły, gminy, powiatu otrzymał odznakę za zasługi dla powiatu toruńskiego. Dzieci uczestniczą z powodzeniem w konkursach recytatorskich (nagrody w „Dobrze Ziemia”), w I. Woj. Konkursie Krasomówczym (II miejsce O. Pracowity), plastycznych, racjonalizatorskich (nagroda ogólnopolska W. Małkowskiego), regionalnych (I m-ce Kingi Iwaniku) czy historycznych (II m-ce K. Iwaniku). Młode futbolistki awansowały do Woj. Finału Orlik, a nasze drużyny stawały na podium powiatowych zawodów w trójbioju, minikoszykówce i minisiatkówce. Wielkim sukcesem w szachach może pochwalić się Kornelia Sivicka. Teatr zdobył wyróżnienie w międzywojewódzkim konkursie inscenizacji teatralnych w Bydgoszczy „Antonówka”. Drużyna SP Czernikowo zdobyła I miejsce w międzyszkolnym konkursie z okazji 1050-lecia Chrztu Polski. W Odysei Umysłu jedna z drużyn w finale zdobyła 5. i 14. miejsce w Polsce. Chór PIKOŁO zdobył Srebrne Pasmo w Przeglądzie Chórów Regionu Bydgoszcz Akademii Chóralnej Śpiewająca Polska 2016. Amelia Ruminska wyszpiewała wyróżnienie w XV. Festiwalu Piosenki Krajów Unii Europejskiej w Radzyniu Chełmińskim. Natalia Maćkiewicz odnosi olbrzymie sukcesy w kickboxingu - w tym roku zdobyła Puchar Europy, Puchar Polski oraz Mistrzostwo Polski Kadetów Młodszych. Natalia otrzymała również sportowe wyróżnienie Starosty Toruńskiego. Klasy 0-3 z sukcesami brały udział w Gminnym Konkursie Języka Angielskiego w Mazowszu, w Finale Regionalnego Konkursu Języka Angielskiego dla Najmłodszych „The Champions”, w Powiatowym Konkursie „Mieszak w ciekawym miejscu”, w konkursach: „Wiewiórka”, „Kartka świąteczna z materiałów ekologicznych”, „Kompostujesz – Zyskujesz”, „100-lecie straży w Czernikowie”, „Gdy dorosnę będę oddawać krew”. Uczniowie mieli możliwość uczestniczenia w warsztatach graficznych „Międzynarodowe Biennale Grafiki Dzieci i Młodzieży – Toruń 2016”. Uczniowie klas I-III i oddziałów przedszkolnych zaprezentowali swoje umiejętności wokalne, taneczne, recytatorskie na Dzień Matki. W czernikowskiej szkole dużo się dzieje, jest twórcza atmosfera pracy sprzyjająca rozwojowi każdego ucznia. Więcej informacji na www.spczernikowo.pl. DCh Wieści ze SP w Steklinie Wiadomo nie od dziś, że popularność środków masowego przekazu oraz dostęp do nowoczesnych technologii nie sprzyja właściwemu rozwojowi dzieci i młodzieży. Łączenie nauki czy pracy z przyjemnością podnosi wydajność, pozytywnie wpływa na efekt końcowy i jego trwałość. Czytanie książek rozwija wyobraźnię, bogaci język, uczy abstrakcyjnego myślenia, stymuluje rozwój. Przez cały rok realizowaliśmy projekt, który miał służyć podniesieniu poziomu czytelnictwa w naszej szkole. Kolejne zadania wykonywane były w kwietniu i w maju. Z okazji Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich zorganizowaliśmy apel poświęconego czytelnictwu. Uczniowie klas IV-VI wystawili inscenizację przedstawiającą wartości i znaczenie książki w życiu każdego człowieka. Aktyw biblioteczny zapoznał społeczność szkolną z najciekawszymi powieściami, które warto przeczytać. Maj to przede wszystkim Tydzień Bibliotek. Tęgoroczne hasło brzmiało: Biblioteka inspiruje. Skorzystaliśmy z zaproszenia dyrekcji Gminnej Biblioteki Publicznej w Czerńnikowie i uczestniczyliśmy w autorskim spotkaniu z pisarzem Marcinem Palaszem, które zostało opisane w osobnym artykule. Wyrabianie w dzieciach nawyku regularnego czytania oraz nadania książce odpowiedniego znaczenia ma szansę powodzenia tylko przy pomocy opiekunów. Na podsumowanie calorocznych działań, w maju, zaprosiliśmy rodziców z całej szkoły. Uczniowie wystawili sztukę Sąd nad książką, a pani bibliotekarka, Monika Kozłowska, przedstawiła znaczenie czytelnictwa. Zachęciła do wspólnego czytania w domu, gdyż wzmacnia to więzy rodzinne i dostarcza właściwych wzorców. 10 czerwca natomiast włączyliśmy się w ogólnopolską akcję Jak nie czytam, jak czytam, która ma za zadanie promować czytelnictwo i biblioteki. Dnia 17 maja odbył się Pierwszy Gminny Konkurs Piosenki Angielskiej. W konkursie brały udział uczniowie z klas IV-VI z naszej szkoły oraz ze Szkół Podstawowych w Czerńnikowie i w Mazowszu. Wokalistki byli wspaniale przygotowani, prezentując bardzo wysoki poziom. Cieszymy się, że mogliśmy gościć w prochach naszej szkoły tak wielu młodych artystów. Ocenie jury podlegały: muzykalność, walory głosowe, dykcja, ruch sceniczny oraz ogólny wyraz artystyczny. Laureaci konkursu: I miejsce – Aleksandra Ziętarska, SP w Steklinie II miejsce – Zespół Wokalny, SP w Czerńnikowie III miejsce – Kornelia Szwajkowska, SP w Mazowszu Samorząd Uczniowski w marcu, rozpoczął zbiórkę pieniędzy na leczenie Lenki Głowlackiej. Sprzedawaliśmy maskotki, ciasto, słodycze. 17 kwietnia przeprowadziliśmy również zbiórkę pieniędzy wśród mieszkańców Steklinia i części Walentowa. W sumie zebraliśmy 1667 zł. Wszystkim ofiarodawcom serdecznie dziękujemy! 17 marca dwunastu uczniów klas IV-VI reprezentowało szkołę w konkursie „Kangur Matematyczny”. Najwyższą notę w kategorii „Małuch” uzyskała Agata Cichorska oraz Bartosz Przewięźlikowski, natomiast w kategorii „Beniamin”- Wiktoria Strzałkowska. 7 czerwca po raz kolejny w naszej szkole odbył się Gminny Konkurs Matematyczny. Udział wzięły sześciuosobowe drużyny z klas IV-VI ze wszystkich szkół z terenu gminy. Drużyna ze Steklinia zajęła II miejsce w klasyfikacji końcowej, natomiast Wiktoria Strzałkowska uzyskała indywidualnie II miejsce w kat. klas V. Ponadto, Weronika Luberadzka zwyciężyła w XVI edycji Gminnego Konkursu „Mala Ojczyzna” (Wiktoria Traczykowska zdobyła wyróżnienie), natomiast Wiktoria Traczykowska, Wiktoria Strzałkowska, Hubert Borowicz i Rafał Gizela zajęli pierwsze miejsce w Gminnym Konkursie BRD. MP/AS/MT Wandalizm na stadionie Czaszy, gdy na płycie czerńnikowskiego boiska trzeba było rozwijać weże, by trawa pozostała zielona, dawno minęły. Dziś stadion nawadniany jest dzięki zamontowaniu pod nawierzchnią systemowi rozprowadzania wody. Niestety nie wszyscy potrafią docenić technologiczne dobrodziewstwa, wobec czego stadionowe zraszače są notorycznie niszczone. Zraszaczce w momencie uaktywniania się zostają ciśnieniem wody wysunięte ponad powierzchnię boiska. Wówczas stają się obiektem zainteresowania i, prawdopodobnie, narzędziem zabawy. Być może sprawcy nie zdają sobie sprawy z tego, że ich rozrywka w rzeczywistości jest aktem vandalizmu, który nie jest jednorazowy. Apelujemy o poszanowanie własności, która jest tak naprawdę naszym dobrem wspólnym. Stadion służy wielu inicjatywom – od meczów Victiorii Czerńnikowo po zawody strażackie – i w interesie nas wszystkich powinna leżeć jego jakość. Wierzymy, że sprawcy zdządzą sobie sprawę ze szkody, jaką czynią, i powstrzymają się do podobnych zachowań w przyszłości. PP Z życia Szkoły Podstawowej w Mazowszu W nieco innej formule obchodziliśmy w tym roku rocznicę zbrodni katyńskiej. Zamiarem organizatorów było spotkanie poświęcone głównie wspomnieniom członków rodzin zamordowanych oficerów. Goście nie zawiedli - jak co roku przyjęli zaproszenie i 21 kwietnia przybyli do Mazowsza, podobnie jak Wójt Gminy Czernikowo Zdzisław Gawroński. Po krótkim montażu słowno-muzycznym w wykonaniu uczniów obejrzyliśmy prezentację związaną z uroczystościami katyńskimi w minionych latach. Uczniowie zadawali gościom pytania; w odpowiedzi słuchali niezwykle ciekawych i wruszających historii. Serdecznie dziękujemy wszystkim zaangażowanym w przygotowanie spotkania. Święto Flagi i Święto Konstytucji 3 Maja - tym tematowi poświęcona była uroczystość szkolna zorganizowana w pierwszych dniach maja. Piosenki, wiersze, historyczne projekcje, wreszcie sama obecność króla Stanisława Augusta – wszystko to złożyło się na nietuzinkową i ciekawą lekcję historii. Na widowni gościliśmy wyzwalaczy z delegatury Kuratorium Oświaty, Dorotę Ramę i Jolantę Gruchlik. 26 kwietnia uczennice Julia Matyjasik, Wiktoria Wierzbowska i Natalia Urbańska wzięły udział w konkursie "Mikołaj Kopernik-człowiek renesansu", zorganizowanym przez ZS w Czernikowie. W rywalizacji sześciu drużyn ze szkół gminy Czernikowo i Obrowo, nasza zajęła III miejsce. Decydowały punkty z testu wiedzy o życiu i dokonaniach Kopernika oraz za prezentacje scenki teatralnej. W Szkole Podstawowej w Czerńkowie odbył się X. Konkurs Recytatorski Poezji Twórców Regionu "Dobre, ziemia...". Nas reprezentowały Julia Matyjasik (nagroda KPCEN, nagroda jury młodzieżowego oraz wyróżnienie), Kornelia Szwajkowska (I m-ce i wyr.) i Natalia Luberacka (nagroda i wyr.). W tegorocznej edycji Gminnego Konkursu Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego, który tradycyjnie odbył się w Szkole Podstawowej w Steklinie, reprezentowała nas grupa uczniów z klasy piątej: Julia Sulecka, Olwia Beďin, Patryk Tejza i Bartosz Wróblewski. Sprawdzian wiedzy i umiejętności dotyczył znajomości przepisów ruchu drogowego, udzielania pierwszej pomocy, jazdy na rowerze po przygotowanym torze. Nasza drużyna zakończyła zmagania na drugim miejscu. Maja Urbańska zajęła II miejsce w VIII. Giechocińskim Przeglądzie Piosenki dla Dzieci, który tradycyjnie odbywa się w świetlicy w Miliszewach. W kolejnej edycji Gminnego Konkursu "Moja Mała Ojczyzna - Toruń, historia i legendy", zorganizowanej przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Czernikowie, naszą szkołę reprezentowały N. Luberacka, O. Beďin i J. Sulecka. Natalia wywalczyła III miejsce. Po raz pierwszy wzięliśmy udział w Wojewódzkim Konkursie Krasomówczym "Z Oskałem Kolbergiem przez Polskę", do którego zaprosiła nas SP im. Oskara Kolberga w Giechocinie. Adam Grabowski i Kornelia Szwajkowska przygotowali się do zadania "Opowiedź nam bajkę Oskała Kolberga" w grupie wiekowej klas III - IV. Z nagrodą i III miejscem wróciła Kornelia. W Szkole Podstawowej w Steklinie odbył się I Gminny Konkurs Piosenki Angielskiej "Around the Music 2016". Mazowsze reprezentowały uczennice: Dominika Dąbrowska (wypisowała IV miejsce), Kornelia Szwajkowska (III) oraz Alicja Sulecka (V). Kornelia wzięła także udział w konkursie Agencji Telewizyjno-Estradowej TV Media "Wygraj Szanse". Zwycięstwo w eliminacjach gminnych otworzyło Kornelii drogę do sukcesu, jakim był występ w koncercie finałowym, który odbył się 25 maja w Auli UMK w Toruniu, z udziałem utalentowanych wokalnie dzieci z naszego województwa. Kornelii towarzyszyli uczniowie z naszej szkoły, którzy gorąco oklaskiwali jej występ. Gratulujemy! 31 maja w Przedszkolu Publicznym w Czernikowie odbył się, już po raz ósmy, konkurs recytatorski "Mały Artysta". W opisanym w osobnym tekście przedsięwzięciu nasz oddział przedszkolny reprezentowały Klaudia Kielpińska (I miejsce), Nikola Dołęgowska (II miejsce) i Marta Urbańska. W dniu 2 czerwca w Czernikowie odbył się Final Konkursu „The Champions”, organizowanego pod Patronatem Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy. Naszą szkołę reprezentował Daniel Bogusz, który okazał się bezkonkurencyjny i zwyciężył. Gratulacje i podziękowania należą się również wszystkim nauczycielom przygotowującym uczniów do udziału w konkursach. W dniu 24 maja w mazowieckiej szkole odbył się Gminny Konkurs Języka Angielskiego „2016 Mazowsze English Language Competition”. Uczestnicy zgłasiali się z testem pisemnym o charakterze gramatycznym z elementami słownictwa. Wykazać musieli się także umiejętnością pisania i poprawiania błędów. SP Mazowsze wygrała gminne zmagania po raz czwarty z rzędu. Przywilejem mistrza jest organizować kolejną edycję, więc następny konkurs odbędzie się także w Mazowszu. Konkurs wsparło wiele instytucji i osoby prywatne: Ambasada USA, Urząd Gminy Czernikowo, Czernikowskie Stowarzyszenie „Czyż-Nie”, WSHU Czernikowo, Rada Rodziców przy SP Mazowsze, UKS Comets Mazowsze, Pearson Polska, Sklep ABC w Mazowszu oraz rodzina Moss z Teksasu/USA, która nadała wiele amerykańskich gadżetów dla uczestników. Przedszkolaki ze Słoneczka lubią się bawić, ale pamiętają też o innych Wiosenny okres obfitował w wiele wydarzeń w „Słoneczku” - niektóre wynikały z planu pracy, a niektóre przyniosło samo życie. Tak było w przypadku udziału w akcji charytatywnej „Dla Lenki”, w której wspólnie zaangażowały się dzieci, rodzice oraz pracownicy przedszkola. Dzięki pomysłom w postaci „Słonecznej kawiarenki” z domowymi ciastami oraz kramowi z kolorowymi doniczkami udało się zebrać znaczną kwotę 2634,00 zł oraz 10,10 euro. Jednak korzyści z tej akcji są o wiele większe, niematerialne. Udalo nam się zintegrować całą przedszkolną społeczność do wspólnego działania, natomiast przedszkolaki nauczyły się dostrzegać, że wokół nas są ci, którzy potrzebują wsparcia oraz pomocy. 5 maja dzieci z grupą rodziców uczestniczyły w wycieczce do Gospodarstwa Agroturystycznego BabaLuda. Wycieczkę to jedna z ciekawszych form prowadzenia zajęć wydowawczo-dydaktycznych w przedszkolu - służy bezpośredniemu poznaniu rzeczywistości i pozwalają obserwować rzeczy, zjawiska, procesy i sytuacje w „naturalnych warunkach i naturalnym ich przebiegu”. Podczas wyjazdu dzieci uczestniczyły w warsztatach „Tradycja w mleku zamknięta”, miały także okazję do bezpośredniego obcowania ze zwierzętami, uczestniczyły w ich karmieniu. W Dzień Dziecka przedszkolaki spotkały się z wesołym klaunem, który m.in. przygotował dla nich pokaz gigantycznych baniek mydlanych. Okazją do wspólnego, słonecznego i rodzinnego spotkania był tradycyjnie organizowany piknik, tym razem pod hasłem „Barwy lata dla mamy i taty”, który odbył się 4 czerwca w urokliwym miejscu w wiacie koło stawów w Czernikowie. Był czas na wierszyki i piosenki oraz kwiatki dla rodziców, ale przede wszystkim na wspólne biesiadowanie oraz wesołą zabawę. Piękne słońce, wirujące gigantyczne bańki, zabawne konkursy oraz tance i plaży prowadzone przez grupę animacyjną PRESTO sprawiły, że usmiech gościł na twarzach małych i dużych. Swoją obecnością zaszczycili społeczność przedszkolną także zaproszeni goście w osobach wójta Zdzisława Gawrońskiego z małżonką, sołtysa Czernikowa Stanisława Kamińskiego, dyrektora Ryszarda Altyna, dyrektora Grzegorza Kozłowskiego oraz Marii Jolanty Wyborowskiej. Więcej o nas i naszym przedszkolu na naszej stronie internetowej www.sloneczko-przedszkole.com oraz na facebooku. Świątecznie i konkursowo w Przedszkolu Publicznym Ostatnie miesiące roku szkolnego w Przedszkolu Publicznym w Czernikowie należały do spokojnych. Odetchnieliśmy od uroczystości i mogliśmy skupić się na pracy dydaktyczno – wychowawczej. Nadal uczęszczaliśmy na „Bałkowe poranki” do Gminnej Biblioteki Publicznej w Czernikowie. W kwietniu włączyliśmy się w akcję pomocy chorej Lence Głowaickiej. Przeprowadziliśmy loterię fantową, sprzedawaliśmy własnoręcznie zrobione kwiaty oraz serduszka. W ramach muzycznego tygodnia odwiedzili nas goście. Piotr Wieczynski przedstawił dzieciom instrumenty, takie jak saksofon, tuba, akordeon, trąbka oraz keyboard, natomiast nauczyciele ze Szkoły Mużycznej w Czernikowie zaprezentowali skrzypce, wiolonczelę oraz inne instrumenty smyczkowe. Piękny miesiąc maj przyniósł uroczyste Dni Mamy i Taty. Rodzice Starszaków zebrali się w Przedszkolu 24 maja, rodzice Maluchów - dzień później. Dzieci zaprezentowały wiersze, piosenki oraz tańce. Następnie wręczyły podarunki i wszyscy wspólnie usiedliśmy do poczęstunku. Tydzień później – 31 maja - odbyła się ósma edycja organizowanego przez nasze przedszkole Konkursu Recytatorskiego „Mały artysta”. W tym roku tematem przewodnim były wartości w literaturze. Tłumnie zebrani goście zasięli na widowni w sali Centrum Integracji Kulturalnej, nerwowo wyczekując występu swoich podopiecznych. Poziom był niesamowicie wysoki, co z pewnością sprawiło trudności komisji oceniającej. W grupie młodszej pierwsze miejsce zajęła Maja Blonkowska, drugie - Antonina Pajer, a trzecie Aleksandra Lipińska. W grupie starszej pierwsze miejsce zajęły ex-aequo Julia Kocinśka oraz Klaudia Kiełpińska, drugie - Zuzanna Młodziejewska ex-aequo z Nikola Dolęgowską, a trzecie - Zuzanna Górcka. Wszystkim laureatom oraz uczestnikom serdecznie gratulujemy. Z okazji Dnia Dziecka 7 czerwca wyjechaliśmy do Plenerowego Centrum Rozrywki. Czekaly na nas trampoliny, dmuchacze, przejażdżka kucykkiem, pływanie statkiem, mini zoo, ognisko z kielbaskami i ogromny plac zabaw. Dzieci wyhasały się za wszystkie czas, czego dowodem były ich momentalne zaśnieżenia ze zmęczenia w drodze powrotnej. Wszyscy czekamy na wakacje, aby odpocząć po bardzo intensywnym roku i zebrać siły na kolejny rok szkolny. JW Historyczny awans Victorii do A-klasy W przyszłym sezonie w najniższej klasie rozgrywkowej naszą gminę reprezentować będą piłkarze tylko jednej drużyny, wobec czego z kalendarza znikną lokalne derby. Nie jest to jednak powód do zmartwień, bowiem stało się tak w rezultacie awansu, jaki, po zdobyciu mistrzostwa B-klasy, wywalczyła Victoria Czernikowo. Piłkarze Victorii rozgrywki wygrali w cugach, ponosząc tylko jedną porażkę w momencie, w którym zapewnione mieli już mistrzostwo i awans. Najlepszym strzelcem drużyny był Łukasz Skowronski (20 bramek). Na uwagę zasługuje także dorobek Sebastiana Paradowskiego (17 bramek). Trenerem zespołu jest Dawid Affelt. Drugi zespół z terenu naszej gminy, LZS Steklin, zakończył rozgrywki na dziewiątym miejscu. \| M-ce \| Nazwa drużyny \| M \| Pkt. \| Z \| R \| P \| Bramki \| \|------\|---------------------\|----\|------\|-----\|-----\|-----\|--------\| \| 1. \| LZS Victoria Czernikowo \| 22 \| 61 \| 20 \| 1 \| 1 \| 93-13 \| \| 2. \| Zamek Zamek Bierżglowski \| 22 \| 53 \| 17 \| 2 \| 3 \| 76-27 \| \| 3. \| Ogniwo Żegartowice \| 22 \| 52 \| 16 \| 4 \| 2 \| 70-27 \| \| 4. \| Błękitni Podwieski \| 22 \| 44 \| 14 \| 2 \| 6 \| 66-25 \| \| 5. \| Orzeł Głogowo \| 22 \| 41 \| 13 \| 2 \| 7 \| 58-35 \| \| 6. \| Sparta Łubianka \| 22 \| 29 \| 9 \| 2 \| 11 \| 56-84 \| \| 7. \| Wisła-Hacom Pędzewo \| 22 \| 28 \| 8 \| 4 \| 10 \| 45-51 \| \| 8. \| Start Toruń \| 22 \| 23 \| 6 \| 5 \| 11 \| 47-53 \| \| 9. \| LZS Steklin \| 22 \| 20 \| 6 \| 2 \| 14 \| 32-71 \| \| 10. \| Opatrunki Toruń \| 22 \| 13 \| 4 \| 1 \| 17 \| 34-87 \| \| 11. \| Tartak Klamry \| 22 \| 10 \| 2 \| 4 \| 16 \| 29-79 \| \| 12. \| Sokół Grzywna \| 22 \| 7 \| 2 \| 1 \| 19 \| 17-71 \| PP Wiosenne atrakcje w Makowiskach Jednym z ważniejszych zadań wychowawczych Szkoły Podstawowej w Makowiskach jest kształtowanie w uczniach odpowiedniej postawy społecznej oraz zachęcanie do przestrzegania przez nich obowiązujących zasad i norm. W kwietniu uczniowie obejrzeli spektakl teatralny pt. „O jeden krok za daleko” w wykonaniu grupy teatralnej Teatru Kurtyna. Bardzo istotnym elementem spektaklu było uwrażliwienie na konieczność dokonywania właściwych wyborów oraz zachowanie dystansu wobec ryzykownych postępowań. Społeczność z Makowisk zawsze bardzo chętnie włącza się w akcje charytatywne. Nie inaczej było podczas kwietniowej kwesty, zorganizowanej dla chorej Lenki Głowackiej. Przed kościołem, po niedzielnej mszy, wolontariusze ze SP w Makowiskach oraz z Zespołu Szkół w Czerńnikowie zbierali datki do puszek. Zebrano łącznie 1823,66 zł. Wszystkim, którzy aktywnie włączyli się w pomoc dla Lenki, serdecznie dziękujemy! W dniach 15-16 kwietnia osiemnasto naszych uczniów uczestniczyło w warsztatach teatralnych, zorganizowanych przez SP w Czerńnikowie. Uczestnicy wzięli udział w spotkaniu z aktorką Teatru W. Horzycy w Toruniu, która zdradziła tajniki pracy aktorskiej. Poprzez ciekawe ćwiczenia i zadania zaczęła do wyrażania własnej ekspresji i przełamywania barier nieśmiałości. Organizatorki zabrali o to, aby podczas warsztatów nie było czasu na nudę. Kwiecień sprzątał uczniowskim wyjazdom edukacyjnym i rekreacyjnym. Dbając o edukację czytelniczą, w ramach „Świątecznego Dnia Książki”, umożliwiśmy naszym najmłodszym uczniom wyjazd od Gminnej Biblioteki Publicznej w Czerńnikowie. Mając na uwadze nie tylko ducha naszych wychowanków, lecz także i ciało, przedstawiciele z klas I-III wzięli udział w konkursie sportowym „Wieśniórka”, który w tym roku odbył się w Osówce. Wiosną dzieci uczestniczyły także w wyjazdach do Cinema City w Toruniu. Kwiecień był dla nas także okazją do ciepłych wspomnień i refleksji, minęła bowiem pierwsza rocznica śmierci naszej koleżanki, Gosi Rutkowskiej, którą cały czas mamy w sercu i w pamięci. W kościele w Makowiskach odprawiona została Msza Święta, którą sprawował ksiądz Andrzej Minko. We wspólnej modlitwie uczestniczyli uczniowie, rodzice oraz przyjaciele. Na początku maja uczniowie klasy III przedstawili montaż słowno-muzyczny, który nawiązywał do ważnych majowych rocznic i świąt. Patriotycznym wierszem i nastrojową piosenką udało się przybliżyć zebranym istotne dla Polski wydarzenia oraz wprowadzić w atmosferę zadumy. Ponadto, w maju dzieci z klas 0-III uroczystymi spotkaniami w klasach uczczyły Dzień Matki. Dniem szczególnie miłym dla wszystkich dzieci jest oczywiście Dzień Dziecka. W tym roku świętto to obchodzono aktywnie. Najpierw odbyły się zawody sportowe, następnie zorganizowano ognisko z kiełbasami, a na koniec zjedliśmy smaczne lody. Zwycięzcy poszczególnych konkurencji otrzymali pamiątkowe dyplomy, medale i statuetki. Serdecznie dziękujemy Radzie Rodziców oraz OSP z Makowisk za wsparcie finansowe i organizacyjne podczas tegorocznego Dnia Dziecka. HG/AL Piotr Kalinowski z tenisową Grand Prix Osówka W dniu 24 kwietnia 2016 r. w sali gimnastycznej Szkoły Podstawowej w Osówce odbył się szósty, ostatni turniej z cyklu Grand Prix Osówka w tenisie stołowym w sezonie 2015/2016. Poniżej przedstawiamy czołówkę klasyfikacji końcowej cyklu. \| Lp \| Imię i Nazwisko \| I \| II \| III \| IV \| V \| VI \| Suma (-1 turniej) \| \|----\|-----------------------\|-----\|------\|------\|------\|------\|------\|------------------\| \| 1. \| Piotr Kalinowski \| 57 \| 44 \| 60 \| 60 \| 57 \| 48 \| 282 \| \| 2. \| Michał Sumiński \| - \| 60 \| 57 \| 52 \| 52 \| 52 \| 273 \| \| 3. \| Rafał Zgliniński \| - \| 52 \| 46 \| 54 \| 60 \| 60 \| 272 \| \| 4. \| Mateusz Bytnar \| 60 \| 54 \| 54 \| 50 \| 50 \| 50 \| 268 \| \| 5. \| Marek Rojek \| - \| 57 \| 50 \| 43 \| 54 \| 57 \| 261 \| \| 6. \| Wiesław Pierzgalski \| 54 \| 42 \| 37 \| 44 \| 48 \| 54 \| 242 \| \| 7. \| Michał Opaczyk \| 50 \| - \| 44 \| 48 \| 46 \| 44 \| 232 \| \| 8. \| Kazimierz Klosiński \| 52 \| 48 \| 42 \| 46 \| - \| 43 \| 231 \| Komety z tarczą z Osielska Baseballiści z Uczniowskiego Klubu Sportowego Comets Mazowsze udanie zainaugurowali sezon baseballowy 2016. W wyłaniającym najlepszą drużynę województwa dwumeczu, rozegranym 5 czerwca w Osielsku, zawodnicy z naszej gminy pewnie pokonali tamtejsze Dęby 21:11 oraz 15:4. Warto podkreślić, że siedmiu spośród trzynastu uczestników wyjazdu stanowiły dziewczęta, które w drugim meczu grały na newralgicznych pozycjach wewnątrz pola przez cały mecz, a Julia Baranowska udanie zaliczyła swój debiut na górce miotacza. Tym samym Komety wywalczyły awans do kolejnego szczebla rozgrywek tj. Miedzynarodowych Mistrzostw Młodzików, zaplanowanych na koniec czerwca. Zawodnikom w wyjeździe towarzyszyła grupa rodziców, która przy okazji rozegrała towarzyskie spotkanie z rodzicami z Osielska. Zanotowano umowny remis, co skłania drużyny do kolejnego spotkania; tym razem na boisku w Mazowszu. Baseballiści z Mazowsza do momentu wyjścia na boisko, zdążyli rozegrać już 8 meczów pomiędzy sobą, podzielone na dwie umowne drużyny. Było to możliwe dzięki uprzejmości Dyrektora Zespołu Szkół w Czernikowie Andrzeja Padlewskiego i umożliwiało regularnego korzystania z hali sportowej, za co bardzo dziękujemy. W najbliższym czasie mazowieckie Komety czeka wiele meczów o charakterze lokalnym w postaci meczów między sobą, a drużynę dziewcząt - szereg spotkań z softballistkami z Kutna w końcu sierpnia i pierwszej dekadzie września. Będą to pierwsze samodzielne mecze dziewcząt, pierwsze w softballu - grze rozgrywanej na mniejszym boisku, większą piłką oraz lżejszą i grubszą pałką. Skład UKS Comets na Mistrzostwach Województwa w Osielsku: Baranowska Julia, Buczkowska Agata, Grabczewski Hubert, Jankowska Klaudia, Kańczewski Igor, Michałkiewicz Milena, Młotkowski Kacper, Stawicka Lidia, Szczepaniak Szymon, Szwajkowska Kornelia, Szułc Bartłomiej, Zaporowicki Marcin, Woźniak Martyna, Szwajkowski Robert (trener), Guttmański Bartosz (asystent trenera). VI Mistrzostwa Gminy Czernikowo w Makao Tradycyjnym – kolejny tytuł Pujera Już po raz jedenasty amatorzy gminnych rozgrywek karciarnych przystąpiły do wyłonienia lokalnego czempiona w makao tradycyjnym, po raz szósty dokonując tego w wariancie „pełnego stołu”. Z uwagi na niekorzystny dla wielu termin rozgrywania zawodów, nie było potrzeby rozgrywania pojedynków eliminacyjnych. W rundzie finałowej rozegrano osiem partii, ale nie było nagłych zwrotów akcji – podczas gdy niemal wszyscy gracze punktowali z dużą rozpiętością, pięciokrotny mistrz gminy Przemysław Pujer konsekwentnie wypracowywał przewagę nad rywalami i końcowy sukces zapewnił sobie właściwie w dwie partie przed końcem rundy. Zacięta rywalizacja toczyła się o pozostałe miejsca na podium. Ostatecznie w walce o srebro Zbigniew Ziółkowski pokonał po dogrywce Adriana Szalkowskiego. Czwarte miejsce zajął Krzysztof Seweryn. Podziękowania za ufundowanie trofeów sportowych należą się Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pod przewodnictwem Wójta Gminy Czernikowo Zdzisława Gawrońskiego. Turniej gry deblowej – dublet Chylickiej i Kalinowskiego W dniu 3 kwietnia 2016 r. w sali gimnastycznej Szkoły Podstawowej im. T. Halika w Osówce odbył się XVIII Turniej Gry Deblowej w Tenisa Stołowego o puchar Wójta Gminy Czernikowo. W zawodach, rozgrywanych w trzech kategoriach, wzięło udział 32 zawodników i zawodniczek. Koncowe wyniki przedstawiają się następująco: Kategoria kobiet: 1. Chylicka Danuta (Steklinek), Kozłowska Karolina (Czernikowo), 2. Opaczyk Weronika (Lazy), Bytnier Aleksandra (Dąbrówka), Kategoria mężczyzn: 1. Kalinowski Piotr (Witowąż), Sumiński Michał (Czernikowo), 2. Bytnier Zbigniew (Dąbrówka), Bytnier Mateusz (Dąbrówka), 3. Opaczyk Michał (Lazy), Pierzgalski Wiesław (Mazowsze), Kategoria mikst: 1. Chylicka Danuta (Steklinek), Kalinowski Piotr (Witowąż), 2. Bytnier Aleksandra (Dąbrówka), Bytnier Mateusz (Dąbrówka), 3. Opaczyk Weronika (Lazy), Opaczyk Michał (Czernikowo). Organizatorami turnieju byli nauczyciele w-f i członkowie UKS „Piątki” (Zuzanna Stawicka i Ryszard Altyn). Nagrody ufundował Wójt Zdzisław Gawroński. RA, PP Samorządowe odbijanie piłeczki – czernikowscy urzędnicy najlepsi Świtlica wiejska w Czernikowie była 19 marca areną drużynowych rozgrywek tenisa stołowego, w których rywalizowali radni i pracownicy samorządowi. Oprócz gospodarzy, w zmagańach uczestniczyły reprezentacje Urzędu Gminy Lipno, Urzędu Gminy Kikół oraz Starostwa Powiatowego w Toruniu. Sobotni turniej to pierwsza tego typu inicjatywa w regionie. Uprawnieni do reprezentowania jednostek byli burmistrzowie, wójtowie, starostowie ze swymi zastępcami, etatowi pracownicy urzędów oraz podległych im jednostek organizacyjnych. Pod względem sportowym niegościnni okazali się tenisiści z Urzędu Gminy Czernikowo, którzy w spotkaniu o zwycięstwo okazali się lepsi od kolegów z Lipna. Równorzędne znaczenie miał jednak wymiar integracyjny i dobra zabawa. Organizatorzy pragną podziękować wszystkim uczestnikom za współtworzenie świetnego przedsięwzięcia. Mamy nadzieję, że zawody te zyskają charakter cykliczny. 1. Urząd Gminy Czernikowo (Przemysław Pujer, Marek Brzustewicz, Andrzej Prusakiewicz, Jan Zdzisław Kwiatkowski, Mariusz Gutoski) 2. Urząd Gminy Lipno (Andrzej Piotr Szychulski, Krzysztof Milak, Andrzej Chojnicki, Zbigniew Agaciński, Krzysztof Kijewski) 3. Urząd Gminy Kikół (Jacek Sadowski, Krzysztof Baranowski, Andrzej Pipczyński, Grzegorz Gołębiewski, Przemysław Opuszynski) 4. Starostwo Powiatowe w Toruniu (Katarzyna Słupczewska, Radosław Brzustewicz, Paweł Słupczewski) PP 100 lat OSP Czernikowo	c587f075-1fc7-42c8-9117-e23a2c3be005	finepdfs	1.897461	CC-MAIN-2021-25	https://www.czernikowo.pl/plik,19719,dwa-slowa-nr-2-2016-1-7-mb.pdf	2021-06-13T05:36:22+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-25/segments/1623487600396.21/warc/CC-MAIN-20210613041713-20210613071713-00601.warc.gz	637,692,508	0.999399	0.999825	0.999825	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	true	[ 212, 4404, 6251, 10416, 15303, 19162, 22637, 25498, 28236, 33102, 36097, 41109, 45668, 50669, 53005, 57022, 61271, 64314, 66835, 66859 ]	1	0
SPRAWOZDANIE NR I WÓJTA GMINY TURAWA z dnia 28 kwietnia 2022 r. w sprawie 1. Plan budżetu gminy po stronie wydatków i dochodów na 2021 r. zatwierdzony Uchwałą Rady Gminy nr XXVI/142/2020 z dnia 17 grudnia 2020 r. przedstawia się następująco: 1) Dochody 60 668 863,89 zł, 2) Wydatki 59 935 226,89 zł, 3) Przychody 816 363,00 zł, 4) Rozchody 1.550.000,00 zł. 2. W ciągu roku plan budżetu został skorygowany Uchwałami Rady Gminy i Zarządzeniami Wójta do kwot: 1) Dochody 65 058 594,37 zł, 2) Wydatki 68 049 032,49 zł, 3) Przychody 4 540 438,12 zł, 4) Rozchody 1.550.000,00 zł. DZIAŁ I. DOCHODY Plan dochodów został zrealizowany w wysokości 56 904 210,48 zł, w tym dochody majątkowe to 6 378 263,01 zł, co stanowi 11,21% ogółu dochodów oraz dochody bieżące 50 525 947,97 zł tj. 88,79% ogółu dochodów. Rozdział 1. Subwencje Łączna wysokość otrzymanych subwencji 12 762 414,00 zł, w tym: 1) część oświatowa subwencji ogólnej 10 882 354,00 zł; 2) część wyrównawcza subwencji ogólnej 1 880 060,00 zł. Rozdział 2. Dotacje celowe na zadania zlecone Plan dotacji 12 159 700,23 zł, wykonanie 11 969 022,98 zł, w tym m.in. dotacja na: 1) świadczenia rodzinne z funduszu alimentacyjnego 1 741 204,05 zł; 2) świadczenia wychowawcze (500+) 9 703 419,56 zł; 3) z tyt. zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju przeznaczonego do produkcji rolnej 300 128,71 zł; 4) na administrację publiczną 80 063,76 zł; 5) zadania z zakresu wydatków obronnych 1400,00 zł; 6) zadania z zakresu obrony cywilnej 9 350,00 zł; 7) na zakup podręczników dla uczniów 91 524,84 zł, 8) na prowadzenie i aktualizację rejestru wyborców 2 049,00 zł. 9) narodowy spis powszechny 26 350,02 zł; 10) Karta Dużej Rodziny 183,23 zł, 11) Koszty wydania decyzji przez gminę 816,50 zł; 12) Składki ubezpieczenia zdrowotnego dla osób korzystających z świadczeń rodzinnych (8 osób) 12 533,33 zł; Rozdział 3. Dotacje celowe realizowane w ramach porozumień Dotacje celowe na zadania realizowane w ramach porozumień ze Starostwem Powiatowym 1) wynagrodzenia administracji w kwocie 3284,00 zł (plan 3 284,00 zł), Rozdział 4. Dotacje celowe na zadania własne 1. Dotacje bieżących na zadania własne wynosiły 697 579,65 zł w tym: 1) dotacja na dożywianie dzieci w szkołach i przedszkolach 14 337,60 zł; 2) dotacja na utrzymanie GOPS 112 564,48 zł; 3) dotacja na zasiłki i składki na ubezpieczenia zdrowotne dla podopiecznych GOPS 8 852,30 zł; 4) zasiłki okresowe 18 840,54 zł; 5) program 75+ (pomoc osobie samotnej, która z powodu wieku lub choroby wymaga opieki) 17 825,00 zł; 6) dotacja na stypendia i pomoc materialną dla uczniów 13 882,87 zł; 7) dotacja na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego 350 243,00 zł; 8) na wypłatę zasiłków stałych dla osób całkowicie niezdolnych do pracy 113 508,52 zł; 9) dotacja na pokrycie części wydatków zrealizowanych w ramach funduszu sołeckiego w 2020 r. 47 525,34 zł. 2. W ramach dochodów majątkowych otrzymano dotacje: 1) środki otrzymane z państwowych funduszy celowych (Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych) na finansowanie kosztów realizacji inwestycji jst 400 000,00 zł; 2) z tytułu poniesionych wydatków majątkowych zrealizowanych z funduszu sołeckiego w 2020 r. 43 407,98 zł; 3) dotacje celowe z funduszu celowego z budżetu państwa na remonty ulic 785 908,76 zł; 4) dofinansowanie budowy ścieżki pieszo rowerowej 4 126 237,32 zł; 5) dofinansowanie do wyposażenia placów zabaw w przedszkolach „Przyjazne przedszkole” 60 001,00 zł. Rozdział 5. Podatki i opłaty 1. Ogółem plan podatków i opłat 18 581 609,00 zł, wykonanie 19.148 034,31 zł tj. 103,05 % w tym: 1) udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych 10 562 067,38 zł; 2) podatek rolny 250 872,35 zł; 3) podatek od nieruchomości 6 500 826,74 zł; 4) podatek leśny 248 300,28 zł; 5) podatek od środków transportowych 174 640,63 zł; 6) podatek od osób fizycznych opłacany w formie karty podatkowej 64 838,11 zł; 7) opłata skarbowa 58 999,00 zł; 8) opłata targowa i miejscowa 166,00 zł; 9) podatek od spadków i darowizn 95 517,00 zł; 10) podatek od czynności cywilnoprawnych 1 059 156,82 zł; 11) opłata za zajęcie pasa drogowego 132 650,00 zł. 2. Na dzień 31.12.2021 r. wystąpiły zaległości w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym w wysokości 1 238 403,47 zł, z tego należności w wysokości 230 714,60 zł zabezpieczone są hipoteką przymusową. Zaległości na dzień 31.12.2021 r. w podatku od środków transportowych od osób fizycznych i prawnych wyniosły 83 252,81 zł. Skutki finansowe obniżenia górnych stawek podatku od nieruchomości i od środków transportowych wynoszą 1 835 214,47 zł. Wójt gminy umorzył podatki osobom fizycznym i prawnym na kwotę 21 047,32 zł. Wpływy podatku z poszczególnych sołectw przedstawiają się następująco (wpłata/zaległości): - Bierdzany 170 372,42/ 31 544,75 - Kadłub Turawski 79 841,59/10 783,40 - Kotórz Mały 298 462,77/27 016,46 - Kotórz Wielki 65 002,39/2.686,14 - Ligota Turawska 88 349,40/4 426,50 - Osowiec 240 322,95 / 13 767,55 - Rzędów 259 053,87/ 11 001,67 - Turawa 809 879,56 / 367 625,43 - Węgry 183 383,08 / 10 512,22 - Zakrzów Turawski 86 358,61/ 4 168,61 - Zawada 405 595,23 / 326 384,04. Rozdział 6. Pozostałe dochody własne Pozostałe dochody własne zrealizowano w kwocie 4 623 941,74 zł. 1. W ramach dochodów majątkowych pozyskano następujące środki: 1) Leśnictwo - dochody ze sprzedaży drewna z lasów komunalnych 19 163,71 zł; 2) Gospodarka Mieszkaniowa - dochody ze sprzedaży majątku i przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności 943 113,74 zł. 2. Ważniejsze źródła dochodów bieżących to: 1) Gospodarka Mieszkaniowa: - dochody z czynszów i dzierżawy 518 104,96 zł, - dochody z wieczystego użytkowania 26 944,81 zł; - dochody z usług 4 275,08 zł; - odsetki 5 150,09 zł. 2) Oświata – odpłatność rodziców za dodatkowe godziny i wyżywienie w przedszkolach i szkołach 297 906,01 zł, oraz inne dochody w szkołach 3 170,00 zł; 3) Ochrona zdrowia - wpłaty z tyt. wydania zezwoleń na sprzedaż alkoholu 348 184,11 zł; 4) Pomoc społeczna - wpłaty za pobyt mieszkańców gminy w DPS-ach 35 073,24 zł, dochody z tyt. usług świadczonych dla podopiecznych 21 309,00 zł; 5) Gospodarka komunalna: - odpłatność mieszkańców za odbiór odpadów komunalnych 2 304 103,95 zł, - środki otrzymane z tyt. opłat za korzystanie ze środowiska 8 325,95 zł; 6) Kultura - środki ze sprzedaży FALI 4 942,30 zł. 7) Obiekty sportowe: - wpływy z najmu i dzierżawy 21 131,73 zł - za media 12 968,24 zł; - inne dochody 10 074,82 zł. DZIAŁ II. WYDATKI Plan wydatków na 31.12.2021 r. wyniósł 68 049 032,49 zł, wykonanie 56 915 086,59 zł, tj. 83,64% w tym wydatki bieżące plan 46 688 132,29 zł, wykonanie 43 287 433,30 Tj 92,27%, wydatki majątkowe plan 21 360 900,20 zł, wykonanie 13 627 653,29 zł, tj. 63,80%. Realizacja w poszczególnych działach przedstawia się następująco: Rozdział 1. Rolnictwo Plan wydatków bieżących 355 524,66 zł, wykonanie 327.435,02 zł. Środki zostały wydatkowane na: - udrożnienie rowów, wykonanie przepustów i odbudowa rowów 72 753,83 zł, - składki na rzecz Izby Rolniczej 5 438,96 zł, - zwrot części podatku akcyzowego od oleju napędowego dla rolników 294 242,23 zł. Rozdział 2. Leśnictwo Środki w wys. 49 895,96 zł zostały wykorzystane na pozyskiwanie drewna z lasów komunalnych, dzierżawę gruntów leśnych, wycinkę drzew, wykonanie szlabunu i zalesienia. Rozdział 3. Transport 1. Wydatki bieżące w wysokości 293 862,25 zł przeznaczone zostały m.in. na: 1) remonty bieżące dróg gminnych 129 418,14 zł w tym: 2) zakup znaków drogowych, progów zwalniających, odśnieżanie dróg, uzupełnianie nawierzchni bitumicznej, demontaż wiat przystankowych 136 228,19 zł, 2. Wydatki inwestycyjne zrealizowano w wysokości 10 108 044,98 zł na dokumentację i asfaltowanie dróg oraz budowę ścieżki pieszo – rowerowej Zawada – Kotórz Mały wyszczególnionych w załączniku nr 6. Rozdział 4. Turystyka 1. Wydatki bieżące w wys. 174 475,56 zł zostały wykorzystane na: organizację i zabezpieczenie miejsc do kąpieli przez WOPR 37 000,00 zł, utwardzenie terenów rekreacyjnych 38 924,58 zł; bieżące utrzymanie, środki czystości 2 758,94 zł, Zakup wody i energii 4 085,58 zł, konserwacja i naprawa ławek, wywóz odpadów komunalnych, odprowadzanie ścieków 91 706,46 zł. 2. Wydatki inwestycyjne tj. budowa toalety publicznej nad jeziorem oraz remont murku na promenadzie zrealizowano w wysokości 133 139,82 zł stanowią załącznik nr 6. Rozdział 5. Gospodarka mieszkaniowa 1. Na powyższą działalność poniesiono wydatki bieżące w kwocie 216 678,62 zł. Wykorzystane środki zostały przeznaczone m.in. na: - przeglądy techniczne obiektów 16 900,00 zł; - zakup materiałów 6 443,73 zł; - zakup opału i gazu, wody 43 454,02 zł, - remonty obiektów komunalnych 8 302,50 zł, - Oplaty za wypis i wyrys działek przeznaczonych do sprzedaży, opłaty notarialne i inne 56 252,76 zł, - Oplaty z wywóz odpadów komunalnych, za usługi kominiarskie, naprawa instalacji odgromowej, pomiary elektryczne 62 291,99 zł, - opłaty czynszowe dla Spółdzielni Mieszkaniowej za lokale w Osowcu 23 033,62 zł, 2. Wydatki inwestycyjne tj. modernizacja budynku szkoły w Osowcu oraz wymiana pieca w szkole w Bierdzanach zrealizowano w wysokości 1 290 310,44 zł, które zostały wyszczególnione w załączniku nr 6. Rozdział 6. Działalność usługowa Wydatkowane w wysokości 25 772,00 zł środki przeznaczono na opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz oceny stadium miejscowego planu zagospodarowania gminy Turawa. Rozdział 7. Administracja publiczna 1. Plan wydatków bieżących 5 841 426,74 wykonanie 5 113 447,84 zł. 1) Urząd wojewódzki - wynagrodzenia i pochodne z tytułu wykonywania prac zleconych z zakresu administracji rządowej 80 063,76 zł; 2) Starostwo powiatowe - wynagrodzenia i pochodne z tytułu wykonywania prac realizowanych na podstawie porozumienia 3 284,00 zł; 3) Rada gminy - poniesione wydatki 177 435,16 zł; w tym diety radnych 171 526,21 zł; 4) Urząd gminy a) wydatki bieżące zrealizowano w wys. 4 119 292,67 zł w tym: - wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń 33 865,86 zł; - diety sołtysów 78 283,35 zł; - wynagrodzenie osobowe 2 514 568,84 zł; - dodatkowe wynagrodzenie roczne 179 480,28 zł; - składki ubezpieczeniowe, fundusz pracy, PPK i PFRON 525 845,01 zł; - wynagrodzenia bezosobowe 26 758,00 zł; - zakup materiałów i środków żywności 104 436,28 zł - energia elektryczna i woda 123 489,38 zł; - zakup usług pozostałych oraz remontowych 234 009,96 zł/aktualizacja i serwis programów komputerowych oraz utrzymanie strony internetowej, opłaty pocztowe oraz prowizje bankowe/, - usługi telekomunikacyjne i raty za telefon 9 397,43 zł, - delegacje 22 818,26 zł, - szkolenia pracowników 16 255,27 zł, - ubezpieczenia rzeczowe oraz licencje na programy 15 323,00 zł; - odpisy na fundusz świadczeń socjalnych 72 164,70 zł, - podatek od towarów i usług 142 428,00 zł; - kary odszkodowania 1 750,00 zł; - koszty sądowe 11 001,35 zł; b) wydatki inwestycyjne w kwocie 7417,70 zł wydatkowano na zakup programu antywirusowego oraz mapy na cele projektowe modernizacji budynku urzędu. 5) Spis powszechny – wydatkowano 26 350,02 zł w tym: materiały 560,64 zł oraz wynagrodzenia 25 789,38 zł; 6) Promocja gminy - wydatki w wys. 109 031,79 zł przeznaczono m.in.na: - druk kwartalnika FALA 7 746,38 zł, - promocja Gminy i zakup materiałów promocyjnych 101 285,41 zł; 6) Pozostała działalność 76 015,32 zł, z tego m.in.: - zakup kwiatów oraz upominków dla jubilatów 12 900,43 zł; - składki członkowskie (Lokalna Grupa Rybacka 8 532,00 zł, LGD Kraina Dinozaurów 16 028,80 zł, Stowarzyszenie Aglomeracja Opolska 24 865,50 zł, OROT 2 370,00 zł) 51 796,30 zł. - pozostałe koszty 11 318,59 zł. Rozdział 8. Urzędy naczelnych organów władzy, kontroli 1. Plan wydatków bieżących został zrealizowany w wys. 2 049,00 zł na artykuły papiernicze oraz serwis oprogramowania. Rozdział 9. Obrona narodowa Wydatkowano kwotę 1400 zł z tego na podróże służbowe 100,00 zł oraz szkolenia 1300 zł. Rozdział 10. Bezpieczeństwo publiczne i ochrona p.poż 1. Plan wydatków bieżących został zrealizowany w wys. 655 860,65 zł, w tym: 1) dotacja z budżetu dla jednostki Policji 10 000,00 zł; 2) wydatki na bieżącą działalność statutową 8 jednostek 190 768,63 zł, wykonanie wydatków przedstawia się następująco: - zakup ubrań bojowych 8 504,43 zł; zakup materiałów przez jednostki OSP – 76 401,13 zł, środki wydatkowano na mundury, paliwo, zakup sprzętu do wyposażenia samochodów, sprzętu p.poż., radiotelefonów i urządzenia hydraulicznego, przegląd samochodów, sprzętu ratowniczego, badania lekarskie strażaków, organizacja zawodów pożarniczych, opłaty telefoniczne, usługi zdrowotne 52 155,67 zł, ubezpieczenia 25 402,00 zł, remonty 28 305,40 zł. 2) wydatki na utrzymanie obiektów OSP 125 159,51 zł, z tego: wynagrodzenia i pochodne palaczy i pracowników gospodarczych 32 341,02 zł, zakup materiałów i środków czystości 9 111,58 zł, energia elektryczna, opał i woda 49 222,26 zł, - remonty bieżące budynków OSP i inne usługi obce 34 124,65 zł; - inne opłaty 360,00 zł. 3) wydatki na zarządzanie kryzysowe w kwocie 5 582,51 zł – zakupiono radiotelefony, maseczki. 4) wydatki na zadania z zakresu obrony cywilnej 9 350,00zł, w tym wynagrodzenia pracownika/zadanie zlecone/. 2. Wydatki inwestycyjne zrealizowano w wysokości 315 000,00 zł, w formie dofinansowania zakupu wozu bojowego (wyszczególnione w załączniku nr 6). Rozdział 11. Obsługa długu publicznego Na uregulowanie odsetek od obligacji wydatkowano kwotę 80 360,00zł. Rozdział 12. Różne rozliczenia Niewykorzystana rezerwa celowa w kwocie 98 444,37 zł. Rozdział 13. Oświata i wychowanie 1. Plan wydatków bieżących 18 261 738,00 zł został zrealizowany w kwocie 17 715 256,70 zł, z tego: 1) dotacje dla 2 szkół niepublicznych: 2 057 156,16 zł; 2) dotacja dla oddziału przedszkolnego w Kadłubie Turawskim: 136 462,60 zł; 3) dotacja dla Kubusiowej Akademii w Rzędowie: 160 000,00 zł; 4) Szkoły Podstawowe wydatkowano kwotę: 8 925 991,52 zł a) na wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń: 321 170,89 zł b) na wynagrodzenia osobowe i pochodne: 7 632 808,20 zł; c) na wynagrodzenia bezosobowe: 16 703,00 zł; d) zakup materiałów i wyposażenia: 187 522,78 zł; e) na zakup pomocy naukowych: 285 525,36 zł; f) na zakup energii i wody: 54 481,36 zł; g) na zakup usług remontowych: 14 112,46 zł; h) na pozostałe wydatki: 82 457,31 zł; i) na zakup usług telekom. i dost. do intern.: 12 533,78 zł; j) podróże służbowe krajowe 503,99 zł; k) na różne opłaty i składki: 8 328,50 zł; l) na odpis na ZFŚŚ: 259 794,87 zł; m) na szkolenie pracowników: 3 436,68 zł. 2. Przedszkola przy Szkołach Podstawowych wydatkowano kwotę: 625 297,26 zł: a) na wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń: 23 031,24 zł; b) na wynagrodzenia i pochodne: 507 305,26 zł; c) wynagrodzenia bezosobowe 2 300,00 zł d) na zakup materiałów i wyposażenia: 23 968,70 zł; e) na pomocy naukowych 405,60 zł; f) na zakup usług remontowych: 12 775,51 zł; g) na zakup usług pozostałych 9 537,01 zł; h) na zakup usług intern. i telekom.: 2966,63 zł; i) podróże służbowe 45,13 zł; j) na różne opłaty i składki: 1 339,00 zł; k) na odpis na ZFŚŚ: 18 842,25 zł. 3. Przedszkola wydatkowano kwotę: 3 867 321,90 zł: a) na wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń: 97 008,18 zł; b) na wynagrodzenia i pochodne: 3 144 272,78 zł; c) na wynagrodzenia bezosobowe: 9 200,00 zł; d) na materiały i wyposażenie: 126 142,80 zł; e) na zakup pomocy naukowych: 19 719,16 zł f) zakup środków żywności: 188 541,22 zł; g) na zakup energii i wody: 36 890,85 zł; h) na zakup usług remontowych: 50 960,46 zł; i) na zakup usług zdrowotnych 2 333,00 zł; j) na zakup usług pozostałych: 71 162,03 zł; k) na zakup usług intern. i telekomunikacji: 6 693,16 zł; l) na podróże służbowe: 1 699,58 zł; m) na różne opłaty i składki: 1 894,50 zł; n) na odpis na ZFŚŚ: 108 719,55 zł; o) na szkolenie pracowników: 2 084,63 zł; 4. Dowóz Uczniów do Szkół wydatkowano kwotę: 404 700,41 zł a) na dowozy dzieci do szkół: 260 748,20 zł; b) na dowozy niepełnosprawnych: 54 136,37 zł; c) na umowy zlecenia dla opiekunek na dowozach: 81 815,84 zł. 6. GZEAS wydatkowano kwotę: 521 975,12 zł: a) wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń: 525,03 zł; b) na wynagrodzenia i pochodne: 483 774,73 zł; c) na wynagrodzenie bezosobowe: 1 200,00 zł; d) na zakup materiałów: 17 606,50 zł; e) na pozostałe wydatki: 5 595,00 zł; f) na podróże służbowe: 1 884,16 zł; g) na odpis na ZFŚŚ: 8.138,87 zł; h) na szkolenie pracowników: 3 250,83 zł; 7. Doskonalenie i Dokształcanie Nauczycieli wydatkowano kwotę: 12 910,00 zł: a) na szkolenie nauczycieli: 12 910,00 zł 8. Wydatki w rozdziale Stołówka Szkolna 145 571,84 zł: a) wydatki osobowe nie zaliczane do wynagrodzeń 240,00 zł; b) wynagrodzenia i pochodne 104 644,97 zł; c) materiały i wyposażenie 2 641,11 zł; d) zakup żywności 33 653,74 zł; e) zakup usług pozostałych 1 291,50 zł; f) odpis na ZFŚŚ 3 100,52 zł. 9. Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy w szkołach podstawowych: 386 000,00 zł: a) wydatki osobowe niezaliczane do wynagrodzeń 12 327,59 zł b) na wynagrodzenia i pochodne: 371 742,56 zł; c) na zakup pomocy naukowych: 5 596,85 zł. 10. Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych: 72 011,19 zł: a) wydatki osobowe niezaliczane do wynagrodzeń 3 948,30 zł; b) na wynagrodzenia i pochodne: 64 960,59 zł c) zakup pomocy naukowych 3 102,30 zł. 11. Realizacja zadań w rozdziale – zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych 91 524,84 zł: a) dotacja dla szkół niepublicznych 19 017,90 zł; b) szkoły publiczne 72 506,94 zł. 12. Pozostała działalność wydatkowano kwotę: 663 603,31 zł: a) na odpis dla nauczycieli emeryt.: 128 573,39 zł; b) na zakup usług przez jednostki samorządowe: 3535 029,92 zł. 13. Pomoc materialna dla uczniów: 25.000,00 zł: a) na stypendia: 25.000,00 zł. Rozdział 14. Ochrona zdrowia 1. Wydatki bieżące zrealizowano w wysokości 180 048,50 zł. 2. Na sfinansowanie kosztów ochrony zdrowia wydatkowano: koszty wydania decyzji przyznających ubezpieczenie zdrowotne wydatkowano 816,50 zł transport do punktu szczepień 14 383,25 zł promocja szczepień SARS-Co-V-2 - 7000 zł; 3. Na przeciwdziałanie alkoholizmowi i zwalczaniu narkomanii wydatkowano kwotę 157 848,75 zł, w tym: wynagrodzenie pełnomocnika, wynagrodzenia członków komisji oraz osób prowadzących świetlice środowiskowe i zimowiska 80 382,00 zł, pochodne od wynagrodzeń 3 517,39 zł; zakup materiałów, sprzętu i opału do świetlic środowiskowych, opłaty za media, sprzęt dla sołectw, pucharów i nagród na turnieje oraz ulotek i broszur 11 022,60 zł; zakup art. Żywnościowych 8 482,76 zł; szkolenia pracowników 840,00 zł; zakup usług tj. spektakle, warsztaty terapeutyczne, programy edukacyjne, prowadzenie punktu konsultacyjnego i punktu wsparcia psychologicznego, zorganizowanie wycieczek i wyjazdów, organizacja imprez 8 913,90 zł; zakup infrastruktury rekreacyjnej 44 690,10 zł; Rozdział 15. Pomoc społeczna, Rodzina Plan wydatków 14 768 089,70 zł, wykonanie 14 111 875,83 zł, w tym: 1) pobyt 14 dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych 514 395,53 zł; 2) pobyt 7 dzieci w rodzinach zastępczych 29 301,72 zł; 3) zatrudnienie asystenta rodziny, który objął opiekę 11 rodzin z terenu gminy 55 367,54 zł; 4) świadczenia wychowawcze(500+) 9 703 419,56 zł, z tego: wypłata świadczeń 9 621 635,66 zł; wynagrodzenia i pochodne na obsługę świadczeń, doposażenie stanowiska pracy i serwis informatyczny 81 783,90 zł; 5) świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego - wydatki zrealizowane w wys. 1 741 204,05 zł przeznaczono na: świadczenia rodzinne 1 453 265,46 zł; świadczenia z funduszu alimentacyjnego 141 590,58 zł; zapłacone za podopiecznych składki ZUS 98 507,84 zł; wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń pracownika prowadzącego w/w świadczenia 47 840,17 zł; 6) zasiłki i pomoc w naturze 205 874,73 zł z tego: zasiłki celowe oraz opłaty za pobyt bezdomnych w noclegowniach 70 760,68 zł; zasiłki okresowe 18 840,54 zł; sprawiono pogrzeb osobie samotnej 2 764,99 zł; zasiłki stałe dla 21 osób 113 508,52 zł; 7) ośrodek pomocy społecznej - wydatki ogółem 690 186,52 zł, z tego: wynagrodzenia 518 188,92 zł; pochodne od wynagrodzeń 102 166,00 zł; zakup materiałów i zakup usług 69 831,60 zł; 8) dotacja dla CARITAS 186.000,00 zł; 9) usługi opiekuńcze- wynagrodzenia i pochodne pracownika zatrudnionego do opieki nad 23 starszymi, samotnymi osobami 141 916,34 zł; 10) dodatki mieszkaniowe 20 686,19 zł; 11) tworzenie i funkcjonowanie żłóbków – wydatki związane z porozumieniem między jst w sprawie finansowania opieki dzieci do lat 3 w kwocie 82.000,00 zł. 12) Karta dużej rodziny 183,23 zł; 13) składka zdrowotna za osoby pobierające różne świadczenia 21 385,63 zł 14) pozostała działalność 565 409,29 zł, z tego: dożywianie 36 dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym 23 896,00 zł; pobyt 11 osób w domach pomocy społecznej 292 650,78 zł; realizacja prac społecznie użytecznych 16 144,20 zł /8 osób/; realizacja projektu „Blizej rodziny i dziecka” 73 670,20 zł; realizacja programu „Usługi indywidualnego transportu door-to-door oraz poprawa dostępności architektonicznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych” 159 048,11 zł 15) W ramach wydatków inwestycyjnych zakupiono samochód dla realizacji projektu Door-To-Door wraz z kosztami rejestracji to 154 545,50 zł. Rozdział 16. Edukacyjna opieka wychowawcza Udziano pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym 17 353,59 zł, Rozdział 17. Gospodarka komunalna i ochrona środowiska 1. Wydatki bieżące zostały zrealizowane w wys. 4 864 480,44 zł, w tym: 1) gospodarka odpadami - odpłatność za odbiór odpadów z terenu gminy 2 371 093,91 zł; 2) utrzymanie czystości we wsiach / zakup koszy ulicznych, sprzętu do utrzymania czystości we wsiach, usługi/ 56 646,93 zł, w tym wydatki poniesione w ramach funduszu sołeckiego 20 857,93 zł; 3) zakup i utrzymanie zieleni 38 510,43 zł, w tym wydatki poniesione w ramach funduszu sołeckiego 30 926,49 zł; 4) usługi weterynaryjne i dostarczanie bezpańskich psów do schronisk: 5043,00 zł; 5) oświetlenie ulic, placów i dróg 691 677,59 zł, w tym energia elektryczna 192 390,94 zł, konserwacja urządzeń 397 540,79 zł; 6) w ramach wydatków związanych z gromadzeniem opłat za korzystanie ze środowiska wydatkowano 8 326,00 zł na monitoring nieczynnego składowiska odpadów w Bierdzanach i wywóz ścieków ze składowiska oraz wywóz odpadów komunalnych znad jezior. 7) wydatki poniesione na dopłatę do ceny odbioru ścieków oraz rozbudowa kanalizacji deszczowej 37518 468,04 zł; 8) usuwanie makrofitów ze zbiornika J. Średniego (wywłócznik kłosowy) oraz odbiór i zagospodarowanie biomasy 25 142,80 zł, 2. Wydatki majątkowe zostały wykorzystane między innymi na budowę Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych 616 383,26 zł. Rozdział 18. Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego 1. Zaplanowane wydatki bieżące w wys. 789 138,36 zł zostały zrealizowane w kwocie 663 288,30 zł, w tym. Środki wykorzystano głównie na: 1) zadania w zakresie kultury w ramach funduszu sołeckiego wydatkowano 116 760,60 zł w tym: - zakup energii, materiałów i wyposażenia 35 627,85 zł - usługi obce tj. wynajem dmuchawców, usł. Cateringowe, remontowe i inne 11 932,29 zł; - realizacja wydatków majątkowych w kwocie 48 091,24 zł w zakresie rozdz. Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego została przedstawiona w załączniku nr 6. 2) prowadzenie orkiestry w Węgrach oraz realizacja zadań w zakresie kultury na podstawie umów zleceń 25 884,08 zł, 3) nagrody kulturalne i inne 7 663,43 zł; 4) dotacja dla Gminnej Biblioteki Publicznej 380 000,00 zł, 5) dotacja dla Parafii Bierdzany na ochronę zabytków 50 000,00 zł. Rozdział 19. Kultura fizyczna 1. Wydatki bieżące w wys. 139 114,40 zł zostały wykorzystane na: 1) wynagrodzenia i pochodne 2 142,88 zł (w tym bezosobowe 1 838,00 zł); 2) utrzymanie obiektów sportowych 136 971,52 zł w tym: zakup materiałów sprzętu, paliwa do kosiarek, opału, nawozów 14 684,86 zł, zakup energii i wody 77 871,41 zł (zakupiono olej opałowy na halę sportową w kwocie 46 826,10 zł), usługi remontowe i pozostałe 41 294,07 zł. Usługi telekomunikacyjne 478,95 zł; Pozostałe składki i opłaty 2 642,23 zł; Zakup środków żywności 46,44 zł; 2. wydatki inwestycyjne 399 470,15 zł; 3. dotację dla Gminnego Zrzeszenia LZS przekazano w wysokości 192 999,41 zł oraz 73 000,00 zł (podstawa ustawa o sporcie), 4. Na pozostałe zadania z zakresu kultury fizycznej wydatkowano 11 710,69 zł głównie na zakup nagród i pucharów na turniej tenisa, regaty o Puchar Wójta, turniej piłkarski i biegi przełajowe, zawody wędkarskie oraz na przewozy zespołów młodzieżowych na zawody. DZIAŁ III. PRZYCHODY I ROZCHODY 1. Wolne środki z roku ubiegłego (2020 r.) wynoszą 3 316 779,38 zł. 2. Gmina dokonała wykupu papierów wartościowych w wysokości 1 500 000,00 zł w Banku Gospodarstwa Krajowego oraz udzieliła pożyczki krótkoterminowej stowarzyszeniu w kwocie 30 000,00 zł. DZIAŁ IV. WYDATKI NA PROJEKTY REALIZOWANE Z UDZIAŁEM ŚRODKÓW Z BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ INNYCH ZE ŹRÓDEŁ KRAJOWYCH I ZAGRANICZNYCH W dniu 12.12.2018 r. została podpisana umowa pomiędzy Gminą Turawa, a Samorządem Województwa Opolskiego na dofinansowanie projektu pn.: „Budowa punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w gminie Turawa” na łączną wartość projektu 790.210,86 zł. Środki na ww. inwestycję zostaną przyznane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie 671.679,18 zł w formie zwrotu poniesionych kosztów kwalifikowanych. Inwestycja została zrealizowana w 2021r. Koszty poniesione w 2021r. wyniosły 616 383,26 zł. W dniu 21.06.2018 r. została podpisana umowa pomiędzy Gminą Turawa, a Samorządem Województwa Opolskiego na dofinansowanie projektu pn.: "Budowa infrastruktury pieszo-rowerowej w powiecie opolskim – etap II oraz budowa centrum przesiadkowego w Gminie Lewin Brzeski". Zamówienie współfinansowane jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020, dla poddziału 3.1.2 Strategie niskoemisyjne w aglomeracji Opolskiej. W wyniku wyboru oferty z przeprowadzonego postępowania w formie przetargu nieograniczonego podpisano w dniu 09.01.2019 roku umowę z Wykonawcą na opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo-kosztorysowej wraz z uzyskaniem na jej podstawie pozwolenia na budowę oraz pełnienie nadzoru autorskiego dla zadania pn.: „Opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej dla zadania: Budowa ścieżki rowerowej na odcinku Zawada CH Turawa Park-Turawa (Jezioro Turawskie) wzdłuż DP 1705 O od ronda w m. Zawada, Kotórż Mały i Turawa wraz z budową kładki pieszo-rowerowej nad rzeką Mała Panew oraz budowa parkingu Bike&Ride w m. Kotórż Mały”. Zgodnie z umową przedmiot zamówienia, miał zostać zrealizowany do dnia 09.01.2020 r. Jednak wykonawca nie wywiązał się z warunków kontraktu, a Gmina odstąpiła od umowy. W związku z powyższym w trybie pilnym zostało wszczęte kolejne postępowanie przetargowe na wyłonienie nowego wykonawcy, na „Opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej w ramach zadania nr 13 pn. Budowa ścieżki pieszo-rowerowej na odc. Zawada – Turawa (Jezioro Turawskie) wzdłuż DP 1705 O od ronda w m. Zawada przez Kotórż Mały i Turawę oraz zadania nr 23 pn. Przebudowa drogi powiatowej nr 1705 O w ramach budowy infrastruktury pieszo-rowerowej w m. Turawa realizowanego w ramach projektu pn. Budowa infrastruktury pieszo-rowerowej w powiecie opolskim- etap II oraz budowa centrum przesiadkowego w Gminie Lewin Brzeski”. Łączny koszt wykonania opracowania projektowego wraz z nadzorem autorskim wynosi 711 555 zł. Umowa z wykonawcą została podpisana 19.03.2020 r., a termin zakończenia wszystkich prac projektowych planowany jest na 22.02.2021r. (wioletośnie). W ramach projektu pn. projektu pn.: " Budowa infrastruktury pieszo-rowerowej w powiecie opolskim – etap II oraz budowa centrum przesiadkowego w Gminie Lewin Brzeski". Zamówienie współfinansowane jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020, dla poddziału 3.1.2 Strategie niskoemisyjne w aglomeracji Opolskiej na przełomie 2019-2020 roku zostało wykonane zamówienie polegające na Budowie parkingu Bike&Ride i placu rekreacyjnego w Turawie. W 2021r. została wykonana ścieżka pieszo-rowerowa na odcinku CH Turawa Park do miejscowości Kotórż Mały do ulicy węgierskiej. Wartość inwestycji w 2021r. wyniosła 6 625 633,99 zł. „Przedszkola dla wszystkich przyjazne 2” – 10.09.2019r. została podpisana umowa o partnerstwie na rzecz realizacji projektu „ Przedszkola przyjazne dla wszystkich 2”. Umowa została zawarta pomiędzy Miastem Opole, Gminą Dąbrowa, Gminą Lubniany, Gminą Popielno, Gminą Dobrzen Wielki, oraz Gminą Turawa. Projekt był realizowany w ramach OS priorytetowej IX- Wysoka jakość edukacji, Poddziałanie 9.1.4 Wsparcie edukacji przedszkolnej w Aglomeracji Opolskiej z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020. Gmina Turawa otrzymała wsparcie w kwocie 60 001,00 zł na doposażenie placów zabaw w pięciu przedszkolach gminnych. Projekt został zrealizowany w grudniu 2021r. „Wdrożenie systemu zarządzania jakością powietrza w samorządach województwa opolskiego” – w dniu 4.11.2020r. Gmina Turaw podpisała umowę o Partnerstwie z Województwem Opolskim w ramach, której realizowane jest przedsięwzięcie wdrożenia systemu zarządzania jakością powietrza w samorządach województwa opolskiego. Projekt jest współfinansowany ze środków Uni Europejskiej oraz środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Okres trwania projektu to 1.10.2020r. do 30.09.2022r. Wydatki zrealizowane w ramach projektu to 22 441,37 zł. Kwota dofinansowania w 2021r. to 21 252,04 zł. „Modernizacja energetyczna budynku szkoły w Osowcu przy ul. Fabrycznej” – 31.12.2019r. została podpisana umowa pomiędzy Województwem Opolskim, a Gminą Turawa na realizację modernizacji budynku w Osowcu przy ul. Fabrycznej. Projekt był realizowany w ramach Regionalnego programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W ramach projektu Gminie przyznano dofinansowanie w kwocie 862 162,86 zł. Gmina została zobowiązana do wniesienia wkładu własnego w kwocie 152 146,39 zł. Na dzień 31.12.2021r. koszt realizacji projektu wynosił 1 136 560,13 zł. Zakończenie oraz rozliczenie nastąpi w 2022r. „Modernizacja energetyczna budynku użyteczności publicznej w Turawie przy ul. Opolskiej 39c” - 31.05.2021r. została podpisana umowa pomiędzy Województwem Opolskim, a Gminą Turawa na dofinansowanie Projektu w ramach, którego możliwa będzie modernizacja budynku, Urzędu Gminy w Turawie. Dofinansowanie jest realizowane w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020 r. współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Umowa określa dofinansowanie w kwocie 1 197 591,81 zł przy wkładzie własnym 703 347,58 zł. Realizacja projektu jest na etapie projektowania. „Wymiana źródeł ciepła na ekologiczne w gminie Turawa” z Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020. Zadanie podejmowane jest przez Gminę Turawa w celu pozyskania środków zewnętrznych na wymianę starych pieców tzw. „kopicuchów” na bardziej ekologiczne tj. kotły na biomasę, pompy ciepła, ogrzewanie elektryczne, piece gazowe. W projekcie uczestniczy 80 mieszkańców Gminy Turawa, którzy zadeklarowali chęć wymiany starych, wysokoemisyjnych piecy na piec ekologiczne spełniające aktualne wymogi. Planowane koszty kwalifikowane Projektu: 2 046 187,41 zł, planowane dofinansowanie w ramach Projektu: 695 703,71 zł, co stanowi maksymalnie 34% dofinansowania. „Eko-nawyki dobre praktyki – gospodarka o obiegu zamkniętym”. W maju br. została podpisana Umowa przez Lidera projektu tj. Miasto Opole na wspólny projekt edukacyjny pn. "Eko-nawyki dobre praktyki - gospodarka o obiegu zamkniętym" współfinansowany ze środków RPO WO na lata 2014-2020 w ramach Osi priorytetowej V: Ochrona środowiska, dziedzictwa kulturowego i naturalnego Działanie 5.2: Poprawa gospodarowania odpadami komunalnymi, współpraca z WFOŚiGW w Opolu w Programie priorytetowym „CZYSTE POWIETRZE” - w ramach współpracy Gmina Turawa podejmuje działania informacyjno-doradcze, w tym udzielanie konsultacji zainteresowanym mieszkańcom oraz pomoc przy obsłudze Portalu Beneficjenta WFOŚiGW w Opolu i przy złożeniu wniosku o dotację w ramach „Czystego Powietrza”, - w celu zwiększenia dostępności dla mieszkańców Gminy Turawa możliwości skorzystania z programu „Czyste Powietrze”, Gmina Turawa wyraziła deklarację i chęć utworzenia w siedzibie Urzędu Gminy Turawa punktu konsultacyjno-informacyjnego, który funkcjonuje od 05.07.2021 r. i jest w całości finansowany ze środków WFOŚiGW w Opolu na podstawie Porozumienia zawartego z Funduszem. Modernizacja kotłowni polegająca na wymianie kotła węglowego na kocioł opalany peletem w Publicznej Szkole Podstawowej w Bierdzanach”. W czerwcu br. została podpisana Umowa z WFOŚiGW w Opolu na dofinansowanie w/w zadania. Koszt zadania wyniósł: 54 195,30 zł, kwota dotacji z Funduszu – 26 300,00 zł, co stanowi 50% kosztów kwalifikowanych. „Modernizacja kotłowni polegająca na wymianie kotła węglowego na kocioł opalany peletem w Gminnej Bibliotece Publicznej w Turawie”. W maju br. Gmina Turawa przygotowała dokumentację niezbędną do złożenia kolejnego wniosku o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Opolu na wymianę starego pieca na ekologiczny w budynku Gminnej Biblioteki Publicznej w Turawie. Wniosek o dofinansowanie został złożony do Funduszu w lipcu br. Koszt zadania 28 997,74 zł, z czego planowane dofinansowanie: 12 500, 00 zł.; „Ochrona wód Jeziora Średniego w Turawie poprzez ograniczenie nadmiernego rozrostu wywłoczniaka kłosowego - zabieg koszenia makrofitów”. W maju br. została podpisana Umowa z WFOŚiGW w Opolu na dofinansowanie w/w zadania. Planowany koszt zadania: 67 046,06 zł, planowana kwota dotacji: 33 500,00 zł. Przedmiotowe zadanie jest cyklicznie kontynuowane przy współpracy z firmą Aerator Stanisław Podsiadłowski. Pierwszy zabieg koszenia odbył się w czerwcu 2021 r. przed sezonem turystycznym, w okresie odpowiedniego stadium rozwojowego makrofitów. W wyniku zabiegu koszenia poza zlewnię zbiornika wyciągnięto 7,52 ton biomasy. „Unieszkodliwianie wyrobów zawierających azbest z terenu gminy Turawa w roku 2021”. W związku z ogłoszonym przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu naborem wniosków w ramach „Ogólnopolskiego programu finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”. W czerwcu 2021 r. Gmina Turawa ogłosiła nabór wniosków mieszkańców Gminy Turawa zainteresowanych usuwaniem azbestu. Do tegorocznego naboru przystąpiło 7 Wnioskodawców. W ramach naboru po otrzymaniu dofinansowania z WFOŚiGW w Opolu zostanie usunięte łącznie 1 498,80 m², co stanowi około 19,15 ton. „Poprawa warunków sanitarnych nad J. Dużym” (montaż toalety publicznej z przyłączem wodno-kanalizacyjnym oraz energetycznym). Koszt projektu 114 223,49 zł. Wartość dofinansowania 63 630,00 zł. „Przebudowa ul. Pływackiej w miejscowości Rzędów” - 18.05.2021 r. została podpisano umowa z Wojewodą Opolskim na dofinansowanie inwestycji przebudowy ul. Pływackiej w Rzędowie. Dofinansowanie pochodzi z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (państwowy fundusz celowy) i wynosi 60% wydatków kwalifikowanych. Gmina otrzymała dofinansowanie w kwocie 204 910,45 zł; Przebudowa ulic: Klonowej, Brzozowej, Akacjowej i Świerkowej w miejscowości Kotórz Mały” - 05.2021 r. została podpisano umowa z Wojewodą Opolskim na dofinansowanie inwestycji przebudowy z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (państwowy fundusz celowy). Otrzymano dofinansowanie w kwocie 477 000,00 zł. Calkowity koszt inwestycji wyniósł 795 000,00 zł. Przebudowa drogi dojazdowej do gruntów rolnych Kadłub-Turawski – Zakrzów Turawski- uzyskano dofinansowanie w kwocie 103 998,31 zł. Zakup samochodu w ramach projektu DOOR-TO-DOOR 154 365,00 zł program realizowany z PFRON przy udziale środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. DZIAŁ V. PODSUMOWANIE Plan dochodów zrealizowano w wysokości 56 904 210,48 zł czyli w 87,47%. W porównaniu do poprzedniego roku najwięcej wzrosły dochody z tytułu podatku od nieruchomości o 406 918,36zł, z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych o 1 280 669,69 zł. Spadły natomiast dochody z tytułu podatku transportowego o 106 251,13 zł, dochody z tyt. opłaty cywilno-prawnych o 531 842,55 zł. Wzrosły także dochody subwencji ogólnej w części oświatowej 344 703,98 zł, oraz wyrównawczej 128 139,00 zł. Wzrosły zadłużenia wymagalne podatników podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym o 99 464,47zł. Wyższe są również skutki obniżenia górnych stawek podatku od nieruchomości i podatku od środków transportowych o 128 139,00 zł. Zmalały natomiast zaległości w podatku transportowym o 20 864,02 zł. Dochody majątkowe zrealizowano w kwocie 6 378 263,01zł tj. 39,27%. Zostały zrealizowane dochody z tyt. sprzedaży nieruchomości 929 166,60 zł, zakładano tylko 100 000,00 zł. Dochody bieżące zrealizowano w 103,50%. Wydatki bieżące plan 46 688 132,29 zł, wykonanie 43 287 433,30 Tj 92,27%, wydatki majątkowe plan 21 360 900,20 zł, wykonanie 13 627 653,29 zł tj. 63,80 %. Uchwałą Rady Gminy nr XXXVII/249/2021 z dnia 20.12.2021r. przesunięto do realizacji w 2022r. wydatki jako wydatki niewygasające: - modernizację energetyczną budynku szkoły w Osowcu przy ul. Fabrycznej 10 000,00; - Zakup i montaż altany ogrodowej w m. Bierdzany 16 000,00; - Budowa infrastruktury rekreacyjnej na terenie gminy – doposażenie placów zabaw w przedszkolach 197 173,15 zł. Do ceny ścieków odprowadzonych przez gospodarstwa domowe, na mocy Uchwały Rady Gminy Turawa nastąpiła dopłata z budżetu gminy w wysokości 470 561,40 zł. Nie zbilansowały się dochody i wydatki związane z ustawą o gospodarce odpadami. Uzyskane wpływy z tego tytułu wyniosły w 2021 r. 2 304 103,95 zł, były wyższe o 199 272,15 zł od planowanych. Należności, które nie wpłynęły do końca roku wynoszą 340 794,93 zł. Szczegółowa informacja o dochodach z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wydatków poniesionych na funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi stanowi załącznik nr 11. Gmina realizowała program usuwania azbestu. 85% wydatków z tego tytułu zrefundował Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu, natomiast pozostało 15% stanowiło wkład własny Gminy Turawa. Wzrosły również wydatki ponoszone za utrzymanie osób starszych w domach pomocy społecznej, wzrasta kwota wypłaconych zapomóg o 39 000,00zł. Wzrosły również koszty umieszczenia dzieci w placówkach opiekuńczo wychowawczych o 89 209,43 zł. Rok 2021 zakończył się deficytem budżetowym w wys. 10 876,11 zł przy planowanej nadwyżce budżetowej w kwocie 733 637,00 zł. Zaplanowane rozchody budżetu zrealizowano w wys. 1.530 000,00 zł – wykup obligacji komunalnych w Banku Gospodarstwa Krajowego w wysokości 1.500.000,00 zł oraz udzielenie pożyczki długoterminowej dla stowarzyszenia w kwocie 30.000,00 zł. Celem zrównoważenia budżetu gminy wprowadzono do budżetu wolne środki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 ustawy o finansach publicznych w wysokości 2.990.438,12 zł. Zobowiązania długoterminowe na 31.12.2021 r. wynoszą 4.100.000 zł i dotyczą wyemitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego obligacji komunalnych. W żadnej z jednostek budżetowych gminy nie funkcjonują wyodrębnione rachunki dochodów własnych. Gmina dysponuje majątkiem trwałym w wysokości 35.985.681,50 zł netto, posiada udziały w Spółce Wodociagi i Kanalizacja Turawa w wys. 31.784.000,00 zł. i w Spółce MOJ SA powstałe z połączenia spółki MOJ i Fabryki Wyrobów Metalowych w Osowcu w wys. 261.846 zł oraz w Banku Spółdzielczym w Łubnianach w wys. 10.010,00 zł. Załączniki: 1) wykonanie dochodów zał. nr 1 2) wykonanie wydatków zał. nr 2 3) wykonanie dochodów – zadania zlecone zał. nr 3 4) wykonanie wydatków – zadania zlecone zał. nr 4 5) wykonanie przychodów i roszczeń zał. nr 5 6) wykonanie inwestycji zał. nr 6 7) wykonanie dotacji zał. nr 7 8) wykonanie wydatków realizowanych w ramach funduszu sołeckiego zał. nr 8 9) informacja o stanie mienia komunalnego zał. nr 9 10) sprawozdanie finansowe samorządowej instytucji kultury zał. nr 10 11) informacja o dochodach z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wydatków poniesionych na funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi \| Lp \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| plan ogółem, z tego: \| wykonanie ogółem z tego: \| % wykonanie ogółem z tego: \| \|----\|-------\|----------\|----\|-----------------------------------------------------------------------\|----------------------\|--------------------------\|---------------------------\| \| \| \| \| \| \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| 11 \| 12 \| 13 \| 14 \| \| 1 \| 01 \| 0 \| \| Rolnictwo i łowiectwo \| 321 524,66 \| 321 524,66 \| 0,00 \| 302 802,92 \| 302 802,92 \| 0,00 \| 94,18 \| 94,18 \| 0,00 \| \| 2 \| \| 01095 \| \| Pozostała działalność \| 321 524,66 \| 321 524,66 \| 0,00 \| 302 802,92 \| 302 802,92 \| 0,00 \| 94,18 \| 94,18 \| 0,00 \| \| 3 \| \| 07 \| 50 \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 21 000,00 \| 21 000,00 \| 0,00 \| 2 674,21 \| 2 674,21 \| 0,00 \| 12,73 \| 12,73 \| 0,00 \| \| 4 \| \| 20 \| 10 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 300 524,66 \| 300 524,66 \| 0,00 \| 300 128,71 \| 300 128,71 \| 0,00 \| 99,87 \| 99,87 \| 0,00 \| \| 5 \| 02 \| 0 \| \| Leśnictwo \| 106 000,00 \| 6 000,00 \| 100 000,00 \| 19 170,66 \| 6,95 \| 19 163,71 \| 18,09 \| 0,12 \| 19,16 \| \| 6 \| \| 02001 \| \| Gospodarka leśna \| 106 000,00 \| 6 000,00 \| 100 000,00 \| 19 170,66 \| 6,95 \| 19 163,71 \| 18,09 \| 0,12 \| 19,16 \| \| 7 \| \| 05 \| 70 \| Wpływy z tytułu grzywien, mandatów i innych kar pieniężnych od osób fizycznych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 07 \| 50 \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 08 \| 70 \| Wpływy ze sprzedaży składników majątkowych \| 100 000,00 \| 0,00 \| 100 000,00 \| 19 163,71 \| 0,00 \| 19 163,71 \| 19,16 \| 0,00 \| 19,16 \| \| 10 \| \| 09 \| 20 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 6,95 \| 6,95 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 11 \| 60 \| 0 \| \| Transport i łączność \| 12 475 527,29 \| 0,00 \| 12 475 527,29 \| 4 912 146,08 \| 0,00 \| 4 912 146,08 \| 39,37 \| 0,00 \| 39,37 \| \| 12 \| \| 60017 \| \| Drogi wewnętrzne \| 1 615 773,30 \| 0,00 \| 1 615 773,30 \| 785 908,76 \| 0,00 \| 785 908,76 \| 48,64 \| 0,00 \| 48,64 \| \| 13 \| \| 62 \| 57 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w \| 833 844,85 \| 0,00 \| 833 844,85 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 32 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 33 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 34 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 35 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 36 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 37 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 38 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 39 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 40 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 41 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 42 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 43 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 44 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 45 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 46 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego Dotaże celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 862 162,86 \| 0,00 \| 862 162,86 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Administracja publiczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 417 744,81 \| 220 153,00 \| 1 197 591,81 \| 168 028,64 \| 167 598,14 \| 430,50 \| 11,85 \| 76,13 \| 0,04 \| Urzędy wojewódzkie \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 85 034,00 \| 85 034,00 \| 0,00 \| 80 071,51 \| 80 071,51 \| 0,00 \| 94,16 \| 94,16 \| 0,00 \| Dochody jednostek samorządu terytorialnego związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 7,75 \| 7,75 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Starostwa powiatowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| Dotaże celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| Rady gmin (miast i miast na prawach powiatu) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 430,50 \| 0,00 \| 430,50 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Wpływy ze sprzedaży składników majątkowych \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 430,50 \| 0,00 \| 430,50 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 302 591,81 \| 105 000,00 \| 1 197 591,81 \| 54 301,06 \| 54 301,06 \| 0,00 \| 4,17 \| 51,72 \| 0,00 \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Wpływy z różnych dochodów \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 95 000,00 \| 95 000,00 \| 0,00 \| 54 301,06 \| 54 301,06 \| 0,00 \| 57,16 \| 57,16 \| 0,00 \| Dotaże celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 197 591,81 \| 0,00 \| 1 197 591,81 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Spis powszechny i inne \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 26 835,00 \| 26 835,00 \| 0,00 \| 26 350,02 \| 26 350,02 \| 0,00 \| 98,19 \| 98,19 \| 0,00 \| Dotaże celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 26 835,00 \| 26 835,00 \| 0,00 \| 26 350,02 \| 26 350,02 \| 0,00 \| 98,19 \| 98,19 \| 0,00 \| Pozostała działalność \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 3 591,55 \| 3 591,55 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 48 \| \| 0630 \| Wpływy z tytułu opłat i kosztów sądowych oraz innych opłat uiszczanych na rzecz Skarbu Państwa z tytułu postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 3 591,55 \| 3 591,55 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 49 \| 751 \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 50 \| 75101 \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 51 \| \| 2000 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, z wyłączeniem dochodów klasyfikowanych w paragrafie 205 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 52 \| \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 53 \| 752 \| \| Obrona narodowa \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 54 \| 75212 \| \| Pozostałe wydatki obronne \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 55 \| \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 56 \| 754 \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 11 174,94 \| 11 174,94 \| 0,00 \| 119,52 \| 119,52 \| 0,00 \| \| 57 \| 75412 \| \| Ochotnicze straże pożarne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 55,00 \| 55,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 58 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 55,00 \| 55,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 59 \| 75414 \| \| Obrona cywilna \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 60 \| \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 61 \| 75495 \| \| Pozostała działalność \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 769,94 \| 1 769,94 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 62 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 769,94 \| 1 769,94 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 63 \| 756 \| \| Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem \| 18 694 609,00 \| 18 694 609,00 \| 0,00 \| 19 224 872,14 \| 19 224 872,14 \| 0,00 \| 102,84 \| 102,84 \| 0,00 \| \| 64 \| 75601 \| \| Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 64 906,11 \| 64 906,11 \| 0,00 \| 162,27 \| 162,27 \| 0,00 \| \| 65 \| \| 03 \| Wpływy z podatku od działalności gospodarczej osób \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 64 838,11 \| 64 838,11 \| 0,00 \| 162,27 \| 162,27 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 5 \| \| 50 fizycznych, opłacanej w formie karty podatkowej \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| \| 09 Wpływy z odsetek od nieteterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 68,00 \| 68,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 6 \| \| 75615 Wpływy z podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatków i opłat lokalnych od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych \| 4 758 000,00 \| 4 758 000,00 \| 0,00 \| 4 378 000,08 \| 4 378 000,08 \| 0,00 \| 92,01 \| 92,01 \| 0,00 \| \| 6 \| \| 03 Wpływy z podatku od nieruchomości \| 4 400 000,00 \| 4 400 000,00 \| 0,00 \| 4 066 694,88 \| 4 066 694,88 \| 0,00 \| 92,42 \| 92,42 \| 0,00 \| \| 6 \| \| 03 Wpływy z podatku rolnego \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 7 909,22 \| 7 909,22 \| 0,00 \| 98,87 \| 98,87 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 03 Wpływy z podatku leśnego \| 238 000,00 \| 238 000,00 \| 0,00 \| 238 409,40 \| 238 409,40 \| 0,00 \| 100,17 \| 100,17 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 03 Wpływy z podatku od środków transportowych \| 51 000,00 \| 51 000,00 \| 0,00 \| 46 107,00 \| 46 107,00 \| 0,00 \| 90,41 \| 90,41 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 05 Wpływy z podatku od czynności cywilnoprawnych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 3 379,00 \| 3 379,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 06 Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 206,00 \| 206,00 \| 0,00 \| 20,60 \| 20,60 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 09 Wpływy z odsetek od nieteterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 5 357,58 \| 5 357,58 \| 0,00 \| 10,72 \| 10,72 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 26 Rekompensaty utraconych dochodów w podatkach i opłatach lokalnych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 9 937,00 \| 9 937,00 \| 0,00 \| 99,37 \| 99,37 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 75616 Wpływy z podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatków i opłat lokalnych od osób fizycznych \| 3 985 000,00 \| 3 985 000,00 \| 0,00 \| 3 989 085,16 \| 3 989 085,16 \| 0,00 \| 100,10 \| 100,10 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 03 Wpływy z podatku od nieruchomości \| 2 900 000,00 \| 2 900 000,00 \| 0,00 \| 2 434 131,86 \| 2 434 131,86 \| 0,00 \| 83,94 \| 83,94 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 03 Wpływy z podatku rolnego \| 250 000,00 \| 250 000,00 \| 0,00 \| 242 963,13 \| 242 963,13 \| 0,00 \| 97,19 \| 97,19 \| 0,00 \| \| 7 \| \| 03 Wpływy z podatku leśnego \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 9 890,88 \| 9 890,88 \| 0,00 \| 82,42 \| 82,42 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 03 Wpływy z podatku od środków transportowych \| 350 000,00 \| 350 000,00 \| 0,00 \| 128 533,63 \| 128 533,63 \| 0,00 \| 36,72 \| 36,72 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 03 Wpływy z podatku od spadków i darowizn \| 42 000,00 \| 42 000,00 \| 0,00 \| 95 517,00 \| 95 517,00 \| 0,00 \| 227,42 \| 227,42 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 04 Wpływy z opłaty miejscowej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 166,00 \| 166,00 \| 0,00 \| 16,60 \| 16,60 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 05 Wpływy z podatku od czynności cywilnoprawnych \| 400 000,00 \| 400 000,00 \| 0,00 \| 1 055 777,82 \| 1 055 777,82 \| 0,00 \| 263,94 \| 263,94 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 06 Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 7 430,12 \| 7 430,12 \| 0,00 \| 74,30 \| 74,30 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 09 Wpływy z odsetek od nieteterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 14 674,72 \| 14 674,72 \| 0,00 \| 73,37 \| 73,37 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 75618 Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw \| 202 000,00 \| 202 000,00 \| 0,00 \| 195 952,86 \| 195 952,86 \| 0,00 \| 97,01 \| 97,01 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 04 Wpływy z opłaty skarbowej \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 58 999,00 \| 58 999,00 \| 0,00 \| 147,00 \| 147,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 7 \| \| 10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 8 \| 8 \| 04 90 \| Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 132 650,00 \| 132 650,00 \| 0,00 \| 82,91 \| 82,91 \| 0,00 \| \| 8 \| 9 \| 06 40 \| Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 9 \| 0 \| 09 20 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 163,86 \| 163,86 \| 0,00 \| 16,39 \| 16,39 \| 0,00 \| \| 9 \| 1 \| 26 80 \| Rekompensaty utraconych dochodów w podatkach i opłatach lokalnych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 4 140,00 \| 4 140,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 9 \| 2 \| 75619 \| Wpływy z różnych rozliczeń \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 34 860,55 \| 34 860,55 \| 0,00 \| 174,30 \| 174,30 \| 0,00 \| \| 9 \| 3 \| 02 70 \| Wpływy z części opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w obrocie hurtowym \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 34 860,55 \| 34 860,55 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 9 \| 4 \| 09 40 \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 9 \| 5 \| 75621 \| Udziały gmin w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa \| 9 689 609,00 \| 9 689 609,00 \| 0,00 \| 10 562 067,38 \| 10 562 067,38 \| 0,00 \| 109,00 \| 109,00 \| 0,00 \| \| 9 \| 6 \| 00 10 \| Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych \| 9 569 609,00 \| 9 569 609,00 \| 0,00 \| 10 358 456,00 \| 10 358 456,00 \| 0,00 \| 108,24 \| 108,24 \| 0,00 \| \| 9 \| 7 \| 00 20 \| Wpływy z podatku dochodowego od osób prawnych \| 120 000,00 \| 120 000,00 \| 0,00 \| 203 611,38 \| 203 611,38 \| 0,00 \| 169,68 \| 169,68 \| 0,00 \| \| 9 \| 8 \| 75 8 \| Różne rozliczenia \| 12 863 347,32 \| 12 819 939,34 \| 43 407,98 \| 14 863 682,32 \| 14 820 274,34 \| 43 407,98 \| 115,55 \| 115,60 \| 100,00 \| \| 9 \| 9 \| 75801 \| Część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego \| 10 882 354,00 \| 10 882 354,00 \| 0,00 \| 10 882 354,00 \| 10 882 354,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 0 \| 00 29 20 \| Subwencje ogólne z budżetu państwa \| 10 882 354,00 \| 10 882 354,00 \| 0,00 \| 10 882 354,00 \| 10 882 354,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 0 \| 75802 \| Uzupełnienie subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 610 335,00 \| 1 610 335,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 0 \| 27 50 \| Środki na uzupełnienie dochodów gmin \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 610 335,00 \| 1 610 335,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 0 \| 3 75807 \| Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin \| 1 880 060,00 \| 1 880 060,00 \| 0,00 \| 1 880 060,00 \| 1 880 060,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 0 \| 4 75814 \| Różne rozliczenia finansowe \| 100 933,32 \| 57 525,34 \| 43 407,98 \| 490 933,32 \| 447 525,34 \| 43 407,98 \| 486,39 \| 777,96 \| 100,00 \| \| 1 \| 0 \| 6 09 20 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 107 \| \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 47 525,34 \| 47 525,34 \| 0,00 \| 47 525,34 \| 47 525,34 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 108 \| \| 6100 \| Dofinansowanie ze środków Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 400 000,00 \| 400 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 109 \| \| 6330 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację inwestycji i zakupów inwestycyjnych własnych gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 43 407,98 \| 0,00 \| 43 407,98 \| 43 407,98 \| 0,00 \| 43 407,98 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 110 \| \| 80801 \| Oświata i wychowanie \| 1 185 701,64 \| 1 125 700,64 \| 60 001,00 \| 1 015 831,29 \| 955 830,29 \| 60 001,00 \| 85,67 \| 84,91 \| 100,00 \| \| 111 \| \| 80101 \| Szkoły podstawowe \| 249 500,00 \| 249 500,00 \| 0,00 \| 213 170,00 \| 213 170,00 \| 0,00 \| 85,44 \| 85,44 \| 0,00 \| \| 112 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 39 500,00 \| 39 500,00 \| 0,00 \| 3 170,00 \| 3 170,00 \| 0,00 \| 8,03 \| 8,03 \| 0,00 \| \| 113 \| \| 2180 \| Środki z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 \| 210 000,00 \| 210 000,00 \| 0,00 \| 210 000,00 \| 210 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 114 \| \| 80103 \| Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych \| 124 386,00 \| 124 386,00 \| 0,00 \| 110 360,30 \| 110 360,30 \| 0,00 \| 88,72 \| 88,72 \| 0,00 \| \| 115 \| \| 0660 \| Wpływy z opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego \| 13 500,00 \| 13 500,00 \| 0,00 \| 12 497,30 \| 12 497,30 \| 0,00 \| 92,57 \| 92,57 \| 0,00 \| \| 116 \| \| 0670 \| Wpływy z opłat za korzystanie z wyżywienia w jednostkach realizujących zadania z zakresu wychowania przedszkolnego \| 13 800,00 \| 13 800,00 \| 0,00 \| 777,00 \| 777,00 \| 0,00 \| 5,63 \| 5,63 \| 0,00 \| \| 117 \| \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 97 086,00 \| 97 086,00 \| 0,00 \| 97 086,00 \| 97 086,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 118 \| \| 80104 \| Przedszkola \| 659 090,80 \| 599 089,80 \| 60 001,00 \| 570 456,15 \| 510 455,15 \| 60 001,00 \| 86,55 \| 85,21 \| 100,00 \| \| 119 \| \| 0660 \| Wpływy z opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego \| 76 120,00 \| 76 120,00 \| 0,00 \| 61 094,40 \| 61 094,40 \| 0,00 \| 80,26 \| 80,26 \| 0,00 \| \| 120 \| \| 0670 \| Wpływy z opłat za korzystanie z wyżywienia w jednostkach realizujących zadania z zakresu wychowania przedszkolnego \| 267 300,00 \| 267 300,00 \| 0,00 \| 193 217,31 \| 193 217,31 \| 0,00 \| 72,28 \| 72,28 \| 0,00 \| \| 121 \| \| 0950 \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 2 512,80 \| 2 512,80 \| 0,00 \| 2 986,44 \| 2 986,44 \| 0,00 \| 118,85 \| 118,85 \| 0,00 \| \| 122 \| \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 137 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 45 000,00 \| 45 000,00 \| 0,00 \| 35 073,24 \| 35 073,24 \| 0,00 \| 77,94 \| 77,94 \| 0,00 \| \| 138 \| 85213 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 139 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 140 \| 85214 \| Zasłki okresowe, celowe i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 42 206,99 \| 42 206,99 \| 0,00 \| 183,51 \| 183,51 \| 0,00 \| \| 141 \| 0830 \| Wpływy z usług \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 23 366,45 \| 23 366,45 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 142 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 18 840,54 \| 18 840,54 \| 0,00 \| 81,92 \| 81,92 \| 0,00 \| \| 143 \| 85216 \| Zasłki stałe \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 144 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 145 \| 85219 \| Ośrodki pomocy społecznej \| 112 696,00 \| 112 696,00 \| 0,00 \| 112 564,48 \| 112 564,48 \| 0,00 \| 99,88 \| 99,88 \| 0,00 \| \| 146 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 112 696,00 \| 112 696,00 \| 0,00 \| 112 564,48 \| 112 564,48 \| 0,00 \| 99,88 \| 99,88 \| 0,00 \| \| 147 \| 85228 \| Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze \| 34 065,00 \| 34 065,00 \| 0,00 \| 39 134,00 \| 39 134,00 \| 0,00 \| 114,88 \| 114,88 \| 0,00 \| \| 148 \| 0830 \| Wpływy z usług \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 21 309,00 \| 21 309,00 \| 0,00 \| 142,06 \| 142,06 \| 0,00 \| \| 149 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 19 065,00 \| 19 065,00 \| 0,00 \| 17 825,00 \| 17 825,00 \| 0,00 \| 93,50 \| 93,50 \| 0,00 \| \| 150 \| 85230 \| Pomoc w zakresie dożywiania \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 14 337,60 \| 14 337,60 \| 0,00 \| 71,69 \| 71,69 \| 0,00 \| \| 151 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 14 337,60 \| 14 337,60 \| 0,00 \| 71,69 \| 71,69 \| 0,00 \| \| 1 \| 85295 \| Pozostała działalność \| 125 729,54 \| 125 729,54 \| 0,00 \| 95 770,40 \| 95 770,40 \| 0,00 \| 76,10 \| 76,10 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 153 \| 2057 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 125 729,54 \| 125 729,54 \| 0,00 \| 95 770,40 \| 95 770,40 \| 0,00 \| 76,17 \| 76,17 \| 0,00 \| \| 154 \| 853 \| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej \| 539 208,00 \| 359 208,00 \| 180 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 155 \| 85395 \| Pozostała działalność \| 539 208,00 \| 359 208,00 \| 180 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 156 \| 2057 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 302 740,50 \| 302 740,50 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 157 \| 2059 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 56 467,50 \| 56 467,50 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 158 \| 6257 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 151 704,00 \| 0,00 \| 151 704,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 159 \| 6259 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 28 296,00 \| 0,00 \| 28 296,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 160 \| 854 \| Edukacyjna opieka wychowawcza \| 20 499,19 \| 20 499,19 \| 0,00 \| 13 882,87 \| 13 882,87 \| 0,00 \| 67,72 \| 67,72 \| 0,00 \| \| 161 \| 85415 \| Pomoc materialna dla uczniów o charakterze socjalnym \| 20 499,19 \| 20 499,19 \| 0,00 \| 13 882,87 \| 13 882,87 \| 0,00 \| 67,72 \| 67,72 \| 0,00 \| \| 162 \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin, związków powiatowo-gminnych) \| 20 499,19 \| 20 499,19 \| 0,00 \| 13 882,87 \| 13 882,87 \| 0,00 \| 67,72 \| 67,72 \| 0,00 \| \| 163 \| 855 \| Rodzina \| 11 656 887,23 \| 11 656 887,23 \| 0,00 \| 11 479 008,34 \| 11 479 008,34 \| 0,00 \| 98,47 \| 98,47 \| 0,00 \| \| 16 \| 85501 \| Świadczenie wychowawcze \| 9 728 280,00 \| 9 728 280,00 \| 0,00 \| 9 703 419,56 \| 9 703 419,56 \| 0,00 \| 99,74 \| 99,74 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 165 \| 2060 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej zlecone gminom (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym), związane z realizacją świadczenia wychowawczego stanowiącego pomoc państwa w wychowywaniu dzieci \| 9728280,00 \| 9728280,00 \| 0,00 \| 9703419,56 \| 9703419,56 \| 0,00 \| 99,74 \| 99,74 \| 0,00 \| \| 166 \| 85502 \| Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1913000,00 \| 1913000,00 \| 0,00 \| 1760872,22 \| 1760872,22 \| 0,00 \| 92,05 \| 92,05 \| 0,00 \| \| 167 \| 0940 \| Wpływy z rozliczeń/zwrótów z lat ubiegłych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| -0,20 \| -0,20 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 168 \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 1900000,00 \| 1900000,00 \| 0,00 \| 1741204,05 \| 1741204,05 \| 0,00 \| 91,64 \| 91,64 \| 0,00 \| \| 169 \| 2360 \| Dochody jednostek samorządu terytorialnego związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami \| 13000,00 \| 13000,00 \| 0,00 \| 19668,37 \| 19668,37 \| 0,00 \| 151,30 \| 151,30 \| 0,00 \| \| 170 \| 85503 \| Karta Dużej Rodziny \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 171 \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 172 \| 85504 \| Wspieranie rodziny \| 2000,00 \| 2000,00 \| 0,00 \| 2000,00 \| 2000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 173 \| 2690 \| Środki z Funduszu Pracy otrzymane na realizację zadań wynikających z odreębnych ustaw \| 2000,00 \| 2000,00 \| 0,00 \| 2000,00 \| 2000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 174 \| 85513 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby pobierające zasiłki dla opiekunów \| 13424,00 \| 13424,00 \| 0,00 \| 12533,33 \| 12533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 175 \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 13424,00 \| 13424,00 \| 0,00 \| 12533,33 \| 12533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 176 \| 90 \| Gospodarka komunalna i ochrona środowiska \| 3316153,33 \| 2256556,80 \| 1059596,53 \| 2414798,87 \| 2414798,87 \| 0,00 \| 72,82 \| 107,01 \| 0,00 \| \| 177 \| 90001 \| Gospodarka ściekowa i ochrona wód \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 17 \| 0920 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 179 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 180 \| 90002 \| Gospodarka odpadami komunalnymi \| 2 819 140,96 \| 2 113 831,80 \| 705 309,16 \| 2 322 998,55 \| 2 322 998,55 \| 0,00 \| 82,40 \| 109,90 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 181 \| \| 0400 \| Wpływy z opłaty produktowej \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 15,79 \| 15,79 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 182 \| \| 0490 \| Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odsebnych ustaw \| 2 104 831,80 \| 2 104 831,80 \| 0,00 \| 2 304 103,95 \| 2 304 103,95 \| 0,00 \| 109,47 \| 109,47 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 183 \| \| 0640 \| Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 2 216,33 \| 2 216,33 \| 0,00 \| 221,63 \| 221,63 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 184 \| \| 0910 \| Wpływy z odsetek od nieterminowych płat z tytułu podatków i oplaat \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 3 585,19 \| 3 585,19 \| 0,00 \| 44,81 \| 44,81 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 185 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 13 077,29 \| 13 077,29 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 186 \| \| 6257 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 671 679,00 \| 0,00 \| 671 679,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 187 \| \| 6287 \| Środki otrzymane od pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 33 630,16 \| 0,00 \| 33 630,16 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 188 \| 90005 \| Ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu \| 383 012,37 \| 38 725,00 \| 344 287,37 \| 58 227,04 \| 58 227,04 \| 0,00 \| 15,20 \| 150,36 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 189 \| \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 36 975,00 \| 36 975,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 190 \| \| 2057 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 38 725,00 \| 38 725,00 \| 0,00 \| 21 252,04 \| 21 252,04 \| 0,00 \| 54,88 \| 54,88 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 191 \| \| 6257 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych \| 344 287,37 \| 0,00 \| 344 287,37 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 192 \| 90015 \| Oświetlenie ulic, placów i dróg \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 193 \| 6300 \| Dotacja celowa otrzymana z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 194 \| 90019 \| Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska \| 92 000,00 \| 92 000,00 \| 0,00 \| 8 325,95 \| 8 325,95 \| 0,00 \| 9,05 \| 9,05 \| 9,05 \| 0,00 \| \| 195 \| 0690 \| Wpływy z różnych opłat \| 92 000,00 \| 92 000,00 \| 0,00 \| 8 325,95 \| 8 325,95 \| 0,00 \| 9,05 \| 9,05 \| 9,05 \| 0,00 \| \| 196 \| 0960 \| Wpływy z otrzymanych spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 197 \| 90026 \| Pozostałe działania związane z gospodarką odpadami \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 25 247,33 \| 25 247,33 \| 0,00 \| 210,39 \| 210,39 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 198 \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 11 975,03 \| 11 975,03 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 199 \| 2460 \| Środki otrzymane od pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych na realizację zadań bieżących jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 13 272,30 \| 13 272,30 \| 0,00 \| 110,60 \| 110,60 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 200 \| 921 \| Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego \| 35 000,00 \| 35 000,00 \| 0,00 \| 4 978,80 \| 4 978,80 \| 0,00 \| 14,23 \| 14,23 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 201 \| 92105 \| Pozostałe zadania w zakresie kultury \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 202 \| 2710 \| Dotacja celowa otrzymana z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań bieżących \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 203 \| 92195 \| Pozostała działalność \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 4 978,80 \| 4 978,80 \| 0,00 \| 19,92 \| 19,92 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 204 \| 0830 \| Wpływy z usług \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 4 942,30 \| 4 942,30 \| 0,00 \| 49,42 \| 49,42 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 205 \| 0920 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 36,50 \| 36,50 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 206 \| 0970 \| Wpływy z różnych dochodów \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Rok \| Kode \| Opis \| 2017 \| 2018 \| 2019 \| 2020 \| 2021 \| 2022 \| \|-----\|------\|----------------------------------------------------------------------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| \| \| Kultura fizyczna \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 44 174,79 \| 44 174,79 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Obiekty sportowe \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 44 174,79 \| 44 174,79 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 21 131,73 \| 21 131,73 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Wpływy z usług \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 12 968,24 \| 12 968,24 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 133,82 \| 133,82 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 9 941,00 \| 9 941,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Dotacje celowe w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Dochody ogółem \| \| 2017 \| 2018 \| 2019 \| 2020 \| 2021 \| 2022 \| \|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| \| 65 058 594,37 \| 48 815 306,90 \| 16 243 287,47 \| 56 904 210,48 \| 50 925 947,47 \| 5 978 263,01 \| --- Wykonanie planu dochodów Załącznik do sprawozdania Gminy Nr Turawa Wójt z dnia 28 marca 2022 r. Id: 1BDB8D69-7631-4D04-AD30-28FF07FD2914. Projekt Strona 14 \| Lp \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| Plan wydatków ogółem z tego: \| Wykonanie wydatków ogółem z tego: \| % wykonanie ogółem z tego: \| \|----\|-------\|----------\|---\|---------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------\|-----------------------------\| \| \| \| \| \| \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| 11 \| 12 \| 13 \| 14 \| \| 1 \| 01 \| 0 \| \| Rolnictwo i łowiectwo \| 355 524,66 \| 355 524,66 \| 0,00 \| 327 435,02 \| 327 435,02 \| 0,00 \| 92,1% \| 92,1% \| 0,00 \| \| 2 \| \| 01030 \| \| Izby rolnicze \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 438,96 \| 5 438,96 \| 0,00 \| 90,6% \| 90,6% \| 0,00 \| \| 3 \| \| 28 \| 50\| Wpłaty gmin na rzecz izb rolniczych w wysokości 2% uzyskanych wpływów z podatku rolnego \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 438,96 \| 5 438,96 \| 0,00 \| 90,6% \| 90,6% \| 0,00 \| \| 4 \| \| 01095 \| \| Pozostała działalność \| 349 524,66 \| 349 524,66 \| 0,00 \| 321 996,06 \| 321 996,06 \| 0,00 \| 92,1% \| 92,1% \| 0,00 \| \| 5 \| \| 41 \| 10\| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 96,19 \| 96,19 \| 0,00 \| 48,1% \| 48,1% \| 0,00 \| \| 6 \| \| 41 \| 70\| Wynagrodzenia bezosobowe \| 800,00 \| 800,00 \| 0,00 \| 536,50 \| 536,50 \| 0,00 \| 67,0% \| 67,0% \| 0,00 \| \| 7 \| \| 42 \| 10\| Zakup materiałów i wyposażenia \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 880,00 \| 1 880,00 \| 0,00 \| 94,0% \| 94,0% \| 0,00 \| \| 8 \| \| 42 \| 60\| Zakup energii \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 35,86 \| 35,86 \| 0,00 \| 35,8% \| 35,8% \| 0,00 \| \| 9 \| \| 42 \| 70\| Zakup usług remontowych \| 9 000,00 \| 9 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 10 \| \| 43 \| 00\| Zakup usług pozostałych \| 43 100,85 \| 43 100,85 \| 0,00 \| 25 205,28 \| 25 205,28 \| 0,00 \| 58,4% \| 58,4% \| 0,00 \| \| 11 \| \| 44 \| 30\| Różne opłaty i składki \| 294 323,81 \| 294 323,81 \| 0,00 \| 294 242,23 \| 294 242,23 \| 0,00 \| 99,9% \| 99,9% \| 0,00 \| \| 12 \| \| 02 \| 0 \| Leśnictwo \| 60 500,00 \| 60 500,00 \| 0,00 \| 49 895,96 \| 49 895,96 \| 0,00 \| 82,4% \| 82,4% \| 0,00 \| \| 13 \| \| 02001 \| \| Gospodarka leśna \| 60 500,00 \| 60 500,00 \| 0,00 \| 49 895,96 \| 49 895,96 \| 0,00 \| 82,4% \| 82,4% \| 0,00 \| \| 14 \| \| 42 \| 10\| Zakup materiałów i wyposażenia \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 994,48 \| 11 994,48 \| 0,00 \| 99,9% \| 99,9% \| 0,00 \| \| 15 \| \| 43 \| 00\| Zakup usług pozostałych \| 48 000,00 \| 48 000,00 \| 0,00 \| 37 901,48 \| 37 901,48 \| 0,00 \| 78,9% \| 78,9% \| 0,00 \| \| 16 \| \| 44 \| 30\| Różne opłaty i składki \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 17 \| 600 \| \| Transport i łączność \| 17 113 052,58 \| 320 000,00 \| 16 793 052,58 \| 10 401 907,23 \| 293 862,25 \| 10 108 044,98 \| 60,78 \| 91,83 \| 60,19 \| \| 18 \| 60017 \| \| Drogi wewnętrzne \| 5 134 997,44 \| 320 000,00 \| 4 814 997,44 \| 3 776 273,24 \| 293 862,25 \| 3 482 410,99 \| 73,54 \| 91,83 \| 72,32 \| \| 19 \| \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 32 500,00 \| 32 500,00 \| 0,00 \| 28 199,92 \| 28 199,92 \| 0,00 \| 86,77 \| 86,77 \| 0,00 \| \| 20 \| \| \| Zakup usług remontowych \| 130 000,00 \| 130 000,00 \| 0,00 \| 129 418,14 \| 129 418,14 \| 0,00 \| 99,55 \| 99,55 \| 0,00 \| \| 21 \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 157 000,00 \| 157 000,00 \| 0,00 \| 136 228,19 \| 136 228,19 \| 0,00 \| 86,77 \| 86,77 \| 0,00 \| \| 22 \| \| \| Różne opłaty i składki \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 16,00 \| 16,00 \| 0,00 \| 3,20 \| 3,20 \| 0,00 \| \| 23 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 3 483 038,75 \| 0,00 \| 3 483 038,75 \| 2 305 367,09 \| 0,00 \| 2 305 367,09 \| 66,19 \| 0,00 \| 66,19 \| \| 24 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 833 845,00 \| 0,00 \| 833 845,00 \| 748 953,04 \| 0,00 \| 748 953,04 \| 89,82 \| 0,00 \| 89,82 \| \| 25 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 458 113,69 \| 0,00 \| 458 113,69 \| 428 090,86 \| 0,00 \| 428 090,86 \| 93,45 \| 0,00 \| 93,45 \| \| 26 \| \| \| Środki przekazane przez jednostki samorządu terytorialnego na finansowanie lub dofinansowanie zadania inwestycyjnego z zakresu zarządzania drogami publicznymi krajowymi \| 40 000,00 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 27 \| 60095 \| \| Pozostała działalność \| 11 978 055,14 \| 0,00 \| 11 978 055,14 \| 6 625 633,99 \| 0,00 \| 6 625 633,99 \| 55,31 \| 0,00 \| 55,31 \| \| 28 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 520,00 \| 0,00 \| 520,00 \| 516,60 \| 0,00 \| 516,60 \| 99,35 \| 0,00 \| 99,35 \| \| 29 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 10 340 212,27 \| 0,00 \| 10 340 212,27 \| 5 053 857,80 \| 0,00 \| 5 053 857,80 \| 48,88 \| 0,00 \| 48,88 \| \| 30 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 1 637 322,87 \| 0,00 \| 1 637 322,87 \| 1 571 259,59 \| 0,00 \| 1 571 259,59 \| 95,97 \| 0,00 \| 95,97 \| \| 31 \| 63003 \| \| Turystyka \| 577 853,00 \| 195 131,00 \| 382 722,00 \| 307 615,38 \| 174 475,56 \| 133 139,82 \| 53,23 \| 89,41 \| 34,79 \| \| 32 \| 63003 \| \| Zadania w zakresie upowszechniania turystyki \| 577 853,00 \| 195 131,00 \| 382 722,00 \| 307 615,38 \| 174 475,56 \| 133 139,82 \| 53,23 \| 89,41 \| 34,79 \| \| 33 \| \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 2 758,94 \| 2 758,94 \| 0,00 \| 68,97 \| 68,97 \| 0,00 \| \| 34 \| \| \| Zakup energii \| 6 631,00 \| 6 631,00 \| 0,00 \| 4 085,58 \| 4 085,58 \| 0,00 \| 61,61 \| 61,61 \| 0,00 \| \| 35 \| \| \| Zakup usług remontowych \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 38 924,58 \| 38 924,58 \| 0,00 \| 97,31 \| 97,31 \| 0,00 \| \| 36 \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 133 500,00 \| 133 500,00 \| 0,00 \| 128 706,46 \| 128 706,46 \| 0,00 \| 96,41 \| 96,41 \| 0,00 \| \| 37 \| \| \| Zakup usług obejmujących wykonanie ekspertyz, analiz i opinii \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 38 \| \| \| Różne opłaty i składki \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 39 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 118 498,51 \| 0,00 \| 118 498,51 \| 18 916,33 \| 0,00 \| 18 916,33 \| 15,9 \| 0,00 \| 15,96 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 6 \| \| 40 \| Niepełnosprawnych \| \| \| \| \| \| \| \| 8 \| \| 41 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 26 758,00 \| 26 758,00 \| 0,00 \| 0 \| 0 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 42 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 102 050,00 \| 102 050,00 \| 0,00 \| 101 316,86 \| 101 316,86 \| 0,00 \| 99,2 \| 99,2 \| 0,00 \| \| 8 \| \| 42 \| Zakup środków żywności \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 3 119,42 \| 3 119,42 \| 0,00 \| 77,9 \| 77,9 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 42 \| Zakup energii \| 129 000,00 \| 129 000,00 \| 0,00 \| 123 489,38 \| 123 489,38 \| 0,00 \| 95,7 \| 95,7 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 42 \| Zakup usług remontowych \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 500,60 \| 1 500,60 \| 0,00 \| 60,0 \| 60,0 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 42 \| Zakup usług zdrowotnych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 361,00 \| 1 361,00 \| 0,00 \| 68,0 \| 68,0 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 43 \| Zakup usług pozostałych \| 231 923,00 \| 231 923,00 \| 0,00 \| 231 148,36 \| 231 148,36 \| 0,00 \| 99,6 \| 99,6 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 43 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 9 500,00 \| 9 500,00 \| 0,00 \| 8 348,24 \| 8 348,24 \| 0,00 \| 87,8 \| 87,8 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 44 \| Podróże służbowe krajowe \| 25 600,00 \| 25 600,00 \| 0,00 \| 22 561,85 \| 22 561,85 \| 0,00 \| 88,1 \| 88,1 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 44 \| Podróże służbowe zagraniczne \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 256,41 \| 256,41 \| 0,00 \| 64,1 \| 64,1 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 44 \| Różne opłaty i składki \| 27 000,00 \| 27 000,00 \| 0,00 \| 15 323,00 \| 15 323,00 \| 0,00 \| 56,7 \| 56,7 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 44 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 72 963,00 \| 72 963,00 \| 0,00 \| 72 164,70 \| 72 164,70 \| 0,00 \| 98,9 \| 98,9 \| 0,00 \| \| 9 \| \| 45 \| Podatek od towarów i usług (VAT). \| 142 430,00 \| 142 430,00 \| 0,00 \| 142 428,00 \| 142 428,00 \| 0,00 \| 100,0 \| 100,0 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 46 \| Kary, odszkodowania i grzywny wyplacane na rzecz osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 0,00 \| 1 750,00 \| 1 750,00 \| 0,00 \| 50,0 \| 50,0 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 46 \| Koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 16 830,00 \| 16 830,00 \| 0,00 \| 11 001,35 \| 11 001,35 \| 0,00 \| 65,3 \| 65,3 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 47 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 16 400,00 \| 16 400,00 \| 0,00 \| 16 255,27 \| 16 255,27 \| 0,00 \| 99,1 \| 99,1 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 47 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 2 150,00 \| 2 150,00 \| 0,00 \| 2 123,94 \| 2 123,94 \| 0,00 \| 98,7 \| 98,7 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 49 \| Spłata zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy \| 1 150,00 \| 1 150,00 \| 0,00 \| 1 049,19 \| 1 049,19 \| 0,00 \| 91,2 \| 91,2 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 60 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 324 716,26 \| 0,00 \| 324 716,26 \| 50,00 \| 0,00 \| 50,0 \| 0,02 \| 0,00 \| 0,02 \| \| 1 \| \| 60 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 93 000,00 \| 0,00 \| 93 000,00 \| 7 367,70 \| 0,00 \| 7 367,70 \| 7,92 \| 0,00 \| 7,92 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 107 \| 75056 \| Spis powszechny i inne \| 26 835,00 \| 26 835,00 \| 0,00 \| 26 350,02 \| 26 350,02 \| 0,00 \| 98,19 \| 98,19 \| 0,00 \| \| 108 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 21 614,00 \| 21 614,00 \| 0,00 \| 21 614,00 \| 21 614,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 109 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 4 061,00 \| 4 061,00 \| 0,00 \| 3 696,00 \| 3 696,00 \| 0,00 \| 91,01 \| 91,01 \| 0,00 \| \| 110 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 546,00 \| 546,00 \| 0,00 \| 436,28 \| 436,28 \| 0,00 \| 79,90 \| 79,90 \| 0,00 \| \| 111 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 565,00 \| 565,00 \| 0,00 \| 560,64 \| 560,64 \| 0,00 \| 99,23 \| 99,23 \| 0,00 \| \| 112 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 49,00 \| 49,00 \| 0,00 \| 43,10 \| 43,10 \| 0,00 \| 87,96 \| 87,96 \| 0,00 \| \| 113 \| 75075 \| Promocja jednostek samorządu terytorialnego \| 140 000,00 \| 140 000,00 \| 0,00 \| 109 031,79 \| 109 031,79 \| 0,00 \| 77,88 \| 77,88 \| 0,00 \| \| 114 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 7 700,00 \| 7 700,00 \| 0,00 \| 77,00 \| 77,00 \| 0,00 \| \| 115 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 65 000,00 \| 65 000,00 \| 0,00 \| 38 546,23 \| 38 546,23 \| 0,00 \| 59,30 \| 59,30 \| 0,00 \| \| 116 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 65 000,00 \| 65 000,00 \| 0,00 \| 62 785,56 \| 62 785,56 \| 0,00 \| 96,59 \| 96,59 \| 0,00 \| \| 117 \| 75085 \| Wspólna obsługa jednostek samorządu terytorialnego \| 545 820,00 \| 545 820,00 \| 0,00 \| 521 975,12 \| 521 975,12 \| 0,00 \| 95,63 \| 95,63 \| 0,00 \| \| 118 \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 530,00 \| 530,00 \| 0,00 \| 525,03 \| 525,03 \| 0,00 \| 99,06 \| 99,06 \| 0,00 \| \| 119 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 395 000,00 \| 395 000,00 \| 0,00 \| 376 545,06 \| 376 545,06 \| 0,00 \| 95,33 \| 95,33 \| 0,00 \| \| 120 \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 30 046,00 \| 30 046,00 \| 0,00 \| 30 045,76 \| 30 045,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 121 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 70 000,00 \| 70 000,00 \| 0,00 \| 68 865,99 \| 68 865,99 \| 0,00 \| 98,38 \| 98,38 \| 0,00 \| \| 1 \| 41 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 7 954,00 \| 7 954,00 \| 0,00 \| 7 390,62 \| 7 390,62 \| 0,00 \| 92,90 \| 92,90 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| 20 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 60,00 \| 60,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 19 000,00 \| 19 000,00 \| 0,00 \| 17 606,50 \| 17 606,50 \| 0,00 \| 92,67 \| 92,67 \| 0,00 \| \| \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 5 800,00 \| 5 800,00 \| 0,00 \| 5 595,00 \| 5 595,00 \| 0,00 \| 96,47 \| 96,47 \| 0,00 \| \| \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 884,16 \| 1 884,16 \| 0,00 \| 75,37 \| 75,37 \| 0,00 \| \| \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 8 140,00 \| 8 140,00 \| 0,00 \| 8 138,87 \| 8 138,87 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| \| \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 3 400,00 \| 3 400,00 \| 0,00 \| 3 250,83 \| 3 250,83 \| 0,00 \| 95,61 \| 95,61 \| 0,00 \| \| \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 450,00 \| 1 450,00 \| 0,00 \| 927,30 \| 927,30 \| 0,00 \| 63,95 \| 63,95 \| 0,00 \| \| \| \| 75095 \| Pozostała działalność \| 98 000,00 \| 98 000,00 \| 0,00 \| 76 015,32 \| 76 015,32 \| 0,00 \| 77,57 \| 77,57 \| 0,00 \| \| \| \| 3040 \| Nagrody o charakterze szczególnym niezaliczone do wynagrodzeń \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4100 \| Wynagrodzenia agencyjno-prowizyjne \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 70,80 \| 70,80 \| 0,00 \| 1,18 \| 1,18 \| 0,00 \| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 13 500,00 \| 13 500,00 \| 0,00 \| 12 900,43 \| 12 900,43 \| 0,00 \| 95,56 \| 95,56 \| 0,00 \| \| \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 0,00 \| 2 016,45 \| 2 016,45 \| 0,00 \| 57,61 \| 57,61 \| 0,00 \| \| \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 5 041,60 \| 5 041,60 \| 0,00 \| 50,42 \| 50,42 \| 0,00 \| \| \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 58 000,00 \| 58 000,00 \| 0,00 \| 55 986,04 \| 55 986,04 \| 0,00 \| 96,53 \| 96,53 \| 0,00 \| \| \| \| 4610 \| Koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 138 \| 75 \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 139 \| 75101 \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 140 \| 4210 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 560,70 \| 560,70 \| 0,00 \| 560,70 \| 560,70 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 141 \| 4300 \| \| Zakup usług pozostałych \| 1 488,30 \| 1 488,30 \| 0,00 \| 1 488,30 \| 1 488,30 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 142 \| 752 \| \| Obrona narodowa \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 143 \| 75212 \| \| Pozostałe wydatki obronne \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 144 \| 4410 \| \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 145 \| 4700 \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 146 \| 754 \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 688 955,00 \| 373 955,00 \| 315 000,00 \| 655 860,65 \| 340 860,65 \| 315 000,00 \| 95,20 \| 91,15 \| 100,00 \| \| 147 \| 75403 \| \| Jednostki terenowe Policji \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 148 \| 2800 \| \| Dotacja celowa z budżetu dla pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 149 \| 75412 \| \| Ochotnicze straże pożarne \| 506 880,00 \| 191 880,00 \| 315 000,00 \| 505 768,63 \| 190 768,63 \| 315 000,00 \| 99,78 \| 99,42 \| 100,00 \| \| 150 \| 3020 \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 8 792,00 \| 8 792,00 \| 0,00 \| 8 504,43 \| 8 504,43 \| 0,00 \| 96,73 \| 96,73 \| 0,00 \| \| 151 \| 4210 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 76 448,00 \| 76 448,00 \| 0,00 \| 76 401,13 \| 76 401,13 \| 0,00 \| 99,94 \| 99,94 \| 0,00 \| \| 152 \| 4270 \| \| Zakup usług remontowych \| 29 000,00 \| 29 000,00 \| 0,00 \| 28 305,40 \| 28 305,40 \| 0,00 \| 97,60 \| 97,60 \| 0,00 \| \| 153 \| 4280 \| \| Zakup usług zdrowotnych \| 4 350,00 \| 4 350,00 \| 0,00 \| 4 350,00 \| 4 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 154 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 44 150,00 \| 44 150,00 \| 0,00 \| 44 091,72 \| 44 091,72 \| 0,00 \| 99,87 \| 99,87 \| 0,00 \| \| 155 \| \| 4360 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 3 720,00 \| 3 720,00 \| 0,00 \| 3 713,95 \| 3 713,95 \| 0,00 \| 99,84 \| 99,84 \| 0,00 \| \| 156 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 25 420,00 \| 25 420,00 \| 0,00 \| 25 402,00 \| 25 402,00 \| 0,00 \| 99,93 \| 99,93 \| 0,00 \| \| 157 \| \| 6230 \| Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek nie zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 315 000,00 \| 0,00 \| 315 000,00 \| 315 000,00 \| 0,00 \| 315 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 158 \| 75414 \| Obrona cywilna \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 159 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 160 \| 75421 \| Zarządzanie kryzysowe \| 32 000,00 \| 32 000,00 \| 0,00 \| 5 582,51 \| 5 582,51 \| 0,00 \| 17,45 \| 17,45 \| 0,00 \| \| 161 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 5 582,51 \| 5 582,51 \| 0,00 \| 27,91 \| 27,91 \| 0,00 \| \| 162 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 163 \| \| 4360 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 164 \| 75495 \| Pozostała działalność \| 130 725,00 \| 130 725,00 \| 0,00 \| 125 159,51 \| 125 159,51 \| 0,00 \| 95,74 \| 95,74 \| 0,00 \| \| 165 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 2 367,00 \| 2 367,00 \| 0,00 \| 2 366,33 \| 2 366,33 \| 0,00 \| 99,97 \| 99,97 \| 0,00 \| \| 166 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 30 005,24 \| 30 005,24 \| 0,00 \| 29 935,18 \| 29 935,18 \| 0,00 \| 99,77 \| 99,77 \| 0,00 \| \| 167 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 9 150,00 \| 9 150,00 \| 0,00 \| 9 111,58 \| 9 111,58 \| 0,00 \| 99,58 \| 99,58 \| 0,00 \| \| 168 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 49 280,00 \| 49 280,00 \| 0,00 \| 49 222,26 \| 49 222,26 \| 0,00 \| 99,88 \| 99,88 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 169 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 170 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 171 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 172 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 173 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 174 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 175 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 176 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 177 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 178 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 179 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 180 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 181 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 182 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 183 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Zakup usług remontowych \| 2 246,00 \| 2 246,00 \| 0,00 \| 1 695,10 \| 1 695,10 \| 0,00 \| 75,47 \| 75,47 \| 0,00 \| \| Zakup usług pozostałych \| 35 477,00 \| 35 477,00 \| 0,00 \| 31 814,79 \| 31 814,79 \| 0,00 \| 89,68 \| 89,68 \| 0,00 \| \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 614,76 \| 614,76 \| 0,00 \| 614,76 \| 614,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| Różne opłaty i składki \| 1 360,00 \| 1 360,00 \| 0,00 \| 360,00 \| 360,00 \| 0,00 \| 26,47 \| 26,47 \| 0,00 \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 39,51 \| 39,51 \| 0,00 \| 17,56 \| 17,56 \| 0,00 \| \| Obsługa długu publicznego \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| Obsługa papierów wartościowych, kredytów i pożyczek oraz innych zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| Odsztki od samorzadowych papierów wartościowych lub zaciągniętych przez jednostkę samorządu terytorialnego kredyty i pożyczki \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| Różne rozliczenia \| 147 154,37 \| 147 154,37 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 33,10 \| 33,10 \| 0,00 \| \| Część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| Zwrot do budżetu państwa nienależnie pobranej subwencji ogólnej za lata poprzednie \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| Rezerwy ogólne i celowe \| 98 444,37 \| 98 444,37 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Rezerwy \| 98 444,37 \| 98 444,37 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Oświata i wychowanie \| 18 261 738,00 \| 18 193 737,00 \| 68 001,00 \| 17 715 256,70 \| 17 647 256,70 \| 68 000,00 \| 97,01 \| 97,00 \| 100,00 \| \| Szkoły podstawowe \| 11 140 546,27 \| 11 140 546,27 \| 0,00 \| 10 984 197,68 \| 10 984 197,68 \| 0,00 \| 98,60 \| 98,60 \| 0,00 \| \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej \| 2 096 850,0 \| 2 096 850,0 \| 0,00 \| 2 057 156,1 \| 2 057 156,1 \| 0,00 \| 98,1 \| 98,1 \| 0,00 \| \| \| \| \| jednostki systemu oświaty \| 0 \| 0 \| 6 \| 6 \| 1 \| 1 \| \|---\|---\|---\|--------------------------\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 84 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 3150,00 \| 3150,00 \| 0,00 \| 1050,00 \| 1050,00 \| 0,00 \| 33,33 \| 33,33 \| 0,00 \| \| 185 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 339500,00 \| 339500,00 \| 0,00 \| 321170,89 \| 321170,89 \| 0,00 \| 94,60 \| 94,60 \| 0,00 \| \| 186 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 5980513,40 \| 5980513,40 \| 0,00 \| 5944950,66 \| 5944950,66 \| 0,00 \| 99,41 \| 99,41 \| 0,00 \| \| 187 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 452918,00 \| 452918,00 \| 0,00 \| 452555,94 \| 452555,94 \| 0,00 \| 99,92 \| 99,92 \| 0,00 \| \| 188 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 1117979,13 \| 1117979,13 \| 0,00 \| 1107792,98 \| 1107792,98 \| 0,00 \| 99,09 \| 99,09 \| 0,00 \| \| 189 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 118685,00 \| 118685,00 \| 0,00 \| 116349,12 \| 116349,12 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 190 \| \| 4140 \| Wpłaty na Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych \| 3500,00 \| 3500,00 \| 0,00 \| 680,00 \| 680,00 \| 0,00 \| 19,43 \| 19,43 \| 0,00 \| \| 191 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 21800,00 \| 21800,00 \| 0,00 \| 16703,00 \| 16703,00 \| 0,00 \| 76,62 \| 76,62 \| 0,00 \| \| 192 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 196450,00 \| 196450,00 \| 0,00 \| 187552,78 \| 187552,78 \| 0,00 \| 95,47 \| 95,47 \| 0,00 \| \| 193 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 288636,00 \| 288636,00 \| 0,00 \| 285252,36 \| 285252,36 \| 0,00 \| 98,83 \| 98,83 \| 0,00 \| \| 194 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 59500,00 \| 59500,00 \| 0,00 \| 54481,36 \| 54481,36 \| 0,00 \| 91,57 \| 91,57 \| 0,00 \| \| 195 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 55570,23 \| 55570,23 \| 0,00 \| 55057,81 \| 55057,81 \| 0,00 \| 99,08 \| 99,08 \| 0,00 \| \| 196 \| \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 6500,00 \| 6500,00 \| 0,00 \| 5230,00 \| 5230,00 \| 0,00 \| 80,46 \| 80,46 \| 0,00 \| \| 197 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 87800,00 \| 87800,00 \| 0,00 \| 82457,31 \| 82457,31 \| 0,00 \| 93,91 \| 93,91 \| 0,00 \| \| 198 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 14500,00 \| 14500,00 \| 0,00 \| 12533,78 \| 12533,78 \| 0,00 \| 86,44 \| 86,44 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 200 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 4 600,00 \| 4 600,00 \| 0,00 \| 503,99 \| 503,99 \| 0,00 \| 10,96 \| 10,96 \| 0,00 \| \| 201 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 9 400,00 \| 9 400,00 \| 0,00 \| 8 328,50 \| 8 328,50 \| 0,00 \| 88,60 \| 88,60 \| 0,00 \| \| 202 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 259 994,51 \| 259 994,51 \| 0,00 \| 259 794,87 \| 259 794,87 \| 0,00 \| 99,92 \| 99,92 \| 0,00 \| \| 203 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 7 500,00 \| 7 500,00 \| 0,00 \| 3 436,67 \| 3 436,67 \| 0,00 \| 45,82 \| 45,82 \| 0,00 \| \| 204 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 15 200,00 \| 15 200,00 \| 0,00 \| 11 159,50 \| 11 159,50 \| 0,00 \| 73,42 \| 73,42 \| 0,00 \| \| 205 \| 80103 \| Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych \| 968 298,78 \| 968 298,78 \| 0,00 \| 761 759,86 \| 761 759,86 \| 0,00 \| 78,67 \| 78,67 \| 0,00 \| \| 206 \| \| 2540 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 250 000,00 \| 250 000,00 \| 0,00 \| 136 462,60 \| 136 462,60 \| 0,00 \| 54,59 \| 54,59 \| 0,00 \| \| 207 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 27 000,00 \| 27 000,00 \| 0,00 \| 23 031,24 \| 23 031,24 \| 0,00 \| 85,30 \| 85,30 \| 0,00 \| \| 208 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 450 000,00 \| 450 000,00 \| 0,00 \| 399 277,50 \| 399 277,50 \| 0,00 \| 88,73 \| 88,73 \| 0,00 \| \| 209 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 26 948,00 \| 26 948,00 \| 0,00 \| 25 539,47 \| 25 539,47 \| 0,00 \| 94,77 \| 94,77 \| 0,00 \| \| 210 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 79 000,00 \| 79 000,00 \| 0,00 \| 74 379,86 \| 74 379,86 \| 0,00 \| 94,15 \| 94,15 \| 0,00 \| \| 211 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 9 500,00 \| 9 500,00 \| 0,00 \| 7 640,46 \| 7 640,46 \| 0,00 \| 80,43 \| 80,43 \| 0,00 \| \| 212 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 2 300,00 \| 2 300,00 \| 0,00 \| 46,00 \| 46,00 \| 0,00 \| \| 213 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 33 300,00 \| 33 300,00 \| 0,00 \| 23 968,70 \| 23 968,70 \| 0,00 \| 71,98 \| 71,98 \| 0,00 \| \| 214 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 405,60 \| 405,60 \| 0,00 \| 81,12 \| 81,12 \| 0,00 \| \| 215 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 27 200,00 \| 27 200,00 \| 0,00 \| 22 620,93 \| 22 620,93 \| 0,00 \| 83,17 \| 83,17 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 216 \| \| \| Zakup usług remontowych \| 13 000,00 \| 13 000,00 \| 0,00 \| 12 775,51 \| 12 775,51 \| 0,00 \| 98,27 \| 98,27 \| 0,00 \| \| 217 \| \| \| Zakup usług zdrowotnych \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 160,00 \| 160,00 \| 0,00 \| 10,67 \| 10,67 \| 0,00 \| \| 218 \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 14 000,00 \| 14 000,00 \| 0,00 \| 9 537,01 \| 9 537,01 \| 0,00 \| 68,12 \| 68,12 \| 0,00 \| \| 219 \| \| \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 2 966,63 \| 2 966,63 \| 0,00 \| 74,17 \| 74,17 \| 0,00 \| \| 220 \| \| \| Podróże służbowe krajowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 45,13 \| 45,13 \| 0,00 \| 2,26 \| 2,26 \| 0,00 \| \| 221 \| \| \| Różne opłaty i składki \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 339,00 \| 1 339,00 \| 0,00 \| 66,95 \| 66,95 \| 0,00 \| \| 222 \| \| \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 21 600,78 \| 21 600,78 \| 0,00 \| 18 842,25 \| 18 842,25 \| 0,00 \| 87,23 \| 87,23 \| 0,00 \| \| 223 \| \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 224 \| \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 750,00 \| 750,00 \| 0,00 \| 467,97 \| 467,97 \| 0,00 \| 62,40 \| 62,40 \| 0,00 \| \| 225 \| \| \| Przedszkola \| 4 166 529,76 \| 4 106 528,76 \| 60 001,00 \| 4 085 393,85 \| 4 025 393,85 \| 60 000,00 \| 98,05 \| 98,02 \| 100,00 \| \| 226 \| \| \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 158 071,95 \| 158 071,95 \| 0,00 \| 98,79 \| 98,79 \| 0,00 \| \| 227 \| \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 101 451,00 \| 101 451,00 \| 0,00 \| 97 008,18 \| 97 008,18 \| 0,00 \| 95,62 \| 95,62 \| 0,00 \| \| 228 \| \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 2 496 000,00 \| 2 496 000,00 \| 0,00 \| 2 488 287,68 \| 2 488 287,68 \| 0,00 \| 99,69 \| 99,69 \| 0,00 \| \| 229 \| \| \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 173 102,79 \| 173 102,79 \| 0,00 \| 173 000,90 \| 173 000,90 \| 0,00 \| 99,94 \| 99,94 \| 0,00 \| \| 230 \| \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 439 735,00 \| 439 735,00 \| 0,00 \| 438 235,19 \| 438 235,19 \| 0,00 \| 99,66 \| 99,66 \| 0,00 \| \| 2 \| \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 44 973,00 \| 44 973,00 \| 0,00 \| 43 432,23 \| 43 432,23 \| 0,00 \| 96,50 \| 96,50 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 231 \| \| 20 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 232 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10 400,00 \| 10 400,00 \| 0,00 \| 9 200,00 \| 9 200,00 \| 0,00 \| 88,46 \| 88,46 \| 0,00 \| \| 233 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 130 300,00 \| 130 300,00 \| 0,00 \| 126 142,80 \| 126 142,80 \| 0,00 \| 96,81 \| 96,81 \| 0,00 \| \| 234 \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 197 100,00 \| 197 100,00 \| 0,00 \| 188 541,22 \| 188 541,22 \| 0,00 \| 95,66 \| 95,66 \| 0,00 \| \| 235 \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 25 400,00 \| 25 400,00 \| 0,00 \| 19 719,16 \| 19 719,16 \| 0,00 \| 77,63 \| 77,63 \| 0,00 \| \| 236 \| 4260 \| Zakup energii \| 41 324,00 \| 41 324,00 \| 0,00 \| 36 890,85 \| 36 890,85 \| 0,00 \| 89,27 \| 89,27 \| 0,00 \| \| 237 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 54 108,22 \| 54 108,22 \| 0,00 \| 50 960,46 \| 50 960,46 \| 0,00 \| 94,18 \| 94,18 \| 0,00 \| \| 238 \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 4 840,00 \| 4 840,00 \| 0,00 \| 2 333,00 \| 2 333,00 \| 0,00 \| 48,20 \| 48,20 \| 0,00 \| \| 239 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 79 690,00 \| 79 690,00 \| 0,00 \| 71 162,03 \| 71 162,03 \| 0,00 \| 89,30 \| 89,30 \| 0,00 \| \| 240 \| 4360 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 14 450,00 \| 14 450,00 \| 0,00 \| 6 693,16 \| 6 693,16 \| 0,00 \| 46,32 \| 46,32 \| 0,00 \| \| 241 \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 5 050,00 \| 5 050,00 \| 0,00 \| 1 699,58 \| 1 699,58 \| 0,00 \| 33,66 \| 33,66 \| 0,00 \| \| 242 \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 4 234,19 \| 4 234,19 \| 0,00 \| 1 894,50 \| 1 894,50 \| 0,00 \| 44,74 \| 44,74 \| 0,00 \| \| 243 \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 109 040,56 \| 109 040,56 \| 0,00 \| 108 719,55 \| 108 719,55 \| 0,00 \| 99,71 \| 99,71 \| 0,00 \| \| 244 \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 6 580,00 \| 6 580,00 \| 0,00 \| 2 084,63 \| 2 084,63 \| 0,00 \| 31,68 \| 31,68 \| 0,00 \| \| 245 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 8 750,00 \| 8 750,00 \| 0,00 \| 1 316,78 \| 1 316,78 \| 0,00 \| 15,05 \| 15,05 \| 0,00 \| \| 246 \| 6057 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 60 001,00 \| 0,00 \| 60 001,00 \| 60 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| Nr \| Kod \| Opis \| 2016 \| 2017 \| 2018 \| 2019 \| 2020 \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|----\|-----\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| 247 \| 80113 \| Dowożenie uczniów do szkół \| 406 939,00 \| 398 939,00 \| 8 000,00 \| 404 700,41 \| 396 700,41 \| 8 000,00 \| 99,45 \| 99,44 \| 100,00 \| \| 248 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 745,85 \| 11 745,85 \| 0,00 \| 97,88 \| 97,88 \| 0,00 \| \| 249 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 292,33 \| 292,33 \| 0,00 \| 97,44 \| 97,44 \| 0,00 \| \| 250 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 70 500,00 \| 70 500,00 \| 0,00 \| 69 279,19 \| 69 279,19 \| 0,00 \| 98,27 \| 98,27 \| 0,00 \| \| 251 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 314 939,00 \| 314 939,00 \| 0,00 \| 314 884,57 \| 314 884,57 \| 0,00 \| 99,98 \| 99,98 \| 0,00 \| \| 252 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 498,47 \| 498,47 \| 0,00 \| 41,54 \| 41,54 \| 0,00 \| \| 253 \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 8 000,00 \| 0,00 \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 8 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 254 \| 80146 \| Doksztalcanie i doskonalenie nauczycieli \| 23 580,00 \| 23 580,00 \| 0,00 \| 12 910,00 \| 12 910,00 \| 0,00 \| 54,75 \| 54,75 \| 0,00 \| \| 255 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 21 186,00 \| 21 186,00 \| 0,00 \| 12 910,00 \| 12 910,00 \| 0,00 \| 60,94 \| 60,94 \| 0,00 \| \| 256 \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 394,00 \| 2 394,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 257 \| 80148 \| Stolówki szkolne i przedszkolne \| 156 700,52 \| 156 700,52 \| 0,00 \| 145 571,84 \| 145 571,84 \| 0,00 \| 92,90 \| 92,90 \| 0,00 \| \| 258 \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 240,00 \| 240,00 \| 0,00 \| 16,00 \| 16,00 \| 0,00 \| \| 259 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 85 000,00 \| 85 000,00 \| 0,00 \| 82 240,00 \| 82 240,00 \| 0,00 \| 96,75 \| 96,75 \| 0,00 \| \| 260 \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 6 200,00 \| 6 200,00 \| 0,00 \| 6 196,84 \| 6 196,84 \| 0,00 \| 99,95 \| 99,95 \| 0,00 \| \| 261 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 15 500,00 \| 15 500,00 \| 0,00 \| 15 122,72 \| 15 122,72 \| 0,00 \| 97,57 \| 97,57 \| 0,00 \| \| 262 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 1 085,41 \| 1 085,41 \| 0,00 \| 72,36 \| 72,36 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 263 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 2 641,11 \| 2 641,11 \| 0,00 \| 88,04 \| 88,04 \| 0,00 \| \| 264 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 37 625,00 \| 37 625,00 \| 0,00 \| 33 653,74 \| 33 653,74 \| 0,00 \| 89,45 \| 89,45 \| 0,00 \| \| 265 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 291,50 \| 1 291,50 \| 0,00 \| 64,58 \| 64,58 \| 0,00 \| \| 266 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 3 100,52 \| 3 100,52 \| 0,00 \| 3 100,52 \| 3 100,52 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 267 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 275,00 \| 1 275,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 268 \| \| 80149 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego \| 74 067,21 \| 74 067,21 \| 0,00 \| 72 011,19 \| 72 011,19 \| 0,00 \| 97,22 \| 97,22 \| 0,00 \| \| 269 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 4 390,00 \| 4 390,00 \| 0,00 \| 3 948,30 \| 3 948,30 \| 0,00 \| 89,94 \| 89,94 \| 0,00 \| \| 270 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 54 310,49 \| 54 310,49 \| 0,00 \| 52 948,39 \| 52 948,39 \| 0,00 \| 97,49 \| 97,49 \| 0,00 \| \| 271 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 1 767,00 \| 1 767,00 \| 0,00 \| 1 766,80 \| 1 766,80 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| \| 272 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9 695,46 \| 9 695,46 \| 0,00 \| 9 646,87 \| 9 646,87 \| 0,00 \| 99,50 \| 99,50 \| 0,00 \| \| 273 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 584,23 \| 584,23 \| 0,00 \| 565,60 \| 565,60 \| 0,00 \| 96,81 \| 96,81 \| 0,00 \| \| 274 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 3 110,00 \| 3 110,00 \| 0,00 \| 3 102,30 \| 3 102,30 \| 0,00 \| 99,75 \| 99,75 \| 0,00 \| \| 275 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 210,03 \| 210,03 \| 0,00 \| 32,93 \| 32,93 \| 0,00 \| 15,68 \| 15,68 \| 0,00 \| \| 276 \| \| 80150 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w szkołach podstawowych \| 566 907,60 \| 566 907,60 \| 0,00 \| 493 583,72 \| 493 583,72 \| 0,00 \| 87,07 \| 87,07 \| 0,00 \| \| 277 \| \| 2540 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 110 000,00 \| 110 000,00 \| 0,00 \| 106 916,72 \| 106 916,72 \| 0,00 \| 97,20 \| 97,20 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 278 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 14 400,00 \| 14 400,00 \| 0,00 \| 12 327,59 \| 12 327,59 \| 0,00 \| 85,61 \| 85,61 \| 0,00 \| \| 279 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 335 941,68 \| 335 941,68 \| 0,00 \| 298 299,64 \| 298 299,64 \| 0,00 \| 88,80 \| 88,80 \| 0,00 \| \| 280 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 12 400,00 \| 12 400,00 \| 0,00 \| 11 577,31 \| 11 577,31 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 281 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 63 500,00 \| 63 500,00 \| 0,00 \| 55 074,01 \| 55 074,01 \| 0,00 \| 86,73 \| 86,73 \| 0,00 \| \| 282 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 6 351,82 \| 6 351,82 \| 0,00 \| 57,74 \| 57,74 \| 0,00 \| \| 283 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 8 365,92 \| 8 365,92 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 284 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 2 596,85 \| 2 596,85 \| 0,00 \| 32,46 \| 32,46 \| 0,00 \| \| 285 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 3 300,00 \| 3 300,00 \| 0,00 \| 439,78 \| 439,78 \| 0,00 \| 13,33 \| 13,33 \| 0,00 \| \| 286 \| \| 80153 \| Zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 0,00 \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 287 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 19 017,90 \| 19 017,90 \| 0,00 \| 19 017,90 \| 19 017,90 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 288 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 72 506,94 \| 72 506,94 \| 0,00 \| 72 506,94 \| 72 506,94 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 289 \| \| 80195 \| Pozostała działalność \| 666 644,02 \| 666 644,02 \| 0,00 \| 663 603,31 \| 663 603,31 \| 0,00 \| 99,54 \| 99,54 \| 0,00 \| \| 290 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 538 070,63 \| 538 070,63 \| 0,00 \| 535 029,92 \| 535 029,92 \| 0,00 \| 99,43 \| 99,43 \| 0,00 \| \| 291 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 128 573,39 \| 128 573,39 \| 0,00 \| 128 573,39 \| 128 573,39 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 292 \| \| 851 \| Ochrona zdrowia \| 703 047,58 \| 643 047,58 \| 60 000,00 \| 180 048,50 \| 135 358,40 \| 44 690,10 \| 25,61 \| 21,05 \| 74,48 \| \| 293 \| \| 85154 \| Przeciwdziałanie alkoholizmowi \| 673 952,08 \| 613 952,08 \| 60 000,00 \| 157 848,75 \| 113 158,65 \| 44 690,10 \| 23,4 \| 18,4 \| 74,48 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 294 \| \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 3 093,86 \| 3 093,86 \| 0,00 \| 61,88 \| 61,88 \| 0,00 \| \| 295 \| \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 600,00 \| 600,00 \| 0,00 \| 423,53 \| 423,53 \| 0,00 \| 70,59 \| 70,59 \| 0,00 \| \| 296 \| \| \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 220 000,00 \| 220 000,00 \| 0,00 \| 80 382,00 \| 80 382,00 \| 0,00 \| 36,54 \| 36,54 \| 0,00 \| \| 297 \| \| \| Nagrody konkursowe \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 1 454,84 \| 1 454,84 \| 0,00 \| 9,70 \| 9,70 \| 0,00 \| \| 298 \| \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 31 000,00 \| 31 000,00 \| 0,00 \| 9 446,19 \| 9 446,19 \| 0,00 \| 30,47 \| 30,47 \| 0,00 \| \| 299 \| \| \| Zakup środków żywności \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 8 482,76 \| 8 482,76 \| 0,00 \| 36,88 \| 36,88 \| 0,00 \| \| 300 \| \| \| Zakup energii \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 121,57 \| 121,57 \| 0,00 \| 2,43 \| 2,43 \| 0,00 \| \| 301 \| \| \| Zakup usług remontowych \| 28 550,00 \| 28 550,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 302 \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 274 352,08 \| 274 352,08 \| 0,00 \| 8 913,90 \| 8 913,90 \| 0,00 \| 3,25 \| 3,25 \| 0,00 \| \| 303 \| \| \| Podróże służbowe krajowe \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 304 \| \| \| Różne opłaty i składki \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 305 \| \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 840,00 \| 840,00 \| 0,00 \| 21,00 \| 21,00 \| 0,00 \| \| 306 \| \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 450,00 \| 450,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 307 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 60 000,00 \| 0,00 \| 60 000,00 \| 44 690,10 \| 0,00 \| 44 690,10 \| 74,48 \| 0,00 \| 74,48 \| \| 308 \| \| \| Pozostała działalność \| 29 095,50 \| 29 095,50 \| 0,00 \| 22 199,75 \| 22 199,75 \| 0,00 \| 76,30 \| 76,30 \| 0,00 \| Id: 1BDB8D69-7631-4D04-AD30-28FF07FD2914. Projekt \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 309 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 15 613,90 \| 15 613,90 \| 0,00 \| 12 448,50 \| 12 448,50 \| 0,00 \| 79,73 \| 79,73 \| 0,00 \| \| 310 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 2 688,51 \| 2 688,51 \| 0,00 \| 2 153,79 \| 2 153,79 \| 0,00 \| 80,11 \| 80,11 \| 0,00 \| \| 311 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 312,59 \| 312,59 \| 0,00 \| 245,96 \| 245,96 \| 0,00 \| 78,68 \| 78,68 \| 0,00 \| \| 312 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 36,00 \| 36,00 \| 0,00 \| 28,00 \| 28,00 \| 0,00 \| 77,78 \| 77,78 \| 0,00 \| \| 313 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 10 354,50 \| 10 354,50 \| 0,00 \| 7 253,50 \| 7 253,50 \| 0,00 \| 70,05 \| 70,05 \| 0,00 \| \| 314 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 90,00 \| 90,00 \| 0,00 \| 70,00 \| 70,00 \| 0,00 \| 77,78 \| 77,78 \| 0,00 \| \| 315 \| 852 \| \| Pomoc społeczna \| 1 853 449,54 \| 1 853 449,54 \| 0,00 \| 1 659 877,26 \| 1 659 877,26 \| 0,00 \| 89,56 \| 89,56 \| 0,00 \| \| 316 \| 85202 \| \| Domy pomocy społecznej \| 296 000,00 \| 296 000,00 \| 0,00 \| 292 650,78 \| 292 650,78 \| 0,00 \| 98,87 \| 98,87 \| 0,00 \| \| 317 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 296 000,00 \| 296 000,00 \| 0,00 \| 292 650,78 \| 292 650,78 \| 0,00 \| 98,87 \| 98,87 \| 0,00 \| \| 318 \| 85205 \| \| Zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 319 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 320 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 900,00 \| 900,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 321 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 322 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 323 \| \| 85213 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacone za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 3 \| \| 41 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,7 \| 97,7 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 24 \| \| 30 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 85214 \| Zasiłki okresowe, celowe i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe \| 102 000,00 \| 102 000,00 \| 0,00 \| 92 366,21 \| 92 366,21 \| 0,00 \| 90,56 \| 90,56 \| 0,00 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 97 000,00 \| 97 000,00 \| 0,00 \| 89 601,22 \| 89 601,22 \| 0,00 \| 92,37 \| 92,37 \| 0,00 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 2 764,99 \| 2 764,99 \| 0,00 \| 55,30 \| 55,30 \| 0,00 \| \| 85215 \| Dodatki mieszkaniowe \| 28 400,00 \| 28 400,00 \| 0,00 \| 20 686,19 \| 20 686,19 \| 0,00 \| 72,84 \| 72,84 \| 0,00 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 28 400,00 \| 28 400,00 \| 0,00 \| 20 686,19 \| 20 686,19 \| 0,00 \| 72,84 \| 72,84 \| 0,00 \| \| 85216 \| Zasiłki stałe \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 85219 \| Ośrodki pomocy społecznej \| 743 611,00 \| 743 611,00 \| 0,00 \| 690 186,52 \| 690 186,52 \| 0,00 \| 92,82 \| 92,82 \| 0,00 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 991,00 \| 991,00 \| 0,00 \| 24,78 \| 24,78 \| 0,00 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 484 695,00 \| 484 695,00 \| 0,00 \| 475 788,45 \| 475 788,45 \| 0,00 \| 98,16 \| 98,16 \| 0,00 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 31 001,00 \| 31 001,00 \| 0,00 \| 31 000,47 \| 31 000,47 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 92 000,00 \| 92 000,00 \| 0,00 \| 90 264,39 \| 90 264,39 \| 0,00 \| 98,11 \| 98,11 \| 0,00 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 236,07 \| 11 236,07 \| 0,00 \| 93,63 \| 93,63 \| 0,00 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 28 000,00 \| 28 000,00 \| 0,00 \| 11 400,00 \| 11 400,00 \| 0,00 \| 40,71 \| 40,71 \| 0,00 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 7 369,88 \| 7 369,88 \| 0,00 \| 49,13 \| 49,13 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 340 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 1700,00 \| 1700,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 341 \| \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 600,00 \| 600,00 \| 0,00 \| 540,00 \| 540,00 \| 0,00 \| 90,00 \| 90,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 342 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 25000,00 \| 25000,00 \| 0,00 \| 20608,19 \| 20608,19 \| 0,00 \| 82,43 \| 82,43 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 343 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1500,00 \| 1500,00 \| 0,00 \| 1192,00 \| 1192,00 \| 0,00 \| 79,47 \| 79,47 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 344 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 9000,00 \| 9000,00 \| 0,00 \| 7414,32 \| 7414,32 \| 0,00 \| 82,38 \| 82,38 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 345 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1270,00 \| 1270,00 \| 0,00 \| 1256,51 \| 1256,51 \| 0,00 \| 98,94 \| 98,94 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 346 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 23000,00 \| 23000,00 \| 0,00 \| 22829,75 \| 22829,75 \| 0,00 \| 99,26 \| 99,26 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 347 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 7630,00 \| 7630,00 \| 0,00 \| 7629,95 \| 7629,95 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 348 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 7215,00 \| 7215,00 \| 0,00 \| 665,54 \| 665,54 \| 0,00 \| 9,22 \| 9,22 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 349 \| \| 85228 \| Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze \| 368265,00 \| 368265,00 \| 0,00 \| 327916,34 \| 327916,34 \| 0,00 \| 89,04 \| 89,04 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 350 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 188000,00 \| 188000,00 \| 0,00 \| 186000,00 \| 186000,00 \| 0,00 \| 98,94 \| 98,94 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 351 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 1500,00 \| 1500,00 \| 0,00 \| 1457,50 \| 1457,50 \| 0,00 \| 97,17 \| 97,17 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 352 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 129065,00 \| 129065,00 \| 0,00 \| 105916,21 \| 105916,21 \| 0,00 \| 82,06 \| 82,06 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 353 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 6400,00 \| 6400,00 \| 0,00 \| 5720,40 \| 5720,40 \| 0,00 \| 89,38 \| 89,38 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 354 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 22000,00 \| 22000,00 \| 0,00 \| 20596,17 \| 20596,17 \| 0,00 \| 93,62 \| 93,62 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 355 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 3000,00 \| 3000,00 \| 0,00 \| 1921,46 \| 1921,46 \| 0,00 \| 64,05 \| 64,05 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 371 \| \| 37 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 372 \| \| 44 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 1 752,00 \| 1 752,00 \| 0,00 \| 1 519,25 \| 1 519,25 \| 0,00 \| 86,72 \| 86,72 \| 0,00 \| \| 373 \| \| 85 \| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej \| 539 388,50 \| 384 843,00 \| 154 545,50 \| 313 593,61 \| 159 048,11 \| 154 545,50 \| 58,14 \| 41,33 \| 100,00 \| \| 374 \| \| 85395 \| Pozostała działalność \| 539 388,50 \| 384 843,00 \| 154 545,50 \| 313 593,61 \| 159 048,11 \| 154 545,50 \| 58,14 \| 41,33 \| 100,00 \| \| 375 \| \| 40 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 189 756,00 \| 189 756,00 \| 0,00 \| 76 262,14 \| 76 262,14 \| 0,00 \| 40,19 \| 40,19 \| 0,00 \| \| 376 \| \| 40 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 35 394,00 \| 35 394,00 \| 0,00 \| 14 224,52 \| 14 224,52 \| 0,00 \| 40,19 \| 40,19 \| 0,00 \| \| 377 \| \| 40 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 378 \| \| 40 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 379 \| \| 41 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 33 131,00 \| 33 131,00 \| 0,00 \| 12 825,43 \| 12 825,43 \| 0,00 \| 38,71 \| 38,71 \| 0,00 \| \| 380 \| \| 41 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 6 180,00 \| 6 180,00 \| 0,00 \| 2 392,17 \| 2 392,17 \| 0,00 \| 38,71 \| 38,71 \| 0,00 \| \| 381 \| \| 41 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 4 649,00 \| 4 649,00 \| 0,00 \| 1 824,77 \| 1 824,77 \| 0,00 \| 39,25 \| 39,25 \| 0,00 \| \| 382 \| \| 41 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 867,00 \| 867,00 \| 0,00 \| 340,38 \| 340,38 \| 0,00 \| 39,26 \| 39,26 \| 0,00 \| \| 383 \| \| 42 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 55 427,18 \| 55 427,18 \| 0,00 \| 26 408,12 \| 26 408,12 \| 0,00 \| 47,64 \| 47,64 \| 0,00 \| \| 384 \| \| 42 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 10 338,82 \| 10 338,82 \| 0,00 \| 4 925,69 \| 4 925,69 \| 0,00 \| 47,64 \| 47,64 \| 0,00 \| \| 385 \| \| 42 \| Zakup usług zdrowotnych \| 1 445,00 \| 1 445,00 \| 0,00 \| 581,52 \| 581,52 \| 0,00 \| 40,24 \| 40,24 \| 0,00 \| \| 386 \| \| 42 \| Zakup usług zdrowotnych \| 269,00 \| 269,00 \| 0,00 \| 108,48 \| 108,48 \| 0,00 \| 40,33 \| 40,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 387 \| \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 15 711,00 \| 15 711,00 \| 0,00 \| 1 519,97 \| 1 519,97 \| 0,00 \| 9,67 \| 9,67 \| 0,00 \| \| 388 \| \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 2 930,00 \| 2 930,00 \| 0,00 \| 283,49 \| 283,49 \| 0,00 \| 9,68 \| 9,68 \| 0,00 \| \| 389 \| \| 4367 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1 114,00 \| 1 114,00 \| 0,00 \| 505,68 \| 505,68 \| 0,00 \| 45,39 \| 45,39 \| 0,00 \| \| 390 \| \| 4369 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 207,00 \| 207,00 \| 0,00 \| 94,32 \| 94,32 \| 0,00 \| 45,57 \| 45,57 \| 0,00 \| \| 391 \| \| 4407 \| Opłaty za administrowanie i czynsze za budynki, lokale i pomieszczenia garażowe \| 12 554,00 \| 12 554,00 \| 0,00 \| 5 899,53 \| 5 899,53 \| 0,00 \| 46,99 \| 46,99 \| 0,00 \| \| 392 \| \| 4409 \| Opłaty za administrowanie i czynsze za budynki, lokale i pomieszczenia garażowe \| 2 341,00 \| 2 341,00 \| 0,00 \| 1 100,40 \| 1 100,40 \| 0,00 \| 47,01 \| 47,01 \| 0,00 \| \| 393 \| \| 4437 \| Różne opłaty i składki \| 5 056,00 \| 5 056,00 \| 0,00 \| 3 853,28 \| 3 853,28 \| 0,00 \| 76,21 \| 76,21 \| 0,00 \| \| 394 \| \| 4439 \| Różne opłaty i składki \| 943,00 \| 943,00 \| 0,00 \| 718,72 \| 718,72 \| 0,00 \| 76,22 \| 76,22 \| 0,00 \| \| 395 \| \| 4447 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 2 614,00 \| 2 614,00 \| 0,00 \| 2 613,52 \| 2 613,52 \| 0,00 \| 99,98 \| 99,98 \| 0,00 \| \| 396 \| \| 4449 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 488,00 \| 488,00 \| 0,00 \| 487,48 \| 487,48 \| 0,00 \| 99,89 \| 99,89 \| 0,00 \| \| 397 \| \| 4707 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 2 889,00 \| 2 889,00 \| 0,00 \| 1 751,76 \| 1 751,76 \| 0,00 \| 60,64 \| 60,64 \| 0,00 \| \| 398 \| \| 4709 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 539,00 \| 539,00 \| 0,00 \| 326,74 \| 326,74 \| 0,00 \| 60,62 \| 60,62 \| 0,00 \| \| 399 \| \| 6060 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 180,50 \| 0,00 \| 180,50 \| 180,50 \| 0,00 \| 180,50 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 400 \| \| 6067 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 130 098,82 \| 0,00 \| 130 098,82 \| 130 098,82 \| 0,00 \| 130 098,82 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 401 \| \| 6069 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 24 266,18 \| 0,00 \| 24 266,18 \| 24 266,18 \| 0,00 \| 24 266,18 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 404 \| \| \| Edukacyjna opieka wychowawcza \| 55 499,19 \| 55 499,19 \| 0,00 \| 42 353,59 \| 42 353,59 \| 0,00 \| 76,31 \| 76,31 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 403 \| 85415 \| Pomoc materialna dla uczniów o charakterze socjalnym \| 30 499,19 \| 30 499,19 \| 0,00 \| 17 353,59 \| 17 353,59 \| 0,00 \| 56,90 \| 56,90 \| 0,00 \| \| 404 \| \| Stypendia dla uczniów \| 30 499,19 \| 30 499,19 \| 0,00 \| 17 353,59 \| 17 353,59 \| 0,00 \| 56,90 \| 56,90 \| 0,00 \| \| 405 \| 85416 \| Pomoc materialna dla uczniów o charakterze motywacyjnym \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 406 \| \| Stypendia dla uczniów \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 407 \| 855 \| Rodzina \| 12 375 251,66 \| 12 375 251,66 \| 0,00 \| 12 138 404,96 \| 12 138 404,96 \| 0,00 \| 98,09 \| 98,09 \| 0,00 \| \| 408 \| 85501 \| Świadczenie wychowawcze \| 9 728 280,00 \| 9 728 280,00 \| 0,00 \| 9 703 419,56 \| 9 703 419,56 \| 0,00 \| 99,74 \| 99,74 \| 0,00 \| \| 409 \| \| Świadczenia społeczne \| 9 644 880,00 \| 9 644 880,00 \| 0,00 \| 9 621 635,66 \| 9 621 635,66 \| 0,00 \| 99,76 \| 99,76 \| 0,00 \| \| 410 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 54 800,00 \| 54 800,00 \| 0,00 \| 54 800,00 \| 54 800,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 411 \| \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 412 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9 540,00 \| 9 540,00 \| 0,00 \| 9 540,00 \| 9 540,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 413 \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 660,00 \| 1 660,00 \| 0,00 \| 1 660,00 \| 1 660,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 414 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 415 \| \| Zakup usług pozostałych \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 334,90 \| 5 334,90 \| 0,00 \| 88,92 \| 88,92 \| 0,00 \| \| 416 \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 449,00 \| 449,00 \| 0,00 \| 32,07 \| 32,07 \| 0,00 \| \| 417 \| 85502 \| Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1 900 000,00 \| 1 900 000,00 \| 0,00 \| 1 741 204,05 \| 1 741 204,05 \| 0,00 \| 91,64 \| 91,64 \| 0,00 \| \| 4 \| \| Świadczenia społeczne \| 1 751 460,00 \| 1 751 460,00 \| 0,00 \| 1 594 856,00 \| 1 594 856,00 \| 0,00 \| 91,00 \| 91,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 18 \| \| 10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 419 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 30 192,00 \| 30 192,00 \| 0,00 \| 28 710,00 \| 28 710,00 \| 0,00 \| 95,09 \| 95,09 \| 0,00 \| \| 420 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 103 808,00 \| 103 808,00 \| 0,00 \| 103 474,48 \| 103 474,48 \| 0,00 \| 99,68 \| 99,68 \| 0,00 \| \| 421 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 900,00 \| 900,00 \| 0,00 \| 700,29 \| 700,29 \| 0,00 \| 77,81 \| 77,81 \| 0,00 \| \| 422 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 5 240,00 \| 5 240,00 \| 0,00 \| 5 119,79 \| 5 119,79 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 423 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 7 543,00 \| 7 543,00 \| 0,00 \| 7 542,90 \| 7 542,90 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 424 \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 857,00 \| 857,00 \| 0,00 \| 800,55 \| 800,55 \| 0,00 \| 93,41 \| 93,41 \| 0,00 \| \| 425 \| 85503 \| Karta Dużej Rodziny \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 426 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 153,12 \| 153,12 \| 0,00 \| 153,12 \| 153,12 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 427 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 26,35 \| 26,35 \| 0,00 \| 26,35 \| 26,35 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 428 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 3,76 \| 3,76 \| 0,00 \| 3,76 \| 3,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 429 \| 85504 \| Wspieranie rodziny \| 57 300,00 \| 57 300,00 \| 0,00 \| 55 367,54 \| 55 367,54 \| 0,00 \| 96,63 \| 96,63 \| 0,00 \| \| 430 \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 376,00 \| 376,00 \| 0,00 \| 94,00 \| 94,00 \| 0,00 \| \| 431 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 43 933,00 \| 43 933,00 \| 0,00 \| 42 928,69 \| 42 928,69 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 432 \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 2 583,00 \| 2 583,00 \| 0,00 \| 2 582,30 \| 2 582,30 \| 0,00 \| 99,97 \| 99,97 \| 0,00 \| \| 433 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 7 661,00 \| 7 661,00 \| 0,00 \| 7 575,08 \| 7 575,08 \| 0,00 \| 98,88 \| 98,88 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 434 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 223,00 \| 223,00 \| 0,00 \| 222,77 \| 222,77 \| 0,00 \| 99,90 \| 99,90 \| 0,00 \| \| 435 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 682,70 \| 1 682,70 \| 0,00 \| 67,31 \| 67,31 \| 0,00 \| \| 436 \| 85508 \| Rodziny zastępcze \| 42 000,00 \| 42 000,00 \| 0,00 \| 29 301,72 \| 29 301,72 \| 0,00 \| 69,77 \| 69,77 \| 0,00 \| \| 437 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 42 000,00 \| 42 000,00 \| 0,00 \| 29 301,72 \| 29 301,72 \| 0,00 \| 69,77 \| 69,77 \| 0,00 \| \| 438 \| 85510 \| Działalność placówek opiekuńczo-wychowawczych \| 541 464,43 \| 541 464,43 \| 0,00 \| 514 395,53 \| 514 395,53 \| 0,00 \| 95,00 \| 95,00 \| 0,00 \| \| 439 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 541 464,43 \| 541 464,43 \| 0,00 \| 514 395,53 \| 514 395,53 \| 0,00 \| 95,00 \| 95,00 \| 0,00 \| \| 440 \| 85513 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby pobierające zasiłki dla opiekunów \| 13 424,00 \| 13 424,00 \| 0,00 \| 12 533,33 \| 12 533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 441 \| \| 4130 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne \| 13 424,00 \| 13 424,00 \| 0,00 \| 12 533,33 \| 12 533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 442 \| 85516 \| System opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 \| 92 600,00 \| 92 600,00 \| 0,00 \| 82 000,00 \| 82 000,00 \| 0,00 \| 88,55 \| 88,55 \| 0,00 \| \| 443 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 92 600,00 \| 92 600,00 \| 0,00 \| 82 000,00 \| 82 000,00 \| 0,00 \| 88,55 \| 88,55 \| 0,00 \| \| 444 \| 9000 \| Gospodarka komunalna i ochrona środowiska \| 5 762 764,81 \| 4 606 729,81 \| 1 156 035,00 \| 4 864 480,44 \| 3 823 198,48 \| 1 041 281,96 \| 84,41 \| 82,99 \| 90,07 \| \| 445 \| 90001 \| Gospodarka ściekowa i ochrona wód \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 9 647,43 \| 9 647,43 \| 0,00 \| 41,95 \| 41,95 \| 0,00 \| \| 446 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 447 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 448 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 9 647,43 \| 9 647,43 \| 0,00 \| 48,24 \| 48,24 \| 0,00 \| \| 449 \| 90002 \| Gospodarka odpadami komunalnymi \| 3 472 995,80 \| 2 750 995,80 \| 722 000,00 \| 3 165 100,39 \| 2 443 688,38 \| 721 412,01 \| 91,13 \| 88,83 \| 99,92 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 465 \| \| 00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 466 \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 110 848,69 \| 110 848,69 \| 0,00 \| 13 457,41 \| 13 457,41 \| 0,00 \| 12,14 \| 12,14 \| 0,00 \| \| 467 \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 22 902,72 \| 22 902,72 \| 0,00 \| 3 287,65 \| 3 287,65 \| 0,00 \| 14,35 \| 14,35 \| 0,00 \| \| 468 \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 750,00 \| 750,00 \| 0,00 \| 505,48 \| 505,48 \| 0,00 \| 67,40 \| 67,40 \| 0,00 \| \| 469 \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 250,00 \| 250,00 \| 0,00 \| 200,64 \| 200,64 \| 0,00 \| 80,26 \| 80,26 \| 0,00 \| \| 470 \| 4920 \| Spłata zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 98,40 \| 98,40 \| 0,00 \| 32,80 \| 32,80 \| 0,00 \| \| 471 \| 6057 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 613 700,00 \| 0,00 \| 613 700,00 \| 613 200,22 \| 0,00 \| 613 200,22 \| 99,92 \| 0,00 \| 99,92 \| \| 472 \| 6059 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 108 300,00 \| 0,00 \| 108 300,00 \| 108 211,79 \| 0,00 \| 108 211,79 \| 99,92 \| 0,00 \| 99,92 \| \| 473 \| 90003 \| Oczyszczanie miast i wsi \| 72 725,00 \| 72 725,00 \| 0,00 \| 56 646,93 \| 56 646,93 \| 0,00 \| 77,89 \| 77,89 \| 0,00 \| \| 474 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 3 260,00 \| 3 260,00 \| 0,00 \| 1 419,34 \| 1 419,34 \| 0,00 \| 43,54 \| 43,54 \| 0,00 \| \| 475 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 140,00 \| 140,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 476 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 22 400,00 \| 22 400,00 \| 0,00 \| 19 583,85 \| 19 583,85 \| 0,00 \| 87,43 \| 87,43 \| 0,00 \| \| 477 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 8 942,72 \| 8 942,72 \| 0,00 \| 81,30 \| 81,30 \| 0,00 \| \| 478 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 479 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 35 200,00 \| 35 200,00 \| 0,00 \| 26 687,70 \| 26 687,70 \| 0,00 \| 75,82 \| 75,82 \| 0,00 \| \| 480 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 13,32 \| 13,32 \| 0,00 \| 5,92 \| 5,92 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 481 \| 90004 \| Utrzymanie zieleni w miastach i gminach \| 87 735,00 \| 87 735,00 \| 0,00 \| 38 510,43 \| 38 510,43 \| 0,00 \| 43,89 \| 43,89 \| 0,00 \| \| 482 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 860,00 \| 860,00 \| 0,00 \| 490,83 \| 490,83 \| 0,00 \| 57,07 \| 57,07 \| 0,00 \| \| 483 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 140,00 \| 140,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 484 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 8 625,50 \| 8 625,50 \| 0,00 \| 43,13 \| 43,13 \| 0,00 \| \| 485 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 30 900,00 \| 30 900,00 \| 0,00 \| 16 720,92 \| 16 720,92 \| 0,00 \| 54,11 \| 54,11 \| 0,00 \| \| 486 \| 4260 \| Zakup energii \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 8,96 \| 8,96 \| 0,00 \| 8,96 \| 8,96 \| 0,00 \| \| 487 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 488 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 30 600,00 \| 30 600,00 \| 0,00 \| 12 664,22 \| 12 664,22 \| 0,00 \| 41,39 \| 41,39 \| 0,00 \| \| 489 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 135,00 \| 135,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 490 \| 90005 \| Ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu \| 442 409,01 \| 238 274,01 \| 204 135,00 \| 240 321,58 \| 56 331,58 \| 183 990,00 \| 54,32 \| 23,64 \| 90,13 \| \| 491 \| 4011 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 18 025,43 \| 18 025,43 \| 0,00 \| 90,13 \| 90,13 \| 0,00 \| \| 492 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 50,00 \| 50,00 \| 0,00 \| 42,75 \| 42,75 \| 0,00 \| 85,50 \| 85,50 \| 0,00 \| \| 493 \| 4111 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 3 420,00 \| 3 420,00 \| 0,00 \| 2 968,66 \| 2 968,66 \| 0,00 \| 86,80 \| 86,80 \| 0,00 \| \| 494 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 10,00 \| 10,00 \| 0,00 \| 6,13 \| 6,13 \| 0,00 \| 61,30 \| 61,30 \| 0,00 \| \| 495 \| 4121 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 490,00 \| 490,00 \| 0,00 \| 425,33 \| 425,33 \| 0,00 \| 86,80 \| 86,80 \| 0,00 \| \| 496 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 8 440,00 \| 8 440,00 \| 0,00 \| 7 535,73 \| 7 535,73 \| 0,00 \| 89,29 \| 89,29 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 497 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 21 000,00 \| 21 000,00 \| 0,00 \| 7 384,51 \| 7 384,51 \| 0,00 \| 35,16 \| 35,16 \| 0,00 \| \| 498 \| 4211 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 532,76 \| 532,76 \| 0,00 \| 53,28 \| 53,28 \| 0,00 \| \| 499 \| 4217 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 58 593,17 \| 58 593,17 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 500 \| 4219 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 95 680,84 \| 95 680,84 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 501 \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 56,03 \| 56,03 \| 0,00 \| 56,03 \| 56,03 \| 0,00 \| \| 502 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 7 200,00 \| 7 200,00 \| 0,00 \| 5 938,44 \| 5 938,44 \| 0,00 \| 82,48 \| 82,48 \| 0,00 \| \| 503 \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 6 800,00 \| 6 800,00 \| 0,00 \| 4 402,81 \| 4 402,81 \| 0,00 \| 64,75 \| 64,75 \| 0,00 \| \| 504 \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 13 200,00 \| 13 200,00 \| 0,00 \| 8 546,63 \| 8 546,63 \| 0,00 \| 64,75 \| 64,75 \| 0,00 \| \| 505 \| 4411 \| Podróże służbowe krajowe \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 466,37 \| 466,37 \| 0,00 \| 38,86 \| 38,86 \| 0,00 \| \| 506 \| 4417 \| Podróże służbowe krajowe \| 1 090,00 \| 1 090,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 507 \| 6207 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków klasyfikowanych w paragrafie 625 \| 164 135,00 \| 0,00 \| 164 135,00 \| 143 990,00 \| 0,00 \| 143 990,00 \| 87,73 \| 0,00 \| 87,73 \| \| 508 \| 6209 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków klasyfikowanych w paragrafie 625 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 509 \| 90008 \| Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 25 142,80 \| 25 142,80 \| 0,00 \| 62,86 \| 62,86 \| 0,00 \| \| 5 \| 43 \| Zakup usług pozostałych \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 25 142,80 \| 25 142,80 \| 0,00 \| 62,86 \| 62,86 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 10 \| \| 00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 511 \| 90013 \| Schroniska dla zwierząt \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 5 043,00 \| 5 043,00 \| 0,00 \| 33,62 \| 33,62 \| 0,00 \| \| 512 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 5 043,00 \| 5 043,00 \| 0,00 \| 33,62 \| 33,62 \| 0,00 \| \| 513 \| 90015 \| Oświetlenie ulic, placów i dróg \| 845 500,00 \| 650 000,00 \| 195 500,00 \| 691 677,59 \| 589 931,73 \| 101 745,86 \| 81,81 \| 90,76 \| 52,04 \| \| 514 \| 4260 \| Zakup energii \| 225 000,00 \| 225 000,00 \| 0,00 \| 192 390,94 \| 192 390,94 \| 0,00 \| 85,51 \| 85,51 \| 0,00 \| \| 515 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 270 000,00 \| 270 000,00 \| 0,00 \| 269 033,45 \| 269 033,45 \| 0,00 \| 99,64 \| 99,64 \| 0,00 \| \| 516 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 155 000,00 \| 155 000,00 \| 0,00 \| 128 507,34 \| 128 507,34 \| 0,00 \| 82,91 \| 82,91 \| 0,00 \| \| 517 \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 195 500,00 \| 0,00 \| 195 500,00 \| 101 745,86 \| 101 745,86 \| 52,04 \| 0,00 \| 52,04 \| \| 518 \| 90019 \| Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 9 023,57 \| 9 023,57 \| 0,00 \| 30,08 \| 30,08 \| 0,00 \| \| 519 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 634,00 \| 634,00 \| 0,00 \| 6,34 \| 6,34 \| 0,00 \| \| 520 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 8 389,57 \| 8 389,57 \| 0,00 \| 41,95 \| 41,95 \| 0,00 \| \| 521 \| 90026 \| Pozostałe działania związane z gospodarką odpadami \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 27 442,64 \| 27 442,64 \| 0,00 \| 91,48 \| 91,48 \| 0,00 \| \| 522 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 27 442,64 \| 27 442,64 \| 0,00 \| 91,48 \| 91,48 \| 0,00 \| \| 523 \| 90095 \| Pozostała działalność \| 703 400,00 \| 669 000,00 \| 34 400,00 \| 595 924,08 \| 561 789,99 \| 34 134,09 \| 84,72 \| 83,97 \| 99,23 \| \| 524 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 525 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 632 000,00 \| 632 000,00 \| 0,00 \| 541 569,69 \| 541 569,69 \| 0,00 \| 85,69 \| 85,69 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 526 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 22 000,00 \| 22 000,00 \| 0,00 \| 20 220,30 \| 20 220,30 \| 0,00 \| 91,91 \| 91,91 \| 0,00 \| \| 527 \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 34 400,00 \| 0,00 \| 34 400,00 \| 34 134,09 \| 0,00 \| 34 134,09 \| 99,23 \| 0,00 \| 99,23 \| \| 528 \| \| 921 \| Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego \| 789 138,36 \| 720 045,00 \| 69 093,36 \| 663 288,30 \| 597 535,66 \| 65 752,64 \| 84,05 \| 82,99 \| 95,16 \| \| 529 \| \| 92105 \| Pozostałe zadania w zakresie kultury \| 152 425,00 \| 152 425,00 \| 0,00 \| 84 801,18 \| 84 801,18 \| 0,00 \| 55,63 \| 55,63 \| 0,00 \| \| 530 \| \| 3040 \| Nagrody o charakterze szczególnym niezaliczone do wynagrodzeń \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 531 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 3 097,57 \| 3 097,57 \| 0,00 \| 68,83 \| 68,83 \| 0,00 \| \| 532 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 533 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 21 186,51 \| 21 186,51 \| 0,00 \| 84,75 \| 84,75 \| 0,00 \| \| 534 \| \| 4190 \| Nagrody konkursowe \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 4 663,43 \| 4 663,43 \| 0,00 \| 93,27 \| 93,27 \| 0,00 \| \| 535 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 19 500,00 \| 19 500,00 \| 0,00 \| 19 152,23 \| 19 152,23 \| 0,00 \| 98,22 \| 98,22 \| 0,00 \| \| 536 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 4 314,40 \| 4 314,40 \| 0,00 \| 95,88 \| 95,88 \| 0,00 \| \| 537 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 538 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 88 200,00 \| 88 200,00 \| 0,00 \| 29 387,04 \| 29 387,04 \| 0,00 \| 33,32 \| 33,32 \| 0,00 \| \| 539 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 540 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 54 \| \| 92109 \| Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 35 174,34 \| 35 174,34 \| 0,00 \| 70,35 \| 70,35 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 542 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 286,88 \| 286,88 \| 0,00 \| 71,72 \| 71,72 \| 0,00 \| \| 543 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 544 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 600,00 \| 1 600,00 \| 0,00 \| 80,00 \| 80,00 \| 0,00 \| \| 545 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 22 900,00 \| 22 900,00 \| 0,00 \| 18 015,29 \| 18 015,29 \| 0,00 \| 78,67 \| 78,67 \| 0,00 \| \| 546 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 67,36 \| 67,36 \| 0,00 \| 67,36 \| 67,36 \| 0,00 \| \| 547 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 8 683,59 \| 8 683,59 \| 0,00 \| 78,94 \| 78,94 \| 0,00 \| \| 548 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 13 500,00 \| 13 500,00 \| 0,00 \| 6 521,22 \| 6 521,22 \| 0,00 \| 48,31 \| 48,31 \| 0,00 \| \| 549 \| \| 92116 \| Biblioteki \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 550 \| \| 2480 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla samorządowej instytucji kultury \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 551 \| \| 92120 \| Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 552 \| \| 2720 \| Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie prac remontowych i konserwatorskich obiektów zabytkowych przekazane jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 553 \| \| 92195 \| Pozostała działalność \| 156 713,36 \| 87 620,00 \| 69 093,36 \| 113 312,78 \| 47 560,14 \| 65 752,64 \| 72,31 \| 54,28 \| 95,16 \| \| 554 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 555 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 556 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 29 584,47 \| 29 584,47 \| 0,00 \| 98,61 \| 98,61 \| 0,00 \| \| \| \| 4260 \| Zakup energii \| 8 500,00 \| 8 500,00 \| 0,00 \| 6 043,38 \| 6 043,38 \| 0,00 \| 71,10 \| 71,10 \| 0,00 \| \| \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 29 000,00 \| 29 000,00 \| 0,00 \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 15,52 \| 15,52 \| 0,00 \| \| \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 15 820,00 \| 15 820,00 \| 0,00 \| 6 948,28 \| 6 948,28 \| 0,00 \| 43,92 \| 43,92 \| 0,00 \| \| \| \| 4360 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 171,59 \| 171,59 \| 0,00 \| 17,16 \| 17,16 \| 0,00 \| \| \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 312,42 \| 312,42 \| 0,00 \| 31,24 \| 31,24 \| 0,00 \| \| \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 52 427,00 \| 0,00 \| 52 427,00 \| 49 091,06 \| 0,00 \| 49 091,06 \| 93,64 \| 0,00 \| 93,64 \| \| \| \| 6060 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 16 666,36 \| 0,00 \| 16 666,36 \| 16 661,58 \| 0,00 \| 16 661,58 \| 99,97 \| 0,00 \| 99,97 \| \| \| \| 92601 \| Kultura fizyczna \| 1 037 474,48 \| 490 115,00 \| 547 359,48 \| 816 341,09 \| 416 870,94 \| 399 470,15 \| 78,69 \| 85,06 \| 72,98 \| \| \| \| 92601 \| Obiekty sportowe \| 701 259,48 \| 153 900,00 \| 547 359,48 \| 532 307,21 \| 132 837,06 \| 399 470,15 \| 75,91 \| 86,31 \| 72,98 \| \| \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 850,00 \| 850,00 \| 0,00 \| 224,13 \| 224,13 \| 0,00 \| 26,37 \| 26,37 \| 0,00 \| \| \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 150,00 \| 150,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 1 425,00 \| 1 425,00 \| 0,00 \| 14,25 \| 14,25 \| 0,00 \| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15 600,00 \| 15 600,00 \| 0,00 \| 12 500,80 \| 12 500,80 \| 0,00 \| 80,13 \| 80,13 \| 0,00 \| \| \| \| 4260 \| Zakup energii \| 80 000,00 \| 80 000,00 \| 0,00 \| 77 871,41 \| 77 871,41 \| 0,00 \| 97,34 \| 97,34 \| 0,00 \| \| \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 1 628,52 \| 1 628,52 \| 0,00 \| 54,28 \| 54,28 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 573 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 36 158,25 \| 36 158,25 \| 0,00 \| 90,40 \| 90,40 \| 0,00 \| \| 574 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 478,95 \| 478,95 \| 0,00 \| 47,90 \| 47,90 \| 0,00 \| \| 575 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 2 550,00 \| 2 550,00 \| 0,00 \| 85,00 \| 85,00 \| 0,00 \| \| 576 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 577 \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 547 359,48 \| 0,00 \| 547 359,48 \| 399 470,15 \| 0,00 \| 399 470,15 \| 72,98 \| 0,00 \| 72,98 \| \| 578 \| \| 92604 \| Instytucje kultury fizycznej \| 305 000,00 \| 305 000,00 \| 0,00 \| 265 999,41 \| 265 999,41 \| 0,00 \| 87,21 \| 87,21 \| 0,00 \| \| 579 \| \| 2360 \| Dotacje celowe z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, udzielone w trybie art. 221 ustawy, na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego \| 200 000,00 \| 200 000,00 \| 0,00 \| 192 999,41 \| 192 999,41 \| 0,00 \| 96,50 \| 96,50 \| 0,00 \| \| 580 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 105 000,00 \| 105 000,00 \| 0,00 \| 73 000,00 \| 73 000,00 \| 0,00 \| 69,52 \| 69,52 \| 0,00 \| \| 581 \| \| 92605 \| Zadania w zakresie kultury fizycznej \| 31 215,00 \| 31 215,00 \| 0,00 \| 18 034,47 \| 18 034,47 \| 0,00 \| 57,78 \| 57,78 \| 0,00 \| \| 582 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 170,00 \| 170,00 \| 0,00 \| 70,63 \| 70,63 \| 0,00 \| 41,55 \| 41,55 \| 0,00 \| \| 583 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 30,00 \| 30,00 \| 0,00 \| 10,12 \| 10,12 \| 0,00 \| 33,73 \| 33,73 \| 0,00 \| \| 584 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 413,00 \| 413,00 \| 0,00 \| 41,30 \| 41,30 \| 0,00 \| \| 585 \| \| 4190 \| Nagrody konkursowe \| 16 000,00 \| 16 000,00 \| 0,00 \| 11 710,69 \| 11 710,69 \| 0,00 \| 73,19 \| 73,19 \| 0,00 \| \| 586 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 7 800,00 \| 7 800,00 \| 0,00 \| 2 184,06 \| 2 184,06 \| 0,00 \| 28,00 \| 28,00 \| 0,00 \| \| 587 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 46,44 \| 46,44 \| 0,00 \| 46,44 \| 46,44 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 588 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 3 507,30 \| 3 507,30 \| 0,00 \| 58,46 \| 58,46 \| 0,00 \| \| 589 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 92,23 \| 92,23 \| 0,00 \| 92,23 \| 92,23 \| 0,00 \| \| 590 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 15,00 \| 15,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wydatki ogółem \| 68 049 032,49 \| 46 688 132,29 \| 21 360 900,20 \| 56 915 086,59 \| 43 287 433,30 \| 13 627 653,29 \| 83,64 \| 92,72 \| 63,80 \| nu wydatków \| Lp. \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| Plan wydatków ogółem z tego: \| Wykonanie wydatków ogółem z tego: \| % wykonanie ogółem z tego: \| \|-----\|-------\|----------\|---\|-----------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------\|-----------------------------\| \| \| \| \| \| \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| ogółem \| bieżące \| majątkowe \| \| 1 \| 01 \| 0 \| \| Rolnictwo i łowiectwo \| 355 524,66 \| 355 524,66 \| 0,00 \| 327 435,02 \| 327 435,02 \| 0,00 \| 92,1% \| 92,1% \| 0,00 \| \| 2 \| 01030 \| \| \| Izby rolnicze \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 438,96 \| 5 438,96 \| 0,00 \| 90,6% \| 90,6% \| 0,00 \| \| 3 \| 28 \| 50 \| \| Wpłaty gmin na rzecz izb rolniczych w wysokości 2% uzyskanych wpływów z podatku rolnego \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 438,96 \| 5 438,96 \| 0,00 \| 90,6% \| 90,6% \| 0,00 \| \| 4 \| 01095 \| \| \| Pozostała działalność \| 349 524,66 \| 349 524,66 \| 0,00 \| 321 996,06 \| 321 996,06 \| 0,00 \| 92,1% \| 92,1% \| 0,00 \| \| 5 \| 41 \| 10 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 96,19 \| 96,19 \| 0,00 \| 48,1% \| 48,1% \| 0,00 \| \| 6 \| 41 \| 70 \| \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 800,00 \| 800,00 \| 0,00 \| 536,50 \| 536,50 \| 0,00 \| 67,0% \| 67,0% \| 0,00 \| \| 7 \| 42 \| 10 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 880,00 \| 1 880,00 \| 0,00 \| 94,0% \| 94,0% \| 0,00 \| \| 8 \| 42 \| 60 \| \| Zakup energii \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 35,86 \| 35,86 \| 0,00 \| 35,8% \| 35,8% \| 0,00 \| \| 9 \| 42 \| 70 \| \| Zakup usług remontowych \| 9 000,00 \| 9 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 10 \| 43 \| 00 \| \| Zakup usług pozostałych \| 43 100,85 \| 43 100,85 \| 0,00 \| 25 205,28 \| 25 205,28 \| 0,00 \| 58,4% \| 58,4% \| 0,00 \| \| 11 \| 44 \| 30 \| \| Różne opłaty i składki \| 294 323,81 \| 294 323,81 \| 0,00 \| 294 242,23 \| 294 242,23 \| 0,00 \| 99,9% \| 99,9% \| 0,00 \| \| 12 \| 02 \| 0 \| \| Leśnictwo \| 60 500,00 \| 60 500,00 \| 0,00 \| 49 895,96 \| 49 895,96 \| 0,00 \| 82,4% \| 82,4% \| 0,00 \| \| 13 \| 02001 \| \| \| Gospodarka leśna \| 60 500,00 \| 60 500,00 \| 0,00 \| 49 895,96 \| 49 895,96 \| 0,00 \| 82,4% \| 82,4% \| 0,00 \| \| 14 \| 42 \| 10 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 994,48 \| 11 994,48 \| 0,00 \| 99,9% \| 99,9% \| 0,00 \| \| 15 \| 43 \| 00 \| \| Zakup usług pozostałych \| 48 000,00 \| 48 000,00 \| 0,00 \| 37 901,48 \| 37 901,48 \| 0,00 \| 78,9% \| 78,9% \| 0,00 \| \| 16 \| 44 \| 30 \| \| Różne opłaty i składki \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 17 \| 60 \| 0 \| \| Transport i łączność \| 17 113 052,58 \| 320 000,00 \| 16 793 052,58 \| 10 401 907,23 \| 10 108 044,98 \| 60,7% \| 91,8% \| 3% \| 60,19 \| \| 18 \| 60017 \| \| \| Drogi wewnętrzne \| 5 134 997,44 \| 320 000,00 \| 4 814 997,44 \| 3 776 273,24 \| 293 862,25 \| 73,5% \| 91,8% \| 3% \| 72,32 \| \| 19 \| 42 \| 10 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 32 500,00 \| 32 500,00 \| 0,00 \| 28 199,92 \| 28 199,92 \| 0,00 \| 86,7% \| 86,7% \| 0,00 \| \| 2 \| \| 42 \| \| Zakup usług remontowych \| 130 000,00 \| 130 000,00 \| 0,00 \| 129 418,14 \| 129 418,14 \| 0,00 \| 99,5% \| 99,5% \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 43 \| 70005 \| Gospodarka gruntami i nieruchomościami \| 1 696 405,02 \| 299 030,00 \| 1 397 375,02 \| 1 506 989,06 \| 216 678,62 \| 1 290 310,44 \| 88,83 \| 72,46 \| 92,34 \| \| 44 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 18 000,00 \| 18 000,00 \| 0,00 \| 16 900,00 \| 16 900,00 \| 0,00 \| 93,89 \| 93,89 \| 0,00 \| \| 45 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 6 443,73 \| 6 443,73 \| 0,00 \| 53,70 \| 53,70 \| 0,00 \| \| 46 \| 4260 \| Zakup energii \| 43 500,00 \| 43 500,00 \| 0,00 \| 43 454,02 \| 43 454,02 \| 0,00 \| 99,89 \| 99,89 \| 0,00 \| \| 47 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 9 000,00 \| 9 000,00 \| 0,00 \| 8 302,50 \| 8 302,50 \| 0,00 \| 92,25 \| 92,25 \| 0,00 \| \| 48 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 62 300,00 \| 62 300,00 \| 0,00 \| 62 291,99 \| 62 291,99 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| \| 49 \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 50 \| 4390 \| Zakup usług obejmujących wykonanie ekspertyz, analiz i opinii \| 2 200,00 \| 2 200,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 51 \| 4400 \| Oplaty za administrowanie i czynsze za budynki, lokale i pomieszczenia garazowe \| 27 000,00 \| 27 000,00 \| 0,00 \| 23 033,62 \| 23 033,62 \| 0,00 \| 85,31 \| 85,31 \| 0,00 \| \| 52 \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 115 000,00 \| 115 000,00 \| 0,00 \| 55 952,76 \| 55 952,76 \| 0,00 \| 48,65 \| 48,65 \| 0,00 \| \| 53 \| 4510 \| Oplaty na rzecz budżetu państwa \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 54 \| 4610 \| Koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 10,00 \| 10,00 \| 0,00 \| \| 55 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 30,00 \| 30,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 56 \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 313 765,68 \| 0,00 \| 313 765,68 \| 237 310,45 \| 0,00 \| 237 310,45 \| 75,63 \| 0,00 \| 75,63 \| \| 57 \| 6057 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 862 162,86 \| 0,00 \| 862 162,86 \| 831 553,51 \| 0,00 \| 831 553,51 \| 96,45 \| 0,00 \| 96,45 \| \| 58 \| 6059 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 221 446,48 \| 0,00 \| 221 446,48 \| 221 446,48 \| 0,00 \| 221 446,48 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 59 \| 7100 \| Działalność usługowa \| 26 960,00 \| 26 960,00 \| 0,00 \| 25 772,00 \| 25 772,00 \| 0,00 \| 95,59 \| 95,59 \| 0,00 \| \| 60 \| 71004 \| Plany zagospodarowania przestrzennego \| 26 960,00 \| 26 960,00 \| 0,00 \| 25 772,00 \| 25 772,00 \| 0,00 \| 95,59 \| 95,59 \| 0,00 \| \| 61 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 350,00 \| 350,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 62 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 50,00 \| 50,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 63 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 6 500,00 \| 6 500,00 \| 0,00 \| 6 250,00 \| 6 250,00 \| 0,00 \| 96,15 \| 96,15 \| 0,00 \| \| 64 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 19 522,00 \| 19 522,00 \| 0,00 \| 97,61 \| 97,61 \| 0,00 \| \| 65 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 60,00 \| 60,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 66 \| 75 \| Administracja publiczna \| 5 841 426,7 \| 5 423 710,4 \| 417 716,26 \| 5 113 447,8 \| 5 106 030,1 \| 7 417,70 \| 87,5 \| 94,1 \| 1,78 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 6 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| 7 \| 75011 \| Urzędy wojewódzkie \| 85 034,00 \| 85 034,00 \| 0,00 \| 80 063,76 \| 80 063,76 \| 0,00 \| 94,1 \| 94,1 \| 0,00 \| \| 6 \| 8 \| 40 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 83 763,00 \| 83 763,00 \| 0,00 \| 78 792,80 \| 78 792,80 \| 0,00 \| 94,0 \| 94,0 \| 0,00 \| \| 6 \| 9 \| 42 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 271,00 \| 1 271,00 \| 0,00 \| 1 270,96 \| 1 270,96 \| 0,00 \| 100, \| 100, \| 0,00 \| \| 7 \| 0 \| 75020 \| Starostwa powiatowe \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 100, \| 100, \| 0,00 \| \| 7 \| 1 \| 40 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 3 284,00 \| 3 284,00 \| 0,00 \| 100, \| 100, \| 0,00 \| \| 7 \| 2 \| 75022 \| Rady gmin (miast i miast na prawach powiatu) \| 187 016,48 \| 187 016,48 \| 0,00 \| 177 435,16 \| 177 435,16 \| 0,00 \| 94,8 \| 94,8 \| 0,00 \| \| 7 \| 3 \| 30 30 \| Różne wydatki na rzecz osób fizycznych \| 173 700,00 \| 173 700,00 \| 0,00 \| 171 526,21 \| 171 526,21 \| 0,00 \| 98,7 \| 98,7 \| 0,00 \| \| 7 \| 4 \| 42 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 3 716,48 \| 3 716,48 \| 0,00 \| 197,75 \| 197,75 \| 0,00 \| 5,32 \| 5,32 \| 0,00 \| \| 7 \| 5 \| 43 00 \| Zakup usług pozostałych \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 902,81 \| 1 902,81 \| 0,00 \| 76,1 \| 76,1 \| 0,00 \| \| 7 \| 6 \| 44 10 \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 7 \| 7 \| 44 30 \| Różne opłaty i składki \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 3 808,39 \| 3 808,39 \| 0,00 \| 63,4 \| 63,4 \| 0,00 \| \| 7 \| 8 \| 47 00 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 7 \| 9 \| 75023 \| Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) \| 4 755 437,26 \| 4 337 721,00 \| 417 716,26 \| 4 119 292,67 \| 4 111 874,97 \| 7 417,70 \| 86,6 \| 94,7 \| 1,78 \| \| 8 \| 0 \| 30 20 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 34 300,00 \| 34 300,00 \| 0,00 \| 33 865,86 \| 33 865,86 \| 0,00 \| 98,7 \| 98,7 \| 0,00 \| \| 8 \| 1 \| 30 30 \| Różne wydatki na rzecz osób fizycznych \| 79 000,00 \| 79 000,00 \| 0,00 \| 78 283,35 \| 78 283,35 \| 0,00 \| 99,0 \| 99,0 \| 0,00 \| \| 8 \| 2 \| 40 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 2 627 544,72 \| 2 627 544,72 \| 0,00 \| 2 514 568,84 \| 2 514 568,84 \| 0,00 \| 95,7 \| 95,7 \| 0,00 \| \| 8 \| 3 \| 40 40 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 179 480,28 \| 179 480,28 \| 0,00 \| 179 480,28 \| 179 480,28 \| 0,00 \| 100, \| 100, \| 0,00 \| \| 8 \| 4 \| 41 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 510 000,00 \| 510 000,00 \| 0,00 \| 455 542,51 \| 455 542,51 \| 0,00 \| 89,3 \| 89,3 \| 0,00 \| \| 8 \| 5 \| 41 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 70 000,00 \| 70 000,00 \| 0,00 \| 52 122,56 \| 52 122,56 \| 0,00 \| 74,4 \| 74,4 \| 0,00 \| \| 8 \| 6 \| 41 40 \| Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych \| 18 000,00 \| 18 000,00 \| 0,00 \| 16 056,00 \| 16 056,00 \| 0,00 \| 89,2 \| 89,2 \| 0,00 \| \| 8 \| 7 \| 41 70 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 26 758,00 \| 26 758,00 \| 0,00 \| 89,1 \| 89,1 \| 0,00 \| \| 8 \| 8 \| 42 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 102 050,00 \| 102 050,00 \| 0,00 \| 101 316,86 \| 101 316,86 \| 0,00 \| 99,2 \| 99,2 \| 0,00 \| \| 8 \| 9 \| 42 20 \| Zakup środków żywności \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 3 119,42 \| 3 119,42 \| 0,00 \| 77,9 \| 77,9 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 90 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 129 000,00 \| 129 000,00 \| 0,00 \| 123 489,38 \| 123 489,38 \| 0,00 \| 95,73 \| 95,73 \| 0,00 \| \| 91 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 500,60 \| 1 500,60 \| 0,00 \| 60,02 \| 60,02 \| 0,00 \| \| 92 \| \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 361,00 \| 1 361,00 \| 0,00 \| 68,05 \| 68,05 \| 0,00 \| \| 93 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 231 923,00 \| 231 923,00 \| 0,00 \| 231 148,36 \| 231 148,36 \| 0,00 \| 99,67 \| 99,67 \| 0,00 \| \| 94 \| \| 4360 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 9 500,00 \| 9 500,00 \| 0,00 \| 8 348,24 \| 8 348,24 \| 0,00 \| 87,88 \| 87,88 \| 0,00 \| \| 95 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 25 600,00 \| 25 600,00 \| 0,00 \| 22 561,85 \| 22 561,85 \| 0,00 \| 88,13 \| 88,13 \| 0,00 \| \| 96 \| \| 4420 \| Podróże służbowe zagraniczne \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 256,41 \| 256,41 \| 0,00 \| 64,10 \| 64,10 \| 0,00 \| \| 97 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 27 000,00 \| 27 000,00 \| 0,00 \| 15 323,00 \| 15 323,00 \| 0,00 \| 56,75 \| 56,75 \| 0,00 \| \| 98 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 72 963,00 \| 72 963,00 \| 0,00 \| 72 164,70 \| 72 164,70 \| 0,00 \| 98,91 \| 98,91 \| 0,00 \| \| 99 \| \| 4530 \| Podatek od towarów i usług (VAT). \| 142 430,00 \| 142 430,00 \| 0,00 \| 142 428,00 \| 142 428,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \|100 \| \| 4600 \| Kary, odszkodowania i grzywny wyplacane na rzecz osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 0,00 \| 1 750,00 \| 1 750,00 \| 0,00 \| 50,00 \| 50,00 \| 0,00 \| \|101 \| \| 4610 \| Koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 16 830,00 \| 16 830,00 \| 0,00 \| 11 001,35 \| 11 001,35 \| 0,00 \| 65,37 \| 65,37 \| 0,00 \| \|102 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 16 400,00 \| 16 400,00 \| 0,00 \| 16 255,27 \| 16 255,27 \| 0,00 \| 99,12 \| 99,12 \| 0,00 \| \|103 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 2 150,00 \| 2 150,00 \| 0,00 \| 2 123,94 \| 2 123,94 \| 0,00 \| 98,79 \| 98,79 \| 0,00 \| \|104 \| \| 4920 \| Spłata zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy \| 1 150,00 \| 1 150,00 \| 0,00 \| 1 049,19 \| 1 049,19 \| 0,00 \| 91,23 \| 91,23 \| 0,00 \| \|105 \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 324 716,26 \| 0,00 \| 324 716,26 \| 50,00 \| 0,00 \| 50,00 \| 0,02 \| 0,00 \| 0,02 \| \|106 \| \| 6060 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 93 000,00 \| 0,00 \| 93 000,00 \| 7 367,70 \| 0,00 \| 7 367,70 \| 7,92 \| 0,00 \| 7,92 \| \|107 \| \| 75056 \| Spis powszechny i inne \| 26 835,00 \| 26 835,00 \| 0,00 \| 26 350,02 \| 26 350,02 \| 0,00 \| 98,19 \| 98,19 \| 0,00 \| \|108 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 21 614,00 \| 21 614,00 \| 0,00 \| 21 614,00 \| 21 614,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 109 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 4 061,00 \| 4 061,00 \| 0,00 \| 3 696,00 \| 3 696,00 \| 0,00 \| 91,01 \| 91,01 \| 0,00 \| \| 110 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 546,00 \| 546,00 \| 0,00 \| 436,28 \| 436,28 \| 0,00 \| 79,90 \| 79,90 \| 0,00 \| \| 111 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 565,00 \| 565,00 \| 0,00 \| 560,64 \| 560,64 \| 0,00 \| 99,23 \| 99,23 \| 0,00 \| \| 112 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 49,00 \| 49,00 \| 0,00 \| 43,10 \| 43,10 \| 0,00 \| 87,96 \| 87,96 \| 0,00 \| \| 113 \| \| 75075 \| Promocja jednostek samorządu terytorialnego \| 140 000,00 \| 140 000,00 \| 0,00 \| 109 031,79 \| 109 031,79 \| 0,00 \| 77,88 \| 77,88 \| 0,00 \| \| 114 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 7 700,00 \| 7 700,00 \| 0,00 \| 77,00 \| 77,00 \| 0,00 \| \| 115 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 65 000,00 \| 65 000,00 \| 0,00 \| 38 546,23 \| 38 546,23 \| 0,00 \| 59,30 \| 59,30 \| 0,00 \| \| 116 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 65 000,00 \| 65 000,00 \| 0,00 \| 62 785,56 \| 62 785,56 \| 0,00 \| 96,59 \| 96,59 \| 0,00 \| \| 117 \| \| 75085 \| Wspólna obsługa jednostek samorządu terytorialnego \| 545 820,00 \| 545 820,00 \| 0,00 \| 521 975,12 \| 521 975,12 \| 0,00 \| 95,63 \| 95,63 \| 0,00 \| \| 118 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 530,00 \| 530,00 \| 0,00 \| 525,03 \| 525,03 \| 0,00 \| 99,06 \| 99,06 \| 0,00 \| \| 119 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 395 000,00 \| 395 000,00 \| 0,00 \| 376 545,06 \| 376 545,06 \| 0,00 \| 95,33 \| 95,33 \| 0,00 \| \| 120 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 30 046,00 \| 30 046,00 \| 0,00 \| 30 045,76 \| 30 045,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 121 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 70 000,00 \| 70 000,00 \| 0,00 \| 68 865,99 \| 68 865,99 \| 0,00 \| 98,38 \| 98,38 \| 0,00 \| \| 122 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 7 954,00 \| 7 954,00 \| 0,00 \| 7 390,62 \| 7 390,62 \| 0,00 \| 92,92 \| 92,92 \| 0,00 \| \| 123 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 60,00 \| 60,00 \| 0,00 \| \| 124 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 19 000,00 \| 19 000,00 \| 0,00 \| 17 606,50 \| 17 606,50 \| 0,00 \| 92,67 \| 92,67 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| 2 \| 5 \| Zakup usług pozostałych \| 5 800,00 \| 5 800,00 \| 0,00 \| 5 595,00 \| 5 595,00 \| 0,00 \| 96,47 \| 96,47 \| 0,00 \| \| 1 \| 2 \| 6 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 884,16 \| 1 884,16 \| 0,00 \| 75,37 \| 75,37 \| 0,00 \| \| 1 \| 2 \| 7 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 8 140,00 \| 8 140,00 \| 0,00 \| 8 138,87 \| 8 138,87 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| \| 1 \| 2 \| 8 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 3 400,00 \| 3 400,00 \| 0,00 \| 3 250,83 \| 3 250,83 \| 0,00 \| 95,61 \| 95,61 \| 0,00 \| \| 1 \| 2 \| 9 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 450,00 \| 1 450,00 \| 0,00 \| 927,30 \| 927,30 \| 0,00 \| 63,95 \| 63,95 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 0 \| Pozostała działalność \| 98 000,00 \| 98 000,00 \| 0,00 \| 76 015,32 \| 76 015,32 \| 0,00 \| 77,57 \| 77,57 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 1 \| Nagrody o charakterze szczególnym niezaliczone do wynagrodzeń \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 2 \| Wynagrodzenia agencyjno-prowizyjne \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 70,80 \| 70,80 \| 0,00 \| 1,18 \| 1,18 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 3 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 13 500,00 \| 13 500,00 \| 0,00 \| 12 900,43 \| 12 900,43 \| 0,00 \| 95,56 \| 95,56 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 4 \| Zakup środków żywności \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 0,00 \| 2 016,45 \| 2 016,45 \| 0,00 \| 57,61 \| 57,61 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 5 \| Zakup usług pozostałych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 5 041,60 \| 5 041,60 \| 0,00 \| 50,42 \| 50,42 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 6 \| Różne opłaty i składki \| 58 000,00 \| 58 000,00 \| 0,00 \| 55 986,04 \| 55 986,04 \| 0,00 \| 96,53 \| 96,53 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 7 \| Koszty postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 8 \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 3 \| 9 \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 42 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 560,70 \| 560,70 \| 0,00 \| 560,70 \| 560,70 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 40 \| \| 10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 141 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 1 488,30 \| 1 488,30 \| 0,00 \| 1 488,30 \| 1 488,30 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 142 \| \| \| Obrona narodowa \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 143 \| \| 75212 \| Pozostałe wydatki obronne \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 144 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 145 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 146 \| \| 754 \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 688 955,00 \| 373 955,00 \| 315 000,00 \| 655 860,65 \| 340 860,65 \| 315 000,00 \| 95,20 \| 91,15 \| 100,00 \| \| 147 \| \| 75403 \| Jednostki terenowe Policji \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 148 \| \| 2800 \| Dotacja celowa z budżetu dla pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 149 \| \| 75412 \| Ochotnicze straże pożarne \| 506 880,00 \| 191 880,00 \| 315 000,00 \| 505 768,63 \| 190 768,63 \| 315 000,00 \| 99,78 \| 99,42 \| 100,00 \| \| 150 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 8 792,00 \| 8 792,00 \| 0,00 \| 8 504,43 \| 8 504,43 \| 0,00 \| 96,73 \| 96,73 \| 0,00 \| \| 151 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 76 448,00 \| 76 448,00 \| 0,00 \| 76 401,13 \| 76 401,13 \| 0,00 \| 99,94 \| 99,94 \| 0,00 \| \| 152 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 29 000,00 \| 29 000,00 \| 0,00 \| 28 305,40 \| 28 305,40 \| 0,00 \| 97,60 \| 97,60 \| 0,00 \| \| 153 \| \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 4 350,00 \| 4 350,00 \| 0,00 \| 4 350,00 \| 4 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 154 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 44 150,00 \| 44 150,00 \| 0,00 \| 44 091,72 \| 44 091,72 \| 0,00 \| 99,87 \| 99,87 \| 0,00 \| \| 155 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 3 720,00 \| 3 720,00 \| 0,00 \| 3 713,95 \| 3 713,95 \| 0,00 \| 99,84 \| 99,84 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 156 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 25 420,00 \| 25 420,00 \| 0,00 \| 25 402,00 \| 25 402,00 \| 0,00 \| 99,93 \| 99,93 \| 0,00 \| \| 157 \| \| 6230 \| Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek nie zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 315 000,00 \| 0,00 \| 315 000,00 \| 315 000,00 \| 0,00 \| 315 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 158 \| 75414 \| Obrona cywilna \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 159 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 160 \| 75421 \| Zarządzanie kryzysowe \| 32 000,00 \| 32 000,00 \| 0,00 \| 5 582,51 \| 5 582,51 \| 0,00 \| 17,45 \| 17,45 \| 0,00 \| \| 161 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 5 582,51 \| 5 582,51 \| 0,00 \| 27,91 \| 27,91 \| 0,00 \| \| 162 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 163 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 164 \| 75495 \| Pozostała działalność \| 130 725,00 \| 130 725,00 \| 0,00 \| 125 159,51 \| 125 159,51 \| 0,00 \| 95,74 \| 95,74 \| 0,00 \| \| 165 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 2 367,00 \| 2 367,00 \| 0,00 \| 2 366,33 \| 2 366,33 \| 0,00 \| 99,97 \| 99,97 \| 0,00 \| \| 166 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 30 005,24 \| 30 005,24 \| 0,00 \| 29 935,18 \| 29 935,18 \| 0,00 \| 99,77 \| 99,77 \| 0,00 \| \| 167 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 9 150,00 \| 9 150,00 \| 0,00 \| 9 111,58 \| 9 111,58 \| 0,00 \| 99,58 \| 99,58 \| 0,00 \| \| 168 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 49 280,00 \| 49 280,00 \| 0,00 \| 49 222,26 \| 49 222,26 \| 0,00 \| 99,88 \| 99,88 \| 0,00 \| \| 169 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 2 246,00 \| 2 246,00 \| 0,00 \| 1 695,10 \| 1 695,10 \| 0,00 \| 75,47 \| 75,47 \| 0,00 \| \| 170 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 35 477,00 \| 35 477,00 \| 0,00 \| 31 814,79 \| 31 814,79 \| 0,00 \| 89,68 \| 89,68 \| 0,00 \| \| 1 \| \| 43 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 614,76 \| 614,76 \| 0,00 \| 614,76 \| 614,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 172 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1 360,00 \| 1 360,00 \| 0,00 \| 360,00 \| 360,00 \| 0,00 \| 26,47 \| 26,47 \| 0,00 \| \| 173 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 39,51 \| 39,51 \| 0,00 \| 17,56 \| 17,56 \| 0,00 \| \| 174 \| 757 \| \| Obsługa długu publicznego \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| 175 \| 75702 \| \| Obsługa papierów wartościowych, kredytów i pożyczek oraz innych zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| 176 \| 8110 \| \| Odsetki od samorządowych papierów wartościowych lub zaciągniętych przez jednostkę samorządu terytorialnego kredyty i pożyczki \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 80 360,00 \| 80 360,00 \| 0,00 \| 50,23 \| 50,23 \| 0,00 \| \| 177 \| 7578 \| \| Różne rozliczenia \| 147 154,37 \| 147 154,37 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 33,10 \| 33,10 \| 0,00 \| \| 178 \| 75801 \| \| Część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 179 \| 2940 \| \| Zwrot do budżetu państwa nienależnie pobranej subwencji ogólnej za lata poprzednie \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 48 710,00 \| 48 710,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 180 \| 75818 \| \| Rezerwy ogólne i celowe \| 98 444,37 \| 98 444,37 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 181 \| 4810 \| \| Rezerwy \| 98 444,37 \| 98 444,37 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 182 \| 801 \| \| Oświata i wychowanie \| 18 261 738,00 \| 18 193 737,00 \| 68 001,00 \| 17 715 256,70 \| 17 647 256,70 \| 68 000,00 \| 97,01 \| 97,00 \| 100,00 \| \| 183 \| 80101 \| \| Szkoły podstawowe \| 11 140 546,27 \| 11 140 546,27 \| 0,00 \| 10 984 197,68 \| 10 984 197,68 \| 0,00 \| 98,60 \| 98,60 \| 0,00 \| \| 184 \| 2540 \| \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 2 096 850,00 \| 2 096 850,00 \| 0,00 \| 2 057 156,16 \| 2 057 156,16 \| 0,00 \| 98,11 \| 98,11 \| 0,00 \| \| 185 \| 2820 \| \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 3 150,00 \| 3 150,00 \| 0,00 \| 1 050,00 \| 1 050,00 \| 0,00 \| 33,33 \| 33,33 \| 0,00 \| \| 186 \| 3020 \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 339 500,00 \| 339 500,00 \| 0,00 \| 321 170,89 \| 321 170,89 \| 0,00 \| 94,60 \| 94,60 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 187 \| 40 \| 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 5 980 513,40 \| 5 980 513,40 \| 0,00 \| 5 944 950,66 \| 5 944 950,66 \| 0,00 \| 99,41 \| 99,41 \| 0,00 \| \| 188 \| 40 \| 40 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 452 918,00 \| 452 918,00 \| 0,00 \| 452 555,94 \| 452 555,94 \| 0,00 \| 99,92 \| 99,92 \| 0,00 \| \| 189 \| 41 \| 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 1 117 979,13 \| 1 117 979,13 \| 0,00 \| 1 107 792,98 \| 1 107 792,98 \| 0,00 \| 99,09 \| 99,09 \| 0,00 \| \| 190 \| 41 \| 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 118 685,00 \| 118 685,00 \| 0,00 \| 116 349,12 \| 116 349,12 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 191 \| 41 \| 40 \| Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 0,00 \| 680,00 \| 680,00 \| 0,00 \| 19,43 \| 19,43 \| 0,00 \| \| 192 \| 41 \| 70 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 21 800,00 \| 21 800,00 \| 0,00 \| 16 703,00 \| 16 703,00 \| 0,00 \| 76,62 \| 76,62 \| 0,00 \| \| 193 \| 42 \| 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 196 450,00 \| 196 450,00 \| 0,00 \| 187 552,78 \| 187 552,78 \| 0,00 \| 95,47 \| 95,47 \| 0,00 \| \| 194 \| 42 \| 40 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 288 636,00 \| 288 636,00 \| 0,00 \| 285 252,36 \| 285 252,36 \| 0,00 \| 98,83 \| 98,83 \| 0,00 \| \| 195 \| 42 \| 60 \| Zakup energii \| 59 500,00 \| 59 500,00 \| 0,00 \| 54 481,36 \| 54 481,36 \| 0,00 \| 91,57 \| 91,57 \| 0,00 \| \| 196 \| 42 \| 70 \| Zakup usług remontowych \| 55 570,23 \| 55 570,23 \| 0,00 \| 55 057,81 \| 55 057,81 \| 0,00 \| 99,08 \| 99,08 \| 0,00 \| \| 197 \| 42 \| 80 \| Zakup usług zdrowotnych \| 6 500,00 \| 6 500,00 \| 0,00 \| 5 230,00 \| 5 230,00 \| 0,00 \| 80,46 \| 80,46 \| 0,00 \| \| 198 \| 43 \| 00 \| Zakup usług pozostałych \| 87 800,00 \| 87 800,00 \| 0,00 \| 82 457,31 \| 82 457,31 \| 0,00 \| 93,91 \| 93,91 \| 0,00 \| \| 199 \| 43 \| 60 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 14 500,00 \| 14 500,00 \| 0,00 \| 12 533,78 \| 12 533,78 \| 0,00 \| 86,44 \| 86,44 \| 0,00 \| \| 200 \| 44 \| 10 \| Podróże służbowe krajowe \| 4 600,00 \| 4 600,00 \| 0,00 \| 503,99 \| 503,99 \| 0,00 \| 10,96 \| 10,96 \| 0,00 \| \| 201 \| 44 \| 30 \| Różne opłaty i składki \| 9 400,00 \| 9 400,00 \| 0,00 \| 8 328,50 \| 8 328,50 \| 0,00 \| 88,60 \| 88,60 \| 0,00 \| \| 202 \| 44 \| 44 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 259 994,51 \| 259 994,51 \| 0,00 \| 259 794,87 \| 259 794,87 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| Id: 1BDB8D69-7631-4D04-AD30-28FF07FD2914. Projekt \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 203 \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 7500,00 \| 7500,00 \| 0,00 \| 3436,67 \| 3436,67 \| 0,00 \| 45,82 \| 45,82 \| 0,00 \| \| 204 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 15200,00 \| 15200,00 \| 0,00 \| 11159,50 \| 11159,50 \| 0,00 \| 73,42 \| 73,42 \| 0,00 \| \| 205 \| 80103 \| Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych \| 968298,78 \| 968298,78 \| 0,00 \| 761759,86 \| 761759,86 \| 0,00 \| 78,67 \| 78,67 \| 0,00 \| \| 206 \| 2540 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 250000,00 \| 250000,00 \| 0,00 \| 136462,60 \| 136462,60 \| 0,00 \| 54,59 \| 54,59 \| 0,00 \| \| 207 \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 27000,00 \| 27000,00 \| 0,00 \| 23031,24 \| 23031,24 \| 0,00 \| 85,30 \| 85,30 \| 0,00 \| \| 208 \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 450000,00 \| 450000,00 \| 0,00 \| 399277,50 \| 399277,50 \| 0,00 \| 88,73 \| 88,73 \| 0,00 \| \| 209 \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 26948,00 \| 26948,00 \| 0,00 \| 25539,47 \| 25539,47 \| 0,00 \| 94,77 \| 94,77 \| 0,00 \| \| 210 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 79000,00 \| 79000,00 \| 0,00 \| 74379,86 \| 74379,86 \| 0,00 \| 94,15 \| 94,15 \| 0,00 \| \| 211 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 9500,00 \| 9500,00 \| 0,00 \| 7640,46 \| 7640,46 \| 0,00 \| 80,43 \| 80,43 \| 0,00 \| \| 212 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 5000,00 \| 5000,00 \| 0,00 \| 2300,00 \| 2300,00 \| 0,00 \| 46,00 \| 46,00 \| 0,00 \| \| 213 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 33300,00 \| 33300,00 \| 0,00 \| 23968,70 \| 23968,70 \| 0,00 \| 71,98 \| 71,98 \| 0,00 \| \| 214 \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 405,60 \| 405,60 \| 0,00 \| 81,12 \| 81,12 \| 0,00 \| \| 215 \| 4260 \| Zakup energii \| 27200,00 \| 27200,00 \| 0,00 \| 22620,93 \| 22620,93 \| 0,00 \| 83,17 \| 83,17 \| 0,00 \| \| 216 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 13000,00 \| 13000,00 \| 0,00 \| 12775,51 \| 12775,51 \| 0,00 \| 98,27 \| 98,27 \| 0,00 \| \| 217 \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 1500,00 \| 1500,00 \| 0,00 \| 160,00 \| 160,00 \| 0,00 \| 10,67 \| 10,67 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 218 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 14 000,00 \| 14 000,00 \| 0,00 \| 9 537,01 \| 9 537,01 \| 0,00 \| 68,12 \| 68,12 \| 0,00 \| \| 219 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 2 966,63 \| 2 966,63 \| 0,00 \| 74,17 \| 74,17 \| 0,00 \| \| 220 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 45,13 \| 45,13 \| 0,00 \| 2,26 \| 2,26 \| 0,00 \| \| 221 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 339,00 \| 1 339,00 \| 0,00 \| 66,95 \| 66,95 \| 0,00 \| \| 222 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 21 600,78 \| 21 600,78 \| 0,00 \| 18 842,25 \| 18 842,25 \| 0,00 \| 87,23 \| 87,23 \| 0,00 \| \| 223 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 224 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 750,00 \| 750,00 \| 0,00 \| 467,97 \| 467,97 \| 0,00 \| 62,40 \| 62,40 \| 0,00 \| \| 225 \| 80104 \| Przedszkola \| 4 166 529,76 \| 4 106 528,76 \| 60 001,00 \| 4 085 393,85 \| 4 025 393,85 \| 60 000,00 \| 98,05 \| 98,02 \| 100,00 \| \| 226 \| \| 2540 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 160 000,00 \| 160 000,00 \| 0,00 \| 158 071,95 \| 158 071,95 \| 0,00 \| 98,79 \| 98,79 \| 0,00 \| \| 227 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 101 451,00 \| 101 451,00 \| 0,00 \| 97 008,18 \| 97 008,18 \| 0,00 \| 95,62 \| 95,62 \| 0,00 \| \| 228 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 2 496 000,00 \| 2 496 000,00 \| 0,00 \| 2 488 287,68 \| 2 488 287,68 \| 0,00 \| 99,69 \| 99,69 \| 0,00 \| \| 229 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 173 102,79 \| 173 102,79 \| 0,00 \| 173 000,90 \| 173 000,90 \| 0,00 \| 99,94 \| 99,94 \| 0,00 \| \| 230 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenie społeczne \| 439 735,00 \| 439 735,00 \| 0,00 \| 438 235,19 \| 438 235,19 \| 0,00 \| 99,66 \| 99,66 \| 0,00 \| \| 231 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 44 973,00 \| 44 973,00 \| 0,00 \| 43 432,23 \| 43 432,23 \| 0,00 \| 96,57 \| 96,57 \| 0,00 \| \| 232 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10 400,00 \| 10 400,00 \| 0,00 \| 9 200,00 \| 9 200,00 \| 0,00 \| 88,46 \| 88,46 \| 0,00 \| \| 233 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 130 300,00 \| 130 300,00 \| 0,00 \| 126 142,80 \| 126 142,80 \| 0,00 \| 96,81 \| 96,81 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 2 \| 3 \| 4 \| Zakup środków żywności \| 197 100,00 \| 197 100,00 \| 0,00 \| 188 541,22 \| 188 541,22 \| 0,00 \| 95,66 \| 95,66 \| 0,00 \| \| 2 \| 3 \| 5 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 25 400,00 \| 25 400,00 \| 0,00 \| 19 719,16 \| 19 719,16 \| 0,00 \| 77,63 \| 77,63 \| 0,00 \| \| 2 \| 3 \| 6 \| Zakup energii \| 41 324,00 \| 41 324,00 \| 0,00 \| 36 890,85 \| 36 890,85 \| 0,00 \| 89,27 \| 89,27 \| 0,00 \| \| 2 \| 3 \| 7 \| Zakup usług remontowych \| 54 108,22 \| 54 108,22 \| 0,00 \| 50 960,46 \| 50 960,46 \| 0,00 \| 94,18 \| 94,18 \| 0,00 \| \| 2 \| 3 \| 8 \| Zakup usług zdrowotnych \| 4 840,00 \| 4 840,00 \| 0,00 \| 2 333,00 \| 2 333,00 \| 0,00 \| 48,20 \| 48,20 \| 0,00 \| \| 2 \| 3 \| 9 \| Zakup usług pozostałych \| 79 690,00 \| 79 690,00 \| 0,00 \| 71 162,03 \| 71 162,03 \| 0,00 \| 89,30 \| 89,30 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 0 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 14 450,00 \| 14 450,00 \| 0,00 \| 6 693,16 \| 6 693,16 \| 0,00 \| 46,32 \| 46,32 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 1 \| Podróże służbowe krajowe \| 5 050,00 \| 5 050,00 \| 0,00 \| 1 699,58 \| 1 699,58 \| 0,00 \| 33,66 \| 33,66 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 2 \| Różne opłaty i składki \| 4 234,19 \| 4 234,19 \| 0,00 \| 1 894,50 \| 1 894,50 \| 0,00 \| 44,74 \| 44,74 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 3 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 109 040,56 \| 109 040,56 \| 0,00 \| 108 719,55 \| 108 719,55 \| 0,00 \| 99,71 \| 99,71 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 4 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 6 580,00 \| 6 580,00 \| 0,00 \| 2 084,63 \| 2 084,63 \| 0,00 \| 31,68 \| 31,68 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 5 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 8 750,00 \| 8 750,00 \| 0,00 \| 1 316,78 \| 1 316,78 \| 0,00 \| 15,05 \| 15,05 \| 0,00 \| \| 2 \| 4 \| 6 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 60 001,00 \| 0,00 \| 60 001,00 \| 60 000,00 \| 0,00 \| 60 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 2 \| 4 \| 7 \| Dowożenie uczniów do szkół \| 406 939,00 \| 398 939,00 \| 8 000,00 \| 404 700,41 \| 396 700,41 \| 8 000,00 \| 99,45 \| 99,44 \| 100,00 \| \| 2 \| 4 \| 8 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 745,85 \| 11 745,85 \| 0,00 \| 97,88 \| 97,88 \| 0,00 \| \| 2 \| \| 41 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 292,33 \| 292,33 \| 0,00 \| 97,4 \| 97,4 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 250 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4170 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 70 500,00 \| 70 500,00 \| 0,00 \| 69 279,19 \| 69 279,19 \| 0,00 \| 98,27 \| 98,27 \| 0,00 \| \| 251 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4300 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 314 939,00 \| 314 939,00 \| 0,00 \| 314 884,57 \| 314 884,57 \| 0,00 \| 99,98 \| 99,98 \| 0,00 \| \| 252 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4710 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 498,47 \| 498,47 \| 0,00 \| 41,54 \| 41,54 \| 0,00 \| \| 253 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6050 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 8 000,00 \| 0,00 \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 254 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 80146 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Dokszałtanie i doskonalenie nauczycieli \| 23 580,00 \| 23 580,00 \| 0,00 \| 12 910,00 \| 12 910,00 \| 0,00 \| 54,75 \| 54,75 \| 0,00 \| \| 255 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4300 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zakup usług pozostałych \| 21 186,00 \| 21 186,00 \| 0,00 \| 12 910,00 \| 12 910,00 \| 0,00 \| 60,94 \| 60,94 \| 0,00 \| \| 256 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4410 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Podróże służbowe krajowe \| 2 394,00 \| 2 394,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 257 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 80148 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Stołówki szkolne i przedszkolne \| 156 700,52 \| 156 700,52 \| 0,00 \| 145 571,84 \| 145 571,84 \| 0,00 \| 92,90 \| 92,90 \| 0,00 \| \| 258 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3020 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 240,00 \| 240,00 \| 0,00 \| 16,00 \| 16,00 \| 0,00 \| \| 259 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4010 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 85 000,00 \| 85 000,00 \| 0,00 \| 82 240,00 \| 82 240,00 \| 0,00 \| 96,75 \| 96,75 \| 0,00 \| \| 260 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4040 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 6 200,00 \| 6 200,00 \| 0,00 \| 6 196,84 \| 6 196,84 \| 0,00 \| 99,95 \| 99,95 \| 0,00 \| \| 261 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4110 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 15 500,00 \| 15 500,00 \| 0,00 \| 15 122,72 \| 15 122,72 \| 0,00 \| 97,57 \| 97,57 \| 0,00 \| \| 262 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4120 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 1 085,41 \| 1 085,41 \| 0,00 \| 72,36 \| 72,36 \| 0,00 \| \| 263 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4210 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 2 641,11 \| 2 641,11 \| 0,00 \| 88,04 \| 88,04 \| 0,00 \| \| 264 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4220 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zakup środków żywności \| 37 625,00 \| 37 625,00 \| 0,00 \| 33 653,74 \| 33 653,74 \| 0,00 \| 89,45 \| 89,45 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 265 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 291,50 \| 1 291,50 \| 0,00 \| 64,58 \| 64,58 \| 0,00 \| \| 266 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 3 100,52 \| 3 100,52 \| 0,00 \| 3 100,52 \| 3 100,52 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 267 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 275,00 \| 1 275,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 268 \| \| 80149 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego \| 74 067,21 \| 74 067,21 \| 0,00 \| 72 011,19 \| 72 011,19 \| 0,00 \| 97,22 \| 97,22 \| 0,00 \| \| 269 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 4 390,00 \| 4 390,00 \| 0,00 \| 3 948,30 \| 3 948,30 \| 0,00 \| 89,94 \| 89,94 \| 0,00 \| \| 270 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 54 310,49 \| 54 310,49 \| 0,00 \| 52 948,39 \| 52 948,39 \| 0,00 \| 97,49 \| 97,49 \| 0,00 \| \| 271 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 1 767,00 \| 1 767,00 \| 0,00 \| 1 766,80 \| 1 766,80 \| 0,00 \| 99,99 \| 99,99 \| 0,00 \| \| 272 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9 695,46 \| 9 695,46 \| 0,00 \| 9 646,87 \| 9 646,87 \| 0,00 \| 99,50 \| 99,50 \| 0,00 \| \| 273 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 584,23 \| 584,23 \| 0,00 \| 565,60 \| 565,60 \| 0,00 \| 96,81 \| 96,81 \| 0,00 \| \| 274 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 3 110,00 \| 3 110,00 \| 0,00 \| 3 102,30 \| 3 102,30 \| 0,00 \| 99,75 \| 99,75 \| 0,00 \| \| 275 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 210,03 \| 210,03 \| 0,00 \| 32,93 \| 32,93 \| 0,00 \| 15,68 \| 15,68 \| 0,00 \| \| 276 \| \| 80150 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w szkołach podstawowych \| 566 907,60 \| 566 907,60 \| 0,00 \| 493 583,72 \| 493 583,72 \| 0,00 \| 87,07 \| 87,07 \| 0,00 \| \| 277 \| \| 2540 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty \| 110 000,00 \| 110 000,00 \| 0,00 \| 106 916,72 \| 106 916,72 \| 0,00 \| 97,20 \| 97,20 \| 0,00 \| \| 278 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 14 400,00 \| 14 400,00 \| 0,00 \| 12 327,59 \| 12 327,59 \| 0,00 \| 85,61 \| 85,61 \| 0,00 \| \| 279 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 335 941,68 \| 335 941,68 \| 0,00 \| 298 299,64 \| 298 299,64 \| 0,00 \| 88,80 \| 88,80 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 280 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 12 400,00 \| 12 400,00 \| 0,00 \| 11 577,31 \| 11 577,31 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 281 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 63 500,00 \| 63 500,00 \| 0,00 \| 55 074,01 \| 55 074,01 \| 0,00 \| 86,73 \| 86,73 \| 0,00 \| \| 282 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 6 351,82 \| 6 351,82 \| 0,00 \| 57,74 \| 57,74 \| 0,00 \| \| 283 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 8 365,92 \| 8 365,92 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 284 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 8 000,00 \| 8 000,00 \| 0,00 \| 2 596,85 \| 2 596,85 \| 0,00 \| 32,46 \| 32,46 \| 0,00 \| \| 285 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 3 300,00 \| 3 300,00 \| 0,00 \| 439,78 \| 439,78 \| 0,00 \| 13,33 \| 13,33 \| 0,00 \| \| 286 \| \| 80153 \| Zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 0,00 \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 287 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 19 017,90 \| 19 017,90 \| 0,00 \| 19 017,90 \| 19 017,90 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 288 \| \| 4240 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 72 506,94 \| 72 506,94 \| 0,00 \| 72 506,94 \| 72 506,94 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 289 \| \| 80195 \| Pozostała działalność \| 666 644,02 \| 666 644,02 \| 0,00 \| 663 603,31 \| 663 603,31 \| 0,00 \| 99,54 \| 99,54 \| 0,00 \| \| 290 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 538 070,63 \| 538 070,63 \| 0,00 \| 535 029,92 \| 535 029,92 \| 0,00 \| 99,43 \| 99,43 \| 0,00 \| \| 291 \| \| 4440 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 128 573,39 \| 128 573,39 \| 0,00 \| 128 573,39 \| 128 573,39 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 292 \| \| 85 \| Ochrona zdrowia \| 703 047,58 \| 643 047,58 \| 60 000,00 \| 180 048,50 \| 135 358,40 \| 44 690,10 \| 25,61 \| 21,05 \| 74,48 \| \| 293 \| \| 85154 \| Przeciwdziałanie alkoholizmowi \| 673 952,08 \| 613 952,08 \| 60 000,00 \| 157 848,75 \| 113 158,65 \| 44 690,10 \| 23,42 \| 18,43 \| 74,48 \| \| 294 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 3 093,86 \| 3 093,86 \| 0,00 \| 61,88 \| 61,88 \| 0,00 \| \| 295 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 600,00 \| 600,00 \| 0,00 \| 423,53 \| 423,53 \| 0,00 \| 70,59 \| 70,59 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| 1 \| 20 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| 1 \| 2 \| 42 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 36,00 \| 36,00 \| 0,00 \| 28,00 \| 28,00 \| 0,00 \| 77,78 \| 77,78 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 3 \| 43 00 \| Zakup usług pozostałych \| 10 354,50 \| 10 354,50 \| 0,00 \| 7 253,50 \| 7 253,50 \| 0,00 \| 70,05 \| 70,05 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 4 \| 44 10 \| Podróże służbowe krajowe \| 90,00 \| 90,00 \| 0,00 \| 70,00 \| 70,00 \| 0,00 \| 77,78 \| 77,78 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 5 \| 85 2 \| Pomoc społeczna \| 1 853 449,54 \| 1 853 449,54 \| 0,00 \| 1 659 877,26 \| 1 659 877,26 \| 0,00 \| 89,56 \| 89,56 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 6 \| 85202 \| Domy pomocy społecznej \| 296 000,00 \| 296 000,00 \| 0,00 \| 292 650,78 \| 292 650,78 \| 0,00 \| 98,87 \| 98,87 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 7 \| 43 30 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 296 000,00 \| 296 000,00 \| 0,00 \| 292 650,78 \| 292 650,78 \| 0,00 \| 98,87 \| 98,87 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 8 \| 85205 \| Zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| 1 \| 9 \| 42 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 0 \| 43 00 \| Zakup usług pozostałych \| 900,00 \| 900,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 1 \| 44 10 \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 2 \| 47 00 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 3 \| 85213 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 4 \| 41 30 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne \| 9 060,00 \| 9 060,00 \| 0,00 \| 8 852,30 \| 8 852,30 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 5 \| 85214 \| Zasiłki okresowe, celowe i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe \| 102 000,00 \| 102 000,00 \| 0,00 \| 92 366,21 \| 92 366,21 \| 0,00 \| 90,56 \| 90,56 \| 0,00 \| \| 3 \| 2 \| 6 \| 31 10 \| Świadczenia społeczne \| 97 000,00 \| 97 000,00 \| 0,00 \| 89 601,22 \| 89 601,22 \| 0,00 \| 92,37 \| 92,37 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 327 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 2 764,99 \| 2 764,99 \| 0,00 \| 55,30 \| 55,30 \| 0,00 \| \| 328 \| 85215 \| Dodatki mieszkaniowe \| 28 400,00 \| 28 400,00 \| 0,00 \| 20 686,19 \| 20 686,19 \| 0,00 \| 72,84 \| 72,84 \| 0,00 \| \| 329 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 28 400,00 \| 28 400,00 \| 0,00 \| 20 686,19 \| 20 686,19 \| 0,00 \| 72,84 \| 72,84 \| 0,00 \| \| 330 \| 85216 \| Zasiłki stałe \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 331 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 115 784,00 \| 115 784,00 \| 0,00 \| 113 508,52 \| 113 508,52 \| 0,00 \| 98,03 \| 98,03 \| 0,00 \| \| 332 \| 85219 \| Ośrodki pomocy społecznej \| 743 611,00 \| 743 611,00 \| 0,00 \| 690 186,52 \| 690 186,52 \| 0,00 \| 92,82 \| 92,82 \| 0,00 \| \| 333 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 991,00 \| 991,00 \| 0,00 \| 24,78 \| 24,78 \| 0,00 \| \| 334 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 484 695,00 \| 484 695,00 \| 0,00 \| 475 788,45 \| 475 788,45 \| 0,00 \| 98,16 \| 98,16 \| 0,00 \| \| 335 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 31 001,00 \| 31 001,00 \| 0,00 \| 31 000,47 \| 31 000,47 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 336 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 92 000,00 \| 92 000,00 \| 0,00 \| 90 264,39 \| 90 264,39 \| 0,00 \| 98,11 \| 98,11 \| 0,00 \| \| 337 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 12 000,00 \| 12 000,00 \| 0,00 \| 11 236,07 \| 11 236,07 \| 0,00 \| 93,63 \| 93,63 \| 0,00 \| \| 338 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 28 000,00 \| 28 000,00 \| 0,00 \| 11 400,00 \| 11 400,00 \| 0,00 \| 40,71 \| 40,71 \| 0,00 \| \| 339 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 7 369,88 \| 7 369,88 \| 0,00 \| 49,13 \| 49,13 \| 0,00 \| \| 340 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 1 700,00 \| 1 700,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 341 \| \| 4280 \| Zakup usług zdrowotnych \| 600,00 \| 600,00 \| 0,00 \| 540,00 \| 540,00 \| 0,00 \| 90,00 \| 90,00 \| 0,00 \| \| 3 \| \| 43 \| Zakup usług pozostałych \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 20 608,19 \| 20 608,19 \| 0,00 \| 82,40 \| 82,40 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 42 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 343 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 344 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 345 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 346 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 347 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 348 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 349 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 350 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 351 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 352 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 353 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 354 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 355 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 356 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 357 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 4360 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4410 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4430 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4440 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4700 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4710 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 85228 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2820 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3020 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4010 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4040 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4110 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4120 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4170 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4410 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 1 192,00 \| 1 192,00 \| 0,00 \| 79,47 \| 79,47 \| 0,00 \| \| Podróże służbowe krajowe \| 9 000,00 \| 9 000,00 \| 0,00 \| 7 414,32 \| 7 414,32 \| 0,00 \| 82,38 \| 82,38 \| 0,00 \| \| Różne opłaty i składki \| 1 270,00 \| 1 270,00 \| 0,00 \| 1 256,51 \| 1 256,51 \| 0,00 \| 98,94 \| 98,94 \| 0,00 \| \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 22 829,75 \| 22 829,75 \| 0,00 \| 99,26 \| 99,26 \| 0,00 \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 7 630,00 \| 7 630,00 \| 0,00 \| 7 629,95 \| 7 629,95 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 7 215,00 \| 7 215,00 \| 0,00 \| 665,54 \| 665,54 \| 0,00 \| 9,22 \| 9,22 \| 0,00 \| \| Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze \| 368 265,00 \| 368 265,00 \| 0,00 \| 327 916,34 \| 327 916,34 \| 0,00 \| 89,04 \| 89,04 \| 0,00 \| \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 188 000,00 \| 188 000,00 \| 0,00 \| 186 000,00 \| 186 000,00 \| 0,00 \| 98,94 \| 98,94 \| 0,00 \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 0,00 \| 1 457,50 \| 1 457,50 \| 0,00 \| 97,17 \| 97,17 \| 0,00 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 129 065,00 \| 129 065,00 \| 0,00 \| 105 916,21 \| 105 916,21 \| 0,00 \| 82,06 \| 82,06 \| 0,00 \| \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 6 400,00 \| 6 400,00 \| 0,00 \| 5 720,40 \| 5 720,40 \| 0,00 \| 89,38 \| 89,38 \| 0,00 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 22 000,00 \| 22 000,00 \| 0,00 \| 20 596,17 \| 20 596,17 \| 0,00 \| 93,62 \| 93,62 \| 0,00 \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 1 921,46 \| 1 921,46 \| 0,00 \| 64,05 \| 64,05 \| 0,00 \| \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 9 000,00 \| 9 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Podróże służbowe krajowe \| 7 500,00 \| 7 500,00 \| 0,00 \| 6 304,60 \| 6 304,60 \| 0,00 \| 84,06 \| 84,06 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 358 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 1 800,00 \| 1 800,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 359 \| 85230 \| 3110 \| Pomoc w zakresie dożywiania \| 45 000,00 \| 45 000,00 \| 0,00 \| 23 896,00 \| 23 896,00 \| 0,00 \| 53,10 \| 53,10 \| 0,00 \| \| 360 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 45 000,00 \| 45 000,00 \| 0,00 \| 23 896,00 \| 23 896,00 \| 0,00 \| 53,10 \| 53,10 \| 0,00 \| \| 361 \| 85295 \| \| Pozostała działalność \| 142 329,54 \| 142 329,54 \| 0,00 \| 89 814,40 \| 89 814,40 \| 0,00 \| 63,10 \| 63,10 \| 0,00 \| \| 362 \| \| 3110 \| Świadczenia społeczne \| 16 600,00 \| 16 600,00 \| 0,00 \| 16 144,20 \| 16 144,20 \| 0,00 \| 97,25 \| 97,25 \| 0,00 \| \| 363 \| \| 4017 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 65 434,00 \| 65 434,00 \| 0,00 \| 44 024,16 \| 44 024,16 \| 0,00 \| 67,28 \| 67,28 \| 0,00 \| \| 364 \| \| 4117 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 11 378,00 \| 11 378,00 \| 0,00 \| 7 437,47 \| 7 437,47 \| 0,00 \| 65,37 \| 65,37 \| 0,00 \| \| 365 \| \| 4127 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 618,00 \| 1 618,00 \| 0,00 \| 1 058,18 \| 1 058,18 \| 0,00 \| 65,40 \| 65,40 \| 0,00 \| \| 366 \| \| 4217 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 25 079,54 \| 25 079,54 \| 0,00 \| 15 615,88 \| 15 615,88 \| 0,00 \| 62,27 \| 62,27 \| 0,00 \| \| 367 \| \| 4227 \| Zakup środków żywności \| 3 200,00 \| 3 200,00 \| 0,00 \| 1 190,15 \| 1 190,15 \| 0,00 \| 37,19 \| 37,19 \| 0,00 \| \| 368 \| \| 4287 \| Zakup usług zdrowotnych \| 910,00 \| 910,00 \| 0,00 \| 910,00 \| 910,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 369 \| \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 15 058,00 \| 15 058,00 \| 0,00 \| 1 085,96 \| 1 085,96 \| 0,00 \| 7,21 \| 7,21 \| 0,00 \| \| 370 \| \| 4417 \| Podróże służbowe krajowe \| 960,00 \| 960,00 \| 0,00 \| 789,15 \| 789,15 \| 0,00 \| 82,20 \| 82,20 \| 0,00 \| \| 371 \| \| 4437 \| Różne opłaty i składki \| 340,00 \| 340,00 \| 0,00 \| 40,00 \| 40,00 \| 0,00 \| 11,76 \| 11,76 \| 0,00 \| \| 372 \| \| 4447 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 1 752,00 \| 1 752,00 \| 0,00 \| 1 519,25 \| 1 519,25 \| 0,00 \| 86,72 \| 86,72 \| 0,00 \| \| 373 \| \| \| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej \| 539 388,50 \| 384 843,00 \| 154 545,50 \| 313 593,61 \| 159 048,11 \| 154 545,50 \| 58,14 \| 41,33 \| 100,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 374 \| 85395 \| Pozostała działalność \| 539 388,50 \| 384 843,00 \| 154 545,50 \| 313 593,61 \| 159 048,11 \| 154 545,50 \| 58,14 \| 41,33 \| 100,00 \| \| 375 \| 4017 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 189 756,00 \| 189 756,00 \| 0,00 \| 76 262,14 \| 76 262,14 \| 0,00 \| 40,19 \| 40,19 \| 0,00 \| \| 376 \| 4019 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 35 394,00 \| 35 394,00 \| 0,00 \| 14 224,52 \| 14 224,52 \| 0,00 \| 40,19 \| 40,19 \| 0,00 \| \| 377 \| 4047 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 378 \| 4049 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 379 \| 4117 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 33 131,00 \| 33 131,00 \| 0,00 \| 12 825,43 \| 12 825,43 \| 0,00 \| 38,71 \| 38,71 \| 0,00 \| \| 380 \| 4119 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 6 180,00 \| 6 180,00 \| 0,00 \| 2 392,17 \| 2 392,17 \| 0,00 \| 38,71 \| 38,71 \| 0,00 \| \| 381 \| 4127 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 4 649,00 \| 4 649,00 \| 0,00 \| 1 824,77 \| 1 824,77 \| 0,00 \| 39,25 \| 39,25 \| 0,00 \| \| 382 \| 4129 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 867,00 \| 867,00 \| 0,00 \| 340,38 \| 340,38 \| 0,00 \| 39,26 \| 39,26 \| 0,00 \| \| 383 \| 4217 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 55 427,18 \| 55 427,18 \| 0,00 \| 26 408,12 \| 26 408,12 \| 0,00 \| 47,64 \| 47,64 \| 0,00 \| \| 384 \| 4219 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 10 338,82 \| 10 338,82 \| 0,00 \| 4 925,69 \| 4 925,69 \| 0,00 \| 47,64 \| 47,64 \| 0,00 \| \| 385 \| 4287 \| Zakup usług zdrowotnych \| 1 445,00 \| 1 445,00 \| 0,00 \| 581,52 \| 581,52 \| 0,00 \| 40,24 \| 40,24 \| 0,00 \| \| 386 \| 4289 \| Zakup usług zdrowotnych \| 269,00 \| 269,00 \| 0,00 \| 108,48 \| 108,48 \| 0,00 \| 40,33 \| 40,33 \| 0,00 \| \| 387 \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 15 711,00 \| 15 711,00 \| 0,00 \| 1 519,97 \| 1 519,97 \| 0,00 \| 9,67 \| 9,67 \| 0,00 \| \| 388 \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 2 930,00 \| 2 930,00 \| 0,00 \| 283,49 \| 283,49 \| 0,00 \| 9,68 \| 9,68 \| 0,00 \| \| 3 \| 43 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1 114,00 \| 1 114,00 \| 0,00 \| 505,68 \| 505,68 \| 0,00 \| 45,3 \| 45,3 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 89 \| \| 67 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 390 \| \| 4369 \| Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 207,00 \| 207,00 \| 0,00 \| 94,32 \| 94,32 \| 0,00 \| 45,57 \| 45,57 \| 0,00 \| \| 391 \| \| 4407 \| Oplaty za administrowanie i czynsze za budynki, lokale i pomieszczenia garażowe \| 12 554,00 \| 12 554,00 \| 0,00 \| 5 899,53 \| 5 899,53 \| 0,00 \| 46,99 \| 46,99 \| 0,00 \| \| 392 \| \| 4409 \| Oplaty za administrowanie i czynsze za budynki, lokale i pomieszczenia garażowe \| 2 341,00 \| 2 341,00 \| 0,00 \| 1 100,40 \| 1 100,40 \| 0,00 \| 47,01 \| 47,01 \| 0,00 \| \| 393 \| \| 4437 \| Różne opłaty i składki \| 5 056,00 \| 5 056,00 \| 0,00 \| 3 853,28 \| 3 853,28 \| 0,00 \| 76,21 \| 76,21 \| 0,00 \| \| 394 \| \| 4439 \| Różne opłaty i składki \| 943,00 \| 943,00 \| 0,00 \| 718,72 \| 718,72 \| 0,00 \| 76,22 \| 76,22 \| 0,00 \| \| 395 \| \| 4447 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 2 614,00 \| 2 614,00 \| 0,00 \| 2 613,52 \| 2 613,52 \| 0,00 \| 99,98 \| 99,98 \| 0,00 \| \| 396 \| \| 4449 \| Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych \| 488,00 \| 488,00 \| 0,00 \| 487,48 \| 487,48 \| 0,00 \| 99,89 \| 99,89 \| 0,00 \| \| 397 \| \| 4707 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 2 889,00 \| 2 889,00 \| 0,00 \| 1 751,76 \| 1 751,76 \| 0,00 \| 60,64 \| 60,64 \| 0,00 \| \| 398 \| \| 4709 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 539,00 \| 539,00 \| 0,00 \| 326,74 \| 326,74 \| 0,00 \| 60,62 \| 60,62 \| 0,00 \| \| 399 \| \| 6060 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 180,50 \| 0,00 \| 180,50 \| 180,50 \| 0,00 \| 180,50 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 400 \| \| 6067 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 130 098,82 \| 0,00 \| 130 098,82 \| 130 098,82 \| 0,00 \| 130 098,82 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 401 \| \| 6069 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 24 266,18 \| 0,00 \| 24 266,18 \| 24 266,18 \| 0,00 \| 24 266,18 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 402 \| \| 854 \| Edukacyjna opieka wychowawcza \| 55 499,19 \| 55 499,19 \| 0,00 \| 42 353,59 \| 42 353,59 \| 0,00 \| 76,31 \| 76,31 \| 0,00 \| \| 403 \| \| 85415 \| Pomoc materialna dla uczniów o charakterze socjalnym \| 30 499,19 \| 30 499,19 \| 0,00 \| 17 353,59 \| 17 353,59 \| 0,00 \| 56,90 \| 56,90 \| 0,00 \| \| 404 \| \| 3240 \| Stypendia dla uczniów \| 30 499,19 \| 30 499,19 \| 0,00 \| 17 353,59 \| 17 353,59 \| 0,00 \| 56,90 \| 56,90 \| 0,00 \| \| Nr \| Kod \| Nazwa \| 2019 \| 2019 \| 2019 \| 2019 \| 2019 \| 2019 \| 2019 \| \|----\|-----\|-------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 405 \| 85416 \| Pomoc materialna dla uczniów o charakterze motywacyjnym \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 406 \| \| Stypendia dla uczniów \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 407 \| 855 \| Rodzina \| 12 375 251,66 \| 12 375 251,66 \| 0,00 \| 12 138 404,96 \| 12 138 404,96 \| 0,00 \| 98,09 \| 98,09 \| 0,00 \| \| 408 \| 85501 \| Świadczenie wychowawcze \| 9 728 280,00 \| 9 728 280,00 \| 0,00 \| 9 703 419,56 \| 9 703 419,56 \| 0,00 \| 99,74 \| 99,74 \| 0,00 \| \| 409 \| \| Świadczenia społeczne \| 9 644 880,00 \| 9 644 880,00 \| 0,00 \| 9 621 635,66 \| 9 621 635,66 \| 0,00 \| 99,76 \| 99,76 \| 0,00 \| \| 410 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 54 800,00 \| 54 800,00 \| 0,00 \| 54 800,00 \| 54 800,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 411 \| \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 412 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9 540,00 \| 9 540,00 \| 0,00 \| 9 540,00 \| 9 540,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 413 \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 660,00 \| 1 660,00 \| 0,00 \| 1 660,00 \| 1 660,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 414 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 415 \| \| Zakup usług pozostałych \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 5 334,90 \| 5 334,90 \| 0,00 \| 88,92 \| 88,92 \| 0,00 \| \| 416 \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 0,00 \| 449,00 \| 449,00 \| 0,00 \| 32,07 \| 32,07 \| 0,00 \| \| 417 \| 85502 \| Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1 900 000,00 \| 1 900 000,00 \| 0,00 \| 1 741 204,05 \| 1 741 204,05 \| 0,00 \| 91,64 \| 91,64 \| 0,00 \| \| 418 \| \| Świadczenia społeczne \| 1 751 460,00 \| 1 751 460,00 \| 0,00 \| 1 594 856,04 \| 1 594 856,04 \| 0,00 \| 91,06 \| 91,06 \| 0,00 \| \| 419 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 30 192,00 \| 30 192,00 \| 0,00 \| 28 710,00 \| 28 710,00 \| 0,00 \| 95,09 \| 95,09 \| 0,00 \| \| 42 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 103 808,00 \| 103 808,00 \| 0,00 \| 103 474,48 \| 103 474,48 \| 0,00 \| 99,68 \| 99,68 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 421 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 900,00 \| 900,00 \| 0,00 \| 700,29 \| 700,29 \| 0,00 \| 77,81 \| 77,81 \| 0,00 \| \| 422 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 5 240,00 \| 5 240,00 \| 0,00 \| 5 119,79 \| 5 119,79 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 423 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 7 543,00 \| 7 543,00 \| 0,00 \| 7 542,90 \| 7 542,90 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 424 \| \| 4700 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 857,00 \| 857,00 \| 0,00 \| 800,55 \| 800,55 \| 0,00 \| 93,41 \| 93,41 \| 0,00 \| \| 425 \| \| 85503 \| Karta Dużej Rodziny \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 183,23 \| 183,23 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 426 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 153,12 \| 153,12 \| 0,00 \| 153,12 \| 153,12 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 427 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 26,35 \| 26,35 \| 0,00 \| 26,35 \| 26,35 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 428 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 3,76 \| 3,76 \| 0,00 \| 3,76 \| 3,76 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 429 \| \| 85504 \| Wspieranie rodziny \| 57 300,00 \| 57 300,00 \| 0,00 \| 55 367,54 \| 55 367,54 \| 0,00 \| 96,63 \| 96,63 \| 0,00 \| \| 430 \| \| 3020 \| Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 376,00 \| 376,00 \| 0,00 \| 94,00 \| 94,00 \| 0,00 \| \| 431 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 43 933,00 \| 43 933,00 \| 0,00 \| 42 928,69 \| 42 928,69 \| 0,00 \| 97,71 \| 97,71 \| 0,00 \| \| 432 \| \| 4040 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 2 583,00 \| 2 583,00 \| 0,00 \| 2 582,30 \| 2 582,30 \| 0,00 \| 99,97 \| 99,97 \| 0,00 \| \| 433 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 7 661,00 \| 7 661,00 \| 0,00 \| 7 575,08 \| 7 575,08 \| 0,00 \| 98,88 \| 98,88 \| 0,00 \| \| 434 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 223,00 \| 223,00 \| 0,00 \| 222,77 \| 222,77 \| 0,00 \| 99,90 \| 99,90 \| 0,00 \| \| 435 \| \| 4410 \| Podróże służbowe krajowe \| 2 500,00 \| 2 500,00 \| 0,00 \| 1 682,70 \| 1 682,70 \| 0,00 \| 67,31 \| 67,31 \| 0,00 \| \| 4 \| \| 85508 \| Rodziny zastępcze \| 42 000,00 \| 42 000,00 \| 0,00 \| 29 301,72 \| 29 301,72 \| 0,00 \| 69,71 \| 69,71 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 36 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 437 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 42 000,00 \| 42 000,00 \| 0,00 \| 29 301,72 \| 29 301,72 \| 0,00 \| 69,77 \| 69,77 \| 0,00 \| \| 438 \| 85510 \| Działalność placówek opiekuńczo-wychowawczych \| 541 464,43 \| 541 464,43 \| 0,00 \| 514 395,53 \| 514 395,53 \| 0,00 \| 95,00 \| 95,00 \| 0,00 \| \| 439 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 541 464,43 \| 541 464,43 \| 0,00 \| 514 395,53 \| 514 395,53 \| 0,00 \| 95,00 \| 95,00 \| 0,00 \| \| 440 \| 85513 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby pobierające zasiłki dla opiekunów \| 13 424,00 \| 13 424,00 \| 0,00 \| 12 533,33 \| 12 533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 441 \| \| 4130 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne \| 13 424,00 \| 13 424,00 \| 0,00 \| 12 533,33 \| 12 533,33 \| 0,00 \| 93,37 \| 93,37 \| 0,00 \| \| 442 \| 85516 \| System opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 \| 92 600,00 \| 92 600,00 \| 0,00 \| 82 000,00 \| 82 000,00 \| 0,00 \| 88,55 \| 88,55 \| 0,00 \| \| 443 \| \| 4330 \| Zakup usług przez jednostki samorządu terytorialnego od innych jednostek samorządu terytorialnego \| 92 600,00 \| 92 600,00 \| 0,00 \| 82 000,00 \| 82 000,00 \| 0,00 \| 88,55 \| 88,55 \| 0,00 \| \| 444 \| 9000 \| Gospodarka komunalna i ochrona środowiska \| 5 762 764,81 \| 4 606 729,81 \| 1 156 035,00 \| 4 864 480,44 \| 3 823 198,48 \| 1 041 281,96 \| 88,55 \| 82,99 \| 90,07 \| \| 445 \| 90001 \| Gospodarka ściekowa i ochrona wód \| 23 000,00 \| 23 000,00 \| 0,00 \| 9 647,43 \| 9 647,43 \| 0,00 \| 41,95 \| 41,95 \| 0,00 \| \| 446 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 447 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 448 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 9 647,43 \| 9 647,43 \| 0,00 \| 48,24 \| 48,24 \| 0,00 \| \| 449 \| 90002 \| Gospodarka odpadami komunalnymi \| 3 472 995,80 \| 2 750 995,80 \| 722 000,00 \| 3 165 100,39 \| 2 443 688,38 \| 721 412,01 \| 91,13 \| 88,83 \| 99,92 \| \| 450 \| \| 4010 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 50 800,00 \| 50 800,00 \| 0,00 \| 32 630,18 \| 32 630,18 \| 0,00 \| 64,23 \| 64,23 \| 0,00 \| \| 451 \| \| 4017 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 2 900,00 \| 2 900,00 \| 0,00 \| 2 878,20 \| 2 878,20 \| 0,00 \| 99,25 \| 99,25 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 452 \| \| 4019 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 800,00 \| 800,00 \| 0,00 \| 721,80 \| 721,80 \| 0,00 \| 90,23 \| 90,23 \| 0,00 \| \| 453 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9350,00 \| 9350,00 \| 0,00 \| 6819,16 \| 6819,16 \| 0,00 \| 72,93 \| 72,93 \| 0,00 \| \| 454 \| \| 4117 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 492,16 \| 492,16 \| 0,00 \| 98,43 \| 98,43 \| 0,00 \| \| 455 \| \| 4119 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 150,00 \| 150,00 \| 0,00 \| 123,44 \| 123,44 \| 0,00 \| 82,29 \| 82,29 \| 0,00 \| \| 456 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1190,00 \| 1190,00 \| 0,00 \| 762,70 \| 762,70 \| 0,00 \| 64,09 \| 64,09 \| 0,00 \| \| 457 \| \| 4127 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 70,56 \| 70,56 \| 0,00 \| 70,56 \| 70,56 \| 0,00 \| \| 458 \| \| 4129 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 17,68 \| 17,68 \| 0,00 \| 17,68 \| 17,68 \| 0,00 \| \| 459 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 12100,00 \| 12100,00 \| 0,00 \| 10071,00 \| 10071,00 \| 0,00 \| 83,23 \| 83,23 \| 0,00 \| \| 460 \| \| 4190 \| Nagrody konkursowe \| 2000,00 \| 2000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 461 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 3000,00 \| 3000,00 \| 0,00 \| 398,00 \| 398,00 \| 0,00 \| 13,27 \| 13,27 \| 0,00 \| \| 462 \| \| 4217 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 33630,16 \| 33630,16 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 463 \| \| 4219 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 7433,84 \| 7433,84 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 464 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 1000,00 \| 1000,00 \| 0,00 \| 60,01 \| 60,01 \| 0,00 \| 6,00 \| 6,00 \| 0,00 \| \| 465 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 2490890,39 \| 2490890,39 \| 0,00 \| 2371093,91 \| 2371093,91 \| 0,00 \| 95,19 \| 95,19 \| 0,00 \| \| 466 \| \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 110848,69 \| 110848,69 \| 0,00 \| 13457,41 \| 13457,41 \| 0,00 \| 12,14 \| 12,14 \| 0,00 \| \| 467 \| \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 22902,72 \| 22902,72 \| 0,00 \| 3287,65 \| 3287,65 \| 0,00 \| 14,35 \| 14,35 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 468 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 750,00 \| 750,00 \| 0,00 \| 505,48 \| 505,48 \| 0,00 \| 67,40 \| 67,40 \| 0,00 \| \| 469 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 250,00 \| 250,00 \| 0,00 \| 200,64 \| 200,64 \| 0,00 \| 80,26 \| 80,26 \| 0,00 \| \| 470 \| \| 4920 \| Spłata zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zaliczanych do tytułu dłużnego – kredyty i pożyczki, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 98,40 \| 98,40 \| 0,00 \| 32,80 \| 32,80 \| 0,00 \| \| 471 \| \| 6057 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 613 700,00 \| 0,00 \| 613 700,00 \| 613 200,22 \| 0,00 \| 613 200,22 \| 99,92 \| 0,00 \| 99,92 \| \| 472 \| \| 6059 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 108 300,00 \| 0,00 \| 108 300,00 \| 108 211,79 \| 0,00 \| 108 211,79 \| 99,92 \| 0,00 \| 99,92 \| \| 473 \| \| 90003 \| Oczyszczanie miast i wsi \| 72 725,00 \| 72 725,00 \| 0,00 \| 56 646,93 \| 56 646,93 \| 0,00 \| 77,89 \| 77,89 \| 0,00 \| \| 474 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 3 260,00 \| 3 260,00 \| 0,00 \| 1 419,34 \| 1 419,34 \| 0,00 \| 43,54 \| 43,54 \| 0,00 \| \| 475 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 140,00 \| 140,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 476 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 22 400,00 \| 22 400,00 \| 0,00 \| 19 583,85 \| 19 583,85 \| 0,00 \| 87,43 \| 87,43 \| 0,00 \| \| 477 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 8 942,72 \| 8 942,72 \| 0,00 \| 81,30 \| 81,30 \| 0,00 \| \| 478 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 500,00 \| 500,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 479 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 35 200,00 \| 35 200,00 \| 0,00 \| 26 687,70 \| 26 687,70 \| 0,00 \| 75,82 \| 75,82 \| 0,00 \| \| 480 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 13,32 \| 13,32 \| 0,00 \| 5,92 \| 5,92 \| 0,00 \| \| 481 \| \| 90004 \| Utrzymanie zieleni w miastach i gminach \| 87 735,00 \| 87 735,00 \| 0,00 \| 38 510,43 \| 38 510,43 \| 0,00 \| 43,89 \| 43,89 \| 0,00 \| \| 482 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 860,00 \| 860,00 \| 0,00 \| 490,83 \| 490,83 \| 0,00 \| 57,07 \| 57,07 \| 0,00 \| \| 4 \| \| 41 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 140,00 \| 140,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 83 \| \| 20 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 484 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 8 625,50 \| 8 625,50 \| 0,00 \| 43,13 \| 43,13 \| 0,00 \| \| 485 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 30 900,00 \| 30 900,00 \| 0,00 \| 16 720,92 \| 16 720,92 \| 0,00 \| 54,11 \| 54,11 \| 0,00 \| \| 486 \| 4260 \| Zakup energii \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 8,96 \| 8,96 \| 0,00 \| 8,96 \| 8,96 \| 0,00 \| \| 487 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 488 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 30 600,00 \| 30 600,00 \| 0,00 \| 12 664,22 \| 12 664,22 \| 0,00 \| 41,39 \| 41,39 \| 0,00 \| \| 489 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 135,00 \| 135,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 490 \| 90005 \| Ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu \| 442 409,01 \| 238 274,01 \| 204 135,00 \| 240 321,58 \| 56 331,58 \| 183 990,00 \| 54,32 \| 23,64 \| 90,13 \| \| 491 \| 4011 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 18 025,43 \| 18 025,43 \| 0,00 \| 90,13 \| 90,13 \| 0,00 \| \| 492 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 50,00 \| 50,00 \| 0,00 \| 42,75 \| 42,75 \| 0,00 \| 85,50 \| 85,50 \| 0,00 \| \| 493 \| 4111 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 3 420,00 \| 3 420,00 \| 0,00 \| 2 968,66 \| 2 968,66 \| 0,00 \| 86,80 \| 86,80 \| 0,00 \| \| 494 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 10,00 \| 10,00 \| 0,00 \| 6,13 \| 6,13 \| 0,00 \| 61,30 \| 61,30 \| 0,00 \| \| 495 \| 4121 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 490,00 \| 490,00 \| 0,00 \| 425,33 \| 425,33 \| 0,00 \| 86,80 \| 86,80 \| 0,00 \| \| 496 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 8 440,00 \| 8 440,00 \| 0,00 \| 7 535,73 \| 7 535,73 \| 0,00 \| 89,29 \| 89,29 \| 0,00 \| \| 497 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 21 000,00 \| 21 000,00 \| 0,00 \| 7 384,51 \| 7 384,51 \| 0,00 \| 35,16 \| 35,16 \| 0,00 \| \| 498 \| 4211 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 532,76 \| 532,76 \| 0,00 \| 53,28 \| 53,28 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 499 \| \| 4217 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 58 593,17 \| 58 593,17 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 500 \| \| 4219 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 95 680,84 \| 95 680,84 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 501 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 56,03 \| 56,03 \| 0,00 \| 56,03 \| 56,03 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 502 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 7 200,00 \| 7 200,00 \| 0,00 \| 5 938,44 \| 5 938,44 \| 0,00 \| 82,48 \| 82,48 \| 0,00 \| \| 503 \| \| 4307 \| Zakup usług pozostałych \| 6 800,00 \| 6 800,00 \| 0,00 \| 4 402,81 \| 4 402,81 \| 0,00 \| 64,75 \| 64,75 \| 0,00 \| \| 504 \| \| 4309 \| Zakup usług pozostałych \| 13 200,00 \| 13 200,00 \| 0,00 \| 8 546,63 \| 8 546,63 \| 0,00 \| 64,75 \| 64,75 \| 0,00 \| \| 505 \| \| 4411 \| Podróże służbowe krajowe \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 0,00 \| 466,37 \| 466,37 \| 0,00 \| 38,86 \| 38,86 \| 0,00 \| \| 506 \| \| 4417 \| Podróże służbowe krajowe \| 1 090,00 \| 1 090,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 507 \| \| 6207 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków klasyfikowanych w paragrafie 625 \| 164 135,00 \| 0,00 \| 164 135,00 \| 143 990,00 \| 0,00 \| 143 990,00 \| 87,73 \| 0,00 \| 87,73 \| \| 508 \| \| 6209 \| Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, lub płatności w ramach budżetu środków europejskich, z wyłączeniem wydatków klasyfikowanych w paragrafie 625 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 100,00 \| \| 509 \| \| 90008 \| Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 25 142,80 \| 25 142,80 \| 0,00 \| 62,86 \| 62,86 \| 0,00 \| \| 510 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 40 000,00 \| 40 000,00 \| 0,00 \| 25 142,80 \| 25 142,80 \| 0,00 \| 62,86 \| 62,86 \| 0,00 \| \| 511 \| \| 90013 \| Schroniska dla zwierząt \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 5 043,00 \| 5 043,00 \| 0,00 \| 33,62 \| 33,62 \| 0,00 \| \| 51 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 5 043,00 \| 5 043,00 \| 0,00 \| 33,62 \| 33,62 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 513 \| 90015 \| Oświetlenie ulic, placów i dróg \| 845 500,00 \| 650 000,00 \| 195 500,00 \| 691 677,59 \| 589 931,73 \| 101 745,86 \| 81,81 \| 90,76 \| 52,04 \| \| 514 \| 4260 \| Zakup energii \| 225 000,00 \| 225 000,00 \| 0,00 \| 192 390,94 \| 192 390,94 \| 0,00 \| 85,51 \| 85,51 \| 0,00 \| \| 515 \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 270 000,00 \| 270 000,00 \| 0,00 \| 269 033,45 \| 269 033,45 \| 0,00 \| 99,64 \| 99,64 \| 0,00 \| \| 516 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 155 000,00 \| 155 000,00 \| 0,00 \| 128 507,34 \| 128 507,34 \| 0,00 \| 82,91 \| 82,91 \| 0,00 \| \| 517 \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 195 500,00 \| 0,00 \| 195 500,00 \| 101 745,86 \| 0,00 \| 101 745,86 \| 52,04 \| 0,00 \| 52,04 \| \| 518 \| 90019 \| Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 9 023,57 \| 9 023,57 \| 0,00 \| 30,08 \| 30,08 \| 0,00 \| \| 519 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 0,00 \| 634,00 \| 634,00 \| 0,00 \| 6,34 \| 6,34 \| 0,00 \| \| 520 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 20 000,00 \| 20 000,00 \| 0,00 \| 8 389,57 \| 8 389,57 \| 0,00 \| 41,95 \| 41,95 \| 0,00 \| \| 521 \| 90026 \| Pozostałe działania związane z gospodarką odpadami \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 27 442,64 \| 27 442,64 \| 0,00 \| 91,48 \| 91,48 \| 0,00 \| \| 522 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 27 442,64 \| 27 442,64 \| 0,00 \| 91,48 \| 91,48 \| 0,00 \| \| 523 \| 90095 \| Pozostała działalność \| 703 400,00 \| 669 000,00 \| 34 400,00 \| 595 924,08 \| 561 789,99 \| 34 134,09 \| 84,72 \| 83,97 \| 99,23 \| \| 524 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15 000,00 \| 15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 525 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 632 000,00 \| 632 000,00 \| 0,00 \| 541 569,69 \| 541 569,69 \| 0,00 \| 85,69 \| 85,69 \| 0,00 \| \| 526 \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 22 000,00 \| 22 000,00 \| 0,00 \| 20 220,30 \| 20 220,30 \| 0,00 \| 91,91 \| 91,91 \| 0,00 \| \| 527 \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 34 400,00 \| 0,00 \| 34 400,00 \| 34 134,09 \| 0,00 \| 34 134,09 \| 99,23 \| 0,00 \| 99,23 \| \| 592 \| \| Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego \| 789 138,36 \| 720 045,00 \| 69 093,36 \| 663 288,30 \| 597 535,66 \| 65 752,64 \| 84,0 \| 82,9 \| 95,16 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 28 \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 529 \| 92105 \| Pozostałe zadania w zakresie kultury \| 152 425,00 \| 152 425,00 \| 0,00 \| 84 801,18 \| 84 801,18 \| 0,00 \| 55,63 \| 55,63 \| 0,00 \| \| 530 \| 3040 \| Nagrody o charakterze szczególnym niezaliczone do wynagrodzeń \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| 531 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 3 097,57 \| 3 097,57 \| 0,00 \| 68,83 \| 68,83 \| 0,00 \| \| 532 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 533 \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 25 000,00 \| 25 000,00 \| 0,00 \| 21 186,51 \| 21 186,51 \| 0,00 \| 84,75 \| 84,75 \| 0,00 \| \| 534 \| 4190 \| Nagrody konkursowe \| 5 000,00 \| 5 000,00 \| 0,00 \| 4 663,43 \| 4 663,43 \| 0,00 \| 93,27 \| 93,27 \| 0,00 \| \| 535 \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 19 500,00 \| 19 500,00 \| 0,00 \| 19 152,23 \| 19 152,23 \| 0,00 \| 98,22 \| 98,22 \| 0,00 \| \| 536 \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 4 314,40 \| 4 314,40 \| 0,00 \| 95,88 \| 95,88 \| 0,00 \| \| 537 \| 4260 \| Zakup energii \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 538 \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 88 200,00 \| 88 200,00 \| 0,00 \| 29 387,04 \| 29 387,04 \| 0,00 \| 33,32 \| 33,32 \| 0,00 \| \| 539 \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 540 \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 225,00 \| 225,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 541 \| 92109 \| Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 35 174,34 \| 35 174,34 \| 0,00 \| 70,35 \| 70,35 \| 0,00 \| \| 542 \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 400,00 \| 400,00 \| 0,00 \| 286,88 \| 286,88 \| 0,00 \| 71,72 \| 71,72 \| 0,00 \| \| 543 \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 1 600,00 \| 1 600,00 \| 0,00 \| 80,00 \| 80,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 22 900,00 \| 22 900,00 \| 0,00 \| 18 015,29 \| 18 015,29 \| 0,00 \| 78,67 \| 78,67 \| 0,00 \| \| \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 67,36 \| 67,36 \| 0,00 \| 67,36 \| 67,36 \| 0,00 \| \| \| \| 4260 \| Zakup energii \| 11 000,00 \| 11 000,00 \| 0,00 \| 8 683,59 \| 8 683,59 \| 0,00 \| 78,94 \| 78,94 \| 0,00 \| \| \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 13 500,00 \| 13 500,00 \| 0,00 \| 6 521,22 \| 6 521,22 \| 0,00 \| 48,31 \| 48,31 \| 0,00 \| \| \| \| 92116 \| Biblioteki \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| 2480 \| Dotacja podmiotowa z budżetu dla samorządowej instytucji kultury \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| 92120 \| Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| 2720 \| Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie prac remontowych i konserwatorskich obiektów zabytkowych przekazane jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 50 000,00 \| 50 000,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| \| \| \| 92195 \| Pozostała działalność \| 156 713,36 \| 87 620,00 \| 69 093,36 \| 113 312,78 \| 47 560,14 \| 65 752,64 \| 72,31 \| 54,28 \| 95,16 \| \| \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 200,00 \| 200,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 30 000,00 \| 30 000,00 \| 0,00 \| 29 584,47 \| 29 584,47 \| 0,00 \| 98,61 \| 98,61 \| 0,00 \| \| \| \| 4260 \| Zakup energii \| 8 500,00 \| 8 500,00 \| 0,00 \| 6 043,38 \| 6 043,38 \| 0,00 \| 71,10 \| 71,10 \| 0,00 \| \| \| \| 42 \| Zakup usług remontowych \| 29 000,00 \| 29 000,00 \| 0,00 \| 4 500,00 \| 4 500,00 \| 0,00 \| 15,5 \| 15,5 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 59 \| \| 70 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 560 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 15820,00 \| 15820,00 \| 0,00 \| 6948,28 \| 6948,28 \| 0,00 \| 43,92 \| 43,92 \| 0,00 \| \| 561 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1000,00 \| 1000,00 \| 0,00 \| 171,59 \| 171,59 \| 0,00 \| 17,16 \| 17,16 \| 0,00 \| \| 562 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 1000,00 \| 1000,00 \| 0,00 \| 312,42 \| 312,42 \| 0,00 \| 31,24 \| 31,24 \| 0,00 \| \| 563 \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 52427,00 \| 0,00 \| 52427,00 \| 49091,06 \| 0,00 \| 49091,06 \| 93,64 \| 0,00 \| 93,64 \| \| 564 \| \| 6060 \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 16666,36 \| 0,00 \| 16666,36 \| 16661,58 \| 0,00 \| 16661,58 \| 99,97 \| 0,00 \| 99,97 \| \| 565 \| \| 926 \| Kultura fizyczna \| 1037474,48 \| 490115,00 \| 547359,48 \| 816341,09 \| 416870,94 \| 399470,15 \| 78,69 \| 85,06 \| 72,98 \| \| 566 \| \| 92601 \| Obiekty sportowe \| 701259,48 \| 153900,00 \| 547359,48 \| 532307,21 \| 132837,06 \| 399470,15 \| 75,91 \| 86,31 \| 72,98 \| \| 567 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 850,00 \| 850,00 \| 0,00 \| 224,13 \| 224,13 \| 0,00 \| 26,37 \| 26,37 \| 0,00 \| \| 568 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 150,00 \| 150,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 569 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 10000,00 \| 10000,00 \| 0,00 \| 1425,00 \| 1425,00 \| 0,00 \| 14,25 \| 14,25 \| 0,00 \| \| 570 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 15600,00 \| 15600,00 \| 0,00 \| 12500,80 \| 12500,80 \| 0,00 \| 80,13 \| 80,13 \| 0,00 \| \| 571 \| \| 4260 \| Zakup energii \| 80000,00 \| 80000,00 \| 0,00 \| 77871,41 \| 77871,41 \| 0,00 \| 97,34 \| 97,34 \| 0,00 \| \| 572 \| \| 4270 \| Zakup usług remontowych \| 3000,00 \| 3000,00 \| 0,00 \| 1628,52 \| 1628,52 \| 0,00 \| 54,28 \| 54,28 \| 0,00 \| \| 573 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 40000,00 \| 40000,00 \| 0,00 \| 36158,25 \| 36158,25 \| 0,00 \| 90,40 \| 90,40 \| 0,00 \| \| 574 \| \| 4360 \| Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych \| 1000,00 \| 1000,00 \| 0,00 \| 478,95 \| 478,95 \| 0,00 \| 47,90 \| 47,90 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 575 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 3 000,00 \| 3 000,00 \| 0,00 \| 2 550,00 \| 2 550,00 \| 0,00 \| 85,00 \| 85,00 \| 0,00 \| \| 576 \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 300,00 \| 300,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 577 \| \| 6050 \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 547 359,48 \| 0,00 \| 547 359,48 \| 399 470,15 \| 0,00 \| 399 470,15 \| 72,98 \| 0,00 \| 72,98 \| \| 578 \| 92604 \| Instytucje kultury fizycznej \| 305 000,00 \| 305 000,00 \| 0,00 \| 265 999,41 \| 265 999,41 \| 0,00 \| 87,21 \| 87,21 \| 0,00 \| \| 579 \| \| 2360 \| Dotacje celowe z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, udzielone w trybie art. 221 ustawy, na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego \| 200 000,00 \| 200 000,00 \| 0,00 \| 192 999,41 \| 192 999,41 \| 0,00 \| 96,50 \| 96,50 \| 0,00 \| \| 580 \| \| 2820 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 105 000,00 \| 105 000,00 \| 0,00 \| 73 000,00 \| 73 000,00 \| 0,00 \| 69,52 \| 69,52 \| 0,00 \| \| 581 \| 92605 \| Zadania w zakresie kultury fizycznej \| 31 215,00 \| 31 215,00 \| 0,00 \| 18 034,47 \| 18 034,47 \| 0,00 \| 57,78 \| 57,78 \| 0,00 \| \| 582 \| \| 4110 \| Składki na ubezpieczenie społeczne \| 170,00 \| 170,00 \| 0,00 \| 70,63 \| 70,63 \| 0,00 \| 41,55 \| 41,55 \| 0,00 \| \| 583 \| \| 4120 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 30,00 \| 30,00 \| 0,00 \| 10,12 \| 10,12 \| 0,00 \| 33,73 \| 33,73 \| 0,00 \| \| 584 \| \| 4170 \| Wynagrodzenia bezosobowe \| 1 000,00 \| 1 000,00 \| 0,00 \| 413,00 \| 413,00 \| 0,00 \| 41,30 \| 41,30 \| 0,00 \| \| 585 \| \| 4190 \| Nagrody konkursowe \| 16 000,00 \| 16 000,00 \| 0,00 \| 11 710,69 \| 11 710,69 \| 0,00 \| 73,19 \| 73,19 \| 0,00 \| \| 586 \| \| 4210 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 7 800,00 \| 7 800,00 \| 0,00 \| 2 184,06 \| 2 184,06 \| 0,00 \| 28,00 \| 28,00 \| 0,00 \| \| 587 \| \| 4220 \| Zakup środków żywności \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 46,44 \| 46,44 \| 0,00 \| 46,44 \| 46,44 \| 0,00 \| \| 588 \| \| 4300 \| Zakup usług pozostałych \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 0,00 \| 3 507,30 \| 3 507,30 \| 0,00 \| 58,46 \| 58,46 \| 0,00 \| \| 589 \| \| 4430 \| Różne opłaty i składki \| 100,00 \| 100,00 \| 0,00 \| 92,23 \| 92,23 \| 0,00 \| 92,23 \| 92,23 \| 0,00 \| \| 590 \| \| \| 4710 \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 15,00 \| 15,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \|-----\|---\|---\|------\|-----------------------------------------------------\|-------\|-------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| \| \| \| \| Wydatki ogółem \| 68 049 032,49 \| 46 688 132,29 \| 21 360 900,20 \| 56 915 086,59 \| 43 287 433,30 \| 13 627 653,29 \| 83,64 \| 92,72 \| 63,80 \| \| Lp \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| Plan \| wykonanie \| % wyk. \| \|----\|-------\|----------\|---\|-----------------------------------------------------------------------\|--------\|-----------\|--------\| \| 1 \| 010 \| \| \| Rolnictwo i łowiectwo \| 300 524,66 \| 300 128,71 \| 99,8 \| \| 2 \| \| 01095 \| \| Pozostała działalność \| 300 524,66 \| 300 128,71 \| 99,8 \| \| 3 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 300 524,66 \| 300 128,71 \| 99,8 \| \| 4 \| 750 \| \| \| Administracja publiczna \| 111 869,00 \| 106 413,78 \| 95,1 \| \| 5 \| \| 75011 \| \| Urzędy wojewódzkie \| 85 034,00 \| 80 063,76 \| 94,1 \| \| 6 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 85 034,00 \| 80 063,76 \| 94,1 \| \| 7 \| \| 75056 \| \| Spis powszechny i inne \| 26 835,00 \| 26 350,02 \| 98,1 \| \| 8 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 26 835,00 \| 26 350,02 \| 98,1 \| \| 9 \| 751 \| \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 100,00 \| \| 10 \| \| 75101 \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 100,00 \| \| 11 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 100,00 \| \| 12 \| 752 \| \| \| Obrona narodowa \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 100,00 \| \| 13 \| \| 75212 \| \| Pozostałe wydatki obronne \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 100,00 \| \| 14 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 100,00 \| \| 15 \| 754 \| \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,00 \| \| 16 \| \| 75414 \| \| Obrona cywilna \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,00 \| \| 17 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,00 \| \| 18 \| 801 \| \| \| Oświata i wychowanie \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 100,00 \| \| 19 \| \| 80153 \| \| Zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 100,00 \| \| 20 \| \| 2010 \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 100,00 \| \| 21 \| 851 \| \| \| Ochrona zdrowia \| 1 095,50 \| 816,50 \| 74,5 \| \| \| \| \| \| Pozostała działalność \| 1 095,50 \| 816,50 \| 74,5 \| \|---\|---\|---\|---\|-----------------------\|----------\|--------\|------\| \| 2 \| 2 \| \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 1 095,50 \| 816,50 \| 74,5 \| \| 2 \| 3 \| \| \| Rodzina \| 11 641 887,23 \| 11 457 340,17 \| 98,4 \| \| 2 \| 4 \| 85 \| 5 \| Świadczenie wychowawcze \| 9 728 280,00 \| 9 703 419,56 \| 99,7 \| \| 2 \| 5 \| \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej zlecone gminom (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym), związane z realizacją świadczenia wychowawczego stanowiącego pomoc państwa w wychowywaniu dzieci \| 9 728 280,00 \| 9 703 419,56 \| 99,7 \| \| 2 \| 6 \| \| \| Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1 900 000,00 \| 1 741 204,05 \| 91,6 \| \| 2 \| 7 \| \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 1 900 000,00 \| 1 741 204,05 \| 91,6 \| \| 2 \| 8 \| \| \| Karta Dużej Rodziny \| 183,23 \| 183,23 \| 100,00 \| \| 2 \| 9 \| \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 183,23 \| 183,23 \| 100,00 \| \| 3 \| 0 \| \| \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby pobierające zasiłki dla opiekunów \| 13 424,00 \| 12 533,33 \| 93,3 \| \| 3 \| 1 \| \| \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami \| 13 424,00 \| 12 533,33 \| 93,3 \| \| 3 \| 2 \| \| \| Ogółem \| 12 159 700,23 \| 11 969 023,00 \| 98,4 \| \| Lp \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| Plan \| wykonanie \| % wyk. \| \|----\|-------\|----------\|-----\|-----------------------------------------------------------------------\|----------\|--------------\|--------\| \| 1 \| 0100 \| \| \| Rolnictwo i łowiectwo \| 300 524,66 \| 300 128,71 \| 99,8 \| \| 2 \| 01095 \| \| \| Pozostała działalność \| 300 524,66 \| 300 128,71 \| 99,8 \| \| 3 \| \| 4300 \| \| Zakup usług pozostałych \| 6 200,85 \| 5 886,48 \| 94,9 \| \| 4 \| \| 4430 \| \| Różne opłaty i składki \| 294 323,81 \| 294 242,23 \| 99,9 \| \| 5 \| 750 \| \| \| Administracja publiczna \| 111 869,00 \| 106 413,78 \| 95,1 \| \| 6 \| \| 75011 \| \| Urzędy wojewódzkie \| 85 034,00 \| 80 063,76 \| 94,1 \| \| 7 \| \| 4010 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 83 763,00 \| 78 792,80 \| 94,0 \| \| 8 \| \| 4210 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 1 271,00 \| 1 270,96 \| 100,0 \| \| 9 \| \| 75056 \| \| Spis powszechny i inne \| 26 835,00 \| 26 350,02 \| 98,1 \| \| 10 \| \| 4010 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 21 614,00 \| 21 614,00 \| 100,0 \| \| 11 \| \| 4110 \| \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 4 061,00 \| 3 696,00 \| 91,0 \| \| 12 \| \| 4120 \| \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 546,00 \| 436,28 \| 79,9 \| \| 13 \| \| 4210 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 565,00 \| 560,64 \| 99,2 \| \| 14 \| \| 4710 \| \| Wpłaty na PPK finansowane przez podmiot zatrudniający \| 49,00 \| 43,10 \| 87,9 \| \| 15 \| 751 \| \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 100,0 \| \| 16 \| 75101 \| \| \| Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa \| 2 049,00 \| 2 049,00 \| 100,0 \| \| 17 \| \| 4210 \| \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 560,70 \| 560,70 \| 100,0 \| \| 18 \| \| 4300 \| \| Zakup usług pozostałych \| 1 488,30 \| 1 488,30 \| 100,0 \| \| 19 \| 752 \| \| \| Obrona narodowa \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 100,0 \| \| 20 \| 75212 \| \| \| Pozostałe wydatki obronne \| 1 400,00 \| 1 400,00 \| 100,0 \| \| 21 \| \| 4410 \| \| Podróże służbowe krajowe \| 100,00 \| 100,00 \| 100,0 \| \| 22 \| \| 4700 \| \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 300,00 \| 1 300,00 \| 100,0 \| \| 23 \| 754 \| \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,0 \| \| 24 \| 75414 \| \| \| Obrona cywilna \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,0 \| \| 25 \| \| 4010 \| \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 9 350,00 \| 9 350,00 \| 100,0 \| \| 26 \| 801 \| \| \| Oświata i wychowanie \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 100,0 \| \| 27 \| 80153 \| \| \| Zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych \| 91 524,84 \| 91 524,84 \| 100,0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 28 \| \| \| 28 \| 20 \| Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom \| 19 017,90 \| 19 017,90 \| 100,00 \| \| 29 \| \| \| 42 \| 40 \| Zakup środków dydaktycznych i książek \| 72 506,94 \| 72 506,94 \| 100,00 \| \| 30 \| 85 \| 1 \| \| \| Ochrona zdrowia \| 1 095,50 \| 816,50 \| 74,53 \| \| 31 \| 85195 \| \| \| \| Pozostała działalność \| 1 095,50 \| 816,50 \| 74,53 \| \| 32 \| \| \| 40 \| 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 513,90 \| 388,50 \| 75,60 \| \| 33 \| \| \| 41 \| 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 88,51 \| 66,96 \| 75,65 \| \| 34 \| \| \| 41 \| 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 12,59 \| 9,54 \| 75,77 \| \| 35 \| \| \| 42 \| 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 36,00 \| 28,00 \| 77,78 \| \| 36 \| \| \| 43 \| 00 \| Zakup usług pozostałych \| 354,50 \| 253,50 \| 71,51 \| \| 37 \| \| \| 44 \| 10 \| Podróże służbowe krajowe \| 90,00 \| 70,00 \| 77,78 \| \| 38 \| 85 \| 5 \| \| \| Rodzina \| 11 641 887,23 \| 11 457 340,17 \| 98,41 \| \| 39 \| 85501 \| \| \| \| Świadczenie wychowawcze \| 9 728 280,00 \| 9 703 419,56 \| 99,74 \| \| 40 \| \| \| 31 \| 10 \| Świadczenia społeczne \| 9 644 880,00 \| 9 621 635,66 \| 99,76 \| \| 41 \| \| \| 40 \| 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 54 800,00 \| 54 800,00 \| 100,00 \| \| 42 \| \| \| 40 \| 40 \| Dodatkowe wynagrodzenie roczne \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 100,00 \| \| 43 \| \| \| 41 \| 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 9 540,00 \| 9 540,00 \| 100,00 \| \| 44 \| \| \| 41 \| 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 1 660,00 \| 1 660,00 \| 100,00 \| \| 45 \| \| \| 42 \| 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 100,00 \| \| 46 \| \| \| 43 \| 00 \| Zakup usług pozostałych \| 6 000,00 \| 5 334,90 \| 88,92 \| \| 47 \| \| \| 47 \| 00 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 1 400,00 \| 449,00 \| 32,07 \| \| 48 \| 85502 \| \| \| \| Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1 900 000,00 \| 1 741 204,05 \| 91,64 \| \| 49 \| \| \| 31 \| 10 \| Świadczenia społeczne \| 1 751 460,00 \| 1 594 856,04 \| 91,06 \| \| 50 \| \| \| 40 \| 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 30 192,00 \| 28 710,00 \| 95,09 \| \| 51 \| \| \| 41 \| 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 103 808,00 \| 103 474,48 \| 99,68 \| \| 52 \| \| \| 41 \| 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 900,00 \| 700,29 \| 77,81 \| \| 53 \| \| \| 42 \| 10 \| Zakup materiałów i wyposażenia \| 5 240,00 \| 5 119,79 \| 97,71 \| \| 54 \| \| \| 43 \| 00 \| Zakup usług pozostałych \| 7 543,00 \| 7 542,90 \| 100,00 \| \| 55 \| \| \| 47 \| 00 \| Szkolenia pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej \| 857,00 \| 800,55 \| 93,41 \| \| 56 \| 85503 \| \| \| \| Karta Dużej Rodziny \| 183,23 \| 183,23 \| 100,00 \| \| 57 \| \| \| 40 \| 10 \| Wynagrodzenia osobowe pracowników \| 153,12 \| 153,12 \| 100,00 \| \| 58 \| \| \| 41 \| 10 \| Składki na ubezpieczenia społeczne \| 26,35 \| 26,35 \| 100,00 \| \| 59 \| \| \| 41 \| 20 \| Składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy \| 3,76 \| 3,76 \| 100,00 \| \| 60 \| 85513 \| \| \| \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby pobierające zasiłki dla opiekunów \| 13 424,00 \| 12 533,33 \| 93,37 \| \| Ogółem \| 12 159 700,23 \| 11 969 023,00 \| 98,43 \| \|--------\|---------------\|---------------\|-------\| \| Lp \| Nazwa \| Plan \| wykonanie \| % wyk. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------\|----------\|-----------\|--------\| \| 1 \| kredyty, pożyczki, emisja papierów wartościowych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2 \| splata udzielonych pożyczek \| 50 000,00\| 32 804,00 \| 65,61 \| \| 3 \| nadwyżka z lat ubiegłych, pomniejszona o niewykorzystane środki pieniężne, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 8 u. o f. p. \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3a\| niewykorzystane środki pieniężne, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 8 u. o f.p. \| 1 173 658,74 \| 1 173 658,74 \| 100,00 \| \| 4 \| prywatyzacja majątku JST \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 5 \| wolne środki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 u. o f. p. \| 3 316 779,38 \| 3 316 779,38 \| 100,00 \| \| 6 \| inne źródła \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ROZCHODY OGÓŁEM, z tego: \| Lp \| Nazwa \| Plan \| wykonanie \| % wyk. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------\|----------\|-----------\|--------\| \| 1 \| splaty kredytów i pożyczek, wykup papierów wartościowych \| 1 500 000,00 \| 1 500 000,00 \| 100,00 \| \| 2 \| udzielone pożyczki \| 50 000,00 \| 30 000,00 \| 60,00 \| \| 3 \| inne cele \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Lp \| Dział \| Rozdział \| § \| Nazwa \| Plan \| wykonanie \| % wyk. \| \|----\|-------\|----------\|---\|-----------------------------------------------------------------------\|------------\|---------------\|--------\| \| 1 \| 600 \| \| \| Transport i łączność \| 16 793 052,58 \| 10 108 044,98 \| 60,1 \| \| 2 \| 60017 \| \| \| Drogi wewnętrzne \| 4 814 997,44 \| 3 482 410,99 \| 72,3 \| \| 3 \| 6050 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 3 483 038,75 \| 2 305 367,09 \| 66,1 \| \| 4 \| 6057 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 833 845,00 \| 748 953,04 \| 89,8 \| \| 5 \| 6059 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 458 113,69 \| 428 090,86 \| 93,4 \| \| 6 \| 6590 \| \| \| Środki przekazane przez jednostki samorządu terytorialnego na finansowanie lub dofinansowanie zadania inwestycyjnego z zakresu zarządzania drogami publicznymi krajowymi \| 40 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 7 \| 60095 \| \| \| Pozostała działalność \| 11 978 055,14 \| 6 625 633,99 \| 55,3 \| \| 8 \| 6050 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 520,00 \| 516,60 \| 99,3 \| \| 9 \| 6057 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 10 340 212,27 \| 5 053 857,80 \| 48,8 \| \| 10 \| 6059 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 1 637 322,87 \| 1 571 259,59 \| 95,9 \| \| 11 \| 630 \| \| \| Turystyka \| 382 722,00 \| 133 139,82 \| 34,7 \| \| 12 \| 63003 \| \| \| Zadania w zakresie upowszechniania turystyki \| 382 722,00 \| 133 139,82 \| 34,7 \| \| 13 \| 6050 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 118 498,51 \| 18 916,33 \| 15,9 \| \| 14 \| 6057 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 198 630,00 \| 63 630,00 \| 32,0 \| \| 15 \| 6059 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 65 593,49 \| 50 593,49 \| 77,1 \| \| 16 \| 700 \| \| \| Gospodarka mieszkaniowa \| 1 397 375,02 \| 1 290 310,44 \| 92,3 \| \| 17 \| 70005 \| \| \| Gospodarka gruntami i nieruchomościami \| 1 397 375,02 \| 1 290 310,44 \| 92,3 \| \| 18 \| 6050 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 313 765,68 \| 237 310,45 \| 75,6 \| \| 19 \| 6057 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 862 162,86 \| 831 553,51 \| 96,4 \| \| 20 \| 6059 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 221 446,48 \| 221 446,48 \| 100,00 \| \| 21 \| 750 \| \| \| Administracja publiczna \| 417 716,26 \| 7 417,70 \| 1,78 \| \| 22 \| 75023 \| \| \| Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) \| 417 716,26 \| 7 417,70 \| 1,78 \| \| 23 \| 6050 \| \| \| Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych \| 324 716,26 \| 50,00 \| 0,02 \| \| 24 \| 6060 \| \| \| Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych \| 93 000,00 \| 7 367,70 \| 7,92 \| \| 25 \| 754 \| \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 315 000,00 \| 315 000,00 \| 100,00 \| \| 26 \| 75412 \| \| \| Ochotnicze straże pożarne \| 315 000,00 \| 315 000,00 \| 100,00 \| \| 27 \| 6230 \| \| \| Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek nie zaliczanych do sektora finansów publicznych \| 315 000,00 \| 315 000,00 \| 100,00 \| \| 28 \| 80 \| \| \| Oświata i wychowanie \| 68 001,00 \| 68 000,00 \| 100,00 \| ### Dotacje dla jednostek sektora finansów publicznych #### 1. Dotacje podmiotowe \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Paragraf \| Nazwa instytucji \| Plan \| Wykonanie \| \|----\|-------\|----------\|----------\|------------------\|------\|-----------\| \| \| \| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| 1 \| 921 \| 92116 \| 2480 \| Gminna Biblioteka publiczna w Turawie \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| Razem \| 380 000,00 \| 0,00 \| 380 000,00 \| 0,00 \| #### 2. Dotacje celowe \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Paragraf \| Nazwa instytucji \| Plan \| Wykonanie \| \|----\|-------\|----------\|----------\|------------------\|------\|-----------\| \| \| \| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| 1 \| 754 \| 75405 \| 6170 \| Komisariat Policji w Ozimku \| 0,00 \| 15 00,00 \| 0,00 \| 14 650,50 \| \| \| \| \| \| Razem \| 0,00 \| 15 00,00 \| 0,00 \| 14 650,50 \| ### II. Dotacje dla jednostek spoza sektora finansów publicznych #### 1. Dotacje podmiotowe \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Paragraf \| Nazwa instytucji \| Plan \| Wykonanie \| \|----\|-------\|----------\|----------\|------------------\|------\|-----------\| \| \| \| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| 1 \| 801 \| 80101 \| 2540 \| Społeczna Szkoła Podstawowa w Węgrach \| 1 836 850,00 \| 0,00 \| 1 799 905,16 \| 0,00 \| \| 2 \| 801 \| 80101 \| 2540 \| Społeczna Szkoła Podst.w Kadłubie Turawskim \| 260 000,00 \| 0,00 \| 258 646,90 \| 0,00 \| \| 3 \| 801 \| 80103 \| 2540 \| Społeczny Oddział Przedszkolny w Kadłubie Turawskim \| 250 000,00 \| 0,00 \| 136 462,60 \| 0,00 \| \| 4 \| 801 \| 80104 \| 2540 \| Niepubliczne Przedszkole „Kubusia Akademia” w Rzędowie \| 160 000,00 \| 0,00 \| 158 071,95 \| 0,00 \| \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Paragraf \| Nazwa instytucji \| Plan \| Wykonanie \| \|----\|-------\|----------\|----------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------\|-----------------\| \| \| \| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| 1. \| 852 \| 85228 \| 2360 \| Dotacja celowa na usługi opiekuńcze na terenie gminy dla organizacji pożytku publicznego wyłonionych w drodze konkursu \| 172 000,00 \| 0,00 \| \| 2. \| 926 \| 92604 \| 2360 \| Dotacja celowa na upowszechnianie kultury fizycznej dla stowarzyszenia sportowego wyłonionego w drodze konkursu \| 182 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| Razem \| 354 000,00 \| 0,00 \| 2. Dotacje celowe \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Paragraf \| Nazwa instytucji \| Plan \| Wykonanie \| \|----\|-------\|----------\|----------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------\|-----------------\| \| \| \| \| \| \| Wydatki bieżące \| Wydatki majątkowe \| \| 1. \| 852 \| 85228 \| 2360 \| Dotacja celowa na usługi opiekuńcze na terenie gminy dla organizacji pożytku publicznego wyłonionych w drodze konkursu \| 172 000,00 \| 0,00 \| \| 2. \| 926 \| 92604 \| 2360 \| Dotacja celowa na upowszechnianie kultury fizycznej dla stowarzyszenia sportowego wyłonionego w drodze konkursu \| 182 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| Razem \| 354 000,00 \| 0,00 \| \| Nr \| Kod \| Miejsce \| Opis \| Kwota \| Kwota \| Kwota \| Kwota \| Kwota \| \|----\|-----\|---------\|------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\| \| 921 \| 92105 \| Kotórz Mały \| Organizacja festynu \| 760,78 \| 760,78 \| 760,78 \| 760,78 \| \| 900 \| 90004 \| Kotórz Mały \| Utrzymanie terenów zielonych \| 1 500,00 \| 1 500,00 \| 1 499,94 \| 1 499,94 \| \| 600 \| 60017 \| Kotórz Mały \| Postawienie lustra na ul. Kolejowej \| 812,80 \| 812,80 \| 3 200,00 \| 3 200,00 \| \| 921 \| 92105 \| Kotórz Mały \| Kultywowanie lokalnych tradycji \| 3 212,22 \| 3 212,22 \| 5 460,72 \| 35 427,00 \| 40 887,72 \| \| 900 \| 90004 \| Kadłub Turawski \| Koszenie traw \| 3 500,00 \| 3 500,00 \| 3 425,58 \| 3 425,58 \| \| 754 \| 75412 \| Kadłub Turawski \| Zakup narzędzia ratowniczego Hooligan \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| \| 921 \| 92195 \| Kadłub Turawski \| Zakup namiotu i 10 zestawów mebli biwakowych \| 8 500,00 \| 8 500,00 \| 8 500,00 \| \| 921 \| 92195 \| Kadłub Turawski \| Zakup kostki chodnikowej na chodnik wzdłuż ul. Leśnej i Starej \| 16 666,36 \| 16 666,36 \| 16 661,58 \| 16 661,58 \| 29 787,16 \| \| 926 \| 92601 \| Kotórz Wielki \| Zakup i budowa placu zabaw \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| 10 000,00 \| \| 600 \| 60017 \| Kotórz Wielki \| Progi zwalniające przy ul. Leśnej i ul. Polnej \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| \| 921 \| 92109 \| Kotórz Wielki \| Doposażenie i remont klubu Pod Lipą \| 4 151,71 \| 4 151,71 \| 4 101,86 \| \| 900 \| 90015 \| Kotórz Wielki \| Doświetlenie ul. Stawowej \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| 6 000,00 \| \| 921 \| 92105 \| Kotórz Wielki \| Kultura i rozrywka \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| \| 921 \| 92105 \| Kotórz Wielki \| Montaż i zakup przystanków autobusowych \| 16 000,00 \| 16 000,00 \| 15 999,22 \| \| 900 \| 90004 \| Ligota Turawska \| Pielęgnacja zieleni, nasadzenia roślin i drzew, zakup lub naprawa urządzeń ogrodowych, konserwacja urządzeń rekreacyjnych na terenach gminnych \| 2 415,27 \| 2 415,27 \| 1 500,98 \| \| 921 \| 92105 \| Ligota Turawska \| Kultura i promocja wsi. Zakup pojemnika na zakrętki \| 6 200,00 \| 6 200,00 \| 4 840,70 \| \| 921 \| 92109 \| Ligota Turawska \| Doposażenie i modernizacja kuchni w Sali wiejskiej \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| 1 200,00 \| \| 926 \| 92601 \| Ligota Turawska \| Zakup oświetlenia boiska \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| 4 000,00 \| \| 921 \| 92105 \| Ligota Turawska \| Zakup i montaż monitoringu na plac zabaw i plac z ogniskiem \| 6 600,00 \| 6 600,00 \| 3 199,00 \| \| 900 \| 90004 \| Osowiec \| Pielęgnacja terenów zielonych i zimowe utrzymanie \| 6 812,80 \| 6 812,80 \| 6 776,96 \| \| 926 \| 92601 \| Osowiec \| Zakup stołu betonowego na plac zabaw \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| 2 000,00 \| \| Nr \| Nr projektu \| Miejscowość \| Opis zadania \| Kwota 1 \| Kwota 2 \| Kwota 3 \| Kwota 4 \| Kwota 5 \| \|----\|-------------\|-------------\|------------------------------------------------------------------------------\|---------\|---------\|---------\|---------\|---------\| \| 926\| 92601 \| Osowiec \| Zakup osłon na słup energetyczny na placu zabaw \| 1000,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 11900,00\| 11900,00\| 11800,00\| 11800,00\| \| 600\| 60017 \| Osowiec \| Zakup dwóch przystanków \| \| 11900,00\| 11900,00\| 19926,00\| 19926,00\| \| 600\| 60017 \| Osowiec \| Wykonanie chodnika przy ul.Lipowej \| \| 20000,00\| 20000,00\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 9776,96 \| 31726,00\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 41502,96\| \| 921\| 92195 \| Rzędów \| Wykonanie odcinka chodnika wzdłuż ul. Wiejskiej w Rzędowie \| \| 10000,00\| 10000,00\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 10000,00\| 10000,00\| \| 921\| 92195 \| Rzędów \| Remont chodnika przy świetlicy wiejskiej w Rzędowie \| \| 3500,00 \| 3500,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3500,00 \| \| \| 921\| 92195 \| Rzędów \| Zakup dachu do namiotu \| \| 2000,00 \| 1969,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1969,00 \| \| \| 921\| 92195 \| Rzędów \| Zakup kompletów ławek biesiadnych \| \| 3000,00 \| 2999,99 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2999,99 \| \| \| 900\| 90004 \| Rzędów \| Pielęgnacja terenu zielonego \| \| 500,00 \| 493,39 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 493,39 \| \| \| 921\| 92109 \| Rzędów \| Wyposażenie świetlicy wiejskiej \| \| 3524,91 \| 3524,91 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3524,91 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 22487,29\| \| 900\| 90015 \| Turawa \| Montaż lamp ul. Stawowa \| \| 16000,00\| 16000,00\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 16000,00\| 16000,00\| \| 921\| 92195 \| Turawa \| Infrastruktura wiejska (zakup stołu i law pod altanę, nowe tablice ogłoszeń, montaż lamp ul. Stawowa) \| \| 10000,00\| 9478,23 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 9478,23 \| \| \| 900\| 90003 \| Turawa \| Utrzymanie porządku we wsie w tym zakup kosy spalinoowej \| \| 10000,00\| 9933,15 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 9933,15 \| \| \| 921\| 92105 \| Turawa \| Kultywowanie lokalnych tradycji w sołectwie (spotkania z dziećmi, młodzieżą i seniorami) \| \| 2500,00 \| 2499,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2499,00 \| \| \| 600\| 60017 \| Turawa \| Lustra na drogi \| \| 1000,00 \| 1000,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1000,00 \| \| \| 900\| 90004 \| Turawa \| Utrzymanie zieleni na terenie sołectwa \| \| 1212,80 \| 1202,99 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1202,99 \| \| \| 921\| 92109 \| Turawa \| Dopusażenie klubu wiejskiego (budynek gminny) \| \| 1000,00 \| 999,19 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 999,19 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 41112,56\| \| 900\| 90004 \| Węgry \| Utrzymanie terenów zielonych i konserwacja sprzętu, doposażenie sadu drzew owocowych itp \| \| 2412,80 \| 2389,13 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2389,13 \| \| \| 926\| 92601 \| Węgry \| Konserwacja urządzeń na placu zabaw i wymiana zepsutych elementów \| \| 8380,00 \| 8373,10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 8373,10 \| \| \| 921\| 92105 \| Węgry \| Organizacja imprez integracyjnych, cyklicznych oraz promocja wsi, wykonanie tablicy warto zobaczyć \| \| 1220,00 \| 1210,51 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1210,51 \| \| \| 921\| 92109 \| Węgry \| Dopusażenie i utrzymanie "izby" \| \| 2300,00 \| 2300,00 \| \| \| \| Kod \| Kod Projektu \| Nazwa \| Opis \| Kwota \| Kwota \| Kwota \| Kwota \| \|-----\|--------------\|-------\|------\|-------\|-------\|-------\|-------\| \| 921 \| 92195 \| Zawada\| Naprawa biesiadnego namiotu soleckiego \| 1000,00 \| 1000,00 \| 995,07 \| 995,07 \| \| 921 \| 92195 \| Zawada\| Wykonanie tablic edukacyjno-informacyjnych \| 4000,00 \| 4000,00 \| 3998,73 \| 3998,73 \| \| 700 \| 70005 \| Zawada\| Wsparcie wyposażenia i planowanego remontu Świetlicy Wiejskiej \| 2000,00 \| 2000,00 \| 2000,00 \| 2000,00 \| \| \| \| \| Zawada \| 23612,80 \| 18100,00 \| 41712,80 \| 23600,44 \| 18064,06 \| 41664,50 \| \| 900 \| 90095 \| Osiedle Zawada\| Rozbudowa i remont istniejącej infrastruktury osiedlowej \| 12769,65 \| 12769,65 \| 12769,65 \| 12769,65 \| \| 900 \| 90004 \| Osiedle Zawada\| Uporządkowanie terenu osiedla, utrzymanie zieleni i nasadzenie nowych drzew \| 5000,00 \| 5000,00 \| 5000,00 \| 5000,00 \| \| \| \| \| Osiedle Zawada \| 17769,65 \| 17769,65 \| 17769,65 \| 17769,65 \| \| \| \| \| Ogółem \| 245407,27 \| 169593,36 \| 415000,63 \| 234572,24 \| 169103,59 \| 403675,83 \| Informacja o stanie mienia komunalnego Gminy Turawa na dzień 31.12.2021 r. 1. Wartość mienia komunalnego na dzień 31.12.2021 r. a) Mienie komunalne stanowiące własność Gminy \| Miejscowość \| Budynki \| Budowle \| Samochody i urządzenia \| Grunty \| Ogółem \| \|-------------\|-----------\|-------------\|------------------------\|--------------\|-------------\| \| Bierdzany \| 651 197,29\| 2 396 912,79\| 323 301,94 \| 56 029,56 \| 3 427 441,58\| \| Kadłub Tur.\| 643 098,91\| 1 535 032,07\| 309 456,63 \| 23 863,23 \| 2 511 450,84\| \| Kotórż Mały\| 91 615,52 \| 3 633 364,36\| 45 375,78 \| 142 724,98 \| 3 913 080,64\| \| Kotórż Wielki\| 245 245,81\| 1 165 127,42\| 87 937,54 \| 18 646,38 \| 1 516 957,15\| \| Ligota Tur.\| 547 656,30\| 2 490 233,10\| 144 412,49 \| 144 554,04 \| 3 326 855,93\| \| Osowiec \| 1 401 563,40\| 5 389 683,59\| 167 281,57 \| 736 949,62 \| 7 695 478,18\| \| Rzędów \| 77 016,55 \| 635 003,74 \| 24 700,00 \| 95 487,87 \| 832 208,16 \| \| Turawa \| 10 634 094,67\| 7 713 121,98\| 954 086,55 \| 689 315,14 \| 19 990 618,34\| \| Wegry \| 1 343 096,05\| 8 280 103,18\| 326 612,30 \| 132 896,14 \| 10 082 707,67\| \| Zakrzów Tur.\| 619 221,37\| 1 860 895,04\| 36 814,90 \| 174 526,09 \| 2 691 457,40\| \| Zawada \| 1 792 355,65\| 3 107 806,34\| 219 114,61 \| 627 033,89 \| 5 746 310,49\| \| Razem \| 18 046 161,52\| 38 207 283,61\| 2 639 094,31 \| 2 842 026,94\| 61 734 566,38\| W złotych 3. Zestawienie obrotu mieniem komunalnym \| Miejscowość \| Stan na 01.01.2021 r. \| Zakup, przejęcie mienia \| Sprzedaż, likwidacja \| Stan na 31.12.2021 r. \| \|-------------\|-----------------------\|------------------------\|----------------------\|-----------------------\| \| Bierdzany \| 3 262 882,29 \| 228 534,59 \| 63 975,30 \| 3 427 441,58 \| \| Kadłub Tur.\| 2 494 789,26 \| 16 661,58 zł \| \| 2 511 450,84 \| \| Kotórz M. \| 996 861,18 \| 2 916 219,46 \| \| 3 913 080,64 \| \| Kotórz W. \| 1 494 957,15 \| 22 000,00 \| \| 1 516 957,15 \| \| Ligota Tur. \| 3 086 253,50 \| 240 602,43 \| \| 3 326 855,93 \| \| Osowiec \| 7 632 437,37 \| 75 036,81 \| 11 996,00 \| 7 695 478,18 \| \| Rzędów \| 807 311,46 \| 24 896,70 \| \| 832 208,16 \| \| Turawa \| 18 420 166,76 \| 1 614 584,25 \| 44 132,67 \| 19 990 618,34 \| \| Węgry \| 10 076 487,67 \| 10 500,00 \| 4 280,00 \| 10 082 707,67 \| \| Zakrzów Tur.\| 2 532 654,60 \| 158 802,80 \| \| 2 691 457,40 \| \| Zawada \| 5 191 556,86 \| 554 763,22 \| 9,59 \| 5 746 310,49 \| \| Razem \| 55 996 358,10 \| 5 862 601,84 \| 124 393,56 \| 61 734 566,38 \| 4. Udziały w spółkach a) MOJ S.A. Katowice: 261 846,00zł b) Bank Spółdzielczy Lubniany: 10 010,00zł c) Wodociągi i Kanalizacja Turawa: 31 756 625,28zł 5. Dochody uzyskane w 2021 roku z tytułu prawa własności a) sprzedaż majątku: 929 166,60 zł b) wpływy z opłat za użytkowanie wieczyste: 26 944,81 zł c) wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności: 13 947,14zł d) dochody z czynszów i dzierżaw: 511 932,03zł 6. Informacje mające wpływ na stan mienia W roku 2021 Gmina Turawa sprzedała 12 działek, w tym 11 działek położonych wokół Jezior Turawskich o łącznej powierzchni 0,4115 ha za kwotę 739 420,00 zł i 1 działkę położoną w miejscowości Zawada o pow. 0,0092 ha za kwotę 16 000,00 zł. Przejęto działki w miejscowościach o łącznej powierzchni: - Kotórz Mały o powierzchni 0,0299 ha o wartości 16 300,00zł - Zawada o powierzchni 0,0046 ha o wartości 2 530,00zł Informacja z wykonania planu finansowego Gminnej Biblioteki Publicznej w Turawie za 2021 rok. Sieć biblioteczna na terenie gminy pozostaje niezmieniona od 1999 roku i składa się z Gminnej Biblioteki Publicznej w Turawie i trzech filii tj. w Zawadzie, Ligocie Turawskiej i w Węgrach. Stan zatrudnienia pracowników GBP i jej filii pozostaje bez zmian od momentu powołania GBP jako instytucji kultury i przedstawia się następująco: - 2,5 etatu to bibliotekarze w tym Kierownik GBP - 1 etat to pracownicy obsługi – sprzątaczka, palacz co, umowa zlecenie na sprzątanie filii i zastępstwo sprzątaczki - 0,25 etatu – księgową GBP Gminna Biblioteka Publiczna w Turawie na realizację swoich zadań statutowych na 2019 rok otrzymała dotację w wysokości 380 000 zł. Realizacja planowanych zadań przez GBP w Turawie za 2021 rok przedstawia się następująco: I. PRZYCHODY \| Treść \| Plan \| Wykonanie \| % \| \|--------------------------------------------\|--------\|---------------\|------\| \| dotacja Gminy Turawa \| 380.000\| 380.000,00 \| \| \| środki własne \| \| 500,00 \| \| \| dotacja celowa Ministerstwa Kultury na zakup książek \| \| 16 154,00 \| \| \| Razem \| 380.000 \| 396 645,00 \| 104 \| II. ROZCHODY \| Treść \| Plan \| Wykonanie \| % \| \|--------------------------------------------\|--------\|---------------\|------\| \| wynagrodzenie osobowe \| 165.000\| 161 176,40 \| 97,70\| \| wynagrodzenie bezosobowe \| 16.000 \| 16 748,58 \| 104,70\| \| składki na ubezpiecz. spol. i fundusz pracy\| 30.000 \| 31 272,12 \| 104,20\| \| zużycie energii \| 10.000 \| 10 758,55 \| 107,60\| \| zakup książek \| 55.000 \| 70 510,56 \| 128,20\| \| zakup materiałów: \| \| \| \| \| prasa dla GBP i filii \| \| \| \| \| druki księgowe, druki biblioteczne \| 32.000 \| 37 036,63 \| 115,70\| \| folia do obkładania książek \| \| \| \| \| środki czystości \| \| \| \| \| usługi remontowe \| 5.000 \| 6 238,03 \| 124,80\| \| pozostałe usługi: \| \| \| \| \| czynsz Ligota Turawska i Zawada, woda, ścieki, śmieci, przegląd p.poż, usługi komiarskie, prowizje bankowe imprezy i praca z czytelnikiem \| 51 000 \| 51 055,40 \| 100,10\| \| usługi informatyczne dla GBP i filii \| \| \| \| \| pozostałe koszty: \| \| \| \| \| opal dla GBP i filii Węgry, delegacje, amortyzacja, telefony, MAK+ i licencja na zakup książek e-buk \| 10 000 \| 10 526,49 \| 105,20\| \| rozliczenia międzyokresowe kosztów \| \| \| \| \| odpis na Zakładowy Fundusz Świad. Socjal. \| 5 500 \| 5 555,11 \| 101,00\| \| Punkt Informacji Turystycznej \| 500 \| 90,09 \| 18,00\| \| Razem \| 380 000,00 \| 400 967,96 \| 105,50 \| Gminna Biblioteka Publiczna jako instytucja kultury nie posiada żadnych zobowiązań i należności wobec innych podmiotów, ponieważ wszystkie zobowiązania realizowane są na bieżąco. Na zaplanowane dochody GBP w wysokości 380.000 zł w 2021 roku wykonano kwotę 396 645,00 zł tj. 104 % na którą składa się dotacja w wysokości 380.000 zł i środki własne 500,00 zł oraz nie planowana dotacja celowa Ministerstwa Kultury w wysokości 16 154,00 zł zł na zakup książek. Na planowane wydatki w kwocie 380.000 zł na 2021 r wydatkowano ogółem 400 967,96 zł tj. 105,50 % planowanej kwoty. W 221 roku Zarządzeniem Kierownika GBP Nr 7/2021 z dnia 03.12.2021r. dokonano korekty Planu Finansowego po stronie rozchodów w dziale wynagrodzenia osobowego i bezosobowego, opłaty składek na ZUS i Fundusz Pracy, zużycia energii, zakupu książek i materiałów oraz pozostałych kosztów. Realizacja planu po korekcje przedstawia się następująco: W 2021 roku wydatkowano 161 176,40 zł tj. 97,70 % na wynagrodzenia osobowe pracowników z czego to: wypłacono nagrody rocznej, nagroda jubileuszowa oraz wypłaty dwóch odpraw emerytalnych w związku z przejściem pracowników na emeryturę oraz zaległą odprawę emerytalną z odsetkami po orzeczeniu wyroku sądowego. W wynagrodzeniu bezosobowym wykonanie wyniosło 16 748,58 zł tj. 104,70 % na co składało się umowa zlecenia dla pracownika filii bibliotecznej w Węgrach, palacza CO w GBP oraz inspektora RODO w GBP Turawa. Na planowane koszty związane z opłacaniem składek ZUS 30.000 zł wydatkowano 31 272,12 tj. 104,20% planowanej kwoty. Na opłatę związaną z zużyciem energii elektrycznej w GBP Turawa, filii Zawada i Ligota Turawska wydatkowano kwotę 10 758,55 zł tj. 8107,60% planowanej kwoty. W zakupie książek przekroczyto plan wykonania 124,80 % gdyż plan rozchodów na zakup książek został zwiększony o 16 154,00 zł w związku z otrzymaną dotacją celową z Ministerstwa Kultury- Projekt na lata 2021-2025 „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0”. Ogółem w 2021 roku dokonano zakupu 2427 woluminów dla GBP i jej filii. W dziale zakup materiałów zadanie zrealizowano na kwotę 37 036,63 zł tj. 115,70 % na co co składa się zakup druków bibliotecznych i księgowych, prenumerata czasopism dla GBP, filii Zawada i Ligota Turawska, zakup środków czystości oraz folii samoprzylepnej do obkładania książek, płynów do dezynfekcji, rekwizytów ochronnych oraz regałów do filii w Ligocie i filii w Węgrach oraz wrzutni na książki do GBP Turawa. Na drobne usługi remontowe zaplanowano 5.000 z czego wydano 6 238,03 tj. 124,80 %. Koszty wzrosły, ponieważ trzeba było zrobić remont w kotłowni i komina w związku z wymianą starego pieca CO na piec na pelet. Na pozostałe usługi związane z opłatą za wodę, wywóz śmieci, czynsz za filię w Ligocie Turawskiej i Zawadzie, przegląd ppoż., prowizje bankowe, zorganizowanie zajęć w czasie ferii zimowych oraz w czasie wakacji w filii w Ligocie Turawskiej, filii w Zawadzie oraz GBP Turawa, obsługę informatyczną GBP i jej filiach wydatkowano kwotę 51 055,40 zł tj. 100,10% planowanych wydatków. W pozostałych kosztach mieści się pozycja związana z zakupem opalu dla GBP, delegacje i opłaty związane za telefony i internet w GBP Turawa, filii Ligota Turawska i Zawada, wykupienie licencji dostępu do e-booka oraz za abonament systemu bibliotecznego MAK+ wydatkowano na ten cel 10 526,49 zł tj. 105,20 % planowanych wydatków. Planowany odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych wykonany został w 101,00%. Na prowadzenie Punktu Informacji Turystycznej wydatkowano tylko 18% planowanej kwoty zakupiono mapy z trasami rowerowymi. Wykonanie planowanego budżetu mieści się w zaplanowanych działaniach. W całościowym rozliczeniu planowane rozchody zostały wykonane w 105,50 % i mieszczą się w przyznanych środkach i planowanych rozchodach. \| Id: 1BDB8D69-7631-4D04-AD30-28FF07FD2914. Projekt \| Strona 3 \| Informacja o dochodach z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wydatków poniesionych na funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w Gminie Turawa za 2021 rok Dochody bieżące z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: \| Dział \| Rozdział \| § \| Plan na 2021 r. \| Wykonanie na 31.12.2021 r. \| % \| \|-------\|----------\|-----\|----------------\|----------------------------\|------\| \| 900 \| 90002 \| 0400\| 0 \| 0 \| 15,79\| \| 900 \| 90002 \| 0490\| 2 104 831,80 \| 2 304 103,95 \| 109,47\| \| 900 \| 90002 \| 0640\| 1000,00 \| 2 216,33 \| \| \| 900 \| 90002 \| 0910\| 8 000,00 \| 3 585,19 \| \| \| 900 \| 90002 \| 0970\| 0 \| 13 077,29 \| \| \| 900 \| 90002 \| 6257\| 671 679,00 \| 0 \| \| \| 900 \| 90002 \| 6287\| 33 630,16 \| 0 \| \| \| \| \| \| 2 819 140,96 \| 2 322 998,55 \| \| Wydatki bieżące na funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi: \| Dział \| Rozdział \| Plan na 2021 r. \| Wykonanie na 31.12.2021 r. \| % \| \|-------\|----------\|-----------------\|----------------------------\|------\| \| 900 \| 90002 \| 2 859 295,80 \| 2 551 900,18 \| 89,25\| Poszczególne koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w Gminie Turawa za 2021 r.: 1. Odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych: 2 325 291,38 zł 2. Tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych: 130 971,74 zł 3. Obsługa administracyjna: 74 682,22 zł 4. Edukacja ekologiczna w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi: 4 056,51 zł Razem koszty funkcjonowania systemu za 2021 rok: 2 551 900,18 zł	848edac1-5836-4d10-963f-a0e147f1bdf0	finepdfs	1.65332	CC-MAIN-2022-33	https://bip.turawa.pl/download/attachment/27705/zalacznik-nr-1-do-zarzadzenia-nr-or0050652022.pdf	2022-08-10T10:25:40+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882571153.86/warc/CC-MAIN-20220810100712-20220810130712-00134.warc.gz	149,047,661	0.999904	0.999913	0.999913	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", ...	pol_Latn	{}	true	[ 1656, 4204, 6609, 9384, 12037, 14648, 16610, 18615, 22120, 25103, 25392, 25530, 31230, 36522, 40672, 40915, 46883, 52378, 55869, 59593, 62635, 65631, 68609, 71519, 74498, 77396, 80026, 82092, 89443, 92844, 95839, 98125, 100308, 102760, 104969, 10...	1	0
AirPro EFX ™ Automatyczny pistolet do natryskiwania powietrznego przeznaczony do precyzyjnych wykończeń Precyzyjne wykończenie Nowy standard wydajności AirPro EFX to pełna linia automatycznych pistoletów do natryskiwania powietrznego, których wydajność zoptymalizowano pod kątem najdokładniejszej obróbki wykończeniowej. Produkty AirPro EFX zaprojektowano z myślą o precyzyjnym wykończeniu małych elementów: * Głowice rozpylające oraz dysze zapewniają najlepsze i najdokładniejsze natryskiwanie * Precyzyjna regulacja przepływu materiału za pomocą mikrometrowego pokrętła teleskopowego * Części odporne na zużycie przeznaczone do pracy z materiałami o właściwościach ściernych * Doskonała stabilność i powtarzalność natężenia przepływu cieczy * Kompaktowy i lekki pistolet Innowacyjna technologia i konstrukcja Pistolet AirPro EFX wykorzystujący najnowsze technologie i funkcje oferuje niezliczone innowacje na rynku produktów dokładnego wykańczania. * 5 technologii natryskiwania, w tym unikalne rozwiązanie HiTEch * 6 rozmiarów dysz zapewniających natężenie przepływu już od 10 cm 3 do 350 cm 3 na minutę * 3 pokrętła regulacyjne zapewniające większą dokładność natężenia przepływu * 2 rodzaje zamocowań pozwalające na dostosowanie do linii produkcyjnej 2 Przełomowa technologia Doskonałe wykończenie Strumień natrysku każdego pistoletu AirPro EFX jest analizowany po kątem doskonałości, aby zapewnić precyzyjne pokrycie podczas każdego natryskiwania. Technologia obrazowania laserowego pozwala sprawdzić, czy każdy pistolet AirPro EFX spełnia lub przekracza standardy dotyczące natrysku, co gwarantuje następujące zalety: * Wysoka jakość kształtu strumienia natrysku * Udoskonalone rozpylanie zapewniające doskonałą jakość wykończenia * Równomierna dystrybucja materiału przez strumień natrysku zapewniający optymalne pokrycie Zaawansowane technologie głowic rozpylających HiTEch Pistolet o wysokiej wydajności z doskonałym rozpylaniem. Głowice rozpylające i dysze zaprojektowano tak, aby zapewniały najlepszą jakość wykończenia, jednocześnie ograniczając straty podczas natrysku. Aerograf Zapewnia okrągły strumień natrysku w celu dokładnego natryskiwania obszarów o małej powierzchni. Możliwość regulacji rozmiaru strumienia zmniejsza zużycie materiału. Rzeczywisty strumień natrysku przedstawiony za pomocą technologii obrazowania laserowego Uniwersalna linia produktów Oferowane w pięciu technologiach natryskiwania powietrznego, takich jak np. aerograf, automatyczne pistolety Graco AirPro ™ cechuje uniwersalność i elastyczność, co pozwala na dostosowanie do różnorodnych wymogów natrysku. Stworzone w celu zapewnienia dokładności Lekkie, kompaktowe i idealnie przystosowane do zastosowań z robotami! Automatyczne pistolety AirPro EFX do natryskiwania powietrznego należą do najlżejszych i najbardziej kompaktowych w swojej klasie. Bez wewnętrznego mechanizmu odcięcia powietrza, pistolet AirPro EFX zapewnia większą niezawodność i dokładność przepływu materiału. Niewielki rozmiar i waga tego pistoletu sprawiają, że doskonale nadaje się do zastosowań, w których urządzenie jest zamontowane, porusza się i współdziała z robotami. Charakterystyka 1 Głowice rozpylające * Dostępne w pięciu technologiach natryskiwania powietrznego, włączając w to HiTEch i aerograf * Głowica rozpylająca indeksująca zapewnia szybkie i dokładne pozycjonowanie w położeniu pionowym lub poziomym 2 Dysza i iglica * Zoptymalizowana pod kątem maksymalnej regulacji natężenia przepływu * Dostępna w wersji wykonanej z węglika wolframu w celu zapewnienia większej żywotności przy użyciu z powłokami ściernymi i metalicznymi 3 Uszczelnienie iglicy * Trwała konstrukcja i materiały zapewniają długą żywotność przy użyciu z materiałami o właściwościach ściernych, również powłokami UV 4 Trzy rodzaje pokrętła regulacji przepływu materiału 5 Wlot powietrza * Osobne wloty powietrza rozpylania, strumienia i spustu zapewniają większą kontrolę * Szybkozłącza wlotów powietrza zmniejszają czas potrzebny na naprawy * Zapewnia doskonałą stabilność i powtarzalność natężenia przepływu 6 Dwa rodzaje zamocowań Opcje zamocowań i regulacji przepływu materiału Pokrętła regulacji przepływu materiału Regulacja przepływu materiału z dużą dokładnością Pokrętło indeksujące Prosta regulacja za pomocą gwintu z pierścieniem sprężynującym zabezpieczającym Pierścień sprężynujący zabezpieczający i głowica Mikrometrowe pokrętło teleskopowe umożliwiające dokładną regulację przepływu materiału za pomocą indeksu numerycznego w celu zapewnienia powtarzalności ustawień Ultraprecyzyjne pokrętło Elastyczne mocowanie pistoletu Kolektor * Wytrzymałe kanały przepływu materiału wykonane ze stali nierdzewnej * Recyrkulacja aż do dyszy — brak martwych punktów * Szybki demontaż pistoletu z kolektora w celu łatwej naprawy * Kolektor gwarantuje ustawienie pistoletu nawet po naprawie urządzenia * W zestawie trzpień mocujący ułatwiający instalację Połączenie bezpośrednie * Złącza węża podłączane bezpośrednio do pistoletu * Szybkozłącza wlotów powietrza * Modele HiTEch pistoletów mają złącza wlotu materiału wykonane ze stali nierdzewnej * Górna szczelina nasadki ułatwiająca jednolite zamocowanie Informacje wymagane do zamówienia Informacje wymagane do zamówienia 1. Wybierz rodzaj pistoletu: kolektor lub połączenie bezpośrednie. 2. Wybierz rodzaj natryskiwania (HiTEch, LVMP, HVLP, konwencjonalny lub aerograf). 3. Wybierz lepkość materiału. 4. Wybierz średnie natężenie przepływu. Pistolety z kolektorem Pistolety z połączeniem bezpośrednim *Niska: 20 lub mniej centypauz, nisko-średnia: 21–42 centypauz, średnia: 43–64 centypauz Dane techniczne Dane techniczne Maksymalne ciśnienie robocze płynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 bar (100 psi, 0,7 MPa) Maksymalne ciśnienie robocze powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 bar (100 psi, 0,7 MPa) Maksymalna temperatura robocza płynu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49°C (120°F) Minimalne ciśnienie uruchomienia siłownika pneumatycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3,4 bar (50 psi, 0,34 MPa) Waga Pistolety z kolektorem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575 g (1,3 lb) Pistolety z połączeniem bezpośrednim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 g (0,6 lb) Części mokre Pistolety z kolektorem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nylon, PTFE, stal nierdzewna, polietylen o bardzo dużej masie cząsteczkowej, węglik wolframu Pistolety z połączeniem bezpośrednim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aluminium anodyzowane, stal nierdzewna, polietylen o bardzo dużej masie cząsteczkowej, węglik wolframu, nylon Prędkość spustu Wartości dotyczą nowego pistoletu z przewodem powietrza 3,6 m (12 stóp) o średnicy zewnętrznej 6,3 mm (1/4 cala) i dyszy 1,1 m (0,043 cala). Wartości różnią się nieznacznie w zależności od zużycia sprzętu i rodzaju wyposażenia. Akcesoria Pokrętła regulacji przepływu materiału 24D065 Ultraprecyzyjne pokrętło Mikrometrowe pokrętło teleskopowe umożliwiające dokładną regulację za pomocą indeksu 24C204 Pokrętło indeksujące Regulacja przepływu materiału z dużą dokładnością 24C203 Pierścień sprężynujący zabezpieczający i głowica Prosta regulacja za pomocą gwintu z pierścieniem sprężynującym zabezpieczającym Identyﬁkacja zespołu dyszy O FIRMIE GRACO Firma Graco, założona w 1926 roku, należy do czołowych producentów elementów i systemów transferu płynów na świecie. Produkty firmy Graco służą do tłoczenia, mierzenia, sterowania, dozowania oraz stosowania płynów i materiałów lepkich używanych do smarowania pojazdów w zastosowaniach komercyjnych i przemysłowych. Firma osiągnęła sukces dzięki nieustannemu dążeniu do doskonałości technicznej, produkcji na poziomie światowym i doskonałej obsłudze klientów. Współpracując ściśle z wykwalifikowanymi dystrybutorami, firma Graco oferuje systemy, produkty i technologie, które ustanawiają standardy jakościowe w wielu branżach zajmujących się hydrauliką płynów. Firma Graco dostarcza wyposażenie do rozpylania powłok wykończeniowych, powłok ochronnych oraz cyrkulacji lakierów, smarowania i dozowania środków klejących i uszczelniających, jak również wydajne wyposażenie dla przemysłu budowlanego. Ciągłe inwestycje firmy Graco w branży hydraulicznej owocują innowacyjnymi rozwiązaniami dla różnorodnych rynków na całym świecie. LOKALIZACJE GRACO KONTAKT ADRES POCZTOWY P.O. Box 1441 Minneapolis, MN 55440-1441 Tel.: 612 623 6000 Faks: 612 623 6777 AZJA I PACYFIK JAPONIA Graco K.K. 1-27-12 Hayabuchi Tsuzuki-ku Yokohama City, Japan 2240025 Tel.: 81 45 593 7300 Faks: 81 45 593 7301 AMERYKA PŁN. I PŁD. MINNESOTA Centrala światowa Graco Inc. 88-11th Avenue N.E. Minneapolis, MN 55413 AZJA I PACYFIK EUROPA BELGIA Centrala europejska Graco N.V. Industrieterrein-Oude Bunders Slakweidestraat 31 3630 Maasmechelen, Belgium Tel.: 32 89 770 700 Faks: 32 89 770 777 AZJA I PACYFIK CHINY Graco Hong Kong Ltd. Representative Office Room 118 1st Floor No. 2 Xin Yuan Building No. 509 Cao Bao Road Shanghai, P.R. China 200233 Tel.: 86 21 649 50088 Faks: 86 21 649 50077 KOREA Graco Korea Inc. Choheung Bank Building 4th Floor #1599 Gwanyang-Dong, Dongan-Ku, Anyang-Si, Gyunggi-Do, Korea 431-060 Tel.: 82 (Korea) 31 476 9400 Faks: 82 (Korea) 31 476 9801 Europa +32 89 770 700 FAKS: +32 89 770 777 WWW.GRACO.COM Firma Graco posiada certyfikat ISO 9001. Wszystkie dane zawarte w niniejszym dokumencie w formie pisemnej lub graficznej odzwierciedlają informacje aktualne w momencie oddawania go do druku. Firma Graco zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian bez uprzedniego powiadomienia. Wszystkie inne nazwy lub oznaczenia używane są do celów identyfikacji i stanowią znaki towarowe ich właścicieli.	<urn:uuid:bfb2dea6-0be1-44e0-9171-4015190f013a>	finepdfs	1.078125	CC-MAIN-2020-50	https://www.graco.com/content/dam/graco/ipd/literature/flyers/344813/344813PL-A.pdf	2020-11-27T12:51:35+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141191692.20/warc/CC-MAIN-20201127103102-20201127133102-00656.warc.gz	640,304,335	0.888927	0.999858	0.999858	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "enm_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 104, 1265, 2620, 4113, 5194, 5637, 7684, 10117 ]	2	1
PROTOKÓŁ NR XXXIX/2017 z XXXIX Sesji Rady Miejskiej w Lipnie z dnia 20 grudnia 2017 roku Na 15 osobowy skład Rady, w sesji uczestniczyło 13 radnych, co stanowi 86% ogółu Rady. zał. Nr 14 lista obecności Sesja odbywała się w Urzędzie Miejskim w Lipnie. Rozpoczęła się o godz. 12 00 – zakończyła o godz.13 30 Protokółowała : Małgorzata Komorowska Ad. pkt. I- a Otwarcie sesji i stwierdzenie prawomocności obrad. Przewodnicząca Rady – radna Ewa Urbańska przywitała wszystkich przybyłych na obrady XXXIX Sesji i stwierdziła, że w sesji uczestniczy 13 radnych, co stanowi quorum, przy którym Rada może obradować i podejmować prawomocne uchwały. Ustalenie porządku obrad. Ad. pkt. I- b Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - zaproponował włączenie do porządku obrad następujących projektów uchwał: - jako pkt. II - d - projekt uchwały zmieniający uchwałę w sprawie budżetu miasta na 2017 rok, - jako pkt. II - e - projekt uchwały w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego i szkół dla których Gmina Miasta Lipna jest organem rejestrującym. Obie propozycje Rada przyjęła 13 głosami "za" - jednogłośnie. Innych uwag do porządku obrad nie zgłoszono i Rada 13 głosami "za" jednogłośnie ustaliła następujący porządek obrad : Proponowany porządek obrad: I. Sprawy organizacyjne: b) ustalenie porządku obrad, a) otwarcie sesji i stwierdzenie prawomocności obrad, c) powołanie Komisji Uchwał i Wniosków, e) przyjęcie protokołu z XXXVIII sesji RM, d) powołanie sekretarza obrad, II. Projekty uchwał : b) w sprawie zmiany „Programu współpracy Gminy Miasta Lipna z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2018r.", a) w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych , innych Uzależnień i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Lipna na rok 2018 rok, c) w sprawie nadania nazwy istniejącej drodze wewnętrznej, e) w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego i szkół dla których Gmina Miasta Lipna jest organem rejestrującym. d) zmieniająca uchwałę w sprawie budżetu miasta na 2017 rok, III. Uchwalenie budżetu miasta Lipna na 2018 rok. b) opinia Regionalnej Izby Obrachunkowej, a) wystąpienie Burmistrza Miasta Lipna w sprawie projektu budżetu, c) opinie komisji Rady Miejskiej, e) projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej d) d y s k u s j a, Gminy Miasta Lipna na lata 2017–2026, 2018r. f) projekt uchwały w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Miasta Lipna na IV. Wnioski i interpelacje radnych. VI. Zamknięcie obrad XXXIX sesji RM. V. Sprawy różne i komunikaty. Ad. pkt. I- c Rada 13 głosami "za" - jednogłośnie powołała Komisję Uchwał i Wniosków w następującym składzie : Powołanie Komisji Uchwał i Wniosków. 1. Radny Czesław Bykowski 2. Radny Zbigniew Janiszewski 3. Radny Kazimierz Jesionowski Ad. pkt. I – e Powołanie Sekretarza obrad Rada 13 głosami "za" - jednogłośnie, na Sekretarza Obrad powołała radnego Zbigniewa Janiszewskiego. Ad. pkt. I – e Przyjęcie protokołu z XXXVIII Do protokołu z XXXVIII sesji uwag nie zgłoszono i Rada przyjęła go 13 głosami "za" - jednogłośnie. Ad. pkt. II – a Uchwalenie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2018 rok Pan Mariusz Woźniak - pełnomocnik ds. profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii - omówił Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych , innych Uzależnień i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Lipna na rok 2018 rok zgodnie z załącznikiem nr 1. Uwag do Programu nie zgłoszono. Przewodnicząca Rady - stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych , innych Uzależnień i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Lipna na rok 2018 rok widoczny jest na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywną opinię pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za", przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/276/2017 jak w zał ączniku nr 2 Ad. pkt. II – b Zmiana „Programu współpracy Gminy Miasta Lipna z organizacjami pozarządowymi na 2018r." Pani Renata Gołębiewska - Sekretarz Miasta - wyjaśniła, że na poprzedniej sesji Rada przyjęła Program współpracy Gminy Miasta Lipna z organizacjami pozarządowymi. Na dzisiejszej sesji dokonuje się zmiany w załączniku do uchwały w § 6 ust.1 pkt.4 poprzez dodanie zapisu, że zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi do lat 3 można w ramach konkursu przekazać dotację żłobkom. Uwag nie zgłoszono. Przewodnicząca Rady - stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie zmiany „Programu współpracy Gminy Miasta Lipna z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2018r." 4 widoczny jest na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywną opinię pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za", przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/277/2017 ą jak w zał czniku nr 3 Ad. pkt. II – c w sprawie nadania nazwy istniejącej drodze wewnętrznej Pan Robert Kapu ś ci ń ski- In ż ynier Miasta - wyja ś nił, ż e istniej ą cej drodze bez nazwy, zlokalizowanej w północnej cz ęś ci miasta Lipna na nieruchomo ś ci o numerach ewidencyjnych 1211/47,1211/39,1211/35,1211/34,1211/27 obr ę b 0005,stanowi ą cej odgał ę zienie zasadniczego ci ą gu ulicy Wschodniej nadaje si ę nazw Biegunowa. Uwag nie zgłoszono. Przewodnicząca Rady - stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie nadania nazwy istniejącej drodze wewnętrznej widoczny jest na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywną opinię pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za", przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/278/2017 jak w załączniku nr 4 ę Ad. pkt. II – d Zmiana uchwały w sprawie budżetu miasta na 2017 rok Pani Mariola Michalska - Skarbnik Miasta - przedstawiła uzasadnienie do projektu uchwały zgodnie z załącznikiem nr 5. Uwag nie zgłoszono. Przewodnicząca Rady - stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie zmiany w budżecie miasta Lipna w 2017 roku widoczny jest na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywną opinię Komisji Gospodarki Finansowej... Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za", przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/279/2017 jak w załączniku nr 6 Ad. pkt. II – e Tryb udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego i szkół Pani Renata Gołębiewska - Sekretarz Miasta - wyjaśniła, że uchwała reguluje tryb i rozliczanie dotacji dla niepublicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Wprowadzenie Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych z dnia 27 października 2017 r. spowodowało konieczność podjęcia nowej uchwały i dostosowania jej do obowiązujących przepisów prawnych. Uwag nie zgłoszono. Przewodnicząca Rady - stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla placówek wychowania przedszkolnego i szkół dla których Gmina Miasta Lipna jest organem rejestrującym widoczny jest na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywną opinię pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za", przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/280/2017 jak w zał ączniku nr 7 Ad. pkt. III - a Uchwalenie budżetu miasta Lipna na 2018 rok. Pani Mariola Michalska - Skarbnik Miasta - omówiła propozycję budżetu na 2018 rok zgodnie z informacją opisową stanowiącą załącznik nr 8 oraz przedstawiła autopoprawki do projektu budżetu stanowiące załącznik nr 9. Ad. pkt. III - b Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - odczytał uchwałę Nr 8/P/2017 Składu Orzekającego Nr 8 Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2017 roku w sprawie wyrażenia opinii o projekcie uchwały budżetowej Miasta Lipno na 2019 rok zgodnie z załącznikiem nr 10. Ad. pkt. III – c Przewodnicząca Rady poinformowała, że pięć Komisji wyraziło pozytywne opinie w sprawie projektu budżetu na 2018 rok oraz w sprawie projektu zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Lipna na lata 2017–2026. Ad. pkt. III – d Dyskusja Przewodnicząca Rady - wyjaśniła, że miasto pozyskuje środki unijne. Na 2018 rok zaplanowane jest pozyskanie 5 mln. zł., ale oprócz tego miasto musi zaplanować środki własne na: - rozbudowę Przedszkola nr 4 - kwotę 180 tys. zł., - na rozbudowę strażnicy - 574 tys. zł, - termomodernizację szkoły nr 3 - 249 tys. zł., - przebudowę ul. Ogrodowej - 400 tys. zł., - budowę boiska przy szkole nr 5 - 129 tys. zł. Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - dodał, że w Urzędzie Marszałkowskim podpisane są już dwie umowy na rozbudowę przedszkola i strażnicy. Radna Maria Bautembach - poinformowała, że w budżecie na 2018 rok planowana jest rezerwa ogólna w kwocie 139 tys. zł. i celowa 181 tys. zł. i kryzysowa - 260 tys.zł. i jeżeli nic się nie wydarzy to może ona być przeznaczona na inny cel. Pani Mariola Michalska - Skarbnik Miasta - wyjaśniła, że rezerwa kryzysowa nie może być przeznaczona na inny cel i jeżeli nie jest wykorzystana to przechodzi ona w nadwyżkę budżetową. Radna Maria Bautembach - zauważyła, że dużo środków przeznacza się na opiekę społeczną i min. kwotę 10 tys. zł. na koszty ściągania należności alimentacyjnych. Czy teraz więcej pozyskuje się środków alimentacyjnych? Pani Marzena Blachowska - dyrektor MOPS - wyjaśniła, że przy pomocy Policji i Prokuratury ściągalność jest większa niż dotychczas, ale jest to problem ogólnokrajowy. Radna Maria Bautembach - zwróciła się z apelem do mieszkańców miasta, aby brali udział w projektach ogłaszanych w ramach budżetu obywatelskiego. Prosi również o wyjaśnienie, czy w związku z reformą oświatową wpłynęły dodatkowe środki finansowe? Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - wyjaśnił, że na oświatę miasto otrzymuje subwencję oświatową w wysokości 10 mln. zł. i na oświatę wydaje się 17 mln. zł. Do opieki społecznej dokładamy 3,5 mln. zł. Miasto na rozbudowę kanalizacji deszczowej przeznaczyło 130 tys. zł., a potrzeby są dużo większe. 10 tys. zł. zaplanowano na projekt budowy budynku socjalnego. Czekamy również na podpisanie umowy związanej z termomodernizacją szkoły nr 3. Z wszystkich placówek oświatowych, szkoła nr 3 jest w najgorszym stanie. Na ul. Ogrodową w budżecie zabezpieczona jest kwota 401 tys. zł. Miasto jest na liście rezerwowej i zależy od przetargów innych samorządów, czy załapiemy się na dofinansowanie tej ulicy. Radny Wojciech Maciejewski - zadowolony jest ze środków na budżet obywatelski i myśli, że w przyszłym roku będzie większe zainteresowanie projektami niż w tym roku. Zwrócił uwagę, że na dowożenie dzieci niepełnosprawnych do szkół przeznacza się kwotę 170 tys. zł. Mieszkańcy muszą być świadomi, że miasto ma bardzo dużo obowiązków. Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - dodał, że dokładnie nie przewidzi się wydatków związanych z oświatą, ponieważ nie jest do końca wiadomo, ile we wrześniu będzie dzieci niepełnosprawnych, ilu nauczycieli wystąpi o urlop na poratowanie zdrowia. Przewodnicząca Rady - apeluje o przemyślaną i mądrą organizację pracy szkół. Do oświaty dokładamy ponad 7 mln. zł., ponieważ dotacja nie pokrywa wszystkich wydatków przeznaczonych na szkoły. Radna Maria Bautembach - poinformowała, że zmienia się ustawa dot. urlopów na poratowanie zdrowia nauczycieli. Radny Jerzy Piechocki - w budżecie zaplanowana jest budowa boiska przy szkole nr 5 i zabezpieczona jest kwota 130 tys. zł. Czy jest sens budować boisko skoro szkoła nr 5 ma być przeniesiona do budynku gimnazjum? Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - nigdy nie powiedział, że chce zlikwidować szkołę nr 5. Cała sytuacja będzie monitorowana, wszystkie projekty były przygotowane przed reformą oświatową, a szkoła nr 5 nigdy nie miała boiska i jest ono tam potrzebne. Jeżeli będzie konieczność przeniesienia szkoły do budynku gimnazjum, to boisko pozostanie przy basenie. Są również oczekiwania mieszkańców, aby w Lipnie powstał kort tenisowy i osobiście jest za tym aby taki obiekt powstał. Radny Jerzy Piechocki - jeżeli szkoła nr 5 nie będzie przeniesiona, to co wtedy będzie z budynkiem gimnazjum? Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - trudno powiedzieć na co przeznaczy się budynek gimnazjum, ale można np. rozważyć dzierżawę lub przenieść MCK czy MOPS. Oczekuje pomysłów od radnych i mieszkańców. Rozważana jest takż propozycja przeniesienia sześciolatków z wszystkich szkół podstawowych. e Radny Jerzy Piechocki - warunki w szkole nr 5 są trudne. Wąskie korytarze, szatnie w piwnicach. Radna Maria Bautembach - radni powinni spotkać się pod koniec stycznia i porozmawiać na ten temat. Inicjatorem takiego spotkania powinien być Burmistrz lub pani Sekretarz. Radny Zbigniew Janiszewski - jeżeli jest szansa skorzystać ze środków zewnętrznych to trzeba z nich korzystać. Nie ma znaczenia, czy szkoła nr 5 tam pozostanie, czy nie. Boisko przyda się dzieciom, młodzieży i starszym. Pani Mariola Michalska - Skarbnik Miasta - dodała, że nastąpiły zmiany w ustawie o finansach publicznych i w podstawie prawnej należy dopisać poz. 2077 oraz zmiana w ustawie o samorządzie gminnych i należy dopisać poz. 2232. Przewodnicząca Rady - czy w 2018 roku będą spłacone kredyty? Pani Mariola Michalska - Skarbnik Miasta - potwierdziła, że kredyt będzie spłacony, pozostanie do spłaty 8 mln. obligacji. Dług sukcesywnie się zmniejsza. Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - zwrócił uwagę, że przez 3 lata miasto nie brało żadnego kredytu ani obligacji. Radna Maria Wojtal - zwróciła się z prośbą do Poradni Wychowawczo Zawodowej, aby bardziej zastanawiała się nad wydawaniem orzeczeń dla dzieci niepełnosprawnych, ponieważ każde orzeczenie pociąga za sobą koszty finansowe. Powinno się brać pod uwagę szczególne przypadki. Ad. pkt. III – e WPF na 2018 rok Przewodnicząca Rady stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Lipna na lata 2017–2026 jest widoczny na slajdzie, zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywne opinie pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za" – jednogłośnie, przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/281/2017 jak w załączniku nr 11 Ad. pkt. III – f Budżet na 2018 rok Przewodnicząca Rady stwierdziła, że projekt uchwały w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Miasta Lipna na 2018r. jest widoczny na slajdzie i zgodny jest pod względem formalno-prawnym i uzyskał pozytywne opinie pięciu Komisji. Uwag do projektu uchwały nie zgłoszono i Rada 13 głosami „za" – jednogłośnie, przy 2 nieobecnych podjęła - UCHWAŁĘ NR XXXIX/282/2017 jak w zał ączniku nr 12 Burmistrz Miasta - podziękował radnym za przyjęcie budżetu na 2018 roku oraz pani Skarbnik i dyrektorom jednostek organizacyjnych za przygotowanie budżetu. Radna Maria Bautembach - podziękowała pani Skarbnik za pracę nad budżetem. Ad. pkt. IV Wnioski i interpelacje Radny Grzegorz Koszczka - inwestor i przedsiębiorca niszczą nawierzchnię ul. Górnej i Granicznej i w związku z tym proponuje, aby te osoby oraz mieszkańców w tych ulic zaprosić na posiedzenie Komisji Gospodarki Komunalnej ... i rozwiązać problem. Ponadto inwestor podjął działania budowania tam przydomowych oczyszczalni i ludzie mają problem, bo do przepompowni ściekają wody gruntowe. Inwestor budując oczyszczalnie może równie dobrze skierować środki finansowe na budowę kolektora tłocznego i przepompowni. Inwestor dokupił gruntów i w związku z tym radny wnioskuje, aby zainteresować się tą sprawą i ukierunkować inwestora, aby włączył się w system spławny do miejskiej kanalizacji. Mieszkańcy miasta oczekiwali, że transport powiatowy będzie poruszał się po mieście. Zwrócił się z prośbą do Burmistrza i Rady o przetestowanie transportu w obrębie miasta w systemie objazdowym. Radny Jerzy Piechocki - nawiązał do wypowiedzi radnego Grzegorza Koszczki i dodał, że transport powiatowy zabiera ludzi z ul. Wojska Polskiego, 22 Stycznia, ul. Szkolnej sprzed Cmentarza, z 11 Listopada, Ogrodowej, sprzed szpitala i BUS-y jeżdżą w wyznaczonych godzinach. Dodał, że w podobnym stanie jak ul. Górna i Graniczna są również inne ulice gruntowe w mieście. Radny Grzegorz Koszczka - nie chce, aby te ulice były robione przez miasto, ponieważ nie ma takich możliwości finansowych, ale są tam firmy, które niszczą nawierzchnię tych ulic i trzeba skoordynować działania w tym zakresie. Pan Paweł Banasik - Burmistrz Miasta - wyjaśnił, że w ubiegłym tygodniu odbyło się spotkanie, w którym uczestniczył inwestor z ul. Granicznej i zobowiązał się, że będzie partycypował w kosztach remontu ulic. Na początku roku miasto powróci do rozmów i zajmie się tym problemem. Ad. pkt. V Komunikaty. Radny Wojciech Maciejewski - odczytał informację z działalności Komisji Oświaty..., stanowiącą załącznik nr 13, którą przesłała drogą elektroniczną Przewodnicząca tej Komisji, radna Maria Turska Przewodnicząca Rady złożyła radnej Marii Turskiej oraz radnemu Kamilowi Komorowskiemu życzenia szybkiego powrotu do zdrowia. Pan Paweł Banasik - w imieniu radnej M.Turskiej przekazał życzenia świąteczne i noworoczne dla radnych i mieszkańców miasta. Dodał, że z życzeniami dla mieszkańców dzwonił również ks. Franciszek Cieślak. Poinformował, że w związku z sytuacją smogową, po nowym roku będzie przedstawiona mieszkańcom miasta pewna propozycje dofinansowania. Przewodnicząca Rady poinformowała, że do Rady wpłynęło dużo życzeń świątecznych i noworocznych m.in. z Urzędu Marszałkowskiego. od dyrektorów jednostek organizacyjnych oraz o byłej p. sekretarz p. Anny Czaja. Przewodnicząca Rady - złożyła życzenia świąteczne i noworoczne dla radnych i mieszkańców miasta. Pani Krystyna Smolińska - dyrektor Przedszkola nr 3 - w imieniu dzieci z przedszkola nr 3 podziękowała radnej Marii Wojtal za prezenty i pamięć. Ad. pkt. VI Przewodnicząca Rady - stwierdziła wyczerpanie porządku i dokonała zamknięcia sesji słowami : „Zamykam obrady XXXIX Sesji Rady Miejskiej w Lipnie". Protokołowała Przewodnicząca Rady Małgorzata Komorowska Ewa Urbańska	<urn:uuid:ef62c087-d11f-45a3-9533-10292726a80f>	finepdfs	1.130859	CC-MAIN-2024-33	https://umlipno.bipgov.net/download/1515666202.pdf	2024-08-11T17:59:37+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722641008125.69/warc/CC-MAIN-20240811172916-20240811202916-00036.warc.gz	463,198,086	0.999895	0.999918	0.999918	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1289, 2771, 3754, 5054, 6141, 7637, 8597, 10933, 12776, 14537, 16079, 18048, 18634 ]	2	0
UCHWAŁA nr 5/XV Zjazd/OPL OIIB/2016 XV Okręgowego Zjazdu Sprawozdawczego Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z działalności Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu za rok 2015 Na podstawie art. 18 pkt 2 oraz art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa XV Okręgowy Zjazd Sprawozdawczy Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu uchwala, co następuje: § 1 Zatwierdza się sprawozdanie z działalności Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu za rok 2015. § 2 Sprawozdanie z działalności Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu za rok 2015 stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały. Załącznik nr 1: Sprawozdanie z działalności Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu za rok 2015. Sekretarz XV Okręgowego Zjazdu Sprawozdawczego Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu Joanna Krzystek Przewodniczący XV Okręgowego Zjazdu Sprawozdawczego Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Opolu Dariusz Bajno OKRĘGOWA KOMISJA KWALIFIKACYJNA SPRAWOZDANIE OKRĘGOWEJ KOMISJI KWALIFIKACYJNEJ OPL OIIB ZA ROK 2015 1. Skład Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej W roku sprawozdawczym Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna OOIIB pracowała w następującym składzie: 1. dr inż. Wiktor Abramek - przewodniczący OKK, członek Krajowej Rady PIIB, 2. mgr inż. Elżbieta Daszkiewicz - wiceprzewodnicząca OKK, członek KKK PIIB, 3. mgr inż. Zbigniew Gwizdek - wiceprzewodniczący OKK, 4. mgr inż. Leon Musioł - sekretarz OKK, 5. dr inż. Dariusz Bajno, 6. mgr inż. Ireneusz Koksa, 7. mgr inż. Henryk Milewski, 8. mgr inż. Marian Pindera, 9. mgr inż. Piotr Rybczyński, 10. dr inż. Anna Rawlska – Skotniczny, 11. mgr inż. Zbigniew Rogalski. W Zespołach Egzaminacyjnych dodatkowo uczestniczyli: 1. mgr inż. Adam Dziuba - rekomendacja OKK, 2. mgr inż. Ewald Mrugała - rekomendacja OKK, 3. mgr inż. Marian Sokołowski - rekomendacja PZITS, 4. mgr inż. Tadeusz Tarczyński - rekomendacja OKK. Obsługę prawną OKK i egzaminów zapewnia prawnik Izby mgr Piotr Klim, natomiast obsługę administracyjną biura Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej, zespołów kwalifikacyjnych i zespołów egzaminacyjnych sprawuje Pani Irena Rojewska. 1. Posiedzenia Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna odbyła 6 posiedzeń na których, oprócz postępowania kwalifikacyjnego i wyboru pytań do egzaminu na uprawnienia budowlane, omawiano m.in.: – uwagi do sprawozdania za rok 2014, – przebieg Okręgowego Zjazdu Izby oraz Krajowego Zjazdu Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w roku 2015, – uwagi dotyczące projektu Kodeksu budowlanego, – wymagania Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w zakresie programów kształcenia w specjalnościach nadawanych uprawnień budowlanych oraz raport Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej pt. Analiza programów nauczania wyższych uczelni kształcących kadry dla budownictwa, – wyniki kontroli OKK przeprowadzonej przez OKR, – omawianie wyników wizytacji egzaminów na uprawnienia budowlane członków Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej, – zmiany procedur przeprowadzania egzaminu na uprawnienia budowlane, – sprawozdania z przebiegu XXV i XXVI sesji egzaminacyjnej, – uwagi kierowane do Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej PIIIB odnośnie rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, – sprawy organizacyjne związane z przygotowaniem do egzaminów na uprawnienia budowlane oraz wyborem pytań egzaminacyjnych, – najciekawsze interpretacje uprawnień budowlanych, – stosowanie art. 5 ustawy – Prawo budowlane przy nadawaniu uprawnień budowlanych, – problemy prawne prezentowane na szkoleniu Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej i okręgowych komisji kwalifikacyjnych, – stosownie do § 23 rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie rozpatrywano i kwalifikowano indywidualne wykształcenie, którego kierunek odbiegał od przyjętego w rozporządzeniu, – pytania z praktyki zawodowej do egzaminu. Członkowie OKK sporządzili opinie dotyczące różnych spraw zawodowych i interpretacji uprawnień budowlanych. W okresie sprawozdawczym Pani Irena Rojewska - pracownik biura OKK - udzielała porad w kwestiach bieżących; dotyczących zakresu posiadanych uprawnień budowlanych, postępowania kwalifikacyjnego, sposobu przygotowania wniosku i dokumentacji niezbędnej do wszczęcia postępowania kwalifikacyjnego do uzyskania uprawnień budowlanych bądź tytułu rzeczoznawcy budowlanego. Zwykle wyjaśnienia dotyczących tematyki uprawnień budowlanych udzielane są drogą elektroniczną lub telefonicznie. 2. Egzaminy na uprawnienia budowlane W roku sprawozdawczym – podobnie jak w latach ubiegłych – przeprowadzono dwie sesje egzaminacyjne na uprawnienia budowlane. Wnioski i dokumenty do postępowania kwalifikacyjnego złożyło 138 (81 wiosną + 57 jesienią) osób. Wszyscy zostali zakwalifikowani do egzaminu. Egzaminy pisemne przeprowadzono w dużej sali konferencyjnej Hotelu Mercure w Opolu w dniach 15 maja, w sesji wiosennej i 20 listopada, w sesji jesiennej. Do egzaminu pisemnego przystąpiło łącznie 161 osób. Egzamin pisemny zdało łącznie 151 osób, co stanowi 93,38% przystępujących do egzaminu. Egzaminy ustne przeprowadzono w dniach 16, 17, 23, 24 i 30 maja oraz 21, 22, 28, 29 listopada i 5 grudnia 2015 roku, w budynku NOT. Członkowie OKK przygotowali ok. 600 pytań do egzaminu ustnego z zakresu wiedzy praktycznej; na podstawie praktyki zawodowej wykazanej w książce praktyki zawodowej kandydatów oraz złożonych projektów. W czerwcu br. OKK przekazała - nieodpłatnie - KKK, do krajowej bazy pytań egzaminacyjnych, 50 pytań z odpowiedziami, z zakresu konstrukcji żelbetowych. Do egzaminu ustnego przystąpiło 175 osób. Egzamin ustny zdały 135 osoby, co stanowi 77,14% osób przystępujących do tego egzaminu. Łącznie do egzaminu na uprawnienia budowlane przystąpiło 185 osób. Decyzje o nadaniu uprawnień uzyskało 135 osób, co stanowi 72,97% ogółu zdających. Zestawienie decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych i decyzji negatywnych, wydanych przez OKK, w poszczególnych specjalnościach, po obu sesjach egzaminacyjnych w 2015 roku, zestawiono poniżej w tablicy. \| Specjalność uprawnień budowlanych \| Decyzje o nadaniu uprawnień budowlanych \| Decyzje negatywne \| \|-----------------------------------\|----------------------------------------\|------------------\| \| konstrukcyjno – budowlana \| 60 \| 22 \| \| elektryczna \| 24 \| 8 \| \| sanitarna \| 25 \| 5 \| \| drogowa \| 8 \| 8 \| \| mostowa \| 4 \| 3 \| \| kolejowa \| 6 \| 2 \| \| hydrotechniczna \| 4 \| 2 \| \| telekomunikacyjna \| 4 \| 0 \| \| Razem \| 135 \| 50 \| Należy podkreślić, że istotny wpływ na wyniki egzaminu mają niektóre regulacje prawne, zapisane w Ustawie o ułatwieniu dostępu do niektórych zawodów regulowanych i Rozporządzeniu w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, z 10 września 2014 roku. Regulacje, które mogą ujemnie przekładać się na wyniki egzaminu dotyczą skrócenia okresu wymaganej praktyki zawodowej oraz formy i czasu trwania egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane. Czas trwania egzaminu ustnego wynosi 60 minut, w tym na przygotowanie 25 minut – niezależnie od wymaganej dla danego zakresu uprawnień liczby pytań - 5 do 10. Stąd też najniższa zdawalność jest w grupie osób ubiegających się o uprawnienia łącznie do projektowania i kierowania budową – 10 pytań. Statystykę sesji egzaminacyjnych w Opolskiej Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej w latach 2010 – 2015 ilustruje poniższy diagram. Tradycyjnie już, osoba, która najlepiej zdała egzamin na uprawnienia budowlane jest wyróżniana nagrodą książkową Przewodniczącego Okręgowej Rady OOIIB. W sesji XXV (wiosennej) nagrodę otrzymał mgr inż. Andrzej Ernst - uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności inżynieryjnej kolejowej w zakresie kolejowych obiektów budowlanych. Natomiast w sesji XXVI (jesiennej) mgr inż. Ryszard Piotrowski - uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych. Uroczyste wręczenie uprawnień budowlanych uzyskanych w sesji wiosennej, połączone ze złożeniem ślubowania, odbyło się podczas obchodów Opolskiego Dnia Budowlanych, w Hotelu Solidaris w Kędzierzynie-Koźlu, w dniu 2 października 2015 roku. Natomiast uroczyste wręczenie uprawnień budowlanych nadanych w sesji jesiennej oraz ślubowanie odbędzie się podczas spotkania noworocznego OOIIB, w ośrodku hotelowo-konferencyjnym Arkas w Prószkowie k/Opola, w dniu 14 stycznia 2016 roku. 3. Rzeczoznawstwo budowlane W roku sprawozdawczym nie przeprowadzono postępowania kwalifikacyjnego w sprawie nadania rzeczoznawstwa budowlanego. Brak zainteresowania członków uzyskaniem tytułu rzeczoznawcy budowlanego wynika z faktu usunięcia, w nowelizacji Prawa budowlanego, działalności rzeczoznawcy z procesu budowlanego. 4. Książki praktyki zawodowej W związku ze zmianą Rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, z dniem 24 września 2014 roku zmieniły się zasady rejestrowania odbytej praktyki zawodowej. Książkę praktyki zawodowej zastąpiło „oświadczenie potwierdzające odbycie praktyki zawodowej” składane przez opiekuna praktyki oraz „zestawienie zbiorcze odbytej praktyki zawodowej”. 5. Usługi transgraniczne W stosunku do lat ubiegłych wystąpił gwałtowny spadek liczby osób ubiegających się o tymczasowe członkostwo w Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa, w związku z wykonywaniem zadań w budownictwie na terenie Polski, w ramach usług transgranicznych. W roku 2015 wydano zaledwie 1 zaświadczenie o tymczasowym członkostwie w Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa obywatelowi Republiki Czeskiej. 6. Działania OKK na rzecz członków OOIIB W okresie sprawozdawczym Biuro OKK wyjaśniało pisemnie wątpliwości, dotyczące treści i zakresu posiadanych uprawnień budowlanych, wydawanych na podstawie przepisów prawnych, od 1928 roku do obecnie obowiązujących. W dalszym ciągu największe wątpliwości budzą decyzje wydane na podstawie przepisów z 1975 roku, dlatego też często wymagają indywidualnej, szczegółowej analizy. W roku 2015 kontynuowano działania dotyczące dwóch grup zagadnień: Grupa pierwsza obejmuje postępowanie kwalifikacyjne, postępowanie egzaminacyjne i nadawanie uprawnień budowlanych, w tym: – wyjaśnianie nowych przepisów dotyczących praktyki zawodowej, postępowania kwalifikacyjnego oraz egzaminów na uprawnienia budowlane, – wyjaśnianie zapisów ustawy deregulacyjnej, – procedury postępowania kwalifikacyjnego; wydawanie postanowień OKK w sprawie braków formalnych, – opinie dotyczące zakresu wykształcenia odpowiedniego do uzyskania uprawnień budowlanych w zakresie danej specjalności, – wymagań formalnych dla osoby kierującej praktyką zawodową i charakter czynności wykonywanych w czasie praktyki zawodowej, – zaliczanie praktyki zawodowej odbywanej na podstawie umowy cywilno-prawnej, w tym we własnej firmie, – możliwości uzyskania uprawnień bez ograniczeń osoby posiadającej uprawnienia ograniczone i uznania dotychczasowej praktyki zawodowej, – poświadczania dokumentów występujących w postępowaniu prowadzonym przez Izbę. Grupa druga obejmuje interpretacje czyli wyjaśnianie zakresów uprawnień budowlanych, sformułowań i zapisów zawartych w aktach prawnych, decyzjach administracyjnych itp.: – specjalizacje w ramach specjalności konstrukcyjno – budowlanej, – kontrowersje dotyczące zakresu „instalacje elektryczne” – nadane przed 1989 rokiem, – zakres uprawnień w zakresie obiektów gospodarki wodnej, – budownictwo powszechne i budownictwo specjalne – różnice, – wyjaśnienie dot. „powszechnie znanych rozwiązań konstrukcyjnych”, – zakres uprawnień w nowej specjalności budowle hydrotechniczne, – uprawnienia konstrukcyjno – budowlane w zakresie kubatury obiektu; – określenia występujące w uprawnieniach budowlanych nadanych w latach 1961 – 1994, – zakresu uprawnień do sporządzania projektów zagospodarowania działki lub terenu dla obiektów nie wymagających opracowań architektonicznych, – określenie „o powszechnie znanych rozwiązaniach konstrukcyjnych” w specjalności hydrotechnicznej, – zakres budowle hydrotechniczne w specjalności konstrukcyjno – budowanej, – zakres uprawnień bez ograniczeń według zarządzenia nr 195 Ministra Komunikacji, – konsekwencje wyroku WSA z 8 lipca 2014 roku w sprawie ograniczenia do 1000 m³ kubatury budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego. Po raz kolejny należy podkreślić, że interpretacje zakresu uprawnień budowlanych okręgowych komisji kwalifikacyjnych w Polsce w danej sprawie nie są zawsze tożsame. Podstawą do tworzenia interpretacji są zapisy prawa z okresu wydania uprawnień budowlanych oraz orzecznictwo sądów. Niestety, orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawie interpretacji tych samych uprawnień budowlanych jest bardzo różne. Wyroki sądów w tej samej sprawie bywają sprzeczne. Niezbedne jest utworzenie centralnego zespołu do opracowania interpretacji wszystkich rodzajów i zakresów uprawnień budowlanych. Interpretacje te stanowiłyby wzorzec, i byłyby obligatoryjnie stosowane w okręgowych komisjach kwalifikacyjnych. W roku sprawozdawczym OKK kontynuowała współpracę z organami administracji państwowej, nadzorem budowlanym, Wydziałem Infrastruktury i Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego oraz opolskimi uczelniami. 7. Działalność szkoleniowa i udział w pracach organów krajowych – Członkowie OKK uczestniczyli w szkoleniach zorganizowanych przez KKK: – w Szczyrku (marzec), w ramach Konferencji „Warsztat Pracy Projektanta Konstrukcji” – przewodniczący i wiceprzewodnicząca, – w Dębe k. Warszawy (wrzesień) – członkowie OKK i pracownik biura OKK; na szkoleniu omawiano między innymi: zmiany w Rozporządzeniu w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, procedury dotyczące postępowania kwalifikacyjnego, procedury egzaminu na uprawnienia oraz interpretacje uprawnień budowlanych. Przewodniczący i wiceprzewodnicząca uczestniczyli w posiedzeniach Rady Krajowej PIIB i Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej. Wiceprzewodnicząca OKK bierze czynny udział w pracach Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej, ponadto jest członkiem zespołu KKK ds. rzeczoznawstwa oraz do oceny efektów kształcenia na kierunku budownictwo. OKK współpracuje w zakresie programów studiów z wydziałami Politechniki Opolskiej i Uniwersytetu Opolskiego, które prowadzą kierunki odpowiednie lub pokrewnne dla nadawanych uprawnień budowlanych. W maju przewodniczący OKK i pracownik biura OKK złożyli wizyty w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. K. Gzowskiego w Opolu i Zespole Szkół Technicznych w Nysie, w celu poinformowania uczniów klas technikum budowlanego o możliwości uzyskania uprawnień budowlanych przez absolwentów techników. Pracownik administracyjny biura OKK na bieżąco informuje członków komisji o zmianach w aktach prawnych i regulaminach, przekazuje materiały dotyczące procedury kwalifikacyjnej, egzaminów i wydawania decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych oraz zaopatruje w przepisy prawne i inne materiały niezbędne w pracy komisji. 8. Główne kierunki działania Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej w 2016 roku W roku 2016 Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna będzie kontynuować zadania wynikające z ustawy o samorządzie zawodowym architektów i inżynierów budownictwa, a w szczególności: – prowadzenie postępowania kwalifikacyjnego i postępowania egzaminacyjnego na uprawnienia budowlane, – interpretacje uprawnień budowlanych członków Izby – na podstawie ich wniosków lub wniosków organów do tego uprawnionych, – współpraca z organami Urzędu Wojewódzkiego, administracji architektoniczno-budowlanej, nadzoru budowlanego w zakresie dostępu do dokumentacji archiwalnej, interpretacji uprawnień i szkoleń, – podnoszenie wiedzy koniecznej do pracy w OKK poprzez udział w szkoleniach organizowanych przez KKK, – popularyzowanie wśród studentów uprawnień budowlanych i zawodu inżyniera budownictwa, jako zawodu zaufania publicznego, – organizowanie spotkań ze studentami w sprawie procedur nadawania uprawnień budowlanych, odpowiedzialności i rangi zawodu zaufania publicznego, – kontynuowanie uroczystych wręczeni uprawnień budowlanych, połączonych ze ślubowaniem, wręczeniem nagród laureatom i szkoleniem. Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte uchwałą nr 1/2016 OKK z dnia 14.01.2016 roku. Przewodniczący Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Opolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa dr inż. Wiktor Abramek str. 7	c48e5443-6c3b-4f24-b6b9-1d81599542ea	finepdfs	1.587891	CC-MAIN-2025-05	https://opl.piib.org.pl/component/phocadownload/category/50-inne-moje?download=1588:uchwala-nr-5-xv-zjazd-opl-oiib-2016-w-sprawie-zatwierdzenia-sprawozdania-z-dzialalnosci-okregowej-komisji-kwalifikacyjnej-opolskiej-okregowej-izby-inzynierow-budownictwa-w-opolu-za-rok-2015	2025-01-20T23:29:14+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363076.72/warc/CC-MAIN-20250120210159-20250121000159-00878.warc.gz	461,628,366	0.99992	0.999972	0.999972	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1268, 2714, 5105, 8095, 9775, 12295, 14928, 17347 ]	1	0
PRZEDMIAR ROBÓT NAZWA INWESTYCJI : Sielecki plac zabaw dla dorosłych ADRES INWESTYCJI : Dzielnica Mokotów INWESTOR : Zarząd Zieleni m.st. Warszawy ADRES INWESTORA : ul. Hoża 13a, 05-077 Warszawa SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : Marta Milosz DATA OPRAKCOWANIA : 11.04.2019r. Stawka roboczogodziny : Poziom cen : IV kw. 2018r. NARZUTY Koszty pośrednie [Kp] ........................................... % R, S Zysk [Z] ........................................................................ % R+Kp(R), S+Kp(S) Ogółem wartość kosztorysowa robót : zł Słownie: WYKONAWCA: INWESTOR: Data opracowania 11.04.2019r. Data zatwierdzenia Dokument został opracowany przy pomocy programu NORMA PRO \| Lp. \| Podst. \| Opis i wyliczenia \| j.m. \| Poszcz \| Razem \| \|-----\|--------\|-------------------\|------\|--------\|-------\| \| 1 \| Urządzenia placu zabaw i mała architektura \| Dostawa i montaż - Huśtawka wolnostojąca z siedziskiem w postaci deseczki \| kpl \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 1 \| \| kpl \| 1,000 \| \| \| 2 \| Dostawa i montaż - Dwuosobowa huśtawka z siedziskiem w postaci ławy \| \| kpl \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 1 \| \| kpl \| 1,000 \| \| \| 3 \| Dostawa i montaż - Ściana do rysowania o wym. 1,5x1,8m \| \| kpl \| 2,000 \| RAZEM 2,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 2 \| \| kpl \| 2,000 \| \| \| 4 \| Dostawa i montaż - Stół z ławami \| \| kpl \| 2,000 \| RAZEM 2,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 2 \| \| kpl \| 2,000 \| \| \| 5 \| Dostawa i montaż - Hamak miejski \| \| kpl \| 2,000 \| RAZEM 2,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 2 \| \| kpl \| 2,000 \| \| \| 6 \| Dostawa i montaż - Huśtawka bocianie gniazdo \| \| kpl \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| d.1 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury \| \| \| \| \| \| \| 1 \| \| kpl \| 1,000 \| \| \| Lp. \| Podst. \| Opis i wyliczenia \| j.m. \| Poszcz \| Razem \| \|-----\|--------\|-------------------\|------\|--------\|-------\| \| 7 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury d.1 \| Dostawa i montaż - Trampolina montowana na poziomie gruntu \| kpl \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| 8 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury d.1 \| Dostawa i montaż - Kosz na śmieci 100l \| szt \| 3,000 \| RAZEM 3,000 \| \| 9 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury d.1 \| Dostawa i montaż - Ławka drewniana z oparciem \| szt \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| 10 \| kalkulacja na podstawie wyceny indywidualnej od producenta elementów małej architektury d.1 \| Dostawa i montaż - Tablica informacyjna \| szt \| 1,000 \| RAZEM 1,000 \| \| 11 \| KNR 2-21 d.1 0401-05 \| Trawnik - dosiewka po skończonych pracach \| m² \| 50 \| m² 50,000 \| RAZEM 50,000 \|	<urn:uuid:9b690acf-858e-4e9f-b399-9867e66a7517>	finepdfs	1.304688	CC-MAIN-2021-04	http://zzw.waw.pl/wp-content/uploads/2019/06/Za%C5%82%C4%85cznik-nr-3-Przedmiar.pdf	2021-01-22T10:31:29+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703529179.46/warc/CC-MAIN-20210122082356-20210122112356-00145.warc.gz	186,650,092	0.997911	0.997911	0.997911	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 709, 2413, 3360 ]	1	0
K WA R T A L N I K S Ą D O W Y II/2015 dr Se bas tian Żurows ki Instytut Języka Polskiego Wydział Filologiczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu LEKSYKOGRAFIA W PRACY PRAWNIKA – SUPLEMENT W poprzednim numerze „Kwartalnika Sądowego Apelacji Gdańskiej" ukazał się artykuł pt. Wykorzystanie słowników w interpretacji prawniczej – implikacje praktyczne 1 , którego autorzy wskazywali przykłady stosunkowo prostych wypadków, w jakich wątpliwości związane z wykładnią językową prawa mogą być rozwiane przy użyciu słowników ogólnych języka polskiego (oraz ewentualnie korpusu języka polskiego). Tematyka wykorzystania słowników w pracy prawnika nie jest problemem nowym, choć w ostatnich latach wyraźnie widać pewien wzrost zainteresowania tym zagadnieniem, zarówno wśród prawników, jak i wśród językoznawców 2 . W tym tekście chciałbym pokrótce wskazać przede 1 E. Kubicka, K. Grec, W. Leszczak, M. Mitew, Wykorzystanie słowników w interpretacji prawniczej – implikacje praktyczne, „Kwartalnik Sądowy Apelacji Gdańskiej" 2015, nr 1, s. 24–50 (http://gdansk.sa.gov.pl/upload/¿les/KSAG%20 1-2015%20-%20blok%20-%20dp%20-%202015-03-18.pdf). 2 Nie powtarzam w tym miejscu odwołań bibliogra¿cznych i tylko odsyłam do przywołanego artykułu, który zawiera przegląd najważniejszych prac z tego zakresu z ostatnich lat. APELACJIGDAŃSKIEJ wszystkim możliwości korzystania ze słowników elektronicznych, które obecnie są podstawową formą istnienia dzieł leksykogra¿cznych (słowników i encyklopedii) w ogóle. W uzasadnieniach wyroków, w których najczęściej spotyka się odwołania do różnego rodzaju dzieł leksykogra¿cznych, zwykle przywoływane są tradycyjne słowniki drukowane. Jeżeli pojawia się odwołanie do jakiegoś słownika elektronicznego, to najczęściej jest to darmowy słownik na stronie internetowej Wydawnictwa Naukowego PWN. Sądzę, że warto wiedzieć, jakie są inne dostępne słowniki, tym bardziej że natura medium internetowego sprawia, iż są one ciągle aktualizowane lub wręcz przeciwnie – bezpowrotnie znikają. Słowniki elektroniczne języka polskiego przygotowywane są mniej więcej od 20 lat. Z technicznego punktu widzenia wyróżnia się dwa typy słowników – ofÀine i online 3 . Pierwsze są samodzielnymi programami instalowanymi na komputerze użytkownika, drugie to aplikacje udostępniane w postaci witryny internetowej, z której – co oczywiste – nie można korzystać bez dostępu do Internetu. Oba sposoby użytkowania mają swoje wady i zalety, a to, co w jednych okolicznościach jest wadą, w innych może być zaletą. Na przykład korzystanie z programu zainstalowanego lokalnie na komputerze użytkownika pozwala na dostęp do treści słownika nawet wtedy, gdy nie mamy połączenia z Siecią. W słowniku internetowym można jednak przeglądać treści z dowolnego komputera bez konieczności instalowania oprogramowania 4 . Istotne jest też to, że wszystkie istniejące na polskim rynku wydawniczym słowniki ofÀine są 3 P. Żmigrodzki, Wprowadzenie do leksykogra¿i polskiej, wyd. 2 uzup., Katowice 2005, s. 27. Ten akademicki podręcznik leksykogra¿i ma nowsze wydanie, ale celowo korzystam z wydania sprzed 10 lat, aby lepiej pokazać rozwój słowników elektronicznych. 4 Poza samą przeglądarką internetową rzecz jasna. Istnieją także programy słownikowe, których nie można zainstalować na komputerze, a korzystać z nich da się wyłącznie z płytą CD umieszczoną w czytniku – tak działa na przykład elektroniczny Nowy słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja z 2005 r., wywodzący się z dużego słownika ogólnego tego samego redaktora z 1996 r. (ściśle mówiąc, w tym wypadku słownik działa bez płyty w czytniku, ale za każdym razem musi być uruchomiony „z płyty"). programami płatnymi (tak jak słowniki drukowane), a ze słowników internetowych w większości można korzystać za darmo (i nie musi to wcale oznaczać złej jakości treści – jeszcze powrócę do tego problemu). W jednej ze swoich wcześniejszych prac, którego niniejszy artykuł jest bezpośrednią kontynuacją – opracowaniu Leksykogra¿a w pracy prawnika 5 – z myślą o prawnikach chcących skorzystać z opisywanych i polecanych tam słowników zamieściłem zestawienie słowników ogólnych języka polskiego wraz z informacjami, w jaki sposób są one dostępne (lub że nie są) elektronicznie (jako program na płycie CD i/lub przez Internet). I choć wspomniany artykuł pochodzi ledwie sprzed roku i wtedy przygotowana była umieszczona w nim lista słowników, to już zawarte tam adresy internetowe częściowo się zdezaktualizowały. To pokazuje, z jak dynamicznym zjawiskiem mamy do czynienia. Jeżeli przyjrzymy się zestawieniu polskich słowników online dostępnych 10 lat temu sporządzonemu przez Piotra Żmigrodzkiego 6 , zauważymy, że praktycznie żadna wymieniona w jego podręczniku do leksykogra¿i witryna obecnie nie działa, a nawet jeśli działa, to pod innym tytułem, adresem, ze zmienioną zawartością itd. 7 Biorąc pod uwagę te okoliczności, uznałem, że konieczne jest dokonanie aktualizacji poprzedniego artykułu i sporządzenie nowego wykazu „słowników polecanych" (znajduje się on na końcu). Wspomniany „płynny" stan leksykogra¿i elektronicznej znów z jednej strony jest zaletą (słowniki zmieniają się, bo są ciągle aktualizowane, niektóre – jak Dobry słownik – nawet codziennie), ale z drugiej stro- 5 S. Żurowski, Leksykogra¿a w pracy prawnika, [w:] D. Kala, E. Kubicka (red.), Kultura języka polskiego w praktyce prawniczej, Bydgoszcz 2014, s. 55–75 (http:// repozytorium.umk.pl/handle/item/1768). 6 P. Żmigrodzki, Wprowadzenie, s. 252–258. 7 Właściwie jedyny słownik internetowy, który w 2005 r. był opisywany przez P. Żmigrodzkiego i który po 10 latach nadal działa pod adresem podanym w podręczniku (www.slownik-online.pl), to wersja online (nazwana „pierwszym wydaniem w Internecie") Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego. Słownik ten miał wiele wydań i w kolejnych był regularnie rozbudowywany i poprawiany, ale po śmierci autora (w 2007 r.) stał się dziełem zamkniętym i nieuzupełnianym. ny może mieć poważny wpływ na wykładnię prawa. W procesie tym istotne jest bowiem między innymi to, żeby drugi interpretator mógł go prześledzić, mając dostęp do tych samych materiałów. W wypadku słowników drukowanych problem w zasadzie nie istnieje, ponieważ zawsze można sprawdzić, czy w przywoływanym dziele rzeczywiście jest to, na co wskazuje interpretator. Gorzej wygląda sprawa tzw. referencyjności w słownikach elektronicznych. Jeżeli słownik został wyłączony lub jego zawartość została zmieniona (a nie mamy już dostępu do poprzedniej wersji), dokonana interpretacja staje się niewery¿kowalna. Nie zmieni tego faktu zwyczajowe – stosowane w piśmiennictwie naukowym – podawanie daty dostępu do danej treści. Pod tym względem lepsze są słowniki ofÀine, ponieważ stanowią one skończoną, niemody¿kowaną po dacie wydania całość (podobnie jak słowniki drukowane) i można odwołać się do sprawdzalnej, konkretnej wersji słownika 8 . Nie są mi znane żadne autentyczne przykłady, w których dokonana wykładnia językowa zdezaktualizowałaby się z powodu aktualizacji (sic!) słownika, ale nie znaczy to, że nie jest to niemożliwe. Wręcz przeciwnie, biorąc pod uwagę wspominaną dynamikę rozwoju słowników online, w którymś momencie coś takiego w końcu musi nastąpić. W momencie, w którym pisane są te słowa, nie można jeszcze polecić żadnego słownika online, z którego można by korzystać jako 8 Na przykład jeśli korzysta się z Innego słownika języka polskiego (ISJP) w wersji wydanej na płycie CD jako Multimedialny słownik szkolny PWN, to można przywołać jako dane referencyjne to, że jest to program w wersji 2.0 wydanej w roku 2006. Zastanawiać może, dlaczego wydawca zmienił tytuł słownika, ale podyktowane to było w zasadzie wyłącznie kwestiami marketingowymi. Jeśli chodzi o zawartość, to mamy do czynienia z praktycznie identycznymi tekstami, wersja „szkolna" nie zawiera jedynie wulgaryzmów, obecnych w wersji drukowanej. Nie jest jednak w żaden sposób rozszerzona czy zaktualizowana w stosunku do pierwowzoru, mimo że została wydana kilka lat po ISJP. Zresztą Wydawnictwo Naukowe PWN przez lata nie wznawiało ISJP, dopiero w ubiegłym roku ukazało się jego drukowane drugie wydanie, które pod względem zawartości jest jedynie reprintem wydania z 2000 r. (nie dodano nawet symbolicznej „przedmowy do wydania II"). Faktem jest jednak, że od dłuższego czasu ISJP nie był dostępny w księgarniach i wznowienie go w jakiejś postaci było konieczne, ponieważ popyt na ten słownik nadal istnieje. z wyłącznego źródła informacji o znaczeniu słów i związków frazeologicznych współczesnego języka polskiego. Jest tak głównie dlatego, że powstający od kilku lat w Instytucie Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie Wielki słownik języka polskiego (WSJP) – pierwszy polski słownik ogólny tworzony od początku w postaci elektronicznej z myślą o bezpłatnym udostępnieniu całości zasobu w Internecie – nadal nie jest dziełem gotowym. Nie zawiera jeszcze opisu jednostek zupełnie podstawowych dla polskiego systemu leksykalnego oraz takich, które być może w jakimś akcie prawnym mogą budzić wątpliwości natury językowej (np. samotnie w kontekście rodzic samotnie wychowujący dziecko 9 ). WSJP pomyślany został docelowo jako słownik w pełni aktywny, tzn. taki, w którym większość elementów hasła będzie odnośnikami do innych haseł, co pozwoli szybko i sprawnie korzystać z informacji w nim zawartych 10 . W porównaniu ze stanem sprzed roku nie tylko zwiększyła się liczba haseł dostępnych, ale także całkowicie zmienił się wygląd strony, na której baza tego słownika jest udostępniona. Rozwój tego dzieła leksykogra¿cznego jest widoczny gołym okiem, nadal jednak nie można (w jakichkolwiek celach, niekoniecznie związanych z wykładnią prawa) korzystać wyłącznie z tego jednego źródła. Choć niewątpliwie dla użytkownika (także prawnika) byłoby to najwygodniejsze i najsensowniejsze rozwiązanie, to najprawdopodobniej i tak nigdy nie będzie możliwe w pracy profesjonalisty (¿lologa, prawnika, tłumacza itp.) korzystanie wyłącznie z jednego słownika. Także zupełnie inaczej niż rok temu wygląda Słownik języka polskiego udostępniany bezpłatnie na stronie Wydawnictwa Naukowego PWN (SJP PWN). Właściwie mamy tam teraz do czynienia z portalem łączącym kilka różnych słowników (dwa ogólne, ortogra¿czny i synoni- 9 Po de¿nicję słownikową tego przysłówka w procesie wykładni sięgał np. WSA w Warszawie w wyroku z 18.09.2007 r., III SA/Wa 1133/07, LEX nr 578114. W chwili oddawania do druku niniejszego tekstu WSJP nie udostępniał hasła samotnie, choć nie ulega wątpliwości, że w końcu pojawi się ono w tym słowniku. 10 Więcej na ten temat por. A. Czelakowska, Wielki słownik języka polskiego PAN jako słownik elektroniczny, „Język Polski" 2012, nr 5, s. 336–347. mów), bardzo duży zbiór porad językowych (w postaci pytań i odpowiedzi) oraz korpus przykładów użyć 11 . Połączenie tych różnych baz danych jest jednak dosyć przypadkowe. Na przykład po wpisaniu w okno wyszukiwarki słowa samotnie dostaniemy jednocześnie informacje o dwóch hasłach: samotny i samotnia (ponieważ forma samotnie jest nie tylko przysłówkiem tworzonym od przymiotnika samotny, ale także homonimiczną z nim liczbą mnogą rzeczownika samotnia). Te informacje to: de¿nicje słów samotny i samotnia (ale nie samego przysłówka samotnie!), synonimy (dla samotnie to m.in. luzem i samopas) oraz odnośniki do haseł w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego (SJPDor) sprzed ponad półwiecza. Hasła SJPDor są udostępnione w całości i bez żadnych ograniczeń, ale trzeba pamiętać, że rejestrują one niewspółczesny stan języka polskiego. Dodatkowo na stronie pojawi się losowy wybór przykładów użycia słowa samotnie z Korpusu Języka Polskiego PWN, a także porady językowe związane z tym słowem. Problem w tym, że nie zawsze te porady rzeczywiście są powiązane z wyrazem, którego szukaliśmy. Pierwsza, która pojawiła się po wyszukaniu słowa samotnie 24 marca 2015 r., dotyczy ujmowania w przecinki okoliczników, a wyświetla się ona pod tym hasłem, ponieważ jako zdania ilustrującego to zagadnienie użyto przykładu zawierającego słowo samotnie: Daria, od rozwodu z Michałem, samotnie wychowuje swoją córkę Kamilę. Problem językowy jest zatem zupełnie niezwiązany z tym przysłówkiem. Podobnie jak druga wyświetlana porada. Jej tematem jest kwestia interpunkcyjna, a wyświetla się pod hasłem samotnie, ponieważ w odpowiedzi to słowo jest użyte: W opisanej sytuacji słowo „Wskazówka" może być zamknięte dwukropkiem lub kropką, a gdyby znajdowało się samotnie w wierszu, mogłoby nie mieć żadnego znaku na końcu. Korzystając z tej witryny, trzeba się liczyć także z tym, że umieszczone tam de¿nicje są – z punktu widze- 11 A obok portalu słownikowego działa również portal encyklopedyczny (encyklopedia.pwn.pl) oraz ze słownikami dwujęzycznymi: polsko-angielskim i polsko-niemieckim (translatica.pl) – wszystkie mają obecnie jednolity interfejs użytkownika i szatę gra¿czną. nia językoznawczego – dosyć słabe (zwykle nie spełniają nawet podstawowych wymogów, które współcześnie nakłada się na de¿nicje słownikowe 12 ). Poważną wadą portalu jest również opisana powyżej pewna losowość w doborze informacji, a dodatkowo trzeba uważać na wszechobecne reklamy, które bardzo pogarszają czytelność strony. Najnowszym słownikiem internetowym, dostępnym zaledwie od kilku miesięcy, jest Dobry słownik (DS). Ze względu na założenia przyjęte przez jego autorów jest raczej mało prawdopodobne, żeby mógł on być wykorzystywany w procesie wykładni prawa 13 . Po pierwsze słownik ten jest przygotowywany przez bardzo mały zespół, dlatego zasób haseł jest ograniczony. Nigdy nie będzie on zawierał pełnej siatki haseł słów języka polskiego, a znaczna liczba tych, które w nim już są, nie jest opatrzona de¿nicją 14 (ponieważ zawiera tylko wybrane informacje o danym słowie, np. o jego wymowie czy odmianie). Po drugie jest to słownik aktualizowany codziennie, czyli jakaś konkretna de¿nicja, na którą się powołujemy, już następnego dnia może mieć nieco inne brzmienie, bo autorzy mogą uznać, że poprzednia wersja była niedoskonała lub po prostu błędna. Jednak to, że DS nie można (tzw. można, ale nie powinno się) wykorzystywać w wykładni prawa, nie oznacza, że nie znajdzie on zastosowania w pracy prawnika w ogóle – w założeniu ma on bowiem pozwalać na szybkie rozwiązywanie najczęstszych i najtrudniejszych prob- 12 Standardem jest tam stosowanie tzw. de¿nicji synonimicznej, która polega nie na podaniu de¿nicji, ale prostych synonimów lub wyrazów bliskoznacznych, np. samotny 'żyjący sam, bez rodziny, przyjaciół'. Trzeba jednak przyznać, że obecnie jakość de¿nicji w darmowym słowniku PWN jest generalnie trochę lepsza niż jeszcze kilka lat temu. Jednocześnie fakt, że de¿nicje poprawiono, przekłada się na to, że uzasadnienia (i inne teksty prawnicze), w których przywoływano SJP PWN, w tym zakresie są już teoretycznie niewery¿kowalne. 13 W aneksie słownik jest oznaczony jest jako polecany w pracy prawnika, trzeba jednak pamiętać, że raczej na zasadzie podobnej co na przykład Wielki słownik ortogra¿czny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji – jako przydatny w pracy z tekstami od strony technicznej i stylistycznej, niekoniecznie jako narzędzie do wykładni językowej prawa. 14 Według stanu na 1 kwietnia 2015 r. DS zawiera niecałe 23 tys. de¿nicji, nawet najmniejszy słownik ogólny zawiera ich co najmniej 5 razy więcej. lemów poprawnościowych, co w pracy polegającej głównie na tworzeniu tekstów mówionych i pisanych ma niebagatelne znaczenie. W wypadku gdy dany problem nie jest jeszcze w słowniku opisany (a składa się on ze zbioru artykułów hasłowych oraz reguł językowych), można zgłosić to autorom, którzy w pierwszej kolejności opracowują zagadnienia potrzebne użytkownikom (czyli właśnie to, co jest przez nich zgłaszane 15 , oraz hasła najczęściej wyszukiwane w witrynie). Słownika tego typu w polskiej leksykogra¿i jeszcze nie było, najbliżej mu do rodzaju, który zwykło się nazywać „słownikiem poprawnej polszczyzny". Pewien – wcale nie tak mały – podzbiór spraw, w których jako biegli z zakresu wiedzy o języku występują profesjonalni językoznawcy, stanowią wszelkie sprawy dotyczące zniesławień, naruszeń dóbr osobistych, obelg itp. Są one zwykle skomplikowane i dyskusyjne (dlatego pojawia się konieczność powoływania biegłych) i do analizy tekstów w takich wypadkach nie wystarczają informacje zawarte w słownikach. Warto jednak wiedzieć, że istnieje słownik, który pozwala stosunkowo obiektywnie ocenić stopień wulgarności (co bywa jednym z elementów spraw tego rodzaju 16 ) tekstu. Mam na myśli Słownik polskich przekleństw i wulgary- 15 Wiele uniwersytetów prowadzi przy kierunku ¿lologia polska tzw. poradnie językowe, do których można zgłaszać pytania związane z poprawnym używaniem języka polskiego. Poradnie te są dostępne przez Internet i darmowe, ale nie mamy gwarancji, że szybko (i że w ogóle) uzyskamy odpowiedź na pytanie. Gwarancję taką dają poradnie SJP PWN i DS, ale dostęp do obu jest w pewnym sensie limitowany – w pierwszym wypadku liczbą pytań, które użytkownicy mogą zadać w ciągu dnia, w drugim – koniecznością opłacenia abonamentu. 16 Ale wcale nie musi – swego czasu głośna była sprawa, w której J. Urban został oskarżony między innymi o to, że w swoim felietonie znieważył papieża jako głowę państwa Watykan. Wspomniany felieton zawierał na przykład takie określenia Karola Wojtyły: „dziadunio Karol Wojtyła", „sędziwy bożek", „idol tłumu katolickich klakierów", „gwiazdor J.P.2", „Breżniew Watykanu", ponadto autor sugerował, że działalność publiczna wyraźnie schorowanego papieża ma znamiona „kultu masochizmu i sadyzmu, znęcania się nad sobą i fanatyzmu" i zawarł propozycję „apelu", z którym do papieża powinni się zwrócić chrześcijanie: „Kochany staruszku! Połóż się do łóżka. […] Poćpaj kawiorku, pocmoktaj melbę. […] Nie rób z siebie widowiska grozy. […] Wyrzuć te starcze środki dopingowe. […] Choruj z godnością, gasnący starcze, albo kończ waść, wstydu oszczędź. […] Karolu Wojtyło! Twój anioł stróż w poczuciu zmów Macieja Grochowskiego 17 . Wbrew pozorom jest to jeden z najrzetelniejszych od strony naukowej polskich słowników – mimo że okładka, którą Wydawnictwo Naukowe PWN opatrzyło trzecie wydanie tego słownika, sugeruje mniej poważny charakter dzieła. W słowniku tym nie tylko zarejestrowane są wulgaryzmy i przekleństwa, ale każde z nich zostało opatrzone odpowiednim kwali¿katorem (np. wulgaryzmy podzielone są na: jednostki uważane powszechnie za bardzo wulgarne, jednostki uważane powszechnie za wulgarne, jednostki na ogół uważane za wulgarne i jednostki wulgarne ze względu na znaczenie i odniesienie). Wulgaryzmy są rejestrowane także w słownikach ogólnych (choć z różnych powodów nie jest to regułą), ale specjalistyczny słownik wulgaryzmów zawsze będzie ich rejestrował więcej niż słownik ogólny. Podobnie słownik ogólny będzie zawsze rejestrował jakiś zasób terminów prawnych i prawniczych, ale nigdy nie będzie on porównywalny z jakimkolwiek leksykonem terminologicznym. Przy tej okazji wspomnę jeszcze właśnie o pewnym typie leksykonów terminologii prawnej i prawniczej, które z racji praktyki uprawiania zawodów prawniczych są – jak sądzę – stosunkowo często wykorzystywane. Mam na myśli opracowania zbierające zasób terminologii łacińskiej (terminów i paremii) używanej tradycyjnie w tekstach prawniczych 18 . Opracowania takie są specy¿cznymi specjalistycznymi słow- bezradności już dawno w łeb sobie palnął" (por. J. Urban, Obwoźne sado-maso, „NIE" 2002, nr 17, s. 2). Łatwo zauważyć, że w przywołanych wyrażeniach nie ma żadnych słów, które można uznać za wulgarne, a nie zmienia to faktu, że rzeczywiście można było się zastanawiać, czy nie doszło do znieważenia i przekroczenia ramy prawnie dopuszczalnej krytyki i wolności wypowiedzi. 17 M. Grochowski, Słownik polskich przekleństw i wulgaryzmów, wyd. 3, Warszawa 2008. Słownik ten nie ma wersji elektronicznej. 18 Por. np. J. Pieńkos, Praecepta Iuris. Paremie, sentencje, wyrażenia łacińskie w układzie systematycznym i alfabetycznym, Warszawa 2010; W. Wołodkiewicz (red.), Regulae iuris. Łacińskie inskrypcje na kolumnach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej, wyd. 3, Warszawa 2010; J. Zajadło (red.), Łacińska terminologia prawnicza, wyd. 2, Warszawa 2013. Na ile udało mi się zorientować, w postaci elektronicznej (jako słownik ofÀine) spośród opracowań tego typu dostępna jest tylko jedna pozycja, por. J. Sondel, Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, wyd. 2, Kraków 2009. nikami dwujęzycznymi, w których notuje się leksykę nieużywaną raczej w tekstach ogólnych (bardzo mała liczba takich terminów pojawia się w tekstach języka ogólnego – zwykle dziennikarskich – i w słownikach języka ogólnego, np. vacatio legis jest zarejestrowane w USJP i DS) i to decyduje o ich przydatności w pracy prawnika. Nie ulega wątpliwości, że słowniki, które nie istnieją w jakiejś formie elektronicznej, będą powoli wychodzić z obiegu. Decyduje o tym banalny czynnik – wygoda (a z punktu widzenia wydawcy – także koszt druku). Nie jest wykluczone, że przygotowana przeze mnie uaktualniona lista słowników wkrótce znów się zdezaktualizuje. Ale jeśli tak będzie, to tylko... dobrze. Oznaczać to bowiem będzie, że ciągle jeszcze można liczyć na rozwój elektronicznych słowników języka polskiego – rozwój, który jest konieczny, bo stan obecny nie jest jeszcze zadowalający 19 . Aneks (zestawienie słowników) 20 + Dobry słownik, red. Ł. Szałkiewicz, Wrocław 2014–. Słownik online: dobryslownik.pl. + Inny słownik języka polskiego PWN (ISJP), red. M. Bańko, t. 1–2, Warszawa 2000. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM (jako: Multimedialny słownik szkolny PWN, Warszawa 2006). – Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny (PSWP), red. H. Zgółkowa, t. 1–50, Poznań 1994–2005. 19 Oczywiście stan przedstawiony w tym tekście (i jego pierwszej części) nie obejmuje wszystkich słowników, które są dostępne na rynku wydawniczym i w Internecie. Zupełnie pominąłem na przykład naukowe słowniki polszczyzny poszczególnych epok (staropolszczyzny, polszczyzny XVI w. itd.) czy języka poszczególnych pisarzy, różnego rodzaju słowniki synonimów, słowniki dawne (napisane w XIX w.) i wiele, wiele innych. Skupiłem się na tych, co do których jestem przekonany, że rzeczywiście w zwykłej pracy prawnika mogą być przydatne. 20 Znak „+" oznacza słownik polecany, znak „–" słownik niepolecany (z punktu widzenia przydatności w pracy prawnika). Informacje dotyczące dostępności wersji online są aktualne na 1 kwietnia 2015 r. – Słownik języka polskiego PWN (SJPDor), red. W. Doroszewski, t. 1–11, Warszawa 1958–1969. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM. Wersja online: www.doroszewski.pwn.pl lub w portalu www.sjp.pwn.pl. – Słownik języka polskiego PWN (SJPSz), red. M. Szymczak, t. 1–3, Warszawa 1978–1981. + Słownik współczesnego języka polskiego (SWJP), red. B. Dunaj, Warszawa 1996. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM (różne wydania i tytuły). + Słownik wyrazów obcych PWN (SWO), red. M. Bańko, Warszawa 2006. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM. + Uniwersalny słownik języka polskiego PWN (USJP), red. S. Dubisz, t. 1–4, Warszawa 2003. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM. Wersja online (płatna): www.usjp.pwn.pl. + Wielki słownik ortogra¿czny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji (WSO), red. E. Polański, Warszawa 2003 (i wydania późniejsze). Wersja online dostępna w portalu www.sjp.pwn.pl. Dostępna wersja elektroniczna CD-ROM. + Wielki słownik języka polskiego (WSJP), red. P. Żmigrodzki, Kraków 2007–. Słownik online: www.wsjp.pl. Streszczenie Przedmiotem zainteresowania w artykule jest przydatność słowników języka polskiego w pracy prawnika. Rozważana jest kwestia przydatności słowników drukowanych i elektronicznych, opisany pokrótce stan aktualny polskich słowników elektronicznych ofÀine i online oraz nieco bardziej szczegółowo kilka najnowszych internetowych słowników ogólnych i specjalnych języka polskiego. Podsumowaniem rozważań jest lista słowników języka polskiego polecanych i niepolecanych (ze szczególnym uwzględnieniem słowników dostępnych w postaci elektronicznej) w codziennej pracy prawnika. Abstract LEXICOGRAPHY IN A LAWYER'S PRACTICE – A SUPPLEMENT This article focuses on usefulness of Polish language dictionaries in a lawyer's practice. The author deliberates on the issue of usefulness of printed and electronic dictionaries, brieÀy described current condition of Polish ofÀine and online dictionaries as well as slightly more detailed several most recent general and specialist Polish dictionaries found on the internet. The deliberations end with a list of recommended and not recommended Polish language dictionaries (with particular consideration of dictionaries available in an electronic form) in a lawyer's everyday practice.	<urn:uuid:caf0306b-099b-4ae3-8dcb-2f26fbf172ad>	finepdfs	2.628906	CC-MAIN-2020-45	https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/2901/s_zurowski_041.pdf?sequence=1	2020-10-20T12:26:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107872686.18/warc/CC-MAIN-20201020105000-20201020135000-00553.warc.gz	510,465,628	0.916046	0.999807	0.999807	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1338, 3658, 5979, 8473, 10737, 12916, 15364, 18008, 20478, 22493, 24315, 24752 ]	1	0
UCHWAŁA NR II/15/2024 RADY MIEJSKIEJ MIĘDZYCHODU z dnia 28 maja 2024 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód - część obrębu Międzychód (rejon ul. św. Jana Pawła II) i część obrębu Wielowieś (dz. nr 80/7). Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) Rada Miejska Międzychodu uchwala, co następuje: § 1. 1. Uchwala się zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód – część obrębu Międzychód (rejon ul. św. Jana Pawła II) i część obrębu Wielowieś (dz. nr 80/7), zwaną dalej planem, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Międzychód (Uchwała Nr LII/400/2010 Rady Miejskiej Międzychodu z dnia 21 kwietnia 2010 r., ze zm.). 2. Granice obszaru objętego planem określa rysunek planu. 3. Integralnymi częściami uchwały są: 1) załączniki nr 1a i 1b – stanowiące część graficzną, zwaną „rysunkiem planu”, opracowane w skali 1:1000 i zatytułowane: Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód – część obrębu Międzychód (rejon ul. św. Jana Pawła II) i część obrębu Wielowieś (dz. nr 80/7), wraz z wyrysem ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Międzychód; 2) załącznik nr 2 – stanowiący rozstrzygnięcie Rady Miejskiej Międzychodu o sposobie rozpatrzenia uwag wniezionych do projektu planu; 3) załącznik nr 3 – rozstrzygnięcie Rady Miejskiej Międzychodu o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz o zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych; 4) załącznik nr 4 – stanowiący dane przestrzenne utworzone dla planu. § 2. Ilekroć w niniejszej uchwale jest mowa o: 1) ogrodzeniu ażurowym – należy przez to rozumieć ogrodzenie, w którym część ażurowa stanowi nie mniej niż 70% powierzchni całkowitej ogrodzenia; 2) powierzchni zabudowy – należy przez to rozumieć sumę powierzchni wszystkich budynków zlokalizowanych na działce budowlanej, wyznaczonych przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi ścian budynku na powierzchnię terenu; 3) powierzchni całkowitej zabudowy – należy przez to rozumieć sumę powierzchni całkowitych wszystkich kondygnacji wszystkich budynków na działce budowlanej, liczoną po obrysie zewnętrznym budynku; 4) tablicy informacyjnej – należy przez to rozumieć element informacji turystycznej, przyrodniczej lub porządkowej. § 3. W zakresie przeznaczenia terenów ustala się: 1) teren garaży, oznaczony na rysunku planu symbolem KOG; 2) teren zabudowy usługowej, oznaczony na rysunku planu symbolem U; 3) teren rolnictwa z zakazem zabudowy, oznaczony na rysunku planu symbolem RN. § 4. W zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego: 1) ustala się lokalizację budynków zgodnie z wyznaczonymi na rysunku planu nieprzekraczalnymi liniami zabudowy, z dopuszczeniem wysunięcia przed linię zabudowy elementów budynków takich jak: okapy, gzymsy, zadaszenia, balkony, wykusze, schody, tarasy i pochylnie, o nie więcej niż 1,5 m; 2) dopuszcza się lokalizację: a) budynków przy granicy działek budowlanych w miejscach, w których pozwalają na to wyznaczone na rysunku planu nieprzekraczalne linie zabudowy, b) kondygnacji podziemnych, c) tablic informacyjnych, d) urządzeń budowlanych, e) sieci lub urządzeń infrastruktury technicznej; 3) zakazuje się lokalizacji: a) nowych napowietrznych sieci infrastruktury technicznej, b) wolno stojących urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW. § 5. W zakresie zasad kształtowania krajobrazu: 1) dopuszcza się lokalizację: a) obiektów małej architektury, b) ogrodzeń ażurowych, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. a, c) tablic informacyjnych, d) na elewacjach budynków lub na ogrodzeniach, nie więcej niż dwóch szyldów na działce budowlanej, o powierzchni każdego z nich nie większej 1,5 m², z wyłączeniem ekranów plazmowych lub typu LED, z zastrzeżeniem lit. e, e) na terenie U nie więcej niż: - jednego wolno stojącego urządzenia reklamowego albo szyldu o powierzchni ekspozycji nie większej niż 6 m² i wysokości nie większej niż 10 m, z wyłączeniem ekranów plazmowych lub typu LED, albo - jednej tablicy reklamowej o powierzchni nie większej niż 5% danej elewacji budynku, umieszczonej na elewacji budynku; 2) zakazuje się lokalizacji: a) wzdłuż terenów dróg, w tym zlokalizowanych poza planem, ogrodzeń z betonowych elementów prefabrykowanych, z wyjątkiem betonowych podmurówek o wysokości do 0,5 m lub prefabrykowanych słupków ogrodzenia, b) wzdłuż zlokalizowanej poza planem drogi wojewódzkiej nr 160, urządzeń powodujących uciążliwości dla uczestników ruchu drogowego, takie jak: utrudnianie czytelności informacji drogowskazowej, ograniczenie widoczności, wysyłanie lub odbijanie światła w sposób powodujący osłepienie lub mogący rozpraszać uwagę, c) urządzeń reklamowych, z uwzględnieniem pkt 1 lit. e. § 6. W zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego ustala się: 1) uwzględnienie w zagospodarowaniu terenów położenia w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu „H-Międzychód”; 2) zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, z wyłączeniem inwestycji celu publicznego; 3) zachowanie i uzupełnienie istniejących zadrzewień, a w przypadku kolizji z planowaną lub istniejącą infrastrukturą techniczną lub zabudową, nakaz ich przesadzenia lub usunięcia i wprowadzenia nowych nasadzeń; 4) zagospodarowanie zielenią wszystkich wolnych od utwardzenia powierzchni terenu; 5) w zakresie kształtowania komfortu akustycznego: a) na terenie U, w przypadku lokalizacji: - lokalu mieszkalnego w budynku usługowym, zapewnienie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku jak dla terenów mieszkaniowo-usługowych, - zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytom dzieci i młodzieży, domów opieki społecznej lub szpitali zapewnienie w granicach działki budowlanej, na której zlokalizowany będzie taki obiekt lub zabudowa, dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku odpowiednio jak dla terenów zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytom dzieci i młodzieży, terenów domów opieki społecznej lub terenów szpitali poza miastem; b) zapewnienie wymaganych, dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na granicach terenów o zdefiniowanych wyższych wymaganiach akustycznych, c) dopuszczenie stosowania zasad akustyki budowlanej i architektonicznej w budynkach z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi; 6) gromadzenie odpadów w miejscach ich powstawania oraz ich dalsze zagospodarowanie zgodnie z regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminie oraz z przepisami o odpadach; 7) stosowanie ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw dla celów grzewczych, z uwzględnieniem przepisów odrębnych w zakresie ochrony powietrza. § 7. W zakresie zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazu kulturowego, oraz dóbr kultury współczesnej ustala się uwzględnienie w zagospodarowaniu terenów U i RN strefy ochrony konserwatorskiej stanowiska archeologicznego, zgodnie z przepisami odrębnymi. § 8. W zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem KOG ustala się: 1) lokalizację garaży; 2) dopuszczenie lokalizacji budynków gospodarczych i wiat; 3) powierzchnię zabudowy nie większą niż 40% powierzchni działki budowlanej; 4) udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniejszy niż 25% działki budowlanej; 5) intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej od 0,01 do 0,4; 6) wysokość budynków nie większą niż 6 m i nie więcej niż 1 kondygnacja nadziemna; 7) kąt nachylenia połaci dachowych do 12°; 8) dostęp dla samochodów do drogi publicznej położonej poza granicami planu. § 9. W zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem U ustala się: 1) lokalizację na działce budowlanej jednego budynku usługowego; 2) dopuszczenie lokalizacji w budynku usługowym jednego lokalu mieszkalnego, o powierzchni nie przekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku; 3) zakaz lokalizacji usług handlu o powierzchni sprzedaży większej niż 400 m²; 4) lokalizację zabudowy wolno stojącej; 5) powierzchnię zabudowy nie większą niż 40% powierzchni działki budowlanej; 6) udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniejszy niż 20% działki budowlanej; 7) intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej od 0,01 do 0,8; 8) wysokość budynków nie większą niż 10 m i nie więcej niż 2 kondygnacje nadziemne; 9) kąt nachylenia połaci dachowych do 12° lub od 25° do 45°; 10) powierzchnię nowo wydzielanych działek budowlanych, z wyłączeniem działek pod lokalizację obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej, dojść i dojazdów, nie mniejszą niż 800 m²; 11) dopuszczenie lokalizacji: a) stacji transformatorowych o wysokości nie większej niż 2,5 m i dachach dowolnych, b) na działce budowlanej jednego budynku garażowego lub gospodarczego, o łącznej powierzchni zabudowy nie większej niż 50 m² i o wysokości nie większej niż 5 m; 12) nakaz zapewnienia na działce budowlanej stanowisk postojowych dla samochodów osobowych w łącznej liczbie nie mniejszej niż: a) 2 stanowiska postojowe na każdy lokal mieszkalny, b) 3 stanowiska postojowe na każde 100 m² powierzchni użytkowej obiektów handlowych, c) 3 stanowiska postojowe na każde 100 m² powierzchni użytkowej innych usług; 13) w przypadku lokalizacji usług wymagających dostaw towarów, nakaz zapewnienia na działce budowlanej miejsce do przeładunku towarów, zlokalizowanych poza stanowiskami określonymi w pkt 11; 14) dostęp dla samochodów do drogi publicznej położonej poza granicami planu – drogi wojewódzkiej nr 160. § 10. W zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem RN ustala się zachowanie dotychczasowego sposobu użytkowania. § 11. W zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenów i ograniczeń w ich użytkowaniu ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków: a) na terenie RN, b) w obszarze 100 m od linii brzegowych wód powierzchniowych wskazanych na rysunku planu; 2) uwzględnienie wymagań i ograniczeń wynikających z lokalizacji w obszarze ochronnym Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 146 - Subzbiornik Jezioro Bytyńskie-Wronki-Trzciel; 3) uwzględnienie wymagań i ograniczeń wynikających z przebiegu sieci infrastruktury technicznej; 4) w zakresie dostępu do zlokalizowanej poza planem drogi wojewódzkiej nr 160, uwzględnienie wymagań i ograniczeń wynikających z jej klasy technicznej. § 12. W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej ustala się: 1) wyznaczenie stanowisk postojowych przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową, zgodnie z zasadami i normatywem wynikającymi z przepisów odrębnych; 2) powiązanie sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym oraz zapewnienie dostępu do sieci; 3) zaopatrzenie w wodę pitną z sieci wodociągowej; 4) odprowadzanie ścieków byтовych lub przemysłowych do sieci kanalizacji sanitarnej; 5) zaopatrzenie w energię elektryczną z sieci elektroenergetycznej średniego i niskiego napięcia lub z indywidualnych źródeł energii; 6) zaopatrzenie w ciepło z sieci ciepłowniczej lub gazowej, z dopuszczeniem stosowania indywidualnych systemów grzewczych, z zastrzeżeniem § 6 pkt 7; 7) dopuszczenie robót budowlanych w zakresie sieci infrastruktury technicznej. § 13. W zakresie sposobu i terminu tymczasowego zagospodarowania, urządzenia i użytkowania terenów, ustala się, że zapisy zawarte w §5 zachowują moc do czasu wejścia w życie uchwały w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane, zgodnie z art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. § 14. Ustala się stawkę, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w wysokości 30%. § 15. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Międzychodu. § 16. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodniczący Rady Miejskiej Międzychodu Dariusz Nowak Signature Not Verified Data: 2024.06.03 19:45 CEST Załącznik nr 1a do uchwały nr II/15/2024 Rady Miejskiej Międzychodu z dnia 28 maja 2024 r. ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD - CZĘŚĆ OBRĘBU MIĘDZYCHÓD (REJON UL. ŚW. JANA PAWŁA II) I CZĘŚĆ OBRĘBU WIELOWIES (DZ. NR 80/7) OZNACZENIA - GRANICA ZMIANY MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO BĘDĄCA JEDNOCZEŚNIE GRANICĄ GŁÓWNEGO ZBIORNIKA WÓD PODZIEMNYCH NR 146 - SUBZBIORNIK JEZIORO BYTYŃSKIE-WRONKI-TRZCIEL ORAZ GRANICĄ OBSZARU CHRONIONEGO KRAJOBRAZU "H" - MIĘDZYCHÓD - LINIA ROZGRANICZAJĄCA TERENY O RÓŻNYM PRZEZNACZENIU I RÓŻNYCH ZASADACH ZAGOSPODAROWANIA - NIEPRZEKRACZALNA LINIA ZBUDOWY - KOG TEREN GARAŻY - WYMIAROWANIE W METRACH WYRYS ZE STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD (UCHWAŁA NR LIU/400/2010 RADY MIEJSKIEJ MIĘDZYCHODU Z DZIA 21 KWIEJTIA 2010 R., ZE ZMIANAMI) OZNACZENIA - GRANICA ZMIANY MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD - CZĘŚĆ OBRĘBU MIĘDZYCHÓD (REJON UL. ŚW. JANA PAWŁA II) I CZĘŚĆ OBRĘBU WIELOWIES (DZ. NR 80/7) - PLANOWANE TERENY ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ JEDNORODZINNEJ ORAZ USŁUG TOWARZYSZĄCYCH - PLANOWANE TERENY ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ WIELORODZINNEJ ORAZ USŁUG TOWARZYSZĄCYCH - TERENY ZABUDOWY TECHNICZNO-PRODUKCYJNEJ - GRANICA OBSZARU CHRONIONEGO KRAJOBRAZU - OBSZAR 100 M OD LINII BRZEGOWEJ WÓD POWIERZCHNIOWYCH Mapa zasadnicza w postaci wektorowej wydana przez Starostwo Powiatowe w Międzychodzie Międzychód, 29-05-2023 Licencja nr PODGIK.6618.104.22.1683_3014_CLI Układ współrzędnych: PL-2000 strefa 5 skala 1:10000 Id: 44460EC9-C749-475E-BF95-40EEE88119E0. Podpisany Załącznik nr 1b do uchwały nr II/15/2024 Rady Miejskiej Międzychodu z dnia 28 maja 2024 r. ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD - CZĘŚĆ OBREBU MIĘDZYCHÓD (REJON UL. ŚW. JANA PAWŁA II) I CZĘŚĆ OBREBU WIELOWIES (DZ. NR 80/7) SKALA 1:1 000 1 cm = 10 m Mapa zasadnicza w postaci wektorowej wydana przez Starostwo Powiatowe w Międzychodzie Międzychód, 29-05-2023 Licencja nr PODGIK.6622.214.171.1243_3014_CLI Układ współrzędnych: PL-2000 strefa 5 OZNACZENIA: GRANICA ZMIANY MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO BĘDĄCA JEDNOCZEŚNIE GRANICA GŁÓWNEGO ZBIORNIKA WÓD PODZIEMNYCH NR 146 - SUBZBIORNIK JEZIORO BYTYŃSKIE-WRONKI-TRZCIEL, GRANICA STREFY OCHRONY KONSERWATORSKIEJ STANOWISKA ARCHEOLOGICZNEGO ORAZ GRANICA OBSZARU CHRONIONEGO KRAJOBRAZU "H" - MIĘDZYCHÓD LINIĄ ROZGRANICZAJĄCĄ TERENY O RÓŻNYM PRZEZNACZENIU LUB ROŻNYCH ZASADACH ZAGOSPODAROWANIA NIEPRZEKRACZALNA LINIA ZABUDOWY TEREN ZABUDOWY USŁUGOWEJ TEREN ROLNICTWA Z ZAKAZEM ZABUDOWY OBSZAR 100 M OD LINII BRZEGOWEJ WÓD POWIERZCHNIOWYCH WYMIAROWANIE W METRACH WYRYS ZE STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD (UCHWAŁA NR LI/400/2010 RADY MIEJSKIEJ MIĘDZYCHODU Z DNIA 21 KWIETNIA 2010 R., ZE ZMIANAMI) OZNACZENIA GRANICA ZMIANY MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MIĘDZYCHÓD - CZĘŚĆ OBREBU MIĘDZYCHÓD (REJON UL. ŚW. JANA PAWŁA II) I CZĘŚĆ OBREBU WIELOWIES (DZ. NR 80/7) PLANOWANE TERENY ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ JEDNORODZINNEJ ORAZ USŁUG TOWARZYSZĄCYCH TERENY ROLNE, ŁĄKI I PASTWISKA Id: 44460EC9-C749-475E-BF95-40EEE88119E0. Podpisany: 2024-05-29 11:00:00 Rozstrzygnięcie Rady Miejskiej Międzychodu o sposobie rozpatrzenia uwag wnesionych do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód – część obrębu Międzychód (rejon ul. św. Jana Pawła II) i część obrębu Wielowieś (dz. nr 80/7) Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 zm.) Rada Miejska Międzychodu rozstrzyga, co następuje: 1. Zgłaszający uwagę: „DINO POLSKA” S.A. 1.1. uwaga dotyczy: zmiany przeznaczenia terenu RN na U i ujednolicenia zapisów dla całej działki. rozstrzygnięcie: uwaga niewzględniona uzasadnienie: Ustalenie przeznaczenia terenu RN – teren rolnictwa z zakazem zabudowy wynika z ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód. Ponadto, zdecydowana większość terenu położona jest w obszarze 100 m od linii brzegowej wód powierzchniowych, w której zgodnie z ustaleniami Studium wprowadzono zakaz zabudowy. 1.2. uwaga dotyczy: zmiany powierzchni biologicznie czynnej na terenie U na min. 15% lub pozostawienia 35% w przypadku, gdy teren będzie obejmował całą działkę. rozstrzygnięcie: uwaga niewzględniona w części uzasadnienie: Zgodnie z ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód uwagę uwzględniono w części wprowadzając dla terenu U udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniejszy niż 20% działki budowlanej. 1.3. uwaga dotyczy: zmiany minimalnej liczby stanowisk postojowych dla samochodów osobowych z 4 na 2 stanowiska postojowe na każde 100 m² powierzchni użytkowej obiektów handlowych. rozstrzygnięcie: uwaga niewzględniona w części uzasadnienie: Ustalenie minimalnej liczby stanowisk postojowych dla samochodów osobowych ma na celu wprowadzenie racjonalnej obsługi komunikacyjnej i możliwości swobodnego zaparkowania samochodu dla korzystających z terenu usługowego mieszkańców. Uwagę uwzględniono w części poprzez ograniczenie liczby stanowisk postojowych do min. 3 na każde 100 m² powierzchni użytkowej obiektów handlowych. 1.4. uwaga dotyczy: zakazu zabudowy na terenie RN i na obszarach 100 m od linii brzegowych wód powierzchniowych – konieczna zmiana przeznaczenia na U. rozstrzygnięcie: uwaga niewzględniona uzasadnienie: Ustalenie przeznaczenia terenu RN – teren rolnictwa z zakazem zabudowy wynika z ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód. Ponadto, zdecydowana większość terenu położona jest w obszarze 100 m od linii brzegowej wód powierzchniowych, w której zgodnie z ustaleniami Studium wprowadzono zakaz zabudowy. 1.5. uwaga dotyczy: Zmiany powierzchni ekspozycji urządzenia reklamowego lub szyldu z 6 m² na 14 m². rozstrzygnięcie: uwaga niewzględniona uzasadnienie: Ustalenie maksymalnych powierzchni urządzeń reklamowych i szyldów ma na celu dbałość o otaczający inwestycję krajobraz i przeciwdziałać jego degradacji. Reklamy wolno stojące o sporych płaszczyznach ekspozycyjnych stanowią nadmierną dominantę przestrzenną i zaburzają widoki, w tym przypadku na ekstensywną zabudowę i tereny otwarte położone poza granicą opracowania. 1.6. uwaga dotyczy: usunięcia zapisu: w przypadku lokalizacji usług wymagających dostaw towarów, nakaz zapewnienia na działce budowlanej miejsc do przeładunku towarów, zlokalizowanych poza stanowiskami określonymi w pkt 11. rozstrzygnięcie: uwaga nieuwzględniona uzasadnienie: Ustalenie minimalnej liczby stanowisk postojowych dla samochodów osobowych ma na celu wprowadzenie racjonalnej obsługi komunikacyjnej i możliwości swobodnego zaparkowania samochodu dla korzystających z terenu usługowego mieszkańców. Tym samym przeładunek towarów powinien odbywać się poza wyznaczonymi stanowiskami postojowymi dla samochodów osobowych. Rozstrzygnięcie Rady Miejskiej Międzychodu o sposobie realizacji, zapisanych w zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód – część obrzębu Międzychód (rejon ul. św. Jana Pawła II) i część obrzębu Wielowieś (dz. nr 80/7) inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz o zasadach ich finansowania. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) Rada Miejska Międzychodu rozstrzyga, co następuje: § 1. Sposób realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej: 1) Zadania w zakresie infrastruktury technicznej prowadzić będą właściwe przedsiębiorstwa, w kompetencji których leży rozwój sieci: wodociągowej i kanalizacji sanitarnej, energetycznej i gazociągowej, zgodnie ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz na podstawie przepisów odrębnych. Zadania w zakresie gospodarki odpadami realizowane będą zgodnie ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych. Inwestycje w zakresie przesyłania i dystrybucji paliw gazowych, energii elektrycznej realizowane będą w sposób określony w prawie energetycznym. 2) Za podstawę przyjęcia do realizacji zadań określonych w zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które należą do zadań własnych gminy, stanowić będą zapisy uchwał budżetowych Gminy Międzychód. 3) Określenie terminów przystąpienia i zakończenia realizacji tych zadań ustalone będzie według kryteriów i zasad przyjętych przy konstruowaniu uchwał budżetowych Gminy Międzychód. § 2. Finansowanie inwestycji będzie mogło odbywać się poprzez: 1) wydatki z budżetu gminy; 2) współfinansowanie środkami zewnętrznymi, poprzez budżet miasta – w ramach m.in.: a) dotacji unijnych, b) dotacji samorządu województwa, c) dotacji i pożyczek z funduszy celowych, d) kredytów i pożyczek bankowych, e) innych środków zewnętrznych; 3) udział inwestorów w finansowaniu w ramach porozumień o charakterze cywilno – prawnym lub w formie partnerstwa publiczno – prywatnego – „PPP”, a także właścicieli nieruchomości.	fa42c446-3e12-46b2-8889-45f48e76d3c4	finepdfs	1.129883	CC-MAIN-2024-33	https://rada.miedzychod.pl/pliki/miedzychod/zalaczniki/51/ii-15-2024.pdf	2024-08-06T08:22:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640476915.25/warc/CC-MAIN-20240806064139-20240806094139-00480.warc.gz	378,001,737	0.99992	0.999978	0.999978	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2999, 5788, 9067, 12033, 12976, 14617, 16248, 19408, 20053, 22254 ]	1	0
Zatrzymać smaki PRZESZŁOŚCI Stowarzyszenie KRASANU ZATRZYMAĆ smaki PRZESZŁOŚCI WYDAWCA Stowarzyszenie „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania 37-204 Tryńcza 127 tel. 16 642 23 20 e-mail: email@example.com, www.krainasanu.pl OPRACOWANIE I REDAKCJA Anna Pokrywka, Magdalena Rachfal FOTOGRAFIE Archiwum Stowarzyszenia „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania Zdjęcie na str. 40 Stefan Tymaczkowski OPRACOWANIE GRAFICZNE, SKŁAD AB STUDIO Artur Buk www.abstudio.com.pl ISBN 978-83-62729-16-6 Nakład: 500 sztuk © Copyright by Stowarzyszenie „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania Rodzina... zapamiętana, poukładana na zdjęciach, opowiadana przez bliskich. Rodzina... ta z zieloną gałązką i taz pisanką... oświetlana... Kiedy przymykam oczy, dopiero całą ją czuję... Babine dłonie i moje, na pierogowym cieście, zapach kapusty i grzybów w ganku i przed domem. Smak, który farbuje język, a potem zostaje na życie całe, Zapach, który podąża za mną, jak cień... Którego szukam niestarnie... Rodzina otulona kuchennym fartuchem, smakiem rogalí z jabłkami, sytością gorącej zupy, cieplem kłosowego pieca ...to ciepło otrzyma na zawsze... Rodzina... ze spiżarni kradzione powidła soki wypijane w upał, i miód tak cenny, że tylko na lekarstwo... to wszystko... i w to wpłatane słowa... i oczy pełne też czasem, lecz miłości zawsze... Ciasteczka szklanką wycinane z braćmi, zapach z wędzarń tylko przed świętami, herbatą z lityp kiedy przeciğłębienie, to wszystko... i dom drewniany stawiał się pałacem, i serce bito, stworzone wszystkimi zmysłami... Wracaj do przeszłości, żeby tam odnaleźć siebie, Niechby wiązka siana, niechby krönka chleba... Powracaj bogatszy i dumny... ze ślädami na dłoniach, stworzonej przez czas tradycji... Elżbieta Starzak Stowarzyszenie „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania (LGD) powstało w 2006 r. w ramach Schematu I Pilotowego Programu Ledaer +. W tworzeniu Stowarzyszenia brali udział przedstawiciele trzech sektorów: publicznego, społecznego i gospodarczego. Krainę Sanu tworzy obszar siedmiu gmin położony w trzech sąsiadujących ze sobą powiatach: dwie gminy z powiatu leżajskiego: Grodzisko Dolne, Kuryłówka, trzy gminy z powiatu przeworskiego: Adamówka, Tryńcza Sieniawa (gmina miejsko-wiejska) oraz dwie gminy z powiatu jarosławskiego: Wiązownica i Jarosław. Działalność LGD jest nastawiona na aktywizację środowisk lokalnych i wspieranie inicjatyw mających na celu zrównoważony rozwój w obszarze turystyki i kultury. Rola LGD jest bycie „strażnikiem źródeł”, podtrzymywanie i wzmacnianie specyficznych dla Krainy Sanu wartości we współpracy ze środowiskami lokalnymi. Obszar działania Krainy Sanu skupia w sobie uwarunkowania naturalne, dziedzictwo historyczno-kulturowe przy jednoczesnym ukazaniu dóbr kultury materialnej i duchowej. Najważniejsze zasoby kulturowe Krainy Sanu to m.in. drewniana architektura wiejska, pozostałości dawnych dworów magnackich, bardzo liczne kapliczki i krzyże przydrożne o ciekawych rozwiązaniach architektonicznych a także tradycje i obrzędy, do dzisiaj kultywowane przez liczne zespoły ludowe i śpiewacze. Dużą popularnością wśród turystów odwiedzających nasz obszar cieszą się ścieżki edukacyjne i zdrowotne, ze względu na panujący tu mikroklimat. Turysti spędzający czas aktywnie podziwiają piękne krajobrazy podczas wycieczek wzdłuż kulturowych szlaków rowerowych. Na miłośników marszu z kijami czeka ponad 280 km tras do uprawiania nordic walking wchodzących w skład Nordic Walking Park Podkarpackie Centrum. W każdej gminie zlokalizowany jest 1 Nordic Walking Park o określonej trudności i długości tras, a poszczególne gminy połączone zostały trasami łącznikowymi, co stworzyło w konsekwencji „pajęczynę” tras. Zwiedzający obszar działania Krainy Sanu mogą skorzystać nie tylko z noclegów i wiejskiego jadła oferowanych przez gospodarstwa agroturystyczne, ale również z atrakcji turystycznych takich jak jazda konno, przejażdżki bryczką, kuligi, spływy kajakowe oraz biesiadowanie pod gołym niebem. Istotnym składnikiem zasobów kulturowych tego obszaru jest tradycyjne rękodzieło oraz kulinaria. Koła Gospodyń Wiejskich przywracają smaki dzieciństwa, przestrzegając tradycyjnych receptur, a nowe pomysły na potrawy są kontynuacją inwencji przodków. Dzięki pasji i zaangażowaniu lokalnych twórców ludowych można zapoznać się z technikami wytwarzania produktów tradycyjnych oraz podziwiać rękodzieło ludowe tj.: rzeźby, obrazy, wyroby z bibuły i krepiny, wyroby z wikliny oraz hafty. Szanowni Państwo, Niniejsza publikacja poświęcona jest produktom tradycyjnym z terenu objętego działaniem Lokalnej Grupy Działania „Kraina Sanu”, które oczekują na wpis na polską Listę Produktów Tradycyjnych. Lista powstała na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych. Na Listę mogą zostać wpisane wyroby o udokumentowanej co najmniej 25-letniej tradycji wytwarzania. Opisane w publikacji produkty to pierwsze kulinarne specjały z terenu Krainy Sanu, których producenci ubiegają się o ten wpis. Tak duża ilość zgłoszonych produktów jest wynikiem podjętych przez Stowarzyszenie „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania zadań prowadzących do identyfikacji produktów lokalnych wytwarzanych metodą tradycyjną na tym obszarze. Produkty tradycyjne i lokalne z Krainy Sanu posiadają specyficzny charakter oraz niezwykle walory smakowe. Wytwarzanie tych produktów jest pewnego rodzaju ceremoniałem, a wyjątkowy smak bywa często na nowo odkrywany przez mieszkańców oraz turystów odwiedzających Krainę Sanu, czego dowodzi popularność jaką cieszą się imprezy promujące żywność tradycyjną i lokalną. Tradycyjna żywność to szansa przede wszystkim dla niewielkich gospodarstw rolnych oraz małych firm rodzinnych. Przy dobrym pomysle i odpowiedniej promocji może to być dobre źródło dochodu, gdyż konsumenti są skłonni płacić coraz więcej za jakość i niepowtarzalność wyrobu. Tradycja i jakość ma swoją cenę, którą klienci płacą za dobry surowiec pochodzący często z czystych ekologicznie terenów oraz za gwarantujące jakość tradycyjne metody: pieczenia chleba na zakwasie czy pieczenia ciast według starych receptur. Pamiętając, że dziedzictwo kulinarne odgrywa dziś niezwykle ważną rolę w kreowaniu wizerunku każdego regionu, jesteśmy przekonani, że opracowanie to będzie dla Państwa ciekawym przewodnikiem kulinarnym po Krainie Sanu oraz zachęci do smakowania naszych regionalnych specjałów. Stowarzyszenie „Kraina Sanu” – Lokalna Grupa Działania Opis przygotowania potraw i ich pochodzenia sporządzony został zgodnie z życzeniem Pań, których wyroby zostały zamieszczone w niniejszej publikacji... Barszcz biały czysty wielkanocny Zakleić wcześniej zakwas: mąkę żytnią zaleć wodą, dodać sól, czosnek i skórkę chleba. Trzymać w ciepłym miejscu. Zamiast mąki 2–3 tygodnie wcześniej można zaleć ziarna pszenicy i trzymać na tzw. przypiekcu. Dodatki: szynka, boczek, kiełbasa, marchew, pierścuszka – do ugotowania wywaru. W wielkanocny poranek zagotować wodę z kawałkiem szynki, boczku, kiełbasy i warzyw. Po około 1 godz. gotowania na słabym ogniu, wyjąć wędliny i warzywa i wlać zakwasu ile potrzeba, by uzyskać lekko kwaśny smak. Można dosolić, dopieprzyć, a także utrzeć świeżego chrzanu. Na talerze pokroić tzw. święconkę (wędlinę, jajka, gomółki, starty chrzan, chleb pokrojony w kostkę) i bezpośrednio przed spożyciem zaleć bardzo gorącym barszczem. Maria Drapała, Gospodarstwo agroturystyczne „Nad Sanem” ul. Sanowa 6, 37-530 Sieniawa, tel. 16 6227571 Chleb Leżachowski Najpierw gospodyni musi mieć zakwas: do trochę ciepłej wody w dzieży dodać kilka garści mąki żytniej oraz trochę kwasu z dna słoja, w którym kiszono żur (barszcz biały). Dzieża powinna być w ciepłym miejscu, aż zakwas się spieni, ukiśnie (kilkańscie godzin). Potem zakwasem jest do następnego wypieku resztki kwaśnego ciasta, zostawionego w dzieży, której nie wolno myć. Do zakwasu dodaje się drożdże rozdrobione z solą, wodę, mąkę żytnią i mąkę pszenną. Rozmieszać i postawić ten rozczyń na ok. 4–5 godz. do wyrośnięcia (przykryć ściereką) w ciepłe, na zapiecku. Z tych proporcji wychodzi 4 duże chleby. Zamieszanie: do rozcynu, gdy wyrośnie, dodać mąkę pszenną, stopniowo dodawać i mieszać ręką w dzieży (ustawionej na dużym krześle w rogu – żeby nie spadła), w jedną stronę od klepek dzieży, do środka. Miesić powoli, ale miarowo ok. 1 godz., aż ciasto odchodzi od ręki (ma być raczej gęste). Dodać olej rzepakowy i ziarna kminku. Przykrywamy linianą ścierką i stoi w ciepłe ok. 2 godz., aż wyrośnie. Wkładamy rękami (mocznymi w wodzie) ciasto do blaszek, smarujemy je wodą i posypujemy kminkiem (lub makiem). Ciasto rośnie w blaszkach. W tym czasie palimy w piecu chlebowym – długie, drobno rąbane sosnowe polana ustawione w przedniej części pieca, potem przesuniętą kaciubą do tylniej ściany. Gdy w piecu gorąco, a wnętrze czerwone (ocenia się na podstawie doświadczenia), wygarniamy się kaciubą żar na nalepę, trochę zostawiając przed drzwiczkami w piecu. Nad każdym bochenkiem kręślę się znak krzyża i na łopacie wsuwa do pieca. Pieče się ok. 1,5 godz. pierwszy bochenek się sprawdza pukając pięcią w spód. Wymijamy się kaciubą, wysypuje chleb z blachy na stół przykryty ścierkami jeszcze bardzo gorący smaruję się kawalemikiem słoniny (która się topi pocierana), żeby były „wypucowane” (błyszczące) i wszystkie chleby przykrywa szczelnie ścierkami, a na nie kładzie się koc. Dzięki temu po wystygnięciu chleb nie jest suchy, ale elastyczny, sprężysty, a jego skórka równocześnie jest chrupiąca, ale nie twarda. Danuta Krupka, KGW w Leżachowie Leżachów 129, 37-530 Sieniawa, tel. 793 610 830 Chleb PSZENNO-RAZOWY Z PIECOWISKA Przesiewamy mąkę, w dużym naczyniu robimy roczyn z serwaki, drożdży, soli, mąki pszennej i mąki razowej, mieszamy i odstawiamy na ok. 2 godz. do wyrośnieńia. Gdy roczyn wyrosnie dodajemy mleko, wysypujemy resztę mąki i wyrabiamy ciasto. Całość odstawiamy w ciepłe miejsce do podwojenia objętości. Porcje ciasta wykładamy na stolnicę posypaną mąką, lekko podgniataamy i wkładamy do słomianego koszyka oprószonego mąką razową. Gdy ciasto w koszykach trochę podrośnie wykładamy je drewnianą łopatą posypując mąką razową, po wierzchu obmywamy wodą i wsadzamy do dobrze nagrzanego pieca (na podłogę pieca). Pieczemy w piecu opalonym drzewem (najlepiej olchowym) ok. 1 godz. w temp. od 200 do 150°C. Składniki: serwakta, mąka pszenna, mąka pszenno-razowa, mleko słodkie, drożdże, sól. Maria Żak, Zespół śpiewaco-obrądzowy „Leszczynka” 37-306 Wólka Grodziska 63, tel. 17 2436614 CHLEB pszenny DĄBROWICKI Rozczyn: ziemniaki, drożdże, sól, cukier, mąka pszenna, woda, olej – smalec, jajo, słonina. Ziemniaki pokroić w grubą kostkę, ugotować nie odcedzając rozkłoćcie tłuczkiem i dodać do tego zimnej wody, aby było ciepłe. Następnie do dziczki dać rozkłocone ziemniaki, rozprowadzone drożdże, mąki ile zabierzec, tak aby uzyskać konsystencję śmietany. Odstawić na noc. Rano do roczynu dodać sól, olej lub smalec i mąki dodawać partiami tak długo, aż ciasto będzie odstawać od ręki. Odstawić do wyrośnieńia. W tym czasie rozpalić w piecu piekarskim, posmarować olejem brytfanki, jak ciasto będzie wyrośnieńie wkładać do brytfanek ciasto i odstawić ponownie do wyrośnieńia. Przed samym włożeniem do pieca posmarować rozkłoconym jajkiem. Piec w dobrze nagrzanym piecu 1 godz. Po wyjęciu z pieca posmarować słoniną. Dawniej pieczono chleb na liściu kapusty lub na trzonie, a teraz w brytfankach. Joanna Staroń, Dąbrowica 48, 37-303 Kuryłówka, tel. 691785882 Gołąbki z kaszą grzybową i tartymi ziemniakami Gościnnik chlebowy to normalny chleb; ciasto pszenne od razu wyrabiane bez rozcynu, łączone wszystkie składniki, dobrze wyrobione i muśiao dobrze wyrosnąć, żeby go nalazyć w foremki lub piec z łopaty, ale zawsze na liściu kapusty. Na jednym z chlebow były nakładane ozdoby, motywy kłosów i kwiatów. Chleb zawsze jest pieczony w piecu palonym drzewem, gdzie się układa polana drzewa, zawsze trzynaście polan. Chleb po upieczeniu ma jasno brązową skórke, a Gościnnik różni się tym, że na nim są ozdoby lekko białe. Tradycja polegała na tym, że jak gospodyni szła z wizyta do rodziny to zabierała ten Gościnnik i dawała tej gospodyni do której przyszła. To był symbol dostatku. Jak gospodyni miała córki na wydaniu to taki Gościnnik piekła z córkami i zapraszała kawalerów, żeby zobaczyły jaki to Gościnnik upiekły córki. Kawalerowie byli czestowani Gościnnikiem. Jest to dawna tradycja jak sięgam pamięcią z dziecięcych lat czterdziestych; tak zawsze był pieczony chleb i Gościnnik. Ja nie zmieniam receptur, piekę pół wieku. Chcę ocalić od zapomnienia tradycję, smak, to piękno, zapach, tworzyć klimat ziemi sieniawskiej, to co dobre i piękne niech trwa. Składniki: Rozczyn, serwatka, woda, ziemniaki gotowane, drożdże, sól, mąka razowa, mąka pszenna. Z kapusty wykroić głab, po czym włożyć kapustę do wrzącej wody i obgotować. Kolejno zdjąć delikatnie liście. Przygotowujemy farsz. Kaszę przepłukać i ugotować w wodzie. Ziemniaki obieramy, myjemy i ucieramy na drobnej tarce. Cebulę obieramy, kroimy w kostkę i smażymy na masle. Do ugotowanej i przestudzonej kaszy dodajemy starte ziemniaki i podsmażoną cebulę. Doprawiamy solą i pieprzem do smaku, dokładnie mieszamy. Nakładamy na każdy liść farsz, formujemy z każdego liścia wałek (zwijanie zawsze zaczynamy od nasady liścia), zwijając do środka boki. Dno opiekacza wykładamy liścimi kapusty, wtedy gołąbki nie będą przywierały do garnka i układamy gołąbki jeden obok drugiego. Dodajemy masło i pieczemy w nagrzynanym piekarniku. Pieczemy ok. 1,5 godz. Gdy gołąbki się wypiekają, przyrządzamy sos grzybowy. Namoczone wcześniej grzyby, płuczemy, siekamy i gotujemy. Dodajemy do smaku sól, pieprz. Zagęszczamy śmietaną rozmieszana z mąką. Gorące gołąbki polewamy sosem grzybowym. JAGODZANKI Przygotować odpowiednią ilość mąki, drożdże rozbić z mlekiem i odrobieną cukrem. Po- zostawić do wyrośnięcia. Rozczyn wymieszać z roztrzepanymi jajkami, z cukrem i mle- kiem. Połączyć go z mąką i wyrobić. Pod koniec dodać wykalowane masło, wyrobić, pozostawić do wyrośnięcia. Formować krążki, nadzięwać jagodami obsypanymi mąką i cukrem. Piec po wyrośnięciu na złoty kolor. Składniki: mąka, jajka drożdże, mleko, masło, cukier, sól, jagody. Elżbieta Starzak, Cieplice 171 A, 37-534 Adamówka, tel. 880593379 KACZKA Leżachowska PIECZONA Kaczka wyhodowana w stadzie we własnym gospodarstwie rolnym dla własnych potrzeb. Po uboju ręcznie oskubana, opalona słomą i następnie wypatroszona – wszystko wg tra- dycji przechodzącej z pokolenia na pokolenie. Kaczkę umyć dokładnie, natrzeć solą, pieprzem, rozmarynem i zduszonym czosnkiem oraz miodem. Pozostawić na kilka godzin, aż „przejździe”. Z umytych twardych jabłek (renety) usunąć gniazda nasienne; pokroić na pół. Do środka kaczki włożyć jabłka, szsyć brzegi skórki lub złączyć wykałaczkami szczelnie. Do bryt- fanki wlać wody troszkę w wcześniej rozgrzane masło; włożyć kaczkę, wkróć korzeń selera, marchew, liście selera, kilka ziaren ziela angielskiego oraz listków laurowych. Piec w przykrytej brytfance ok. 1,5 godz. Podczas pieczenia zgądłać. Jeśli trzeba dolać wody, aby się nie spaliła. Polewać wytworzonym sosem w trakcie pieczenia. Przed końcem pieczenia zdjąć pokrywkę, aby kaczka pięknie się zarumieniła. Trzymać po upieczeniu w piekarniku trochę, aby mięso było kruche i mięciutkie. Po upieczeniu wyłożyć na półmisek podawać na gorąco. Goście lub gospo- dyni kroi porcje na biesiadnym stole. Można podawać do kaszy gryczanej i surówki z kiszonej kapusty lub kiszonych ogórków (swojskich), do swojskiego czerwonego wina. Alicja Wawryszko , KGW w Leżachowie Leżachów 100, 37-530 Sieniawa, tel. 693 452 608 Kapuśniaczki leżachowskie Przygotować farsz: kapustę kwaszoną odgotować, gdy wystygnie – odcisnąć i drobno pokroić na desce. Grzyby suszone namoczyć, następnie dobrze umyć i ugotować do mięka. Drobno pokroić. Przesmażyć na oleju rzepakowym z pokrojoną cebulką. Kapustę słodką poszatkować, ugotować w osolonéj wodzie. Odcedzić i przesmażyć na oleju. Połączyć wszystkie składniki, przyprawić solą, pieprzem, zmiażdżonym czosnkiem do smaku. Przygotowanie ciasta: smalec, masło (lub margaryna), jajka, żółtka, śmietana, mleko, cukier, sól, mąka pszenna. Drożdże rozdrobnić z cukrem i solą. Na stolnicy wyrobić ciasto tak, jak na pierogi. Zostawić chwilę do wyrośnięcia. Gdy podrośnie, walkować, nakładać farsz, zawijać w rulony, zlepiąć brzegi, smarować pozostałym biakiem, posypać kminkiem. Ostrym nożem ciąć rulon na kawałki 3 – 4 cm długie. Kłaść na posmarowaną blachę. Zostawić chwilę do wyrośnięcia. Piec na złoto – rumiany kolor. Danuta Krupka, KGW w Leżachowie Leżachów 129, 37-530 Sieniawa, tel. 793 610 830 Kasza jaglana z marchwią Kaszę wypłukać, kilkakrotnie sparzyć wodą na siole. Wsypać do gorącej wody z mlekiem, dodać sól, cukier do smaku i tak gotować, od czasu do czasu mieszając drewnianą łyżką, aż kasza zgęstnieje. Dodać marchew startą na drobnej tarce. Gotować, aż kasza będzie miękka, po czym odstawić. Ugotowaną kaszę z marchwą włożyć do żeliwnego naczynia do pieca po chlebie. Można podawać z mlekiem. Najlepiej smakuje podczas upałów. Składniki: kasza jaglana, woda, mleko, starta marchew, masło, cukier, sól do smaku. Anna Suszyło, KGW Grodzisko Dolne 37-306 Grodzisko Dolne 531 A, tel. 17 2436409 KASZA PĘCĄK z suszkami Przepisy na potrawy gotowane z kaszy pęcak przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Potrawa jest tania w przygotowaniu gdyż produkty do jej przygotowania są łatwo dostępne: jęczmień, owoce były i są uprawiane w każdym gospodarstwie domowym. Pęcak z suszkami spożywano na zimno i na gorąco. Podczas żniw zabierano w pole słodzony w piwnicy i spożywany był przez żniwiarzy. Kaszę wypłukać kilkakrotnie, sparzyć wodą na siole. Wsypać do gorącej wody, dodać suszone owoce, wcześniej namoczone i wypłukane oraz cukru do smaku i tak gotować ok. 1,5 godz. na małym ogniu, od czasu do czasu mieszając drewnianą łyżką, aż kasza zgęstnieje i będzie miękka. Po czym odstawić. Ugotowaną kaszę z suszkami podajemy schłodzoną. Najlepiej smakuje w czasie upałów. Składniki: kasza jęczmienna (pęcak), woda, suszone gruszki, śliwki, jabłka, cukier do smaku. Maria Rydzik 37-306 Grodzisko Dolne 490 KIEŁBASA szmalećówka Kiełbasa zapiekana w smalcu. Oddzielić mięso z szyinki wieprzowej od kości i przemleć przez maszynkę do mięsa. Dokładnie wymieszać mielone mięso, drobno posiekany czosnek, sól, pieprz i niewielką ilość wody. Mięso nadziewamy w jelita i wieszamy na drążku w wędzarni. Wędzenie na wolnym ogniu, palić najlepiej drewnem wiśniowym lub olchowym. Po wystygnięciu kiełbasy zwinać do słoika, załać roztopionym smalemcem, słoiki zakręcić, a następnie dobrze zapiec w piecu ok. 1 godz. Najlepiej przechowywać w słoiku na gumkę i sprężynkę. Taki sposób przechowywania kiełbasy pamiętają mieszkańcy Ubieszyna już od lat. Był to niejako jedyny sposób na dłuższe przechowywanie produktu. Wtedy, gdy nie było jeszcze na wsi słoików to kiełbasy zalewano smalemcem w garnkach „kamieniakach”. Kiełbasa tak przygotowana na wsi podawano jedynie z okazji Świąt Bożego Narodzenia. Smalec wykorzystywano do smarowania chleba lub robiono na nim żurek. Można go również było dać do kapusty z grochem. Kluczkowska Maria, KGW w Ubieszynie Ubieszyn 19, 537-204 Tryńcza, 509727958, 16 6421519 KOŁDUNY SPECIALNOŚCIĄ KRESOWEJ KUCHNI BYŁY KOŁDUNY (ZWANE TEŻ KUDŁAJE, SZWABY, GRANATY, KUDŁACZE) PRZYGOTOWYWANE Z TARTYCH ZIEMNIAKÓW. PODAWANO JE WÓWÇASZ OZDOBIONE MASŁEM LUB SKWARKAMI, GOTOWANE A POTEM CZĘŚĆ ODGRZEWANE W PIECU. BYŁY PROSTYM PRZYSMAKIEM WSZYSTKICH DOMOWNIKÓW. PRZYGOTOWANIE: Ugotować ziemniaki, odcedzić, podusić tłuczkiem. Ziemniaki surowe zerzec na tarce i odcisnąć przez ślicerkę do naczynia. Pozostawić sok do ostatnia skrobi, która będzie potrzebna. Z ugotowanych ziemniaków odłożyć trochę ziemniaków do farszu. Ziemniaki gotowane i surowe połączyć z jajkiem, mąką ziemniaczaną, przyprawami i skrobią (w zależności od potrzeby). Wyrobić ciasto ziemniaczane. Nie mieszać zbyt długo ponieważ może stać się rzadkie. Na niewielkiej ilości tłuszczu podsmażyć cebulkę. Zrobić farsz – wymieszać: ziemniaki, ser cebulkę, przyprawy. Z przygotowanej masy ziemniaczanej utworzyć niewielkie kulki. Następnie kulkę rozplaszczyć na dłoni, nadożyć odrobine farszu. Ponownie zlepić formując owalny kształt. Zrobić krochmal i wlać na gotującą wodę. Do wrzącej wody wrzucać gotowe kołduny. Po wypłynięciu na wierzch gotować jeszcze 8 minut. Wyciągnąć na cedzak do ocieplenia wody. Stopić słoninę i przysmażyć cebulkę. Skwarkami z cebulką okraśić kołduny. SKŁADNIKI: ziemniaki gotowane, ziemniaki surowe tarte, mąka ziemniaczana, jaja, sól, pieprz, pieprz ziołowy, ser biały, cebula, słonina. Monika Goch, Dąbrowica 145, 37-303 Kuryłówka, tel. 669053641 Korowal WESELNY Przesiewamy mąkę do niecek lub do innego naczynia i robimy dolek na roczyn. Do tego dodajemy drożdże, sól, mleko i zaczyniamy roczyn, po czym odstawiamy go w ciepłe miejsce. Gdy roczyn zaczyna rosnąć (podważa swoją objętość) wypujemy cukier, wbijamy jajka i dosypujemy resztę mąki. Teraz wyrabiamy ciasto rękami tak długo, aż zacznie odstawać od ręki (ok. 20 min.) i znów odstawiamy do wyrośnięcia. Gdy ciasto podrośnie o połowę wykładamy je do wysmarowanej tłuszczem okrągłej formy, a z kawałka ciasta plecemy warkocz i formujemy go wokoło bochenka. Ciasto smarujemy rozbitym jajkiem i pieczemy w piecu opalonym drzewem na mocno rumiany kolor ok. 1 godz. SKŁADNIKI: słodkie mleko, mąka, cukier, jajka, drożdże, sól. Maria Żak, Zespół śpiewaczo-obrzałdowy „Leszczynka” 37-306 Wólka Grodziska 63, tel. 17 2436614 Leżachowskie RURKI Z MASĄ Ciasto: mąkę tortową wysiekać z masłem. Do tego dodawać po trochę śmietany. Zagęścić ciasto i włożyć na kilka godzin do lodówki. Przygotowanie masy do nadzienia: Z mąki pszennej, ziemniaczanej, jajka, cukru i łaski waniliowej oraz mleka ugotować budyń. Jest gęsty – uważać, aby się nie przypalił. Budyń odstawić do wystudzenia. Utrzeć walkiem w makarutrze masło do białości. Do utartego masła dodawać po łyżce budyńu i ucierać aż do połączenia, na puszystą masę. Ciasto wyjąć z lodówki i rozwałkować na grubość 3 - 4 mm. Pociąć w paski na ok. 2 cm szerokości, nawijać na foremki do rurek. Ułożyć na blasze. Piec na złoty kolor (w temp. ok. 190°C). Po ściagnięciu foremek, po ostudzeniu nadziwić masą. Przez sitko posypać cukrem pudrem. Danuta Krupka, KGW w Leżachowie Leżachów 129, 37-530 Sieniawa, tel. 793 610 830 MORAWSKI miód RZEPAKOWY Miód rzepakowy jest mało znany i niechętnie akceptowany ze względu na jego wygląd i konsystencję. Po odwirowaniu krystalizuje się bardzo szybko w ciągu kilku dni, przyjmując kremową konsystencję o kolorze białym i jasno – szarym. Posiada duże wartości odżywcze, znalazł też zastosowanie w leczeniu chorób układu krążenia, serca, wątroby i dróg żołądowych. Cenny jest jako środek pomocniczy w schorzeniach nerek i układu moczowego. Kiedy ramki z plastrami są napełnione miodem i zasklepione, wytajmujemy z ula i zanosimy do pracowni; - odsklepiamy plastry i wkładamy do wirówki, - kręcimy kilka minut, - miód spływa po ściankach na dno zbiornika. Cedzimy miód przez sitka i rozlewamy do odstojnika na kilka dni; - wyparzamy słoiki i zakrętki, - rozlewamy do słoików o poj. 450 g i 850 g - zakręcamy słoiki, - naklejamy etykiety. J.N. Leban, Gospodarstwo rolno-pasieczne, Morawsko 20, 37-514 Munina, tel. 504725609, 16 6232846 Pierogi z kaszy gryczanej Farsz: ugotować ziemniaki, nie odcedzać, poddusić i wsypać do tego kaszę, sól, pieprz do smaku. Wymieszać tłuczkiem, potrzymać na małym ogniu lub schować w koc. Ciasto: Przygotować odpowiednią ilość mąki. Źrobić dolek w mące i dodać drożdże, mleko, jajko, żółtko, masło, margarynę (roztopic), sól i cukier do smaku. Zagnieść ciasto, przykryć, aż podróśnie. Następnie lekko rozwałkować, przelóżyć na szeroką blachę, na środek wyłożyć ciepły farsz, wymieszany ze sporą ilością podsmażonej cebuli. Brzegi ciasta nałożyć na farsz, uformować okrągły „bochen”, posmarować roztrzepanym jajkiem, włożyć do pieca rozgrzanego do temperatury ok. 180 – 200°C. Zmniejszyć temperaturę do 160°C, gdy skórka zacznie się przypiekać. Piec ok. 1 godz. Maria Drapała, Gospodarstwo agroturystyczne „Nad Sanem” ul. Sanowa 6, 37 – 530 Sieniawa, tel. 16 6227571 Pierogi leżachowskie Farsz: kasza gryczana, woda, masło, sól do smaku. Kaszę odsiąć na sitie, przepłukać wodą, przebrać z chorych ziaren. Wsypać do wrzącej osolonej wody z dodatkiem masła. Gotować na małym ogniu, na początku zamieszać. Gdy wehluśnie płyn – nie mieszać. Przykryć i dogotować, tzn. odstawić na bok płyty lub wypiec w średnio nagrzanym piecu (po pieczeniu chleba) – ok. 1 godz. Dogotować można też tradycyjnym sposobem: zawinąć garnek z kaszą w ścierkę i wstawić do tożka pod pierzynę, aż kasza dojdzie (na ok. 2 – 3 godz.). Przygotować ser biały (o rzadszej konstytucji, najlepiej swojskiego). Zimną kaszę przelóżyć do większego garnka, dodać ser, doprawić do smaku solą i czarnym mielonym pieprzem oraz zmiażdżonymi polskimi żąbkami czosnku (do smaku). Wszystko dobrze wyrobić łożnica. Ma być zwarta konstytucja nadająca się do zawijania i zlepiania w pierogach. Przygotowanie ciasta: mąka pszenna, sól, drożdże, kwasna śmietana, masło. Przesiać mąkę na stolnicę, drożdże rozmieszać ze śmietaną. Składniki dodać do mąki, wysiekać nożem i zagnieść ciasto. Ma odstawać od łożnicy i być elastyczne. Odkłoić na chwilę by podrosło. Odkrawać po kawalku, rozwałkować na grubość 0,5 cm wykrawać krążki szklanką. Przygotować blaszki – posmarować je tłuszczem (olej rzepakowy). Na krążki nakładać łyżką farsz i mocno zlepiąc brzegi (tak jak w pierogach ruskich). Gotowe pierogi kłaść na blaszki, posmarować roztynym jajkiem i posypać minkiem. Upiec w średnio nagrzanym piekarniku na złoty kolor. Uważać by się nie przypaliły – zaglądać do nich. Najlepiej smakują gorące. Można je potem odgrzewać w piekarniku. Pyszne są też na zimno – do czerwonego barszczu, mleka lub piwa. PIERÓG z kaszy gryczanej Z DĄBROWICY Pieróg z kaszy gryczanej obecny był zawsze w czasie świąt, odpustów, wesel czy innych uroczystości rodzinnych. Gospodynie domowe piekły pieroga z kaszy „Tak na niedzielę” dla poczęstunku domowników po ciężkiej tygodniowej pracy na roli. Farsz: ugotować ziemniaki, nie odcedzać. Wyspać do tego kaszę i utłuc tłuczkiem. Wstawić do nagranej brandury. Kiedy kasza zaparzy się dodać śmietanę, ser, masło, podsmażoną słoninę i cebulę. Doprawić do smaku pieprzem i solą. Blaszkę wysmarować masłem i włożyć kaszę do blaszki. Piec w temp. 160°C przez około 1 godz. 40 min. Składniki: kasza gryczana, ziemniaki, ser, jajka, sól, pieprz czarny i ziołowy, śmietana, masło, słonina, cebula. Leokadia Beńko, Dąbrowica 21 37-303 Kuryłowka, tel. 17 2439711 SZYSZKA weselna GRODZISKA Z mleka, drożdży, soli i mąki zrobić rożcyn i postawić w ciepłym miejscu do wyrośnięcia. Gdy ciasto zacznie rosnąć dodać cukier, roztopioną margarynę, żółtki i resztę mąki. Dobrze wyrobić, aż ciasto zacznie odstawać od ręki. Żnów odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Gdy ciasto podwoi swoją objętość wykładamy je na stolnicę podsypaną mąką i rozwal-kowujemy na grubość 1 cm. Kroimy nożem paski długości 15cm szerokości 1,5cm. Ciasto zawijamy w środku tak, jak byśmy wiązali supełek. Smarujemy rozbitym białkiem. Z mąki i margaryny wyrabiamy ciasto na kruszonkę wysiąkając je nożem. Potem zagniatamy lekko i rozkruszając w rękach posypujemy szyszki. Pieczemy 10 minut w mocno nagrzanym piecu. Kruszonka: margaryna, mąka. Składniki: mleko, mąka, cukier, drożdże, margaryna, sól, jajka. Maria Żak, Zespół śpiewaczo-obrązowy „Leszczynka” 37-306 Wólka Grodziska 63, tel. 17 2436614 Szyszki piwne Szyszki piwne były wykonywane z podanych składników, które były dobrze wyrobione na gładką masę. Szyszki były wyrabiane i kładzione na foremkach wyłożonych pergaminem, potem suszone w piecu po chlebie. Zwyczaj był taki, że szyszki były zawsze robione po świętach wielkanocnych, czyli na pierwszą niedzielę po świętach – niedziele przewodnia. Wysuszone szyszki były kładzione na przetuku wyłożonym ścieżeczką. Gospodarz kupował czwartkę piwa, małą beczulkę, przychodziła rodzina i sąsiedzi, a wtedy gospodyni częstowała szyszkami i popijano piwo. To była bardzo piękna tradycja, gdzie spotykaly się rodziny i sąsiedzi, to była wież rodzinna, były przyjaźnie sąsiedzkie. Robiły szyszki wiele lat, tak jak robiła babcia wierzę, że tradycja wróci i wież rodzinna i dawne przyjaźnie. Szyszki były wyrabiane w miejscowości Dobra – Czerce na terenie gminy Sieniawa. Składniki: ser, jajka, sól, przyprawy. Bronisława Bajor, Pigany 115, 37-500 Sieniawa, tel. 602108846 Syrnik z krupami Ten syrnik, nietypowy wypiek odtworzyłam ze starej kartki po mojej mamie. Niegdyś bieda galicyjska zmuszała kobietę z terenów Sieniawszczyzny do wymyślania przeróżnych kombinacji kulinarnych. Ten syrnik wyróżnił się tym, że zawsze miał kratę na wierzchu z ciasta i w tę kratę były wrzucone krupy. Krupy były także w serze. Po upieczeniu krata miała kolor lekko brązowy. Syrnik ma zawsze pulchny, ciekawy smak i zapach. To tradycja rodzinna przekazywana z pokolenia. Syrnik był pieczony w miejscowości Dobra – przysiółek Poręby. Pamiętam nawet przysięwkę; kiedy mama robiła jakieś ciasto to śpiewała. „Oj Poręby – Poręby piękna Porębianka dała mi gęby”. Zapamiętałam mały fragment piosenki. Kobietę śpiewała przy wyrabianiu ciasta. Mówiono, że jak gospodyni ładnie śpiewa to ciasto po upieczeniu nie będzie miało zakalca. Ja zawsze tak samo piekę pół wieku i nic się nie zmienia. Składniki: ser, jaja, masło, cukier, sól, kasza gryczana. Składniki ciasto: żółtka, masło, smalec, cukier, amonik, kwaśna śmietana. Bronisława Bajor, Pigany 115, 37-500 Sieniawa, tel. 602108846 WILIJNIK Ten wilijnik wykonywany był zawsze tak samo i dziś tak samo się go wykonuje. Ucierany w donicy z zawsze świeżych składników. Pieczony w piecu chlebowym jak się pieczy chleb zawsze z przodu, czyli w czeluściu, żeby się nie spalił. Jest pieczony na święta Bożego Narodzenia. W moim domu zawsze był podawany po wieczerszy wigilijnej do kompotu z suszonych owoców. Wilijnik zawsze się udaje, ma kolor bursztynu, niepowtarzalny smak i zapach. Sekret zapachu i smaku tkwi w tym, że składniki muszą być świeże i pieczone w piecu chlebowym palonym drewnem. Ten wilijnik piekę już pięćdziesiąt lat wcześniej piekła babcia, mama, teraz pieczę już moja córka. To jest podtrzymywanie tradycji nie tylko w naszej wiosce Pigany, ale także w rejonie Sieniawszczyzny. Składniki: jajka, cukier, olej, zapach, mąka, buraki starte, marchew starta, orzechy, sól, soda. Bronisława Bajor, Pigany 115, 37-500 Sieniawa, tel. 602108846 Zupa DZIADOWSKA Przygotować odpowiednią ilość mąki i wody. Zagnieść kluski. Zagotować trochę wody z pokrojonymi w kostkę ziemniakami, gotować do miękkości. Do ugotowanych ziemniaków dodajemy darde kluski (urywany kawałki bezpośrednio do garnka). Do ugotowanych ziemniaków z kluskami dodajemy mleko i sól. Spożywamy na gorąco. Składniki: mąka pszenna, ziemniaki, mleko, sól, woda. Elżbieta Starzak, Cieplice 171 A, 37-534 Adamówka, tel. 880593379 Zupa Z JAGÓD Przygotować odpowiednią ilość mąki, jajka, wodę i zagnieść ciasto na kluski. Kroić na 3 cm kluski, grubsze od makaronu. Wodę zagotować z odpowiednią ilością jagód, doprawić cukrem i cynamonem, zagęścić mąką. Zagotować. Pod koniec dodać garść jagód i przygotowane kluski. Podawać na ciepło i zimno. REZERWAT LEŚNY LUPA utw. 1953, pow. 4,23 ha. We wschodniej części Kotliny Sandomierskiej położony jest rozległy kompleks leśny zwany Lasami Sieniawskimi. W pobliżu wsi Dobra w gminie Sieniawa zachował się fragment drzewostanu przypominający prastarą Puszczę Sandomierską. W tym niewielkim rezerwacie znajdziemy sporo okazów pięknych buków, dębów i jodeł. Niektóre mają około 200 lat. Na dnie lasu leżą zwalone pnie drzew, będące środowiskiem życia wielu gatunków małych ssaków i owadów. Drzewostan rezerwatu tworzy 11 gatunków. Spora część tego terenu zajmują mokradła. Wśród roślin runa na uwagę zasługują storczyki, krzuszczek szerokolistny i gruczoł leśny. Ze względu na duże nagromadzenie cennych okazów flory i fauny planowane jest poszerzenie rezerwatu do ponad 20 ha. Rezerwat znajdujący się niedaleko wsi Dobra w leśnictwie Witoldówka położony jest tuż przy asfaltowej drodze leśnej. Jest ona zamknięta dla normalnego ruchu pojazdów, ale rowerem czy pieszo można dotrzeć tu bez przeszkód. REZERWAT FLORYSTYCZNY ZMYSŁÓWKA utw. 1953, pow. 2,44 ha. Położony niedaleko Grodziska Dolnego rezerwat powstał by chronić stanowisko modrzewia polskiego. Nigdzie indziej w Puszczy Sandomierskiej ten gatunek nie występuje w takim skupisku. Rosną tu także dwa pomnikiowe dęby o średnicy 115 i 108 cm. REZERWAT LEŚNY BRZYSKA WOLA utw. 1997, pow. 154,93 ha. Rezerwat powstał na terenie kompleksu Lasy Sieniawskie, pomiędzy Kuryłówką a Tarnogrodem. Ochronę objęto lasy grądowe (ze starodrzewem dębowym) i bory mieszane o dużym stopniu naturalności. KURYŁOWSKI OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU Powierzchnia 13 500 ha, na terenie gmin: Kuryłówka i Leżajsk. Najczęściej występują tu bory mieszane, grądy oraz łęgi. Najciekawszy fragment lasu, przypominający dawną Puszczę Sandomierską objęto ochroną w rezerwacie przyrody „Brzyska Wola”. Koło Cieplic znajdziemy jeziorko połudnowe. Wiosną uwagę zwracają żółte łąki kwitnącej knieci błotnej. Atrakcją turystyczną jest zalew w Ożannie. SIEŃIAWSKI OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU Powierzchnia 52 408 ha, na terenie gmin: Jarosław, Wiązownica, Stary Dzików, Oleszyce, Adamówka, Sieniawa i Tryńcza oraz miasta Sieniawa. Obszar ten został utworzony dla ochrony Lasów Sieniawskich, jednego z największych kompleksów leśnych w województwie, będącego częścią Puszczy Sandomierskiej. Jak wyglądała dawna puszcza można zobaczyć w rezerwacie „Lupa”. Na przylegających do lasów łąkach spotkamy wiele osobliwości botanicznych. W okolicach Sieniawy występują m.in. pełnik europejski i kosaciec syberyjski. ZMYSŁOWSKI OBSZAR CHRONIONEGO KRAJOBRAZU Powierzchnia: 6 310 ha, na terenie gmin: Grodzisko Dolne, Leżajsk, Białobrzegi i Żółtynia. Teren leżący w południowo-wschodniej części Płaskowyżu Kolbuszowskiego w dolinie Wisłoka. Krajobraz ma charakter rolniczy, urozmaicony lasami, które zajmują około 20% opisywanego Obszaru. Przeważają bory sosnowe i mieszane. Osobliwością przyrodniczą jest to, że obok gatunków niższych występują w nich rośliny charakterystyczne dla Karpat. W rezerwacie przyrody „Zmysłówka” chronione jest stanowisko modrzewia polskiego. POZOSTAŁOŚCI DAWNYCH RODÓW SZLACHECKICH I MAGNACKICH Ważnym elementem obszaru jest występowanie miejsc związanych z największymi rodami szlacheckimi: - obiekty związane z Potockimi: folwark i budynek mieszkalny z ok. 1840 r. wraz z dawnym spichlerzem i owczarniami z XIX w.; leśny park; kapliczka (1923 r.), poświęcona „Kochanej Dziuli, ze Steckich Adamowej Potockiej”, - obiekty związane z Czartoryskimi: dwór w Kuryłówce, zabytkowy zespół pałacowo-parkowy książąt Czartoryskich w Sieniawie, rodowa krypta 22 członków rodu Czartoryskich w kościele parafialnym w Sieniawie (unikatowa w skali Europy), pałac murowany z przełomu XIX i XX wieku w Pełkiniach, wokół pałacu park z początków XX wieku (gmina Jarosław) - pozostałości po zabudowaniach dworskich z XVIII wieku należących do Fredrów w Surochowie - park dworski z XIX wieku w Tryńczy, park z XVIII wieku w Rudce, - drewniany dworek z XVII wieku w Cieplicach, dwór w Dąbrowicy (Kuryłówka), - pozostałości założenia pałacowego (Kuryłówka), zespół folwarczny w Wierzwicach (oficyna dworska z 1880 r. oraz spichlerz), - ratusz w Sieniawie i resztki bastionu obronnego. KAPLICZKI I FIGURY PRZYDROŻNE Występowanie kapliczek i figur przydrożnych to jeden z najbardziej specyficznych elementów obszaru. Zlokalizowane są one w taki sposób, że tworzą spójne ciągi, najczęściej związane ze szlakami pątniczymi, między innymi związanymi z kultem Maryjnym OO. Dominikanów w Jarosławiu. Kapliczki pochodzą z XVIII - XIX wieku. Odnaczają się wystrojem nawiązującym do lokalnej kultury (m. in. ludowa polichromia we wnętrzach) oraz różnorodnością form architektonicznych – kapliczki: domkowe, szafałowe, wnękowe oraz figury postumentowe i słupowe. Występują one w każdej z gmin należących do obszaru LSR, stąd stanowią element lokalnej specyfiki w pełnym zakresie obszaru, a jednocześnie element jego spójności kulturowej. POZOSTAŁOŚCI WIELOKULTUROWEGO SPÓŁECZEŃSTWA Na obszarze występują obiekty o znaczeniu sakralnym, które są pozostałością wielokulturowej społeczności lokalnej. Na terenie tym bowiem żyły cztery naracje – polska, ukraińska i żydowska oraz w mniejszym stopniu niemiecka. Wśród obiektów obecnie występujących należy wymienić: DAWNE I OBECNE CERKWIE - dawna cerkiew w Dąbrowicy (obecnie kościół rzymskokatolicki), prawosławna w Kulnie i greckokatolicka w Kuryłówce – gmina Kuryłówka - zespoły cerkiewne w Leżachowie, Rudce i Dobrej, podlegające ścisłej ochronie konserwatorskiej – gmina Sieniawa, - cerkiew greckokatolicka pw. Św. Mikołaja (obecnie kościół rzymskokat.) w Kuryłówce - cerkiew greckokatolicka pw. ŚŚ. Kosmy i Damiana w m. Zapałowa, - cerkwie greckokatolickie (obecnie kościoły rzymskokatolickie) w miejscowościach Cetula, Motodycz, Ryszkowa Wola (Gm. Wiązownica) Pełknie, Tuczempy, Makowisko, Surochów (gm. Jarosław). ARCHITEKTURA DREWNIANA Na całym terenie występują charakterystyczne drewniane chałupy z przełomu XIX i XX wieku. Posiadają one ozdobne ganki wnękowe i stolarkę drzwiową oraz okienną. Ciekawostką są również zagrody z rynkiem, w których budynek mieszkalny i gospodarczy stoją względem siebie równolegle, a od ulicy są ogrodzone przepięczeniem z desek. ZBIORY, KOLEKCJE Na terenie objętym LSR funkcjonują ciekawe zbiorzy. W posiadaniu zespołu folklorystycznego „Grodziszczoki” (gmina Grodzisko Dolne) znajdują się autentyczne ludowe stroje kobiece z przełomu XIX i XX wieku. W gminie Sieniawa znajduje się unikatowa w skali kraju i Europy kolekcja wieńców żałobnych rodu Czartoryskich wykonanych z naturalnych i szlachetnych materiałów. Kolekcja obejmuje tzw. wieńce paryskie wykonane dla Adama Jerzego Czartoryskiego oraz jego rodziny i wieńce wiedeńske wykonane dla rodziny Konstantego Czartoryskiego. DOBRA KULTURY ODDZIAŁUJĄCE NA OBSZAR (NIE NALEŻĄCE DO OBSZARU) Do zasobów mających istotne oddziaływanie na obszar LSR należą: - Jedyny w Polsce zbiór eksponatów w Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku (obrazów, rzeźb i wytworów rzemiosła artystycznego) pochodzących z klasztorów bernardynskich z Polski i ze Wschodu. - Rynek w Jarosławiu wraz ratuszem, kamienną Orsettich i podziemną trasą turystyczną, - Bazylika OO.Dominikanów oraz Opactwo Benedyktynek w Jarosławiu. Zespół śpiewaczo-obrzałdowy „Leszczynka” z Wólki Grodziskiej. Konkurs Wielkanocny, Grodzisko Górne 2012 r. KGW z Tryńczy. III Targi Lokalnych Grup Działania, Rzeszów 2011 r. Goscinnik chlebowy Bronisławy Bajor z Pigan. Stowarzyszenie Aktywne w Sieniawie. Konkurs Wielkanocny, Ropczyce 2011 r. Śnić wigilijną. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkńskiej. Prezentacja lokalnych potraw z terenu LGD podczas dożynek gminnych, Gorzyce 2010 r. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkńskiej. Dożynki gminne w Suchochowie, 2010 r. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkńskiej. II Targi Lokalnych Grup Działania, Rzeszów 2010 r. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkńskiej. Konkurs wielkanocny, Wyszatyce 2010 r. Zespół śpiewaczy „Jarzębina” z Kuryłówki, prezentacja lokalnych potraw, Kolbuszowa 2012 r. Oselka masła Bronisławy Bajor z Pigan. Kosz wielkanocny. Stowarzyszenie „Razem w przyszłość w Morawsku”. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkiniśkiej. II Targi Lokalnych Grup Działania, Rzeszów 2010. Tradycyjne kulinaria. Stowarzyszenie „Kobiet aktywnych w Surochowie”. Stowarzyszenie „Kobiet dla Makowiska”. Dożynki gminne. Gornółki z sera. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkiniśkiej. KGW Gorazce, KGW Ubieszyn, KGW Wilka Ogryzkowa. II Edycja Konkursu „Pisanka i ozdoba wielkanocna”, Tryńcza 2011. Pieróg z kaszy gryczanej Marii Drapały z Sieniawy. Zespół śpiewaczo-obrązowy „Leszczynka” z Wólki Grindziśkiej. Konkurs Wielkanocny Grodzisko Górne 2012 r. Wielkanocne wypieki. KGW Leżachów, Sieniawa 2012 r. Pierogi ruskie i kapusta z grochem. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkiniśkiej. Prezentacja gospodarstwa rolno-pieczarnego J.N. Leban. z Morawska, Kolbuszowa 2012 r. Chrzan z jajkami. Stowarzyszenie „Wólczanie” z Wólki Pelkiniśkiej. Stowarzyszenie „Aktywne w Sieniawie”. Konkurs Wielkanocny Ropczyce 2011 r. The lake is surrounded by reeds and grass, creating a serene and peaceful atmosphere. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 Oś 4 Leader działanie 431 Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. ISBN 978-83-62729-16-6	<urn:uuid:8f0791e2-d302-4ee6-ad17-c99c94383478>	finepdfs	1.970703	CC-MAIN-2018-05	http://www.krainasanu.pl/wp-content/uploads/2013/01/kullinarny_do_interneturozkladowki.pdf	2018-01-20T14:51:16Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-05/segments/1516084889660.55/warc/CC-MAIN-20180120142458-20180120162458-00729.warc.gz	473,514,839	0.951771	0.999746	0.999746	[ "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn"...	pol_Latn	{}	true	[ 51, 80, 589, 4479, 6683, 9666, 11552, 13834, 15717, 17345, 19347, 21642, 23442, 25994, 27689, 29762, 31449, 34539, 38724, 39641, 40576, 40663, 41137 ]	1	0
Dariusz Magier Przywilej Jana III z 1679 roku dla cerkwi unickiej w Kolembrodach Radzyński Rocznik Humanistyczny 1, 165-170 2001 RADZYŃ SK I R O C ZN IK H U M A N IS T Y C Z N Y T O M 1 Dariusz Magier (Radzyń Podlaski) Przywilej Jana III z 1679 roku dla cerkwi unickiej w Kolembrodach 26 marca 1679 r. król Jan III nadał grunta parafii grecko katolickiej niewiadomej erekcji w Kolembrodach (obecnie gm. Komarówka Podlaska, pow. radzyński). Przywilej potwierdzony został przez Augusta III w roku 1754. Dokument znamy z odpisu, którym w 1858 r. proboszcz kolembrodzki ks. Andrzej Żypowski posługiwał się w rozprawie sądowej przeciwko właścicielowi Dóbr Żelizna i Kolembrody Kazimierzowi Zabiełło, odmawiającemu parafii Kolembrody prawa do wyrębu lasu w puszczy kolombrodzkiej. Odpis przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Lublinie w zespole archiwalnym: Chełmski Konsystorz GreckoKatolicki, sygn. 620, s. 193-194 „My, August III z Bożej Łaski Król Polski, Wielki Xiąże Litewski Ruski Pruski M azowiecki Żmudzki Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Smoleński Inflandzki Siewierski i Czernichowski a dziedziczny Xiążę Saski i Elektor Oznajmujemy niniejszym listem przywilejem konfirmacyjnym Naszym wszem wobec i każdemu z osobna komu o tym będzie wiedzieć należało: iż pokładany był przed Nami przywilej Najjaśniejszego Króla Imci Jana III praedecessora Naszego pod datą onego w Grodnie dnia XXVI miesiąca marca Roku Pańskiego M DCLXXIX panowania jego V roku ręką własną podpisany, Pieczęcią W. X. Litt. stwierdzony, wcale nienaruszony, i żadnej w sobie wątpliwości nie mający, ROK 2001 zawierający w sobie confirmacyję listów nadania commissarzów i rewizorów na fundusz Cerkwi we wsi Krolombrodzie Ekonomii Brzeskiej Klucza Wohyńskiego, plebanowi tamecznemu na ów czas pobożnemu Theodorowi Butkiewiczowi i supplikowano Nam jest przez panów Rad Naszych przy Boku Naszym będących imieniem pobożnego Pawła Strusiewicza teraźniejszego plebana tejże cerkwi - abyśmy pomieniony przywilej powagą Naszą królewską stwierdzili, zmocnili i approbowali, któren to przywilej wpisując słowo w słowo tak się w sobie ma: Jan III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Xiążę Litewski Ruski Pruski Żmudzki Mazowiecki Kijowski Wołyński Podolski Podlaski Inflandzki Smoleński i Czernichowski: Oznajinujemy tym listem przywilejem konfirmacyjnym Naszym wszem wobec i każdemu z osobna komu o tym wiedzieć będzie należało: jako od samego początku Panowania Naszego z Bożej Woli na Thronie Królewskim posadzeni Zostaliśmy, tak nic inszego w przedsięwzięciu Naszym nie mamy, tylko aby przy panowaniu Naszym za Wolą Boską szczęśliwym , każda rzecz swoim ordynansem i porządkiem była i zostawała. Z wniesioną tedy suppliką do Nas przez panów Rad i urzędników przy boku Naszym na ten czas rezydujących imieniem W ielebnego Theodora Butkiewicza swieszczennika i plebana Krolobrodzkiego abyśmy powagą Naszą Królewską listy rewizorów commissarzów Naszych od Najjaśniejszych Antecessorów Naszych zesłanych do Ekonomii Brzeskiej Klucza Wohyńskiego wsi Krolobroda na fundusz Cerkwi tamecznej nadanych całe nienaruszone i żadnej w sobie wątpliwości nie mające, pod datą w nich wyrażoną stwierdzili, zmocnili i approbowali - w czym My, Król bacząc być rzccz słuszną i z prawem pospolitym zgodliwą, nie mniej też przedkładając sobie pomnożenie Chwały Bożej i dusz ludzkich do jedności Świętej Unii Greckiej, pobożność i pilne staranie W ielebnego Theodora Butkiewicza, dla której to Chwały Bożej rozprzestrzenienia w pomienionej wsi od rewizorów Antecessorów Naszych zesłanych do Klucza Krolombrodzkiego, przydanych i nadanych Cerkwi Bożej na fundusz włók połtrzeciej, także przykupny połwłóczek Beydachowslci o miedzę Pawła Nagagbalika Osipowicza i morgów ośm z jednej strony, o granicę Żeleźnicką, a z drugiej strony o granicę gruntów i włók Królewskich Naszych, onemu i potomkowi jego Janowi Butkiewiczowi wiecznemi czasy, z wolnym targowym przy Cerkwi Królobrodzkiej w pewne dni to jest: w dzień podniesienia Św. Krzyża i w drugi dzień ofiarowania Panny Maryi na apparat i potrzeby Cerkiewne Swieszczennikowi w pomienionej wsi Królombrodzie (aby Pana Boga za Nas i szczęśliwe Państwo błagał) niniejszym listem przywilejem konfirmacyjnym Naszym nadać, approbować i ratyfikować Umyśliliśmy. Jakoż tym listem przywilejem Naszym te wszystkie dokumenta listy dzierżawców Rewizorów Naszych do tej Cerkwi należące jako słuszne i prawne z datami w nich specyfikowanemi i ze wszystkiemi w tych listach wyrażonemi i specyfikowanemi przynależnościami to jest: z gruntami, morgami, rolami, sianożęciami, pastewnikami, rzekami, rzeczkami, stawami, z wolnym targowym, w pewne dni doroczne z wolnym piwa robieniem i gorzałki kurzeniem na swą własną potrzebę, bez przeszkody Skarbu Naszego Ekonomicznego i Klucza W ohyńskiego, tudzież we wszystkich punktach, klauzulach, artykułach i paragrafach Stwierdzamy, Zmacniamy i Approbujemy wiecznemi czasy onemu samemu i sukcesorom jego obiecując to po Nas i Najjaśniejszych Sukcesorach Naszych Królach Ichniów Polskich, że te listy commissarskie teraźniejszym przywilejem Naszym stwierdzane w najmniejszym punkcie i paragrafie nie mają być poruszone, ale jako antignitus ta Plebania i Cerkiew Boża in suo esse była i teraz aby zostawała, uwalniając go przytem od wszystkich składanek, stancyi, stanowiska i zabiegów, pokarmów, noclegów, chlebów zimowych, hyberny i innych wszelakich ciężarów żołnierskich tak od Koronnego jako i od W. X. Litt. Wojska, także Wojsk Cudzoziemskich lub ciągnieniem lub też partitim idących, po W ielmożnych zaś i urodzonych Dygnitarzach, Urzędnikach ziemskich, grodzkich, Rycerstwie, Szlachcie, Dzierżawcach i Administratorach i wszelakich in genere Urzędach mieć chcemy, aby pomienionego Swieszczennika i plebana Kolobrodzkiego do swoich Sądów nienależnych i Jurysdyk nie pociągali, ale od forum competens, do którego według prawa i stanu kapłańskiego - duchownego antiąuitus należą, odsyłali. Zaszła Nas i w tym supplika od tegoż Wielebnego Swieszczennika Theodora Butkiewicza iż Cerkiew Boża rujnuje się i oprawy słusznej mieć nie może dla niewolnego wycięcia drew w puszczy Naszej, przeto My, postrzegając aby się Chwała Boża tym lepiej rozszerzała, pozwalamy onemu wolny wstęp do puszczy na swą własną potrzebę, tj. w tydzień po wozów dwa drew na opał albo co potrzeba będzie ukazowała, a na reperacyję Cerkwi Bożej i poprawę plebanii tamecznej co potrzeba będzie bez psowania jednak barci w puszczy Naszej na te potrzeby Cerkiewne, ale według potrzeby sprawować się powinien browarem, winniczką, słodownią, aby mu z tego drzewa wystawić wolno było i z nich od pełnienia danin, osobliwie czopowego liber ma zostać, żadnej nie pełniąc powinności, postrzegając jednak aby i w tym względzie najmniejsza przeszkoda dworna nie stała się, ale tylko na swoją potrzebę obracać ma i powinien będzie i to niemniej postrzegając aby Chwała Boża swym ordynansem i pilnością pomienionego Swieszczennika odprawowana i celebrowana była. Na co dla lepszej wiary Ręką się Naszą podpisawszy pieczęć W. X. Litt. przycisnąć rozkazaliśmy. Dan w Grodnie dnia XXVI miesiąca marca Roku Pańskiego M DCLXXIX panowania Naszego V roku. Jan Król. Pieczęć niniejszą W. X. Litt. Michał Floryan Rzewuski Podskarbi nadworny Koronny manu propria. Confirmacya listów nadania commissarzów na fundusz nadanych we wsi Krolobrodzie Ekonomiii Brzeskiej Klucza Wohyńskiego Theodorowi Butkiewiczowi Swieszczennikowi tamecznemu. My tedy August III Król Polski, stosując się do suppliki pobożnego Pawła Strusiewicza teraźniejszego plebana Cerkwii Krolobrodzkiej bacząc rzecz słuszną i z prawem pospolitym zgodliwą, nie tylko przywilej ten tu inserowany niniejszym przywilejem Naszym approbować, confirmować i zatwierdzić Umyśliliśmy, jakoż de facto we wszystkich jego punktach, clauzulach, kondycyach, artykułach in genere specie approbujemy, konfirmujemy i zatwierdzamy wiecznemi czasy, ale też chcąc teraźniejszego plebana pobożnego Pawła Strusiewicza i następców jego do Chwały Bożej dalszego pomnażania i za Nas modlenia się zachęcić, przydajemy mu włókę jedną we wsi Krolobrodzie Inwentarzem 1742 od commissarzów Naszych onemu nadaną z płaceniem tynfów ośmiu do Skarbu Ekonomicznego do dalszej dyspozycji Naszej, która włóka, aby teraz na zawsze do tej Cerkwi Plebana trzymana była mieć Chcemy. Do tego produkowany przed Nami list od W ielebnego Leona Sapiehy Wojewody W ileńskiego 1626 z ksiąg Grodzkich Starostwa Brzeskiego 1751 r. wyjęty nadanie w sobie do tejże Cerkwi pół włóki ziemi we wsi Królowymbrodzie leżący z jednej strony od miedzy Marcina Biedrzyszczyka, a z drugiej od miedzy włók Cerkiewnych (na których teraz pół włóki Cmentarz i od drzwi do Kościoła extant) jako on ze wszystkim approbujemy i lubo tu nieinserowany za wpisany jednak mieć chcemy, tak przy tym że półwłoku teraźniejszego pobożnego Pawła Strusiewicza Swieszczennika plebana i następców jego przy spokojnej possesyi, w której do tych czas zostaje, na zawsze zachowujemy, pod którą spokojną possesyą i zachowanie Nasze półwłóczek pola Bractwu Różańca Świętego od gromady dla ozdoby Cerkiewnej, światła, apparatów od lat dawnych pusto leżący nadany, i za consensusem Dworu kupiony od tychże Braci Różańca Sw. i od nich wytrzebiony i wyczyszczony podpadać powinien będzie, któren My niniejszym przywilejem Naszym do tegoż Bractwa przyłączamy i czasy wiecznemi nadajemy. Na co dla lepszej wiary i wagi Ręką Naszą własną podpisawszy pieczęć W. X. Litt. przycisnąć rozkazaliśmy. Dan w Warszawie dnia XVIII miesiąca października Roku Pańskiego MDCCLV panowania Naszego XXII roku. Augustus Rex. Confirmacya confirmacyi listów nadania commisarskiego na fundusz Cerkwi uniackiej we wsi Krolombrodzie Ekonomii Brzeskiej".	<urn:uuid:85a9c1e4-0486-4fbc-a093-3df322b6d029>	finepdfs	1.981445	CC-MAIN-2019-22	http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Radzynski_Rocznik_Humanistyczny/Radzynski_Rocznik_Humanistyczny-r2001-t1/Radzynski_Rocznik_Humanistyczny-r2001-t1-s165-170/Radzynski_Rocznik_Humanistyczny-r2001-t1-s165-170.pdf	2019-05-20T09:43:52Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232255837.21/warc/CC-MAIN-20190520081942-20190520103942-00519.warc.gz	21,837,271	0.997826	0.99975	0.99975	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 131, 1599, 3365, 7058, 7159, 9352, 9699 ]	2	1
FORMULARZ REKRUTACJI UCZESTNIKA PROJEKTU „Gmina Dzierzgoń tworzy nowoczesny system edukacji" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027 (FEP 2021-2027) Wypełnia Szkoła Podstawowa im. Tysiąclecia Państwa Polskiego w Dzierzgoniu Data i godzina złożenia formularza godz. Numer ewidencyjny formularza (numer wg kolejności złożenia oraz rok) rok Data rozpoczęcia udziału w projekcie Data zakończenia udziału w projekcie UWAGA: 1. Formularz rekrutacyjny powinien być wypełniony w sposób czytelny, DRUKOWANYMI LITERAMI. 2. Odmowa podania którejkolwiek z poniższych odpowiedzi będzie skutkowała brakiem możliwości udziału w projekcie. 3. W przypadku dokonania skreślenia, proszę postawić parafkę wraz z datą (obok skreślenia), a następnie zaznaczyć prawidłowa odpowiedź. Proszę o wypełnienie wszystkich poniższych pól: DANE UCZESTNIKA PROJEKTU (właściwe zaznaczyć / wypełnić pismem drukowanym) Szkoła Obywatelstwo ☐ Obywatelstwo polskie ☐ Brak polskiego obywatelstwa – obywatel kraju UE ☐ Brak polskiego obywatelstwa lub UE – obywatel kraju spoza UE/ bezpaństwowiec Imię (imiona) Nazwisko PESEL Rodzaj uczestnika ☐ Indywidualny ☐ Pracownik lub przedstawiciel instytucji/podmiotu ……………………………………………….(nazwa instytucji/podmiotu) Wiek w chwili przystąpienia do projektu ……………………… lat Płeć ☐ Kobieta ☐ Mężczyzna ☐ średnie I stopnia lub niższe (ISCED 0-2) (przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum) Wykształcenie ☐ ponadgimnazjalne (ISCED 3) lub policealne (ISCED 4) (osoby, które ukończyły szkołę: zawodową(a po 2017 r. szkołę branżową I stopnia), liceum, technikum, liceum uzupełniające, technikum uzupełniające, liceum profilowane, szkołę branżową II stopnia, szkołę policealną) ☐ wyższe (ISCED 5-8) (osoby, które ukończyły studia krótkiego cyklu, studia licencjackie lub inżynierskie, studia magisterskie, studia doktoranckie) DANE TELEADRESOWE Kraj Województwo Powiat Gmina Miejscowość Ulica Nr domu Nr lokalu Kod pocztowy Obszar zamieszkania * ☐ miejski (za obszar miejski uznaje się lokalizację w graniach administracyjnych miasta) ☐ wiejski (za obszar wiejski uznaje się obszary gmin wiejskich oraz część wiejską (leżącą poza miastem) gminy miejsko-wiejskiej) Telefon kontaktowy Adres poczty elektronicznej (e-mail) STATUS UCZESTNIKA PROJEKTU W CHWILI PRZYSTĄPIENIA DO PROJEKTU (właściwe zaznaczyć) Osoba należąca do mniejszości narodowej lub etnicznej (w tym społeczności marginalizowane)* * Wskaźnik obejmuje osoby należące do mniejszości narodowych (białoruska, czeska, litewska, niemiecka, ormiańska, rosyjska, słowacka, ukraińska, żydowska) i etnicznych (karaimska, łemkowska, romska, tatarska). ☐ Tak ☐ Nie ☐ Odmowa podania informacji Migrant ☐ Tak ☐ Nie Osoba obcego pochodzenia ☐ Tak ☐ Nie Osoba z krajów trzecich ☐ Tak ☐ Nie Osoba bezdomna lub dotknięta wykluczeniem z dostępu do mieszkań ☐ Tak ☐ Nie Osoba z niepełnosprawnościami* * Za osoby z niepełnosprawnościami uznaje się osoby z odpowiednim orzeczeniem lub innym dokumentem poświadczającym stan zdrowia. ☐ Tak ☐ Nie ☐ Odmowa podania informacji Osoba o specjalnych potrzebach rozwojowych i edukacyjnych** ☐ Tak ☐ Nie ☐ Odmowa podania informacji Należy załączyć kopię orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia wydanego przez poradnię psychologiczno- pedagogiczną * Należy załączyć kopię opinii wydanej przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną W przypadku zaznaczenia powyżej odpowiedzi Tak proszę wskazać rodzaj wsparcia (np. tłumacz języka migowego, pętla indukcyjna, przygotowanie materiałów informacyjnych wydrukowanych większą czcionką niż standardowa, organizacja zajęć w dostępnym architektonicznie pomieszczeniu itd…): ………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. STATUS OSOBY NA RYNKU PRACY ☐ osoba bezrobotna ☐ osoba długotrwale bezrobotna ☐ inne ☐ osoba bierna zawodowo ☐ osoba nieuczestnicząca w kształceniu lub szkoleniu ☐ osoba ucząca się/odbywająca kształcenie ☐ inne ☐ osoba pracująca ☐ osoba prowadząca działalność na własny rachunek, ☐ osoba pracująca w administracji rządowej, ☐ osoba pracująca w administracji samorządowej (z wyłączeniem szkół i placówek systemu oświaty), ☐ osoba pracująca w organizacji pozarządowej, ☐ osoba pracująca w MMŚP, ☐ osoba pracująca w dużym przedsiębiorstwie, ☐ osoba pracująca w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, ☐ osoba pracująca w szkole lub placówce systemu oświaty (kadra pedagogiczna), ☐ osoba pracująca w szkole lub placówce systemu oświaty (kadra niepedagogiczna), ☐ osoba pracująca w szkole lub placówce systemu oświaty (kadra zarządzająca), ☐ osoba pracująca na uczelni, ☐ osoba pracująca w instytucie naukowym, ☐ osoba pracująca w instytucie badawczym, ☐ osoba pracująca w instytucie działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, ☐ osoba pracująca w międzynarodowym instytucie naukowym, ☐ osoba pracująca dla federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, ☐osoba pracująca na rzecz państwowej osoby prawnej, ☐ inne OŚWIADCZENIA I DEKLARACJE Oświadczam, że: 1. podane powyżej informacje są prawdziwe i zgodne z prawdą 2. zapoznałem/am się z zasadami udziału w w/w Projekcie zawartymi w regulaminie rekrutacji i uczestnictwa i zgodnie z wymogami jestem uprawniony/a do uczestnictwa w projekcie, jednocześnie akceptuję warunki Regulaminu rekrutacji i uczestnictwa w projekcie; 3. zostałem/am poinformowany, że projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. 4. zobowiązuję się informować o zmianach dotyczących danych osobowych. data Podpis uczestnika projektu ZGODA NA WYKORZYSTANIE WIZERUNKU Wizerunek będzie utrwalany w postaci zdjęć i filmów podczas zajęć, szkoleń, warsztatów i innych form pomocy organizowanych w ramach Projektu. Zdjęcia i filmy będą rejestrowane, zamieszczane, udostępniane i w jakikolwiek inny sposób przetwarzane tylko przez upoważnione osoby i mogą zostać umieszczone na stronie internetowej i profilu społecznościowym Gminy Dzierzgoń oraz Szkoły Podstawowej im. Tysiąclecia Państwa Polskiego w Dzierzgoniu. Wyrażenie zgody jest dobrowolne oraz może zostać odwołane w dowolnym momencie. Administratorem danych osobowych jest Burmistrz Dzierzgonia. W celu cofnięcia zgody należy skontaktować się z Administratorem, pod wskazanym w informacji o sposobie przetwarzania danych adresem. Podstawę prawną przetwarzania danych, stanowi art. 6 ust. 1 pkt. a) RODO 1 , czyli zgoda osoby, której dane dotyczą. Pozostałe informacje, dotyczące przetwarzania danych oraz przysługujących Państwu praw, przekazane w klauzuli informacyjnej zamieszczonej poniżej. ☐ Wyrażam zgodę na nieodpłatne wykorzystanie mojego wizerunku we wszystkich mediach do celów związanych z informacją, sprawozdawczością i promocją w/w Projektu. data Podpis uczestnika/opiekuna prawnego INFORMACJA O SPOSOBIE PRZETWARZANIA DANYCH Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, s. 1) – (dalej jako: RODO) informujemy, że: 1 Administratorem Pani/Pana danych osobowych zawartych w niniejszym formularzu i dokumentach 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE wytwarzanych w trakcie realizacji w/w Projektu, będzie Burmistrz Dzierzgonia, Plac Wolności 1,82-440 Dzierzgoń, tel. 55 276 25 01, adres e-mail: email@example.com 2 Kontakt do Inspektora Ochrony Danych (IOD): firstname.lastname@example.org lub pisemnie na wskazany powyżej adres. 3 Będziemy przetwarzać Państwa dane osobowe na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zawartych umów oraz na podstawie udzielonej zgody. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach: 4 wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Urzędzie Miejskim w Dzierzgoniu; 5 realizacji umów zawartych z kontrahentami Gminy Dzierzgoń; 6 w pozostałych przypadkach Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są wyłącznie na podstawie wcześniej udzielonej zgody. 7 a także w celach: - wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Gminie Dzierzgoń, wynikających z realizacji umowy o dofinansowanie: FEPM.05.08-IZ.00-0104/24-00, - realizacji umów zawartych z kontrahentami Gminy Dzierzgoń, wynikających z realizacji umowy o dofinansowanie: FEPM.05.08-IZ.00-0104/24-00, - w pozostałych przypadkach Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są wyłącznie na podstawie wcześniej udzielonej zgody w zakresie i celu określonym w treści zgody. 1. W związku z przetwarzaniem danych w celach o których mowa w pkt 3 odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być: a) organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa; b) inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z Gminą Dzierzgoń przetwarzają dane osobowe dla których Administratorem jest Gmina Dzierzgoń. 1. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celów określonych w pkt 3, a po tym czasie przez okres oraz w zakresie wymaganym przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa. 2. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące uprawnienia: a) prawo dostępu do danych osobowych, w tym prawo do uzyskania kopii tych danych; b) prawo do żądania sprostowania (poprawiania) danych osobowych – w przypadku gdy dane są nieprawidłowe lub niekompletne; c) prawo do żądania usunięcia danych osobowych (tzw. prawo do bycia zapomnianym), w przypadku gdy: - dane nie są już niezbędne do celów, dla których były zebrane lub w inny sposób przetwarzane, - osoba, której dane dotyczą, wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych, - osoba, której dane dotyczą wycofała zgodę na przetwarzanie danych osobowych, która jest podstawą przetwarzania danych i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania danych, - dane osobowe przetwarzane są niezgodnie z prawem, - dane osobowe muszą być usunięte w celu wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisów prawa; d) prawo do żądania ograniczenia przetwarzania danych osobowych – w przypadku, gdy: - osoba, której dane dotyczą kwestionuje prawidłowość danych osobowych, - przetwarzanie danych jest niezgodne z prawem, a osoba, której dane dotyczą, sprzeciwia się usunięciu danych, żądając w zamian ich ograniczenia, - Administrator nie potrzebuje już danych dla swoich celów, ale osoba, której dane dotyczą, potrzebuje ich do ustalenia, obrony lub dochodzenia roszczeń, - osoba, której dane dotyczą, wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych, do czasu ustalenia czy prawnie uzasadnione podstawy po stronie administratora są nadrzędne wobec podstawy sprzeciwu; e) prawo do przenoszenia danych – w przypadku gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki: - przetwarzanie danych odbywa się na podstawie umowy zawartej z osobą, której dane dotyczą lub na podstawie zgody wyrażonej przez tą osobę, - przetwarzanie odbywa się w sposób zautomatyzowany; f) prawo sprzeciwu wobec przetwarzania danych – w przypadku gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki: - zaistnieją przyczyny związane z Pani/Pana szczególną sytuacją, w przypadku przetwarzania danych na podstawie zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej przez Administratora, - przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez Administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą jest dzieckiem. 1. W przypadku gdy przetwarzanie danych osobowych odbywa się na podstawie zgody osoby na przetwarzanie danych osobowych (art. 6 ust. 1 lit a RODO), przysługuje Pani/Panu prawo do cofnięcia tej zgody w dowolnym momencie. Cofnięcie to nie ma wpływu na zgodność przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem, z obowiązującym prawem. 2. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Gminie Dzierzgoń Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych: Biuro Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa, tel. 22 860 70 86 3. W sytuacji, gdy przetwarzanie danych osobowych odbywa się na podstawie zgody osoby, której dane dotyczą, podanie przez Panią/Pana danych osobowych Administratorowi ma charakter dobrowolny. 4. Podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest obowiązkowe, w sytuacji gdy przesłankę przetwarzania danych osobowych stanowi przepis prawa lub zawarta między stronami umowa. 5. Pani/Pana dane mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany i mogą być profilowane w zakresie wynikającym z przepisów prawa. Zapoznałem się z powyższą informacją. data Podpis uczestnika/opiekuna prawnego	<urn:uuid:50e9e570-4ab3-4b9f-8610-bde07b40f583>	finepdfs	1.459961	CC-MAIN-2025-05	https://dzierzgon.pl/files/file_add/download/127_zalacznik-nr-4-do-regulaminu-rekrutacji.pdf	2025-01-21T22:53:31+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363299.42/warc/CC-MAIN-20250121203047-20250121233047-00282.warc.gz	213,768,833	0.999971	0.99999	0.99999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1425, 2856, 5235, 7967, 11912, 13705 ]	2	0
W POSZUKIWANIU WŁASNEGO GŁOSU. POEZJA AUSZRININKÓW A WIERSZ POLSKI XIX WIEKU BEATA KALĘBA* W drugiej połowie XIX stulecia, a zwłaszcza po powstaniu styczniowym, na ziemiach byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego zachodziły intensywne przemiany społeczne i kulturowe. Był to czas – podobnie zresztą jak w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej – eksplozji ruchów narodowych, w tym litewskiego, którego fundamentem był nacjonalizm etnolingwistyczny, czyli idea deﬁ niowania litewskiej wspólnoty narodowej poprzez pojęcie etnosu i rodzimego języka. W nauce litewskiej ten okres określa się mianem litewskiego odrodzenia narodowego. Wspomnianą nazwę przejęto z publicystyki przełomu XIX i XX wieku, co oznacza, że litewscy komentatorzy i zarazem aktywni, ideowi uczestnicy owych procesów, bardzo szybko zyskali świadomość, iż mają do czynienia z nowym zjawiskiem, które będzie miało duże znaczenie dla przyszłości kultury (a wkrótce także polityki). Oznacza to także, że litewscy (narodowi) działacze kulturalni i polityczni niemal „na bieżąco" zaczęli kształtować mit odrodzenia, to znaczy przedstawiać wydarzenia, które rozgrywały się na ich oczach, tak by w społecznym odbiorze były gotowym, spójnym projektem. Przed końcem XIX wieku jednym z najważniejszych elementów owego projektu, mającego wyraźne rysy tradycji wynalezionej, było hasło tworzenia literatury litewskiej (tzn. litewskojęzycznej), w oparciu o długie i bogate rodzime tradycje. Polegać to miało między innymi na programowym odrzuceniu – zakorzenionych przecież w byłym Wielkim Księstwie Litewskim i Prusach Wschodnich – literatur: polskiej, ruskiej i niemieckiej. Jak się wydaje, na cenzurowanym znalazła się przede wszystkim literatura dominująca mimo procesów rusyﬁ kacyjnych, to znaczy literatura polska. Już w pierwszych latach międzywojnia, za niepodległej Litwy, za symbol owych przemian uznano działalność autorów pierwszego czasopisma litewskiego, wydawanej w latach 1883–1886 w Prusach Wschodnich „Auszry", miesięcznika, którego spiritus movens był Jonas Basanavičius, orędownik rozwoju litewskiej literatury litewskojęzycznej oraz, jak się miało okazać, organizator i promotor pierwszej litewskiej szkoły literackiej. Pisarzy, którzy się do niej zaliczali, nazywa się auszrininkami (lit. aušrininkai). Basa- * Beata Kalęba – dr, Wydział Polonistyki UJ. navičiusowi przyświecała idea kształtowania litewskiej literatury narodowej. Mając świadomość, jak mocno w piśmiennictwie litewskim podkreśla się gest odrzucenia tradycji literatury polskiej przez sam fakt pisania w innym języku (litewskim), warto zadać pytanie o to, jak ów projekt był realizowany w poezji metrycznej o tematyce historycznej i społecznej, królującej na łamach „Auszry". W pierwszej lekturze narzuca się bowiem jej romantyczny kształt, sprawiający wrażenie tematycznych repetycji z Mickiewicza, Syrokomli, Konopnickiej… Może więc ów gest odrzucenia polskiej tradycji jest zapisany głębiej, w języku poetyckim? Jak mi się wydaje, przyświecający twórcom czasopisma zamiar pisania o Litwinach i dla Litwinów w ich ojczystym języku, pojmowany przede wszystkim jako praca na rzecz określonej, wyobrażonej wspólnoty, w sposób nieunikniony wpisał się w nurt poszukiwań nowych rozwiązań formalnych w dziedzinie poezji epickiej i lirycznej, których symbolem jest przede wszystkim Maironis (wł. Jonas Mačiulis, 1862–1932) i jego reforma formatu wiersza litewskiego 1 . Dotyczy to oczywiście nie tylko twórczości oryginalnej, ale również przekładów i adaptacji z różnych języków, w tym z języka polskiego. Do lat osiemdziesiątych XIX stulecia do wiersza litewskiego (co tu oznacza: pisanego po litewsku) zwykle stosowano wzorce metryczne, które w historii metryki polskiej uznaje się za najbardziej reprezentatywne dla polskiej poezji XIX wieku: pisano przede wszystkim wierszem sylabicznym, najczęściej 11- i 13-zgłoskowym, w formatach 11 (5+6), ew. 11 (6+5), 13 (7+6) (także 6- i 8-zgłoskowcem, zwłaszcza w utworach stylizowanych na dajny – pieśni ludowe), z akcentem paroksytonicznym przed średniówką i w klauzuli 2 . Były to w przeważającej mierze wiersze stychiczne (gł. dla 11- i 13-zgłoskowców) lub czterowiersze (gł. dla 6- i 8-zgłoskowców), rymowane parzyście lub krzyżowo; rymy były niemal wyłącznie żeńskie 3 . Najwybitniejszym poetą litewskim, który biegle adaptował do poezji litewskiej wiersz sylabiczny, był niewątpliwie Antanas Baranauskas (Antoni Baranowski 4 ), aktywny jako poeta w latach 50. i 60. XIX wieku. Wierszem sylabicznym 1 Zob. J. Girdzijauskas, Lietuvių eilėdara. Silabinės-toninės sistemos susiformavimas, Vilnius 1966, s. 208–269; K. Nastopka, Lietuvių eilėraščio poetika, Vilnius 1985, s. 24–46. 2 Na temat polskich form wierszowych w XIX w. (teorii i praktyki) zob. np.: L. Pszczołowska, D. Urbańska, Wiersz polski. Tematyczna i stylistyczna dystrybucja form polskiego wiersza w 2. połowie XIX wieku [w:] Słowiańska metryka porównawcza. III. Semantyka form wierszowych, red. L. Pszczołowska, Wrocław 1988, s. 7–53. 3 Zob. J. Girdzijauskas, Lietuvių eilėdara, Vilnius 1966, s. 80–196 i passim. Pisząc o „semantyce metrum" wiersza litewskiego opieram się przede wszystkim na tym opracowaniu, a także na szkicu Tomasa Venclovy pt. Samokrytyka tłumacza, z ang. tłum. W. Zajączkowski [w:] C. Miłosz, T. Venclova, Powroty do Litwy, wyb. i oprac. B. Toruńczyk, współpr. M. Nowak-Rogoziński, Warszawa 2011, s. 111–120. 4 Niektórzy spośród przywoływanych w tym artykule poetów litewskich byli pisarzami dwujęzycznymi, polsko-litewskimi. Zwykle początkowo językiem ich twórczości był polski, który porzucali na rzecz języka litewskiego, bądź pisali w dwu językach. W takich przypadkach podaję dwie formy zapisu imienia i nazwiska – litewską i polską. pisali zresztą już wcześniej, bo w pierwszych trzech dekadach XIX wieku, poeci tzw. ruchu lituanistycznego (żmudzkiego); dość wymienić kilka najpopularniejszych utworów: Mužikas žemaičių ir Lietuvos Dionizasa Poški (Dionizego Paszkiewicza) (13 (7+6)), Biruta Silvestrasa Valiūnasa (Sylwestra Walenowicza) (11 (5+6)), Žemaičių šlovė Simonasa Stanevičiusa (Szymona Staniewicza) (8 (4+4)) 5 . Na tym tle wyróżniają się pieśni i wiersze liryczne innego poety zaliczanego do ruchu żmudzkiego, Antanasa Strazdasa (Antoniego Drozdowskiego). Jego utwory rzadko są izosylabiczne, wersy są z reguły krótkie, rymom żeńskim towarzyszą częste rymy męskie, można dostrzec skłonność do używania jambu, w klauzulach wersów pojawiają się słowa akcentowanie proparoksytonicznie. Dobrym przykładem takich rozwiązań jest bodaj najbardziej ceniony wiersz tego poety Selianka aušra (Sielanka jutrzenka) 6 . Warto zauważyć, że wszyscy wyżej wymienieni autorzy byli dwujęzycznni, pisali wiersze i po litewsku, i po polsku. Wspomniane utwory Poški, Valiūnasa i Stanevičiusa są realizacjami popularnych wówczas gatunków: Chłop litewski… jest poematem opisowym, Biruta – dumą (w recepcji XIX-wiecznej nazywano ją zwykle balladą), Sława Żmudzinów – to oda. Wszystkie te utwory można nie tylko pod względem formalnym, ale i stylistycznym zestawiać z ówczesnym polskim poematem opisowym, dumą bądź odą. I znów wyróżnia się na tym tle Sielanka… Strazdasa, nie tylko dlatego, że nie jest to regularny wiersz sylabiczny z rozwiązaniami typowymi dla ówczesnej poezji i litewskojęzycznej, i polskojęzycznej. Wiersz Strazdasa, podobnie jak spora część jego dorobku poetyckiego, jest pod względem stylistycznym bliski piosenkom ludowym (najbardziej charakterystyczne rysy stylistyczne to: powtórzenia wybranych słów, paralelizmy w obrębie sąsiednich wersów, nagromadzenie zdrobnień, a także coś, co nazywa się „ludowym światoodczuciem", a co zwykle oznacza m.in. obieranie za przedmiot opisu przyrody, często jako ﬁ gury ludzkiego losu, oraz brak racjonalizacji relacji między człowiekiem a światem). Do obu tych tradycji: 1) regularnego wiersza sylabicznego z jednej strony (kontynuowanej w okresie międzypowstaniowym m.in. przez poetów dwujęzycznych, polsko-litewskich Karolinę Praniauskaitė [Karolinę Proniewską] i Eduardasa Daukšę [Edwarda Daukszę]) oraz 2) wiersza bliskiego oralnej twórczości ludowej – będą nawiązywać poeci „Auszry". W tym miejscu wypada dodać, że dla autorów litewskojęzycznych najważniejszym poprzednikiem, do którego twórczości siłą rzeczy musieli się odwoływać (jako do wzorca i pozytywnego, i – potencjalnie – negatywnego), był wspomniany wyżej Antanas Baranauskas, poeta dwujęzyczny, który w połowie lat 60. złamał pióro i w ostatnich dwóch dekadach XIX wieku był znany przede wszystkim jako profesor teologii i biskup 5 Tyt. pol. (odpowiednio): Chłop żmudzki i litewski; Biruta; Sława Żmudzinów. Zob. w: Žemaičių šlovė / Sława Żmudzinów. Antologia dwujęzycznej poezji polsko-litewskiej z lat 1794–1830, konc., wyb., oprac. P. Bukowiec, wstęp B. Speičytė, Kraków 2012, s. 50, 141, 165. 6 Tamże, s. 82. żmudzki, a następnie sejneński 7 . Mimo krótkiej aktywności pisarskiej, trwającej zaledwie kilkanaście lat, to właśnie on okazał się najwybitniejszym litewskojęzycznym poetą romantycznym połowy XIX stulecia. Poza udoskonaleniem liryki wyznania, poezji religijnej czy poematu opisowego, Baranauskas ustabilizował w literaturze języka litewskiego wiersz sylabiczny (gł. 11 (5+6) i 13 (7+6), także 10 (5+5)), z akcentem paroksytonicznym w klauzuli i przed średniówką, z przerzutnią w klauzuli, a czasem również średniówkową, oraz z dokładnym rymem żeńskim w klauzuli) jako podstawowy schemat wiersza w poezji epickiej. W poezji lirycznej Baranauskas rozluźniał tok izosylabiczny, różnicując ilość sylab w wersie (np. przeplatał wersy 10-zgłoskowe wersami 8-zgłoskowymi; nie unikał rymu męskiego, pojawia się u niego także rym wewnętrzny), co – być może – jest świadectwem zakorzenienia ludowych, rodzimych wzorców w litewskojęzycznej poezji lirycznej drugiej połowy XIX wieku 8 . Można więc powiedzieć, że takie wzorce wierszowe zastali poeci „Auszry" w twórczości rodzimej. Podobne, rzecz jasna, spotykali pierwsi tłumacze polskiej poezji romantycznej na język litewski. Ta ugruntowana tradycja wiersza sylabicznego jest dobrze widoczna w poezji publikowanej na łamach „Auszry". Za dość typowy przykład można uznać pierwszy utwór literacki wydrukowany w tym miesięczniku. Jest to jeden z popularniejszych wówczas wierszy Baranauskasa, znany pod tytułem Giedu dainelę (Śpiewam piosenkę): Gí edu dainẽ lę, sà vo giesmẽ lę (10 (5+5)) apiẽ rũpes[cz]ius, wargeliù s. (8 (5+3)) Lietuwõ s krã szto, nè teĩ p ì sz rã szto gí edu senũju żodeliù s. Kalnaĩ añ t kalnũ, õ añ t t̃ũ kalnũ kalnaĩ ir̃ mažì kalnẽ liai. Tè nai Lietuvà per̃ á mźius bù vo kaĩ p sã ko mũsũ senẽ lei. 9 7 Na temat bpa Antanasa Baranauskasa zob. np.: E. Aleksandravičius, Antanas Baranauskas. Szlak wieszcza, tłum. J. Rogoża i T. Błaszczak, Sejny 2013. Niestety dotąd nie ma żadnego polskojęzycznego opracowania (bardzo bogatej!) polsko-litewskiej twórczości literackiej tego autora. 8 Uwagi sformułowane na podstawie lektury utworów poetyckich Baranauskasa opublikowanych w pełnej edycji krytycznej pism poety: A. Baranauskas, Raštai I. Poezija, oprac. R. Mikšytė, M. Daškus, koment. R. Mikšytė, B. Stundžia, M. Daškus, Vilnius 1995. 9 A.B. [A. Baranauskas], Lietuvôs senowês paminejimas, „Auszra" 1883, nr 1, s. 8–10. Wszystkie cytaty z czasopisma „Auszra" podaję za wersją elektroniczną dostępną na platformie ePaveldas: http://www.epaveldas.lt/object/recordDescription/LNB/C1B0003775110. We wszystkich cytatach z „Auszry" zachowuję oryginalną pisownię, bowiem jej przemiany – zachodzące w latach 80. XIX wieku – są świadectwem prób stabilizowania alfabetu i ortograﬁ i języka litewskiego, w czym łatwo dostrzec programowe odcięcie się od języka polskiego (np. zamiana „sz" na „š", „cz" na „č", w" na „v"). Pol. dosł.: Śpiewam piosenkę, swoją piosneczkę / O troskach, biedach, / kraju Litwy, [śpiewam] nie z książek, / lecz słowami przodków. / Wzgórza na wzgórzach, a na tych wzgórzach / Wzgórza i małe pagórki. / To tam Litwa była przez wieki, / Jak mówią nasi dziadowie. To publikacja programowa, wiersz-manifest, zapowiadający niemal wszystkie najważniejsze wątki poezji auszrininków, a przy tym bliski tradycji romantycznej literatury polskojęzycznej „szkoły litewskiej". Jak wskazuje zastosowany wzorzec metryczny, utwór ten jest z jednej strony zakorzeniony w tradycji kojarzonej z literaturą polskojęzyczną (wiersz sylabiczny, średniówka, przewaga rymów żeńskich), z drugiej jednak strony jest tu widoczne otwarcie na nowe zjawiska (do najważniejszych będzie należeć rym męski oraz przerzutnia, a także dość wyraźny tok jambiczny, co z czasem doprowadzi do wykształcenia wiersza sylabotonicznego). Można zaryzykować stwierdzenie, że ten wiersz, napisany ok. 25 lat przed pojawieniem się „Auszry", zawiera w sobie charakterystyczne cechy metryki poezji litewskiej ostatnich dwóch dekad XIX wieku. UTWORY TŁUMACZONE Z JĘZYKA POLSKIEGO Druk wiersza Antanasa Baranauskasa w czasopiśmie „miłośników Litwy", jak nazywali swój krąg redaktorzy czasopisma, nie miał być zapowiedzią zainteresowania przedrukami litewskojęzycznych utworów znanych autorów starszego pokolenia. Jonas Basanavičius, jak się zdaje, poprzez otwarcie łamów swojego czasopisma dla tych pisarzy urodzonych przed powstaniem styczniowym, którzy dotąd nie publikowali w języku litewskim lub nie zyskali popularności, dość konsekwentnie dążył do utworzenia czegoś w rodzaju „szkoły literackiej". Wśród utworów pisarzy, którzy znaleźli stałe miejsce w gronie współpracowników „Auszry", znalazły się przekłady z języka polskiego (były to przede wszystkim poematy o tematyce historycznej). W tym miejscu należy zauważyć, że z końcem XIX wieku w kręgu pisarzy litewskojęzycznych nie było jeszcze ugruntowane pojęcie autora we współczesnym rozumieniu, czyli takie, które łączy się z pojęciem własności intelektualnej. Nadal dobrze się miało zjawisko polegające na przyswajaniu pamięciowym utworów literackich, przekazywaniu ich z ust do ust w zmienionych wersjach. Zdarzało się, że tekst literacki zyskiwał inwarianty, ale „tracił" przy tym autora – tak było choćby w przypadku niektórych „pieśni religijnych i świeckich" Antanasa Strazdasa. Utwory literackie traﬁ ały więc do krwiobiegu ludowej kultury oralnej, by powracać do literatury pięknej w postaci motywów zapożyczanych z folkloru – i ostatecznie, gdy zaczęto dbać o kojarzenie tekstu z jego autorem (a więc na przełomie XIX i XX w.), wzbogacały dorobek literacki danego pisarza, a także – kształtującej się właśnie literatury narodowej. Podobnie było z tłumaczeniami z języków obcych: nierzadko ukazywały się bez wskazania autora oryginału, bywało, że dokonywano zmian w treści, które nie były uzasadnione np. specyﬁ ką języka przekładu i formatem metrycznym, a które można tłumaczyć względami ideowymi (np. dopisywanie imion książąt litewskich, wtręty dydaktyczne). To, że w okresie litewskiego odrodzenia narodowego często publikowano przekłady z literatury polskiej wyłącznie z podaniem nazwiska autora przekładu (pod tekstem lub w otwarciu, „w miejscu" tradycyjnie przeznaczonym dla autora oryginału) świadczy, jak sądzę, przede wszystkim o tym, iż „miłośnicy Litwy" oraz inni współtwórcy kultury litewskiego odrodzenia pracowali przede wszystkim z myślą o czytelniku wykształconym, a więc takim, który ze szkoły bądź z domu wyniósł znajomość np. Margiera Syrokomli bądź ballad Mickiewicza. Świadczy to zapewne również o tym, iż zauważano już wtedy coś, co w ostatnich latach stało się przedmiotem zainteresowania teoretyków przekładu: że oto być może przekłady literackie można (należy?) postrzegać jako część tzw. dorobku oryginalnego tłumacza, a na pewno – literatury i kultury docelowej. Oczywiście, takie rozumienie relacji autor–tłumacz i oryginał–przekład narzucało się zwłaszcza wtedy, gdy tłumacz był także poetą (pisarzem), a tak właśnie było w przypadku większości autorów tłumaczeń i adaptacji z kręgu „Auszry" (szerzej – całego okresu odrodzenia narodowego). Gdy chodzi o zagadnienie wzorców wierszowych, ich przemian w literaturze języka litewskiego pod koniec XIX wieku, a także roli literatury polskojęzycznej dla literatury litewskiej, analiza tłumaczeń z literatury polskiej i oryginalnej twórczości przynosi interesujące spostrzeżenia. Redakcja „Auszry" chętnie kierowała do druku tłumaczenia z Syrokomli. Na łamach miesięcznika ukazały się jego poematy: Margier, Szkoła wiejska oraz Córa Piastów (wszystkie te utwory ukazały się w pierwszych dwu latach istnienia czasopisma). Przekład „poematu z dziejów Litwy" o dzielnym Margierze wyszedł spod pióra Simonasa Norkusa (Szymon Narkiewicz, 1841–1912), który w latach 80. był proboszczem w kościele katolickim w Sejnach i dość aktywnym poetą. Stosując tradycyjne kategorie oceny przekładu można by powiedzieć, iż tłumaczenie jest „wierne" – jest niemal dosłownym odwzorowaniem treści oryginału. Tłumacz zmienił wprawdzie 13-zgłoskowiec Syrokomli na 11-zgłoskowiec (5+6), jednak gdy chodzi o funkcjonalność, nie ma to wielkiego znaczenia: pozostajemy w obrębie tej samej tradycji – znanego w literaturze litewskojęzycznej przynajmniej od przełomu XVIII i XIX wieku wiersza sylabicznego, ze średniówką i przewagą rymów żeńskich. Skrócenie wersu o dwie sylaby wzięło się przypuszczalnie stąd, iż cechy leksykalne i gramatyczne języka litewskiego, jego „ekonomika" (np. duża ilość słów dwusylabowych, rzadsze niż w j. polskim użycie przyimków, gdyż funkcję niektórych z nich pełnią przypadki, liczne konstrukcje imiesłowowe) powodują, iż przy dosłownym tłumaczeniu tekst litewski z reguły mieści się w mniejszej liczbie znaków. Inną taktykę tłumaczenia z polskiego na litewski przyjął autor przekładów pozostałych dwóch utworów Syrokomli – Petras Arminas (1853–1885), nauczyciel (uczył m.in. języka litewskiego) w gimnazjum w Mariampolu. W obu poematach zastosował on wzorzec metryczny taki sam, jak ten w tekstach oryginalnych – wiersz sylabiczny, 13-zgłoskowiec ze średniówką po siódmej sylabie (przekład Szkoły wiejskiej) i 11-zgłoskowiec ze średniówką po piątej sylabie (Córa Piastów). Jest jednak przynajmniej jedna istotna różnica, do tego dotycząca piosenki wplecionej w treść poematu Córa Piastów – czyli bardzo popularnej na Litwie Pieśni pochodu Litwinów. Syrokomla niewątpliwie był świadomy efektu rytmicznego i psychologicznego (emocjonalnego) uzyskiwanego w polskim wierszu dzięki nagromadzeniu w klauzuli rymu męskiego. W Pieśni pochodu Litwinów w każdej z 5-wersowych strof trzy wersy kończą się rymem męskim (w wygłosie słów z akcentem oksytonicznym jest w całym utworze 15): Niech wesoło szumi las: Kniaź do boju wezwał nas; Umocnijmy dzisiaj ducha, Jutro falą krew zaplucha — Idziem w dobry czas. 10 Inaczej w przekładzie Arminasa. U niego rym żeński przeważa nie tylko partiach epickich poematu, lecz także w tłumaczeniu Pieśni pochodu Litwinów. Dla przykładu ta sama strofa w wersji litewskojęzycznej – tylko ostatni wers kończy się akcentem oksytonicznym (dodajmy, Arminas uzyskał go poprzez skrócenie do jednej sylaby słowa „laĩ kas", które dzięki temu zabiegowi jest akcentowane oksytonicznie): Tegul̃ girē šlam̃ szczia ũżia, õ mẽ s trá uksim' į̃ karù żę sustipríkime sziãdien dvã sę õ rý t kraũ ją lí esim' drą̃siai. Eĩ kim', gẽ ras laĩ k's. 11 Pol. dosł. Niech szumi, huczy las, / a my ciągniemy do wojska, / umocnimy dzisiaj ducha, / a jutro będziemy odważnie przelewać krew. / Idźmy, dobry czas. Jak widać, inaczej niż w polskim oryginale, w przekładzie litewskim w klauzuli wersów jest aż pięć słów z akcentem paroksytonicznym (taki układ powtarza się w każdym ostatnim wersie każdej strofy). Co ciekawe, Pieśń pochodu Litwinów jest – jak zaznaczył sam Syrokomla – wariantem litewskiej piosenki ludowej, jednak, j ak widać, ani to, ani przykład autora oryginału nie było dla Petrasa Arminasa wystarczającym impulsem do liczniejszego zastosowania w przekładzie rymu męskiego. Jest to tym dziwniejsze, że w języku litewskim o rym męski 10 W. Syrokomla, Córa Piastów. Powieść z dziejów litewskich, Wilno 1855, s. 18. 11 Kariszka daina senovēs Lietuviu [fragment Córy Piastów Syrokomli], perdēta Petro Trupinēlio, „Auszra" 1884, nr 9, s. 304 (num. ciągła). o wiele łatwiej niż w języku polskim 12 , poza tym pisarzowi Litwinowi (o języku ojczystym – litewskim) bliska musiała być przecież nie tylko literatura polskojęzyczna (w znacznej mierze „sylabiczna"), ale i rodzima tradycja folklorystyczna. Można próbować tę decyzję tłumaczyć tym, iż – skoro w języku litewskim akcent oksytoniczny jest znacznie powszechniejszy niż w języku polskim – nie jest on tak skuteczny jako metryczno-stylistyczny środek oddziaływania na odbiorcę. Nie wydaje się jednak, żeby było to wystarczające wytłumaczenie w odniesieniu do tego poety i tłumacza. Miał on niewątpliwie dobry słuch „poetycki" i wiedzę, skoro w wierszach bliskich czystemu tokowi sylabotonicznemu generalnie dbał o odwzorowywanie stóp metrycznych – widać to np. w tłumaczeniach ballad Mickiewicza, gdzie stosował chętnie amﬁ brach. Wracając do Pieśni pochodu Litwinów, trzeba zauważyć, że i w tym przypadku Arminas posługuje się tym samym metrum, co Syrokomla: u obu poetów mamy do czynienia z czterostopowcem trocheicznym (w oryginale w pierwszych dwu wersach zastosowano kataleksę) przeplatanym (ostatni wers każdej strofy) z trójstopowcem trocheicznym katalektycznym. Można więc powiedzieć, że rezygnacja Arminasa z odtwarzania układu rytmicznego oryginału – nagromadzenia rymów męskich sprawiła, iż jego litewski wiersz-pobudka „o dawnych Litwinach" paradoksalnie jest bliższy tradycji kojarzonej przede wszystkim z literaturą polskojęzyczną (polską) niż polskojęzyczny oryginał pióra Syrokomli 13 . Czwarty polski poemat romantyczny, którego litewski przekład ukazał się na łamach „Auszry", to Nodam Seweryna Goszczyńskiego. Oto pierwsze wersy jego litewskiej wersji: Sáv kurczèi užuõdams palengvà siuvèdams mė́lynas mū́s' Niãmuns kaĩ p dangù s žvaigždė́tas, tamsojè sav sliñ ko, krã štą pláczei tveñ kdams 14 Pol. dosł. głucho mrucząc, snując się z wolna / nasz błękitny Niemen, gwiaździsty jak niebo, / wije się w ciemności, szeroko opasując kraj. Autorem tłumaczenia jest Tomas Žičkus (1844–1929), absolwent gimnazjum mariampolskiego, nauczyciel języka litewskiego oraz poeta, który w historii literatury litewskiej zapisał się przede wszystkim jako tłumacz i autor poematów historycznych. Litewski przekład Nodama jest napisany przy wykorzystaniu 12 W języku litewskim, dla którego właściwy jest akcent ruchomy, bardzo wiele słów ma akcent oksytoniczny, np. część rzeczowników r. męskiego w l. mn. w mianowniku, dopełniaczu, bierniku i miejscowniku, część rzeczowników rodzaju żeńskiego w l. poj. w mianowniku, dopełniaczu i narzędniku, a także w l. mn. w dopełniaczu, narzędniku i miejscowniku; dotyczy to także niektórych grup ﬂ eksyjnych przymiotników oraz części przysłówków. 13 Swoją drogą, zdaje się, że również treść przekładu (w żadnym razie nie jest to tłumaczenie „dosłowne") jest poddana potrzebom metrum. 14 T. J. J. L….o [T. Žičkus], Nadomas pagal Severyną Goszczių, „Auszra" 1886, nr 3, s. 72 (w num. ciągłej). schematu metrycznego, który był popularny wśród poetów języka litewskiego w XIX wieku, za to był dość rzadki w poezji polskojęzycznej, to znaczy (nieregularnym) sylabicznym 12-zgłoskowcem (6+6). Co ciekawe, tekst wyraźnie ciąży ku metrum sylabotonicznemu. Tłumacząc Goszczyńskiego, Žičkus używał niemal wyłącznie trochejów, dzięki czemu można powiedzieć, że ten utwór jest przykładem twórczości poetyckiej w języku litewskim na jej etapie przejściowym: od wiersza sylabicznego „typu polskiego" do wiersza sylabotonicznego (w którym, dodajmy, kojarzony – oczywiście słusznie – z polszczyzną trochej wkrótce miał zostać zastąpiony przez jamb, nb. przejmowany mniej więcej w tym samym czasie także w poezji polskiej z literatury niemieckiej i później także rosyjskiej). O dążeniu Žičkusa do uzyskania regularnego metrum świadczy też przekład fragmentów Witoldowych bojów Kraszewskiego, a mianowicie pieśni poprzedzającej opowieść o Birucie – tłumaczenie zostało napisane regularnym czterostopowcem daktylicznym katalektycznym (wciąż z konsekwentnie stosowaną klauzulą żeńską) 15 . TWÓRCZOŚĆ ORYGINALNA Jak wynika z badań nad wersyﬁ kacją w poezji litewskiej, które w połowie XX wieku prowadził litewski ﬁ lolog Juozas Girdzijauskas 16 , oryginalna twórczość auszrininków świadczy o procesie przechodzenia od wiersza sylabicznego do sylabotonicznego. Można więc przypuszczać, że mamy do czynienia ze zjawiskiem w jakimś stopniu analogicznym do przemian w formach wierszowych w literaturze polskiej. Wydaje się, że najważniejszą różnicą był nie tylko czas owych przemian (jak wiadomo, w poezji polskiej tok sylabotoniczny wcześniej zyskiwał zwolenników, tak w przypadku praktyki, jak i rozważań teoretycznych z ambicjami normatywnymi), ale i motywacja do zmian – także do ich ugruntowania w krytyce literackiej i teorii wiersza. Przeglądając roczniki „Auszry", można łatwo dostrzec omawianą zmianę i jej etapy. Dobrym przykładem „tradycyjnego" wiersza sylabicznego jest stychiczny 8-zgłoskowiec sylabiczny z konsekwentnie stosowaną klauzulą żeńską, rymowany parzyście Lietuwiszka kalba (Język litewski), pióra Andriusa Vištelisa (1837–1912): Õ brangì lietuwiszkó ji, szventà kalbà prigimtó ji, ùź źemcziūgù s tù brangè sne ir̃ ù ź wì ską meilingè sne […] 17 15 Isz Vytauto musziu. .... Iszversta ir eilēsena sustatyta T. J. L...io [T. Žičkus]. Įźengtinē daina, „Auszra" 1885, nr 7–8, s. 191–192 (num. ciągła). 16 J. Giedzijauskas, Lietuvių eilėdara, dz. cyt. 17 J.A.W.L. [A. Vištelis-Višteliauskas], Lietuwiszkoji Kalba, „Auszra" 1883, nr 1, s. 10–13. Pol. dosł. O drogi, święty / przyrodzony języku litewski, / jesteś droższy niż perły / i nad wszystko milszy. Ten sam autor pisał wiersze stylizowane na piosenki ludowe, gdzie można dostrzec dążenie do stałego układu stóp metrycznych, a więc ciążenie ku tokowi sylabotonicznemu. Jako ilustrację można przytoczyć utwór Regejimas ( Widzenie): Ó p! Ó p! Kà s teñ ?... Nemunéli! Ar̃ tù mã nęs szaukì ?... Ar̃ tì k tỹ kų vandenė̃lį, Plúszkendams sá u plaukì ! Ar̃ tù mà no dvã sios gir̃di Graudulì nga raũ dą? Ir̃ jautì , kaĩ p skaũ dźei szì rdį, Krutìnēj má n skaũ da? Ì sz didźiá usio nuliudì mo Ir̃ kanczių̃ daugý bês Dė̃l teviškės sunykì mo Garbė̃s ir̃ didý bės? […] 18 Pol. dosł. Hop! Hop! Kto tam?... Niemnie, / czy to ty mnie wołasz?... / Czy tylko, płynąc, / szumisz sobie cichą wodą? // Czy słyszysz żałobną pieśń / mojej duszy? / I czujesz, jak bardzo boli mnie / w piersiach serce // z ogromnego smutku / i wielu cierpień, / przez upadek / honoru i wielkości ojczyzny? Warto zauważyć, że w cytowanym wierszu wers organizuje trochej (mając w pamięci polską predylekcję do tej stopy i skłonność do poszukiwania domniemanych wzorców polskich w literaturze litewskiej, chciałoby się rzec – wciąż organizuje trochej). Kilkanaście lat później najwybitniejszy litewski poeta przełomu XIX i XX wieku, Maironis, będzie się już posługiwał głównie metrum jambicznym. Polskie wyczulenie na przejście poetów litewskich od trocheju do jambu jest o tyle słuszne, że jego przyczyną miała być nie tylko na przykład potrzeba wzbogacenia wersyﬁ kacji wiersza litewskiego, pełniejsze czerpanie z możliwości prozodyjnych języka litewskiego, oraz wpływ poezji niemieckiej i rosyjskiej, ale także – chęć wyraźnego odcięcia się od formatów wierszowych kojarzonych z poezją polską 19 . Co ciekawe, był to przecież czas, gdy polscy teoretycy wiersza postulowali szersze użycie toku jambicznego (i to tego, który 18 J.A.W.L. [A. Vištelis], Regejimas, „Auszra" 1883, nr 2, s. 29–34 (num. ciągła). 19 Na taką możliwość wskazywał już teoretyk wiersza Juozas Girdzijauskas i – bardziej zdecydowanie – Tomas Venclova, poeta i tłumacz, a więc praktyk. zyskał największą popularność w poezji litewskiej, a więc pięciostopowca jambicznego, katalektycznego i akatalektycznego). Zdaje się, że o odchodzeniu przez poetów litewskich od trocheja – głównie pod piórem Maironisa, poety o ogromnym autorytecie jeszcze w latach 30. XX wieku – mogła decydować prozodia języka polskiego, z jego naturalną skłonnością do toku trocheicznego (i, dodajmy, amﬁ brachicznego). W 1885 i 1886 roku na łamach „Auszry" ukazywały się już głównie wiersze sylabotoniczne bądź ciążące ku sylabotonice (bo wciąż jeszcze nierzadko nieregularne). W kilku przypadkach zostały one opatrzone przez redakcję informacją o wzorcu metrycznym. Przykładem może być utwór Martynasa Jankusa (1858–1946), pisarza związanego z Prusami Wschodnimi, jednego z redaktorów „Auszry"; jest to wiersz o toku trocheicznym: Mẽ s dēl bró lių daũ g kentējom per̃ senůsius meteliù s, prã kaito daũ g, daũ g pralí ejom, bè t-gì vì s juk taĩ p nebù s. […] 20 Pol. dosł. Cierpieliśmy wiele dla naszych braci / w dawnych czasach, / przelaliśmy wiele potu, / ale przecież tego już nie będzie, albo wiersz Juozasa Andziulaitisa-Kalnėnasa (1864–1916; a więc o niemal 30 lat młodszego od Vištelisa i o ponad 20 – od Žičkusa; co chyba istotne, nie był on poetą dwujęzycznym!), z zarysowanym tokiem jambicznym: Bėdnìoke, búk teisìngas ir̃ dìrbk, Darbůk pirmaũ s vì sko. Patìksi vé rgą – atsikrẽ ipk Su pã nieka nů jõ . Pirmiaũ s vì sko, pirmiaũ s vì sko Priesz põ ną nedrebė́k. […] 21 Pol. dosł. Biedaku, bądź prawy i pracuj, / przede wszystkim pracuj. / Gdy spotkasz niewolnika, / to odwróć się od niego z pogardą. / Przede wszystkim, przede wszystkim, / nie drżyj przed panem. Warto zwrócić uwagę na to, że w obu przypadkach są to wiersze czterostopowe, u Jankusa co drugi wers jest katalektyczny, zaś słowa w wygłosie wersów katalektycznych tworzą rym męski. Taki wzorzec wierszowy: czterostopowiec jambiczny przeplatany z pięciostopowcem jambicznym jest dziś odbierany jako 20 M.J. [Martynas Jankus?], Lietuviams, „Auszra" 1886, nr 6, s. 191–192 (num. ciągła). 21 [J.] Kalnēnas (Andžiulaitis), Pirmiaus visko, „Auszra" 1886, nr 6, s. 172–173 (num. ciągła) [naśladowanie z Roberta Burnsa]. klasyczny wiersz poezji litewskojęzycznej, dzięki czemu, jeśli brać pod uwagę napięcie między tradycją a nowatorstwem w poezji XIX–1. połowy XX wieku, dla dzisiejszego odbiorcy jest funkcjonalnym odpowiednikiem polskiego wiersza sylabicznego 22 . Można więc powiedzieć, iż – gdy chodzi o formę wierszową, zwłaszcza o wersyﬁ kację – poszukiwanie przez auszrininków własnego poetyckiego głosu (głosu poezji narodowej) polegało na odchodzeniu od kojarzonego z polską poezją klasyczną i romantyczną wiersza sylabicznego, a następnie na odstępowaniu od prób tworzenia sylabotoników przy użyciu trocheja i zastępowaniu go coraz powszechniej jambem. POECI DWÓCH TRADYCJI Cytowani powyżej pisarze – autorzy „Auszry" – wywodzili się z grona młodej inteligencji litewskiej pochodzenia chłopskiego (jak np. Simonas Norkus bądź Tomas Žičkus, ten drugi był zresztą, podobnie jak kilku innych auszrininków, powstańcem styczniowym), niektórzy wyrośli w kręgu kultury niemieckiej (jak np. Martynas Jankus), byli i tacy jak Jonas Basanavičius – inteligent z młodego pokolenia, wychowanek uniwersytetu w Moskwie, który, jak się zdaje, w żaden sposób, nawet we wczesnej młodości nie identyﬁ kował się z kulturą polską (mimo że biegle posługiwał się polszczyzną). Na tym tle wyróżnia się Andrius Vištelis-Višteliauskas (Andrzej Wysztelewski), powstaniec styczniowy podkreślający swe szlacheckie pochodzenie, „uczeń" Kraszewskiego. „Auszra" miała jednak większe grono współpracowników wywodzących się ze szlachty byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ci pisarze, gdyby nie działalność rzeczników pielęgnowania litewskiej kultury etnicznej i piśmiennictwa w języku litewskim, być może zachowaliby na całe życie swą polską (w sensie historycznym, a więc starolitewską) formację kulturową, inaczej – nie wzbogaciliby jej o formację litewską (w sensie etnolingwistycznym, a więc młodolitewską). Wymienić tu można: Juozasa Miliauskasa-Miglovarę (Józef Milewski, 1845–1937), Mečislovasa Davainisa-Silvestraitisa (Mieczysław Dowojno-Sylwestrowicz, 1849–1919) i Liudvikę Mailnauskaitė-Šliūpienė (Ludwika Malinowska, 1864–1928). W odniesieniu do tej trójki oraz Vištelisa niewątpliwie można mówić o narodowej konwersji. Do jej charakterystycznych przejawów należało świadome przejście od języka polskiego do języka litewskiego jako narzędzia ekspresji, tak w przestrzeni prywatnej, jak i publicznej. Czy można wytropić jakieś prawidłowości w użyciu formatów wierszowych przez tych autorów „Auszry", którzy byli pisarzami dwujęzycznymi, polskolitewskimi (Davainis-Silvestraitis jeszcze na krótko przed I wojną światową 22 Zob. T. Venclova, Samokrytyka tłumacza, dz. cyt., s. 116–118. wydawał polskojęzyczną gazetę dla Litwinów, Miliauskas do późnej starości pisał i po polsku, i po litewsku)? Davainis-Silvestraitis publikował na łamach „Auszry" wiersze liryczne i zdyskusywizowane poematy, poświęcone najczęściej tematowi wynarodowienia szlachty na Litwie oraz groźbie utraty tożsamości przez wszystkie warstwy społeczne. Wśród sygnowanych przez niego publikacji uwagę polskiego czytelnika może przyciągnąć zwłaszcza poemat Lietuva ir jos sūnus (Litwa i jej syn), napisany w 1883 roku, a opublikowany dwa lata później, przy czym uwagę zwraca przede wszystkim kompozycja utworu. Jest to dialog pomiędzy matką – personiﬁ kacją ojczyzny – a jej synem. Taki pomysł w literaturze języka litewskiego wcześniej został zrealizowany tylko raz: przez Antanasa Baranauskasa, w poemacie Pasikalbėjimas giesmyninko su Lietuva (Rozmowa pieśniarza z Litwą, 1859). Gdy chodzi o koncept i strukturę retoryczną, poemat DavainisaSilvestraitisa przywodzi więc na myśl przede wszystkim kulturę wysoką oraz topikę zakorzenioną w kulturze [zachodnio]europejskiej – dialog (o doraźnej tematyce politycznej, społecznej), którego przedmiot jednak zostaje uogólniony dzięki użyciu języka ﬁ guratywnego i toposu kobiety – matki – ojczyzny. Jest to więc realizacja dobrze znana w kulturze europejskiej, natomiast niemal zupełnie nowa w literaturze języka litewskiego. Świadczy to niewątpliwie o humanistyczno-romantycznej formacji autora, litewskiego szlachcica. Podkreślmy: w kontekście twórczości litewskojęzycznej jest to utwór nowatorski. Co jednak z rytmem i jego formą wierszową? Pod tym względem wierszowany dialog Litwa i jej syn może zostać nazwany swojskim przez czytelnika polskiego i „polskim" – przez czytelnika litewskiego. Poruszamy się bowiem w ramach wiersza sylabicznego, średniówkowego, z żeńską klauzulą: Kà d visur̃ girià s bajõ rų budu: (10 (5+5)) Ar̃ taĩ priẽ Lé nkų ar̃ taĩ priẽ Gudų̃, Kuriẽ užlaĩ ko kal̃bą gentỹ stės. Ká m yrà důtas vards bajorỹ stės Dė̃l mū́sų põ nų, kuriẽ ì š dvã ro Lietù vių kal̃bą laukañ išvã ro? […] 23 Pol. dosł. Czy to u Polaków, czy to u Białorusinów, / wszędzie chwalą się takim szlachectwem: / że zachowali swój rodzinny język. / A na co otrzymali szlachectwo nasi panowie, / którzy z dworów wygnali precz język litewski? W innych swoich utworach drukowanych przez „Auszrę" Davainis-Silvestraitis generalnie będzie wierny wierszowi sylabicznemu, modyﬁ kacjom podda- 23 Vēvērsis [M. Davainis-Silvestraitis], Lietuva ir jos sūnus, „Auszra" 1885, nr 1, s. 20 (w num. ciągłej). jąc głównie długość wersu, poza tym przeważać będą u niego utwory stychiczne, rymowane parzyście i krzyżowo. Podobną strategię obierze szlachcianka Liudvika Malinauskaitė, wkrótce żona czołowego działacza litewskiego odrodzenia narodowego Jonasa Šliūpasa. Jej oryginalne wiersze publikowane na łamach „Auszry" to przede wszystkich stychiczne wiersze sylabiczne (ew. logaedy z przewagą trocheja bądź jambu), z żeńską klauzulą, rymowane parzyście. Na tym tle wyróżnia się utwór Margyris (Margier), inspirowany powieścią Kunigas Kraszewskiego, a wydrukowany kilka lat po likwidacji „Auszry" w jednym z czasopism litewskiej emigracji w USA: Kunįgaiksztis dumoja, szventus żirgus balnoja, Tůs żodżius kunįgaiksztis isztarė: Reikia ant żirgu sėsti, per padvarę iszvesti, Per dvi bromi, per urvus, per pilies […] 24 Pol. dosł. Książę rozmyśla, siodłają święte konie, / Rzekł książę w te słowa: / Trzeba siąść na koń i wyprowadzić [wojów] przez podworzec, / przez dwie bramy, przez lochy, przez zamek. Nie jest to jeszcze regularny wiersz sylabotoniczny, ale można wyczuć rytm organizowany przez anapesty 25 . W każdym razie wyczuwa go na pewno czytelnik osłuchany z polską poezją romantyczną, z Mickiewiczowskimi Czatami bądź Trzema Budrysami. Mamy tu więc do czynienia z utworem litewskojęzycznym, balladą napisaną na motywach historii opowiedzianej w kronikach i piórem Kraszewskiego, która pod względem metryczym replikuje, powtarza format wierszowy niektórych ballad Adama Mickiewicza. Jest to wobec tego utwór znów – podobnie jak w przypadku dialogu Litwa i jej syn Silvestraitisa – mocno zapośredniczony w tradycji literackiej: polskojęzycznej i, szerzej, europejskiej (romantycznej). Jeszcze ciekawszym autorem jest Juozas Miliauskas. Ten współpracownik „Auszry", który do końca życia był poetą dwujęzycznym, litewsko-polskim, po litewsku dla „Auszry" pisał wiersze sylabiczne. Przykładem może być programowy wiersz Lietuwa (Litwa): Lietuva! Tu brangi žeme senuu bocziu muusu, miila motiina Žemaicziu, Kursziecziu ir Pruusu, […] 24 Puszė [L. Malinowska-Szliūpienė], Margis (isz apysakos Kraszauskio „Kunįgas"), „Vienybė lietuvninkų" 1893, nr 31 (z 1 VIII), s. 12. 25 Z punktu widzenia akcentuacji języka litewskiego w utworach Malinauskaitė często dochodzi do transakcentacji – dzieje się tak właśnie ze względu na dążenie do oddania regularnego toku. Dlatego w przytoczonym tu fragmencie nie zaznaczam akcentów, a wyłącznie przyciski w porządku narzucanym przez lekturę tego wiersza jako „ballady mickiewiczowskiej zapisanej w innym języku". Vaikai tava iszbalszkiiti po visus pasvieczius, padaliiti ii Žemaiczius, Pruusus ir Kurszieczius. […] 26 Pol. dosł. Litwo, droga matko naszych dawnych przodków, / miła matko Żmudzinów, Kurszów i Prusów / […] / Twoje dzieci s rozproszone po całym świecie, / podzielone na Żmudzinów, Prusów i Kurszów. Takie też były jego polskojęzyczne wiersze sztambuchowe. Natomiast późna twórczość polskojęzyczna tego poety jest niejednorodna. Pisał on wówczas liryki i poematy, w których zaczyna przeważać tok sylabotoniczny (trocheiczny, jambiczny, daktyliczny...), najczęściej zresztą dość niekonsekwentnie stosowany. Dwujęzyczna twórczość tego poety zasługuje zresztą na odrębne studium: jak się zdaje, rozwój form wierszowych szedł u niego dwutorowo, inaczej w twórczości litewskojęzycznej, inaczej – w polskojęzycznej. Opierając się na wiedzy o przemianach formatów wierszowych i o tym, jaki wiersz jest współcześnie uważany za „klasyczny" w historii poezji polskiej (11-zgłoskowiec sylabiczny) i litewskiej (5-stopowiec jambiczny), o poezji auszrininków – uważanych za pierwszych świadomych, programowych twórców literatury narodowej – można przewrotnie powiedzieć, że w gruncie rzeczy mamy tu do czynienia z literaturą polską w języku litewskim. Ta teza brzmi dość karkołomnie, raz dlatego, że przyzwyczailiśmy się raczej uznawać istnienie literatury litewskiej powstającej w języku polskim (np. Naborowskiego, Mickiewicza, Eduardasa Daukšy, Maironisa, Czesława Miłosza), dwa – dlatego, że chyba mało który Litwin byłby skłonny zgodzić się z takim stwierdzeniem (zgodnie z potrzebą autoidentyﬁ kacji, którą być może należałoby nazywać postkolonialną). Tezę – jak się zdaje – faktycznie dość łatwo zbić: materią literatury jest język, wobec tego niewątpliwie mamy tu do czynienia z utworami literatury litewskiej. Co jednak znaczą terminy: „literatura litewska" (po litewsku „lietuvių literatūra" – dosł. „literatura Litwinów"), „literatura polska" (po litewsku „lenkų literatūra" – dosł. „literatura Polaków")? Skoro podstawą identyﬁ kacji jest język – w jego ukształtowaniu prozodyjnym, możliwościach, jakie otwiera (i jakie zamyka) gdy chodzi o formalne ukształtowanie tekstu, a więc także gdy chodzi o znaczenia – może należałoby raczej mówić o „literaturze języka litewskiego", „literaturze języka polskiego"? I być może łączyłoby się to z dostrzeżeniem potrzeby (albo możliwości) odchodzenia od terminu „literatura narodowa"? Literatura – a zwłaszcza poezja, ze względu na jej metryczność – okresu litewskiego odrodzenia, gdy nowego znaczenia nabierało słowo „naród", zdaje się dostarczać cennego materiału do takich właśnie rozważań. Jest to o tyle paradoksalne, że właśnie w tym okresie pisarze języka litewskiego zaczęli 26 Miglovara [J. Miliauskas], Lietuva, „Auszra" 1883, nr 2, s. 35 (w num. ciągłej). aspirować do miana pisarzy narodowych (narodowych litewskich) i właśnie wtedy w gronie inteligencji zaczęto rozważać, czym jest „literatura Litwinów" (i innych narodów). Zostawiając na boku kwestię nazewnictwa (literatura polska rozumiana jako literatura narodowa, a więc literatura o c e c h a c h n a r o d o w y c h; lietuvių literatūra jako literatura Litwinów, a więc literatura w s p ó l n o t y l u d z i określanej jako naród, w nowoczesnym rozumieniu tego słowa), może należałoby spróbować mówić przede wszystkim o utworach literackich w fazie przejścia od języka do języka (przede wszystkim od pewnego języka poetyckiego do innego języka poetyckiego!), a nie „od narodu do narodu". Omawiane tu wiersze są przecież pierwotnie wyizolowanymi, „jednorazowymi" aktami ekspresji językowej, poddanymi w pierwszym rzędzie władzy prozodii swej materia prima – języka. Są nimi mimo oczywistego, pełnego napięcia związku z tradycjami literackimi i niemal natychmiastowego wpisywania ich w ideologiczny projekt nazwany później „odrodzeniem narodowym". Oczywiście taka interpretacja zakłada uprzedniość ﬁ lologii wobec historii, czy raczej – języka wobec człowieka i jego ratio, czyż jednak nie zauważono już dość dawno temu, że nowoczesne narody są dziećmi ﬁ lologii? Można powiedzieć, że przemiany poezji okresu odrodzenia narodowego są polem „wojny światów" 27 , gdzie człowiek (tumacz, ale może częściej krytyk literacki, redaktor czasopisma lub publicysta) stara się opanować język i zaprząc go na służbę ideologicznego projektu – na przykład narodowego. Jak pokazuje przykład przemian formatów poetyckich w poezji auszrininków, ta walka przybiera przede wszystkim kształt walki z tradycją jednego języka (dotychczasowa własna tradycja, tradycja wysoka bądź tradycja elit – tu polskojęzyczna – zostaje nazwana obcą) poprzez formowanie tradycji nowej, innego języka (nazywanej odtąd: własną, własną elitarną lub wysoką, a wreszcie – klasyczną). Beata Kalęba IN SEARCH OF ONE'S OWN VOICE: THE AUŠRININKAI AND POLISH POETRY OF THE 19TH CENTURY Summ ar y This article explores the relations between the Lithuanian and the Polish poetry in the last two decades of the 19 th century. It was a time which saw the rise of Lithuanian National Revival, headed by writers and journalists gathered round the ﬁ rst national Lithuanian magazine Aušra, published in East Prussia between 1883–1886. The Aušrininkai, as they were commonly called, wanted to establish a national canon of Lithuanian literature, which should be fully independent of the Polish 27 Odwołanie do książki Edwarda Balcerzana Tłumaczenie jako „wojna światów" jest nieprzypadkowe, bowiem kształtowanie literatury narodowej jest przede wszystkim właśnie (auto) translacją tradycji, do której szczególnie zdaje się pasować metafora „wojny światów", zwłaszcza w odniesieniu do kultury polskiej i litewskiej na Litwie końca XIX wieku. literary tradition. Although the severing of historic links with Polish literature and language went far beyond mere declarations, their task involved the reformers in a paradoxical situation. The paradox, long since noted by historians of Lithuanian culture and literature, was that in order in order to produce their own corpus they ransacked Polish literature for themes and motifs (especially those with a Lithuanian connection and a Romantic ﬂ avour) and translated a lot of Polish texts. The article asks the question whether a similar appropriation took place in the area of versiﬁ cation, ie. if the poets of the Lithuanian Revival, when confronted with formal choices in their handling of meter, steered clear of the Polish model or fell in with it despite their programmatic commitments. In fact, they had yet another option – to get round the dichotomy of either picking up the the thread of tradition or letting it go completely. The answer to these dilemmas is sought the interpretation and analysis of a selection of poems published by the Aušrininkai, generally believed to be the founders of modern Lithuanian literature.	<urn:uuid:49ebf7cb-9f3f-498d-8645-dd815c8f4e84>	finepdfs	4.101563	CC-MAIN-2022-40	https://so.czasopisma.pan.pl/Content/83115/mainfile.pdf?handler=pdf	2022-10-03T18:21:26+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030337428.0/warc/CC-MAIN-20221003164901-20221003194901-00738.warc.gz	562,945,782	0.94031	0.999566	0.999566	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2333, 5720, 8819, 11699, 16177, 18479, 20075, 23012, 25568, 27704, 29888, 32550, 35074, 37626, 40437, 43338, 44478 ]	2	2
Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki Chopina 2 59-610 Wleń www.oksit.wlen.pl firstname.lastname@example.org 757136268 REGULAMIN XXVIII Memoriał Uliczny im. Michała Fludra 28 kwietnia 2019 Plac przy ulicy Wojska Polskiego Wleń Cel imprezy- popularyzacja biegów w Polsce - promocja zdrowego stylu życia wśród dzieci, młodzieży i dorosłych - promocja walorów turystyczno-krajoznawczych Wlenia Termin- 28 kwietnia 2019 r. (niedziela) 8.30- 11.30 Biegi Szkolne 11.40 Bieg integracyjny 12.00- Bieg Główny - 10 km/ 5x2 km Start- Meta- ul. Wojska Polskiego Wleń W roku 2019 trasa nieatestowana. Dystans Informacja/ Dekoracja zawodników- plac przy Zespole Szkół im. św. Jadwigi Śląskiej W roku 2019 ze względu na prowadzone roboty budowlane związane z rewitalizacją Rynku i ulic we Wleniu trasa biegu jest częściowo zmieniona! Bardzo prosimy o uważne zapoznanie się z mapką biegu. UWAGA! WAŻNA INFORMACJA! Organizatorzy poczynią wszelkie starania, aby uczestnicy biegu mieli zapewnione dobre warunki uczestnictwa w biegu. Rejestracja: UWAGA! REJESTRACJA INTERNETOWA!!! Warunki uczestnictwa- Bieg Główny -ukończone 16 lat, oświadczenie zawodnika o przeciwwskazaniach zdrowotnych Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki 757136268 ul. Chopina 2, 59-610 Wleń NIP 616 1162946 www.oksit.wlen.pl REGON 230926446 email@example.com www.facebook.com/pages/OKSiT-Wleń firstname.lastname@example.org Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki Chopina 2 59-610 Wleń www.oksit.wlen.pl email@example.com 757136268 Wpisowe: 30 zł na konto Organizatora do dnia 26 kwietnia 2019 (liczy się data wpływu na konto) Biuro Memoriału- Wpisowe w dniu imprezy: 50 zł w Biurze Memoriału czynne od godz. 8.00- 11.00 28 kwietnia 2019/ Hala Sportowa przy Zespole Szkół. im. św. Jadwigi Śląskiej w poszczególnych kategoriach wiekowych mężczyzn: Klasyfikacja- klasyfikacja generalna wśród kobiet i mężczyzn oraz: Kategoria W- mieszkańcy Gminy Wleń (kobiety, mężczyźni) Bieg Główny II kat 20-29 lat VI kat. 60 -69 III kat. 30-39 lat VII kat. 70lat i starsi I kat. 16-19 lat V kat. 50-59 lat IV kat. 40-49 lat I kat. 16-19 lat V kat. 50-59 lat w poszczególnych kategoriach wiekowych wśród kobiet: II kat 20-29 lat VI kat. 60 -69 III kat. 30-39 lat VII kat. 70lat i starsze Kategoria WZ- zawodnicy niepełnosprawni na wózkach: kobiety, mężczyźni IV kat. 40-49 lat Kategoria W – nagrody rzeczowe Nagrody: Kategoria S- bieg integracyjny bez opłaty startowej/ godz. 11.45/ 3 najlepsze miejsca wśród mężczyzn OPEN- nagrody pieniężne 3 nagrody pieniężne w kategoriach wiekowych mężczyzn 3 najlepsze miejsca kobiet OPEN- nagrody pieniężne 3 nagrody pieniężne w kategoriach wiekowych kobiet w poszczególnych kategoriach Nagrody za najlepsze miejsca w kategorii OPEN nie dublują się z nagrodami Uwaga- od godz. 8.30 do godz.11.30 odbędą się biegi szkolne (zapisy Zespół Szkół we Wleniu) Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki 757136268 ul. Chopina 2, 59-610 Wleń NIP 616 1162946 www.oksit.wlen.pl REGON 230926446 firstname.lastname@example.org www.facebook.com/pages/OKSiT-Wleń email@example.com Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki Chopina 2 59-610 Wleń www.oksit.wlen.pl firstname.lastname@example.org 757136268 Organizatorzy zapewniają- opiekę medyczną, punkt odświeżania oraz posiłek regeneracyjny dla zawodników, koszulki memoriału, medale ukończenia biegu, nagrody pieniężne dla zwycięzców w poszczególnych kategoriach Ośrodek Kultury Sportu i Turystyki , ul. Chopina 2 59-610 Wleń Dyrektor biegu - Jan Jaśkiewicz tel. 75 7136268 tel. 75 7136 268 Biuro Memoriału email@example.com www.oksit.wlen.pl W dniu Memoriału- Hala Sportowa przy Zespole Szkół im. św. Jadwigi Śl. we Wleniu Biegi Szkolne Zespół Szkół im. św. Jadwigi Śląskiej we Wleniu, Dworcowa 1 tel. 757136369 OKSiT we Wleniu, Bank Spółdzielczy we Wleniu Numer konta bankowego: 56838410190000058920000001 Postanowienia końcowe: UWAGA! Jeśli potrzebujecie Państwo fakturę, prosimy o podanie dokładnych danych do faktury na adres mailowy Organizatora firstname.lastname@example.org Organizatorzy nie zwracają kosztów wpisowego w przypadku braku uczestnictwa w imprezie Organizatorzy nie zwracają zawodnikom kosztów przyjazdu na Memoriał Zasady zachowania uczestników imprezy istotne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego: Organizatorzy nie ponoszą odpowiedzialności materialnej za pozostawione rzeczy Uczestnicy poruszają się po specjalnie przygotowanej, atestowanej przez PZLA trasie oznaczonej specjalnymi znakami, tablicami ostrzegawczymi i informacyjnymi oraz linami i taśmami. Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki 757136268 ul. Chopina 2, 59-610 Wleń NIP 616 1162946 www.oksit.wlen.pl REGON 230926446 email@example.com www.facebook.com/pages/OKSiT-Wleń firstname.lastname@example.org	<urn:uuid:2e0c8011-fad2-42aa-933b-bf4d58edf110>	finepdfs	1.0625	CC-MAIN-2019-18	https://dostartu.pl/statute_files/3136_pl.pdf	2019-04-21T01:08:40Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-18/segments/1555578530100.28/warc/CC-MAIN-20190421000555-20190421022555-00214.warc.gz	406,051,088	0.999372	0.999426	0.999426	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1386, 3205, 4876 ]	2	0
Tydzień 3 17.01-23.01.2024 Praliny Michałki z Hanki kokos. 9kg luz \| 0099504 \| Praliny Jutrzenka orzechowe WN 8kg luz \| \|---\|---\| \| 0099345 \| Praliny Pszczółka Ajerkoniak 8kg luz \| \| 0097119 \| Praliny Śnieżka Bombajki mix 7kg luz \| \| 0427151 \| Praliny Jajka Baron 2kg luz \| \| 4604012 \| Cukierki Mieszanka Wedlowska 7kg luz \| \| 0072624 \| Cukierki Mieszko Michaszki 8,5 kg luz \| \| 5000253 \| Landrynki Mieszko Lodowe 8,5kg luz \| \| 0069901 \| Zozole Orange&Lemon Luz 8,5kg \| \| 0085356 \| Cukierki Mieszko kokosowe 8,5kg luz \| \| 0098016 \| Praliny Mieszko Brownie wiś. 8,5kg luz \| \| 0044081 \| Praliny Mieszko Advocat 7,5kg luz \| \| 0044086 \| Praliny Mieszko Pistacja 7,5kg luz \| \| 0055366 \| Cukierki Tofflairs karme-czekola 7kg luz \| \| 0099357 \| Praliny Mieszko kokos 7,5kg luz \| \| 5001212 \| Praliny Mieszko porzeczk-śmiet. 8,5 luz \| \| 5000402 \| Praliny Wawel czek. z gal. pom 7kg luz \| \| 5000406 \| Praliny Wawel brownie z malinami 7kg luz \| \| 0098645 \| Praliny Mieszko Brandy&Orange 8,5kg luz \| \| 5000408 \| Praliny Wawel ze słonym karm. 7kg luz \| \| 0077933 \| Cukierki Michaszki duo Luz 8.5kg \| \| 0083912 \| Cukierki Zozole Painter blue 8,5kg luz \| \| 0098146 \| Galaretki Fresh&Fruity kwaśne 7kg luz \| \| 0100722 \| Praliny Wawel Peanut Butter 8kg luz \| \| 0094091 \| Praliny Mieszko Marcepanki 8,5kg luz \| \| 0044084 \| Praliny MieszkoTrufle 8,5kg luz \| \| 0095286 \| Cukierki Krówka Wawel czek. 7kg luz \| \| 0099446 \| Praliny Wawel Arbuz 6kg luz \| \| 0095685 \| Galaretki Fresh&Fruity Exotic luz 7kg \| \| 0069100 \| Cukierki Wawel Raczki 8 kg luz \| \| 0089853 \| Gal. Fresh&Fruity Smaki Lata 7kg luz \| \| 0077236 \| Cukierki Krówka Wawel sł. karm. 7kg luz \| \| 0093971 \| Praliny Wawel Banan z karmelem 6kg luz \| \| 0093974 \| Praliny Wawel Mango 6kg luz \| \| 0083914 \| Cukierki Zozole Painter Green 8,5kg luz \| \| 0069104 \| Cukierki Wawel Kukułka 8kg luz \| Praliny Zozole Cze-kole z wafl.8,5kg luz \| 0091226 \| Cukierki Zozole Cola 8,5kg luz \| \|---\|---\| \| 0069103 \| Cukierki Wawel Miętowe 8kg luz \| \| 0091227 \| Praliny Zozole Dynie orzechowe 3kg luz \| \| 0069102 \| Cukierki Wawel Fistaszkowe 8kg luz \| \| 0032091 \| Żel Palmolive Naturals women sort. 500ml \| \| 0059752 \| Żel Palmolive men sort. 500ml \| \| 0004346 \| Żel Palmolive p/prysz.Miner.Massage500ml \| \| 0004347 \| Żel Palmolive p/prysz.Sunset Relax 500ml \| \| 0087998 \| Żel Palmolive p/prysz.Alluring Love500ml \| \| 5001078 \| Żel Palmolive p/prysz. Citrus Crush500ml \| \| 0034991 \| Szampon Pantene Repair 400ml \| \| 0059653 \| Szampon Pantene AQUA LIGHT 400ML \| \| 0059655 \| Szampon Pantene LIVELY COLOUR 400ML \| \| 0084447 \| Pasta Blend-a-Med 3D Wh/Ext.Fr.75ml sort \| \| 0094438 \| Kapsułki E do prania Orchidea 26 szt. \| \| 0085877 \| Proszek Bryza d.pr.4w1 Color 90pr.5,85kg \| \| 0085878 \| Proszek Bryza d.pr.4w1 White 90pr.5,85kg \| \| 0100405 \| Płyn d/pł.Lenor Spring Awaken.49pr.1,23l \| \| 0100408 \| Płyn d/płuk. Lenor Sensitive 49pr. 1,23l \| \| 0100407 \| Płyn d/pł.Lenor Orchid&Amber 37pr.0,925l \| \| 0100406 \| Płyn d/pł.Lenor Diamond&Lotus37pr.0,925l \| \| 5000942 \| Płyn do płuk.Lenor Desilabre 37pr.0,925l \| \| 5000944 \| Płyn do płuk.Lenor L'Ingenue 37pr.0,925l \| \| 0083422 \| Płyn Ludwik do mycia naczyń 900ml mix \| \| 5001391 \| Piwo PINTA Porter Bay but. bezzw. 0,5L (Porter Bałtycki) zaw. alk. 9,0% plato 22 blg \| \| 2702010 \| Piwo Żywiec puszka 0,5L \| \| 0034124 \| Piwo Perła Chmielowa b.b/zw 0,5l \| \| 0034125 \| Piwo Perła Export b.b/zw 0,5l \| \| 2702045 \| Piwo Dębowe Mocne puszka 0,5L \| \| 0086754 \| Piwo Pilsner Urquell b.b/zw 0,33l \| \| 2702018 \| Piwo Lech Premium pusz. 0,5L \| \| 0098733 \| Zacz.Ogr. Nektar z porzeczki 1L PET \| \| 0093121 \| Hatti Tea smak cytrynowy 1,5L \| \| 0093122 \| Hatti Tea smak brzoskwiniowy 1,5L \| \| 0069202 \| Marysia groch żółty połówka 500g \| Zacz.Ogród Sał. z ziel. pom. 690/420g Czekolada Milka White 100g \| 0023370 \| Czekolada Milka z nadz.malinowym 100g \| \|---\|---\| \| 0307041 \| Czekolada Milka toffee cream 100g \| \| 0307001 \| Czekolada Milka Yoghurt 100g \| \| 0084880 \| Czekolada Milka Oreo White 100g \| \| 0403014 \| Ciastka Delicje pomarańczowe 147g \| \| 0403017 \| Ciastka Delicje wiśniowe 147g \| \| 0403018 \| Ciastka Delicje malinowe 147g \| \| 0090324 \| Ciastka Delicje jagodowe 147g \| \| 0095686 \| Ciastka Delicje Morelowe 147g \| \| 0067280 \| Żelki Śmiejżelki Sokki Słodki Sad 90g \| \| 0412039 \| Żelki Śmiejżelki owocowe 100g \| \| 0412053 \| Żelki Nimm2 Śmiejżelki kwaśne 100g \| \| 0027058 \| Żelki Nimm2 Śmiejżelki Sokki owocowe 90g \| \| 0055788 \| Żelki Śmiejżelki Mlekoduszki 90g \| \| 0089967 \| Żelki Nimm2 Śmiejżelki Dżunglaki 90g \| \| 0094818 \| Żelki Śmiejżelki Mlekosmici 90g \| \| 0094817 \| Żelki Śmiejżelki Kwaśne Gwiazdki 90g \| \| 0069703 \| Żelki Śmiejżelki Happies 130g \| \| 0038007 \| Mleko Wiejskie Piątnica 2% 1L \| \| 0044880 \| Jogurt Jovi Duet mix 350g \| \| 0096010 \| Jog.Fan.trus./wiś/kulki trus.mix100/118g \| \| 0096009 \| Jogurt Fantasia jagoda 118g \| \| 0093226 \| Jogurt Fantasia mleczna czekolada 106g \| \| 0054390 \| Jogurt Fantasia z kulkami kokosowymi 98g \| \| 5000098 \| Jog.Fantasia kulki/gwia/płat.mix100/102g \| \| 0017609 \| Bukiet warzyw kwiatowy Hortex 450g \| \| 0005681 \| UFO żel do prania kolorowych tk. 1L 30pr \| \| 0005660 \| UFO żel do prania białych tkanin 1L 30pr \| \| 0005628 \| UFO płyn do prania kolorowych tk 1L 25pr \| \| 0005575 \| UFO płyn do prania ciemnych tk. 1L 25pr \| \| 0098028 \| Płyn Sofin do płuk.Fresh Morn.100pr.2,5l \| \| 0098027 \| Płyn Sofin do płuk.Floral Pas.100pr.2,5l \| \| 0098033 \| Płyn Sofin Perfume Plesure 2,5L 100prań \| \| 0083240 \| Baristado cappuccino śmietankowe 130g \| \| 0083243 \| Baristado cappuccino czekoladowe 130g \| Baristado Cappuccino z magnezem 130g \| 0064851 \| Marysia folia spożywcza 50m \| \|---\|---\| \| 0091091 \| Marysia rękaw do pieczenia 3m \| \| 0099447 \| Marysia papier do pieczenia 30 ark. \| \| 0071119 \| Heros karma d.psa z dro./ind.kur. 1250g \| \| 0071120 \| Heros karma dla psa z wołowiną 1250g \| \| 0071121 \| Heros karma dla psa z cielęciną 1250g \| \| 0073299 \| Arianna karma dla kota - ryba 415g \| \| 0073300 \| Arianna karma dla kota - drób 415g \| \| 0073301 \| Arianna karma dla kota - wołowina 415g \| \| 0065830 \| Bacalis mieszanka bakaliowa 200g \| \| 0079042 \| Povabe mydło w płynie premium sort500ml \| \| 0098981 \| Krafter piwo jasne 6% pusz. 0,5L \| \| 0099981 \| Go tove pielmieni wieprzowe 450g \| \| 0066602 \| Master Fish paluszki rybne mintaj 450g \| \| 0002269 \| Go tove ćwiartki ziemniaczane 750g \| \| 0392301 \| Go tove zapiekanka kebab z kurczaka 200g \| \| 0058370 \| Zacz.Ogród fasola szparag.ziel.cięta450g \| \| 3005029 \| Woda Cisowianka niegazowana 1,5L \| \| 0100417 \| Oranżada Hellena biała 20% soku 1,25l \| \| 0096156 \| Oranżada Hellena żółta 20% soku 1,25l \| \| 0520029 \| Zupa Amino Nudle pomidorowa inst.61g. \| \| 0520030 \| Zupa Amino Nudle rosół 59g \| \| 0520182 \| Zupa Amino Nudle gulaszowa 59g \| \| 0075190 \| Zupa Amino Nudle Grzybowa 57g \| \| 0520074 \| Zupa Amino Nudle barszcz czerw.inst.66g \| \| 0075189 \| Zupa Amino Nudle Rosół Złocisty 57g \| \| 0096091 \| Zupa Amino kurkowa 61g \| \| 0075193 \| Zupa Amino Nudle Rosół Pikantny 58g \| \| 1201008 \| Olej Kujawski 1L \| \| 0006675 \| Napój OsheexMata Rose-Honey 555ml \| \| 0006624 \| Napój OsheexMata Bluberry-Jasmine 555ml \| \| 0001620 \| Woda kokosowa Vitamin Cytryna-Lim 555ml \| \| 0001615 \| Woda kokosowa Vitamin trusk-melon 555ml \| \| 5001384 \| Napój Oshee Water Witamina D+K 555ml \| \| 0095414 \| Mus Hortex Leon jabłko-banan-trusk.100g \| Mus Hortex Leon Jabłko-Banan-Kiwi 100g \| 0081389 \| Mus Hortex Leon jabłko-brzos.-dynia 100g \| \|---\|---\| \| 0002666 \| Mus Vitaminka jabłko-banan-marchew 100g \| \| 0002667 \| Mus Vitaminka jab-ban-march-gruszka 100g \| \| 0002668 \| Mus Vitaminka jabł-ban-march-malina 100g \| \| 0002669 \| Mus Drugie Śniadanie jabłko -banan 100g \| \| 0002670 \| Mus DrugieŚniad jabłko banan truskaw100g \| \| 0002310 \| Mus DrugieŚniad jabłko-banan-morela 100g \| \| 0086815 \| Napój Hortex Leon jabłko-winogrono 0,4l \| \| 0086823 \| Napój Hortex Leon jabłko-arbuz 0,4l \| \| 0100300 \| Napój Hortex Leon jabłko-truskawka 0,4l \| \| 0075270 \| Mleczna Polana kefir naturalny 400g \| \| 0086965 \| Napój turecki Ayran 400g \| \| 0095146 \| Deser Carte dor stracciate./karmel 140g \| \| 0095147 \| Deser Carte dOr bor-ser/kak-kok sort140g \| \| 5001413 \| Jogurt z mascarpone brzoskwnia mango siemie 130g \| \| 5001469 \| Jogurt z mascarpone 130g śliw.chia130g \| \| 5001468 \| Jogurt z mascarpone 130gmalin.żuraw \| \| 0047903 \| Apetina Snack mix 100g \| \| 5001408 \| Ser Gouda z czarnuszką klinek 180g \| \| 5001407 \| Ser Gouda z kozieradką klinek 180g \| \| 0099329 \| Mleczna Polana Ser smażony 150g sort \| \| 0067436 \| Ser Mazdamer plastry 150g \| \| 0067435 \| Ser Włoszczowski plastry 150g \| \| 0067434 \| Ser rajski z dziurami plastry 150g \| \| 0035081 \| Mleczna Polana twaróg półt.kraj.700-900g \| \| 1402019 \| Mleczna Polana mleko UHT 3,2% 1L \| \| 0060135 \| Ser Gouda max.4kg \| \| 0095293 \| Chleb słonecznikowy bez drożdży 460/440g \| \| 0097968 \| Bułka football 65/60g \| \| 0021501 \| Piwo Łomża miodowe b.b/zw 0,5l \| \| 0068070 \| Ręcznik papierowy Velvet Turbo 1 szt. \| \| 0002658 \| Ręcznik Velvet papierowy Jumbo Duo 2szt \| \| 5001390 \| Dżem Łowicz Truskawka 100% 210g \| \| 5001386 \| Dżem Łowicz Wiśnia 100% 210g \| \| 5001387 \| Dżem Łowicz Czarna Porzeczka 100% 210g \| Makaron Lubella nitka cięta 400g \| 0096454 \| Makaron Lubella spaghetti 400g \| \|---\|---\| \| 0008512 \| Makaron Lubella kokardka mała 400g \| \| 0084252 \| Masło Extra Łowickie kostka 200g \| \| 0006637 \| Pasztet pieczony kg \| \| 0085658 \| Rzeźnik Szymon Salceson król.,max.2,7kg \| \| 0069080 \| Parówki Tarczyński z fileta 180g \| \| 0069002 \| Parówki Tarczyński z szynki 220g \| \| 0069079 \| Parówki z fileta z indyka 160g \| \| 0091171 \| Parówki z szynki z serem Cheddar 180g \| \| 0002188 \| Rzeźnik Szymon paski boczkowe max.2,3kg \| \| 5000962 \| Kiełbasa kanapkowa z indykiem kg \| \| 0004295 \| Rz.Sz.Król.z szyn.dobrze przyp.max.1,4kg \| \| 5000063 \| Rzeźnik Szymon Kiełbasa ze świniobicia \| \| 0100893 \| Rzeź.Szymon.Kiełb.polska piecz.max.0,9kg \| \| 0083471 \| Kiełbasa śląska codzienna max.1,38kg \| \| 0064819 \| Rzeźnik Szymon filet gotowany max.2,6kg \| \| 0006720 \| Polędwica sopocka 250g \| \| 0086460 \| Rzeźnik Szymon Kaszanka na pat.max.1,5kg \| \| 0089250 \| Rzeźnik Szym.szynka drewn.wędz.max.2,7kg \| \| 0016898 \| Pasztetowa pomidorowa 200G \| \| 0014721 \| Pasztetowa delikatesowa 200 G \| \| 0002491 \| Lanna papier toaletowy 3w.10 rol. \| \| 0099228 \| Przyprawa Kamis goździki 8g \| \| 0059770 \| Prymula \| \| 0050282 \| Storczyk dwupędowy \| \| 0057402 \| Goździk bukiet 7 szt. \| \| 0002671 \| Schab wieprzowy bez kości max.15 kg \| \| 0007069 \| Filet z piersi kurczaka 15kg - RÓWNIEŻ NA BILLBOARD \| \| 6103025 \| Avocado \| \| 6101003 \| Cytryny pakowane 500g \| \| 6114043 \| Czosnek sztuka Harnaś \| \| 6103088 \| Gruszka Konferencja \| \| 6199057 \| Imbir \| \| 6102048 \| Jabłko Alwa + 70 mm \| \| 6102040 \| Jabłko Elstar +70 mm \| Jabłko Eliza +75mm czwartek-poniedziałek 18.01-22.01.2024 r. \| \| 18-23.01.2024 \| \|---\|---\| \| 0079277 \| Karkówka wp bk plastry 520 g INFORMACJA PRZY PRODUKCIE DOSTĘPNY W WYBRANYCH SKLEPACH -18-23.01.2024 \| \| 0064617 \| Ćwiartka z kurcząt max.0,8kg INFORMACJA PRZY PRODUKCIE DOSTĘPNY W WYBRANYCH SKLEPACH -18-23.01.2024 \| \| \| SUPER CZWARTEK - 18.01.2024 \| \| 7561003 \| Ćwiartka z kurcząt max 15kg \| \| \| SUPER PIĄTEK - 19.01.2024 \| \| 7562025 \| Polędwiczki wp max 2 kg \| \| \| SUPER PIĄTEK-SOBOTA 19.01.-20.01.2024 R. \| \| 0098024 \| Boczek wieprzowy bez skóry max 6 kg SKIBA \| \| 7561001 \| Kurczak świeży bez podrobów 10kg \| \| \| SUPER PONIEDZIAŁEK 22.01.2024 r. \| \| 0086624 \| Mięso mielone wieprzowe z łopatki 500g 1+1 gratis \| \| \| SUPER PONIEDZIAŁEK I WTOREK 22.01-23.01.2024 r. \| \| 0084413 \| Żeberka wieprzowe extra paski max 10 kg PONIEDZIAŁEK - WTOREK 22.01-23.01.2024 \| \| 0007155 \| Udo z kurcząt max.15kg \| \| 0007153 \| Podudzie z kurcząt max.15kg \| \| \| 19-20.01 \| \| 0098541 \| Pianka Ptasie Mleczko waniliowe 340g \| \| 5001385 \| Pianka Ptasie truskawka w białej czek. 340g \| \| 0098540 \| Pianka Ptasie Mleczko śmietankowe 340g \| \| 0002029 \| Pianka Ptasie Mleczko słony karmel 340g \| \| 0006053 \| Pianka Ptasie Mleczko carm. macch. 340g \| \| 0099352 \| Pianka Ptasie Mleczko w czek. karm. 340g \| \| 0099564 \| Pianka Ptasie Mleczko Toffi-Banan 340g \| \| 5000363 \| Ptasie Mleczko piernik w czek. des. 340g \| \| 5000361 \| Ptasie Mleczko wan-czek w czek. des.340g \| \| GAZETKA ONLINE \| \| \| 0014727 \| Czekolada Schogetten mix 100g \| \| 0093145 \| Pianka Duetka Odra wiśnia/pom 400g mix \| \| 0089021 \| Chusteczki Pampers Fresh Clean 52szt \| \| 0100523 \| Pieluchy Pampers Pants 5 42szt \| \| 0100524 \| Pieluchy Pampers Pants 6 36szt \| \| 0061341 \| Wybielacz ACE Regular w płynie 1L \| \| 0078984 \| Piwo Amber Grand Porter but.b/z 0,5L \| \| 0084674 \| Piwo Amber Chilli but.b/z 0,5L \| Piwo Desperados b.b/zw 0,4l \| 0028294 \| Piwo Desperados Red b.b/zw 0,4l \| \|---\|---\| \| 0100307 \| Piwo Desperados MelonCooler b.b/zw 0,4l \| \| 0085941 \| Piwo Desperados Lemon 0,0% b.b/zw 0,4l \| \| 0062980 \| Piwo Zatecky Svetly Lezak puszka 0,5l \| \| 2707027 \| Piwo Karmi Classic b.b/z. 400ml \| \| 5000566 \| Piwo Karmi Żurawina b.b/z. 400ml \| \| 0414032 \| Czekoladki Merci 250g \| \| 0414104 \| Czekoladki Merci Brązowe 250g \| \| 0414103 \| Czekoladki Merci Niebieskie 250g \| \| 0037484 \| Bombonierka Merci Almond 250g \| \| 0073836 \| Czekoladki Merci Mus czekoladowy 210g \| \| 0090597 \| Czekoladki Merci Black&White 240g \| \| 0097676 \| Czekoladki Merci Winter 250g \| \| 0414099 \| Śliwka Solidarność Nałęczowska 190g \| \| 0086257 \| Czek. Milka ml/carm/oreo/str mix 100g \| \| 0086242 \| Czekolada Milka daim/oreo mix 100g \| \| 0301005 \| Czekolada Milka White 100g \| \| 0069761 \| Czekolada Milka Oreo Sandwich 92g \| \| 0023370 \| Czekolada Milka z nadz.malinowym 100g \| \| 0307041 \| Czekolada Milka toffee cream 100g \| \| 0307001 \| Czekolada Milka Yoghurt 100g \| \| 0084880 \| Czekolada Milka Oreo White 100g \| \| 8411054 \| Słynne MR Roślinne Margaryna 500g \| \| 0058253 \| Luminica wkład parafinowy 60h palenia \| \| 0070129 \| Luminica wkład parafinowy 5 dni palenia \| \| 0058255 \| Luminica wkład olejowy 7 dni palenia \| \| 0097183 \| Luminica wkład parafinowy 39h palenia \| \| 0004866 \| Luminica wkład parafinowy 39h palenia \| \| 0004814 \| EMU Gąbka nabłyszcz.do butów z pastą 6ml \| \| 0004816 \| EMU Czarna pasta do butów w pł.2w1 75ml \| \| 0004817 \| EMU Brązowa pasta do butów w pł.2w1 75ml \| \| 0004857 \| EMU Czarna pasta do butów w puszce 50ml \| \| 0004865 \| EMU Bezbarwna pasta do butów w pusz.50ml \| \| 0075804 \| DTK karma dla psa 3kg. sort \| \| 0085561 \| CTL Premium k.sucha dla kota z kurcz.1kg \| BACALIS Snack Nerkowce prażone 150g \| 0095535 \| BACALIS Snack Migdały prazone 150g \| \|---\|---\| \| 0069492 \| Mleczna Polana budyń o smaku czek. 42g \| \| 0069499 \| Mleczna Polana budyń o smaku śmiet.38g \| \| 0069513 \| Mleczna Polana budyń o smaku wanil.38g \| \| 0078570 \| Piwo na miodzie z malinami 0,5l b.b/zw \| \| 0082442 \| Piwo na miodzie z pigwą 0,5l b.b/zw \| \| 5001398 \| Piwo Na Miodzie z Pomarańczą 0,5l b.b/zw \| \| 0040831 \| Makaron Barilla Spaghetti 500g \| \| 0074778 \| MILKA Choco Snack 29g \| \| 0085893 \| OREO Fresh Milk-Snack 27g \| \| 1404002 \| Mleko Gostyń zagęsz.niesłodzone 500g \| \| 5000631 \| Kaczka Pieczona poł.luzowana Drosed 320g \| \| 5000649 \| Kaczka Pieczona połówka Drosed 520g \| \| 5000638 \| Burger Classic 100% wołowiny 4x100g \| \| 0061524 \| Rogal 7Days Double wanilia/kakao110g \| \| 0061532 \| Rogal 7Days Max kakao 110g \| \| 5001060 \| Kabanosy Berlinki Delikatny Kurczak 85g \| \| 5001061 \| Kabanosy Berlinki chilli 85g \| \| 5001062 \| Kabanosy Berlinki Classic 85g \| \| 0000027 \| Rzeźnik Szymon Schab bursztyn.max. 1,8kg \| \| 0000030 \| Rzeźnik Szymon Szynka bursztyn.max.3,5kg \| \| 0100672 \| Kiełbasa głogowska z szynki, max. 0,6kg \| \| 0015303 \| Kiełbasa piwna, max. 1,1kg \| \| 0081356 \| Szynka włoska mamama mia \| \| 0037513 \| Polędwica łososiowa max.3kg \| \| 0089234 \| Rzeźnik Szymon Schab drew.wędz.max.2,5kg \| \| 0061192 \| Hiacynt 3 cebule \| \| 0046735 \| Róża \| \| 0053387 \| Kalanchoe \| \| 0038637 \| Cyklamen \| \| 0031628 \| Tulipan bukiet 7 szt. \| \| 0060101 \| Żonkil pęczek 10 szt. \| \| 0053313 \| Róże bukiet 9 szt. \| \| 0100465 \| Piwo Tyskie Kanał Sportowy puszka 0,5L \| \| \| czwartek-poniedziałek 18.01-22.01.2024 r \| Karkówka wieprzowa bez kości max.20 kg czwartek-poniedziałek 18.01-22.01.2024 r. ON LINE \| 0100779 \| Go Tove pierogi ze szpin.i serem 400g \| \|---\|---\| \| 0100778 \| Go tove pierogi z serem i jagodami 400g \| \| 0075292 \| Go tove pierogi z mięsem 400g \| \| 0075293 \| Go tove pierogi ruskie 400g \| \| 0075296 \| Go tove pierogi z serem 400g \| \| 0075297 \| Go tove pierogi z kapustą i grzybami400g \| \| \| druga sztuka 40% taniej (5,59zł/szt) \| \| 6101007 \| Kiwi \| \| \| 1+1 gratis \| \| 0098442 \| Conchador Wiśnia w alkoholu 7kg luz \| \| 0089273 \| Choco Charlie trufle 8kg luz \| \| 0004349 \| Choco Charlie Galaretki w czekoladzie 8kg luz sort 4 smaków cytryna, pomarańcza, wiśnia i jabłko \| \| 0004348 \| Fruktonada galaretki w cukrze z nadzieniem 7kg sort 4 smaki cytryna, pomarańcza, wiśnia, jabłko \| \| 0076936 \| ChocoCharlie Cukierki Toffi nad. luz 8kg \| \| 0093059 \| ChocoCharlie Praliny popco.w cze.6kg luz \| \| 0091708 \| Conchador praliny Czekol. Orzech 7kg luz \| \| 0076934 \| Conchador śliwka w czekol.7kg luz \| \| 0100662 \| Fruktonada cukierki rozpuszczal 7kg luz \| \| 0073482 \| Irysy o sm.śmiet/kakao/z mak.mix12kgluz \| \| 0066290 \| Na Wypasie krówka mleczna max.10kg luz \| \| 0065990 \| Cukierki Milky Splash Toffee 8 kg luz \| \| 0088310 \| Praliny Jamajka kokosowe 7,5kg luz \| \| 0068973 \| Cukierki Boomla owocowe 7kg luz \| \| 0098812 \| Cukierki Roshen Menthol Eucalyp. 8kg luz \| \| 0088094 \| Praliny Michałki z Hanki kokos. 9kg luz \| \| 0100279 \| Praliny Oh My Nut 6,5kg luz \| \| 0099504 \| Praliny Jutrzenka orzechowe WN 8kg luz \| \| 0099345 \| Praliny Pszczółka Ajerkoniak 8kg luz \| \| 0097119 \| Praliny Śnieżka Bombajki mix 7kg luz \| \| 0427151 \| Praliny Jajka Baron 2kg luz \| \| 4604012 \| Cukierki Mieszanka Wedlowska 7kg luz \| \| 0072624 \| Cukierki Mieszko Michaszki 8,5 kg luz \| \| 5000253 \| Landrynki Mieszko Lodowe 8,5kg luz \| \| 0069901 \| Zozole Orange&Lemon Luz 8,5kg \| Praliny Mieszko Brownie wiś. 8,5kg luz \| 0044086 \| Praliny Mieszko Pistacja 7,5kg luz \| \|---\|---\| \| 0055366 \| Cukierki Tofflairs karme-czekola 7kg luz \| \| 0099357 \| Praliny Mieszko kokos 7,5kg luz \| \| 5001212 \| Praliny Mieszko porzeczk-śmiet. 8,5 luz \| \| 5000402 \| Praliny Wawel czek. z gal. pom 7kg luz \| \| 5000406 \| Praliny Wawel brownie z malinami 7kg luz \| \| 0098645 \| Praliny Mieszko Brandy&Orange 8,5kg luz \| \| 5000408 \| Praliny Wawel ze słonym karm. 7kg luz \| \| 0077933 \| Cukierki Michaszki duo Luz 8.5kg \| \| 0083912 \| Cukierki Zozole Painter blue 8,5kg luz \| \| 0098146 \| Galaretki Fresh&Fruity kwaśne 7kg luz \| \| 0100722 \| Praliny Wawel Peanut Butter 8kg luz \| \| 0094091 \| Praliny Mieszko Marcepanki 8,5kg luz \| \| 0044084 \| Praliny MieszkoTrufle 8,5kg luz \| \| 0095286 \| Cukierki Krówka Wawel czek. 7kg luz \| \| 0099446 \| Praliny Wawel Arbuz 6kg luz \| \| 0095685 \| Galaretki Fresh&Fruity Exotic luz 7kg \| \| 0069100 \| Cukierki Wawel Raczki 8 kg luz \| \| 0089853 \| Gal. Fresh&Fruity Smaki Lata 7kg luz \| \| 0077236 \| Cukierki Krówka Wawel sł. karm. 7kg luz \| \| 0093971 \| Praliny Wawel Banan z karmelem 6kg luz \| \| 0093974 \| Praliny Wawel Mango 6kg luz \| \| 0083914 \| Cukierki Zozole Painter Green 8,5kg luz \| \| 0069104 \| Cukierki Wawel Kukułka 8kg luz \| \| 0099406 \| Praliny Zozole Cze-kole z wafl.8,5kg luz \| \| 0099503 \| Praliny Mieszko Brandy&Orange 7,5kg luz \| \| 0091226 \| Cukierki Zozole Cola 8,5kg luz \| \| 0069103 \| Cukierki Wawel Miętowe 8kg luz \| \| 0091227 \| Praliny Zozole Dynie orzechowe 3kg luz \| \| 0069102 \| Cukierki Wawel Fistaszkowe 8kg luz \| \| \| wszystkie cukierki na luz do 30% taniej \| \| 0100405 \| Płyn d/pł.Lenor Spring Awaken.49pr.1,23l \| \| 0100408 \| Płyn d/płuk. Lenor Sensitive 49pr. 1,23l \| \| 0100407 \| Płyn d/pł.Lenor Orchid&Amber 37pr.0,925l \| \| 0100406 \| Płyn d/pł.Lenor Diamond&Lotus37pr.0,925l \| Płyn do płuk.Lenor Desilabre 37pr.0,925l Ciastka Delicje wiśniowe 147g \| 0090324 \| Ciastka Delicje jagodowe 147g \| \|---\|---\| \| 0095686 \| Ciastka Delicje Morelowe 147g \| \| \| Multilogika:drugi produkt 30% taniej(3,39za szt) \| \| 0005681 \| UFO żel do prania kolorowych tk. 1L 30pr \| \| 0005660 \| UFO żel do prania białych tkanin 1L 30pr \| \| \| druga sztuka 60% taniej \| \| 0005628 \| UFO płyn do prania kolorowych tk 1L 25pr \| \| 0005575 \| UFO płyn do prania ciemnych tk. 1L 25pr \| \| \| druga sztuka 40% taniej \| \| 0083240 \| Baristado cappuccino śmietankowe 130g \| \| 0083243 \| Baristado cappuccino czekoladowe 130g \| \| 0083241 \| Baristado Cappuccino z magnezem 130g \| \| ML 3 \| 2+1 gratis (2,66zł/szt) \| \| 0064830 \| Marysia folia aluminiowa 20m \| \| 0064851 \| Marysia folia spożywcza 50m \| \| 0091091 \| Marysia rękaw do pieczenia 3m \| \| 0099447 \| Marysia papier do pieczenia 30 ark. \| \| ML 4 \| Multilogika: druga sztuka 50% taniej, mieszaj do woli \| \| 0071119 \| Heros karma d.psa z dro./ind.kur. 1250g \| \| 0071120 \| Heros karma dla psa z wołowiną 1250g \| \| 0071121 \| Heros karma dla psa z cielęciną 1250g \| \| \| 3+1 Gratis (4,49zł/szt) \| \| 0073299 \| Arianna karma dla kota - ryba 415g \| \| 0073300 \| Arianna karma dla kota - drób 415g \| \| 0073301 \| Arianna karma dla kota - wołowina 415g \| \| \| 3+1 Gratis (1,86) \| \| 3005029 \| Woda Cisowianka niegazowana 1,5L \| \| \| Multilogika 4+2 (1 szt - 1,59 zł) \| \| 1201008 \| Olej Kujawski 1L \| \| \| Multilogika 2+1 (1 szt - 6,33 zł) \| \| 1402019 \| Mleczna Polana mleko UHT 3,2% 1L \| \| ML 1 \| 2 + 1 \| \| 0096457 \| Makaron Lubella nitka cięta 400g \| \| 0096453 \| Makaron Lubella świderki 400g \| \| 0096454 \| Makaron Lubella spaghetti 400g \| Makaron Lubella kokardka mała 400g \| 0069080 \| Parówki Tarczyński z fileta 180g \| \|---\|---\| \| 0069002 \| Parówki Tarczyński z szynki 220g \| \| 0069079 \| Parówki z fileta z indyka 160g \| \| 0091171 \| Parówki z szynki z serem Cheddar 180g \| \| \| drugi za 50% (5,56) \| \| 0006720 \| Polędwica sopocka 250g \| \| \| drugi 50% taniej (7,49zł/szt) \| \| 0016898 \| Pasztetowa pomidorowa 200G \| \| 0014721 \| Pasztetowa delikatesowa 200 G \| \| \| 1+1 gratis \| \| 0002491 \| Lanna papier toaletowy 3w.10 rol. \| \| ML 1 \| druga sztuka 50%taniej \| \| 0086624 \| Mięso mielone wieprzowe z łopatki 500g 1+1 gratis \| \| \| 1+1 GRATIS \| \| 2709033 \| Piwo Desperados b.b/zw 0,4l \| \| 0074078 \| Piwo Desperados Mojito b.b/zw 0,4l \| \| 0028294 \| Piwo Desperados Red b.b/zw 0,4l \| \| 0100307 \| Piwo Desperados MelonCooler b.b/zw 0,4l \| \| 0085941 \| Piwo Desperados Lemon 0,0% b.b/zw 0,4l \| \| 1 oznaczenie ML \| 3+1 Gratis \| \| 0062980 \| Piwo Zatecky Svetly Lezak puszka 0,5l \| \| 1 oznaczenie ML \| 3+1 \| \| 0058253 \| Luminica wkład parafinowy 60h palenia \| \| 0070129 \| Luminica wkład parafinowy 5 dni palenia \| \| 0058255 \| Luminica wkład olejowy 7 dni palenia \| \| 0097183 \| Luminica wkład parafinowy 39h palenia \| \| 0004866 \| Luminica wkład parafinowy 39h palenia \| \| ML 5 \| Multilogika: 2+1, mieszaj dowolnie \| \| 0004814 \| EMU Gąbka nabłyszcz.do butów z pastą 6ml \| \| 0004816 \| EMU Czarna pasta do butów w pł.2w1 75ml \| \| 0004817 \| EMU Brązowa pasta do butów w pł.2w1 75ml \| \| 0004857 \| EMU Czarna pasta do butów w puszce 50ml \| \| 0004865 \| EMU Bezbarwna pasta do butów w pusz.50ml \| \| ML 5 \| Multilogika: druga sztuka 50% taniej, mieszaj do woli \| \| 0095536 \| BACALIS Snack Nerkowce prażone 150g \|	<urn:uuid:93556c2c-0062-476f-a73d-3701db52417a>	finepdfs	1.038086	CC-MAIN-2024-10	https://www.polomarket.pl/files/file/Lista-produktow-tydzien-3_2024.pdf	2024-02-29T14:36:49+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474843.87/warc/CC-MAIN-20240229134901-20240229164901-00495.warc.gz	945,832,079	0.999651	0.961486	0.961486	[ "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 27, 1828, 3683, 3722, 5493, 7263, 9056, 10636, 10656, 12497, 14257, 15875, 17726, 19550, 19592, 21217, 22873 ]	1	0
Regulamin konkursu „Mural na 100-lecie AGH" § 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady organizacji konkursu „Mural na 100-lecie AGH", zwanego dalej „Konkursem". 2. Organizatorem Konkursu jest Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, zwana dalej „AGH" lub „Organizatorem". 3. Konkurs ma na celu wyłonienie najlepszego projektu muralu – wielkoformatowego malowidła ściennego, które znajdzie się na jednej ze ścian budynku na terenie Miasteczka Studenckiego AGH. 4. Szczegółowa lokalizacja muralu to południowa ściana Domu Studenckiego „Stokrotka" w Krakowie przy ul. Rostafińskiego 2. Zdjęcie ściany wraz z jej wymiarami, na której ma powstać mural, przedstawia załącznik nr 1 do niniejszego Regulaminu. 5. Tematem przewodnim Konkursu jest jubileusz 100-lecia AGH, którego centralne uroczystości przypadają na rok 2019. 6. Projekt muralu powinien nawiązywać do stuletniej historii AGH oraz uwzględniać specyfikę miejsca – przestrzeni, w której na co dzień żyją i mieszkają krakowscy studenci. 7. Projekt muralu powinien zawierać logotyp AGH, zgodny ze wzorem stanowiącym załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu. Logotyp AGH należy umieścić pod projektem/w projekcie w sposób widoczny, ale dyskretny. Organizator wyraża zgodę na wykorzystanie logotypu AGH w projekcie zgłoszonym do Konkursu. 8. Konkurs ma charakter otwarty i mogą w nim brać udział osoby pełnoletnie, a także zespoły autorskie złożone z kilku osób. Zespół autorski winien wskazać reprezentanta upoważnianego do występowania wobec Organizatora w imieniu jego członków. 9. Jedna osoba lub zespół może zgłosić do Konkursu jeden projekt. 10. W Konkursie nie mogą brać udziału członkowie Jury oraz członkowie ich rodzin. 11. Wszelkich informacji w sprawie Konkursu udziela Biuro Prasowe AGH pod adresem: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. A. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, bud. A-0, pok. 324 a, nr tel. 12 617 25 45, 12 617 49 60, 12 617 49 22, e-mail: firstname.lastname@example.org § 2. Zasady uczestnictwa w Konkursie 1. Warunkiem udziału w Konkursie jest wypełnienie i podpisanie Karty zgłoszenia oraz jej dostarczenie wraz z projektem i wstępnym kosztorysem realizacji muralu do siedziby Organizatora. Wstępny kosztorys powinien zawierać informacje na temat orientacyjnych kosztów realizacji projektu z uwzględnieniem wykorzystanego materiału. 2. Projekt należy dostarczyć Organizatorowi w formie papierowej w formacie A3 oraz w formie elektronicznej na nośniku CD/DVD/pendrive w jednym z następujących formatów graficznych: TIFF/JPEG/GIF/PNG/PDF o minimalnym rozmiarze 2000 x 3000 px. 3. Projekt powinien się składać z dwóch części: 1) arkusz nr 1: wizualizacja muralu (obraz w kolorze przedstawiający jak mural będzie wyglądał na ścianie); 2) arkusz nr 2: zwymiarowany schemat kompozycyjny malowidła (rysunek, na podstawie którego można będzie wykonać dzieło; należy na nim podać rzeczywiste wymiary poszczególnych elementów kompozycyjnych muralu). 4. Koszty opracowania i doręczenia Organizatorowi projektu ponosi uczestnik Konkursu. 5. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, można przesyłać pocztą, za pośrednictwem kuriera lub składać osobiście pod adresem: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków (bud. A-0, Biuro Prasowe AGH, pokój 324a). Kopertę, w której zostaną doręczone dokumenty należy opatrzyć dopiskiem: „Mural na 100-lecia AGH". 6. Termin przyjmowania zgłoszeń upływa z dniem 16 listopada 2018 r. 7. Organizator nie odpowiada za uszkodzenia projektów zgłaszanych na konkurs powstałe podczas doręczenia przez pocztę lub kuriera. 8. Doręczenie Organizatorowi nieprawidłowo wypełnionej lub niepodpisanej Karty zgłoszenia albo brak któregokolwiek z załączników do Karty zgłoszenia, o których mowa w ust. 1, skutkować będzie wykluczeniem z udziału w Konkursie bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych. § 2. Rozstrzygnięcie Konkursu 1. Zwycięzcę Konkursu wyłoni Jury, w którego skład wchodzić będą członkowie Komitetu Organizacyjnego Jubileuszu 100-lecia AGH, przedstawiciel Miasteczka Studenckiego AGH oraz przedstawiciel Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. 2. Rozstrzygnięcie Konkursu nastąpi w trzech etapach. 3. W etapie pierwszym projekty zostaną ocenione przez Jury pod kątem walorów artystycznych; głównymi kryteriami oceny będą oryginalność, pomysłowość, estetyka oraz nawiązanie do tematu przewodniego. Każdy z członków Jury, w głosowaniu przyzna od 1-5 punktów każdej zakwalifikowanej do Konkursu pracy. Do drugiego etapu Konkursu przejdą trzy prace, które otrzymają największą liczbę punktów. 4. W drugim etapie Konkursu projekty zostaną ocenione w internetowym głosowaniu za pośrednictwem oficjalnego profilu AGH na Facebooku: www.facebook.com/AGH.Krakow. Projekt który w głosowaniu internautów otrzyma największą liczbę głosów otrzyma 15 punktów, drugi w kolejności 10, trzeci 5 punktów. 5. W trzecim etapie Konkursu trzy ocenione przez internautów prace ponownie trafią pod obrady Jury. Każdy z jurorów – podobnie jak w pierwszym etapie – przyzna od 1-5 punktów każdej z finałowych prac. 6. O ostatecznym wyniku Konkursu decyduje suma punktów otrzymanych przez dany projekt w etapie drugim i trzecim. 7. Organizator zastrzega sobie prawo do kontaktowania się na każdym etapie z wybranymi uczestnikami Konkursu drogą elektroniczną lub telefoniczną. 8. Werdykt Jury jest ostateczny i nie przysługuje od niego odwołanie. 9. Wyniki Konkursu zostaną ogłoszone na stronach internetowych: www.agh.edu.pl, www.100lat.agh.edu.pl oraz na kanałach społecznościowych AGH. 10. Autorzy projektów, które otrzymały największą ilość punktów na etapie drugim i trzecim zostaną dodatkowo poinformowani o werdykcie drogą elektroniczną. 11. Organizator zastrzega sobie prawo do unieważnienia Konkursu na każdym jego etapie, a w szczególności w przypadku: 1) gdy nie wpłynie żadna praca konkursowa, 2) gdy żadna z dostarczonych prac konkursowych nie spełni warunków określonych w Regulaminie, 3) niezadowalającego poziomu artystycznego prac konkursowych. § 3. Nagroda pieniężna 1. Autor projektu, który otrzymał największą ilość punktów, otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 5 tys. zł. 2. Wypłata nagrody nastąpi przelewem na rachunek bankowy wskazany przez autora najwyżej ocenionego projektu. 3. Nagroda pieniężna podlega opodatkowaniu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nagroda zostanie wypłacona po jej pomniejszeniu o kwotę podatku z zastosowaniem odpowiednich w tym zakresie przepisów, w szczególności ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 200 z późn.zm.). § 4. Wykonanie muralu 1. Autor nagrodzonego projektu jest uprawniony do wykonania muralu w lokalizacji wskazanej w § 1 ust. 4 w terminie do 30 kwietnia 2019 r. 2. Organizator pokrywa wszelkie Koszty wykonania muralu, w szczególności koszty materiałów wskazanych przez autora nagrodzonego projektu. 3. Organizator zobowiązuje się zapewnić autorowi nagrodzonego projektu niezbędną do wykonania muralu pomoc techniczną (m.in. wysięgnik) oraz odpowiednie farby. Organizator zastrzega sobie prawo sprawowania nadzoru wykonawczego nad wykonywaniem muralu na warunkach uzgodnionych z autorem nagrodzonej pracy w odrębnej umowie. 4. W razie gdyby autor nagrodzonego projektu nie chciał skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, obowiązany on jest do poinformowania o tym Organizatora w terminie do dnia 17 grudnia 2018 r. W takiej sytuacji Organizator zleci wykonanie muralu zgodnie z nagrodzonym projektem i techniką wskazaną przez autora nagrodzonej pracy osobie trzeciej. § 5. Prawa autorskie 1. Warunkiem udziału w Konkursie jest złożenie oświadczenia, że osobie lub osobom zgłaszającym projekt przysługują osobiste i majątkowe prawa autorskie do projektu, stanowiącego utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. 2. Projekt muralu zgłoszony do konkursu nie może naruszać praw autorskich osób trzecich. 3. Z autorem nagrodzonej pracy Organizator zawrze umowę o przeniesieniu autorskich praw majątkowych i praw zależnych do projektu. Nagroda, o której mowa w § 3 ust. 1, stanowi wynagrodzenie za przeniesienie na rzecz AGH autorskich praw majątkowych oraz praw zależnych do muralu, a także za przeniesienie własności nośników, na którym utrwalono projekt. 4. Przeniesienie praw zależnych, rozumiane jako prawo do wykonywania i zezwalania na wykonywanie praw zależnych, obejmuje uprawnienie Organizatora do zlecenia wykonania korekty zwycięskiego projektu. 5. W umowie, o której mowa w ust. 4, autor nagrodzonej pracy zobowiąże się do niewykonywania autorskich praw osobistych. 6. W wypadku podniesienia wobec AGH przez osobę trzecią ewentualnych roszczeń wynikających z tytułu naruszenia jej praw autorskich do projektu lub jego części, w tym prawa własności, autorskich praw osobistych i majątkowych lub z tytułu naruszenia dóbr osobistych, w związku z korzystaniem przez AGH z nagrodzonej pracy konkursowej, autor nagrodzonego projektu będzie niezwłocznie zobowiązany wstąpić do sprawy po stronie AGH i zwolnić ją od wszelkich roszczeń, zaspokoić wszelkie uznane lub prawomocnie zasądzone roszczenia powoda wraz z innymi kosztami. § 6. Dane osobowe 1. Uczestnik Konkursu wyraża zgodę na przetwarzanie danych osobowych dla potrzeb Konkursu oraz, w przypadku wygranej, na podanie imienia i nazwiska autora/autorów do wiadomości publicznej. 2. Dane osobowe uczestników Konkursu będą przetwarzane zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych), zwanym dalej „RODO". 3. Podanie danych osobowych w Karcie zgłoszenia jest dobrowolne, lecz niezbędne do udziału w Konkursie. 4. Zgodnie z art. 13 ust.1 i ust.2 RODO Organizator informuje, że: 1) administratorem danych osobowych podanych w Karcie zgłoszenia jest Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. A. Mickiewicza 30, 30059 Kraków; 2) dane osobowe podane w Karcie zgłoszenia przetwarzane będą w celu przeprowadzenia Konkursu, wyłonienia zwycięzcy, przyznania, wypłaty i rozliczenia nagrody pieniężnej oraz w celach podatkowych; 3) odbiorcą danych osobowych podanych w Karcie zgłoszenia będą członkowie Jury Konkursowego oraz Urząd Skarbowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zwycięzcy Konkursu; 4) dane osobowe będą przechowywane przez okres do 1 roku; 5) Uczestnik Konkursu ma prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, prawo wniesienia sprzeciwu, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem; 6) Uczestnik Konkursu ma prawo wniesienia skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna, iż przetwarzanie jego danych osobowych narusza przepisy RODO. § 7. Postanowienia końcowe 1. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany terminów podanych w Regulaminie. 2. Przystąpienie do Konkursu jest równoznaczne z akceptacją niniejszego Regulaminu. 3. Przystąpienie do Konkursu jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na nieodpłatną publikację przez Organizatora nadesłanych projektów w mediach. Uczestnik Konkursu udziela AGH w ty nieodpłatnej i wyłącznej licencji. 4. Autorom projektów, które nie zostały nagrodzone, przysługuje prawo do ich odbioru w terminie do 30 dni od dnia zakończenia Konkursu, tj. od dnia ogłoszenia nazwiska zwycięzcy, za pokwitowaniem zwrotu. Projekty można odbierać w Biurze Prasowym AGH, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, bud. A-0, pok. 324a, w godz. 8.00 – 15.30. 5. Regulamin niniejszego Konkursu dostępny jest w siedzibie Organizatora (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. A. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, bud. A-0, pok. 324a) oraz na stronach internetowych www.agh.edu.pl i www.100lat.agh.edu.pl. 6. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany Regulaminu. O każdorazowej zmianie Organizator poinformuje Uczestników niezwłocznie, zamieszczając informację na stronach internetowych: www.agh.edu.pl oraz www.100lat.agh.edu.pl, a w przypadku, gdy zmiana zostanie dokonana po kwalifikacji do udziału w Konkursie, również na adres poczty elektronicznej Uczestników, którzy zostali zakwalifikowani. Dokonane przez Organizatora zmiany Regulaminu, są wiążące dla uczestników Konkursu. Kontakt: mail: email@example.com tel. 12 617 25 45, 12 617 49 60, 12 617 49 22 Harmonogram Konkursu: \| Etap \| Termin \| \|---\|---\| \| Ogłoszenie konkursu, rozpoczęcie przyjmowania prac konkursowych \| 17.09-16.11.2018 \| \| Obrady Jury – I etap \| 19.11.2018 \| \| Ogłoszenie wyników I etapu \| 20.11.2018 \| \| Głosowanie internetowe \| 20.11 – 27.11 2018 \| \| Ogłoszenie wyników II etapu \| 27.11.2018 \| \| Obrady Jury – III etap oraz ogłoszenie ostatecznych wyników \| 28.11.2018 \| \| Realizacja projektu \| do 30.04.2019 \|	<urn:uuid:5390a11e-5f60-4a64-91db-20011e6188ec>	finepdfs	1.060547	CC-MAIN-2023-23	https://www.mojestypendium.pl/wp-content/uploads/2018/09/Regulamin_konkursu__Mural_na_100-lecie_AGH_.pdf	2023-06-06T09:12:50+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224652494.25/warc/CC-MAIN-20230606082037-20230606112037-00761.warc.gz	993,913,888	0.999946	0.999974	0.999974	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3223, 6620, 10964, 12510, 13025 ]	3	0
w sprawie zmian Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Stare Juchy na lata 2019-2028 Na podstawie art. 226, art. 227, art. 228, art. 230 ust 6 i art. 243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz.2077), Rada Gminy Stare Juchy uchwala, co następuje: §1 Dokonuje się zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy na lata 2019 -2028, zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej uchwały. §2 Dokonuje się zmian w wykazie przedsięwzięć realizowanych w latach 2019 – 2022, zgodnie z załącznikiem nr 2 do niniejszej uchwały. §3 Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Stare Juchy. §4 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu w sposób zwyczajowo przyjęty. Przewodniczący Rady Gminy Robert Andrzej Kozłowski \| Lp \| Wyszczególnienie \| Dochody ogółem x \| Dochody bieżące x \| dochody z tytułu udziału we wpłytach z podatku od dochodów wywodzących się od osób fizycznych \| dochody z tytułu udziału we wpłytach z podatku od osób prawnych \| Podatki i opłaty 3) \| z podatku od nieruchomości \| z subwencji ogólnej \| z tytułu dotacji i środków przeznaczonych na cele bieżące \| Dochody majątkowe x \| za sprzedaż majątku x \| w tym: \| \|----\|------------------\|-----------------\|-----------------\|------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------\|---------------------\|-----------------------------\|---------------------\|--------------------------------------------------------\|---------------------\|---------------------\|-------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2019 \| 18 004 832,40 \| 16 316 526,29 \| 1 425 028,00 \| 1 000,00 \| 3 617 599,19 \| 1 171 296,90 \| 5 678 419,00 \| 5 075 813,15 \| 1 688 306,11 \| 70 000,00 \| 1 618 306,11 \| 1,2 \| \| 2020 \| 23 040 092,58 \| 16 711 983,58 \| 1 425 028,00 \| 2 000,00 \| 3 685 047,07 \| 1 277 861,57 \| 5 568 931,00 \| 6 030 978,51 \| 6 328 109,00 \| 70 000,00 \| 6 258 109,00 \| 1,2 \| \| 2021 \| 16 837 349,07 \| 16 357 409,07 \| 1 425 028,00 \| 2 000,00 \| 3 685 047,00 \| 1 277 861,87 \| 5 568 931,00 \| 5 676 402,00 \| 479 940,00 \| 50 000,00 \| 429 940,00 \| 1,2 \| \| 2022 \| 16 357 409,00 \| 16 357 409,00 \| 1 458 437,00 \| 2 000,00 \| 3 622 318,38 \| 1 380 000,00 \| 5 530 391,00 \| 5 249 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2023 \| 16 286 135,04 \| 16 286 135,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2024 \| 16 455 891,44 \| 16 455 891,44 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2025 \| 16 459 216,27 \| 16 459 216,27 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2026 \| 16 458 451,63 \| 16 458 451,63 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2027 \| 16 438 452,00 \| 16 438 452,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| \| 2028 \| 16 436 830,40 \| 16 436 830,40 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1,2 \| 1) Wartości brz. otrzymane jako w składanie roszczenia, w którym pozostają niezgodne z przewidzianymi w uchwalonym rozporządzeniu, a także w wszelkich innych przypadkach, w których są one niezgodne z przewidywaniami, które są przedmiotem obowiązkowego okresu planowania finansowego obejmującego okres roku budżetowego oraz co najmniej trzech kolejnych lat. W sytuacji stosowania okresu programowania finansowego w okresie trzech kolejnych lat, w sytuacji stosowania okresu programowania finansowego w okresie trzech kolejnych lat. 2) Zgodnie z art. 227 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o podatku od dochodów wywodzących się od osób fizycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1000), w tym zgodnie z art. 227 ust. 2 pkt 4 ustawy. 3) W razie wykazania, że każdy zasób jest podłożony opłatą pobieraną przez jednostkę samorządu terytorialnego, a nie tylko podatkiem i opłat lokalnych. \| Wyszczególnienie \| Wynik budżetu x budżetu \| Przychody budżetu x budżetu \| Nadwyżka budżetowa z lat ubiegłych x budżetu \| Wonne środki, o których mowa w art. 217 ust.2 pkt 6 ustawy \| Kredyty, pożyczki, emisja papierów wartościowych na pokrycie deficytu budżetu x budżetu \| Inne przychody niezwiązane z zaciąganiem długu x budżetu x budżetu \| na pokrycie deficytu budżetu x budżetu \| \|------------------\|--------------------------\|-----------------------------\|-----------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\| \| Lp \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| -768 748,59 \| 1 391 395,63 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2019 \| 420 647,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2020 \| 210 647,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2021 \| 320 647,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2022 \| 480 647,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2023 \| 360 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2024 \| 390 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2025 \| 400 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2026 \| 370 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2027 \| 251 561,33 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2028 \| \| \| \| \| \| \| \| 5) W porządku wykazuje się w szczególności kwoty przychodów z tytułu prawnejacji majątku oraz spłaty pożyczek udzielonych ze środków jednostki. PRZEWODNICZĄCY RADY GMINY STARE HUCZY Robert Andrzej Kowalski \| Wyszczególnienie \| Rozchody budżetu x ustawowych kredytów oraz pożyczek oraz wartościowych \| Kwota przypadających na dany rok kwot wyłączonych z listu spisanych o którym mowa w art. 243 ust. 3a ustawy X \| Kwota przypadających na dany rok kwot wyłączonych z listu spisanych o którym mowa w art. 243 ust. 3a ustawy X \| Kwota przypadających na dany rok kwot wyłączonych z listu spisanych o którym mowa w art. 243 ust. 3a ustawy X \| Kwota długu x określone w art. 243 ustawy 6) \| Inne rozchody niezwiązane ze spłatą długu określone w art. 243 ustawy 6) \| Różnica między dochodami bieżącymi, skorygowanymi o środki 7), a wydatkami bieżącymi pomniejszonymi o wydatki 8) \| \|------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Lp \| 5 \| 5:1 \| 5:1:1 \| 5:1:1:2 \| 5:1:1:3 \| 5:2 \| 6 \| 7 \| 8:1 \| -124 704,25 \| 901 659,49 \| \| 2019 \| 622 847,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 3 204 149,49 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2020 \| 420 847,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 783 502,45 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2021 \| 210 847,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 572 655,41 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2022 \| 320 847,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 252 208,37 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2023 \| 480 847,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 771 561,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2024 \| 360 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 411 561,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2025 \| 390 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 021 561,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2026 \| 400 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 621 561,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2027 \| 370 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 251 561,33 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 2028 \| 251 561,33 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| 6) W porządku wykazuje się w szczególności wyłączania z art. 38 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. poz. 1458 oraz z 2013 r. poz. 1186) oraz wtedy wykupu obligacji przychodowych. 7) Zmniejszenie o środki określone w przepisach ustawy budżetowej powinno być uwzględnione w wydatkach. 8) Ponieważ w ujęciu określonym w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej, dotyczącej lat 2013-2015. \| Wyszczególnienie \| Dochody bieżące na programy, projekty lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Dochody majątkowe na programy, projekty lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynikające wyłącznie z zawartych umów \| Wydatki bieżące na realizację programu, projektu lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynikające wyłącznie z zawartych umów \| Wydatki bieżące na realizację programu, projektu lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynikające z podmiotem dysponującym środkami o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Wydatki bieżące na realizację programu, projektu lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynikające z podmiotem dysponującym środkami o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| \|-----------------\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| Lp \| 12.1 \| 12.1.1 \| 12.2 \| 12.2.1 \| 12.3 \| \| 2019 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 301 090,75 \| 0,00 \| 513 331,17 \| \| 2020 \| 0,00 \| 0,00 \| 6 258 109,00 \| 0,00 \| 408 224,14 \| \| 2021 \| 0,00 \| 0,00 \| 429 940,00 \| 0,00 \| 135 595,74 \| \| 2022 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2023 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2024 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2025 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2026 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2027 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2028 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 14) W pozycjach 12.1.1, 12.2.1, 12.3.2, 12.4.2, 12.5.1, 12.6.1, 12.7.1 oraz 12.8.1 wykazuje się wyłącznie kwoty wynikające z umów na realizację programu, projektu lub zadania zawartych na dzień uchwalenia prognozy, a nieplanowanych do zawarcia w okresie prognozy. PRZEWODNICZĄCY Rady Gminy Stare Juchy Robert Andrzej Kozłowski \| Lp \| 2019 \| 1 264 047,11 \| 836 483,04 \| 7 448 861,00 \| 637 551,85 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \|----\|------\|--------------\|------------\|-------------\|------------\|------\|------\|------\|------\| \| \| 2020 \| 6 972 899,38 \| 5 960 609,44 \| 0,00 \| 692 289,94 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2021 \| 715 525,74 \| 617 688,58 \| 0,00 \| 97 837,16 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2022 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2023 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2024 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2025 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2026 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2027 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2028 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 15) Przez program, projekt lub zadanie finansowane w co najmniej 60% środkami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, należy rozumieć także takie program, projekt lub zadanie przynależące do podkategorii, dla których poziom finansowania ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, utrzymuje się po oddzieleniu zbytku dochodowego dochodu obliczanego zgodnie z przepisem Ustawy Europejskiej dotyczącym takiego programu, projektu lub zadania. PRZEWODNICZĄCY Rady Gminy Stare Juchy Robert Andrzej Kozłowski Objaśnienia zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2019-2028 - dotyczących Uchwały Rady Gminy Stare Juchy nr VIII.49.2019 z dnia 27 czerwca 2019 r. W załączniku nr 1 zostały uaktualnione dane dotyczące wprowadzonych zmian na rok 2019. W WPF dokonano następujące zmiany: 1. Zwiększono dochody o kwotę 71.538,24 zł 2. Zwiększenie wydatki o kwotę 46.342,77 zł: Wieloletnia Prognoza Finansowa dla Gminy Stare Juchy na lata 2019 -2029 spełnia wymogi art.242 i art. 243 ustawy o finansach publicznych. W załączniku nr 2 zostały uaktualnione przedsięwzięcia wprowadzone w planie budżetu na rok 2019. PRZEWODNICZĄCY RADY GMINY STARE JUCHY Robert Andrzej Kozłowski	882f7654-4a74-4165-b9b4-c384ed8a0eff	finepdfs	1.22168	CC-MAIN-2025-08	https://stare-juchy.bipgminy.pl/public/getFile?id=476621	2025-02-13T16:58:59+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951823.55/warc/CC-MAIN-20250213144115-20250213174115-00546.warc.gz	497,115,342	0.999973	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 772, 7284, 12167, 27338, 33803, 35407, 36081 ]	1	0
\| Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej \| BILANS jednostki budżetowej lub samorządowego zakładu budżetowego sprzedany na dzień 31/12/2020 \| \|----------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| (CDN KON) CENTRUM DOSKONALEŃIA NAUCZYCIELI W KONINIE \| Adresat: Zarząd Województwa Wielkopolskiego al. Niepodległości 34 61-714 Poznań \| \| DOKONAŁEJ ul. SOSNOWA 14 62-510 KONIN 2456195 tel. 63 248 00 00 nip 302306596 REGON 302306596 \| ................................................................................................................................. \| \| Numer identyfikacyjny REGON \| ................................................................................................................................. \| \| AKTYWA \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| PASYWA \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|--------\|-----------------------\|---------------------\|--------\|-----------------------\|---------------------\| \| A. Aktywa trwałe \| 2 335 875,10 \| 2 233 898,52 \| A. Fundusze \| 2 082 016,52 \| 1 967 206,22 \| \| I. Wartości niematerialne i prawne \| 9 057,00 \| 0,00 \| I. Fundusz jednostki \| 6 437 626,83 \| 6 391 440,13 \| \| II. Rzeczowe aktywa trwałe \| 2 326 818,10 \| 2 233 898,52 \| II. Wynik finansowy netto (+,-) \| -4 355 610,31 \| -4 424 233,91 \| \| 1. Środki trwałe \| 2 317 818,10 \| 2 224 898,52 \| 1/. Zysk netto (+) \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.1. Grunt \| 54 372,00 \| 54 372,00 \| 2. Strata netto (-) \| -4 355 610,31 \| -4 424 233,91 \| \| 1.1.1. Grunty stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego, przekazane w użytkowanie wieczyste innym podmiotom \| 0,00 \| 0,00 \| III. Odpisy z wyniku finansowego (nadwyżka środków obrotowych) (-) \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.2. Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej \| 2 251 593,31 \| 2 161 827,10 \| IV. Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.3. Urządzenia techniczne i maszyny \| 11 852,79 \| 8 699,42 \| B. Fundusz placówek \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.4. Środki transportu \| 0,00 \| 0,00 \| C. Państwowe fundusze celowe \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.5. Inne środki trwałe \| 0,00 \| 0,00 \| D. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania \| 354 562,98 \| 361 004,62 \| \| 2. Środki trwałe w budowie (inwestycje) \| 9 000,00 \| 0,00 \| I. Zobowiązania długoterminowa \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. Załacznik na środki trwałe w budowie (inwestycje) \| 0,00 \| 0,00 \| II. Zobowiązania krótkoterminowe \| 354 562,98 \| 361 004,62 \| \| III. Należności długoterminowe \| 0,00 \| 0,00 \| 1. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług \| 14 990,55 \| 6 268,37 \| \| IV. Długoterminowe aktywa finansowe \| 0,00 \| 0,00 \| 2. Zobowiązania wobec budżetów \| 27 407,78 \| 1 331,53 \| \| 1. Akcje i udziały \| 0,00 \| 0,00 \| 3. Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń i innych świadczeń \| 38 242,82 \| 41 362,68 \| \| 2. Inne papiery wartościowe \| 0,00 \| 0,00 \| 4. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń \| 202 511,34 \| 219 143,45 \| \| 3. Inne długoterminowe aktywa finansowe \| 0,00 \| 0,00 \| 5. Pozostałe zobowiązania \| 0,00 \| 0,00 \| \| V. Wartość mienia zlikwidowanych jednostek \| 0,00 \| 0,00 \| 6. Sumy obce (depozytowe, zabezpieczenie wykonania umów) \| 0,00 \| 0,00 \| \| B. Aktywa obrotowe \| 100 704,40 \| 94 312,32 \| 7. Rozliczenia z tytułu środków na wydatki budżetowe i z tytułu dochodów budżetowych \| 61 880,30 \| 69 695,80 \| \| 1. Zapasy \| 0,00 \| 0,00 \| 8.1. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych \| 61 880,30 \| 69 695,80 \| \| 1. Materiały \| 0,00 \| 0,00 \| 8.2. Inne fundusze \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. Półprodukty i produkty w toku \| 0,00 \| 0,00 \| III Rezerwy na zobowiązania \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. Produkty gotowe \| 0,00 \| 0,00 \| IV Rozliczenia międzyokresowe \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4. Towary \| 0,00 \| 0,00 \| ................................................................................................................................. \| \| Suma aktywów \| 2 436 579,50 \| 2 328 210,84 \| Suma pasywów \| 2 436 579,50 \| 2 328 210,84 \| 2021 02 17 (rok miesiąc dzień) Jarosław Jankowski (kierownik jednostki) \| Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej (CDN KON) \| Rachunek zysków i strat jednostki (wariant porównawczy) sporządzony na dzień 31/12/2020 \| Adresat: Zarząd Województwa Wielkopolskiego al. Niepodległości 34 61-714 Poznań \| \|--------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| CENTRUM DOSKONALEŃIA NAUCZYCIELI W KÓRNIKU \| \| \| \| ul. Sosnowa 14 \| \| \| \| 62-111 Kórnik \| \| \| \| tel.: 62-510-8000 \| \| \| \| REGON 302306596 \| \| \| \| NIP 655-291-00-REGON 302306596 \| \| \| \| Numer identyfikacyjny REGON \| \| \| \| Stan na koniec roku poprzedniego \| Stan na koniec roku bieżącego \| \|----------------------------------\|-------------------------------\| \| A. Przychody netto z podstawowej działalności operacyjnej \| 262 413,40 \| 196 676,78 \| \| I. Przychody netto ze sprzedaży produktów \| 262 413,40 \| 196 676,78 \| \| II. Zmiana stanu produktów (zwiększenie - wartość dodatnia, zmniejszenie - wartość ujemna) \| 0,00 \| 0,00 \| \| III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki \| 0,00 \| 0,00 \| \| IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów \| 0,00 \| 0,00 \| \| V. Dotacje na finansowanie działalności podstawowej \| 0,00 \| 0,00 \| \| VI. Przychody z tytułu dochodów budżetowych \| 0,00 \| 0,00 \| \| B. Koszty działalności operacyjnej \| 4 685 878,24 \| 4 698 417,28 \| \| I. Amortyzacja \| 107 612,57 \| 101 976,58 \| \| II. Zużycie materiałów i energii \| 445 286,62 \| 343 743,41 \| \| III. Usługi obce \| 376 268,54 \| 250 678,24 \| \| IV. Podatki i opłaty \| 39 113,00 \| 52 746,00 \| \| V. Wynagrodzenia \| 2 937 152,32 \| 3 103 182,17 \| \| VI. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia dla pracowników \| 745 784,09 \| 812 479,30 \| \| VII. Pozostałe koszty rodzajowe \| 21 655,87 \| 12 490,72 \| \| VIII. Wartość sprzedanych towarów i materiałów \| 0,00 \| 0,00 \| \| IX. Inne świadczenia finansowane z budżetu \| 13 005,23 \| 21 120,86 \| \| X. Pozostałe obciążenia \| 0,00 \| 0,00 \| \| C. Zysk (strata) z działalności podstawowej (A-B) \| -4 423 464,84 \| -4 501 740,50 \| \| D. Pozostałe przychody operacyjne \| 93 073,99 \| 77 584,08 \| \| I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych \| 0,00 \| 0,00 \| \| II. Dotacje \| 0,00 \| 0,00 \| \| III. Inne przychody operacyjne \| 93 073,99 \| 77 584,08 \| \| E. Pozostałe koszty operacyjne \| 0,00 \| 0,00 \| \| I. Koszty inwestycji finansowanych ze środków własnych samorządowych zakładów budżetowych i dochodów jednostek budżetowych gromadzonych na wydzielonym rachunku \| 0,00 \| 0,00 \| \| II. Pozostałe koszty operacyjne \| 0,00 \| 0,00 \| \| F. Zysk (strata) z działalności operacyjnej (C+D-E) \| -4 330 390,85 \| -4 424 156,42 \| \| G. Przychody finansowe \| 1 233,72 \| 411,17 \| \| I. Dywidendy i udziały w zyskach \| 0,00 \| 0,00 \| \| II. Odsztki \| 1 233,72 \| 411,17 \| \| III. Inne \| 0,00 \| 0,00 \| \| H. Koszty finansowe \| 0,00 \| 0,00 \| \| I. Odsztki \| 0,00 \| 0,00 \| \| II. Inne \| 0,00 \| 0,00 \| \| I. Zysk (strata) brutto (F+G-H) \| -4 329 157,13 \| -4 423 745,25 \| \| J. Podatek dochodowy \| 0,00 \| 0,00 \| \| K. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) \| 26 453,18 \| 488,66 \| \| L. Zysk (strata) netto (I-J-K) \| -4 355 610,31 \| -4 424 233,91 \| GLÓWNY KSIĘGOWY Mikołajka Ministerstwo Kształcenia 2021 02 17 (rok miesiąc dzień) Jacek Kaczmarek (kierownik jednostki) STARSZY INSPEKTOR Kaczmarek Anzelika Kaczmarek URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO w POZNANIU Departament Edukacji i Nauki 61-714 Poznań, al. Niepodległości 34 tel. 61 626 65 70, fax 61 626 65 71 \| Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej \| Zestawienie zmian w funduszu jednostki sporządzone na dzień 31/12/2020 \| Adresat: \| \|----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\|----------\| \| (CDN KON) CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W KONINIE \| \| Zarząd Województwa Wielkopolskiego al. Niepodległości 34 61-714 Poznań \| \| ul. Sosnowa 14 \| \| \| \| 62-500 KONIN \| \| \| \| tel. 63 2456195 \| \| \| \| numer REGON: 302308596 \| \| \| \| numer PIS: 302308596 \| \| \| \| Stan na koniec roku poprzedniego \| Stan na koniec roku bieżącego \| \|----------------------------------\|-------------------------------\| \| I. Fundusz jednostki na początek okresu (BO) \| \| \| 1. Zwiększenia funduszu (z tytułu) \| 6 101 592,16 \| \| 1.1. Zysk bilansowy za rok ubiegły \| 4 208 591,81 \| \| 1.2. Zrealizowane wydatki budżetowe \| 4 208 591,81 \| \| 1.3. Zrealizowane płatności ze środków europejskich \| 0,00 \| \| 1.4. Środki na inwestycje \| 0,00 \| \| 1.5. Aktualizacja wyceny środków trwałych \| 0,00 \| \| 1.6. Niedopłacenie otrzymane środki trwałe i środki trwałe w budowie oraz wartości niematerialne i prawne \| 0,00 \| \| 1.7. Aktywa przejęte od zlikwidowanych lub połączonych jednostek \| 0,00 \| \| 1.8. Aktywa otrzymane w ramach centralnego zaopatrzenia \| 0,00 \| \| 1.9. Pozostałe odpisy z wyniku finansowego za rok bieżący \| 0,00 \| \| 1.10. Inne zwiększenia \| 0,00 \| \| 2. Zmniejszenia funduszu jednostki (z tytułu) \| 3 872 557,14 \| \| 2.1. Strata za rok ubiegły \| 3 871 617,99 \| \| 2.2. Zrealizowane dochody budżetowe \| 609,20 \| \| 2.3. Rozliczenie wyniku finansowego i środków obrotowych za rok ubiegły \| 0,00 \| \| 2.4. Dotacje i środki na inwestycje \| 0,00 \| \| 2.5. Aktualizacja środków trwałych \| 0,00 \| \| 2.6. Wartość sprzedanych i niedopłatnie przekazanych środków trwałych i środków trwałych w budowie oraz wartości niematerialnych i prawnych \| 0,00 \| \| 2.7. Pasywa przejęte od zlikwidowanych lub połączonych jednostek \| 0,00 \| \| 2.8. Aktywa przekazane w ramach centralnego zaopatrzenia \| 0,00 \| \| 2.9. Inne zmniejszenia \| 329,95 \| \| II. Fundusz jednostki na koniec okresu (BZ) \| 6 437 626,83 \| \| III. Wynik finansowy netto za rok bieżący (+ -) \| -4 355 610,31 \| \| 1. zysk netto (+) \| 0,00 \| \| 2. strata netto (-) \| 4 355 610,31 \| \| 3. nadwyżka środków obrotowych \| 0,00 \| \| IV. Fundusz (II +,- III) \| 2 082 016,52 \| GŁÓWNY KSIEGOWY Mirela Kaczmarska Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie (kierownik jednostki) Jarosław Jankowski STARSZY INSPEKTOR Anżelika Kaczmarek URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO w POZNANIU Departament Edukacji i Nauki 61-714 Poznań, al. Niepodległości 34 tel. 51 626 65 70, fax 51 626 65 71 ## Spis treści ### I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego \| punkt z zał.12 \| numer noty \| opis \| \|----------------\|------------\|------\| \| 1.1 \| 1.1 \| Nazwa jednostki \| \| 1.2 \| 1.2 \| Siedziba jednostki \| \| 1.3 \| 1.3 \| Adres jednostki \| \| 1.4 \| 1.4 \| Podstawowy przedmiot działalności jednostki \| \| 2. \| 2. \| Wskazanie okresu objętego sprawozdaniem \| \| 3. \| 3. \| Wskazanie, że sprawozdanie finansowe zawiera dane łączone \| \| 4. \| 4.1 - 4.21 \| Omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji) \| \| 5. \| 5. \| Inne informacje \| ### II. Dodatkowe informacje i objaśnienia \| punkt z zał.12 \| opis \| \|----------------\|------\| \| 1.1 \| Szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, zawierający stan tych aktywów na początku roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu: aktualizacji wartości, nabycia, roszcza, przemieszczenia wewnętrznego oraz stan końcowy, a dla majątku amortyzowanego – podobne przedstawienie stanów i tytułów zmian dotychczasowej amortyzacji lub umorzenia \| \| 1.2 \| Aktualna wartość rynkowa środków trwałych, w tym dóbr kultury – o ile jednostka dysponuje takimi informacjami \| \| 1.3 \| Kwota dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych \| \| 1.4 \| Wartość gruntów użytkowanych wieczyste \| \| 1.5 \| Wartość nieamortyzowanych lub nieumarzanych przez jednostkę środków trwałych, używanych na podstawie umów najmu, dzierżawy i innych umów, w tym z tytułu umów leasingu \| \| 1.6 \| Liczba oraz wartość posiadanych papierów wartościowych, w tym akcji i udziałów oraz dłużnych papierów wartościowych \| \| 1.7 \| Dane o odpisach aktualizujących wartość należności ze wskazaniem stanu na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie na koniec roku obrotowego, z uwzględnieniem należności finansowych jednostek samorządu terytorialnego (stan pożyczek zagrożonych) \| \| 1.8 \| Dane o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym \| \| 1.9 \| Podział zobowiązań długoterminowych o pozostałym od dnia bilansowego, przewidywanym umową lub wynikającym z innego tytułu prawnego, okresie spłaty \| \| 1.10 \| Kwota zobowiązań w sytuacji gdy jednostka kwalifikuje umowy leasingu zgodnie z przepisami podatkowymi (leasing operacyjny), a według przepisów o rachunkowości byliby to leasing finansowy lub zwrotny z podziałem na kwotę zobowiązani z tytułu leasingu finansowego lub leasingu zwrotnego \| \| 1.11 \| Łączna kwota zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki ze wskazaniem charakteru i formy tych zabezpieczeń \| \| 1.12 \| Łączna kwota zobowiązań warunkowych, w tym również udzielonych przez jednostkę gwarancji i poręczeń, także wekslowych, niewykazanych w bilansie, ze wskazaniem zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki oraz charakteru i formy tych zabezpieczeń \| \| 1.13 \| Wykaz istotnych pozycji czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych, w tym kwotę czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów stanowiących różnicę między wartością otrzymanych finansowych składników aktywów a zobowiązaniem zapłaty za nie \| \| 1.14 \| Łączna kwota otrzymanych przez jednostkę gwarancji i poręczeń niewykazanych w bilansie \| \| 1.15 \| Kwota wypłaconych środków pieniężnych na świadczenia pracownicze \| \| 1.16 \| Inne informacje \| \| 2.1 \| Wysokość odpisów aktualizujących wartość zapasów \| \| 2.2 \| Koszt wytwarzania środków trwałych w budowie, w tym odsetki oraz różnice kursowe, które powiększyły koszt wytwarzania środków trwałych w budowie w roku obrotowym \| \| 2.3 \| Kwota i charakter poszczególnych pozycji przychodów lub kosztów o nadzwyczajnej wartości lub które wystąpiły incydentalnie \| \| 2.4 \| Kwota należności z tytułu podatków realizowanych przez organy podatkowe podległe ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych wykazywanych w sprawozdaniu z wykonania planu dochodów budżetowych \| \| 2.5 \| Inne informacje \| \| 3 \| Inne informacje niż wymienione powyżej, jeżeli mogłyby w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy jednostki \| Końiec 17.02.2021 DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie GŁÓWNY KSIĘGOWY Mirosława Kozielska Jerzy Jankowski I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego \| 1.1 \| Nazwa jednostki \| \|-----\|-----------------\| \| \| Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie \| W skład Centrum zwanym zespołem placówek wchodzą: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie, Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Koninie oraz Filie Kolo, Turek, Słupca \| 1.2 \| Siedziba jednostki \| \|-----\|--------------------\| \| \| Miasto Konin \| \| 1.3 \| Adres jednostki \| \|-----\|-----------------\| \| \| 62-510 Konin ul.Sosnowa 14 \| \| 1.4 \| Podstawowy przedmiot działalności jednostki \| \|-----\|---------------------------------------------\| \| \| Organizowanie i prowadzenie doskonalenia zawodowego nauczycieli i dyrektorów szkół i placówek oświatowych Województwa Wielkopolskiego, organizowanie i prowadzenie w szkołach i placówkach wspomagania we wskazanych przez te jednostki zakresach oraz upowszechnianie innowacji pedagogicznych przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie. \| \| \| Organizowanie i prowadzenie, stosownie do potrzeb, doradztwa metodycznego dla nauczycieli. \| \| \| Prowadzenie wojewódzkiego systemu informacji pedagogicznej, w tym gromadzenie i udostępnianie informacji dotyczących dostępnych form kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. \| \| \| Zaspokajanie i rozwijanie potrzeb czytelniczych dla kształcących i doskonalących nauczycieli i wychowawców, nauczycieli doradców metodycznych, studentów uczelni publicznych i niepublicznych, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli, uczniów szkół publicznych i niepublicznych, innych osób zainteresowanych sprawami oświaty z regionu konińskiego przez Publiczną Bibliotekę Pedagogiczną w Koninie oraz Filie PBP w Kole, Słupcy i Turku. \| \| \| Gromadzenie, opracowywanie, ochrona, przechowywanie i udostępnianie użytkownikom materiałów bibliotecznych w tym dokumentów piśmienniczych, zapisów obrazu i dźwięku oraz zbiorów multimedialnych. \| \| \| Prowadzenie działalności informacyjno-bibliograficznej, inspirowanie i promowanie edukacji czytelniczej i medialnej, wspieranie działalności bibliotek szkolnych, wspieranie nauczycieli w realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i wewnętrzszkolnego doskonalenia. \| \| \| Działalność pomocnicza prowadzona na podstawie art. 223 Ustawy o finansach publicznych \| \| 2. \| Okres objęty sprawozdaniem \| \|----\|----------------------------\| \| \| 01.01.2020-31.12.2020 \| \| 3. \| Wskazanie, że sprawozdanie finansowe zawiera dane łączone \| \|----\|----------------------------------------------------------\| \| \| Jednostka sporządza samodzielne sprawozdanie finansowe, które wchodzi w skład łącznego sprawozdania finansowego Województwa Wielkopolskiego \| Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie GŁÓWNY KSIĘGOWY Miroslawa Kozielska Jarosław Jankowski \| 4. \| Omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji) \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 4.1 \| Wartości niematerialne i prawne \| \| \| Wartości Niematerialne i Prawne nabyte z własnych środków ewidencjonuje się w cenie nabycia, natomiast otrzymane nieodpłatnie na podstawie decyzji właściwego organu w wysokości określonej w tej decyzji, zaś otrzymane w drodze darowizny w wartości rynkowej na dzień nabycia. Wartość rynkowa określana jest na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie wartościami tego samego rodzaju, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia. WNIP o wartości nieprzekraczającej 1000 zł. ksieguję się bezpośrednio w koszty na podstawie dowodu księgowego, bez obowiązku prowadzenia ewidencji WNIP o wartości przekraczającej 1000 zł., ale nieprzekraczającej 3500 zł. zalicza się w koszty w momencie oddania do używania i ewidencjonuje się w ewidencji ilościowej (pozbabilansowej). WNIP o wartości przekraczającej 3500 zł., ale nieprzekraczającej 10000 zł., podlegają ewidencji ilościowej i są umarzane w miesiącu przyjęcia do użytkowania. WNIP o wartości początkowej powyżej 10000 zł. ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, podlegają ewidencji ilościowo-wartościowej i są amortyzowane począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym oddano je do użytkowania. Odpisy umorzeniowych dokonuje się na koniec roku obrotowego jednorazowo za okres całego roku budżetowego. WNIP o wartości powyżej 10000 zł. umarza się wg stawki 50%. \| \| 4.2 \| Rzeczowe aktywa trwałe \| \| \| Wycenia się: a) w przypadku zakupu według ceny nabycia, na którą składa się cena zakupu powiększona o koszty zakupu, b) w przypadku darowizny według wartości rynkowej z dnia nabycia, z uwzględnieniem stopnia zużycia lub wartości niższej określonej w umowie darowizny albo umowie o nieodpłatnym przekazaniu, w przypadku ujawnienia w drodze inwentaryzacji według wartości wynikającej z posiadanych dokumentów, a w przypadku ich braku według wyceny eksperta, w przypadku nieodpłatnego otrzymania od jednostki budżetowej przez inną jednostkę budżetową według wartości określonej w dokumencie o przekazaniu. Na dzień bilansowy środki trwałe wycenia się według wartości netto tj. z uwzględnieniem odpisów umorzeniowych ustalonych na dzień bilansowy. Nie dotyczą to gruntów i dóbr kultury, które nie podlegają umorzeniu. Środki trwałe o wartości nieprzekraczającej 1000 zł. ksiegują się bezpośrednio w koszty na podstawie dowodu księgowego, bez obowiązku prowadzenia ewidencji. Środki trwałe o wartości przekraczającej 1000 zł., ale nieprzekraczającej 3500 zł. zalicza się w koszty w momencie oddania do użytkowania i ewidencjonuje się w ewidencji ilościowej (pozbabilansowej). Środki trwałe o wartości przekraczającej 3500 zł., ale nieprzekraczającej 10000 zł. podlegają ewidencji ilościowo-wartościowej i są umarzane w m-cu przyjęcia do użytkowania. Środki trwałe o wartości początkowej powyżej 10000 zł. ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, podlegają ewidencji ilościowo-wartościowej i są amortyzowane począwszy od pierwszego m-ca następującego po m-cu, w którym oddano je do użytkowania. Odpisy umorzeniowych dokonuje się na koniec roku obrotowego jednorazowo za okres całego roku budżetowego. Przy ustalaniu stawek amortyzacyjnych środków trwałych stosuje się stawki określone w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych. Środki trwałe w budowie (inwestycje) obejmuje koszty poniesione w okresie budowy, montażu, przystosowania, ulepszenia i nabycia podstawowych środków trwałych oraz koszty nabycia pozostałych środków trwałych stanowiących pierwsze wyposażenie nowych obiektów zaliczane do dnia bilansowego lub do dnia zakończenia inwestycji, w tym również: a) niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, b) koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu sfinansowania i związane z nimi różnice kursowe, pomniejszony o przychody z tego tytułu, c) opłaty notarialne, sądowe i inne, d) odszkodowania dla osób fizycznych i prawnych wypłacone do dnia budowy. Do kosztów wytworzenia nie zalicza się kosztów ogłoszeń, przetargów i innych związanych z realizacją inwestycji, które poniesione zostały przed udzieleniem zamówień związanych z jej realizacją oraz kosztów ogólnego zarządu. \| \| 4.3 \| Należności długoterminowe \| \| \| Wyceniane są w kwocie wymagającej zapłaty tj. łącznie z należnymi odsetkami, pomniejszone o ewentualne odpisy aktualizujące ich wartość zgodnie z zasadą ostrożności oraz wg art..35b ust.1 ustawy o rachunkowości. \| \| 4.4 \| Długoterminowe aktywa trwałe \| \| \| nie dotyczy \| \| 4.5 \| Wartość mienia zlikwidowanych jednostek \| Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Glówny Księgowy Miroslawa Kozielska Jarosław Jankowski \| \| Wycenia się wg wartości wynikającej z bilansu zlikwidowanej jednostki \| \|---\|---------------------------------------------------------------------\| \| 4.6 \| Zapasy \| \| \| nie dotyczy \| \| 4.7 \| Należności krótkoterminowe \| \| \| Wyceniane są w wartości nominalnej łącznie z podatkiem Vat, a na dzień bilansowy w wysokości wymaganej zapłaty, czyli łącznie z wymagalnymi odsetkami z zachowaniem zasady ostrożnej wyceny, tj. w wysokości netto czyli po pomniejszeniu o wartość ewentualnych odpisów aktualizujących dotyczących należności wątpliwych. \| \| 4.8 \| Krótkoterminowe aktywa finansowe \| \| \| Obejmują środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych. Wycenia się według wartości nominalnej. Walutę obcą wycenia się na dzień bilansowy wg kursu średniego danej waluty ustalonego przez Prezesa NBP na ten dzień. \| Dnia 17.02.2021 GŁÓWNY KSIĘGOWY Miraława Kozielska DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Jankowski \| 4.9 \| Rozliczenia międzyokresowe (czynne) \| \|-----\|----------------------------------\| \| \| Rozliczenia międzyokresowe czynne kosztów to koszty już poniesione, lecz dotyczące przyszłych okresów sprawozdawczych. Wycenia się je wg artości nominalnej. W CDN w Koninie opłacone z góry prenumeraty i ubezpieczenia majątkowe nie podlegają rozliczeniom w czasie, księguje się w koszty m-ca w którym zostały poniesione, przy zastosowaniu progu istotności na poziomie 0,5% sumy bilansowej wynikającej ze sprawozdania finansowego jednostki za rok poprzedni. \| \| 4.10 \| Fundusz jednostki \| \|------\|-------------------\| \| \| Obejmuje operacje na koncie 800, służą do ewidencji równowartości majątku trwałego i obrotowego jednostki i ich zmian. Na stronie Wn ujmuje się zmniejszenia, w szczególności przeksięgowanie w roku następnym pod datą przyjęcia sprawozdania finansowego straty bilansowej roku ubiegłego (ujemny wynik finansowy) z konta 860, przeksięgowanie pod datą sprawozdania budżetowego, zrealizowanych dochodów budżetowych z konta 222, przeksięgowanie w końcu roku obrotowego, dotacji z budżetu i środków budżetowych wykorzystanych na inwestycje z konta 810, -różnice z aktualizacji środków trwałych, -wartość sprzedanych i nieodpłatnie przekazanych podstawowych środków trwałych i inwestycji, --pasywa przejęte od zlikwidowanych (połączonych) jednostek. Na stronie Ma ujmuje się zwiększenia, w szczególności: przeksięgowanie, pod datą sprawozdania finansowego, zrealizowanych wydatków budżetowych z konta 223, -wpływ dotacji i środków przeznaczonych na finansowanie inwestycji, -różnice z aktualizacji środków trwałych, -nieodpłatne otrzymanie środków trwałych i inwestycji, -aktwa przejęte od zlikwidowanych (połączonych) jednostek. 800 wykazuje na koniec roku saldo Ma, które oznacza stan funduszu jednostki. \| \| 4.11 \| Wynik finansowy netto \| \|------\|-----------------------\| \| \| Do ustalenia wyniku finansowego jednostki służy konto 860. W końcu roku obrotowego na stronie Wn konta 860 ujmuje się sumę: poniesionych kosztów w korespondencji z kontami 400, 401, 402, 403, 404, 405, 409, 410, zmniejszeń stanu produktów oraz rozliczeń międzyokresowych w stosunku do stanu na początek roku, w korespondencji z kontem 490, -wartość sprzedanych materiałów w cenie zakupu lub nabycia w korespondencji kontem 760, kosztów operacji finansowych, w korespondencji z kontem 751, oraz pozostałych kosztów operacyjnych w korespondencji z kontem 761. Na stronie Ma konta 860 ujmuje się w końcu roku obrotowego sumę: -uzyskanych przychodów, w korespondencji z poszczególnymi kontami zespołu 7, -zwiększeń stanu produktów oraz rozliczeń międzyokresowych w stosunku do stanu na początek roku, w korespondencji z kontem 490. Saldo konta 860 wyrządza na koniec roku obrotowego wynik finansowy jednostki, saldo Wn - stratę netto, saldo Ma - zysk netto. Sado przenoszone jest w roku następnym, pod datą przyjęcia sprawozdania finansowego na konto 800. \| \| 4.12 \| Odpisy z wyniku finansowego \| \|------\|----------------------------\| \| \| Obejmują operacje na koncie 870, które służą do ewidencji zmniejszeń wyniku finansowego z tytułu nadwyżki dochodów CDN, będącej jednostką budżetową prowadzącą działalność oświatową. Na stronie Wn księguje się przekazanie do budżetu SWW nadwyżki dochodów własnych Centrum a po stronie Ma księguje się przeniesienie salda występującego na koniec roku na konto 860. \| \| 4.13 \| Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek \| \|------\|----------------------------------------\| \| \| nie dotyczy \| \| 4.14 \| Fundusze płacówek \| \|------\|-------------------\| \| \| \| Końcu 17.02.2021 DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie JAROSŁAW JANKOWSKI GŁÓWNY KSIĘGOWY Mirosława Kozielska \| \| \| \|---\|---\| \| 4.15 \| Państwowe fundusze celowe nie dotyczy \| \| 4.16 \| Zobowiązania długoterminowe Należą do nich kaucje wpłacone na poczet gwarancji za wykonane inwestycje. Wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty. \| \| 4.17 \| Zobowiązania krótkoterminowe Obejmują zobowiązania z tytułu dostaw. Wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty, czyli łącznie z odsetkami naliczonymi na podstawie not odsetkowych otrzymanych od kontrahentów. \| Skonu 17.02.2021 GLÓWNY KSIĘGOWY Mirosława Kozielska DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Jankowski \| 4.18 \| Rezerwy na zobowiązania \| \|------\|-------------------------\| \| \| Rezerwy w jednostce występują w postaci rezerw tworzonych na pewne lub o dużym prawdopodobieństwie przyszłe zobowiązania zgodnie z art..35d ust.1 ustawy o rachunkowości. \| \| 4.19 \| Rozliczenia międzyokresowe \| \|------\|---------------------------\| \| \| Rozliczenia międzyokresowe bierne to rezerwy na koszty przyszłych okresów w zakresie świadczeń na rzecz pracowników. Jednostka nie stosuje biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów z tytułu świadczeń na rzecz pracowników. \| \| 4.20 \| Koszty - ewidencja i rozliczanie \| \|------\|---------------------------------\| \| \| Ewidencja kosztów działalności podstawowej prowadzona jest w zespole 4 kont tj. na kontach kosztów rodzajowych - jednocześnie w podziałkach klasyfikacji budżetowej wydatków. Koszty niebędące kosztami danego okresu sprawozdawczego ujmowane są jako koszty rozliczane w czasie(Wn 640 "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" Ma 490 "Rozliczenie kosztów"). Na koniec roku obrotowego salda kont zespołu "4" przenosi się na stronę WN konta 860 "Wynik finansowy". \| \| 4.21 \| Przychody - ewidencja i rozliczanie \| \|------\|-----------------------------------\| \| \| Do ewidencji sprzedaży produktów własnej działalności i wszelkiego rodzaju usług na rzecz obcych jednostek oraz działalności finansowo wyodrębnionej własnej jednostki służą konta 700,720,750 i 760 - jednocześnie w podziałkach klasyfikacji budżetowej dochodów. Przychody ujmuje się po stronie Ma wyżej wymienionych kot a w końcu roku obrotowego salda przenosi na stronę Ma konta 860 - wynik finansowy. \| \| 5 \| Inne informacje \| \|-----\|-----------------\| \| \| Przy sprzedaży, nieodpłatnym przekazaniu innej jednostce, darowiznie i likwidacji nabytych składników majątku ruchomego powierzonego jednostkom budżetowym stosuje się zasady, które wynikają z Uchwały nr 5080/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 4 września 2014 r. w sprawie zasad zbywania oraz sposobu i trybu gospodarowania składnikami majątku ruchomego, w który wyposażone są jednostki oświatowe prowadzone przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego, zmienionej Uchwałą Nr 1179/2015 z dnia 22 października 2015 r. oraz Uchwałą nr 2717/2016 z dnia 6 października 2016 r. \| Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Jankowski Glówny Księgowy Mirosława Kozielska \| Lp. \| Wartości niematerialne i prawne \| UMOŻRZENIE - stan na początek roku \| amortyzacji 10% \| umorzenia \| aktualizacja wartości \| przemieszczanie wewnątrzne \| inne \| Zwiększenia sprzedaży \| likwidacja \| przemieszczanie wewnątrzne \| aktualizacja wartości \| inne \| Zmniejszenie umorzenia \| UMOŻRZENIE - stan na koniec roku (3+4+5+6+7+8) \| WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku \| \|-----\|---------------------------------\|-----------------------------------\|-----------------\|-----------\|-----------------------\|--------------------------\|------\|------------------------\|------------\|-------------------------\|-----------------------\|------\|------------------------\|---------------------------------\|---------------------------------\| \| 1 \| Środki trwałe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| II. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Gainty \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| Budynki, lokale, obiekty (np. parki, hale, lądowiska) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| Urządzenia techniczne i maszyny \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| Środki transportu \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 5 \| Inne środki trwałe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| III.\| Środki trwałe budowlowe (inwestycje) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| IV.\| Znaczniki na środki trwałe (inwentarz) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| V. \| Rozporządzenia trwałe (inwentarz) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Notatka Szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych prawnych, zawierający stan tych aktywów na początku roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu aktualizacji wartości, rabycia, rozchodu, przemieszczenia wewnętrznego oraz stan końcowy, dla majątku amerytoryzowanego – podobnie przedstawienia stanów (tytułów) zmian dochodowej amerytoryzacji lub umorzenia. WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 2 224 898,52 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 54 372,00 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 8 699,42 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 0,00 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 9 000,00 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 0,00 WARTOŚĆ NETTO - stan na koniec roku: - 2 233 898,52 Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Janowski Główny księgowy Mariusz Mirostawa Kożelska Konin, 15.03.2021 ### Nota 1.2 Aktualna wartość rynkowa środków trwałych, w tym dóbr kultury – o ile jednostka dysponuje takimi informacjami \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Wartość bilansowa - Stan na koniec roku \| Aktualna wartość rynkowa \| Uwagi \| \|-----\|------------------\|----------------------------------------\|--------------------------\|-------\| \| 1 \| Grunty \| \| \| \| \| \| Grunty stanowiące własność UST przekazane w użycowane wleczysta innym podmiotom \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2 \| Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 3 \| Urządzenia techniczne i maszyny \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 4 \| Środki transportu \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 5 \| Inne środki trwałe \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| \| ### Nota 1.3 Kwota dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów nietrafansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Utworzenie \| Wykorzystanie \| Rozwiązanie \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|------------\|---------------\|-------------\|--------------------\| \| 1 \| Długoterminowe aktywa NIEFINANSOWE \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2 \| Długoterminowe aktywa FINANSOWE \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 1.4 Wartość gruntów użytkowanych wieczyste \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Zmniejszenia \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|-------------\|--------------\|--------------------\| \| 1 \| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2 \| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4 \| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Końcu 17.02.2021 Dyrektor ŚLÓWNY KSIĘGOWY Miroslawa Koziełka Jarosław Jankowski ### Nota 1.5 Wartość nieamortyzowanych lub nieumarzanych przez jednostkę środków trwałych, używanych na podstawie umów najmu, dzierżawy i innych umów, w tym z tytułu umów leasingu \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Zmniejszenia \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|-------------\|--------------\|---------------------\| \| 1. \| Grunty \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2. \| Budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3. \| Urządzenia techniczne i maszyny \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. \| Środki transportu \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 5. \| Inne środki trwałe \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem (1+2+3+4+5) \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 1.6 Liczba oraz wartość posiadanych papierów wartościowych, w tym akcji i udziałów oraz dłużnych papierów wartościowych \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Zmniejszenia \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|-------------\|--------------\|---------------------\| \| 1. \| Udziały \| 0 \| 0,00 \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2. \| Akcje \| 0 \| 0,00 \| 0 \| 0 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3. \| Inne papiery wartościowe \| 0 \| 0,00 \| 0 \| 0 \| --- Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Miroslawa Kozelska --- Główny Księgowy Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie --- Jarosław Jankowski ### Nota 1.7 Dane o odpisach aktualizujących wartość należności ze wskazaniem stanu na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie na koniec roku obrotowego, z uwzględnieniem należności finansowych jednostek samorządu terytorialnego (stan pozytek zagłuszonych) \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Wykorzystanie \| Rozwiązanie \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|-------------\|---------------\|-------------\|---------------------\| \| 1. \| Należności DŁUGOTERMINOWE \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Należności KRÓTKOTERMINOWE, w tym: \| \| \| \| \| \| \| a) \| z tytułu należności finansowych JST – pozytce zagrożonych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| b) \| z tytułu dostaw i usług \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| c) \| z tytułu pozostałych należności \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 1.8 Dane o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początk roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Wykorzystanie \| Rozwiązanie \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|-------------\|---------------\|-------------\|---------------------\| \| 1. \| Rezerwa na straty z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Rezerwy na skutki sporów sądowych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. \| Pozostałe rezerwy \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Razem \| \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Data: 17.02.2021 Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Złotowski Mieczysław Kozielecki Kierownik Mieczysław Kozielecki ### Nota 1.9 Podział zobowiązań długoterminowych o pozostatym od dnia bilansowego, przewidywanym umową lub wynikającym z innego tytułu prawnego, okresie spłaty \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Okres wymagalności \| Razem \| \|-----\|------------------\|---------------------\|-------\| \| \| \| powyżej 1 roku do 3 lat \| powyżej 3 lat do 5 lat \| powyżej 5 lat \| \| \| \| początek roku \| koniec roku \| początek roku \| koniec roku \| początek roku \| koniec roku \| początek roku \| koniec roku \| \| 1 \| Kredyty i pożyczki \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| 2 \| Emisja dłużnych papierów wartościowych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3 \| Inne zobowiązania finansowe, w tym z tytułu leasingu finansowego \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4 \| Pozostałe zobowiązania długoterminowe \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Nota 1.10 operacyjny), wedlug przepisów o rachunkowości bytby to leasing finansowy lub zwrót z podziałem na kwotę zobowiązań z tytułu leasingu finansowego lub leasingu zwrotnego \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|------------------------\|----------------------\| \| 1 \| zobowiązania z tytułu leasingu finansowego \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2 \| zobowiązania z tytułu leasingu zwrotnego \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| Notka: Kwota zobowiązań w sytuacji gdy jednostka kwalifikuje umowy leasingu zgodnie z przepisami podatkowymi (leasing operacyjny), według przepisów o rachunkowości bytby to leasing finansowy lub zwrót z podziałem na kwotę zobowiązań z tytułu leasingu finansowego lub leasingu zwrotnego. Rozumie się, że: - Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie - Jarosław Jankowski Data: 17.02.2021 ### Nota 1.11 Łączna kwota zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki ze wskazaniem charakteru i formy tych zabezpieczeń \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Kwota zobowiązania \| Stan na początku roku \| Stan na koniec roku \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|--------------------\|------------------------\|----------------------\|-----------------------\|----------------------\| \| 1. \| Weksele \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Hipoteka \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. \| Zastaw \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4. \| Inne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 1.12 Łączna kwota zobowiązań warunkowych, w tym również udzielonych przez jednostkę gwarancji i poręczeń, także wekslowych, niewykażanych w bilansie, ze wskazaniem zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki oraz charakteru i formy tych zabezpieczeń \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Zwiększenia \| Zmniejszenia \| Stan na koniec roku \| Uwagi \| \|-----\|------------------\|------------------------\|-------------\|--------------\|----------------------\|-------\| \| 1. \| Gwarancje i poręczenia \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Weksele \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. \| Kaucje i wadia \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4. \| Zawarte, ale jeszcze niewykonane umowy \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 5. \| Inne \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| Kluciu 17.02.2021 DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie CHŁÓWNY KSIĘGOWY Miroslawa Szulicka Jarosław Jankowski \| Lp. \| Czynne rozliczenia międzyokresowych kosztów, w tym kwotę czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów stanowiących rozmiecz międzyokresowe kosztów, w tym: \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 1. \| \| \| \| a) ubezpieczenia majątkowe \| \| \| b) koszty zakupu usług i towarów opłacone z "góry" \| \| \| c) odsetki od kredytów, pożyczek, obligacji \| \| \| d) różnica między wartością otrzymanych finansowych składników aktywów a zobowiązaniem zapłaty za nie \| \| \| e) pozostałe \| \| Lp. \| Bierna rozliczenia międzyokresowe kosztów, w tym: \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 2. \| \| \| \| a) z tytułu obowiązku wykonania przyszych świadczeń \| \| \| b) równowartość otrzymanych lub należnych środków z tytułu przyszych świadczeń \| \| \| c) pozostałe * \| Razem Uszczegółowienie pozycji "pozostałe": --- Notatka Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Główny Księgowy Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie --- Data: 17.02.2021 Miejsce: Konin Firma: Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Adres: ul. Sosnowa 14, 62-510 Konin Telefon: 63 242232, 63 245635 Fax: 63 245635 NIP: 655-299-07-53 REGON: 302369588 ### Nota 1.14 Łączna kwota otrzymanych przez jednostkę gwarancji i poręczeń niewykażanych w bilansie \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|-----\|----------------------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| 1. \| Otrzymane gwarancje \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Otrzymane poręczenia \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. \| Weksel \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| Uwagi ### Nota 1.15 Kwota wypłaconych środków pieniężnych na świadczenia pracownicze \| Lp. \| Wyszczególnienie \| w roku poprzednim \| w roku bieżącym \| \|-----\|----------------------------------\|-------------------\|-----------------\| \| 1. \| Odprawy emerytalne \| 49 339,60 \| 22 320,00 \| \| 2. \| Nagrody jubileuszowe \| 57 410,18 \| 30 488,98 \| \| 3. \| Odprawy pośmiertne \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4. \| Ekwivalenty za urlop \| 8 558,29 \| 0,00 \| \| 5. \| Pozostałe \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 115 358,07 \| 52 808,98 \| ### Nota 1.16 Inne informacje \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|-----\|------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| 1. \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| 3. \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| 4. \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Glówny Księgowy Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Janowski ### Nota 2.1 Wysokość odpisów aktualizujących wartość zapasów \| Lp. \| Przyczyna dokonania odpisu aktualizującego wartość zapasów \| Materiały \| Towary \| Razem \| \|-----\|----------------------------------------------------------\|-----------\|--------\|-------\| \| 1. \| Utrata cech użytkowych i handlowych \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Inne przyczyny \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 2.2 Koszty wytworzenia środków trwałych w budowie, w tym odsetki oraz różnice kursowe, które powiększyły koszty wytworzenia środków trwałych w budowie w roku obrotowym \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Koszty wytworzenia ogółem \| w tym koszty finansowania \| odsetki \| różnice kursowe \| \|-----\|------------------\|---------------------------\|---------------------------\|---------\|-----------------\| \| 1. \| Środki trwałe przyjęte do użytkowania ze środków trwałych w budowie w roku obrotowym \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2. \| Środki trwałe w budowie \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Razem \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 2.3 Kwota i charakter poszczególnych pozycji przychodów lub kosztów o nadzwyczajnej wartości lub które wystąpiły incydentalnie \| Lp. \| Wyszczególnienie \| Stan na początku roku \| Stan na koniec roku \| Uszczegółowienie tytułów \| \|-----\|------------------\|------------------------\|----------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Przychody \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| a) o nadzwyczajnej wartości, w tym: \| \| \| \| \| \| - b) które wystąpiły incydentalnie, w tym: \| \| \| \| \| 2. \| Koszty \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| a) o nadzwyczajnej wartości, w tym: \| \| \| \| \| \| - b) które wystąpiły incydentalnie, w tym: \| \| \| \| Dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Józef Wankowski GŁÓWNY KSIĘŻOWY Marek Koziełska Nastroicielka Kontroli ### Nota 2.4 Kwota należności z tytułu podatków realizowanych przez organy podatkowe podległe ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych wykazywanych w sprawozdaniu z wykonania planu dochodów budżetowych \| Lp \| Nie dotyczy jednostki \| \|----\|------------------------\| \| \| \| \| Lp \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|----\|------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| \| \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 2.5 Imne informacje \| Lp \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|----\|------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| Lp \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|----\|------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| \| \| 0,00 \| 0,00 \| \| Lp \| Wyszczególnienie \| Stan na początek roku \| Stan na koniec roku \| \|----\|------------------\|-----------------------\|---------------------\| \| \| \| 0,00 \| 0,00 \| ### Nota 3 Inne informacje niż wymienione powyżej, jeżeli mogłyby w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy jednostki \| Środki przeznaczone na wydatki związane ze zwalczaniem pandemii COVID-19. Wydatki wyniosły łącznie (Budżet+WRD) \| 0 \| 22 788,70 \| \|---------------------------------------------------------------\|----\|------------\| \| \| 0 \| 0 \| ### GLÓWNY KSIĘGOWY Marta Krzelska (Imię i nazwisko) 2021.02.19 (rok, miesiąc, dzień) ### DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jacek Janowski (Kierownik jednostki) \| \| \| 0,00 \| 0,00 \| \|---\|---\|------\|------\| \| \| \| \| \| Złotów, 17.02.2021 GŁÓWNY KSIĘGOWY Miroslawa Kozielska DYREKTOR Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie Jarosław Jankowski	f17304e1-3c1d-4f37-8578-0ee49003bfce	finepdfs	1.541016	CC-MAIN-2023-14	https://bip.cdnkonin.pl/userfiles/bilans_2020_12_31.pdf	2023-03-23T04:20:50+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296944996.49/warc/CC-MAIN-20230323034459-20230323064459-00732.warc.gz	158,817,373	0.998258	0.999913	0.999913	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3924, 3999, 8917, 11574, 16364, 19133, 24056, 25013, 28831, 29419, 31805, 37413, 40075, 42676, 44431, 46389, 48799, 51924, 53990, 56497, 58352, 58566 ]	1	0
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSO Magdalena Kurc - Mazurkiewicz Protokolant: protokolant sądowy Agnieszka Nowicka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. o zapłatę I. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 1.968 (jeden tysiąc dziewięćset sześćdziesiąt osiem) złotych wraz z następującymi odsetkami od następujących kwot za następujące okresy: * od kwoty 492 złotych z ustawowymi odsetkami w wysokości obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1830) od 23 lutego 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; * od kwoty 492 złotych z ustawowymi odsetkami w wysokości obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1830) od 23 maja 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; * od kwoty 492 złotych z ustawowymi odsetkami w wysokości obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1830) od 23 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; * od kwoty 492 złotych z ustawowymi odsetkami w wysokości obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1830) od 23 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 647 (sześćset czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nakazuje pobrać od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 69 (sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem nieuiszczonej części opłaty sądowej. SSO Magdalena Kurc - Mazurkiewicz Sygn. akt XX GC 1133/17 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 4 stycznia 2017 r. powód – (...) spółka akcyjna w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego – (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym kwoty 1.968 złotych wraz z odsetkami oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany zamówił i uzyskał od powoda licencję na program (...). Po przyjęciu zamówienia powód wystawił i doręczył pozwanemu faktury VAT. Pozwany pomimo upływu terminu wymagalności nie zapłacił należności wynikających z faktur VAT (pozew – k. 2-3 verte). W dniu 31 stycznia 2017 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie, w sprawie o sygn. XVI GNc 333/17 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, zgodnie z żądaniem pozwu (nakaz zapłaty – k. 19). W dniu 6 marca 2017 r. pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty, wnosząc o uchylenie nakazu zapłaty w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że na podstawie art. 554 k.c. roszczenie uległo przedawnieniu po dwóch latach od terminów płatności wskazanych w fakturach, zaś całe roszczenie przedawniło się w dniu 22 listopada 2016 r. Pozwany podniósł, że dochodzone pozwem roszczenie jest bezpodstawne, ponieważ program (...) nigdy nie został mu dostarczony (sprzeciw – k. 24-29). Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe zawnioskowane przez strony. Na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do pozwu, sprzeciwu i dalszych pism procesowych na okoliczności w nich wskazane (k. 126). Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. (dalej: (...)) zamówił od (...) spółki akcyjnej w W. (dalej: (...)) licencję na korzystanie z publikacji (...) drogą on-line. Abonament obowiązywał od 1 stycznia 2014 r. na 12 okresów. Licencja została udzielona w cenie 1.600 złotych netto, a płatność została rozłożona na cztery raty kwartalne. Jako e-mail do rozliczeń wskazano: (...), zamówienie podpisał zastępca Prezesa Zarządu (...) (zamówienie – k. 9, oświadczenie – k. 40). W. K. umożliwiał dostęp do programu przy użyciu serwisu logowania (okoliczność bezsporna, nadto dowód z zeznań świadka Z. C. – k. 126). W dniu 23 stycznia 2014 r. W. K. wysłał do (...) wiadomość e-mail zawierającą link aktywacyjny, który umożliwiał rozpoczęcie korzystania on-line z (...) (wiadomość e-mail – k. 80). W. K. po przyjęciu zamówienia wystawił i doręczył spółce (...) z tytułu świadczonych usług faktury: * nr (...) z dnia 23 stycznia 2014 r. na kwotę 492 złote z terminem płatności przypadającym na dzień 22 lutego 2014 r., * nr (...) z dnia 22 kwietnia 2014 r. na kwotę 492 złote z terminem płatności przypadającym na dzień 22 maja 2014 r., * nr (...) z dnia 23 lipca 2014 r. na kwotę 492 złote z terminem płatności przypadającym na dzień 22 sierpnia 2014 r., * nr (...) z dnia 23 października 2014 r. na kwotę 492 złote z terminem płatności przypadającym na dzień 22 listopada 2014 r. (faktury – k. 10-13). (...) nie zapłacił W. K. wynagrodzenia wynikającego z wystawionych faktur VAT z tytułu udzielonej licencji na korzystanie z publikacji (...) (okoliczność bezsporna). (...) kwestionował zasadność obciążania kwotami wynikającymi z faktur. W korespondencji kierowanej do W. K. spółka (...) podnosiła, że nie otrzymała hasła dostępu do produktu (...) i nie ma możliwości korzystania z programu oraz poinformowała o rezygnacji z usług (...). (...) odsyłał kierowane do niego faktury VAT z tytułu świadczenia usług (korespondencja e-mail – k. 41, pismo – k. 42-43, k. 44-45, k. 46, k. 47-48, k. 49, k. 50-52). W. K. skierował do (...) ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty 1.968 złotych wraz z odsetkami ustawowymi w terminie 3 dni od daty otrzymania wezwania (wezwanie – k. 14-16). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o twierdzenia stron wyraźnie przyznane bądź niezaprzeczone przez przeciwnika, a także na podstawie wyżej wskazanych dokumentów, które zostały złożone do akt. Złożone do akt sprawy dokumenty stanowiły dokumenty prywatne, które nie korzystają z domniemań zawartych w treści art. 244 k.p.c. (domniemania zgodności z prawdą oświadczeń w nich zawartych), jak ma to miejsce w przypadku dokumentów urzędowych a jedynie - poza domniemaniem autentyczności - korzystają z domniemania wyłączającego potrzebę dowodu, że osoba, która dokument podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1982 r., sygn. akt III CRN 65/82). Sąd dokonując ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów uznał je za wiarygodne i przydatne dla ustalenia stanu faktycznego. Sąd zwrócił jednak uwagę, że dokumenty prywatne stanowiły jedynie dowód tego, że określone w nich osoby złożyły oświadczenia o treści w nich zawartej. Z kolei dokonując oceny korespondencji e-mail oraz innych wydruków komputerowych Sąd miał na uwadze, iż w kodeksie postępowania cywilnego nie zawarto zamkniętego katalogu środków dowodowych i dopuszczalne jest skorzystanie z każdego źródła informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jeśli tylko nie jest to sprzeczne z przepisami prawa. Ustalając stan faktyczny Sąd dopuścił również osobowe wnioski dowodowe zawnioskowane przez stronę pozwaną - w postaci zeznań świadka Z. C.. Świadek zeznał, że nie sprawdzał na komputerze (...) czy link aktywacyjny do korzystania z programu (...) został nadesłany i nigdy nie stwierdził, że nie odnalazł poszukiwanego pliku (...) u pozwanego (nagranie z protokołu rozprawy z 13 listopada 2018 r., 00:19:07-00:19:22). Wskazał, że W. K. umożliwiał dostęp online do zamówionych programów. Zeznał, że J. K. nie zgłaszał mu, aby link aktywacyjny z dostępem do programu nie został doręczony pozwanej spółce. Klienci sami zgłaszali jeśli linki aktywacyjne nie działały, wtedy byli oni odsyłani na infolinię, jednak taka sytuacja nie miała miejsca w przypadku pozwanego. Sąd uznał zeznania świadka Z. C. za wiarygodne w zakresie w jakim znalazły potwierdzenie w dokumentach i pozwoliły na poczynienie ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie w całości. W ramach niniejszego postępowania powód żądał zapłaty wynagrodzenia za udostępnienie pozwanej spółce elektronicznej publikacji (...). Wywodził swe roszczenie z zawartej między stronami umowy licencji co dodatkowo potwierdził wystawionymi fakturami, wskazując, że pozwany nie zapłacił wynagrodzenia wynikającego z wystawionych faktur z tytułu udzielonej licencji. W niniejszej sprawie między stronami był sporny fakt wykonania umowy przez powoda. Pozwany potwierdził, że zamówił u powoda produkt (...) na warunkach określonych w załączonym do pozwu zamówieniu, jednak nie mógł korzystać z zamówionego produktu, gdyż nie posiadał dostępu do programu i nie został mu on nadesłany wskazaną w zamówieniu drogą elektroniczną. W pierwszej kolejności należało ustalić charakter stosunku prawnego stanowiącego podstawę żądania pozwu. W ocenie Sądu, ze względu na przedmiot świadczenia – udostępnienie przez powoda do korzystania z publikacji elektronicznej dostępnej on-line, należało zakwalifikować, jako umowę licencyjną. Do umowy licencyjnej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 - tekst jednolity ze zm.). Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. 1 ustawy, utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Jak wynika z art. 1 ust. 2 pkt 1 w szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe). Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że publikacja elektroniczna udostępniana przez powoda pozwanej spółce stanowiła utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z przepisami ustawy - art. 41 ust. 2 oraz art. 67 – możliwe jest zawarcie umowy o korzystanie z utworu a umowa taka zwana jest licencją. Przepis art. 67 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowi, że umowa licencyjna jest umową upoważniającą do korzystania z utworu. Stronami umowy licencyjnej są: licencjodawca, czyli osoba uprawniona z tytułu autorskich praw majątkowych do utworu, którego dotyczy umowa, oraz licencjobiorca, czyli osoba zamierzająca korzystać z utworu. Umowa licencyjna jest ze swej istoty stosunkiem zobowiązaniowym, który z jednej strony określa uprawnienia udzielane na rzecz licencjobiorcy, z drugiej zaś strony statuuje obowiązek zapłaty na rzecz uprawnionego podmiotu, tj. licencjodawcy. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zasadą jest, że za udzielenie licencji twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba, że z umowy wynika co innego. Jak słusznie wskazywał powód charakter prawny zawartej przez strony umowy kwalifikuje ją w grupie tak zwanych pozakodeksowych umów dotyczących udostępnienia utworu (oprogramowania komputerowego w postaci elektronicznej bazy danych). W przypadku umowy licencyjnej podmiot praw autorskich (licencjodawca) pozostaje podmiotem uprawnionym, a licencjobiorca na podstawie umowy uzyskuje prawo do korzystania z utworu w określonym w niej zakresie. W wyniku zawarcia umowy licencyjnej nie następuje zmiana podmiotu praw autorskich jak w przyrównywanej przez pozwanego umowie sprzedaży. Ponadto umowa licencji niewyłącznej, jaka występuje w niniejszej sprawie, oznacza jedynie zezwolenie na korzystanie z utworu, licencjodawca może jednak udzielić równolegle lub następczo nieograniczonej liczby licencji o tożsamym lub podobnym zakresie. Licencja niewyłączna jest możliwa dzięki niematerialnemu charakterowi licencjonowanego dobra, które może być równocześnie przedmiotem korzystania przez dowolnie dużą liczbę osób. Trafnie powód również zaznaczył, czemu pozwana zresztą nie zaprzeczyła, że gdyby zawarta pomiędzy stronami umowa miała charakter umowy przeniesienia autorskich praw majątkowych (zbliżonej do umowy sprzedaży regulowanej przepisami k.c.), to wówczas powód wyzbywałby się na mocy takiej umowy autorskich praw majątkowych do utworu i nie mógłby skutecznie udzielać upoważnienia do korzystania z tego utworu innym niż pozwany osobom trzecim. Tymczasem, powód w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, udziela takich licencji do korzystania z utworu na rzecz szeregu innych osób trzecich. Przedmiotem zawartej przez strony umowy, nie było zatem przeniesienie przez powódkę na rzecz pozwanej praw do utworu, ale udzielenie niewyłącznej licencji do korzystania z utworu, w określonym okresie abonamentowym. Podobna argumentacja zyskuje aprobatę w orzecznictwie (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa 1027/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 marca 2017 r., sygn. akt I ACa 1070/16, Legalis nr 1636741). Powyższą kwalifikację umowy, poza wyznaczeniem podstawy prawnej roszczenia, odnieść należy do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, skoro ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie zawiera przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń to w ich zakresie stosować należy zasady ogólne. Z uwagi na związanie roszczenia z prowadzeniem przez strony działalności gospodarczej zastosowanie w sprawie znajduje art. 118 k.c. Przyjęcie za właściwy trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia powódki sprawia, że najwcześniejsze wymagalne roszczenie – w dniu 22 lutego 2014 r., przy uwzględnieniu terminów wymagalności poszczególnych rat skutkowało uznaniem, że przedawnieniu nie uległo żądanie zapłaty, skoro pozew został wniesiony 4 stycznia 2017 r. Pozwany podniósł zarzut bezpodstawności roszczenia wskazując, iż zamówiony produkt nie został mu przez powoda dostarczony i tym samym nie mógł z niego korzystać. W ocenie Sądu przedstawione przez powoda faktury VAT wraz z innymi dowodami, przesądziły o uznaniu zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia, wskazując na wysokość zobowiązania oraz termin zapłaty należności wynikających z poszczególnych faktur. Należy przypomnieć, że co prawda faktury nie są źródłem stosunku cywilnoprawnego, ale skoro strona powodowa na wystawionej fakturze wpisuje tytuł zapłaty, to Sąd władny jest przyjąć, że wskazana w fakturze podstawa żądania zapłaty odpowiada rzeczywistości (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2001 r. V CKN 291/00, Lex nr 53120). Oczywiście należy pamiętać, iż dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia według ogólnych zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1237/12, LEX nr 1324656). W realiach przedmiotowej sprawy treść faktur koresponduje z innymi uznanymi za wiarygodne dowodami, w tym zeznaniami świadka Z. C., pozwany zaś nie przedstawił dowodów przeciwnych. W konsekwencji dołączone do pozwu faktury wraz z treścią zamówienia stanowią wiarygodny dowód na wysokość zobowiązania i termin wymagalności poszczególnych płatności. Reasumując wskazać należy, że w takich okolicznościach to na pozwanym ciążył obowiązek udowodnienia okoliczności przeciwstawiających się roszczeniu powoda. Pozwany przedłożył oświadczenie J. K. z 2 marca 2017 r. w którym wskazano, że na poczcie e-mail pozwanego nie pojawił się nigdy link aktywacyjny do programu (...) oraz że Z. C. dwukrotnie stwierdził, że link aktywacyjny nie został nadesłany na adres e-mail pozwanej spółki. Nadto pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty wskazał, że na skutek jego interwencji Z. C. sprawdził czy doszło do dostarczenia programu (...) i nie ustalił powyższej okoliczności, to jest nie odnalazł poszukiwanego pliku (...), jednak świadek Z. C. zeznał, że nie kojarzy, aby takie wydarzenie miało miejsce (nagranie z protokołu rozprawy z 13 listopada 2018 r., 00:19:07-00:19:22: „nie kojarzę, jestem praktycznie w 100% pewien, że takiej sytuacji nie było"). Przedłożone do akt sprawy oświadczenie J. K., wobec treści zeznań Z. C. i braku innych dowodów należało uznać za dokument prywatny, który korzysta jedynie z domniemania wyłączającego potrzebę dowodu, że osoba, która dokument podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 1982 r., sygn. akt III CRN 65/82). Mając na uwadze powyższe uznać należało, iż pozwany bez wątpienia miał możliwość korzystania on-line z programu (...), gdyż został mu przesłany link aktywacyjny. W tym miejscu należy zaznaczyć, że umowa licencji jest postrzegana w doktrynie od strony negatywnej lub od strony pozytywnej. Według pierwszego modelu świadczenie licencjodawcy polega na znoszeniu tego, że inny podmiot (licencjobiorca) z utworu korzysta. Jest to obowiązek niepodejmowania czynności zarówno faktycznych, jak i prawnych, które licencjodawca normalnie mógłby podjąć na podstawie przysługującego mu prawa autorskiego, a które mogłyby udaremnić lub utrudnić korzystanie z dobra przez licencjobiorcę [E. Ferenc-Szydełko (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Warszawa 2014]. Zwolennicy pozytywnego modelu licencji do obowiązku licencjodawcy polegającego na tolerowaniu faktu korzystania z utworu przez licencjobiorcę dodają natomiast obowiązek faktycznego umożliwienia licencjobiorcy ekonomicznej eksploatacji dzieła. Ten obowiązek polega na umożliwieniu licencjodawcy korzystania z utworu. Czynność ta może być powiązana z dostarczeniem corpus mechanicum utworu, np. płyty z utrwalonym filmem. W przypadku utworów niepowiązanych z nośnikiem materialnym licencjodawca może zapewnić kontrahentowi dostęp do utworu w sposób umożliwiający mu realizację jego uprawnień, np. udostępnienie utworu w sieci komputerowej. Jednakże niezależnie od przyjętego modelu należy wskazać, iż podstawowym elementem umowy licencyjnej jest udostępnienie utworu do korzystania. W niniejszej sprawie powód udostępnił pozwanemu program (...) do korzystania, zaś bez znaczenia dla roszczenia żądanego pozwem pozostawał fakt, czy pozwany wykorzystał link aktywacyjny i korzystał z programu. Odnosząc się do zarzutu pozwanego, zgodnie z którym powód powinien zastosować klauzulę uprawniającą go do powstrzymania się ze świadczeniem na rzecz pozwanego oraz do rozwiązania umowy w przypadku opóźnienia z uiszczeniem opłaty, wskazać należy, iż zapis ten daje powodowi uprawnienie, nie zaś obowiązek podjęcia wyżej wskazanych działań. Wobec braku innych zarzutów po stronie pozwanej, mając na względzie całokształt materiału dowodowego należało uznać, iż powód w sposób należyty wykonał ciążące na nim obowiązki wynikające z umowy, w związku z czym pozwany zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia. Z powyższych względów uznać należało, że roszczenie powoda było uzasadnione co do zasady i co do wysokości w zakresie dochodzonej kwoty należności głównej – 1.968 złotych. O odsetkach za okres od dnia 23 lutego 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast o odsetkach od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty orzeczono na podstawie art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U.2016.684 z późniejszymi zmianami), ponieważ należność wynika z transakcji handlowej zawartej między przedsiębiorcami. Termin płatności dochodzonych kwot określony został w wystawionych przez powoda fakturach. Tak określonych terminów zapłaty pozwany nie kwestionował. Co za tym idzie, pozwany popadł w opóźnienie od dnia następnego po upływie terminu płatności każdej z faktur, a zatem powodowi należały się odsetki od nieuiszczonych w terminie należności zgodnie z żądaniem zawartym w pozwie – o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygając o kosztach procesu Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 98 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. zasądzając na rzecz powoda – jako wygrywającego proces w całości – poniesione przez niego w toku procesu koszty. Na koszty te składają się: uiszczona przez powoda opłata od pozwu w wysokości 30 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa strony przez profesjonalnego pełnomocnika zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zmianami) w kwocie 600 złotych. Łącznie zasądzono od pozwanej na rzecz powoda kwotę 647 złotych - o czym orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku. Powód skierował w przedmiotowej sprawie do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym i uiścił kwotę 30 złotych tytułem opłaty od pozwu. Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. (k. 90) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.c. uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Opłata stosunkowa od pozwu w niniejszej sprawie została ustalona na kwotę 99 złotych. W związku z powyższym pozostawały nieuiszczone koszty sądowe w kwocie 69 złotych. Z uwagi na wyżej wskazany wynik procesu, nakazano pobrać od pozwanego jako strony przegrywającej - na rzecz Skarbu Państwa kwotę 69 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych na podstawie art. 98 k.p.c. oraz art. 113 ust. 1 u.k.s.c. – o czym orzeczono w punkcie trzecim sentencji wyroku. SSO Magdalena Kurc-Mazurkiewicz ZARZĄDZENIE (...) SSO Magdalena Kurc - Mazurkiewicz	<urn:uuid:8c2c49f3-d0f2-4a8c-ae35-e980237ffa28>	finepdfs	1.114258	CC-MAIN-2019-43	http://orzeczenia.warszawa.so.gov.pl/content.pdffile/$002fneurocourt$002fpublished$002f15$002f450500$002f0006027$002fGC$002f2017$002f001133$002f154505000006027_XX_GC_001133_2017_Uz_2018-12-19_001-publ.xml?t:ac=$N/154505000006027_XX_GC_001133_2017_Uz_2018-12-19_001	2019-10-22T03:35:04Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570987798619.84/warc/CC-MAIN-20191022030805-20191022054305-00467.warc.gz	150,652,497	0.999989	0.99999	0.99999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2409, 5721, 9759, 14236, 19093, 22971, 23006 ]	1	0
Wielofunkcyjne agregaty wody lodowej chłodzone powietrzem z inwerterowymi sprężarkami śrubowymi i wentylatorami EC, przystosowane do współpracy z systemami 4-rurowymi. High efficiency air-water unit for 4-pipe systems with EC axial fans and screw inverter compressors. WERSJA PODSTAWOWA – BASIC VERSION \| MA \| Jednostka wielofunkcyjna chłodzona powietrzem. \| \|----\|-----------------------------------------------\| \| \| Multifunctional air-cooled unit. \| \| SL \| Wersja cicha. (1) \| \|----\|-------------------\| \| \| Acoustic version. (1) \| \| PB \| Moduł hydrauliczny. (1) \| \|----\|-------------------------\| \| \| Hydraulic version. (1) \| Urządzenia z symbolem EA wykorzystują płyty wymiennik ciepła, charakteryzujące się niskim spadkiem temperatury czynnika chłodniczego, pozwalającą osiągnąć wysoką wydajność energetyczną. The range marked by the trademark EA use shell & tube heat exchangers characterized by high performances and low refrigerant/fluid Δt, allows to reach high energy efficiencies. OPIS URZĄDZENIA - UNIT DESCRIPTION - Inwerterowa sprężarka śrubowa. - Wentylatory osiowe typu ECO-PROFILE. - Parownik po stronie wody płaszczyzno-rurowy z przyłączelem wody (w komplecie z presostatem różnicowym i nagrzewnica przeciwzamrożeniową). - Wymiennik płaszczyzno-rurowy dla obiegu odzysku ciepła. - Wysokowydajny skraplacze wykonany z wewnętrznie gwintowanych rur miedzianych i aluminiowych lamel. - Elektroniczny zawór rozprężny. - Podwójne nastawy temperatury. - Kontrola kondensacji wentylatorami o modulowanej prędkości obrotowej. - Mikroprocesor sterujący z kartą komunikacji RS485 master i slave. - Obudowa ze stalowej, ocynkowanej ramy, malowana proszkowo do montażu na zewnątrz. (1) DO POŁACZENIA Z WERSJĄ PODSTAWOWĄ SL: Bardzo niski poziom hałasu, obejmując regulator skraplania z wentylatorem o modulowanej prędkości obrotowej, tłumik na przewodach tłoczących sprężarki i izolacje dźwiękoszczelną dla obszaru sprężarek. PB: 1 inwerterowa pompa dla obiegu wody na potrzeby chłodzenia, 150 kPa + 1 inwerterowa pompa dla obiegu wody na potrzeby grzania, 150 kPa. Jako zbiorniki buforowe polecanie stacje pompowe serii HYDROCOMPACT LC. (1) TO BE COMBINED WITH BASIC VERSIONS SL: Super low noise with condensing/evaporation control with variable fan speed modulation for outdoor temperature up to 36°C, oversized coils, muffler on the compressor intake and delivery lines e soundproof insulation of the compressors box. PB: N.o 1 Cooling circuit inverter water pump, 150 kPa + N.o 1 heating circuit inverter water pump, 150 kPa. For buffer tanks please refer to HYDROCOMPACT LC pump stations of this commercial guide. AKCESORIA - ACCESSORIES ON DEMAND DOSTĘPNE AKCESORIA MONTOWANE W AGREGACJI • Miernik gazu. • Dodatkowa pompa wodna na obiegu klimatyzacji + dodatkowa inwerterowa pompa wodna na obiegu ogrzewania, 150 kPa. • Sterownik pracy rotacyjnej pomp. • Grzalka panelu kontrolnego z termostatem. • Zabezpieczenie fazowe. • Automatyczne wyłączniki. • Grill zabezpieczający dla skraplacza. • Skraplacz pokryty powłoką BLYGOLD. • Skraplacz pokryty powłoką epoksydową. • Wymiennik typu miedź/miedź i przyłącze kolnierzowe. DODATKOWE AKCESORIA DO MONTAŻU SAMODZIELNEGO • Zdalny sterownik z wyświetlaczem. • Czujnik przepływu. • Automatyczne napełnianie wodą. • Filtry. • Manometr. • Gumowe lub sprężynowe podkładki antywibracyjne. MOUNTED ACCESSORIES • Gas gauges. • Additional water pump for cold side + additional inverter water pump for hot side, 150 kPa. • Automatic water pumps changeover. • Control panel electric heater with thermostat. • Phase failure protection relay. • Automatic circuit breakers. • Condensing coils protection grilles. • Blygold condensing coils. • Epoxy coated condensing coils. • Copper-copper or tinned copper-copper condensing coils. LOOSE ACCESSORIES • Remote control panel. • Flow switch. • Automatic water filling. • Filters. • Water gauges. • Spring or rubber anti-vibration mounts. FULL INVERTER TECHNOLOGY - Seria charakteryzująca się ciągłą modulacją prędkości. Zastosowanie inwertera pozwala na obniżenie całkowitego zużycia energii do 15%. - All the components are characterized by continuous speed modulation. The use of inverter allows the unit to partialize the total power down to 15%. HIGH ESEER - Technologia inwerterowa pozwala zoptymalizować wydajność dostosowując ją do faktycznego zapotrzebowania, zapewniając maksymalną efektywność, przy częściowym obciążeniu systemu. - The inverter technology allow to optimize the performance according to the real request of the plant, ensuring the maximum efficiency at partial loads. ECO PROFILE - Wentylatory ECO-PROFIL posiadają innowacyjny profil, zapewniając wysoką wydajność poprzez zmniejszenie poboru mocy i emisji hałasu. - The ECO-PROFILE ELECTRONIC fans, equipped with brushless motors, allow to minimize energy consumption and noise impact. IDROFILL - Zapewniają doskonały poziom komfortu akustycznego. - Excellent acoustic comfort levels. - System IDROFILL poprawia zdolność odprowadzania wody na skraplaczu, co pozwala osiągnąć wysoką wydajność energetyczną nawet przy niskich temperaturach zewnętrznych. - The IDROFIL surface treatment of coil fins improves the capacity of the condenser water drainage, allowing to reach high energy efficiency even with low outdoor air temperature. TRYB PRACY - OPERATION MODE TYLKO CHŁODZENIE Produkcja wody lodowej tylko na potrzeby chłodzenia. CHILLER ONLY MODE Production of chilled water for air conditioning use. CHŁODZENIE + CAŁKOWITY/ CZĘŚCIOWY ODZYSK CIEPŁA Jednoczesna produkcja wody lodowej i cieplej wody otrzymywanej z odzysku ciepła. CHILLER MODE + PARTIAL OR TOTAL HEAT RECOVERY Simultaneous production of chilled water on the evaporator and warm water from heat recovery exchanger. TYLKO GRZANIE Produkcja gorącej wody na potrzeby ogrzewania. OPERATION ONLY HEAT PUMP Hot water production for air conditioning use. Współczynnikiem sprawności, który mierzy wydajności urządzenia w ciągu całorocznej eksploatacji jest współczynnik TEP, który określa całkowitą sprawność sezonową i jest opracowany specjalnie na potrzeby pomiaru rzeczywistej skuteczności urządzenia wielofunkcyjnego. Współczynnik TEP oblicza się na podstawie skuteczności każdego trybu pracy urządzenia (chłodzenia, chłodzenia + ogrzewania, ogrzewania). The effective coefficient measuring the unit performance during the whole year is the TEP coefficient, which represents the total seasonal efficiency properly developed to measure the multifunction real efficiency. The TEP indicator is calculated on the base of the efficiencies of each operating mode of the unit and properly weighted (cooling, cooling + heating, heating). WZÓR OBLICZENIA DLA FUNKCJI TEP - EQUATION FOR TEP CALCULATION: \[ TEP = \frac{EER_{CHŁODZENIE} \times 0.2 + MOER \times 0.5 + COP_{GRZANIE} \times 0.3}{MOER} \] \[ MOER = \frac{CHŁODZENIE + WSKAŹNIK EFEKTYWNOŚCI ODŻYSKU CIEPŁA CHILLER + RECOVERY MODE EFFICIENCY RATIO}{CHILLER} \] \| Możliwe kombinacje trybów pracy - Possible operating combinations \| \|---------------------------------------------------------------\| \| Obieg 1 Circuit 1 \| Obieg 2 Circuit 2 \| Wydajność chłodnicza Cooling capacity \| Wydajność grzewcza Heating capacity \| \|-------------------\|------------------\|--------------------------------------\|-------------------------------------\| \| Tylko chłodzenie Chiller \| Włączony Off \| 50% \| 0% \| \| Tylko chłodzenie Chiller \| Tylko chłodzenie Chiller \| 100% \| 0% \| \| Tylko chłodzenie Chiller \| Chłodzenie + odzysk ciepła Chiller + total recovery \| 100% \| 50% \| \| Chłodzenie + odzysk ciepła Chiller + total recovery \| Chłodzenie + odzysk ciepła Chiller + total recovery \| 100% \| 100% \| \| Rewersyjna pompa ciepła Heat pump \| Chłodzenie + odzysk ciepła Chiller + total recovery \| 50% \| 100% \| \| Chłodzenie + odzysk ciepła Chiller + total recovery \| Włączony Off \| 50% \| 50% \| \| Rewersyjna pompa ciepła Heat pump \| Rewersyjna pompa ciepła Heat pump \| 0% \| 100% \| \| Włączony Off \| Rewersyjna pompa ciepła Heat pump \| 0% \| 50% \| ## DANE TECHNICZNE - GENERAL TECHNICAL DATA \| Model \| Wersja \| 2520 V \| 2580 V \| 2660 V \| 2730 V \| 2810 V \| \|-------\|--------\|--------\|--------\|--------\|--------\|--------\| \| Chłodzenie - Cooling (1) \| \| \| \| \| \| \| \| CC \| MA \| kW \| 521,5 \| 580,4 \| 656,7 \| 734,1 \| 810,3 \| \| PI \| kW \| 150 \| 180 \| 203 \| 222 \| 248 \| \| EER \| \| 3,48 \| 3,23 \| 3,24 \| 3,31 \| 3,27 \| \| Grzanie - Heating (2) \| \| \| \| \| \| \| \| HC \| MA \| kW \| 576,8 \| 597,4 \| 698,7 \| 757,4 \| 864,2 \| \| PI \| kW \| 172 \| 183 \| 205 \| 223 \| 254 \| \| COP \| \| 3,35 \| 3,27 \| 3,41 \| 3,39 \| 3,40 \| \| Chłodzenie + grzanie - Cooling + Heating (3) \| \| \| \| \| \| \| \| CC \| MA \| kW \| 509,2 \| 566,6 \| 641,1 \| 716,7 \| 791,1 \| \| HC \| MA \| kW \| 664,9 \| 757,8 \| 859,4 \| 954,0 \| 1059,8 \| \| PI \| kW \| 155,7 \| 191,1 \| 218,3 \| 237,3 \| 268,7 \| \| MOER \| \| 7,54 \| 6,93 \| 6,87 \| 7,04 \| 6,89 \| \| TEP \| \| 5,47 \| 5,09 \| 5,11 \| 5,20 \| 5,12 \| \| RCN \| N. \| 2 \| 2 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| CN \| N. \| 2 \| 2 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| CT \| \| \| \| \| \| \| \| SPL \| SL \| dB(A) \| 63 \| 63 \| 63 \| 64 \| 64 \| \| SPWL \| SL \| dB(A) \| 94 \| 94 \| 94 \| 95 \| 95 \| \| SPL \| SL \| dB(A) \| 58 \| 61 \| 62 \| 61 \| 60 \| \| SPWL \| SL \| dB(A) \| 89 \| 89 \| 89 \| 90 \| 90 \| \| EPS \| \| V/Ph/Hz\| 400/3+n/50 \| ### Sztabka - SPL: Pressure sound level (calculated according to ISO 3744 at 10 mt distance from the unit) - SPWL: Power sound level - EPS: Electrical power supply --- (1) Chłodzenie: temperatura powietrza zewnętrznego 35°C; temperatura wody w parowniku wchodząca/wychodząca 12/7°C. (2) Grzanie: temperatura powietrza zewnętrznego 7°C; temperatura wody na skraplaczu wchodząca/wychodząca 40/45°C. (3) Temperatura wody na skraplaczu wchodząca/wychodząca 40/45°C; temperatura wody w parowniku wchodząca/wychodząca 12/7°C. - CC: Wydajność chłodnicza - HC: Wydajność grzewcza - PI: Calkowity pobór mocy - EER: Total EER 100% - COP: Total COP 100% - MOER: Multifunction operation efficiency ratio - TEP: Total efficiency performance - RCN: Number of refrigerant circuits - CN: Number of compressors - CT: Type of compressors - SPL: Pressure sound level (calculated according to ISO 3744 at 10 mt distance from the unit) - SPWL: Power sound level - EPS: Electrical power supply --- WYMIARY I WAGI - DIMENSIONS AND WEIGHTS \| Model \| Wersja \| 2520 V \| 2580 V \| 2660 V \| 2730 V \| 2810 V \| \|-------\|--------\|--------\|--------\|--------\|--------\|--------\| \| A \| mm \| 8032 \| 8032 \| 8032 \| 9352 \| 9352 \| \| B \| mm \| 2250 \| 2250 \| 2250 \| 2250 \| 2250 \| \| C \| mm \| 2312 \| 2312 \| 2312 \| 2312 \| 2312 \| \| SW \| kg \| 6952 \| 6996 \| 7980 \| 8523 \| 8589 \| \| +SW \| kg \| 8349 \| 8393 \| 9702 \| 10245 \| 10311 \| --- Legend - A: Width - B: Depth - C: Height - SW: Shipping weight - +SW: Extra weight - PB: Packing box	<urn:uuid:98b99e0b-725e-4bed-8302-e7b596aeeab3>	finepdfs	1.504883	CC-MAIN-2020-45	https://www.thermocoldpolska.pl/wgrane-pliki/karta-produktu_isa4-ea.pdf	2020-10-27T18:41:24+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107894426.63/warc/CC-MAIN-20201027170516-20201027200516-00367.warc.gz	915,649,796	0.985468	0.994236	0.994236	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2669, 3976, 5371, 5984, 8109, 11504 ]	1	0
Instrukcja używania Wytwórca: Zakład Detali Medycznych DEMED Sp. z o.o. ul. Żwirki i Wigury 56C 43-190 Mikołów Tel. 32 226 03 68; fax. 32 720 26 79 email: email@example.com; www.demed.pl Folia z kauczuku silikonowego dla otolaryngologii 1434 UWAGA! Należy przeczytać uważnie ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla użytkownika. Należy zachować tę ulotkę, aby można ją było przeczytać ponownie w razie potrzeby. Wyrób jałowy, do jednorazowego użytku! Sterylizowany tlenkiem etylenu (EO). Nie stosować w przypadku uszkodzenia opakowania ani po terminie ważności podanym na opakowaniu. Nie resterylizować! Przeznaczenie Folia z kauczuku silikonowego stosowana jest w operacjach przegrody nosa i rekonstrukcji struktur chrzęstno-kostnych. Przyszyta do śluzówki przegrody nosa stanowi podtrzymanie dla elementów chrzęstnych przegrody, zabezpiecza też przed zrostami między przegrodą nosa a ścianą boczna nosa. W otologii folia stosowana jest w przypadku ubytku błony śluzowej na promontorium, na większych powierzchniach struktur ucha środkowego lub w przypadku całkowitego braku wyściółki ucha. Folia założona w miejscu uszkodzenia nabłonka zapobiega powstawaniu zrostów unieruchamiających układ transmisyjny błony bębenkowej, poprawia pasaż powietrza i wydzieliny w uchu środkowym oraz funkcję trąbki Eustachiusza. Może być używana jako separator w jamie bębenkowej po tympanoplastyce w uszach z czynnym stanem zapalnym oraz jako materiał podporowy dla przeszczepu błony bębenkowej. Stosuje się ją także jako opatrunek pooperacyjny, tzw. hermetyczny, po operacjach ucha. Charakterystyka wyrobu Folia wykonana jest z kauczuku silikonowego. Materiał jest elastyczny, dobrze tolerowany, nie powoduje odczynów alergicznych ani toksycznych, zachowuje swoje właściwości podczas długotrwałego stosowania, nie powoduje wzrostu filmu bakteryjnego. Wymiary Oferowane są folie w arkuszach o wymiarach (40x40) mm, (40x60) mm, (40x80) mm i grubości w zakresie od 0,1 do 1,0 mm wzrastającej co 0,1 mm oraz wymiarach 60x80x 1,0 mm. Folię można łatwo przyciąć w trakcie zabiegu sterylnym narzędziem, np. skalpelem. Każdy arkusz folii jest umieszczany w okładkach z folii moletowanej, zabezpieczającej przed uszkodzeniem a następnie pakowany do torebki foliowo-papierowej. Sposób stosowania 1.W uchu środkowym kawałki odpowiednio przyciętej folii umieszcza się na promontorium, aż w okolice ujścia trąbki Eustachiusza, między strzemiączkiem a kanałem nerwu twarzowego, w epitympanum i w zachyłku nerwu twarzowego. 2. Folie o grubości powyżej 0,5 mm stosuje się w operacjach na przegrodzie nosa. 3. Z arkusza wycina się fragmenty o kształcie geometrycznym, wynikającym z charakteru i zakresu operacji rekonstrukcyjnych. 4. Folię można przyszyć szwem materacowym po obu stronach przegrody nosa lub tylko po jednej stronie. 5. Przy stosowaniu w nosie istotne jest dbanie o higienę nosa, można stosować preparaty nawilżające śluzówkę - żele, maści czy aerozole. 6. Nie należy nosa mocno wydmuchiwać, czy mocno czyścić mechanicznie, gdyż folia może przemieścić się lub wypaść. 7. Przy zastosowaniu w operacjach usznych ważne jest utrzymanie drenażu wydzieliny i powietrza przez trąbkę Eustachiusza. Można stosować leki obkurczające błonę śluzową nosa oraz leki mukolityczne. Czyszczenie i dezynfekcja Wyrób jednorazowego użytku. Po usunięciu go z miejsca stosowania lub po samoistnym wypadnięciu nie nadaje się do dalszego użytkowania. Środki ostrożności i działania niepożądane Pacjent, u którego zastosowano folię powinien pozostawać pod stałą opieką lekarską, aż do zakończenia procesu leczenia. W wyniku użytkowania folii mogą wystąpić następujące działania niepożądane: - krwawienia z nosa, jeśli błona śluzowa jest wyschnięta lub drażniona przez folię - zaburzenia oddychania przez nos, jeśli folia przemieści się w jamie nosa - uczucie ciała obcego w nosie - wysychanie śluzówki nosa - wypadnięcie lub przemieszczenie się folii w nosie - wzrost produkcji wydzieliny w nosie i podrażnienie śluzówki - odleżyny w uchu środkowym szczególnie przy zaostrzonym procesie zapalnym - odrzucenie przeszczepu błony bębenkowej - przemieszczenie się folii i unieruchomienie kosteczek słuchowych Pacjent powinien być poinformowany o konieczności bezzwłocznego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych działań niepożądanych. UWAGA! Firma DEMED Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za skutki niewłaściwego umieszczenia folii, użytkowania niezgodnego z przeznaczeniem lub resterylizacji wyrobów. Ponowna sterylizacja może stanowić zagrożenie dla użytkownika. Numery katalogowe arkuszy folii z kauczuku silikonowego dla otolaryngologii: \| Wymiary arkusza, mm (długość x szerokość x grubość) \| Nr katalogowy \| Wymiary arkusza, mm (długość x szerokość x grubość) \| Nr katalogowy \| Wymiary arkusza, mm (długość x szerokość x grubość) \| Nr katalogowy \| Wymiary arkusza, mm (długość x szerokość x grubość) \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 40x40x0,1 \| 800-02-01 \| 40x60x0,1 \| 800-03-01 \| 40x80x0,1 \| 800-04-01 \| 60x80x0,1 \| \| 40x40x0,2 \| 800-02-02 \| 40x60x0,2 \| 800-03-02 \| 40x80x0,2 \| 800-04-02 \| 60x80x0,2 \| \| 40x40x0,3 \| 800-02-03 \| 40x60x0,3 \| 800-03-03 \| 40x80x0,3 \| 800-04-03 \| 60x80x0,3 \| \| 40x40x0,4 \| 800-02-04 \| 40x60x0,4 \| 800-03-04 \| 40x80x0,4 \| 800-04-04 \| 60x80x0,4 \| \| 40x40x0,5 \| 800-02-05 \| 40x60x0,5 \| 800-03-05 \| 40x80x0,5 \| 800-04-05 \| 60x80x0,5 \| \| 40x40x0,6 \| 800-02-06 \| 40x60x0,6 \| 800-03-06 \| 40x80x0,6 \| 800-04-06 \| 60x80x0,6 \| \| 40x40x0,7 \| 800-02-07 \| 40x60x0,7 \| 800-03-07 \| 40x80x0,7 \| 800-04-07 \| 60x80x0,7 \| \| 40x40x0,8 \| 800-02-08 \| 40x60x0,8 \| 800-03-08 \| 40x80x0,8 \| 800-04-08 \| 60x80x0,8 \| \| 40x40x0,9 \| 800-02-09 \| 40x60x0,9 \| 800-03-09 \| 40x80x0,9 \| 800-04-09 \| 60x80x0,9 \| \| 40x40x1,0 \| 800-02-10 \| 40x60x1,0 \| 800-03-10 \| 40x80x1,0 \| 800-04-10 \| 60x80x1,0 \|	<urn:uuid:5da02e0c-e29f-41c7-ae72-605db88b8644>	finepdfs	1.638672	CC-MAIN-2024-38	https://demed.pl/production/specification/folie%20ks.pdf	2024-09-08T00:14:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700650926.21/warc/CC-MAIN-20240907225010-20240908015010-00758.warc.gz	193,416,400	0.999949	0.999949	0.999949	[ "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 5833 ]	2	0
Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Rozwijanie, uzupełnianie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnianie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+ INFORMACJA O ZAWODZIE Konserwator sieci i systemów komputerowych (351201) Rozwijanie, uzupełnianie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej rozpowszechnianie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego INFORMACJA O ZAWODZIE Konserwator sieci i systemów komputerowych (351201) Technicy wsparcia informatycznego i technicznego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy Publikacja opracowana w ramach projektu Rozwijanie, uzupełnianie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnianie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+ Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy PROJEKT NR: POWR.02.04.00-00-0060/16-00 Partnerzy projektu INFODORADCA+: * Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom * DORADCA Consultants Ltd Sp. z o.o., Gdynia * Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa * PBS Sp. z o.o., Sopot * Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa INFORMACJA O ZAWODZIE Konserwator sieci i systemów komputerowych (351201) © Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Departament Rynku Pracy, Warszawa 2018 Kopiowanie i rozpowszechnianie w całości lub w części dozwolone wyłącznie za podaniem źródła. ISBN 978-83-7789-495-8 [410] Publikacja bezpłatna Zdjęcie na okładce wykonane przez zespół ekspercki. 26-600 Radom, ul. K. Pułaskiego 6/10, tel. centr. (048) 364-42-41, fax (048) 364-47-65 SPIS TREŚCI 1. DANE IDENTYFIKACYJNE ZAWODU 1.1. Nazwa i kod zawodu (wg Klasyfikacji zawodów i specjalności) Konserwator sieci i systemów komputerowych 351201 1.2. Nazwy zwyczajowe zawodu * Asystent administratora sieci. * Serwisant sieci i systemów komputerowych. * Referent do spraw sieci. 1.3. Usytuowanie zawodu w klasyfikacjach: ISCO, PKD W Międzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie: * 3512 Information and communications technology user support technicians. Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2007): * Sekcja J – Informacja i komunikacja. 1.4. Notka metodologiczna, autorzy i eksperci opiniujący Notka metodologiczna Opis informacji o zawodzie opracowano na podstawie: * wyników badań i analiz prowadzonych w projekcie SPO RZL (2006–2007) „Opracowanie i upowszechnianie krajowych standardów kwalifikacji zawodowych", * analizy źródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, międzynarodowe) oraz źródeł internetowych * analizy opisu zawodu zamieszczonego w wyszukiwarce opisów zawodów na Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia, * zebranych opinii od recenzentów, członków panelu ewaluacyjnego oraz zespołu ds. walidacji i jakości informacji o zawodach. * badań ankietowych prowadzonych w projekcie INFODORADCA+ w październiku 2018 r., Autorzy i eksperci opiniujący Zespół Ekspercki: * Ewelina Błaszczuk – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom. * Grażyna Mrozińska-Hotloś – Zespół Szkół Elektronicznych, Lublin. * Ewa Jasińska – Zespół Szkół Skórzano-Odzieżowych, Stylizacji i Usług, Radom. Zespół ds. walidacji i jakości informacji o zawodzie: * Hanna Całuń-Swat – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom. * Krzysztof Symela – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom. * Dorota Koprowska – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom. * Ireneusz Woźniak – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom. Recenzenci: * Bogdan Kostecki – Ekspert niezależny, Kłodzko. * Tomasz Nowakowski – Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn. Panel ewaluacyjny – przedstawiciele partnerów społecznych: * Jarosław Wojciechowski – Polskie Stowarzyszenie Informatyczne, Białystok. * Dariusz Tomczak – Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Białystok. Data (rok) opracowania opisu informacji o zawodzie: 2018 r. WAŻNE: W tekście opisu informacji o zawodzie występują podkreślenia wybranych określeń wraz z indeksem górnym, który wskazuje numer definicji w słowniku branżowym w punkcie 7.2. 2. OPIS ZAWODU 2.1. Synteza zawodu Konserwator sieci 16 i systemów komputerowych 20 zapewnia bezawaryjną pracę systemów komputerowych, elementów i urządzeń sieci komputerowych oraz zabezpiecza elementy sieci przed zainfekowaniem złośliwym oprogramowaniem 28 , niekontrolowanym przepływem informacji oraz utratą danych. 2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania Opis pracy Konserwator sieci i systemów komputerowych odpowiada za prawidłowe działanie systemów komputerowych i sieci. Usuwa usterki serwerów, komputerów osobistych i urządzeń peryferyjnych 22 . Współpracuje z administratorami systemów komputerowych przy rozbudowie systemów i ich eksploatacji. Konfiguruje punkty dostępu do sieci, przełączniki sieciowe 14 , rutery 15 i urządzenia zabezpieczające typu zapora sieciowa 26 . Instaluje i konfiguruje podstawowe usługi sieciowe 25 i serwerowe 24 . Wykonuje pomiary i testy sieci logicznej 17 . Dba o bezpieczeństwo zarówno dla tworzonych, jak i eksploatowanych systemów oraz sieci komputerowych. Uczestniczy w procesie projektowania, montażu i bieżącej eksploatacji sieci komputerowych. Sposoby wykonywania pracy Konserwator sieci i systemów komputerowych stosuje metody, techniki i procedury związane z: − instalowaniem i konfigurowaniem usług sieciowych, − instalowaniem i konfigurowaniem systemów operacyjnych 21 klienckich i sieciowych, − diagnozowaniem i eliminowaniem problemów związanych z funkcjonowaniem systemów komputerowych, − wykonywaniem kopii bezpieczeństwa 6 , − prowadzeniem prac konserwatorskich systemów komputerowych, − konfigurowaniem urządzeń sieciowych 23 , − rozwiązywaniem problemów użytkowników dotyczących dostępu do zasobów sieciowych 27 − modernizowaniem sprzętu i oprogramowania 8 sieciowego, − usuwaniem przyczyn wadliwego działania urządzeń sieci komputerowych, , − zapobieganiem przeciążeniom w sieciach komputerowych, − wdrażaniem procedur zapewniających bezpieczeństwo systemów operacyjnych, aplikacji 1 klienckich oraz urządzeń sieci komputerowych. Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2. i 3.3. Kompetencje zawodowe. 2.3. Środowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narzędzia pracy, zagrożenia, organizacja pracy) Warunki pracy Konserwator sieci i systemów komputerowych pracuje zwykle w dobrze oświetlonych, klimatyzowanych serwerowniach i pomieszczeniach biurowych, przeznaczonych do wykonywania przeglądów i napraw sprzętu komputerowego. Możliwe jest także wykonywanie niektórych zadań (np. konfiguracja urządzeń sieci komputerowych) zdalnie poza siedzibą pracodawcy. Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie. Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy Konserwator sieci i systemów komputerowych w działalności zawodowej wykorzystuje m.in.: − narzędzia do wykrywania złośliwego oprogramowania, − terminal/komputer podłączony do infrastruktury informatycznej organizacji wraz z urządzeniami peryferyjnymi, − systemy monitorowania działania elementów i urządzeń sieci komputerowej, − testery i analizatory okablowania miedzianego, − zestaw narzędzi do montowania elementów i urządzeń sieci komputerowej, − testery i analizatory okablowania światłowodowego, . − analizatory sieci LAN 18 Organizacja pracy Praca konserwatora sieci i systemów komputerowych, zależnie od instytucji, może odbywać się w stałych godzinach pracy w dni robocze lub w systemie zmianowym, także w niedziele i dni świąteczne. W sytuacjach awaryjnych od konserwatora sieci i systemów komputerowych wymaga się większej dyspozycyjności i wydłużonego czasu pracy. Może być on także zobligowany do pełnienia dyżuru telefonicznego albo wykonywania pewnych zadań, łącząc się z domu z siecią firmy. Praca konserwatora sieci i systemów komputerowych ma przede wszystkim charakter indywidualny, ale także może on być wspierany w swoich działaniach przez administratora sieci. W sytuacjach problemowych i awaryjnych działa zgodnie z wytycznymi administratora. Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka Osoba pracująca jako konserwator sieci i systemów komputerowych narażona jest na: * zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, − przeciążenia układu mięśniowo-kostnego z powodu wymuszonej pozycji ciała podczas długotrwałej pracy przy komputerze lub innym urządzeniu sieciowym, powodujące: * wady postawy, − przeciążenia narządu wzroku spowodowane intensywną i długotrwałą pracą przy komputerze, złe lub niewłaściwe sztuczne oświetlenie pomieszczeń, powodujące: * zmiany w układzie kostno-stawowym nadgarstka, * osłabienie wzroku, − podwyższony poziom hałasu podczas pracy w pomieszczeniu, w którym stoją komputery, drukarki, urządzenia sieciowe typu przełączniki i rutery, * ból, łzawienie oczu, − czynniki biologiczne przy słabej wentylacji pomieszczeń. 2.4. Wymagania psychofizyczne i zdrowotne Wymagania psychofizyczne Dla pracownika wykonującego zawód konserwator sieci i systemów komputerowych ważne są: w kategorii wymagań fizycznych − sprawność narządu wzroku, − ogólna wydolność fizyczna, − sprawność narządu słuchu, − sprawność narządów równowagi; − sprawność zmysłu dotyku, w kategorii sprawności sensomotorycznych − ostrość wzroku, − koordynacja wzrokowo-ruchowa, − ostrość słuchu, − zmysł równowagi, − rozróżnianie barw, − czucie dotykowe, − spostrzegawczość; − brak lęku przed wysokością, w kategorii sprawności i zdolności − zdolność koncentracji uwagi, − uzdolnienia techniczne, − wyobraźnia i myślenie twórcze, − dobra pamięć, − podzielność uwagi, − rozumowanie logiczne, − zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji, − łatwość przechodzenia z jednej czynności do drugiej, − współdziałanie i współpraca w zespole; w kategorii cech osobowościowych − samodzielność, − zainteresowania informatyczne, − samokontrola, − wychodzenie z własną inicjatywą, − dbałość o jakość pracy, − odpowiedzialność za działania zawodowe, − odporność na działanie pod presją czasu, − radzenie sobie ze stresem, − gotowość do ustawicznego uczenia się, − wytrwałość i cierpliwość. − gotowość do dzielenia się wiedzą, Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.4. Kompetencje społeczne; 3.5. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu. Wymagania zdrowotne W zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych wymagana jest ogólna sprawność ruchowa kończyn górnych oraz koordynacja wzrokowo-ruchowa. Przeciwwskazaniami do wykonywania tego zawodu są m.in.: − wady wzroku niepodlegające korekcji za pomocą szkieł optycznych, − niepełnosprawność kończyn górnych, uniemożliwiająca precyzyjne chwytanie, sięganie, przenoszenie, skręcanie, rozłączanie itp., − wady słuchu uniemożliwiające korekcję za pomocą aparatu słuchowego, − nadmierna pobudliwość nerwowa. WAŻNE: O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy. Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie. 2.5. Wykształcenie, tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie Do podjęcia pracy w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych preferowane jest wykształcenie średnie w zawodach pokrewnych (szkolnych): technik informatyk, technik telekomunikacji, technik teleinformatyk. Większe szanse na zatrudnienie mają jednak osoby z wykształceniem wyższym I lub II stopnia na kierunku informatyka lub pokrewnym. Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie Obecnie (2018 r.) do pracy w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych nie są wymagane dodatkowe kompetencje i uprawnienia. Przy zatrudnianiu w tym zawodzie istotne mogą być jednak potwierdzone przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną kwalifikacje zawodowe: − EE.08 Montaż i eksploatacja systemów komputerowych, urządzeń peryferyjnych i sieci oraz EE.09 Programowanie, tworzenie i administrowanie stronami internetowymi i bazami danych (wyodrębnione w zawodzie technik informatyk), − EE.01 Montaż torów i urządzeń telekomunikacyjnych oraz EE.06 Uruchamianie i utrzymanie sieci telekomunikacyjnych (wyodrębnione w zawodzie technik telekomunikacji), − EE.10 Montaż, uruchamianie oraz utrzymanie urządzeń i sieci teleinformatycznych oraz EE.11 Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi i sieciami komputerowymi (wyodrębnione w zawodzie technik teleinformatyk). Dodatkowym atutem przy zatrudnieniu w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych mogą być dyplomy i certyfikaty potwierdzające: − znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B1, umożliwiającym rozumienie dokumentacji technicznej. − kompetencje w zakresie sieci i systemów komputerowych, Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu. 2.6. Możliwości rozwoju zawodowego, awansu i potwierdzania kompetencji Możliwości rozwoju zawodowego i awansu Konserwator sieci i systemów komputerowych z odpowiednim doświadczeniem i umiejętnościami może awansować m.in. na stanowisko: − administratora systemów i sieci komputerowych. − specjalisty sieci i systemów komputerowych, Osoby z predyspozycjami do zarządzania zespołem mogą rozwijać swoje kompetencje w kierunku sprawowania funkcji kierowniczych, np. na stanowisku: − kierownika działu informatyki. − kierownika sieci informatycznych, Konserwator sieci i systemów komputerowych może rozwijać swoje kompetencje poprzez udział w kształceniu i/lub szkoleniu w zawodach pokrewnych, np.: inżynier systemów i sieci komputerowych, analityk sieci komputerowych, operator sieci komputerowych. Możliwości potwierdzania kompetencji Obecnie (2018 r.) w systemie edukacji formalnej i pozaformalnej brak jest możliwości kształcenia i potwierdzania kwalifikacji zawodowych w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych. Osoby pragnące uzyskać kwalifikacje przydatne do wykonywania zawodu konserwator sieci i systemów komputerowych mogą kształcić się i potwierdzać kwalifikacje zawodowe (prowadzone przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne) w zawodach pokrewnych (szkolnych): technik informatyk, technik teleinformatyk, technik telekomunikacji. W tych zawodach możliwe jest także kształcenie i potwierdzanie kwalifikacji w systemie kwalifikacyjnych kursów zawodowych. Egzaminy potwierdzające kwalifikacje prowadzą Okręgowe Komisje Egzaminacyjne. Istnieje możliwość potwierdzania kompetencji przydatnych do wykonywania zawodu konserwator sieci i systemów komputerowych w ramach studiów I i II stopnia oraz studiów podyplomowych na kierunku informatyka lub pokrewnych. Ze względu na dynamiczny rozwój branży duże znaczenie mają ponadto certyfikaty ukończenia specjalistycznych kursów, związanych z sieciami i systemami komputerowymi. Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl 2.7. Zawody pokrewne Osoba zatrudniona w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych: \| Nazwa zawodu pokrewnego zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności \| \| Kod zawodu \| \|---\|---\|---\| \| Administrator systemów komputerowych \| \| \| \| \| Analityk sieci komputerowych \| \| \| \| Inżynier systemów i sieci komputerowych \| \| \| \| Operator bezprzewodowych sieci komputerowych \| \| \| \| Technik teleinformatykS \| \| \| \| Technik informatykS \| \| \| \| Operator sieci komputerowych \| \| \| \| Operator sprzętu komputerowego \| \| \| Operator systemów komputerowych \| \|---\| \| Technik telekomunikacjiS \| 3. ZADANIA ZAWODOWE I WYMAGANE KOMPETENCJE 3.1. Zadania zawodowe Pracownik w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych wykonuje różnorodne zadania, do których należą w szczególności: Z2 Wykonywanie przeglądów okresowych komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Z1 Zapewnianie wsparcia technicznego użytkownikom systemów komputerowych. Z3 Zapewnianie bezawaryjnej pracy komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Z5 Konfigurowanie usług i urządzeń sieci komputerowych. Z4 Współpracowanie z administratorami systemów komputerowych przy rozbudowie systemów i ich bieżącej eksploatacji. Z6 Zapewnianie wsparcia technicznego użytkownikom sieci komputerowych. Z8 Usuwanie uszkodzeń i zapewnianie bezawaryjnej pracy sieci komputerowych. Z7 Monitorowanie działania elementów i urządzeń sieci komputerowych. Z9 Uczestniczenie w procesie projektowania, montażu i bieżącej eksploatacji sieci komputerowych. 3.2. Kompetencja zawodowa Kz1: Konserwowanie komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych Kompetencja zawodowa Kz1: Konserwowanie komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych obejmuje zestaw zadań zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, do realizacji których wymagane są odpowiednie zbiory wiedzy i umiejętności. \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \|---\|---\|---\| \| • Problemy pojawiające się w trakcie użytkowania systemów komputerowych; • Oprogramowanie użytkowe i specjalizowane; • Czynności optymalizujące pracę systemów komputerowych; • Zagadnienia związane z ochroną danych osobowych. \| \| \| \| \| Z2 Wykonywanie przeglądów okresowych komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych \| \| \|---\|---\|---\| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Zakres przeglądów komputerów osobistych i urządzeń peryferyjnych; • Oprogramowanie testujące sprzęt komputerowy; • Technologie diagnostyczne systemów komputerowych. \| \| \| \| \| Z3 Zapewnianie bezawaryjnej pracy komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Parametry techniczne elementów systemu komputerowego; • Oprogramowanie zabezpieczające pracę komputerów i urządzeń peryferyjnych; • Metody i narzędzia do przeprowadzania testów zabezpieczeń; • Sposoby konfiguracji komputerów osobistych i urządzeń peryferyjnych. \| \| • Dobierać sprzęt komputerowy, urządzenia peryferyjne i oprogramowanie do potrzeb klienta; • Dobierać oprogramowanie zabezpieczające pracę komputerów i urządzeń peryferyjnych; • Przeprowadzać testy zabezpieczeń; • Wyszukiwać i stosować nowatorskie rozwiązania usprawniające pracę komputerów osobistych i urządzeń peryferyjnych; • Konfigurować oprogramowanie oraz urządzenia peryferyjne. \| \| \| \| Z4 Współpracowanie z administratorami systemów komputerowych przy rozbudowie \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| systemów i ich eksploatacji \| \| \| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Możliwości ulepszania systemu komputerowego; • Sposoby rozwiązywania problemów związanych z bieżącą eksploatacją systemu komputerowego; • Strategie wykonywania kopii bezpieczeństwa. \| \| • Rozwiązywać, w porozumieniu z administratorem, problemy związane z funkcjonowaniem systemu komputerowego; • Konfigurować systemy komputerowe w oparciu o wskazówki administratora; • Proponować nowe rozwiązania programowe i sprzętowe; • Optymalizować pracę systemu komputerowego we współpracy z administratorem; • Wykonywać kopie bezpieczeństwa. \| \| 3.3. Kompetencja zawodowa Kz2: Utrzymywanie elementów i urządzeń sieci komputerowych Kompetencja zawodowa Kz2: Utrzymywanie elementów i urządzeń sieci komputerowych obejmuje zestaw zadań zawodowych Z5, Z6, Z7, Z8, Z9, do realizacji których wymagane są odpowiednie zbiory wiedzy i umiejętności. \| \| Z5 Konfigurowanie usług i urządzeń sieci komputerowych \| \| \|---\|---\|---\| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Sieciowe systemy operacyjne; • Protokoły dostępu do sieci i protokoły sieciowe13; • Protokół IP3 i zasady administrowania adresami IPv44 i IPv65; • Protokoły DHCP10, DNS9, HTTP12, FTP11; • Usługi katalogowe; \| \| \| \| Z6 Zapewnianie wsparcia technicznego użytkownikom sieci komputerowych \| \| \|---\|---\| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| \| Z7 Monitorowanie działania elementów i urządzeń sieci komputerowych \| \| \|---\|---\|---\| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Technologie i standardy sieci; • Zadania protokołu ICMP2; • Zastosowanie protokołu SNMP19; • Rodzaje pomiarów i testów diagnostycznych stosowanych w sieciach komputerowych; • Sposoby zapobiegania przeciążeniom w sieciach komputerowych. \| \| \| \| \| Z8 Usuwanie uszkodzeń i zapewnianie bezawaryjnej pracy sieci komputerowych \| \| \|---\|---\|---\| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Przyczyny awarii występujących w sieciach komputerowych; • Przyczyny wadliwego działania elementów i urządzeń sieci komputerowych; • Sposoby zabezpieczania elementów i urządzeń sieci komputerowych przed zawirusowaniem, niekontrolowanym przepływem informacji oraz utratą danych; • Procedury postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń w sieciach komputerowych. \| \| \| \| \| Z9 Uczestniczenie w procesie projektowania, montażu i bieżącej eksploatacji sieci \| \| \|---\|---\|---\| \| \| komputerowych \| \| \| \| WIEDZA – zna i rozumie: \| UMIEJĘTNOŚCI – potrafi: \| \| • Normy dotyczące projektowania i montażu sieci komputerowych; • Zalety i wady poszczególnych mediów transmisyjnych7; • Zalety i wady protokołów sieciowych; • Zarządzanie kopiami z konfiguracji urządzeń sieciowych. \| \| \| 3.4. Kompetencje społeczne Pracownik w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych powinien posiadać kompetencje społeczne niezbędne do prawidłowego i skutecznego wykonywania zadań zawodowych. W szczególności pracownik jest gotów do: * Ponoszenia odpowiedzialności za skutki własnej pracy związanej z zapewnieniem bezawaryjnej pracy sieci i systemów komputerowych zgodnie z procedurami firmy. * Przestrzegania określonych w standardach etycznych i normach zawodowych zasad uczciwości, rzetelności oraz poufności. * Postępowania zgodnie z wewnętrznymi regulacjami, takimi jak zakres obowiązków, grafik pracy oraz przepisami zewnętrznymi, związanymi głównie z ergonomią pracy. * Utrzymywania trwałych relacji z partnerami oraz klientami korzystających z bezprzewodowych sieci komputerowych. * Doskonalenia kompetencji zawodowych, np. poprzez śledzenie trendów rozwoju branży IT, korzystanie z otwartych zasobów edukacyjnych oraz udział w szkoleniach specjalistycznych. 3.5. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu Pracownik powinien mieć zdolność właściwego wykonywania zadań zawodowych i predyspozycje do rozwoju zawodowego. Dlatego wymaga się od niego odpowiednich kompetencji kluczowych. Zostały one zilustrowane w formie profilu (rys. 1) ukazującego ważność kompetencji kluczowych dla zawodu konserwator sieci i systemów komputerowych. Rys. 1. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu konserwator sieci i systemów komputerowych 0 1 2 3 4 5 Rozwiązywanie problemów Współpraca w zespole Komunikacja ustna Wywieranie wpływu/przywództwo Planowanie i o rg a n iz o w a n ie p ra cy Sprawność motoryczna Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania Umiejętności matematyczne Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania internetu Uwaga: Wykaz kompetencji kluczowych opracowano na podstawie wykazu stosowanego w Międzynarodowym Badaniu Kompetencji Osób Dorosłych − projekt PIAAC (OECD). 3.6. Powiązanie kompetencji zawodowych z opisami poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji oraz Sektorowej Ramy Kwalifikacji Kompetencje zawodowe pracownika w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych nawiązują do opisów poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji. Opis zawodu, zadań zawodowych i wymagań kompetencyjnych może stanowić materiał informacyjny dla przygotowania (lub aktualizacji) opisów kwalifikacji wprowadzanych do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Więcej informacji: − Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji: https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl − Zintegrowany System Kwalifikacji: https://www.kwalifikacje.gov.pl 4. ODNIESIENIE DO SYTUACJI ZAWODU NA RYNKU PRACY I MOŻLIWOŚCI DOSKONALENIA ZAWODOWEGO 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie Z uwagi na szybki rozwój oraz szerokie wykorzystanie sieci i systemów komputerowych we wszystkich niemal branżach i dziedzinach gospodarki konserwator sieci i systemów komputerowych jest zawodem pożądanym na rynku pracy. Konserwator sieci i systemów komputerowych może znaleźć zatrudnienie we wszystkich instytucjach wyposażonych w systemy komputerowe, które wykorzystują sieci lokalne lub rozległe. Osoba wykonująca ten zawód może nawiązać stosunek pracy w oparciu o umowę o pracę, umowę-zlecenie, kontrakt oraz prowadzić własną działalność gospodarczą, obejmującą wykonywanie zadań typowych dla zawodu. WAŻNE: http://oferty.praca.gov.pl Zachęcamy do sprawdzenia dostępnych ofert pracy wCentralnej Bazie Ofert Pracy: Natomiast aktualizacje informacji o możliwościach zatrudnienia w zawodzie, przyszłe zapotrzebowanie na dany zawód na rynku pracy oraz dodatkowe informacje można uzyskać, korzystając z polecanych źródeł danych. Polecane źródła danych [dostęp: 31.10.2018]: http://mz.praca.gov.pl Ranking (monitoring) zawodów deficytowych i nadwyżkowych: https://www.gov.pl/web/rodzina/zawody-deficytowe-zrownowazone-i-nadwyzkowe Barometr zawodów: https://barometrzawodow.pl Wojewódzkie obserwatoria rynku pracy: Małopolskie – https://www.obserwatorium.malopolska.pl Mazowieckie – http://obserwatorium.mazowsze.pl Lubelskie – http://lorp.wup.lublin.pl Pomorskie – http://www.porp.pl Regionalne Obserwatorium Rynku Pracy w Łodzi – http://obserwatorium.wup.lodz.pl Opolskie – http://www.obserwatorium.opole.pl Zachodniopomorskie – https://www.wup.pl/pl/dla-instytucji/zachodniopomorskie-obserwatorium-rynkupracya Wielkopolskie – http://www.obserwatorium.wup.poznan.pl Podlaskie – http://www.obserwatorium.up.podlasie.pl Zielona Linia. Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia: http://zielonalinia.gov.pl Portal Prognozowanie Zatrudnienia: www.prognozowaniezatrudnienia.pl Portal EU Skills Panorama: http://skillspanorama.cedefop.europa.eu/en Europejski portal mobilności zawodowej EURES: https://ec.europa.eu/eures/public/pl/homepage https://eures.praca.gov.pl 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu Kształcenie Obecnie (2018 r.) w ramach formalnego systemu edukacji w Polsce nie przygotowuje się kandydatów do pracy w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych. Kształcenie w zawodach pokrewnych oferują technika i szkoły policealne. Dotyczy to zawodów: technik teleinformatyk, technik informatyk oraz technik telekomunikacji. Od dnia 1 stycznia 2020 r. przewidziano możliwość kształcenia na kwalifikacyjnych kursach zawodowych w zakresie kwalifikacji: − EE.06 Uruchamianie i utrzymanie sieci telekomunikacyjnych (w zawodzie technik telekomunikacji), − EE.01 Montaż torów i urządzeń telekomunikacyjnych (w zawodzie technik telekomunikacji), − EE.10 Montaż, uruchamianie oraz utrzymanie urządzeń i sieci teleinformatycznych (w zawodzie technik teleinformatyk), − EE.08 Montaż i eksploatacja systemów komputerowych, urządzeń peryferyjnych i sieci (w zawodzie technik informatyk), − EE.11 Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi i sieciami komputerowymi (w zawodzie technik teleinformatyk), − EE.09 Programowanie, tworzenie i administrowanie stronami internetowymi i bazami danych (w zawodzie technik informatyk). Kwalifikacyjne kursy zawodowe (dla dorosłych) mogą być organizowane przez: − niepubliczne szkoły posiadające uprawnienia szkół publicznych, prowadzące kształcenie zawodowe, − publiczne szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, − publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego, ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, − podmioty prowadzące działalność oświatową na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców. − instytucje rynku pracy prowadzące działalność edukacyjno-szkoleniową, Kompetencje właściwe dla ww. kwalifikacji potwierdzają Okręgowe Komisje Egzaminacyjne po spełnieniu wymagań formalnych i zdaniu egzaminu (również w trybie eksternistycznym). Ponadto istnieje możliwość zdobywania wiedzy przygotowującej do wykonywania zawodu konserwator sieci i systemów komputerowych także na wyższych uczelniach technicznych w ramach studiów I i II stopnia oraz podyplomowych, na kierunkach informatycznych, teleinformatycznych i telekomunikacyjnych. Szkolenie Konserwator sieci i systemów komputerowych uczestniczy w kursach zawodowych i specjalistycznych zgodnie z wymaganiami dla zajmowanego stanowiska, kursach doszkalających dotyczących wykonywanych czynności. Szczególnie polecane są szkolenia z zakresu: − konfigurowania urządzeń sieciowych, − administrowania systemami operacyjnymi, − obsługi oprogramowania diagnostycznego do testowania elementów i urządzeń sieciowych. Kursy i szkolenia organizowane są przez: − stowarzyszenia i organizacje branżowe, − centra, zakłady i ośrodki doskonalenia zawodowego, − komercyjne firmy szkoleniowe, − producentów oprogramowania systemowego i użytkowego. Z reguły organizatorzy tych szkoleń poświadczają uzyskane przez uczestników kompetencje stosownymi certyfikatami/zaświadczeniami. WAŻNE: Więcej informacji o instytucjach oferujących kształcenie, szkolenie i/lub walidację kompetencji w ramach zawodu można uzyskać, korzystając z polecanych źródeł danych. Polecane źródła danych [dostęp: 31.10.2018]: www.wybierzstudia.nauka.gov.pl Szkolnictwo wyższe: Szkolnictwo zawodowe: http://doradztwo.ore.edu.pl/wybieram-zawod https://www.ore.edu.pl/category/ksztalcenie-zawodowe-i-ustawiczne/ https://zrp.pl Szkolenia zawodowe: Baza Usług Rozwojowych – https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl Rejestr Instytucji Szkoleniowych – http://www.stor.praca.gov.pl/portal/#/ris Inne źródła danych: Bilans Kapitału Ludzkiego – https://bkl.parp.gov.pl Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji – https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji – http://www.frse.org.pl, http://europass.org.pl Learning Opportunities and Qualifications in Europe – https://ec.europa.eu/ploteus 4.3. Zarobki osób wykonujących dany zawód/daną grupę zawodów Obecnie (2018 r.) wynagrodzenie miesięczne osób pracujących w zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych jest zróżnicowane i wynosi najczęściej od 2600 zł do 5000 zł brutto miesięcznie w przeliczeniu na jeden etat. Poziom wynagrodzenia miesięcznego brutto z reguły kształtuje się: − po kilku latach pracy i uzyskaniu doświadczenia w przedziale od 3000 zł do 4000 zł, − w przypadku osób z niewielkim doświadczeniem w zakresie od 2600 zł do 3000 zł, − w przypadku osób z dużym doświadczeniem – powyżej 5000 zł. Poziom wynagrodzeń osób wykonujących zawód konserwator sieci i systemów komputerowych uzależniony jest m.in. od: − stażu pracy, − szczegółowego zakresu zadań, − posiadanych uprawnień i wykształcenia, − regionu Polski. − wielkości firmy, WAŻNE: Zarobki osób wykonujących dany zawód/grupę zawodów są orientacyjne i mogą szybko stracić aktualność. Dlatego na bieżąco należy sprawdzać, jakie zarobki oferuje rynek pracy, korzystając z polecanych źródeł danych. Polecane źródła danych[dostęp: 31.10.2018]: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy Wynagrodzenie w Polsce według danych GUS: Przykładowe portale informujące o zarobkach: https://wynagrodzenia.pl/kategoria/zarobki-na-stanowiskach-i-szczeblach https://wynagrodzenia.pl/gus https://sedlak.pl/raporty-placowe https://www.forbes.pl/ogolnopolskie-badanie-wynagrodzen https://zarobki.pracuj.pl https://www.kariera.pl/wynagrodzenia 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie W zawodzie konserwator sieci i systemów komputerowych możliwe jest zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Warunkiem niezbędnym jest identyfikacja indywidualnych barier, dostosowanie technicznych i organizacyjnych warunków środowiska oraz stanowiska pracy do potrzeb zatrudnienia osób: − z wadami i dysfunkcją wzroku (04-O), w przypadku możliwości skorygowania ich szkłami optycznymi lub soczewkami kontaktowymi, − z dysfunkcją narządu słuchu (03-L) pod warunkiem, że niepełnosprawność ta jest możliwa do skorygowania za pomocą implantów i aparatów słuchowych, − z niewielką dysfunkcją kończyn górnych (05-R), która nie wyklucza pracy przy komputerze (wymagane jest wówczas dostosowanie sprzętu komputerowego), − z dysfunkcją kończyn dolnych (05-R), która nie powoduje znaczących trudności w poruszaniu się. Ponadto dopuszczalne jest zatrudnienie w tym zawodzie osób: − z niektórymi chorobami układu pokarmowego (08-T), − z niektórymi chorobami układu oddechowego i krążenia (07-S), − z niektórymi chorobami układu moczowo-płciowego (09-M), jeśli zaburzenia te nie powodują utrudnień w wykonywaniu zadań zawodowych. − z niektórymi innymi chorobami (11-I), WAŻNE: Decyzja o zatrudnieniu osoby z jakimkolwiek rodzajem niepełnosprawności może być podjęta wyłącznie po indywidualnej konsultacji z lekarzem medycyny pracy. 5. ODNIESIENIE DO EUROPEJSKIEJ KLASYFIKACJI UMIEJĘTNOŚCI/KOMPETENCJI, KWALIFIKACJI I ZAWODÓW (ESCO) Europejska klasyfikacja umiejętności/kompetencji, kwalifikacji i zawodów (European Skills/Competences, Qualifications and Occupations – ESCO) jest narzędziem łączącym rynek edukacji z rynkiem pracy. ESCO jest częścią strategii „Europa 2020". W klasyfikacji określono i uszeregowano umiejętności, kompetencje, kwalifikacje i zawody istotne dla unijnego rynku pracy oraz kształcenia i szkolenia. Tworzenie europejskiego rynku pracy, a w przyszłości wspólnego obszaru kształcenia ustawicznego wymaga, aby zdobywane przez jednostki umiejętności oraz kwalifikacje były zrozumiałe oraz łatwo porównywalne między krajami, a także – by promowały mobilność wśród pracowników. Obecnie (2018 r.) klasyfikacja ESCO jest dostępna w 27 językach (w 24 językach UE, islandzkim, norweskim i arabskim) za pośrednictwem platformy ESCO: https://ec.europa.eu/esco/portal/home Klasyfikacja ESCO została oparta na trzech filarach i pokazuje w sposób systematyczny relacje między nimi: * Umiejętności/Kompetencje: https://ec.europa.eu/esco/portal/skill * Zawody: https://ec.europa.eu/esco/portal/occupation * Kwalifikacje: https://ec.europa.eu/esco/portal/qualification 6. ŹRÓDŁA DODATKOWYCH INFORMACJI O ZAWODZIE Podstawowe regulacje prawne: Stan prawny na dzień: 31.10.2018 r. * Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 986, z późn. zm.). * Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1219, z późn. zm.). * Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 i 1149, z późn. zm.). * Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (Dz. U. poz. 1663). * Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. poz. 622, z późn. zm.). * Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 marca 2017 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz. U. poz. 860, z późn. zm.). * Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie charakterystyk drugiego stopnia Polskiej Ramy Kwalifikacji typowych dla kwalifikacji o charakterze zawodowym – poziomy 1–8 (Dz. U. poz. 537). * Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie podstawowych wymagań bezpieczeństwa teleinformatycznego (Dz. U. Nr 159, poz. 948). * Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 227). Literatura branżowa: * Bradford R.: Podstawy sieci komputerowych. WKŁ, Warszawa 2009. * Józefiok A.: CCNA 200-125. Zostań administratorem sieci komputerowych Cisco. Helion, Gliwice 2017. * Grabek M.: WCF od podstaw. Komunikacja sieciowa nowej generacji. Helion, Gliwice 2012. * Knosala R.: Komputerowe wspomagania zarządzania przedsiębiorstwem. PWE, Warszawa 2007. * Technologie bezprzewodowe sieci teleinformatycznych. WKŁ, Warszawa 2008. * Spurgeon C.E., Zimmerman J.: Ethernet. Biblia administratora. Helion, Gliwice 2014. * Urbanek A.: Leksykon teleinformatyka. IDG, Warszawa 2001. * Wszelak S.: Administrowanie sieciowymi protokołami komunikacyjnymi. Helion, Gliwice 2015. Zasoby internetowe [dostęp: 31.10.2018]: * Baza danych standardów kwalifikacji/kompetencji zawodowych i modułowych programów szkoleń: ftp://kwalifikacje.praca.gov.pl * Czasopismo „Chip": https://www.chip.pl * Baza Usług Rozwojowych: https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl * Czasopismo „Computerworld": https://www.computerworld.pl * Czasopismo „Komputer Świat": http://www.komputerswiat.pl * Czasopismo „Hakin9": https://hakin9.org * Czasopismo „PC Format": https://www.pcformat.pl * Informator dotyczący egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie technik informatyk: https://www.cke.edu.pl/images/_EGZAMIN_ZAWODOWY/informatory/formula_2017/351203.pdf * Czasopismo „PC World": https://www.pcworld.pl * Informator dotyczący egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie technik teleinformatyk: * https://www.cke.edu.pl/images/_EGZAMIN_ZAWODOWY/informatory/formula_2017/351103.pdf Informator dotyczący egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie technik https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_ZAWODOWY/informatory/formula_2017/352203.pdf telekomunikacji: * Portal Asystent BHP: https://asystentbhp.pl * Portal branżowy: https://www.elektroda.pl * Portal branżowy: http://www.benchmark.pl * Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Sektora Informatycznego (SRK IT): http://kwalifikacje.edu.pl/wpcontent/uploads/publikacje/PDF/srk/SRK-IT_pl_internet_fin_popr.pdf * Wyszukiwarka opisów zawodów: http://psz.praca.gov.pl/rynek-pracy/bazy-danych/klasyfikacjazawodow-i-specjalnosci/wyszukiwarka-opisow-zawodow * Standardy orzecznictwa lekarskiego ZUS: http://www.zus.pl/lekarze/publikacje/standardyorzecznictwa-lekarskiego-zus 7. SŁOWNIK POJĘĆ 7.1. Definicje powiązane z opisem informacji o zawodzie (zawodoznawcze) \| Nazwa pojęcia \| Definicja pojęcia \| \|---\|---\| \| Awans zawodowy \| \| \| Czynności \| \| \| zawodowe \| \| \| Edukacja formalna \| \| \| Edukacja \| \| \| pozaformalna \| \| \| Efekty uczenia się \| \| \| Europejskie Ramy \| \| \| Kwalifikacji (ERK) \| \| \| Kody \| \| \| niepełnosprawności \| \| \| Kompetencje \| \| \| społeczne \| \| \| Kompetencje \| \| \| kluczowe \| \| \| Kompetencja \| \| \| zawodowa \| \| 7.2. Definicje związane z wykonywaniem zawodu (branżowe) \| \| Lp. \| \| Nazwa pojęcia \| \| Definicja \| Źródło \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| \| Aplikacja \| Aplikacja \| Program komputerowy przygotowany do pracy w konkretnym środowisku systemowym np. w Windows. Cechuje się podobieństwem do innych programów tej samej grupy, współpracuje z nimi przy wymianie danych, w przygotowaniu i wspólnym używaniu zasobów tekstowych lub graficznych. \| \| \| \| 2 \| \| \| Internet Control \| Protokół wykorzystywany do prowadzenia diagnostyki i sterowania komunikatami w sieci. \| \| \| \| \| \| \| Message Protocol \| \| \| \| \| \| \| \| (ICMP) \| \| \| \| \| 3 \| \| IP \| IP \| Protokół internetowy (ang. Internet Protocol) - bezpołączeniowy protokół komunikacyjny generujący usługi datagramowe. Datagramy są to pakiety IP zawierające między innymi adres IP, źródła i miejsca przeznaczenia oraz całość lub fragment danych przekazywanych między źródłem a miejscem przeznaczenia. Przepływ datagramów w sieci IP odbywa się bez kontroli kolejności dostarczania ich do miejsca przeznaczenia, kontroli błędów i bez potwierdzania odbioru. \| \| \| \| 4 \| \| IPv4 \| \| Protokół internetowy wersja 4 (ang. Internet Protocol version 4). Zapewnia tylko podstawowe funkcje niezbędne do przesyłania pakietów od źródła do celu. Adresy IPv4 składają się z 32 bitów i maski podsieci, która jednoznacznie identyfikuje podsieć, w której jest dany host. \| \| \| \| 5 \| \| IPv6 \| \| Protokół internetowy wersja 6 (ang. Internet Protocol version 6), następca protokołu IPv4. Adresy IPv6 zostały rozszerzone do 128 bitów, by móc wprowadzić więcej poziomów hierarchii w adresacji i uprościć autokonfigurację adresów. \| \| \| \| 6 \| \| Kopia bezpieczeństwa \| \| \| Duplikaty plików tworzone na różnych nośnikach \| \| \| \| \| \| \| \| w celu ochrony danych. \| \| \| 7 \| \| Media transmisyjne \| \| \| Kanały fizyczne umożliwiające przekaz informacji \| \| \| \| \| \| \| \| dzięki propagacji fal akustycznych, radiowych, \| \| \| \| \| \| \| \| świetlnych oraz sygnałów elektrycznych. \| \| 8 Oprogramowanie Program komputerowy (oprogramowanie) jest https://mfiles.pl/pl/index.php/ \| 9 \| Protokół DNS \| System nazewnictwa i adresowania stosowany w sieci internet prowadzący konwersję łatwych do zapamiętania nazw na numeryczne adresy internetowe (Domain Name System, pol. system nazw domenowych). \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 10 \| Protokół DHCP \| Protokół dynamicznego konfigurowania hostów (ang. Dynamic Host Configuration Protocol), odpowiedzialny za automatyczne przydzielenie adresów IP wszystkim urządzeniom podłączonym do sieci komputerowej. \| \| \| 11 \| Protokół FTP \| Protokół FTP (File Transfer Protocol) pozwala na przesyłanie plików pomiędzy odległymi komputerami, a więc np. skopiowanie na własny komputer udostępnionych na odległych serwerach plików komputerowych zawierających tekst, grafikę, dźwięk, animację. \| \| \| 12 \| Protokół HTTP \| Metoda i protokół transmisji przesyłania stron WWW (ang. World Wide Web) w sieci. Ang. Hypertext Transfer Protocol. \| \| \| 13 \| Protokół sieciowy \| Protokół sieciowy to zbiór reguł, które określają sposób przesyłania danych między aplikacjami oraz – w tym kontekście – między klientem a serwerem bazy danych. \| \| \| 14 \| Przełącznik sieciowy \| \| Urządzenie, które filtruje i przesyła dalej pakiety \| \| \| \| \| danych w sieci LAN. Pracuje w warstwie łącz \| \| \| \| \| danych (data link layer – layer 2, czyli drugie \| \| \| \| \| warstwie w modelu odniesienia OSI dla sieci \| \| \| \| \| komputerowych) i czasami trzeciej warstwie \| \| \| \| \| warstwie sieci (network layer – layer 3), dlatego też \| \| \| \| \| obsługuje każdy rodzaj protokołu. \| \| 15 \| Ruter \| \| Urządzenie lub oprogramowanie sieciowe, które \| \| \| \| \| wyznacza następny punkt w sieci, do którego ma \| \| \| \| \| być przesłany pakiet danych. \| \| 16 \| Sieć komputerowa \| Każda grupa rozproszonych, ale połączonych ze sobą komputerów, w której możliwa jest ciągła wymiana danych. \| \| \| 17 \| Sieć logiczna \| \| Sieć logiczna opisuje reguły, w jaki sposób \| \| \| \| \| przesyłane są dane pomiędzy urządzeniami. Za jej \| \| \| \| \| pomocą można opisać, które urządzenia mogą się \| \| \| \| \| bezpośrednie połączenie fizyczne. \| \| 18 \| Sieć lokalna LAN \| \| Lokalna sieć komputerowa (ang. Local Area \| \| \| \| \| Network) obejmująca swoim zasięgiem niewielk \| \| \| \| \| obszar np. jedną firmę czy dom mieszkalny, w której \| \| \| \| \| (drukarki sieciowe, serwer z miejscem na \| \| \| \| \| składowanie danych itp.). \| \| 19 \| SNMP \| Protokół zarządzania sieciami komputerowymi. Pozwala na zdalne monitorowanie sieci i zdalną konfigurację pewnych elementów (ang.: Simple Network Management Protocol). \| \| \| 20 \| System komputerowy \| W skład systemu komputerowego wchodzi sprzęt komputerowy wraz zainstalowanym na nim oprogramowaniem, który może działać także w ramach sieci komputerowej. \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 21 \| System operacyjny \| \| Program sterujący komputerem i pośredniczący \| \| \| \| \| między użytkownikiem a komputerem. \| \| 22 \| Urządzenia peryferyjne (peryferia) \| Urządzenia podłączone do komputera, ale niestanowiące jego integralnej części. Na przykład: klawiatura, monitor, mysz, drukarka, skaner. \| Urządzenia podłączone do komputera, ale \| \| \| \| \| niestanowiące jego integralnej części. Na przykład: \| \| \| \| \| klawiatura, monitor, mysz, drukarka, skaner. \| \| 23 \| Urządzenia sieciowe \| Sprzęt i oprogramowanie służące do wymiany informacji między komputerami, np.: router, przełącznik sieciowy. \| \| \| 24 \| Usługi serwerowe \| \| Usługi działające w oparciu o architekturę klient \| \| \| \| \| żądanie (request). Podstawowe i najczęściej \| \| \| \| \| używane serwery to: serwer poczty elektronicznej \| \| \| \| \| serwer WWW, serwer plików, serwer aplikacji. \| \| 25 \| Usługi sieciowe \| \| Usługa sieciowa to system oprogramowania \| \| \| \| \| zaprojektowany w celu obsługi interoperacyjne \| \| \| \| \| interakcji maszyna-maszyna w sieci. Ma interfej \| \| \| \| \| opisany w formacie przetwarzalnym maszynow \| \| \| \| \| (w szczególności WSDL). Inne systemy współdziałają \| \| \| \| \| z usługą sieci Web w sposób opisany w jej opisie z \| \| \| \| \| pomocą komunikatów SOAP, zwykle przesyłanych \| \| \| \| \| za pomocą protokołu HTTP z serializacją XM \| \| \| \| \| w połączeniu z innymi standardami związanymi \| \| \| \| \| z siecią Web. \| \| 26 \| Zapora sieciowa \| Zapora sieciowa umieszczana jest między dwoma sieciami, zazwyczaj siecią wewnętrzną organizacji i siecią zewnętrzną (np. internetem). Dostarcza ona prostego mechanizmu kontroli ilości i rodzaju ruchu sieciowego między obydwoma sieciami. Podstawowym jej zadaniem jest ograniczenie przepływu danych między tymi sieciami. \| \| \| 27 \| Zasoby sieciowe \| \| Zasoby istniejące na innym komputerze w sieci. \| \| \| \| \| Przykładem tego typu zasobów są dyski twarde \| \| \| \| \| serwera, drukarki sieciowe, a także wszystki \| \| \| \| \| urządzenia, z których można korzystać w i – np. \| \| \| \| \| dysk twardy serwera FTP \| \| 28 \| Złośliwe oprogramowanie \| Termin „złośliwe oprogramowanie” odnosi się do oprogramowania lub aplikacji mobilnych zaprojektowanych specjalnie w celu zaszkodzenia użytkownikom lub uszkodzenia komputera, urządzenia mobilnego bądź zainstalowanych na nim aplikacji. Działanie złośliwego oprogramowania objawia się instalowaniem programów bez zgody użytkownika lub instalowaniem szkodliwych aplikacji takich jak wirusy. \| \| ZASTOSOWANIE INFORMACJI O ZAWODACH Wsparcie dla pracowników i klientów instytucji rynku pracy w zakresie: * skutecznego podejmowania decyzji dotyczących wyboru zawodu, pracy/zatrudnienia, * nabywania nowych lub rozszerzania już posiadanych kompetencji zawodowych, * dopasowywania treści szkoleń kontraktowanych przez urzędy pracy do potrzeb rynku pracy. * zmiany kwalifikacji zawodowych zgodnie z potrzebami rynku pracy, Wsparcie dla różnych grup interesariuszy w zakresie: * tworzenia i aktualizacji ofert szkoleniowych dla rynku pracy, * poradnictwa i doradztwa zawodowego, * dostosowania oferty kształcenia zawodowego do wymagań rynku pracy, * przygotowania lub aktualizacji opisu kwalifikacji rynkowych wprowadzanych do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. * tworzenia i aktualizacji opisów stanowisk pracy,	<urn:uuid:e764649a-1c90-4f9a-92c5-447a01228d2d>	finepdfs	1.876953	CC-MAIN-2020-24	https://mupplock.praca.gov.pl/rynek-pracy/bazy-danych/infodoradca/?p_p_id=occupationPlusportlet_WAR_nnkportlet&p_p_lifecycle=2&p_p_state=exclusive&p_p_mode=view&p_p_resource_id=downloadPdf&p_p_cacheability=cacheLevelPage&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_occupationPlusportlet_WAR_nnkportlet_targetExtension=pdf&_occupationPlusportlet_WAR_nnkportlet_characteristic=&_occupationPlusportlet_WAR_nnkportlet_id=1407	2020-06-06T15:24:52+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-24/segments/1590348513321.91/warc/CC-MAIN-20200606124655-20200606154655-00039.warc.gz	444,934,756	0.999115	0.999927	0.999927	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn",...	pol_Latn	{}	false	[ 324, 704, 2022, 2035, 4041, 6611, 9274, 10664, 13339, 16056, 18021, 20265, 21336, 23102, 25026, 27616, 30429, 33188, 36203, 38510, 38986, 41028, 43657, 46377, 47194 ]	1	0
Program studiów Wydział: Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek: Zdrowie Publiczne Poziom kształcenia: drugiego stopnia Forma kształcenia: stacjonarne Rok akademicki: 2022/23 # Spis treści \| Charakterystyka kierunku \| 3 \| \|--------------------------\|---\| \| Nauka, badania, infrastruktura \| 7 \| \| Program \| 10 \| \| Efekty uczenia się \| 13 \| \| Plany studiów \| 17 \| \| Syllabusy \| 22 \| Charakterystyka kierunku Informacje podstawowe Nazwa wydziału: Wydział Nauk o Zdrowiu Nazwa kierunku: Zdrowie Publiczne Poziom: drugiego stopnia Profil: ogólnoakademicki Forma: stacjonarne Język studiów: polski Przyporządkowanie kierunku do dziedzin oraz dyscyplin, do których odnoszą się efekty uczenia się \| Dziedzina \| Procent \| \|----------------------------------\|---------\| \| Nauki o zdrowiu \| 80,0% \| \| Ekonomia i finanse \| 10,0% \| \| Nauki o zarządzaniu i jakości \| 6,0% \| \| Nauki o polityce i administracji \| 4,0% \| Charakterystyka kierunku, koncepcja i cele kształcenia Charakterystyka kierunku Zdrowie publiczne łączy wiedzę z zakresu nauk o zdrowiu, nauk biologicznych i medycznych z wiedzą z dziedziny ekonomii, prawa, zarządzania oraz nauk o polityce i administracji. Student poznaje procesy warunkujące stan zdrowia, metody służące ochronie zdrowia i wzmacnianiu potencjału zdrowotnego społeczeństwa oraz zasady racjonalnego i ekonomicznego stosowania tych metod. Studenci zdobywają m.in. umiejętność identyfikowania problemów zdrowotnych i wiązania ich z działaniami systemu ochrony zdrowia, rozwiązywania tych problemów na poziomie populacji, posługiwania się przepisami prawnymi i narzędziami zarządczymi w obrębie sektora zdrowotnego, wykorzystywania metod analizy ekonomicznej w ocenie działań i interwencji. Studia odpowiadają na potrzeby polskiego systemu ochrony zdrowia związane z zabezpieczeniem społeczeństwa na wypadek wystąpienia ryzyk zdrowotnych w zmieniającym się epidemiologicznie, demograficznie, technologicznie i kulturowo środowisku. Studia nakierowane są na kształcenie wysokiej klasy specjalistów, rozmijających specyfikę sektora i istotę wartości zdrowia dla jednostki i populacji. Studia pozwalają na nabycie umiejętności umożliwiających podjęcie pracy na stanowiskach kierowniczych i stanowiskach samodzielnych w programach ochrony zdrowia, promocji zdrowia, profilaktyki itp., a także na stanowiskach w jednostkach administracyjnych sektora ochrony zdrowia, inspekcji sanitarnej oraz jednostkach świadczących usługi zdrowotne. Uniwersytet Jagielloński nie oferuje programów o podobnie zdefiniowanych celach i efektach uczenia się. Także w skali kraju kierunek oferowany przez WNZ UJ CM jest unikatowy ze względu na pogłębianie interdyscyplinarne podejście do zdrowia populacji i sposobów jego ochrony. Realizację interdyscyplinarnego charakteru studiów gwarantuje doświadczony zespół nauczycieli akademickich wykształconych w różnych dyscyplinach nauk: naukach o zdrowiu, naukach ekonomicznych, prawnych, politycznych, naukach o zarządzaniu itd. Wyjątkowość i najwyższy poziom kształcenia potwierdzają pierwsze miejsca zajmowane przez kierunek w ogólnopolskim rankingu Perspektyw. Studia drugiego stopnia dają absolwentowi tytuł zawodowy magistra. Oferowany program nauczania realizowany jest w części także przez studentów podejmujących dwuletnie studia magisterskie w europejskim programie Europubhealth plus oferowane przez konsorcjum ośmiu europejskich uczelni: EHESP School of Public Health, Francja, University of Sheffield’s School of Health and Related Research, Wielka Brytania, University of Granada – Andalusian School of Public Health, Hiszpania, University of Rennes 1, Francja, Maastricht University, Holandia, University College School of Public Health, Dublin, Irlandia, University of Liège, Belgia oraz Uniwersytet Jagielloński. Studia Europubhealth plus działają w ramach programu Erasmus Mundus, który finansuje stypendia dla części studentów. Stypendia przyznawane są w dwóch kategoriach (w zależności od kraju pochodzenia kandydata; więcej o programie Erasmus Mundus: https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/opportunities/individuals/students/erasmus-mundus-joint-master-degrees_pl) . Absolwenci otrzymują podwójny dyplom magistra z uczelni, w której realizowali swój pierwszy i swój drugi rok studiów. Studenci Europubhealth plus, realizując część swoich studiów w Krakowie, uczestniczą w całości w anglojęzycznej ścieżce specjalizacyjnej. Ponadto realizują inne zajęcia przewidziane w programie ich studiów w Krakowie, Rennes i, w zależności od wybranej ścieżki, w Sheffield, Granadzie, Dublinnie lub Liège. Uczelnie tworzące konsorcjum zobowiązują się umową (Consortium agreement Europubhealth plus 2019-2025) do wzajemnego uznania efektów uczenia się i punktów ECTS uzyskanych w ramach kształcenia w uczelniach partnerskich. Koncepcja kształcenia Uniwersytet Jagielloński zgodnie ze swoim Statutem oraz przewodnią dewizą plus ratio quam vis powołany jest do kształcenia i wychowywania ludzi dojrzałych do samodzielnego i kreatywnego rozwiązywania stawianych im zadań z poszanowaniem zasad etyki, zarówno w obszarze prowadzonych badań naukowych jak i przy wykonywaniu pracy zawodowej. W programie ogólnoakademickich studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku Zdrowie publiczne szczególny nacisk jest położony na kształcenie przygotowujące studentów do podjęcia w późniejszej pracy zawodowej wyzwań związanych z funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia i zmianami zachodzącymi w jego otoczeniu (wyzwania technologiczne, demograficzne, epidemiologiczne, ekonomiczne i kulturowe). Nowoczesne Zdrowie publiczne cechuje się interdyscyplinarnym podejściem do problemów zdrowia populacji. Dlatego też program nauczania na kierunku Zdrowie publiczne obejmuje zagadnienia z różnych dziedzin i dyscyplin nauki oraz obszarów praktyki, w szczególności jednak z zakresu nauk o zdrowiu oraz nauk społecznych. Innowatorskie, interdyscyplinarne i holistyczne podejście do problemu zdrowia populacji i jego ochrony, wyrażone w założonych dla kierunku efektach uczenia się, wpisuje się w misję i strategię uczelni oraz Wydziału Nauk o Zdrowiu w zakresie zapewnienia najwyższej jakości kształcenia w powiązaniu z prowadzeniem badań naukowych w naukach o zdrowiu oraz kształtowania kompetencji społecznych. Cele kształcenia 1. Nabycie przez studentów umiejętności umożliwiających podjęcie pracy na stanowiskach kierowniczych w jednostkach administracyjnych opieki zdrowotnej, w jednostkach świadczących usługi zdrowotne oraz na stanowiskach samodzielnych w instytucjach nadzoru w ochronie zdrowia, w programach ochrony zdrowia, promocji zdrowia, profilaktyki itp. 2. W wyniku realizacji programu studiów student/ka: • prezentuje pogłębianą wiedzę z zakresu rozpoznawania podstawowych zagrożeń zdrowia ludności związanych z jakością środowiska, stylem życia oraz innymi czynnikami ryzyka zdrowotnego; • wykazuje się wiedzą dotyczącą znajomości zasad tworzenia i realizowania strategii zdrowia publicznego, polityki zdrowotnej i społecznej na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim; • ma pogłębiaoną i rozszerzoną wiedzę w zakresie zagadnień prawnych, ekonomicznych i organizacyjnych, w aspekcie funkcjonowania sektora ochrony zdrowia i podmiotów gospodarczych w nim działających; • identyfikuje bariery we wdrażaniu edukacji zdrowotnej w społeczeństwie, bazując na teoriach zmian społecznych oraz stosuje w tej edukacji właściwe metody nauczania i umiejętności komunikacyjne; • posiada umiejętność efektywnego działania i wykorzystywania procedur w sytuacji kryzysowej; • potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację ekspertyz, raportów z zakresu polityki zdrowotnej, ekonomiki zdrowia, stanu zdrowia społeczeństwa; • umie samodzielnie zdobywać wiedzę oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności kierowania własną karierą zawodową. 3. Przygotowanie studentów do dalszego szkolenia w szkole doktorskiej, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności dokonywania przeglądu i krytycznej oceny informacji naukowej. Potrzeby społeczno-gospodarcze Wskazanie potrzeb społeczno-gospodarczych utworzenia kierunku We współczesnych systemach opieki zdrowotnej, wraz z rozwojem medycyny i związanych z nią zawodów, zajmujących się diagnostyką, leczeniem i opieką nad konkretnymi pacjentami coraz większego znaczenia nabiera zdrowie publiczne i związane z nim profesjonalne zasoby ludzkie i organizacje, zajmujące się troską o zdrowie ludzi w skali populacyjnej. Starzenie się społeczeństwa, rozwój chorób cywilizacyjnych, rosnąca przewlekłość wielu stanów chorobowych, zmiany stylu życia człowieka i modelu rodziny, rosnące koszty opieki medycznej oraz wiele innych powodów uzasadnia konieczność profesjonalnego rozwijania działań i poszukiwania rozwiązań, zmierzających do utrzymywania ludzi przez jak najdłuższy czas w stanie najlepszego osiągalnego zdrowia, poprzez prowadzenie aktywnej polityki prozdrowotnej, promocji zdrowia, prewencji chorób, a także optymalizowanie rozwiązań organizacyjno-ekonomicznych w systemie ochrony zdrowia. Na szczeblu międzynarodowym, społeczno-gospodarcze potrzeby istnienia i rozwoju kierunku Zdrowie publiczne potwierdzone są wspólnymi działaniami amerykańskiej ASPPH (Association of Schools and Programs of Public Health) i europejskiej ASPHER (Association of Schools of Public Health in the European Region). Wskazywaniu tych potrzeb oraz związanych z nimi możliwości rozwoju karier zawodowych, a także budowaniu świadomości z zakresu zdrowia publicznego, służy prowadzona w wielu krajach i szeroko zakrojona akcja społeczna pod nazwą This Is Public Health (TIPH), autoryzowana przez ASPPH i ASPHER. W działania te włączony jest intensywnie IZP WNZ UJ CM, prowadzący polską edycję tej akcji (To Jest Zdrowie Publiczne), zainicjowaną jeszcze przed oficjalnym startem akcji TIPH w regionie europejskim. Na szczęblu krajowym znaczenie zdrowia publicznego i związanych z nim rodzajów specjalistycznej pracy ludzkiej wybrzmiewa m.in. poprzez działania stanowiącej forum dyskusji, wytyczania i realizacji zadań Rady do spraw Współpracy i Rozwoju Kadr, powołanej przy Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego – Państwowym Zakładzie Higieny w Warszawie, łączącej przedstawicieli środowiska akademickiego związanego ze zdrowiem publicznym w całej Polsce z przedstawicielami instytucji i organizacji takich, jak Ministerstwo Zdrowia, NFZ, AOTMIT, Główny Inspektorat Sanitarny, urzędy marszałkowskie, szpitale oraz ASPHER. O istnieniu potrzeb społeczno-gospodarczych uzasadniających potrzebę istnienia kierunku Zdrowie publiczne (zarówno na poziomie studiów pierwszego stopnia, jak i drugiego stopnia) świadczą karierę zawodowe dotychczasowych absolwentów, którzy znaleźli zatrudnienie na atrakcyjnych stanowiskach pracy w sektorze ochrony zdrowia i szerzej sektorze usług społecznych. Absolwenci zdrowia publicznego są m.in. wykonawcami programów ochrony zdrowia, edukatorami zdrowotnymi, pracownikami działów metodyczno-organizacyjnych placówek i jednostek opieki zdrowotnej, pracownikami działów zajmujących się prewencją i promocją zdrowia w placówkach i jednostkach administracyjnych opieki zdrowotnej, pracownikami różnych działów administracji opieki zdrowotnej, Narodowego Funduszu Zdrowia, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Ministerstwa Zdrowia, organów samorządu terytorialnego, Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia, pracownikami instytucji międzynarodowych zajmujących się problemami zdrowia w szczególności zdrowia publicznego (Świataowa Organizacja Zdrowia, instytucje Unii Europejskiej) (treści wywiadów z dotychczasowymi Absolwentami kierunku zdrowie publiczne (https://izp.wnz.cm.uj.edu.pl/pl/strona-glowna/kariery-absolwentow-wywiady/). Wskazanie zgodności efektów uczenia się z potrzebami społeczno-gospodarczymi Umiejętność analizowania uwarunkowań sytuacji epidemiologicznej, w aspekcie procesów społecznych i demograficznych odpowiada potrzebom rynku pracy w miejscach takich, jak: jednostki samorządu terytorialnego, NFZ, MZ, Państwowa Inspekcja Sanitarna, prywatne firmy analityczne i konsultingowe, firmy informatyczne działające w obszarze opieki zdrowotnej, organizacje międzynarodowe związane z opieką zdrowotną i zdrowiem publicznym, sektor edukacji. Znajomość roli czynników warunkujących zdrowie, zwłaszcza związanych ze stylem życia i zachowaniami zdrowotnymi odpowiada potrzebom rynku pracy w miejscach takich, jak: jednostki samorządu terytorialnego, sektor edukacji, organizacje pozarządowe związane z promocją i ochroną zdrowia, organizacje międzynarodowe związane z opieką zdrowotną i zdrowiem publicznym. Znajomość podstaw teoretycznych i metodologicznych oraz umiejętność budowy strategii programów zdrowotnych i społecznych odpowiadają potrzebom rynku pracy w miejscach takich, jak: jednostki samorządu terytorialnego, MZ, organizacje pozarządowe związane z promocją i ochroną zdrowia, organizacje międzynarodowe związane z opieką zdrowotną i zdrowiem publicznym. Posiadanie wiedzy na temat aspektów organizacyjnych, ekonomicznych i prawnych funkcjonowania polskiego systemu opieki zdrowotnej oraz poszczególnych jego instytucji/podmiotów odpowiada potrzebom rynku pracy w miejscach takich, jak: jednostki samorządu terytorialnego, NFZ, MZ, Państwowa Inspekcja Sanitarna, prywatne firmy analityczne i konsultingowe, placówki lecznicze, sektor edukacji. Posiadanie umiejętności inicjowania oraz uczestniczenia w tworzeniu i wdrażaniu lokalnych projektów i działań w obszarze ochrony zdrowia publicznego odpowiada potrzebom rynku pracy w miejscach takich, jak: jednostki samorządu terytorialnego, MZ, placówki lecznicze, organizacje pozarządowe związane z promocją i ochroną zdrowia. Umiejętność samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania autonomicznych działań, które rozwijają zdolności kierowania własną karierą zawodową odpowiada potrzebom rynku pracy we wszystkich wymienionych powyżej miejscach. Główne kierunki badań naukowych w jednostce - Badania epidemiologiczne w zakresie chorób układu krążenia i starzenia się - Badania rynku pracy i uwarunkowań zatrudnienia kadr w sektorze opieki zdrowotnej - Badanie czynników i poziomu satysfakcji zawodowej polskich lekarzy w porównaniu z lekarzami z innych krajów Europy - w kontekście problemu emigracji - Badania dotyczące finansowania i alokacji zasobów realnych i finansowych w systemach ochrony zdrowia - Nierówności w zdrowiu i możliwości ich ograniczenia - Kompetencje zdrowotne i e-zdrowotne w populacji polskiej - Akceptacja rozwiązań e-zdrowia wśród pracowników ochrony zdrowia i pacjentów - Zachowania zdrowotne w populacji - Uwarunkowania i znaczenie kompetencji zdrowotnych wśród pacjentów z chorobami przewlekłymi - Interwencje promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej adresowane do różnych grup docelowych - Ocena zagrożeń zdrowotnych na podstawie aktywności informacyjnych w Internecie - Monitorowanie kampanii społecznych w mediach społecznościowych - Aktywność cyfrowa osób z niepełnosprawnościami - Determinanty płodności i koszty reprodukcji - Prewencja chorób nowotworowych - Środowiskowe determinanty zdrowia - Wpływ warunków wczesnorozwojowych na zdrowie - Obciążenie chorobami społeczeństwa świata, kraju, regionu (schorzenia: choroby układu krążenia, nowotwory, cukrzyca, choroby neuropsychiatryczne) - Ocena ekonomiczna programów zdrowotnych - Zadłużenie szpitali publicznych w Polsce – ocena skali, przyczyn oraz efektywności systemowych działań ukierunkowanych na rozwiązanie problemu - Ocena metod planowania podaży usług szpitalnych – analiza polskich rozwiązań w świetle doświadczeń międzynarodowych - Forma organizacyjno-prawną funkcjonowania jednostek szpitalnych a realizacja celów sektora zdrowia - Ocena realizacji programów lokalnej polityki zdrowotnej w aspekcie ekonomicznym - Wpływ metod finansowania na zachowania pacjentów i świadczeniodawców - Integrowanie działań socjalnych, opiekuńczych i zdrowotnych - Systemy zdrowotne. Reformy, zmiany organizacyjne - Decentralizacja/Centralizacja w ochronie zdrowia - Skill-mix. Kompetencje profesjonalistów medycznych i okołomedycznych w ochronie zdrowia. Nowe zawody - Uprawnienia sektorowe uchodźców i migrantów - Opieka koordynowana populacyjna - Efektywność farmakoterapii i koszty pośrednie - Organizacja, finansowanie i dostępność świadczeń zdrowotnych - Wpływ metod finansowania na zachowania pacjentów i świadczeniodawców - Publiczny i prywatny rynek świadczeń zdrowotnych - Finansowanie i alokacja zasobów w systemach ochrony zdrowia - Zadłużenie szpitali publicznych w Polsce - Analiza korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ oraz wydatków z nimi związanych - Opieka transgraniczna - Reformy zdrowotne w wybranych krajach europejskich - Rynek pracy i uwarunkowania zatrudnienia kadr w sektorze opieki zdrowotnej - Migracje personelu medycznego - Czynniki warunkujące i poziom satysfakcji zawodowej lekarzy - Wpływ relacji lekarz-pacjent na przebieg procesu leczenia - Ocena technologii medycznych i ocena technologii medycznych szpitalnych HB HTA • Psychospołeczne uwarunkowania zdrowia • Uwarunkowania i znaczenie kompetencji zdrowotnych pacjentów • Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna • E-zdrowie Związek badań naukowych z dydaktyką Zespół nauczycieli prowadzących zajęcia na kierunku realizuje również badania naukowe: statutowe oraz w ramach krajowych i międzynarodowych projektów. Ich wyniki, zarówno wstępne jak i końcowe, prezentowane są studentom w czasie zajęć. Ponadto studenci mogą brać aktywny udział w badaniach naukowych realizowanych przez swoich nauczycieli w ramach naukowych kół studenckich oraz przygotowania prac dyplomowych. Przykładowe projekty badawcze realizowane w ostatnich latach powiązane z dydaktyką na kierunku Zdrowie publiczne w tym zakresie: Projekt Pro-health 65+ Health Promotion and Prevention of Risk – Action for Seniors, 2nd EU Health Programme, którego celem było rozwinięcie optymalnych strategii w zakresie promocji zdrowia i prewencji ryzyka w odniesieniu do seniorów; problematyka poruszana w projekcie omawiana jest na przedmiotach takich jak: polityka zdrowia publicznego, promocja zdrowia i programy zdrowotne, ekonomika ochrony zdrowia, psychologia zdrowia i jakość życia, zabezpieczenie wobec ryzyka choroby, zarządzanie zasobami ludzkimi. Projekt ASSPRO CEE 2007 Assessment of patient payment policies and projection of their efficiency, equity and quality effects: The case of Central and Eastern Europe, 7th EU Framework, którego celem była identyfikacja ekonomicznych czynników wpływających na powstawanie nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych; problematyka poruszana w projekcie omawiana jest na przedmiotach takich jak: polityka zdrowia publicznego, ekonomika ochrony zdrowia, zabezpieczenie wobec ryzyka choroby, ekonomika ubezpieczeń zdrowotnych. Projekt EUROACTION - Skuteczność programu rehabilitacji i edukacji kardiologicznej; 10 letnia obserwacja prospektywna uczestników polskiej części projektu; problematyka poruszana w projekcie omawiana jest na przedmiotach epidemiologia, biostatystyka, projektowanie badań naukowych. Projekt Mapping Health Services Access: National and Cross-border Issues (w ramach Wspólnotowego Programu Zdrowia Publicznego); problematyka poruszana w projekcie omawiana jest na przedmiotach takich jak: epidemiologia, polityka zdrowia publicznego, ekonomika ochrony zdrowia. Projekt Analiza korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ oraz wydatków z nimi związanych w zależności od płci i wieku; problematyka poruszana w projekcie omawiana jest na przedmiotach takich jak: epidemiologia, polityka zdrowia publicznego, ekonomika ochrony zdrowia. Projekt Analiza aspektów refundacyjnych i klinicznych związanych z lekami sierocymi w Polsce i w Europie; problematyka poruszona w projekcie jest również przedmiotem nauczania na przedmiotach takich jak: ocena technologii medycznych i gospodarka lekiem, Health technology assessment, analizy ekonomiczne w ochronie zdrowia. Projekt Ocena stanu odżywienia dzieci i młodzieży szkolnej w wieku 6-18 lat z południowo-zachodnich regionów Polski – zmiany trendu sekularnego oraz zachowań żywieniowych na przestrzeni dekady 2018-2019; problematyka poruszona w projekcie jest również przedmiotem nauczania na przedmiotach takich jak: żywienie człowieka, styl życia, promocja zdrowia i programy zdrowotne. Tematyka prowadzonych badań naukowych koresponduje z tematami prac dyplomowych realizowanych w ramach seminariorów dyplomowych oferowanych studentom. Opis infrastruktury niezbędnej do prowadzenia kształcenia Instytut Zdrowia Publicznego znajduje się w Obiekcie Dydaktyczno-Administracyjnym przy ul. Skawińskiej 8 w Krakowie. Budynek o całkowitej kaburaturze 52500m$^3$ składa się z 3 części, posiada parking. W części zajmowanej przez Instytut Zdrowia Publicznego są 3 kondygnacje. Instytut dysponuje 3 salami wykładowymi, 3 salami seminaryjnymi oraz 3 pracownikami komputerowymi (łącznie wyposażonymi w 36 nowoczesnych stanowisk komputerowych dla studentów). Sale dydaktyczne są wyposażone w komputery stacjonarne dla wykładowców, ekrany ścienne oraz projektorzy multimedialne. W budynku działa przewodowa i bezprzewodowa sieć internetowa. W pracowniach komputerowych studenci mają możliwość korzystania ze specjalistycznych programów, m.in.: Statistica, SPSS, KS Somed. Budynek jest wyposażony w windę i toalety przystosowane do potrzeb studentów z niepełnosprawnością. W wyposażeniu budynku są automaty z napojami i przekąskami, stoliki, szatnia, przestrzeń socjalna i miejsca odpoczynku dla studentów. Część pomieszczeń i sal wykładowych posiada klimatyzację. W budynku przy ul. Skawińskiej 8 znajduje się biblioteka Instytutu Zdrowia Publicznego, posiadająca 4 stanowiska komputerowe dla studentów, z dostępem do Internetu oraz baz danych i czasopism on-line, dostępnych ze stron Biblioteki Medycznej UJ CM oraz Biblioteki Jagiellońskiej. Wszyscy studenci i pracownicy mogą również korzystać z Biblioteki Medycznej UJ CM, która znajduje się przy ul. Medycznej 7 w Krakowie oraz z posiadającej status biblioteki narodowej Biblioteki Głównej UJ znajdującej się przy al. Mickiewicza 22. Biblioteka IZP gromadzi dokumenty związane z tematyką zdrowia publicznego (promocja zdrowia, edukacją zdrowotną, ekonomiką zdrowia, polityką zdrowotną i społeczną, systemami ochrony zdrowia, zarządzaniem w ochronie zdrowia, epidemiologią, psychologią i socjologią zdrowia, ochroną środowiska itd.). Na księgozbiór biblioteki składają się: monografie, podręczniki, skrypty, broszury, wydawnictwa seryjne oraz dokumenty niepublikowane takie, jak: prace dyplomowe, raporty z badań, maszynopisy oraz materiały z konferencji. Zbiór czasopism polskich jest gromadzony w wersji tradycyjnej. Dzięki temu, że wszystkie komputery w bibliotece IZP są częścią sieci komputerowej UJ, użytkownicy mają dostęp do wszystkich zasobów elektronicznych oferowanych przez Bibliotekę Jagiellońską i Bibliotekę Medyczną UJ CM. Biblioteka Medyczna posiada dużą kolekcję czasopism, w tym najważniejsze tytuły recenzowane. Poza posiadanym księgozbiorem w formie drukowanej zapewnia dostęp do książek w formie elektronicznej (platformy Ibuk, Access Medicine, Access Surgery, MyiLibrary, MedicinesComplete, EbraryAcademic Complete). Wyszukiwanie pozycji z zasobów elektronicznych ułatwia wyszukiwarka e-zasoby. Dostęp do zasobów elektronicznych jest możliwy ze wszystkich komputerów w sieci UJ oraz zdalnie z własnych urządzeń. Wiele prenumerowanych czasopism dostępnych jest w ramach Systemu Dystrybucji Dokumentów Elektronicznych (SDDE) – użytkownicy mogą zamówić dostęp do wybranych przez siebie artykułów, otrzymując je w formie elektronicznej drogą mailową. Księgozbiór podręczników studenckich jest dostępny w wypożyczalni oraz w czytelni. Pracownicy biblioteki organizują szkolenia dla studentów z zakresu wyszukiwania informacji z baz danych, czasopism elektronicznych oraz medycznych zasobów internetowych, udostępniane na platformie e-learningowej Moodle. Program Podstawowe informacje Klasifikacja ISCED: 0988 Liczba semestrów: 4 Tytuł zawodowy nadawany absolwentom: magister Opis realizacji programu: Zdrowie publiczne stanowi obszar wiedzy i praktycznych umiejętności wymagających interdyscyplinarnego podejścia. Dlatego też program nauczania na kierunku Zdrowie publiczne obejmuje zagadnienia z różnych obszarów nauki i praktyki, w szczególności z zakresu nauk o zdrowiu oraz zakresu nauk społecznych. Wiele przedmiotów objętych programem nauczania zarówno obowiązkowych, jak i oferowanych w ramach specjalistycznych bloków do wyboru, ma charakter interdyscyplinarny. Przedmioty obowiązkowe realizowane są przez cztery semestry, chociaż większość z nich skoncentrowana jest na pierwszych dwóch semestrach studiów. Realizując przedmioty obowiązkowe, student uzyskuje 76 ECTS. Na drugim roku studenci dodatkowo do przedmiotów obowiązkowych wybierają jedną ze ścieżek specjalizacyjnych: - Governance of health system in transition (zajęcia prowadzone w języku angielskim, przedmioty: Introduction to governance in health system, Health systems goals and performance in transition, Financial resources for health, Human resources for health, Change management and leadership, Economic burden of diseases, Health technology assessment and rational pharmaceutical policy, Market and economic incentives in health care, New public management in health care, Projections of health care expenditure and revenue, Coordinated/managed care, Health impact assessment in all policies, Qualitative and quantitative research methods) – w sumie 29 ECTS. - Programy zdrowotne (przedmioty: Projektowanie badania naukowego, Bezpieczeństwo żywności i leków, Przeciwdziałanie przemocy, Promocja zdrowia osób dorosłych, Styl życia, Promocja zdrowia i profilaktyka w miejscu pracy, Programy żywieniowe, Zdrowie seksualne i reprodukcyjne, Zdrowie matki i dziecka, Promocja zdrowia osób w starszym wieku i niepełnosprawnych, Edukacja zdrowotna) – w sumie 21 ECTS. - Koordynowana opieka zdrowotna (przedmioty: Założenia opieki koordynowanej, System ochrony zdrowia, Zasoby ludzkie w opiece koordynowanej, Zarządzanie kryzysowe, Programy koordynowanej opieki zdrowotnej w Polsce i na świecie, Kompetencje miękkie w opiece koordynowanej, Koszty obciążenia chorobami w kontekście opieki koordynowanej, Implementacja programów profilaktycznych, Algorytmy opieki koordynowanej, Informacja zdrowotna, E-zdrowie) - w sumie 21 ECTS. Program studiów przewiduje także pięciotygodniową praktykę (5 ECTS) oraz związane z przygotowaniem pracy magisterskiej seminarium dyplomowe (18 ECTS). W zależności od wybranej ścieżki specjalizacyjnej łączna liczba godzin wynosi: - Governance of health system in transition 1585; - Programy zdrowotne 1659; - Koordynowana opieka zdrowotna 1659. Studenci mogą się włączać w prace: (1) studenckich kół naukowych (Ewolucyjnych Podstaw Zdrowia; Epidemiologii i Badań Populacyjnych; Promocji Zdrowia; Oceny Leków i Badań Klinicznych; Farmakoekonomici i Oceny Technologii Medycznych oraz Koła Naukowego przy Zakładzie Żywienia Człowieka); (2) projektów badawczych prowadzonych przez pracowników naukowych; (3) Bloga Zdrowia publicznego, opracowując teksty popularnonaukowe. Ponadto studenci mogą skorzystać z programu wymiany ERASMUS i wyjechać na jeden lub dwa semestry na studia zagraniczne prowadzone przez partnerskie uczelnie w Niemczech, Portugalii, Norwegii, Danii, Hiszpanii, Turcji, Chorwacji, Belgii, Czechach, Francji, Grecji, Holandii, Słowacji, Łotwie, Wielkiej Brytanii, Austrii, Finlandii, Słowacji, na Litwie lub Węgrzech. Studenci programu Europubhealth plus realizują pierwszy rok studiów na Uniwersytecie w Granadzie (Hiszpania), Uniwersytecie w Sheffield (Wielka Brytania), Uniwersytecie w Dublinie (Irlandia) i Uniwersytecie w Liège (Belgia). Program nauczania określa umowa konsorcjalna. Podczas drugiego roku studenci uczestniczą w kursach specjalizacyjnych na wybranych przez nich ścieżkach (w języku francuskim, angielskim lub hiszpańskim). Studenci, którzy wybrali Uniwersytet Jagielloński realizują opisaną wyżej ścieżkę specjalizacyjną Governance of health systems in transition. Podczas drugiego rok studiów Europubhealth plus studenci uczestniczą w praktykach oraz przygotowują pracę magisterską. Liczbę godzin i liczbę punktów ECTS określa umowa konsorcjalna. Realizując seminarium magisterskie, studenci programu Europubhealth plus uzyskują 17 ECTS. Po każdym roku akademickim odbywa się moduł integracyjny “Building innovative and sustainable solutions to global health challenges” zbierający wszystkich studentów w uczelni koordynującej (Rennes, Francja). Liczba punktów ECTS \| Kolumna \| Wartość \| \|---------\|---------\| \| konieczna do ukończenia studiów \| 128/120/120 \| \| w ramach zajęć prowadzonych z bezpośrednim udziałem nauczycieli akademickich lub innych osób prowadzących zajęcia \| 57/60/60 \| \| która student musi uzyskać w ramach zajęć z zakresu nauki języków obcych \| 4 \| \| która student musi uzyskać w ramach modułów realizowanych w formie fakultatywnej \| 47/39/39 \| \| która student musi uzyskać w ramach praktyk zawodowych \| 5 \| \| która student musi uzyskać w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub nauk społecznych \| 7 \| Liczba godzin zajęć Łączna liczba godzin zajęć: 1585/1659/1659 Praktyki zawodowe Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk zawodowych Program studiów stacjonarnych drugiego stopnia przewiduje obowiązkową dla studentów praktykę w wymiarze 5 tygodni (5 ECTS) na I roku. Praktyki odbywają się w trakcie wakacji letnich (o ile termin nie zostanie inaczej uzgodniony przez uczelnię i organizatora praktyki). Zasadniczym celem praktyki jest zapoznanie studenta z trybem pracy obowiązującym w instytucji, w której praktyka się odbywa. Student powinien zapoznać się ze strukturą instytucji, realizowanymi przez nią zadaniami, jej otoczeniem społeczno-gospodarczym i relacjami w odniesieniu do innych uczestników systemu ochrony zdrowia. Powinien również zdobyć i udoskonalić praktyczne umiejętności przez wykonanie zadań określonych przez opiekuna praktyki w miejscu jej odbywania, a także rozwijać umiejętności pracy w zespole. W ramach praktyki student powinien dokonać pogłębionej analizy organizacyjnej i analizy otoczenia instytucji oraz ocenić działania tej instytucji w odniesieniu do przyjętych przez nią celów, wiążąc dotychczas poznane zagadnienia teoretyczne z praktyką. Zaleca się, by wybór jednostki, w której odbywana jest praktyka, pozwolił studentowi wykorzystać nabyctą wiedzę i umiejętności w opracowaniu pracy dyplomowej. Zważywszy na ogromne zróżnicowanie instytucji działających w szeroko rozumianym systemie ochrony zdrowia, w których studenci mogą odbywać praktyki, w programie studiów zrezygnowano ze szczegółowego określenia obowiązujących dla wszystkich studentów treści praktyk. Praktyki dla studentów mogą być realizowane w różnych instytucjach działających w systemie ochrony zdrowia, m.in.: - a) instytucjach administracji publicznej z obszaru ochrony zdrowia i polityki społecznej, - b) podmiotach świadczących usługi zdrowotne, - c) instytucjach badawczo-rozwojowych i edukacyjnych, - d) organizacjach pozarządowych, - e) kancelariach prawnych, firmach analitycznych i doradczych, - f) mediach zajmujących się problematyką ochrony zdrowia, e) innych instytucjach realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia i zdrowia publicznego. Podstawą zaliczenia praktyki jest przedstawienie zaświadczenia potwierdzającego odbycie praktyki i osiągnięcie przypisanych do praktyki efektów uczenia się. Zaświadczenie powinno być podpisane przez kierownika instytucji, w której student odbywał praktykę lub upoważnioną przez niego osobę. Wraz z zaświadczeniem student składa koordynatorowi praktyk zwięzły raport (maksymalnie 2 strony), w którym opisany został przebieg praktyki (w tym zakres wykonywanych czynności i ocena praktyki pod kątem realizacji założonych efektów uczenia się opisanych w sylabusach) oraz podpisany przez studenta regulamin praktyki. Student może ubiegać się o zaliczenie praktyki na podstawie doświadczenia w pracy w systemie ochrony zdrowia w Polsce lub innym kraju Unii Europejskiej. Osoba starająca się o zaliczenie praktyki składa poprzez koordynatora praktyki imienne podanie do właściwego Prodektana. Do podania należy dołączyć dokument poświadczający zdobycie doświadczenia zawodowego w wymagany wymiarze godzin (np. zaświadczenie pracodawcy) oraz dokument opisujący zakres zadań i obowiązków realizowanych w czasie działalności stanowiącej podstawę wniesienia podania o zaliczenie praktyki. Opis realizowanych zadań i obowiązków powinien odnosić się do efektów uczenia się założonych dla praktyki opisanych w sylabusie do modułu praktyka. W przypadku studentów programu Europubhealth plus praktyka trwa minimalnie 8 tygodni i przyznane jest jej 11 ECTS. Zasady odbywania praktyki dla studentów programu Europubhealth plus ustalone zostały w umowie konsorcjacyjnej. Ukończenie studiów Wymogi związane z ukończeniem studiów (praca dyplomowa/egzamin dyplomowy/inne) Warunkiem ukończenia studiów i otrzymania tytułu magistra jest uzyskanie wszystkich zaliczeń i zdanie wszystkich egzaminów z przedmiotów obligatoryjnych przewidzianych w programie studiów, uzyskanie wszystkich zaliczeń i zdanie wszystkich egzaminów z przedmiotów przewidzianych w programie wybranej przez studenta ścieżki specjalizacyjnej: 1) Programy zdrowotne, 2) Koordynowana opieka zdrowotna, 3) Governance of health systems in transition, zaliczenie praktyki, uzyskanie w toku studiów nie mniej niż 120 punktów ECTS, a także przygotowanie i złożenie pracy dyplomowej połączone ze zdaniem egzaminu dyplomowego. Przy wyborze przez studenta/studentkę anglojęzycznej ścieżki specjalizacyjnej na II roku studiów minimalna liczba punktów ECTS konieczna do uzyskania kwalifikacji wynosi 128. \| Kod \| Treść \| PRK \| \|--------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| ZDP_KDR_W01 \| Absolwent zna i rozumie modele i narzędzia epidemiologiczne oraz zasady i metody prewencji chorób zakaźnych i niezakaźnych, w tym związanych z jakością środowiska, stylem życia, sposobem żywienia oraz innymi czynnikami ryzyka zdrowotnego \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W02 \| Absolwent zna i rozumie metody przeprowadzania wstępnej oceny zagrożeń zdrowia populacji oraz rozpowszechnienia chorób \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W03 \| Absolwent zna i rozumie tematykę nierówności w zdrowiu i różne modele je wyjaśniające \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W04 \| Absolwent zna i rozumie zasady i metody realizacji strategii zdrowia publicznego, polityki zdrowotnej i społecznej na poziomie lokalnym, krajowym, europejskim i światowym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W05 \| Absolwent zna i rozumie główne trendy rozwoju i projekty w zdrowiu publicznym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W06 \| Absolwent zna i rozumie metody i narzędzia planowania, realizacji i oceny skuteczności programów zdrowotnych i społecznych oraz przykłady dobrych praktyk w obszarze zdrowia publicznego \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W07 \| Absolwent zna i rozumie zasady funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za działania prozdrowotne i prospołeczne oraz monitorowania realizowanych przez nie strategii \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W08 \| Absolwent zna i rozumie zagadnienia dotyczące teoretycznych podstaw oraz metod badań przekonań i zachowań zdrowotnych oraz ich uwarunkowań \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W09 \| Absolwent zna i rozumie podstawowe teorie i koncepcje socjologiczne pozwalające zrozumieć rolę badań socjomedycznych czynników społeczno-kulturnowych w zdrowiu publicznym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W10 \| Absolwent zna i rozumie rolę instytucji funkcjonujących w systemie ochrony zdrowia w obszarze: opieki, edukacji, promocji, nadzoru, planowania \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W11 \| Absolwent zna i rozumie wzajemne relacje między procesami politycznymi i ekonomicznymi a efektywnym działaniem na rzecz zdrowia populacji \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W12 \| Absolwent zna i rozumie zasady, metody i narzędzia organizacji i finansowania systemów ochrony zdrowia w Polsce i na świecie \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W13 \| Absolwent zna i rozumie reguły określające lokalną, krajową oraz międzynarodową politykę zdrowotną i społeczną \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W14 \| Absolwent zna i rozumie zasady i uwarunkowania alokacji środków w ochronie zdrowia \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W15 \| Absolwent zna i rozumie na poziomie rozszerzonym metody analiz ekonomicznych stosowane w ochronie zdrowia \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W16 \| Absolwent zna i rozumie metody planowania i zarządzania strategicznego na różnych poziomach organizacyjnych systemu ochrony zdrowia \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W17 \| Absolwent zna i rozumie zagadnienia prawne i ekonomiczne dotyczące podmiotów sektora ochrony zdrowia \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| Kod \| Treść \| PRK \| \|--------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------\| \| ZDP_KDR_W18 \| Absolwent zna i rozumie zasady i procedury akredytacji zakładów opieki zdrowotnej \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W19 \| Absolwent zna i rozumie techniki i metody kontraktowania usług zdrowotnych oraz metody i techniki ich rozliczania \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W20 \| Absolwent zna i rozumie czynniki warunkujące skuteczne i efektywne zarządzanie zasobami ludzkimi \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W21 \| Absolwent zna i rozumie w podstawowym zakresie zasady interakcji społecznych \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W22 \| Absolwent zna i rozumie zasady nadzoru w zdrowiu publicznym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W23 \| Absolwent zna i rozumie zintegrowane systemy zarządzania w sytuacjach kryzysowych \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W24 \| Absolwent zna i rozumie źródła informacji naukowej i profesjonalnej w zdrowiu publicznym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W25 \| Absolwent zna i rozumie narzędzia i systemy informacyjne i informatyczne przydatne przy opracowywaniu programów związanych ze zdrowiem publicznym \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W26 \| Absolwent zna i rozumie regulacje prawne dotyczące systemu obiegu dokumentów elektronicznych w ochronie zdrowia \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W27 \| Absolwent zna i rozumie zasady planowania badań oraz technik zbierania danych i narzędzi badawczych \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W28 \| Absolwent zna i rozumie zasady wnioskowania statystycznego \| P7U_W, P7S_WG \| \| ZDP_KDR_W29 \| Absolwent zna i rozumie metody redukowania i radzenia sobie ze stresem w miejscu pracy i przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W30 \| Absolwent zna i rozumie zasady ochrony własności intelektualnej i przemysłowej w pracy zawodowej, a także zasady udostępniania, wykorzystania i ochrony zasobów informacyjnych w sektorze ochrony zdrowia \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W31 \| Absolwent zna i rozumie zagadnienia omawiane na wybranych przez siebie ścieżkach specjalizacyjnych \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| \| ZDP_KDR_W32 \| Absolwent zna i rozumie schemat organizacyjny instytucji, w której realizuje praktykę i rolę instytucji w systemie ochrony zdrowia, zadania instytucji, uwarunkowania jej funkcjonowania oraz zadania realizowane przez poszczególne komórki organizacyjne \| P7U_W, P7S_WG, P7S_WK \| Umiejętności \| Kod \| Treść \| PRK \| \|--------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------\| \| ZDP_KDR_U01 \| Absolwent potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną w celu dostrzegania, obserwacji i interpretacji zjawisk w zakresie zdrowia populacji \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U02 \| Absolwent potrafi zaplanować programy w obszarze zdrowia publicznego oraz dokonać ich ewaluacji \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U03 \| Absolwent potrafi wyciągać wnioski dotyczące wpływu polityki zdrowotnej państwa na realizację programów zdrowia publicznego i inne polityki \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U04 \| Absolwent potrafi samodzielnie proponować rozwiązania różnych problemów z zakresu zdrowia publicznego z uwzględnieniem obowiązujących norm \| P7U_U, P7S_UW \| \| Kod \| Treść \| PRK \| \|--------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------\| \| ZDP_KDR_U05 \| Absolwent potrafi opisać i dokonać analizy głównych strategii i reform zdrowotnych wybranych krajów europejskich oraz międzynarodowych strategii zdrowia publicznego \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U06 \| Absolwent potrafi krytycznie ocenić wiarygodność informacji/danych w ocenie uwarunkowań zdrowia populacji \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U07 \| Absolwent potrafi stosować techniki skutecznego komunikowania się społecznego i interpersonalnego i ocenia jakość komunikowania w różnych sytuacjach społecznych \| P7U_U, P7S_UK \| \| ZDP_KDR_U08 \| Absolwent potrafi pracować w zespole nad rozwiązywaniem wybranego problemu zdrowia publicznego w roli członka i kierującego integrując wiedzę teoretyczną z praktyką \| P7U_U, P7S_UO \| \| ZDP_KDR_U09 \| Absolwent potrafi zaplanować działania integracyjne i wspierające dla interwencji z zakresu promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U10 \| Absolwent potrafi zidentyfikować bariery we wdrażaniu edukacji zdrowotnej w społeczności lokalnej oraz zastosować odpowiednie metody komunikacyjne realizując konkretne programy edukacyjne \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U11 \| Absolwent potrafi zastosować wiedzę na temat jakości życia uwarunkowanej zdrowiem dla rozwiązywania problemów osób chorych przewlekle i niepełnosprawnych \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U12 \| Absolwent potrafi dobrą i wykorzystać narzędzia informatyczne stosowane przy planowaniu i realizowaniu programów zdrowotnych \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U13 \| Absolwent potrafi planować działania na rzecz zwiększania świadomości społecznej w zakresie środowiskowych zagrożeń zdrowia \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U14 \| Absolwent potrafi wyszukiwać i analizować informacje dotyczące problemów zdrowotnych i czynników wpływających na zdrowie określonej populacji oraz formułować na ich podstawie krytyczne sądy \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U15 \| Absolwent potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U16 \| Absolwent potrafi wykorzystać narzędzia i metody analizy strategicznej i sporządzić plan strategiczny dla instytucji ochrony zdrowia \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U17 \| Absolwent potrafi ocenić sytuację finansową jednostki opieki zdrowotnej i sporządzić biznes plan \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U18 \| Absolwent potrafi zastosować wiedzę na temat możliwości i ograniczeń różnych instrumentów alokacji zasobów realnych i finansowych w systemie ochrony zdrowia przy formułowaniu rekomendacji odnoszących się do konstrukcji polityki zdrowotnej i oceny programów zdrowotnych \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U19 \| Absolwent potrafi analizować, monitorować i ewaluować realizację działań i programów społecznych adresowanych do określonych grup ludności \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U20 \| Absolwent potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną do wdrażania w jednostkach ochrony zdrowia struktur bezpieczeństwa danych osobowych i informacji niejawnych \| P7U_U, P7S_UW \| \| ZDP_KDR_U21 \| Absolwent potrafi przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej prezentacji, rozprawy, referatu zawierających opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| P7U_U, P7S_UK \| \| ZDP_KDR_U22 \| Absolwent potrafi wykorzystać umiejętności zdobyte w ramach wybranych przez siebie ścieżek specjalizacyjnych \| P7U_U, P7S_UW, P7S_UU \| \| ZDP_KDR_U23 \| Absolwent potrafi komunikować się w języku obcym w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiowanego kierunku studiów, zgodnie z wymaganiami określonymi dla poziomu B2+ Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego \| P7U_U, P7S_UK \| \| Kod \| Treść \| PRK \| \|-----------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------\| \| ZDP_KDR_U24 \| Absolwent potrafi dokonać pogłębionej analizy organizacyjnej i analizy otoczenia instytucji, w której realizuje praktykę oraz ocenić działania tej instytucji w odniesieniu do przyjętych przez nią celów, wiążąc dotychczas poznane zagadnienia teoretyczne z praktyką \| P7U_U, P7S_WG, P7S_WK \| ### Kompetencje społeczne \| Kod \| Treść \| PRK \| \|-----------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------\| \| ZDP_KDR_K01 \| Absolwent jest gotów do poddania krytycznej analizie swoich kompetencji i do korzystania z pomocy ekspertów \| P7U_K, P7S_KK \| \| ZDP_KDR_K02 \| Absolwent jest gotów do samodzielnego zdobywania wiedzy, poszerzania swoich umiejętności oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| P7U_K, P7S_KK \| \| ZDP_KDR_K03 \| Absolwent jest gotów do podejmowania współpracy w rozwiązywaniu problemów naukowych, społecznych i zawodowych, kierując się przy tym zasadami etyki zawodowej i uregulowaniami prawnymi \| P7U_K, P7S_KK \| \| ZDP_KDR_K04 \| Absolwent jest gotów do zaangażowania się w promocję idei zdrowia publicznego i zainteresowania problemami polityki społecznej i zdrowotnej różnych grup odbiorców \| P7U_K, P7S_KO, P7S_KR \| \| ZDP_KDR_K05 \| Absolwent jest gotów do podejmowania współpracy z różnymi instytucjami w działaniach na rzecz poprawy stanu zdrowia społeczeństwa \| P7U_K, P7S_KO \| \| ZDP_KDR_K06 \| Absolwent jest gotów do skutecznego zarządzania czasem własnym i myślenia w sposób przedsiębiorczy \| P7U_K, P7S_KK, P7S_KO \| \| ZDP_KDR_K07 \| Absolwent jest gotów do rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| P7U_K, P7S_KK \| \| ZDP_KDR_K08 \| Absolwent jest gotów do przestrzegania zasad etycznych obowiązujących we własnych badaniach naukowych i pracy zawodowej \| P7U_K, P7S_KR \| \| ZDP_KDR_K09 \| Absolwent jest gotów do podejmowania w dyskusji i konkretnych działaniach istotnych kwestii socjalnych i zdrowotnych, ważnych również dla grup dyskryminowanych \| P7U_K, P7S_KO \| ## Plany studiów ### Semestr 1 \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|----------------------------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Polityka zdrowia publicznego \| wykład: 6, ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 24, ćwiczenia e-learning: 10 \| 5,0 \| egzamin pisemny \| \| Promocja zdrowia i programy zdrowotne \| wykład: 15, ćwiczenia komputerowe: 55, wykłady e-learning: 15 \| 6,0 \| egzamin pisemny \| \| Adresowana polityka społeczna \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 30 \| 4,0 \| egzamin pisemny \| \| Research methods \| wykład: 30 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| Specialized English in Public Health \| lektorat: 20, lektorat e-learning: 10 \| - \| \| \| Żywienie człowieka \| wykład: 4, ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 11 \| 4,0 \| egzamin pisemny \| \| Epidemiologia \| wykład: 30, ćwiczenia: 45 \| - \| \| \| BHK \| szkolenie BHK: 4 \| - \| zaliczenie \| \| Biologiczne i medyczne podstawy zdrowia \| wykład: 15 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| Demografia \| wykład: 15 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę \| ### Semestr 2 \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|----------------------------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Ekonomika zdrowia \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 30 \| 4,0 \| egzamin pisemny \| \| Epidemiologia \| ćwiczenia komputerowe: 30 \| 7,0 \| egzamin pisemny \| \| Zdrowie środowiskowe \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 30 \| 3,0 \| egzamin pisemny \| \| Biostatystyka \| wykład: 30, ćwiczenia komputerowe: 45 \| 5,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| Specialized English in Public Health \| lektorat: 20, lektorat e-learning: 10 \| 4,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| System informacyjny ochrony zdrowia \| ćwiczenia komputerowe: 40 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| Praktyka \| praktyka: 150 \| 5,0 \| zaliczenie \| \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|---------------------------------\|--------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Prawo w zdrowiu publicznym \| wykład: 30 \| 4,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| \| ćwiczenia: 30 \| \| O \| \| \| \| \| Os \| \| Psychologia zdrowia \| ćwiczenia: 26 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| \| wykłady e-learning: 14 \| \| O \| \| \| \| \| Os \| \| Ochrona własności intelektualnej\| ćwiczenia: 8 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| \| ćwiczenia e-learning: 2 \| \| O \| \| \| \| \| Os \| Student zobowiązany jest wybrać jedną z oferowanych ścieżek (liczba godzin/ECTS dla ścieżek wynosi odpowiednio: Governance of health system in transition – 226/29, Programy zdrowotne - 300/21, Koordynowana opieka zdrowotna - 300/21). Semestr 3 \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|---------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Grupa Seminarium dyplomowe \| \| \| O(G) \| \| Student zobowiązany jest kontynuować wybrane seminarium magisterskie \| \| \| Os \| \| Seminarium dyplomowe: Zdrowie, sprawność i choroby w populacji \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Seminarium dyplomowe: Społeczne determinanty zdrowia \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Seminarium dyplomowe: Środowiskowe i żywieniowe uwarunkowania zdrowia \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Seminarium dyplomowe: Ekonomika zdrowia i systemy zdrowotne \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Seminarium dyplomowe: Rządzenie w sektorze zdrowotnym i zarządzanie instytucjami ochrony zdrowia \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Seminarium dyplomowe: Polityka społeczna i zdrowotna na różnych szczeblach decyzyjnych \| seminarium: 60 \| - \| F \| \| Socjologia medycyny w zdrowiu publicznym \| wykład: 10 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| Zarządzanie instytucjami w systemie ochrony zdrowia \| ćwiczenia: 15 \| 4,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| Zarządzanie kapitałem ludzkim w systemie ochrony zdrowia \| ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę \| \| Nadzór w zdrowiu publicznym \| ćwiczenia: 30 \| 4,0 \| zaliczenie na ocenę \| Ścieżka: Governance of health system in transition \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Introduction to governance in health system \| ćwiczenia: 22 \| 3,0 \| egzamin ustny \| \| Health systems goals and performance in \| ćwiczenia: 14 \| 2,0 \| egzamin ustny \| \| transition \| \| \| \| \| Financial resources for health \| ćwiczenia: 16 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Human resources for health \| ćwiczenia: 18 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| Change management and leadership \| ćwiczenia: 18 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Economic burden of diseases \| wykład: 6 \| 3,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Health technology assessment and rational \| ćwiczenia: 30 \| 4,0 \| egzamin pisemny \| \| pharmaceutical policy \| \| \| \| \| Market and economic incentives in health care \| ćwiczenia: 18 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| New public management in health care \| ćwiczenia: 10 \| 1,0 \| egzamin pisemny \| \| Projections of health care expenditure and \| ćwiczenia komputerowe: \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| revenue \| 16 \| \| \| \| Coordinated/managed care \| ćwiczenia: 16 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| Health impact assessment in all policies \| ćwiczenia: 12 \| 2,0 \| egzamin pisemny \| \| Qualitative and quantitative research methods \| wykład: 3 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| Ścieżka: Koordynowana opieka zdrowotna \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Założenia opieki koordynowanej \| ćwiczenia: 5 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| System ochrony zdrowia \| ćwiczenia: 15 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Zasoby ludzkie w opiece koordynowanej \| ćwiczenia: 15 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Zarządzanie kryzysowe \| ćwiczenia: 10 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę\| \| Programy koordynowanej opieki zdrowotnej w \| ćwiczenia: 20 \| 3,0 \| egzamin \| \| Polsce i na świecie \| wykłady e-learning: 20 \| \| \| \| Kompetencje miękkie w opiece koordynowanej \| ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę\| Ścieżka: Programy zdrowotne \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Projektowanie badania naukowego \| ćwiczenia komputerowe: \| 2,0 \| egzamin ustny \| \| \| 30 \| \| \| \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Promocja zdrowia osób dorosłych \| ćwiczenia: 30 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Styl życia \| ćwiczenia: 30 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Edukacja zdrowotna \| ćwiczenia: 30 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Bezppieczeństwo żywności i leków \| ćwiczenia: 25 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Przeciwdziałanie przemocy \| ćwiczenia: 20 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| Student zobowiązany jest kontynuować wybraną w trzecim semestrze ścieżkę i seminarium magisterskie. Semestr 4 \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Etyka zdrowia publicznego \| ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Grupa Seminarium dyplomowe \| \| \| O(G) Os \| \| Student zobowiązany jest kontynuować wybrane seminarium magisterskie \| \| \| \| \| Seminarium dyplomowe: Zdrowie, sprawność i choroby w populacji \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Seminarium dyplomowe: Spoleczne determinanty zdrowia \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Seminarium dyplomowe: Środowiskowe i żywieniowe uwarunkowania zdrowia \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Seminarium dyplomowe: Ekonomika zdrowia i systemy zdrowotne \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Seminarium dyplomowe: Rządzenie w sektorze zdrowotnym i zarządzanie instytucjami ochrony zdrowia \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Seminarium dyplomowe: Polityka społeczna i zdrowotna na różnych szczeblach decyzyjnych \| seminarium: 60 \| 18,0 \| zaliczenie F Os \| \| Ocena technologii medycznych \| ćwiczenia: 7 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Europejskie systemy zdrowotne \| ćwiczenia: 23 \| 3,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Racjonalna gospodarka lekami i wyrobami medycznymi \| ćwiczenia: 7 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| Ścieżka: Koordynowana opieka zdrowotna \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|--------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Koszty obciążenia chorobami w kontekście opieki koordynowanej \| ćwiczenia komputerowe: 24, wykłady e-learning: 6 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Implementacja programów profilaktycznych \| ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Algorytmy opieki koordynowanej \| ćwiczenia: 50, wykłady e-learning: 10 \| 3,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Informacja zdrowotna \| ćwiczenia komputerowe: 20 \| 1,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| E-zdrowie \| ćwiczenia komputerowe: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| Ścieżka: Programy zdrowotne \| Przedmiot \| Liczba godzin \| Punkty ECTS \| Forma weryfikacji \| \|------------------------------------------------\|--------------------------------\|-------------\|-------------------\| \| Promocja zdrowia i profilaktyka w miejscu pracy \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 10 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Zdrowie matki i dziecka \| wykład: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Promocja zdrowia osób w starszym wieku i niepełnosprawnych \| ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Programy żywieniowe \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 5 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| \| Zdrowie seksualne i reprodukcyjne \| wykład: 10, ćwiczenia: 20 \| 2,0 \| zaliczenie na ocenę O Os \| O - obowiązkowy O(G) - obowiązkowy (grupa) F - fakultatywny Or - obowiązkowy do zaliczenia roku Os - obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 6, ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 24, ćwiczenia e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 5.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie wiedzy z zakresu międzynarodowych uwarunkowań polityki zdrowia publicznego w odniesieniu zarówno do prawidłowej identyfikacji jej zakresu podmiotowego jak i przedmiotowego. \| \|----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Identyfikacja zagrożeń bezpieczeństwa życia i zdrowia spowodowanych zarówno czynnikiem ludzkim jak i czynnikami zewnętrznymi lub mieszanymi. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 tematykę nierówności w zdrowiu; porównuje oraz klasyfikuje modele nierówności, podejmuje próby ich wyjaśniania \| ZDP_KDR_W03 \| odpowiedź ustna, test \| \| W2 główne trendy rozwoju międzynarodowego, europejskiego, krajowego o lokalnego zdrowia publicznego wynikające z kształtowania się polityki zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W05 \| odpowiedź ustna, test \| \| W3 strategie zdrowia publicznego oraz polityki zdrowotnej realizowane na poziomie lokalnym oraz krajowym \| ZDP_KDR_W04 \| odpowiedź ustna, projekt, test \| \| W4 zasady planowania, realizacji i oceny skuteczności programów zdrowotnych i społecznych oraz wybiera przykłady dobrych praktyk w obszarze zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W06 \| odpowiedź ustna, test \| \| W5 funkcjonowanie instytucji odpowiedzialnych za działania prozdrowotne oraz wnioskuje na podstawie monitorowania realizowanych przez nie strategii \| ZDP_KDR_W07 \| odpowiedź ustna, test \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 wyciąga wnioski dotyczące wpływu polityki zdrowia publicznego państwa na realizację programów zdrowotnych i inne polityki \| ZDP_KDR_U03 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, projekt \| \| U2 zastosować rozwiązania różnych problemów z zakresu zdrowia publicznego bazując na prawidłowej identyfikacji wpływu tzw. dobrych praktyk, uwzględniając jednocześnie obowiązujące normy prawne, polityczne, społeczne, ekonomiczne i inne \| ZDP_KDR_U04 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, projekt \| \| U3 interpretować wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej prezentacji, referatu zawierających opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, projekt \| \| U4 napisać rozprawę naukową w postaci eseju, przeprowadzając krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 zaangażowania w promocję idei zdrowia publicznego i zainteresowanie problemami polityki społecznej, zdrowia publicznego, zdrowotnej \| ZDP_KDR_K04 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 6 \| \| Ćwiczenia \| 20 \| \| wykłady e-learning \| 24 \| \| Ćwiczenia e-learning \| 10 \| \|----------------------\|----\| \| przygotowanie do egzaminu \| 55 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 35 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 150 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 30 \| godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Kształtowanie się praktyki działań oraz badań w zdrowiu publicznym na przestrzeni wieków. Pojęcie i zakres (podmiotowy i przedmiotowy) zdrowia publicznego. \| W2 \| wykład, ćwiczenia \| \| 2. \| Badania na temat nierówności w zdrowiu. Kształtowanie się modeli nierówności (determinant zdrowotnych). \| W1 \| wykład, ćwiczenia \| \| 3. \| Bezpieczeństwo zdrowia publicznego w odniesieniu do determinant: politycznych, społecznych, ekonomicznych, klimatycznych i innych. \| W3, W4 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Identyfikacja zaplecza instytucjonalnego w zdrowiu publicznym a przykładzie międzynarodowych koncepcji funkcji zdrowia publicznego oraz wybranych krajowych programów zdrowotnych. \| W5 \| wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 5. \| Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania zdrowia. Problem nierówności w zdrowiu i ich wpływ na realizację programów zdrowia publicznego. \| W1, U1 \| wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 6. \| Koncepcje podstawowych funkcje zdrowia publicznego: inicjatywa WHO 1997, przedsięwzięcia w USA (Institute of Medicine), inicjatywa PAHO, inicjatywa EuroWHO, inicjatywa regionu Południowego Pacyfiku, przedsięwzięcia krajowe - Australia, Indie, Polska. \| U2, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 7. \| Analiza wybranych międzynarodowych programów zdrowia publicznego. Programy zdrowia publicznego: USA (Healthy People), Wielka Brytania, Szwecja, Finlandia (projekt Karelski), Holandia, Polska, Francja, Niemcy. \| U4 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|-----------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| test \| Warunkiem zdania egzaminu jest pozytywne zaliczenie egzaminu pisemnego, skonstruowanego na bazie przede wszystkim pytań testowych zamkniętych. Nie wyklucza się jednak postawienia na egzaminie pytania otwartego. W przypadku takiej konstrukcji (wieloczłonowej – pytania zamknięte testowe i otwarte) egzaminu końcowa ocena ma charakter średniej wazonej. Dla osób uzyskujących z ćwiczeń ocenę bardzo dobrą przewiduje się uwzględnienie jej w ocenie końcowej. Ocena z ćwiczeń stanowić będzie w takim przypadku 40% oceny końcowej \| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt\| Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie pracy projektowej, posteru na temat porównania koncepcji funkcji zdrowia publicznego a także przygotowanie pracy pisemnej z wybranego problemu prezentowanego w analizowanych programach zdrowia publicznego na świecie, z wnioskami dla Polski. \| \| wykłady e-learning \| test \| Warunkiem zdania egzaminu jest pozytywne zaliczenie egzaminu pisemnego, skonstruowanego na bazie przede wszystkim pytań testowych zamkniętych. Nie wyklucza się jednak postawienia na egzaminie pytania otwartego. W przypadku takiej konstrukcji (wieloczłonowej – pytania zamknięte testowe i otwarte) egzaminu końcowa ocena ma charakter średniej wazonej. Dla osób uzyskujących z ćwiczeń ocenę bardzo dobrą przewiduje się uwzględnienie jej w ocenie końcowej. Ocena z ćwiczeń stanowić będzie w takim przypadku 40% oceny końcowej \| \| ćwiczenia e-learning \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna \| Warunkiem zaliczenia zajęć jest aktywność na zajęciach i udział w pracy grupowej. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstawowych zagadnień polityki zdrowotnej oraz wstępu do ochrony zdrowia (zdrowia publicznego). ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 15, ćwiczenia komputerowe: 55, wykłady e-learning: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 6.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy na temat metodologii realizacji programów zdrowotnych. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zdobycie przez studentów umiejętności planowania programów zdrowotnych dostosowanych do potrzeb wybranych grup docelowych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| koncepcje, podstawy teoretyczne i modele w zakresie planowania programów zdrowotnych \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W06 \| egzamin pisemny \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|-----------------\| \| W2 \| główne trendy w rozwoju interwencji z zakresu promocji zdrowia \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W06 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| modele planowania i oceny skuteczności programów zdrowotnych \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06 \| egzamin pisemny \| \| W4 \| rolę i zakres działań instytucji odpowiedzialnych za promocję zdrowia oraz planowanie, wdrażanie i finansowanie programów zdrowotnych \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W07 \| egzamin pisemny \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zaplanować i poddać ewaluacji program zdrowotny, adresowany do wybranej populacji \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09 \| ocena grupy, projekt, prezentacja multimedialna \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|-------------------------------------------------\| \| U2 \| zaplanować program promocji zdrowia, na podstawie analizy strategii polityki prozdrowotnej różnych szczebli administracji państwowej \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U03 \| ocena grupy, projekt, prezentacja multimedialna \| \| U3 \| zaplanować interwencję z zakresu promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej w odpowiedzi na potrzeby zdrowotne wybranej społeczności lokalnej \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10 \| ocena grupy, projekt, prezentacja multimedialna \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| poszerzania swej wiedzy i umiejętności w celu opracowania kompleksowego programu zdrowotnego, adresowanego do wybranej populacji, na podstawie dostępnych dowodów naukowych \| ZDP_KDR_K02 \| ocena grupy, projekt, prezentacja multimedialna \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 15 \| \| ćwiczenia komputerowe \| 55 \| \| wykłady e-learning \| 15 \| \| przygotowanie projektu \| 55 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 20 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 180 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 85 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 55 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Definiowanie, geneza, charakterystyka oraz obszary działań w promocji zdrowia. \| W1, W2 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 2. \| Znaczenie kompetencji zdrowotnych i komunikacji zdrowotnej w promocji zdrowia. \| W2 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 3. \| Programy zdrowotne - podstawowe definicje i klasyfikacja związane z promocją zdrowia i planowaniem programów zdrowotnych. \| W1 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 4. \| Teoretyczne podstawy planowania programów w promocji zdrowia. \| W1 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 5. \| Podstawowe elementy programu promocji zdrowia. \| W1 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 6. \| Analiza potrzeb i wyznaczanie celów w programach zdrowotnych. \| W1 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 7. \| Przegląd interwencji stosowanych w programach zdrowotnych. \| W2 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 8. \| Ewaluacja w programach z zakresu promocji zdrowia. \| W3 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 9. \| Jakość w promocji zdrowia i narzędzia zapewnienia jakości w promocji zdrowia. \| W3 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 10. \| Modele planowania programów zdrowotnych: model uogólniony, PRECEDE-PROCEED, PATCH, Intervention Mapping, Mobilizing for Action through Planning and Partnership, Model Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. \| W1, W3 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 11. \| Projekty i programy zdrowotne realizowane w oparciu o podejście siedliskowe. \| W3, W4 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 12. \| Instytucje odpowiedzialne za promocję zdrowia i planowanie, wdrażanie, finansowanie programów zdrowotnych. \| W2, W4 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 13. \| Znaczenie i zasady przygotowania programu promocji zdrowia realizowanych w oparciu o społeczność lokalną (community based health promotion). \| W2, W4 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 14. \| Narodowy Program Zdrowia. \| W4 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 15. \| Planowanie programów polityki zdrowotnej adresowanych do społeczności lokalnej, w oparciu o Model Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. \| U1, U2, U3, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 16. \| Diagnoza społeczności lokalnej, projektowanie interwencji zawierającej elementy edukacji zdrowotnej, wsparcia oraz profilaktyki. \| U3, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 17. \| Znaczenie komunikacji zdrowotnej w implementacji programów polityki zdrowotnej. \| U3, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| 18. \| Rola Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w procesie oceny i wdrażania programów polityki zdrowotnej. \| U2 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 19. \| Dobór właściwej interwencji na podstawie analizy skuteczności interwencji w zakresie promocji zdrowia. \| U1, U2, U3, K1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 20. \| Sprawna komunikacja zdrowotna jako element osiągania oczekiwanych efektów zdrowotnych w programach realizowanych przez samorząd terytorialny. \| U2, U3 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 21. \| Formułowanie strategii komunikacji zdrowotnej \| U3, K1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 22. \| Przygotowanie budżetu i harmonogramu zadań. \| U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 23. \| Wyszukanie przykładowych programów promocji zdrowia. \| U1, K1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 24. \| Dobór narzędzi do ewaluacji programów promocji zdrowia. \| U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 25. \| Ewaluacja programu promocji zdrowia. \| U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 26. \| Promocja zdrowia oparta o społeczność lokalną (community-based health promotion). \| U2, U3 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 27. \| Prezentacja opracowanych w ramach ćwiczeń programów promocji zdrowia. \| U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Metoda projektów, Praca w grupie, Pracownia komputerowa, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną, Opis przypadków (case-study) \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| wykład \| egzamin pisemny \| Forma zaliczenia przedmiotu: egzamin testowy. Warunki dopuszczenia do egzaminu z przedmiotu: 1/ obecność na ćwiczeniach komputerowych (dopuszczalna 1 usprawiedliwiona nieobecność na ćwiczeniach); 2/ aktywny udział (współautorstwo) w zadaniach realizowanych w ramach ćwiczeń polegających na przygotowaniu projektu programu polityki zdrowotnej, ewaluacji programu zdrowotnego; 3/ przygotowanie i przedstawienie w formie prezentacji opracowanego w ramach ćwiczeń programu polityki zdrowotnej; 4/ uzyskanie co najmniej 60% z maksymalnej liczby punktów możliwych do zdobycia z zadań realizowanych w ramach ćwiczeń. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych z egzaminu testowego (50% ostatecznej oceny) oraz za opracowanie i zaprezentowanie programu polityki zdrowotnej (50% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. Ewentualny egzamin poprawkowy będzie miał formę egzaminu ustnego. Zakres tematyczny i warunki zaliczenia pozostają bez zmian względem egzaminu testowego z pierwszego terminu. \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------------\|------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia komputerowe \| ocena grupy, projekt, prezentacja multimedialna \| Warunki zaliczenia ćwiczeń komputerowych: 1/ obecność na ćwiczeniach komputerowych (dopuszczalna 1 usprawiedliwiona nieobecność na ćwiczeniach); 2/ aktywny udział (współautorstwo) w zadaniach realizowanych w ramach ćwiczeń polegających na przygotowaniu projektu programu polityki zdrowotnej, ewaluacji programu zdrowotnego; 3/ przygotowanie i przedstawienie w formie prezentacji opracowanego w ramach ćwiczeń programu polityki zdrowotnej; 4/ uzyskanie co najmniej 60% z maksymalnej liczby punktów możliwych do zdobycia z zadań realizowanych w ramach ćwiczeń. \| \| wykłady e-learning \| egzamin pisemny \| Tak jak w przypadku wykładów stacjonarnych, forma zaliczenia przedmiotu jest egzamin testowy. Warunki dopuszczenia do egzaminu z przedmiotu: 1/ obecność na ćwiczeniach komputerowych (dopuszczalna 1 usprawiedliwiona nieobecność na ćwiczeniach); 2/ aktywny udział (współautorstwo) w zadaniach realizowanych w ramach ćwiczeń polegających na przygotowaniu projektu programu polityki zdrowotnej, ewaluacji programu zdrowotnego; 3/ przygotowanie i przedstawienie w formie prezentacji opracowanego w ramach ćwiczeń programu polityki zdrowotnej; 4/ uzyskanie co najmniej 60% z maksymalnej liczby punktów możliwych do zdobycia z zadań realizowanych w ramach ćwiczeń. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych z egzaminu testowego (50% ostatecznej oceny) oraz za opracowanie i zaprezentowanie programu polityki zdrowotnej (50% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. Ewentualny egzamin poprawkowy będzie miał formę egzaminu ustnego. Zakres tematyczny i warunki zaliczenia pozostają bez zmian względem egzaminu testowego z pierwszego terminu. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Wiedza z obszaru promocji zdrowia, podstaw psychologii, podstaw epidemiologii, podstaw socjologii. Adresowana polityka społeczna Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykłady e-learning: 30, ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studenta w wiedzę na temat problemów społecznych wrażliwych grup ludności i wyodrębnionej polityki społecznej (szczebla międzynarodowego, krajowego, samorządowego) adresowanej do tych grup. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wykształcenie umiejętności oceny polityk adresowanych do wrażliwych grup ludności. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| problemy społeczne wybranych grup ludności (np. dzieci, młodzieży, kobiet, osób niepełnosprawnych i starszych) w kontekście ich podatności m.in. na zjawiska deprywacji społecznej, dyskryminacji, ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz przemocy, a także wskazuje czynniki wpływające na powstawanie tych problemów \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W13 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| politykę społeczną kierowaną do wrażliwych grup ludności i powody adresowania działań do tych grup ludności \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W07 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| regulacje i programy polityki społecznej na szczeblu globalnym (konwencje ONZ i jej agend), europejskim i krajowym w odniesieniu do wrażliwych grup ludności \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W13 \| egzamin pisemny \| \| W4 \| podstawowe systemy wskaźników, przy pomocy których opisuje się i analizuje problemy społeczne głównych grup ludności, do których kierowana jest polityka społeczna \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W07 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| korzystać z informacji statystycznej oraz literatury przedmiotu na temat problemów społecznych różnych grup ludności \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U19 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| analizować realizację programów społecznych i instrumentów polityki społecznej adresowanych do wybranych grup ludności \| ZDP_KDR_U19 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \| U3 \| proponować działania zapobiegające deprywacji i wykluczeniu społecznemu wybranej grupy ludności \| ZDP_KDR_U02 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| K1 \| współdziałania w rozwiązywaniu kwestii społecznych dotyczących wrażliwych grup społecznych \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| K2 \| poszerzania swojej wiedzy w obszarze polityki społecznej adresowanej do wybranych grup ludności \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| wykłady e-learning \| 30 \| \| ćwiczenia \| 30 \| \| przygotowanie do zajęć \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| \| przygotowanie projektu \| 20 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 2 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 117 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 60 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Podstawowe zagadnienia polityki społecznej: definiowanie wrażliwych grup społecznych oraz adresowanego podejścia w polityce społecznej. \| W1, U1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Specyficzne potrzeby i problemy społeczne poszczególnych wrażliwych grup społecznych, w tym dzieci, młodzieży, kobiet, osób starszych i osób z niepełnosprawnościami. \| W1, U1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Wskaźniki i dane o sytuacji społecznej i zdrowotnej wrażliwych grup społecznych. \| W4, U1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Podmioty zaangażowane w realizację adresowanej polityki społecznej i ich działania ukierunkowane na rozwiązywanie i zapobieganie kwestiom społecznym. \| W2, U2, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Podstawowe regulacje na szczeblu globalnym, europejskim, krajowym i lokalnym w obszarze przeciwdziałania dyskryminacji, przemocy, ubóstwu i wykluczeniu społecznemu wrażliwych grup społecznych. \| W3, U1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda projektów, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|-------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------\| \| wykłady e-learning \| egzamin pisemny \| Uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu pisemnego. \| \| ćwiczenia \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| Uczestnictwo i aktywność na ćwiczeniach. Przygotowanie prac domowych. Przygotowanie pracy projektowej wraz z prezentacją wyników (praca grupowa). Warunkiem uzyskania zaliczenia z przedmiotu jest także uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu pisemnego, który obejmuje materiał wykładów e-learningowych oraz realizowany na ćwiczeniach. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa z przedmiotu stanowi średnią ważoną ocen z egzaminu pisemnego (70%) oraz pracy projektowej (30%). Ocena z egzaminu i pracy projektowej zależy od liczby uzyskanych punktów: • ocena dostateczna (3.0): student/ka uzyskuje 60-67% punktów • ocena plus dostateczny (3.5): student/ka uzyskuje 68-75% punktów • ocena dobra (4.0): student/ka uzyskuje 76-83% punktów • ocena plus dobry (4.5): student/ka uzyskuje 84-90% punktów • ocena bardzo dobra (5.0): student/ka uzyskuje ponad 90% punktów Wymagania wstępne i dodatkowe znajomość podstawowych zagadnień z obszaru polityki społecznej ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Nabycie umiejętności czytania i rozumienia prac naukowych w języku angielskim. \| \|-------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Utrwalenie wiedzy na temat badań jakościowych i ilościowych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| W1 \| projekty głównych typów badań naukowych, narzędzia i metody gromadzenia danych \| ZDP_KDR_W27, ZDP_KDR_W28 \| egzamin pisemny \| \| W2 \| zasady analizy danych \| ZDP_KDR_W28 \| egzamin pisemny \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| używać dostępnych baz danych w celu identyfikacji czynników wpływających na zdrowie \| ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U15 \| egzamin pisemny \| \| U2 \| posługiwać się profesjonalnym językiem angielskim i rozumie myśli przewodnią tekstu angielskiego, oraz rozumie dyskusję dotyczącą problemów w zdrowiu publicznym \| ZDP_KDR_U23 \| egzamin pisemny \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 30 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|-----------------------------\|---------------\| \| \| 60 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|----------------------------\|---------------\| \| \| 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Badania jakościowe. \| W1, W2, U2 \| wykład \| \| 2. \| Badania ilościowe (zmienność losowa, błąd systematyczny, zakłócanie, błąd interpretacji, opisowe i analityczne badania obserwacyjne, badania eksperymentalne, dobór badanej próby, standaryzacja pomiarów, związek przyczynowo-skutkowy). \| W1, W2, U2 \| wykład \| \| 3. \| Publikacja wyników (budowa artykułu naukowego). \| W1, W2, U1, U2 \| wykład \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| wykład \| egzamin pisemny \| Forma i warunki zaliczenia modułu, w tym zasady dopuszczenia do egzaminu, zaliczenia, a także forma i warunki zaliczenia poszczególnych zajęć wchodzących w zakres danego modułu. Egzamin pisemny (test) (100% oceny końcowej). Za pozytywną odpowiedź na każde z pytań przydzielą się jeden punkt w końcowej ocenie. Warunkiem zaliczenia egzaminu jest uzyskanie co najmniej 50% dobrych odpowiedzi w teście. Ocena końcowa zależy od % dobrych odpowiedzi: Ocena 3,0 - gdy: 50%-59% Ocena 3,5- gdy: 60%-64% Ocena 4,0- gdy: 65%-69% Ocena 4,5-gdy: 70%-74% Ocena 5- gdy: >=75% Egzamin pisemny może składać się z pytań testowych wielokrotnego wyboru, zadań do rozwiązania oraz pytań otwartych wymagających krótkiej odpowiedzi. Ocena końcowa jest łączną oceną odpowiedzi na wszystkie pytania, których liczba nie jest ograniczona. W przypadku egzaminu zdawanego w drugim terminie lub w indywidualnych przypadkach przywrócenia pierwszego terminu egzaminu (konieczna zgoda Dziekana Wydziału), dopuszczalna jest forma ustna egzaminu i w takim przypadku ocena pozytywna uwarunkowana jest udzieleniem przez studenta prawidłowej odpowiedzi na trzy pytania dotyczące podstawowych pojęć epidemiologicznych. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstawowych pojęć oraz koncepcji i metod epidemiologicznych, znajomość podstaw biostatystyki, podstaw demografii, języka angielskiego. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0231 Nauka języków \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| ### Okres: Semestr 1 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| \|--------------------------------------------------\|---\| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| lektorat: 20, lektorat e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| ### Okres: Semestr 2 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \|--------------------------------------------------\|---------------------\| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| lektorat: 20, lektorat e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Rozwijanie kompetencji komunikacyjnej studentów, szczególnie w odniesieniu do terminologii Zdrowia Publicznego. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Poszerzanie specjalistycznego słownictwa z obszaru zdrowia publicznego. \| \| C3 \| Wzmocnienie umiejętności czytania ze zrozumieniem tekstów specjalistycznych i materiałów źródłowych. \| \| C4 \| Doskonalenie umiejętności sporządzania prezentacji dotyczących zdrowia publicznego, zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej (artykuł, raport, opinia, esej). \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|------------------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| specjalistyczne słownictwo, a także jest w stanie odpowiednio zinterpretować teksty w języku angielskim, zarówno na tematy konkretne, jak i abstrakcyjne, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych z problematyką zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny, egzamin ustny, odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| komunikować się w języku angielskim, formułuje przejrzyste i szczegółowe wypowiedzi zarówno ustne, jak i pisemne, potrafi zająć i uargumentować swoje stanowisko w omawianych sprawach, biorąc pod uwagę wady i zalety różnych rozwiązań \| ZDP_KDR_U23 \| egzamin pisemny, egzamin ustny, odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| akceptacji różnorodności poglądów i ich udziału w ogólnym wizerunku zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_K07 \| odpowiedź ustna \| \| K2 \| pracy w grupie nad strategią wybranego zagadnienia z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_K03 \| odpowiedź ustna \| ## Bilans punktów ECTS ### Semestr 1 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| lektorat \| 20 \| \| lektorat e-learning \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 15 \| \| przygotowanie referatu \| 15 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|---------------------------------\| \| 60 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|---------------------------------\| \| 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Semestr 2 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| Przygotowanie do ćwiczeń \| 15 \| \|--------------------------\|----\| \| Przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 15 \| \| Lektorat \| 20 \| \| Lektorat e-learning \| 10 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 30 \| \|---------------\|----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Zapoznanie studentów z głównymi problemami zdrowia publicznego w języku angielskim i rozwijanie umiejętności posługiwania się językiem angielskim, z umiejętnym stosowaniem terminów specjalistycznych. \| W1, U1, K1, K2 \| lektorat, lektorat e-learning \| ### Informacje rozszerzone #### Semestr 1 Metody nauczania: Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Gra dydaktyczna, Inscenizacja, Konwersatorium językowe, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, Warsztat, Zajęcia praktyczne \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| lektorat \| odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach oraz uzyskanie pozytywnych ocen z testów śróдsemestralnych, odpowiedzi ustnych i prac pisemnych do końca sesji poprawkowej w danym semestrze. \| \| lektorat e-learning \| odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| Zajęcia lektorat e-learning prowadzone są w sposób synchroniczny i są uzupełnieniem standardowego lektoratu. Zaliczenie jest wspólne dla zajęć z lektoratu i lektoratu e-learning i obejmuje treści przerabiane na obu formach zajęć. Podlega tym samym zasadom, które opisano przy lektoracie. \| #### Semestr 2 Metody nauczania: Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Film dydaktyczny, Gra dydaktyczna, Inscenizacja, Konwersatorium językowe, Praca w grupie, Warsztat, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| lektorat \| egzamin pisemny, egzamin ustny, odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| Egzamin na poziomie B2+ (część ustna i pisemna). Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z wszystkich semestrów. Jeśli z powodu braku zaliczenia przepada pierwszy termin egzaminu końcowego, termin ten nie jest przywracany. Warunkiem uzyskania zaliczenia za semestr jest obecność na zajęciach oraz uzyskanie pozytywnych ocen z testów śródsemestrznych, odpowiedzi ustnych i prac pisemnych. \| \| lektorat e-learning \| egzamin pisemny, egzamin ustny, odpowiedź ustna, praca pisemna, test \| Zajęcia lektorat e-learning prowadzone są w sposób synchroniczny i są uzupełnieniem standardowego lektoratu. Zaliczenie jest wspólne dla zajęć z lektoratu i lektoratu e-learning i obejmuje treści przerabiane na obu formach zajęć. Podlega tym samym zasadom, które opisano przy lektoracie. \| Dodatkowy opis W Centrum Językowym UJ CM obowiązuje semestralne zaliczenie przedmiotu. Student, który nie zaliczył poprzedniej części lektoratu z jakiegokolwiek powodu może uczestniczyć w kolejnej części lektoratu i jednocześnie powtarzać niezaliczoną część. Powtarzanie lektoratu oznacza ponowne uczestnictwo w zajęciach i testach. Student musi powtarzać tylko ten semestr, z którego nie otrzymał zaliczenia. Skala ocen: • 0-59 % – ocena ndst • 60-70 % – ocena dst • 71-75 % – ocena + dst • 76-85 % – ocena db • 86-90 % – ocena + db • 91-100 % – ocena bdb Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość języka angielskiego na poziomie średnio-zaawansowanym lub zaawansowanym. ### Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 4, ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 11 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| ### Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Przekazanie studentom wiedzy dotyczącej wpływu nieprawidłowego żywienia i/lub niewłaściwej jakości zdrowotnej żywności na rozwój chorób dietozależnych. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Uświadomienie studentom znaczenia światowych i krajowych wytycznych dotyczących prawidłowego żywienia oraz podstawowych regulacji prawnych w zakresie bezpieczeństwa żywności i żywienia. \| ### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| zalecenia żywieniowe na poziomie ogólnoświatowym i krajowym oraz ocenia krytycznie wpływ żywienia na zdrowie człowieka \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W08 \| test wielokrotnego wyboru, zaliczenie pisemne \| \| W2 \| zagadnienia bezpieczeństwa dotyczącego żywności i żywienia w powiązaniu z podstawowymi regulacjami prawnymi na poziomie europejskim i krajowym \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W22 \| test uzupełnień, test wielokrotnego wyboru, zaliczenie pisemne \| \| W3 \| skutki nieprawidłowego żywienia i/lub niewłaściwej jakości zdrowotnej żywności na rozwój chorób dietozależnych \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W08 \| test uzupełnień, test wielokrotnego wyboru, zaliczenie pisemne \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| zastosować metodę Evidence-Based Nutrition w ocenie sposobu żywienia ludności w różnych okresach życia i stanu zdrowia \| ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U15 \| sprawozdanie z wykonania zadania, test uzupełnień, zaliczenie pisemne \| \| U2 \| podać warunki higieniczno-sanitarne pomieszczeń związanych z przygotowywaniem i produkcją żywności z wykorzystaniem systemu HACCP \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U14 \| sprawozdanie z wykonania zadania, test uzupełnień \| \| U3 \| przedstawić program profilaktyczny lub edukacyjny związany z żywieniem określonej grupy ludności \| ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U14 \| obserwacja pracy studenta, sprawozdanie z wykonania zadania \| \| U4 \| przeprowadzić oraz ocenić stan odżywienia różnych grup osób \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U06 \| obserwacja pracy studenta, sprawozdanie z wykonania zadania \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|--------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| prezentacji nabytej wiedzy w promocji prozdrowotnych zachowań w środowisku \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K04 \| obserwacja pracy studenta, test uzupełnień \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 4 \| \| Ćwiczenia \| 30 \| \| wykłady e-learning \| 11 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 15 \| \| przygotowanie projektu \| 15 \| \| sporządzenie sprawozdania \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 100 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|---------------------------\|--------------\| \| 45 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|----------------------------------------------------------\|--------------\| \| 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|----------------------------------------\| \| 1. \| Wykorzystanie metody Evidence Based Nutrition w opracowywaniu norm. Nutrigenomika i nutrigenetyka. Problemy etyczne w żywieniu i produkcji żywności. \| W1, U1 \| wykład, wykłady e-learning \| \| 2. \| Bezpieczeństwo żywności i żywienia a aktualne regulacje prawne na poziomie krajowym i europejskim. Higiena artykułów żywnościowych i przedmiotów codziennego użytku mających kontakt z żywnością. Substancje dodatkowe i obce w żywności. Środowiskowe uwarunkowania skażeń żywności. Ocena jakościowa funkcjonowania zakładu żywienia zbiorowego zamkniętego - System HACCP - studium przypadku. \| W2, U2, K1 \| wykład, ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Formy edukacji żywieniowej - programy profilaktyczne. Rola oznakowania żywności w podejmowaniu właściwych wyborów żywieniowych - oświadczenia żywieniowe i zdrowotne. \| W1, U3, K1 \| wykład, ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Żywienie ludzi w różnych okresach życia. Żywienie człowieka chorego - dieta a prawa pacjenta. Wartość odżywcza środków spożywczych wycalczana na podstawie wskaźnika gestości odżywczej. Zmiany wartości odżywczej produktów spożywczych zależne od przechowywania żywności i stosowanych technik kulinarnych. Gospodarka wodno-elektrolitowa oraz wpływ żywienia na równowagę kwasowo-zasadową. \| W3, U1, K1 \| wykład, ćwiczenia \| \| 5. \| Suplementy żywności - prawo unijne i krajowe. Jakościowe i ilościowe metody oceny sposobu żywienia. Ocena zawartości wybranych składników odżywczych oraz indywidualnych racji pokarmowych na podstawie przeprowadzonego 24-godzinnego wywiadu. \| W1, W2, U2, U4 \| wykład, ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Produkty żywnościowe mające wpływ na antyzdrowotne zachowania człowieka i ich toksyczne uwarunkowania. Składniki żywności a profilaktyka wybranych chorób przewlekłych dietozależnych. \| W3, U3, K1 \| wykład, ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 7. \| Ocena stanu odżywienia - badania antropometryczne: ocena masy ciała i wzrostu, pomiary grubości tkanki tłuszczowej, zastosowanie i ocena wskaźników do oceny nadmiaru masy ciała i tłuszczenia. Ocena niedoboru masy ciała w zaburzeniach odżywiania. Pogłębiane metody oceny sposobu żywienia. \| W3, U4, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, E-learning, Film dydaktyczny, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, Wycieczka, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| wykład \| test wielokrotnego wyboru, zaliczenie pisemne \| Zaliczenie testu wielokrotnego wyboru uwzględniającego treści wykładów i wykładów e-learning (co najmniej 60% poprawnych odpowiedzi) \| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, sprawozdanie z wykonania zadania, test wielokrotnego wyboru \| zaliczenie zadań wykonywanych w trakcie ćwiczeń, uzyskanie zaliczenia z 2 testów wielokrotnego wyboru uwzględniających treści ćwiczeń (co najmniej 60% poprawnych odpowiedzi) \| \| wykłady e-learning \| test uzupełnień \| w trakcie lub po zakończeniu zajęć przeprowadzenie testu uzupełnień lub udzielenie odpowiedzi na postawione pytania w trakcie wykładu \| Wymagania wstępne i dodatkowe Student posiada podstawową wiedzę z zakresu nauki o żywieniu człowieka. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0919 Zdrowie gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| ### Okres \| Semestr 1 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|---\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 30, ćwiczenia: 45 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \| Semestr 2 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|-----------------\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 30 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 7.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zdobycie wiedzy dotyczącej zagrożenia chorobami niezakaźnymi o największym znaczeniu społecznym, ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia, a także poznanie możliwości zwalczania tych chorób na drodze prewencji. Ugruntowanie umiejętności dotyczących interpretacji wyników badań epidemiologicznych oraz umiejętności pracy grupowej w tym zakresie. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|------------------\|-----------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| W1 \| epidemiologię i prewencję chorób zakaźnych i niezakaźnych, w tym związanych z jakością środowiska, stylem życia, sposobem żywienia oraz innymi czynnikami ryzyka zdrowotnego \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02 \| egzamin pisemny, ocena grupy, praca pisemna \| \| W2 \| metody przeprowadzania wstępnej oceny zagrożeń zdrowia populacji oraz rozpowszechnienia chorób \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02 \| egzamin pisemny, ocena grupy, praca pisemna \| \| W3 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych oraz wnioskowania statystycznego \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W27, ZDP_KDR_W28 \| egzamin pisemny, ocena grupy \| \| W4 \| źródła informacji naukowej i profesjonalnej \| ZDP_KDR_W24 \| egzamin pisemny, ocena grupy, praca pisemna \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| U1 \| dokonać analizy informacji dotyczących problemów zdrowotnych i czynników wpływających na zdrowie określonej populacji i formułuje na ich podstawie krytyczne sady oraz zinterpretować wyniki publikacji, naukowe ekspertyzy i raporty z zakresu zdrowia publicznego i przeprowadzić ich krytyczną analizę \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15 \| egzamin pisemny, praca pisemna \| \| U2 \| pracować w grupie nad strategią wybranego problemu dotyczącego zdrowia publicznego integrując wiedzę teoretyczną z praktyką \| ZDP_KDR_U08 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| \| U3 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej prezentacji, raportu, zawierających opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| K1 \| skutecznego zarządzania czasem własnym oraz współpracowników \| ZDP_KDR_K06 \| obserwacja pracy studenta \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07 \| obserwacja pracy studenta \| Bilans punktów ECTS Semestr 1 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 30 \| \| ćwiczenia \| 45 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 30 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 105 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 75 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 45 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Semestr 2 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 30 \| \| przygotowanie raportu \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 25 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 1 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 71 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Przyczyny zachorowań i zgonów w Polsce i na Świecie. Epidemiologia chorób zakaźnych i niezakaźnych. Epidemiologiczne kryteria efektywności działań z zakresu zdrowia publicznego i opieki zdrowotnej w chorobach zakaźnych (HIV, COVID-19). Epidemiologiczne kryteria efektywności działań z zakresu zdrowia publicznego i opieki zdrowotnej w cywilizacyjnych chorobach niezakaźnych. Zawał serca - skuteczność leczenia. Czynniki ryzyka a przyczyny chorób (Hipercholesterolemia, Nadeśnienie tętnicze, Cukrzyca i Otyłość. Czynniki Palenie tytoniu. Niska aktywność fizyczna) Epidemiologia żywieniowa; Prewencja choroby niedokrwiennej serca. Strategia populacyjna i strategia wysokiego ryzyka; Efektywność programów pierwotnej i wtórnej prewencji. Profilaktyka nowotworów: czynniki ryzyka oraz wczesne wykrywanie Epidemiologia środowiskowa. Zanieczyszczenie środowiska i skutki zdrowotne \| W1, W2, W3, W4, U1 \| wykład \| \| \| \| \|---\|---\| \| 2. \| Analiza wyników badań epidemiologicznych (praca z artykułami naukowymi). Nadciśnienie tętnicze - Rozpowszechnienie, świadomość, leczenie i kontrola; Hipercholesterolemia - Zmiany w częstości występowania, leczenia i kontroli; Palenie papierosów-umieralność ogólna i ryzyko przypisane; Aktywność fizyczna – rodzaje i zależność z cechami społeczno-ekonomicznymi; Psychospołeczne czynniki ryzyka chorób układu krążenia - depresja, Farmakoterapia prewencyjna - aspiryna w prewencji chorób układu krążenia - metaanaliza; Zanieczyszczenia powietrza a choroby układu krążenia – case-control study: Czynniki ryzyka chorób układu krążenia u dzieci i młodzieży: otyłość u dzieci – metodyka użycia wskaźnika BMI, Grypa a choroby układu krążenia i rola szczepień przeciw grypie w prewencji ChUK– metaanaliza. Nowotwory - Spożycie wysocze przetworzonej żywności i ryzyko raka: badanie kohortowe. Wykorzystanie epidemiologii przy ocenie jakości usług medycznych – korzystanie z OZ. Eksperyment medyczny. Interpretacja wyników badań naukowych. W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K2 ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe \| \| 3. \| Epidemiologia chorób zakaźnych – rozwój, założenia, pojęcia; Przyczynowość w epidemiologii chorób zakaźnych; Relacja pomiędzy czynnikiem zakaźnym, gospodarzem, środowiskiem; Drogi transmisji; Zarządzanie ogniskiem epidemicznym; Szczepienia; Zakażenia szpitalne i antybiotykoodporność w populacji. W1, W2, W4, U1, U2, U3, K1, K2 ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Zagadnienia obejmują aktualne problemy zdrowia publicznego i ustalane są na początku każdego semestru np.: uzależnienie od alkoholu i jego skutki zdrowotne, związek picia kawy z chorobami układu krążenia, efekty zdrowotne narażenia na promieniowanie UV, poród w szpitalu czy w domu?, wpływ sieci 5g na zdrowie. W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Semestr 1 Metody nauczania: Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| wykład \| ocena grupy \| Obecność i aktywność w interaktywnej dyskusji \| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta \| Obecność i aktywne uczestnictwo \| Semestr 2 Metody nauczania: Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda problemowa, Metoda projektów, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| Do zaliczenia przedmiotu konieczne jest zaliczenie ćwiczeń, indywidualny udział w przygotowaniu raportu oraz uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu. Warunki dopuszczenia do egzaminu: na podstawie zaliczenia ćwiczeń, co uwarunkowane jest obecnością i aktywnym uczestnictwem. Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń nie zachowuje swojej ważności w przypadku ewentualnego powtarzania przedmiotu. Egzamin pisemny (70% oceny) może składać się z pytań testowych jednokrotnego wyboru, zadań do rozwiązania oraz pytań otwartych wymagających krótkiej odpowiedzi. Za pozytywną odpowiedź na każde z pytań przydziela się jeden punkt w końcowej ocenie. O zaliczenia egzaminu konieczne jest uzyskanie co najmniej 61% punktów możliwych do uzyskania; ocena dst: 61–65%; dst plus: 66–70%; dobry: 71–75%; dobry plus: 76–80%; bdb: 81–100%. Ocena niedostateczna z egzaminu jest równoznaczna z końcową oceną niedostateczną. W przypadku egzaminu zdawanego w drugim terminie lub w indywidualnych przypadkach przywrócenia pierwszego terminu egzaminu (konieczna zgoda Dziekana Wydziału), dopuszczalna jest forma ustna egzaminu i w takim przypadku ocena pozytywna uwarunkowana jest udzieleniem przez studenta prawidłowej odpowiedzi na trzy pytania dotyczące podstawowych pojęć, a ogólna ocena jest podsumowaniem oceny odpowiedzi na wszystkie pytania zadane w czasie egzaminu, których liczba nie jest ograniczona. Indywidualny wkład studenta w powstanie każdego raportu (30% oceny) z uwzględnieniem wpływu oceny całego raportu, oceniany jest przez prowadzącego w skali 2-5. Za końcową ocenę przyjmuje się średnią arytmetyczną z uzyskanych ocen \| Wymagania wstępne i dodatkowe znajomość podstawowych pojęć oraz koncepcji i metod epidemiologicznych, znajomość podstaw biostatystyki, podstaw demografii, języka angielskiego oraz umiejętność wyszukiwania i czytania prac naukowych ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| \| \| Klasyfikacja ISCED \| Brak kategorii ISCED \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| szkolenie BHK: 4 \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\| \| C1 \| 1. Zapoznanie studentów i doktorantów rozpoczynających kształcenie w szkołach doktorskich z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny kształcenia na podstawie wybranych przepisów pranych. \| \| C2 \| 2. Zapoznanie z zagrożeniami dla życia i zdrowia występującymi podczas odbywania zajęć, sposobach ochrony przed tymi zagrożeniami oraz postępowania podczas wystąpienia tych zagrożeń. \| \| C3 \| 3. Poinformowanie studentów i doktorantów rozpoczynających kształcenie w szkołach doktorskich o zasadach ochrony przeciwpożarowej a szczególnie o sposobach zapobiegania pożarowym, systemach wykrywania pożarów, podręcznym sprzęcie gaśniczym oraz przeprowadzaniu ewakuacji na wypadek pożaru i innych miejscowych zagrożeń. \| \| C4 \| 4. Zapoznanie z ogólnymi zasadami pierwszej pomocy. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| Syllabuses \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| zasady bezpieczeństwa i higieny kształcenia na podstawie wybranych przepisów prawnych. \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13 \| zaliczenie \| \| W2 \| zagrożenia dla życia i zdrowia występujące podczas zajęć, sposoby ochrony przed tymi zagrożeniami oraz postępowanie podczas wystąpienia tych zagrożeń. \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06 \| zaliczenie \| \| W3 \| zasady ochrony przeciwpożarowej a szczególnie sposoby zapobiegania pożarowym, systemy wykrywania pożarów, podręczny sprzęt gaśniczym oraz zasady przeprowadzenia ewakuacji na wypadek pożaru i innych miejscowych zagrożeń. \| ZDP_KDR_W23 \| zaliczenie \| \| W4 \| ogólne zasady udzielania pierwszej pomocy. \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13, ZDP_KDR_W23 \| zaliczenie \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| wymienić zasady bezpieczeństwa i higieny kształcenia, korzystając z wybranych aktów prawnych \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U14 \| zaliczenie \| \| U2 \| wymienić i analizować zagrożenia dla życia i zdrowia występujące podczas zajęć, wymienić i dobrać sposoby ochrony przed tymi zagrożeniami oraz potrafi właściwie zachować się podczas wystąpienia tych zagrożeń. \| ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| zaliczenie \| \| U3 \| zastosować zasady ochrony przeciwpożarowej, wymienić przyczyny pożarów i sposoby zapobiegania pożarowym, właściwie użyć podręcznego sprzęt gaśniczym właściwie postępować podczas ewakuacji \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U16 \| zaliczenie \| \| U4 \| zastosować zdobytą wiedzę w zakresie pierwszej pomocy w praktyce (wypadek lub inne zagrożenie życia) \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U22 \| zaliczenie \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| właściwego podejmowania działań w sytuacji zagrożenia \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K07 \| zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| szkolenie BHK \| 4 \| \| analiza materiału badawczego \| 5 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|------------------------------\|---------------\| \| \| 9 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|----------------------------\|---------------\| \| \| 4 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|------------------------------------------------------------\|---------------\| \| \| 5 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Moduł I Wybrane regulacje prawne. - podstawy prawne bezpieczeństwa i higieny kształcenia - prawa i obowiązki studenta oraz Rektora w zakresie bezpieczeństwa i higieny kształcenia - podstawowe zasady bezpieczeństwa obowiązujące studenta podczas zajęć organizowanych przez Uczelnię. \| W1, U1, K1 \| szkolenie BHK \| \| 2. \| Moduł I Warunki bezpieczeństwa i higieny kształcenia w pomieszczeniach Uczelni. - drogi i przejścia - pomieszczenia uczelni - oświetlenie - ogrzewanie i wentylacja - apteczka pierwszej pomocy - stanowisko wyposażone w monitor ekranowy. \| W2, U2, K1 \| szkolenie BHK \| \| 3. \| Moduł I Czynniki środowiska kształcenia oraz ich zagrożenia i profilaktyka. - czynniki niebezpieczne - czynniki szkodliwe - czynniki uciążliwe \| W2, U2, K1 \| szkolenie BHK \| \| 4. \| Moduł I Wypadki, którym mogą ulec studenci w trakcie zajęć organizowanych przez Uczelnię. - zasady postępowania w razie wypadków i w sytuacjach zagrożeń i awarii \| W2, U2, K1 \| szkolenie BHK \| \| 5. \| Zasady korzystania z domów studenckich \| W3, W4, U3, U4, K1 \| szkolenie BHK \| \| 6. \| Moduł I Zasady udzielania pierwszej pomocy - system Ratownictwa Medycznego w Polsce - pierwsza pomoc w aktach prawnych. - łańcuch przeżycia. - bezpieczeństwo ratownika. - ocena stanu poszkodowanego (ABC) i wezwanie pomocy. - pozycja bezpieczna. - resuscytacja krążeniowo – oddechowa (RKO). - resuscytacja krążeniowo - oddechowa z użyciem automatycznego defibrylatora zewnętrznego AED. - postępowanie w stanach nagłych \| W1, W4, U4, K1 \| szkolenie BHK \| \| 7. \| Moduł I Ochrona przeciwpożarowa - podstawy prawne ochrony przeciwpożarowej - obowiązki Uczelni, studentów i doktorantów w zakresie ochrony przeciwpożarowej - definicja pożaru - grupy pożarów - przyczyny pożarów - sposoby gaszenia pożarów - podręczny sprzęt gaśniczy – zasady użycia i działania - zasady zachowania się podczas pożaru - zasady zachowania się podczas ewakuacji \| W1, W3, U1, U3, K1 \| szkolenie BHK \| \| \| \| \|---\|---\| \| 8. \| Moduł II 1. Zagrożenia czynnikami biologicznymi w środowisku kształcenia 2. Środki ochrony indywidualnej przed zagrożeniami biologicznymi 3. Problemy ochrony środowiska W2, U2, K1 szkolenie BHK \| \| 9. \| Moduł III 1. Zagrożenia czynnikami chemicznymi w środowisku kształcenia 2. Środki ochrony indywidualnej przed zagrożeniami chemicznymi 3. Problemy ochrony środowiska W2, U2, K1 szkolenie BHK \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: E-learning, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| szkolenie BHK \| zaliczenie \| obejrzenie i wysłuchanie prezentacji stanowi podstawę do uznania udziału w obowiązkowym szkoleniu \| Wymagania wstępne i dodatkowe obecność na szkoleniu jest obowiązkowa ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| czynniki ryzyka rozwoju omawianych chorób \| ZDP_KDR_W01 \| zaliczenie pisemne \| \| W2 \| sposoby zapobiegania chorobom \| ZDP_KDR_W01 \| zaliczenie pisemne \| \| W3 \| metody oceny zagrożeń zdrowia populacji oraz rozpowszechniania chorób \| ZDP_KDR_W02 \| zaliczenie pisemne \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| wykorzystać wiedzę teoretyczną w celu interpretacji zjawisk odróżniających stan zdrowia i choroby \| ZDP_KDR_U01 \| zaliczenie pisemne \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 15 \| \| przygotowanie do zaliczenia na ocenę \| 15 \| Łączny nakład pracy studenta Liczba godzin 30 Liczba godzin kontaktowych Liczba godzin 15 * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie w zagadnienia z zakresu patologii; występowanie procesów patologicznych jako wynik przekroczenia granic fizjologicznego dostosowania się do zaburzeń środowiska zewnętrznego. \| W1, U1 \| wykład \| \| 2. \| Zdefiniowanie podstawowych pojęć i uszeregowanie adekwatnych jednostek chorobowych z poszczególnych specjalności. \| W1, W3, U1 \| wykład \| \| 3. \| Wybrane choroby układu sercowo-naczyniowego \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 4. \| Najczęstsze nowotwory -onkologia jako narastający problem społeczny \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 5. \| Stany bezobjawowe na przykładzie cukrzycy, hipercholesterolemii \| W1, W2, W3, U1 \| wykład \| \| 6. \| Wybrane choroby przewlekłe o narastającym znaczeniu społecznym \| W1, W2, W3, U1 \| wykład \| \| 7. \| Wybrane problemy zdrowotne wieku podeszłego \| W1, W2, W3, U1 \| wykład \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: E-learning, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| wykład \| zaliczenie pisemne \| Obecność na wykładach e-learningowych i zaliczenie w formie testu \| Demografia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki socjologiczne \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0314 Socjologia i kulturoznawstwo \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 1 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godzin z zajęć \| wykład: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Uzyskanie podstawowej wiedzy dotyczącej zjawisk i procesów demograficznych. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Poznanie najważniejszych źródeł informacji demograficznej. \| \| C3 \| Poznanie podstawowych metod prezentacji i interpretacji danych demograficznych. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| wybrane metody analizy danych demograficznych \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W27, ZDP_KDR_W28 \| test \| \|----\|---------------------------------------------\|----------------------------------------\|------\| \| W2 \| podstawowe zjawiska demograficzne i sposoby ich pomiaru \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W24 \| test \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| opisać podstawowe procesy demograficzne \| ZDP_KDR_U01 \| test \| \|----\|----------------------------------------\|-------------\|------\| \| U2 \| interpretować tabele i wykresy \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U06 \| test \| \| U3 \| poszukiwać źródeł informacji demograficznych \| ZDP_KDR_U06 \| test \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| odnoszenia się z szacunkiem do osób mających odmienne poglądy \| ZDP_KDR_K07 \| test \| \|----\|-------------------------------------------------------------\|-------------\|------\| \| K2 \| poniesienia odpowiedzialności za nieprzestrzeganie zasad obowiązujących na zajęciach i zasad zaliczenia przedmiotu \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K06 \| test \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 15 \| \| przygotowanie do sprawdzianu \| 10 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|---------------\| \| 25 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|---------------\| \| 15 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Demografia historyczna. Prognozy demograficzne. \| W2, U1, U2, K2 \| wykład \| \| 2. \| Współczynniki demograficzne - obliczanie, standaryzacja i interpretacja. \| W1, W2, U1, U2, K2 \| wykład \| \| 3. \| Wzrost liczby ludności świata. Eksplozja demograficzna i jej wpływ na zdrowie. \| W1, W2, U1, U2, U3, K1, K2 \| wykład \| \| 4. \| Urodzenia i czynniki wpływające na liczbę urodzeń. \| W2, U1, U2, K1, K2 \| wykład \| \| 5. \| Sposoby prezentacji danych demograficznych. \| W1, W2, U2, U3, K2 \| wykład \| \| 6. \| Modele i determinanty płodności. \| W2, U1, U2, K1, K2 \| wykład \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Dyskusja, Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| wykład \| test \| 5 krótkich testów \| Dodatkowy opis Do oceny końcowej wliczają się punkty uzyskane z 4 na 5 pisanych testów (najniżej oceniony test nie wlicza się do obliczenia oceny końcowej). Wymagania wstępne i dodatkowe Brak wymagań wstępnych. Zajęcia są obowiązkowe - dopuszcza się jedną nieusprawiedliwoną nieobecność. Ekonomika zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykłady e-learning: 30, ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studentów w wiedzę o ekonomicznym wymiarze zdrowia oraz funkcjonowaniu sektora zdrowotnego, jego kompleksowej strukturze, specyfice mechanizmów alokacji zasobów i pomiarze wyników. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie studentów w umiejętności niezbędne przy kształtowaniu i ewaluacji ekonomicznie efektywnych struktur organizacji produkcji dóbr i usług zdrowotnych oraz analizie decyzji wpływających na stan zdrowia jednostki. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| specyfikę funkcjonowania sektora zdrowia publicznego i jego podmiotów z perspektywy ekonomicznej \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W11 \| egzamin pisemny \| \| W2 \| proces alokacji środków na wszystkich poziomach organizacyjnych systemu ochrony zdrowia, w szczególności w obszarze zdrowia publicznego, z wykorzystaniem narzędzi rynkowych i poza rynkowych \| ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W15 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| metody finansowania systemu opieki zdrowotnej oraz zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17 \| egzamin pisemny \| \| W4 \| metody finansowania świadczeniodawców w obszarze zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W19 \| egzamin pisemny \| \| W5 \| czynniki wpływające na wielkość wydatków w sektorze zdrowotnym i zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W19 \| egzamin pisemny \| \| W6 \| ekonomiczne narzędzia wpływu na zachowania zdrowotne jednostek \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14 \| egzamin pisemny \| \| W7 \| ekonomiczne uwarunkowania i występowania efektów zewnętrznych i ich implikacje dla organizacji szczepień ochronnych \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17 \| egzamin pisemny \| \| W8 \| ekonomiczne implikacje towarzyszące wprowadzaniu różnorodnych rozwiązań w zakresie opieki koordynowanej \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17 \| egzamin pisemny \| \| W9 \| podstawowe rodzaje analiz ekonomicznych wykorzystywanych do oceny programów i świadczeń w obszarze zdrowia publicznego i ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W15 \| egzamin pisemny \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł (publikacje naukowe i dane statystyczne, ekspertyzy, raporty) oraz formułować na tej podstawie sądy oraz wnioski odnoszące się do funkcjonowania systemów ochrony zdrowia i jego poszczególnych części \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15 \| egzamin pisemny \| \| U2 \| zinterpretować i porównać wybrane wskaźniki odnoszące się do ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U18 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \| U3 \| przeprowadzić proste analizy ekonomiczne odnoszące się do problemów ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U19 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \| U4 \| identyfikować i analizować wpływ bodźców finansowych na zachowania zdrowotne jednostek \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U18 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \| U5 \| identyfikować i analizować wpływ bodźców finansowych na na sytuację ekonomiczną podmiotów świadczących usługi z zakresu opieki zdrowotnej i zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U17, ZDP_KDR_U18 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| K1 \| godzenia wymiaru ekonomicznego oraz etycznego w funkcjonowaniu ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|--------------------------\| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w sprawach będących przedmiotem dyskusji \| ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykłady e-learning \| 30 \| \| Ćwiczenia \| 30 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 2 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 28 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 120 \| \|---------------\|-----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|-----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 30 \| \|---------------\|-----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|----------------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie - najważniejsze pojęcia z obszaru ekonomii, ekonomiki zdrowia i ochrony zdrowia. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Cechy zdrowia jako dobra ekonomicznego - jednostka jako producent własnego zdrowia - model Michaela Grossmana. \| W1, W6, U4, K1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Zdrowie i świadczenia zdrowotne a alokacja ograniczonych zasobów - rynek i państwo w sektorze ochrony zdrowia i w zdrowiu publicznym. \| W2, U1, K1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Metody finansowania systemu opieki zdrowotnej oraz zdrowia publicznego. \| W3, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Wydatki na opiekę zdrowotną i zdrowie publiczne, ich determinanty oraz wskaźniki. \| W5, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Optymalizacja metod finansowania świadczeniodawców - rola bodźców ekonomicznych w kształtowaniu zachowań producentów usług. \| W4, U5, K1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| \| \| \|---\|---\| \| 7. \| Ekonomiczne instrumenty kształtowania zachowań zdrowotnych: sin taxes oraz bodźce oddziaływania pozytywnego. \| \| \| W6, U4, K1, K2 \| \| \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 8. \| Ekonomiczna analiza szczepień ochronnych – pozytywne efekty zewnętrzne w zdrowiu publicznym. \| \| \| W7 \| \| \| wykłady e-learning \| \| 9. \| Cechy ekonomiczne koordynowanej opieki zdrowotnej, integracja zdrowia publicznego w procesy koordynowanej opieki zdrowotnej. \| \| \| W8, U1, U5, K1, K2 \| \| \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 10. \| Analizy ekonomiczne w zdrowiu publicznym. \| \| \| W9, U3, K1, K2 \| \| \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, wykład zdalny (w czasie rzeczywistym) z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| wykłady e-learning \| egzamin pisemny \| Do zaliczenia modułu konieczne jest uzyskanie co najmniej 60% na egzaminie pisemnym przeprowadzanym po zakończeniu zajęć. Egzamin ma charakter opisowy – pytania otwarte i zadania obliczeniowe. \| \| ćwiczenia \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Aktywne uczestnictwo w ćwiczeniach. Do zaliczenia modułu konieczne jest uzyskanie co najmniej 60% na egzaminie pisemnym przeprowadzanym po zakończeniu zajęć. Egzamin ma charakter opisowy – pytania otwarte i zadania obliczeniowe. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu ekonomii. Wszystkie zajęcia (wykłady i ćwiczenia) są obowiązkowe. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wzrost poziomu wiedzy studentów na temat interwencji mających na celu prozdrowotne kształtowanie środowiska. \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zapoznanie studentek i studentów z różnymi typami działań, które można wdrożyć aby zmniejszyć negatywny wpływ środowiska na ludzkie zdrowie. \| \| C3 \| Kształtowane umiejętności przygotowania programu interwencyjnego w obszarze zdrowia środowiskowego. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| podstawowe zagrożenia zdrowia ludności związane z jakością środowiska \| ZDP_KDR_W01 \| egzamin pisemny \| \| W2 \| różne strategie zapobiegania problemom zdrowotnym wynikającym z degradacji środowiska \| ZDP_KDR_W01 \| egzamin pisemny, projekt \| \| W3 \| metody i narzędzia planowania, realizacji i oceny skuteczności programów zdrowotnych w obszarze zdrowia środowiskowego \| ZDP_KDR_W06 \| egzamin pisemny, projekt \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| planować programy zapobiegawcze w obszarze zdrowia środowiskowego oraz wskaźniki ich oceny \| ZDP_KDR_U02 \| egzamin pisemny, projekt \| \| U2 \| planować działania na rzecz zwiększania świadomości społecznej w zakresie zdrowia środowiskowego \| ZDP_KDR_U13 \| projekt \| \| U3 \| wyszukać i przeanalizować informacje dotyczące czynników środowiskowych, wpływających na zdrowie określonej populacji oraz sformułować na tej podstawie własne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| projekt \| \| \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| dostrzegania problemów związanych z niesprawiedliwością środowiskową oraz podejmowania kroków w celu ich eliminowania oraz zapobiegania ich powstawaniu \| ZDP_KDR_K09 \| projekt \| \| K2 \| podejmowania współpracy z różnymi instytucjami w działaniach na rzecz poprawy stanu zdrowia społeczeństwa związanego z jakością środowiska \| ZDP_KDR_K05 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 30 \| \| wykłady e-learning \| 30 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| przygotowanie do zajęć \| 5 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 15 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 60 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Skutki procesów cywilizacyjnych dla homeostazy ekosystemów. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Metody oceny i monitorowania zagrożeń środowiskowych oraz skutków ich oddziaływania na organizm ludzki. \| W3, U1, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Techniczne metody ochrony atmosfery, wód, gleb. \| W2, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Kontrowersje dotyczące skutków jakie niesie ze sobą wdrażanie niektórych technologii dla bezpieczeństwa ekologicznego i zdrowotnego. \| W1, W2, K1 \| wykłady e-learning \| \| 5. \| Kształtowanie zachowań zdrowotnych i prośrodowiskowych poprzez oddziaływania edukacyjne oraz przez zmiany systemów wartości. \| W2, W3, U2, K2 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Stosowanie bodźców ekonomicznych w celu motywowania jednostek oraz instytucji do działań prośrodowiskowych. \| W2, W3, U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Metody informowania opinii publicznej o zagrożeniach i wielkości środowiskowego ryzyka dla zdrowia. \| W2, W3, U2, K2 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Bieżące problemy zdrowia środowiskowego. \| W1, U3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 9. \| Podstawowe regulacje prawne w zakresie ochrony środowiska. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 10. \| Metody badań naukowych w zdrowiu środowiskowym. \| W3, U1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Burza mózgów, Dyskusja, E-learning, Metoda problemowa, Metoda projektów, Metoda przypadków, Praca w grupie, Wycieczka, Wykład, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| egzamin pisemny \| Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej z modułu jest: 1. zdobycie zaliczenia z części ćwiczeniowej przedmiotu (patrz wyżej) 2. zdobycie minimum 60% punktów końcowych, na które składają się odpowiednio przeliczone punkty zdobyte na ćwiczeniach (tak by stanowiły 30% oceny końcowej) oraz na egzaminie pisemnym (70% oceny końcowej), co odpowiada opanowaniu przez studenta/studentkę wszystkich kompetencji wymienionych w sylabusie przedmiotu w stopniu dostatecznym. 3. Egzamin ma formę pisemną i ma postać pytań otwartych lub/l testowych sprawdzających wiedzę z zakresu materiału prezentowanego na ćwiczeniach oraz wykładach a także zadań (np. studium przypadku) sprawdzających umiejętności zdobyte na zajęciach. 4. Prowadzący może podwyższyć ocenę końcową z przedmiotu biorąc pod uwagę obecność oraz aktywność studenta/studentki na wykładach a także inne zaproponowane aktywności (np. w mediach społecznościowych). Oceny są wystawiane zgodnie z następującą skalą: 60% - 67% ocena dostateczna (3.0) 68% - 75% ocena dostateczna plus (3.5) 76% - 83% ocena dobra (4.0) 84% - 92% ocena dobra plus (4.5) 93% - 100% ocena bardzo dobra (5.0) \| \| wykłady e-learning \| projekt \| Warunkiem zaliczenia części ćwiczeniowej jest: - obecność na zajęciach. - zaliczenie nieobecności w formie zaproponowanej przez prowadzącego dany temat, w terminie nieprzekraczającym trzech tygodni od danych zajęć (w przypadku nieobecności spowodowanej chorobą od czasu powrotu studenta/tki na zajęcia). - przygotowanie do zajęć w formie podyktowanej przez prowadzącego/prowadzącą ćwiczenia. - praca własna oraz różne formy pracy na zajęciach. - wykonanie pracy pisemnej - projektu programu zapobiegawczego z zakresu zdrowia środowiskowego. Praca przygotowywana jest przez 3-5 osobową grupę studentów/studentek (może być też indywidualna w przypadku indywidualnego planu studiów). Aby uzyskać zaliczenie i zostać dopuszczonym do egzaminu student/ka musi zdobyć minimum 60% punktów możliwych do zdobycia za przygotowanie) pracy pisemnej (po uwzględnieniu punktów karnych naliczanych za nadliczbowe nieobecności nieusprawiedliwione). Liczba punktów z części ćwiczeniowej stanowi 30% punktów na podstawie których zostanie wystawiona końcowa ocena z przedmiotu. \| Dodatkowy opis Na ocenę 3: Student/ka zdobył/a w stopniu co najmniej dostatecznym wymagane umiejętności oraz kompetencje społeczne (efekty kształcenia: 3-6) oraz wiedzę (efekty kształcenia: 1-2) w stopniu dostatecznym. na ocenę 4: Student/ka zdobył/a w stopniu co najmniej dostatecznym wymagane umiejętności oraz kompetencje społeczne (efekty kształcenia: 3-6) oraz wiedzę (efekty kształcenia: 1-2) w stopniu dobrym. na ocenę 5: Student/ka zdobył/a w stopniu co najmniej dostatecznym wymagane umiejętności oraz kompetencje społeczne (efekty kształcenia: 3-6) oraz wiedzę (efekty kształcenia: 1-4) w stopniu bardzo dobrym. Wymagania wstępne i dodatkowe obecność na zajęciach obowiązkowa ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Matematyka \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 30, ćwiczenia komputerowe: 45 \| \| Liczba punktów ECTS \| 5.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Wyposażenie studentów w wiedzę i umiejętności potrzebne do przeprowadzenia analizy statystycznej. ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| W1 \| metody przygotowania danych do analizy statystycznej \| ZDP_KDR_W27 \| kolokwia praktyczne, projekt, zaliczenie pisemne \| \| W2 \| kryteria wyboru testów statystycznych do zastosowania w odpowiednich analizach statystycznych \| ZDP_KDR_W28 \| kolokwia praktyczne, projekt, zaliczenie pisemne \| \|----\|------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|-----------------------------------------------\| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \| \| \| U1 \| wybrać i zastosować odpowiedni test statystyczny oraz przeprowadzić obliczenia przy użyciu pakietu statystycznego \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| U2 \| zinterpretować wyniki analizy statystycznej, krytycznie odnieść się do nich i wyciągnąć odpowiednie wnioski \| ZDP_KDR_U21 \| kolokwia praktyczne, projekt \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \| \| \| K1 \| precyzyjnego zapisywania i wyjaśniania rozumowań \| ZDP_KDR_K07 \| projekt \| \| K2 \| krytycznego podejścia do prezentowanych rozumowań \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K07 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 30 \| \| ćwiczenia komputerowe \| 45 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 20 \| \| przygotowanie projektu \| 25 \| \| przygotowanie do kolokwium \| 25 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 145 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 75 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 45 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Rozkłady zmiennych losowych dyskretnych i ciągłych (Gaussa, Chi2, t, F), estymacja przedziałowa parametrów. \| W2 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 2. \| Testy parametryczne i nieparametryczne dla porównywania wartości parametrów rozkładów ciągłych i dyskretnych pomiędzy dwoma grupami. \| W1, W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 3. \| Testy parametryczne i nieparametryczne dla porównywania wartości parametrów rozkładów ciągłych i dyskretnych pomiędzy co najmniej trzema grupami. \| W1, W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Analiza korelacji. \| W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 5. \| Metody regresyjne - model regresji liniowej wielu zmiennych, model regresji logistycznej. \| W1, W2 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 6. \| Estymator Kaplana-Meiera. \| W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 7. \| Model proporcjonalnego hazardu Coxa. \| W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 8. \| Analiza krzywych ROC. \| W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 9. \| Redukcja wymiarów i grupowanie (analiza czynnikowa, analiza konfirmacyjna, analiza skupień). \| W2, U1 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| \| 10. \| Praktyczne umiejętności stosowania w/w regul testowania hipotez i analizy z wykorzystaniem pakietu statystycznego. \| W1, W2, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 11. \| Metody i techniki doboru wielkości próby do badania. \| W2 \| wykład, ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Rozwiązywanie zadań, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| wykład \| zaliczenie pisemne \| Kolokwium zaliczeniowe ma formę zestawu zadań do rozwiązania oraz pytań teoretycznych. Kolokwium uważa się za zaliczone, jeśli Student otrzyma co najmniej 60% punktów możliwych do uzyskania. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia jest obecność na wszystkich ćwiczeniach oraz uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń, tzn. otrzymanie min. 55% punktów z kolokwiów cząstkowych oraz projektu. \| \| ćwiczenia komputerowe \| kolokwia praktyczne, projekt \| Sprawdziany cząstkowe mają formę zestawu zadań do rozwiązania. Projekt polega na wykonaniu analizy statystycznej mającej formę raportu pisemnego, ocenia się: (a) terminowość wykonania zadania, (b) adekwatność zastosowanych metod do rozwiązania problemu, (c) sposób przedstawienia i interpretacji wyników. W przypadku powtarzania przedmiotu ponowne zaliczenie ćwiczeń jest obowiązkowe. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa jest średnią ważoną z ocen punktowych otrzymanych za kolokwium zaliczeniowe (waga=0,6) i ćwiczenia (waga=0,4). Uzyskanie łącznej punktacji poniżej 60% punktów wiąże się z niezaliczeniem przedmiotu. Oceny: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb. Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstaw biostatystyki (metody statystyki opisowej oraz podstawy testowania hipotez statystycznych), znajomość podstaw epidemiologii, umiejętność posługiwania się w podstawowym zakresie programem EXCEL. System informacyjny ochrony zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Informatyka \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 40 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zaznajomienie studenta z funkcjonowaniem systemu informacyjnego opieki zdrowotnej oraz z przebiegiem procesu informatyzacji systemu opieki zdrowotnej w Polsce. \| \|-------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Przekazanie wiedzy dotyczącej wybranych aspektów prawnych ochrony danych medycznych. \| \| C3 \| Poznanie przez studenta zasad funkcjonowania platform i portali internetowych przeznaczonych dla podmiotów leczniczych. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| zasady budowy i funkcjonowania Systemu Informacji Medycznej SIM oraz Systemów Dziedzinowych oraz Rejestrów Medycznych, a także zasady ich współdziałania \| ZDP_KDR_W18, ZDP_KDR_W19, ZDP_KDR_W25, ZDP_KDR_W26, ZDP_KDR_W30 \| obserwacja pracy studenta, test, zaliczenie \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| metody, narzędzia i techniki pozyskiwania danych \| ZDP_KDR_W18, ZDP_KDR_W19, ZDP_KDR_W25, ZDP_KDR_W26, ZDP_KDR_W30 \| obserwacja pracy studenta, test, zaliczenie \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| zinterpretować i zastosować założenia funkcjonalne systemu informacyjnego z wykorzystaniem zaawansowanych metod i technologii informatycznych w szczególności w zakresie zasad kontraktowania świadczeń zdrowotnych \| ZDP_KDR_U12, ZDP_KDR_U20 \| obserwacja pracy studenta, test, zaliczenie \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| podać zasady dotyczące funkcjonowania dokumentacji elektronicznej oraz zasady bezpieczeństwa i poufności informacji medycznej oraz prawa własności intelektualnej \| ZDP_KDR_U12, ZDP_KDR_U20 \| obserwacja pracy studenta, test, zaliczenie \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| K1 \| rozwiązywania złożonych problemów pojawiających się w systemie informacyjnym opieki zdrowotnej dotyczących bezpieczeństwa i poufności danych medycznych \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia komputerowe \| 40 \| \| przygotowanie do zajęć \| 20 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 40 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 40 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1. \| System informacyjny opieki zdrowotnej i jego funkcje. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 2. \| Proces informatyzacji systemu opieki zdrowotnej. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 3. \| Wybrane aspekty prawne dotyczące ochrony danych osobowych, wrażności oprogramowania i baz danych. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------\|----------------------\| \| 4. \| System ofertowania i sprawozdawczości, aplikacje informatyczne. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 5. \| Obsługa wybranych systemów informatycznych stosowanych w jednostkach opieki zdrowotnej. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 6. \| Platformy i portale internetowe przeznaczone dla podmiotów leczniczych. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Metoda projektów, Pracownia komputerowa, Praca z demonstracyjnymi aplikacjami systemów informatycznych \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| obserwacja pracy studenta, test, zaliczenie \| Warunkiem zaliczenia jest aktywna obecność studenta na ćwiczeniach, zaliczenie testu \| Dodatkowy opis Zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia jest aktywna obecność studenta na ćwiczeniach oraz uzyskanie pozytywnej oceny z testu zaliczeniowego. Sprawdzenie efektów W1, W2, U1, K1: - ocena 3 - podstawowe informacje o systemie informacyjnym opieki zdrowotnej oraz znajomość systemów dziedzinowych i rejestrów medycznych, - ocena 4 - dobra znajomość systemu informacyjnego opieki zdrowotnej oraz najważniejszych aplikacji wykorzystywanych przez podmioty lecznicze, - ocena 5 - pełna orientacja w funkcjonowaniu zintegrowanego systemu informacyjnego opieki zdrowotnej. Sprawdzenie efektów W2, U2: - ocena 3 – test w formie pytań zamkniętych 51% prawidłowych odpowiedzi. - ocena 4 – test w formie pytań zamkniętych 52-74 % prawidłowych odpowiedzi. - ocena 5 – test w formie pytań zamkniętych powyżej 75 % prawidłowych odpowiedzi. Efekt W1, W2, U1, K1 - ocena pracy na ćwiczeniach. Efekt W2, U2 - ocena testu zaliczeniowego. Wymagania wstępne i dodatkowe znajomość obsługi komputera oraz podstawowe informacje dotyczące systemu informacyjnego opieki zdrowotnej ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| praktyka: 150 \| \| Liczba punktów ECTS \| 5.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie się studenta, w zależności od miejsca odbywania praktyki, z organizacją i funkcjonowaniem instytucji, w której odbywa praktykę. \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Konfrontacja wiedzy i umiejętności nabytych w trakcie studiów z realnymi problemami działania podmiotów realizujących różne zadania z obszaru ochrony zdrowia. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| W1 \| strukturę organizacyjną oraz funkcje jednostki, w której realizuje praktykę \| ZDP_KDR_W31, ZDP_KDR_W32 \| zaliczenie \| \| W2 \| zakres czynności i rolę wybranych i podstawowych stanowisk pracy w jednostce, w której odbywa praktykę \| ZDP_KDR_W31, ZDP_KDR_W32 \| zaliczenie \| \|----\|------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|------------\| \| W3 \| metody i techniki oraz dostępną dokumentację \| ZDP_KDR_W31, ZDP_KDR_W32 \| zaliczenie \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| wykonać zadania określone przez opiekuna praktyki \| ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U24 \| zaliczenie \| \|----\|--------------------------------------------------\|--------------------------\|------------\| \| U2 \| dokonać analizy otoczenia oraz oceny jego wpływu na działalność i funkcjonowanie instytucji, w której odbywa praktykę \| ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U24 \| zaliczenie \| \| U3 \| powiązać dotychczas poznane zagadnienia teoretyczne z praktyką \| ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U24 \| zaliczenie \| \| U4 \| obserwować i włączać się w realizację zadań wykonywanych lub powierzonych mu przez opiekuna praktyki wykorzystując wiedzę zdobytą w czasie studiów \| ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U24 \| zaliczenie \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| K1 \| korzystania z pomocy ekspertów \| ZDP_KDR_K01 \| zaliczenie \| \|----\|--------------------------------\|-------------\|------------\| \| K2 \| skutecznego zarządzania własnym czasem \| ZDP_KDR_K06 \| zaliczenie \| \| K3 \| współpracy w rozwiązywaniu problemów zawodowych \| ZDP_KDR_K03 \| zaliczenie \| \| K4 \| odpowiedzialnego planowania zadań, które powierzono mu wykonać \| ZDP_KDR_K06 \| zaliczenie \| \| K5 \| przestrzegania zasad etycznych obowiązujących w pracy zawodowej \| ZDP_KDR_K08 \| zaliczenie \| \| K6 \| wykazania wrażliwości na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K09 \| zaliczenie \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| praktyka \| 150 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 150 \| \|-----------------------------\|-------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 150 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 150 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Sugerowane aktywności studenta podczas odbywania praktyki wakacyjnej (do wyboru przez kierownika jednostki lub innego pracownika odpowiedzialnego za nadzór nad studentami - wybór powinien zależeć od charakteru jednostki): - zapoznanie się z jednostką, jej charakterem, strukturą, realizowanymi zadaniami, - obserwacja pracy kierownika jednostki, wykonywanie zadań pomocniczych, - obserwacja praktyki zarządzania w danej instytucji na danym szczeblu w zależności od miejsca odbywania praktyki, - wizyty w poszczególnych działach/departamentach instytucji, - obserwacja pracy personelu administracyjnego oraz wykonywanie zadań pomocniczych, - poznanie specyficzniego charakteru jednostki, w której odbywa się praktyka, - uczestnictwo w bieżącej pracy jednostki, w której odbywa się praktyka, - wizyty w jednostkach podległych organizacji, w której odbywa się praktyka, - inne - do określenia w miejscu odbywania praktyki. \| W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, K1, K2, K3, K4, K5, K6 \| praktyka \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Praktyka zawodowa \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| praktyka \| zaliczenie \| Podstawą zaliczenia praktyki jest zaświadczenie potwierdzające realizację założonych dla praktyki celów, podpisane przez kierownika jednostki, w której student odbywał praktykę (lub upoważnioną przez kierownika osobę) oraz przedstawienie przez studenta koordynatorowi praktyk raportu (maksymalnie 2 strony), w którym opisany został przebieg praktyki, w tym zakres wykonywanych czynności oraz oceny zdobytego doświadczenia pod kątem realizacji założonych dla praktyki efektów uczenia się opisanych w sylabusach. Raport z praktyk wymaga uzyskania akceptacji koordynatora ds. praktyk z ramienia uczelni. Studenci zobowiązani są również do wypełnienia i złożenia ankiety oceniającej praktykę oraz podpisanego przez siebie Regulaminu praktyk. \| Wymagania wstępne i dodatkowe brak ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki prawne \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 30, ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie wiedzy dotyczącej podstaw regulacyjnych w prawie zdrowia publicznego i w sferze ochrony zdrowia. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie Studentów w wiedzę i umiejętności na temat różnych poziomów kluczowych regulacji w tej sferze. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| aspekty organizacyjne i prawne funkcjonowania polskiego systemu opieki zdrowotnej, instytucje i instrumenty prawne sfery zdrowotności publicznej \| ZDP_KDR_W10 \| egzamin pisemny, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|---------------------------------------------------------------\| \| W2 \| podstawy prawne ochrony zdrowia i udzielania świadczeń zdrowotnych \| ZDP_KDR_W17 \| egzamin pisemny, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| \| W3 \| podstawy prawne realizowania programów zdrowotnych \| ZDP_KDR_W25 \| egzamin pisemny, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| \| W4 \| kluczowe nowelizacje ustawowe, legislacyjne założenia i kierunki reform systemu ochrony zdrowia w Polsce i podstawy prawne strategii w sferze zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_W13 \| egzamin pisemny, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zastosować przepisy umów w sferze zdrowia publicznego, w tym umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U04 \| kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| U2 \| porządkować, analizować, porównywać i interpretować przepisy prawa, mające wpływ na udzielanie świadczeń zdrowotnych \| ZDP_KDR_U06 \| kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| K1 \| do wymienienia roli regulacji w zdrowiu publicznym, konieczności samodzielnego i krytycznego uzupełniania oraz aktualizacji wiedzy i umiejętności w sferze regulacji prawnych w zdrowiu publicznym, poszerzonych o wymiar interdyscyplinarny \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03 \| kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| K2 \| do wykazania tolerancji i otwartości wobec odmiennych poglądów i postaw, ukształtowanych przez różne czynniki społeczno-kulturowe w oparciu o odpowiednie prawa podmiotowe i na podstawie kluczowych regulacji z zakresu prawa zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_K05, ZDP_KDR_K09 \| kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 30 \| \| Ćwiczenia \| 30 \| \| przygotowanie do zajęć \| 20 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| \| przygotowanie do kolokwium \| 19 \| \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. Wybrane przepisy prawne wchodzące w zakres prawa zdrowia publicznego (prawa medycznego). Pojęcie tzw. błędu medycznego. \| W1, W2, W3, W4 \| wykład \| \| 2. Prawo zdrowia publicznego, jako część prawa administracyjnego. Perspektywa krajowa oraz międzynarodowa - zarys. \| W1, W2, W3, W4 \| wykład \| \| 3. Odpowiedzialność prawna personelu medycznego: cywilna, karna, pracownicza i zawodowa (dyscyplinarna). Wybrane zagadnienia. \| W1, W2 \| wykład \| \| 4. Prawa pacjenta. System ochrony praw pacjenta - działalność organów ochrony praw pacjenta. \| W1, W2, W4 \| wykład \| \| 5. Podstawy prawne organizacji i funkcjonowania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w systemie nadzoru sanitarno-epidemiologicznego w Polsce. \| W1, W2, W4 \| wykład \| \| 6. Prawo działalności leczniczej - charakterystyka. \| W1, W2, W3, W4 \| wykład \| \| 7. Podsystemy regulacji w obszarze zdrowia publicznego w odniesieniu do treści prezentowanych na wykładach. \| U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 8. Analiza tekstów źródłowych: ustaw, rozporządzeń, analiza poglądów doktryny (artykuły i komentarze) w zakresie tematyki wykładu. \| U1, U2, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda problemowa, Metoda przypadków, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| wykład \| egzamin pisemny \| Do zaliczenia przedmiotu konieczne jest uzyskanie co najmniej 60% na egzaminie pisemnym testowym przeprowadzanym po zakończeniu zajęć. Test obejmuje część odnoszącą się do sprawdzenia wiedzy z zakresu zagadnień stanowiących przedmiot wykładu i część dotyczącą zagadnień realizowanych w trakcie ćwiczeń. Ewentualny egzamin poprawkowy w formie ustnej. \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia \| kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta \| Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie pozytywnej oceny z części ćwiczeniowej, tj. prac grupowych i przedstawienie indywidualnego opracowania zadanego problemu w formie: „case study”, komentarza do tekstu źródłowego, analizy porównawczej. \| Dodatkowy opis Do zaliczenia przedmiotu wymagane jest zaliczenie ćwiczeń (dopuszczalna jest jedna nieusprawiedliwiona nieobecność) i uzyskanie pozytywnej oceny z zaliczenia pisemnego. Oceny według skali akademickiej. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza o społeczeństwie, państwie i prawie (poziom wykształcenia średniego). ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 26, wykłady e-learning: 14 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie studentów z wpływem psychospołecznych czynników na zdrowie oraz ze skutkami choroby w jakości życia. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Rozwijanie u studentów umiejętności oceny psychospołecznych determinant zachowań zdrowotnych i jakości życia uwarunkowanej zdrowiem. \| \| C3 \| Rozwijanie u studentów umiejętności zaplanowania działań ukierunkowanych na rozwój zdolności radzenia sobie i wzmacnienie odporności psychicznej w ramach programu poprawy jakości życia pacjentów. \| \| C4 \| Rozwijanie u studentów kompetencji planowania wsparcia społecznego we współpracy z organizacjami i instytucjami działającymi na rzecz poprawy jakości życia pacjentów. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| modele zdrowia oraz zasady i metody prewencji chorób, w tym związanych ze stylem życia, sposobem żywienia oraz innymi indywidualnymi czynnikami ryzyka zdrowotnego \| ZDP_KDR_W01 \| projekt, test \| \| W2 \| teorie i metody oceny przekonań i zachowań zdrowotnych oraz ich uwarunkowań \| ZDP_KDR_W08 \| test \| \| W3 \| źródła informacji naukowej i profesjonalnej, wykorzystywanych do oceny zdrowia i jakości życia związanej ze zdrowiem \| ZDP_KDR_W24 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| W4 \| teorie i metody oceny stresu, radzenia sobie ze stresem i odporności psychicznej; zjawisko wypalenia zawodowego i metody jego zapobiegania \| ZDP_KDR_W29 \| test \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| znaleźć i krytycznie ocenić wiarygodność informacji w ocenie uwarunkowań zdrowia \| ZDP_KDR_U06 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| U2 \| stosować techniki skutecznego komunikowania się interpersonalnego i ocenić jakość komunikowania z pacjentem \| ZDP_KDR_U07 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| U3 \| pracować w zespole nad projektem programu poprawy jakości życia uwarunkowanej zdrowiem w roli członka i kierującego integrując wiedzę teoretyczną z praktyką \| ZDP_KDR_U08 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| U4 \| zastosować wiedzę z psychologii zdrowia i o uwarunkowaniach zdrowia do planowania poprawy jakości życia osób z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami \| ZDP_KDR_U11 \| obserwacja pracy studenta, projekt, test \| \| \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| samodzielnego zdobywania wiedzy, poszerzania swoich umiejętności oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 26 \| \| wykłady e-learning \| 14 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie projektu \| 5 \| \| przygotowanie do zaliczenia na ocenę \| 5 \| \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Psychologia zdrowia jako dziedzina stosowana w zdrowiu publicznym. Model salutogenezy. \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Zdrowie subiektywne. Jakość życia uwarunkowana zdrowiem, jej pomiar i ocena. \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Behawioralne i poznawcze uwarunkowania zdrowia. Modele społeczno-poznawcze stosowane w planowaniu zmiany zachowań zdrowotnych. \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Stres i zdrowie. Wybrane psychologiczne koncepcje stresu. Odporność na stres i radzenie sobie ze stresem. \| W3, W4 \| wykłady e-learning \| \| 5. \| Stres zawodowy wśród profesji medycznych i służb ratowniczych. Wypalenie zawodowe i jego zapobieganie. \| W1, W3, W4 \| wykłady e-learning \| \| 6. \| Psychologiczne aspekty korzystania z systemu ochrony zdrowia. Rola wsparcia społecznego w chorobie. Opieka paliatywna i hospicyjna. \| W1, W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 7. \| Model salutogenezy i rola poczucia koherencji w zdrowiu. \| U1, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Skutki choroby i niepełnosprawności w jakości życia. \| U1, U3, U4, K1 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Identyfikowanie zachowań zdrowotnych związanych z poprawą jakości życia. \| U1, U3, U4, K1 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Planowanie zmiany zachowań zdrowotnych. Zastosowanie teorii planowanego zachowania. \| U1, U2, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 11. \| Ocena zdrowia i dobrostanu pacjentów. Ocena psychospołecznych determinant zachowań zdrowotnych. Opracowanie kwestionariusza. \| U2, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 12. \| Ocena stresu związanego z chorobą i zasobów radzenia sobie. \| U2, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 13. \| Planowanie działań ukierunkowanych na rozwijanie strategii radzenia sobie i wzmocnienie odporności na stres u pacjentów. \| U2, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 14. \| Ocena wsparcia społecznego na przykładzie wybranej organizacji pozysku publicznego działającej na rzecz poprawy jakości życia pacjentów. \| U2, U3, U4, K1 \| ćwiczenia \| \| 15. \| Ocena jakości życia uwarunkowanej zdrowiem przy zastosowaniu zogniskowanego wywiadu grupowego. \| U2, U3, U4 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|-----------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Pozytywna ocena z projektu zespołowego opracowanego na ćwiczeniach. \| \| wykłady e-learning \| test \| Pozytywna ocena z testu obejmującego tematykę wykładów realizowanych metodą e-learning \| Dodatkowy opis Oceną końcową jest ocena uzyskana z projektu zespołowego (40%) oraz z pisemnego testu zaliczeniowego (60%). Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa. Oceny wystawiane są zgodnie z następującą skalą: 60%-67% ocena dostateczna (3.0); 68%-75% ocena dostateczna plus (3.5); 76%-83% ocena dobra (4.0); 84%-92% ocena dobra plus (4.5); 93%-100% ocena bardzo dobra (5.0). Ochrona własności intelektualnej Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki prawne \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0421 Prawo \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2022/23 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 2 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 8, ćwiczenia e-learning: 2 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Utrwalenie przez studentów/studentki nabytej wcześniej wiedzy na temat norm prawnych regulujących ochronę własności intelektualnej w Polsce. \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Pogłębianie wiedzy na temat: norm prawnych regulujących ochronę praw autorskich i praw pokrewnych, prawa patentowego (ochrona własności przemysłowej) oraz prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| podstawowe akty prawne regulujące ochronę własności intelektualnej w Polsce (ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawę prawo własności przemysłowej, ustawę o ochronie baz danych, ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji), zasady udzielania patentów na produkty lecznicze oraz uzasadnia znaczenie ochrony patentowej dla rozwoju badań oraz wprowadzenia nowych leków do praktyki medycznej \| ZDP_KDR_W30 \| odpowiedź ustna, przygotowanie prezentacji w formie ustnej: opis przypadku naruszenia własności intelektualnej w kontekście zdrowia publicznego, rozwiązanie dwóch kazusów z zakresu ochrony własności intelektualnej. \| \|---\|---\|---\|---\| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| \| U1 \| analizować i interpretować najważniejsze przepisy prawne regulujące ochronę własności przemysłowej w Polsce, zastosować przepisy prawa autorskiego, prawa własności przemysłowej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji do rozwiązania konkretnych problemów, związanych z życiem zawodowym (ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa i „know how”, komercjalizacja wyników badań naukowych), przygotować formularz podania zgłoszenia znaku towarowego do Urzędu Patentowego RP \| ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, przygotowanie prezentacji w formie ustnej: opis przypadku naruszenia własności intelektualnej w kontekście zdrowia publicznego, rozwiązanie dwóch kazusów z zakresu ochrony własności intelektualnej. \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| \| K1 \| zachowywania w tajemnicy i nieprzekazywania osobom nieupoważnionym informacji, stanowiących „know how” przedsiębiorstwa (np. firmy farmaceutycznej, producenta sprzętu medycznego, zakładu opieki zdrowotnej), które zostały osobie zatrudnionej udostępnione z zastrzeżeniem poufności \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia \| 8 \| \| ćwiczenia e-learning \| 2 \| \| przygotowanie do zajęć \| 8 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 6 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 6 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 30 \| \|---\|---\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 10 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 10 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie: pojęcie własności intelektualnej oraz podstawowe akty prawne regulujące ochronę własności intelektualnej w Polsce. Wprowadzenie do prawa własności przemysłowej. Omówienie pojęcia własności przemysłowej. Podstawowy podział dóbr chronionych prawem własności przemysłowej. \| W1 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Znaki towarowe. Problematyka ochrony znaków towarowych i zasady zgłaszania znaków towarowych do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej. \| W1, U1 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Prawo patentowe w Polsce – pojęcie wynalazku i wyłączenia z zakresu pojęcia wynalazku. Przesłanki zdolności patentowej. Wynalazki wyłączone spod ochrony prawnej. Procedura rejestracji wynalazku w Polsce. Tajemnica firmy typu „know-how”. \| W1, U1, K1 \| ćwiczenia e-learning \| \| 4. \| Znaczenie ochrony patentowej dla rozwoju badań i wprowadzania nowych leków do praktyki medycznej. Praktyka udzielania patentów na produkty lecznicze w Polsce. \| W1, K1 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Przedstawienie samodzielnie przygotowanej prezentacji: opis przypadku naruszenia własności intelektualnej w obszarze związanym z ochroną zdrowia. \| U1, K1 \| ćwiczenia \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Dyskusja, E-learning, Wykład, Metoda tekstu przewodniego \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, przygotowanie prezentacji w formie ustnej: opis przypadku naruszenia własności intelektualnej w kontekście zdrowia publicznego, rozwiązanie dwóch kazusów z zakresu ochrony własności intelektualnej. \| Obecność na wszystkich zajęciach. Nieobecność wymaga zaliczenia danej części materiału na dyżurze. \| \| Ćwiczenia e-learning \| obserwacja pracy studenta \| Wykonanie aktywności na platformie zdalnego nauczania. \| ## Wymagania wstępne i dodatkowe Obowiązkowa obecność na wszystkich zajęciach oraz obowiązkowe wykonanie aktywności e-learningowych. W przypadku nieobecności konieczne jest zgłoszenie się do osoby prowadzącej zajęcia na dyżur celem zaliczenia danej części materiału. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 5, wykłady e-learning: 10' \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Przygotowanie studentów do stosowania zasad i modelowych rozwiązań w ramach opieki koordynowanej na poziomie organizacji i międzyinstytucjonalnym. \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie studentów w pogłębną wiedzę i umiejętności umożliwiające analizowanie i ocenę koordynacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z uwzględnieniem kryteriów jakości i efektywności. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| zasady, metody i techniki opieki koordynowanej (zarządzanej). \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W12 \| projekt, zaliczenie pisemne \| \| W2 \| modelowe rozwiązania w ramach funkcjonujących programów opieki koordynowanej w strukturze organizacyjnej systemu ochrony zdrowia w Polsce i na Świecie. \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14 \| projekt, zaliczenie pisemne \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| identyfikować i analizować problemy w zakresie koordynacji opieki na różnych poziomach systemu ochrony zdrowia oraz proponować sposoby ich rozwiązania. \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U15 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie pisemne \| \| U2 \| obserwować, analizować i oceniać programy opieki koordynowanej. \| ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U15 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie pisemne \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 5 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 4 \| \| przygotowanie projektu \| 5 \| \| przygotowanie do kolokwium \| 5 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 29 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 15 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 5 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|----------------------------------\| \| 1. \| Idea i zasady opieki koordynowanej. Aktualne regulacje prawne w zakresie koordynacji opieki zdrowotnej w Polsce. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Modele opieki koordynowanej w Polsce i na świecie – przegląd doświadczeń. \| W2, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| \| \| \|---\|---\| \| 3. \| Świadczeniodawcy w strukturach opieki koordynowanej jako główni realizatorzy idei opieki koordynowanej (organizacyjne formy opieki koordynowanej). \| \| \| W1, W2 \| \| \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Bodźce finansowe ukierunkowane na świadczeniodawcę, bodźce ukierunkowane na pacjenta, zarządzanie decyzjami klinicznymi, Ścieżki postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. \| \| \| W1, W2, U2 \| \| \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Koordynator i praca zespołów interdyscyplinarnych jako podstawa koordynacji poziomej i pionowej. Pacjenci i pracownicy opieki zdrowotnej oraz społecznej jako partnerzy. Proces wspólnego podejmowania decyzji. \| \| \| W1, W2, U2 \| \| \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Instytucje koordynowanej opieki zdrowotnej a koszty, jakość i satysfakcja pacjentów. \| \| \| W1, W2, U1, U2 \| \| \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, E-learning, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest obecność na zajęciach, aktywność oraz prezentacja projektu. \| \| wykłady e-learning \| zaliczenie pisemne \| Warunkiem zaliczenia wykładów jest zaliczenie pisemnego zaliczenia na co najmniej 60% punktów. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zasad organizacji i finansowania systemu ochrony zdrowia. Wszystkie zajęcia (wykłady i ćwiczenia) są obowiązkowe. System ochrony zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 15, wykłady e-learning: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studentów w wiedzę na temat definiowania systemu ochrony zdrowia (definicje organizacji międzynarodowych, eksperckie) \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie studentów w wiedzę na temat organizacji polskiego systemu ochrony zdrowia. \| \| C3 \| Identyfikacja działań jednostek administracji publicznej (centralnej i zdecentralizowanej) w systemie ochrony zdrowia. \| \| C4 \| Identyfikacja zasad organizacji i administracji podmiotami leczniczymi w systemie ochrony zdrowia. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| uwarunkowania organizacyjne funkcjonowania systemu ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, test \| \| W2 \| główne założenia i kierunki reform systemu ochrony zdrowia w Polsce \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, test \| \| W3 \| formy organizacyjne świadczeniodawców oraz zasady funkcjonowania organizacji w otoczeniu konkurencyjnym \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, test \| \| W4 \| podstawowe struktury i współzależności organizacji w systemie ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, test \| \| U1 \| interpretować podstawowe problemy organizacyjne jednostek opieki zdrowotnej oraz ich przyczyny \| ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, test \| \| K1 \| okazywania wrażliwości na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K05 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 15 \| \| wykłady e-learning \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 15 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| System ochrony zdrowia: organizacja, podział, zadania - perspektywa międzynarodowa, modele organizacyjne systemów ochrony zdrowia na świecie. \| W1, W3, W4 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| System ochrony zdrowia: organizacja, podział, zadania oraz identyfikacja uprawień państwa i samorządu terytorialnego w systemie ochrony zdrowia - perspektywa krajowa, parlament, rząd, ministerstwa - organizowanie systemu, zarządzanie reformą. \| W1, W3, W4 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Pacjent w organizacji opieki - przywileje, ograniczenia, ścieżki dostępu. \| W2, W3, U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Lecznictwo otwarte: podstawowa opieka zdrowotna (POZ), ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS), higiena szkolna, profilaktyka i promocja zdrowia, medycyna ratunkowa, ratownictwo medyczne. \| W2, W3, W4, U1, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Opieka zamknięta: szpitale, zakłady opiekuńczo-lecznicze, hospicja. \| W2, W3, W4, U1, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|-------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna \| Warunkiem zaliczenia ćwiczeń i dopuszczenia do egzaminu jest aktywność na zajęciach, udział w pracach grupowych w trakcie zajęć, wykonanie starannie i terminowo prac pisemnych oraz przygotowanie i przedstawienie pozytywnie ocenionej prezentacji na zadaną temat, a także udział we wszystkich wizytach obserwacyjnych. \| \| wykłady e-learning \| test \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest wywiązywanie się ze wszystkich powinności w ramach ćwiczeń i zaliczenie na ocenę co najmniej dostateczną pisemnego egzaminu końcowego w formie testu. Koncowa ocena z przedmiotu stanowi średnią ważoną oceny z egzaminu testowego - 50% (z co najmniej 60% poprawnymi odpowiedziami) oraz z oceny: przygotowanych w trakcie zajęć prac pisemnych i prezentacji-referatu - 35 % i zaliczenie testu z zajęć e-learningowych - 15%. Na ocenę końcową może mieć wpływ liczba nieobecności. \| ## Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu wiedzy o społeczeństwie, państwie i administracji publicznej. Obecność na wszystkich zajęciach (wykładach i ćwiczeniach) jest obowiązkowa. Dopuszcza się dwie nieobecności niesuprawiedliwione. Uwaga: każda nieobecność (w tym usprawiedliwiona) musi być niezwłocznie zaliczona u prowadzącego zajęcia. Warunki zaliczenia nieobecności określa osoba prowadząca opuszczone zajęcia. Terminowe i ocenione pozytywnie przez prowadzącego - wywiązań się z zaliczeń za wszystkie nieobecności, jest jednym z warunków dopuszczenia do egzaminu i zaliczenia przedmiotu. Wymagana jest pełna obecność na wszystkich wizytach obserwacyjnych w trakcie całych zajęć. Introduction to governance in health system Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 22 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie studentom informacji na temat istotnej roli praktyk rządzenia i zarządzania oraz przywództwa w sektorze zdrowotnym. \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Uchwycenie wpływu praktyk dobrego rządzenia na populacyjne pozytywne wskaźniki zdrowotne. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| współczesne wyzwania procesu politycznego w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W11 \| odpowiedź ustna, projekt \| \|----\|-------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------------------\| \| W2 \| zasady i wartości charakteryzujące praktyki dobrego rządzenia w zdrowiu i prawidłowo identyfikuje ich cechy \| ZDP_KDR_W13, ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, projekt \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| identyfikować różne sytuacyjne bariery i determinanty procesu politycznego w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_U22 \| odpowiedź ustna, projekt \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------------------\| \| U2 \| zaproponować adekwatnie do sytuacji narzędzia charakterystyczne do koncepcji rządzenia \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| \| U3 \| zastosować teoretyczne i normatywne aspekty koncepcji rządzenia do różnych rzeczywistych przykładów decyzji politycznych \| ZDP_KDR_U03 \| odpowiedź ustna, projekt \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| K1 \| angażowania się w konstruktywną krytykę i rozważania na temat istoty polityki zdrowotnej \| ZDP_KDR_K01 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| \|----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------------------\| \| K2 \| zaangażowania i wyjaśniania przedmiotu zajęć w przyszłości \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 22 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 28 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 22 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 22 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1. \| Koncepcja rządzenia (WHO, Komisja Europejska oraz główne narodowe rządowe agencje zdrowotne). \| W2, U2 \| Ćwiczenia \| \| 2. \| Determinanty zdrowia (demograficzne, epidemiologiczne, socjalne, technologiczne, wynikające z działań w systemie zdrowotnym). \| W1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Proces polityczny (decyzyjny) oparty na faktach. Wielopoziomowy system ustawodawczy. \| U1, U3, K1 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Państwo – Rynek – Społeczeństwo (ekonomiczne determinanty zdrowia versus dylematy państwa). \| W2, U3, K2 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Kontekst polityczny (centralizacja, decentralizacja, globalizacja, system polityczny). \| W1, U3, K2 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Wartości społeczne w ochronie zdrowia (prawa człowieka, solidarność, równość, inkluзja, autonomia, partycypacja społeczne i inne). \| U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Nowe modele decyzyjne w ochronie zdrowia (dobre rządzenia, przywództwo, rządzenie partycypacyjne, modele decyzyjne, modele demokracji). \| U1, U3, K1, K2 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| Ostateczna ocena składa się z: w 40% z oceny z prezentacji power point, w 50% z egzaminu finalnego, w 10% z oceny aktywności w trakcie ćwiczeń \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zagadnień polityki zdrowotnej i społecznej, znajomość języka angielskiego niezbędna do uczestnictwa w zajęciach i zapoznania się z wymaganą literaturą. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Zdobycie wiedzy dotyczącej planowania badania naukowego oraz dotyczącej technik zbierania danych i narzędzi badawczych, a także zdobycie umiejętności przygotowania i zaprezentowania projektu badania naukowego. ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| zasady planowania badań oraz techniki zbierania danych i narzędzi badawcze \| ZDP_KDR_W27, ZDP_KDR_W31 \| egzamin ustny \| \| U1 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł i formułować na tej podstawie krytyczne sądy na temat zagrożeń i problemów zdrowotnych określonej zbiorowości \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U22 \| ocena grupy, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| pracować w zespole nad rozwiązywaniem wybranego problemu zdrowia publicznego integrując wiedzę teoretyczną z praktyką \| ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U22 \| ocena grupy, projekt \| \| U3 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanego projektu i prezentacji zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| ocena grupy, projekt \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| K1 \| do rozważania wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K08 \| ocena grupy \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia komputerowe \| 30 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 5 \| \| przygotowanie do zajęć \| 15 \| \| przygotowanie raportu \| 10 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 30 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1. \| Praktyczne zastosowanie metod epidemiologicznych oraz analizy literatury naukowej w przygotowywaniu wniosku o finansowanie projektu dotyczącego najważniejszych problemów zdrowotnych. Tematy projektów badań epidemiologicznych zmieniają się. Pod opieką tutora studenci prowadzą dyskusję nad wyborem tematu projektu badania epidemiczno-logicznego, założeniami i celem badania, dokonują wyboru i opisu metody badania, kalkulacji wielkości próby, szacują przewidywane koszty realizacji projektu oraz spodziewane wyniki. W przygotowaniu projektów studenci opierają się na standardowych formularzach wniosków. Przewidywane jest przygotowanie 2 projektów badań epidemiologicznych na różne tematy wg schematu: • wybór tematu badawczego, dla którego zostanie przygotowany projekt badania (wg wzoru aplikacji grantowej Ministerstwa Nauki), • zbieranie literatury, • ustalenie rodzaju badania, • określenie metod zbierania danych, • określenie rodzaju analiz, • określenie zalet i wad badania, czynników zakłócających, etc, • prezentacja i omawianie projektu. \| W1, U1, U2, U3, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Burza mózgów, Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, Praca w grupie, Seminarium \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| egzamin ustny, ocena grupy, projekt \| Ocena końcowa: egzamin ustny - 50% oceny końcowej; przygotowanie projektu badania - 50% a) Warunki dopuszczenia do egzaminu: na podstawie zaliczenia ćwiczeń, co uwarunkowane jest obecnością i aktywnym uczestnictwem. Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń nie zachowuje swojej ważności w przypadku ewentualnego powtarzania przedmiotu. Efekt 1: egzamin ustny - prezentacja projektów: ocena ndst: nie przedstawił projektu lub przedstawił w sposób mało wyczerpujący lub błędny; ocena dst: potrafi przedstawić projekt badania ale nie w pełni wyczerpujący sposób lub z drobnymi błędami; ocena db: poprawnie i w pełnym zakresie przedstawia projekt badania; ocena bdb: przedstawia projekt badania poprawnie, w komunikatywny i atrakcyjny sposób w pełnym zakresie tematu; Efekty 2-5: przygotowanie projektu badania: Indywidualny wkład studenta w powstanie każdego projektu, z uwzględnieniem wpływu oceny całego projektu, oceniany jest przez prowadzącego zajęcia w skali 2-5. Za końcową ocenę przyjmuje się średnią arytmetyczną z uzyskanych ocen. \| ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 15, wykłady e-learning: 5 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Przedstawienie studentom informacji na temat miejsca i roli pracowników medycznych i około-medycznych w koordynowanej opiece zdrowotnej. W oparciu o zdobytą wiedzę teoretyczną na temat organizacji pracy, a także nabyte umiejętności i kompetencje, student uzyskuje podstawy właściwego planowania pracy zespołu w opiece koordynowanej. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| podstawowe metody i narzędzia zarządzania zasobami ludzkimi oraz uwarunkowania ich zastosowania \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W16, ZDP_KDR_W20 \| test \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|------\| \| U1 \| wskazać i zastosować właściwe narzędzia zarządzania zasobami ludzkimi w organizacjach sektora ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U07 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, test \| \| U2 \| planować współpracę zespołową i podział zadań pomiędzy członkami zespołu \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U08 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| K1 \| aktywnej pracy w grupie i wspólnego znajdowania rozwiązań \| ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 15 \| \| wykłady e-learning \| 5 \| \| analiza przypadków \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| konsultacje z prowadzącym zajęcia \| 2 \| \| przygotowanie do zajęć \| 8 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 4 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 54 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 25 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Rozwój i szkolenia pracowników. Kształcenie ustawiczne w zawodach medycznych. \| W1, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Praca zespołowa. Podział ról i zadań w zespole terapeutycznym. \| U1, U2, K1 \| ćwiczenia \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| 3. \| Koordynowana opieka zdrowotna jako sposób na bardziej efektywne wykorzystanie kadr medycznych. \| W1, U1 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Doświadczenia międzynarodowe w koordynowanej opiece zdrowotnej. Różnice w zadaniach poszczególnych grup zawodowych. \| W1, U1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Przykłady programów koordynowanej opieki zdrowotnej ze szczególnym uwzględnieniem roli, zadań i współpracy zasobów kadrowych. \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, test \| Zaliczenie na ocenę w formie testu pisemnego obejmującego całość zagadnień z wykładów i ćwiczeń. Ponadto konieczna jest aktywna obecność i praca na zajęciach. \| \| wykłady e-learning \| test \| Materiał z wykładów e-learningowych jest włączony w test pisemny. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu zarządzania w ochronie zdrowia. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. # Health systems goals and performance in transition ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin ustny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 14 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Prezentacja analizy porównawczej w zakresie specyfiki, struktury i organizacji systemów zdrowotnych oraz ich celów w odniesieniu do globalnej, europejskiej i krajowej perspektywy. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Identyfikacja i omówienie różnic pomiędzy systemami zdrowotnymi, wynikającymi z historii, kultury a także uwarunkowań społecznych, ekonomicznych i politycznych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| specyficzne mocne i słabe strony systemu zdrowotnego - analizy modelowe i porównawcze \| ZDP_KDR_W12 \| obserwacja pracy studenta \| \| W2 \| zasoby występujące w wyselekcjonowanych systemach zdrowotnych \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W11 \| obserwacja pracy studenta \| \| W3 \| różnice w systemach zdrowotnych krajów wysokorozwiniętych \| ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| oceniać i porównywać dane dotyczące systemów zdrowotnych w krajach rozwiniętych \| ZDP_KDR_U05 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| U2 \| identyfikować, oceniać a także prezentować i dyskutować na temat mocnych i słabych cech wyselekcjonowanych systemów zdrowotnych \| ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| U3 \| ocenić systemy zdrowotne w szerszej perspektywie \| ZDP_KDR_U03 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| podejmowania współpracy w rozwiązywaniu problemów naukowych, społecznych, politycznych i innych \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 14 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 15 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 31 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 14 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 14 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Globalne cele Systemów Zdrowotnych: Cele Milenijne (MDGs) oraz Zrównoważone Cele Rozwoju (SDGs) – 2015. \| W1, U3 \| ćwiczenia \| \| Numer \| Tematyka \| Wymagania \| Forma \| \|-------\|----------\|-----------\|-------\| \| 2. \| Regulacje w ochronie zdrowia, modele i funkcje systemów zdrowotnych w perspektywie globalnej i europejskiej. \| W2, U2 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Wspieranie, wdrażanie i monitorowanie celów systemów zdrowotnych w perspektywie europejskiej i krajowej. Koncepcje podstawowych funkcji (świadczeń/operacji) zdrowia publicznego oraz oceny zasobów systemów zdrowotnych (HSPA). \| W2, W3, U1, U2, U3, K1 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Wzajemne relacje sektorów systemowych: zdrowia i społecznego. Wyzwania w zakresie polityki społecznej i zdrowotnej na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim. Koncepcje “Zdrowie we wszystkich politykach” HiAP oraz powszechnej dostępności do świadczeń zdrowotnych. \| W2, U3, K1 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Główne współczesne trendy w zakresie realizacji zasady powszechnego dostępu do świadczeń zdrowotnych (universal systemic coverage) – perspektywy na gruncie regulacyjnym. \| W2, U3 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Zasoby w systemach zdrowotnych: globalne regulacje administracyjne, bezpieczeństwo zdrowia publicznego, sieci współpracy. \| W2, W3, U3, K1 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| System zdrowotny w Polsce. \| W3, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Zaliczenie bazuje na: 1. Ocenie aktywności na zajęciach (30%) 1. Przygotowaniu projektu i zaprezentowaniu go (70%) \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zagadnień polityki zdrowotnej i społecznej, znajomość języka angielskiego niezbędna do uczestnictwa w zajęciach i zapoznania się z wymaganą literaturą. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy studentów na temat podstawowych celów i strategii promocji zdrowia mających zastosowanie w odniesieniu do osób dorosłych. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Rozwijnięcie umiejętności planowania interwencji z zakresu promocji zdrowia dostosowanych do potrzeb osób dorosłych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| strategie z zakresu promocji zdrowia w odniesieniu do osób dorosłych, na poziomie krajowym i europejskim \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie \| \| W2 \| główne problemy zdrowotne wśród osób dorosłych, wymagające intensyfikacji działań i interwencji z zakresu promocji zdrowia \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| zaplanować interwencję z zakresu promocji zdrowia adresowaną do osób dorosłych, na podstawie określonych potrzeb zdrowotnych grupy docelowej i priorytetów działań \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|--------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| podejmowania działań w związku z wykazywaniem uwarzliwienia na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 30 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 15 \| \| przygotowanie projektu \| 15 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Charakterystyka okresu wczesnej, średniej i późnej dorosłości. \| W2 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Najważniejsze zagrożenia zdrowia osób dorosłych. \| W2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Analiza potrzeb zdrowotnych osób dorosłych. \| W2 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Strategie z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki w odpowiedzi na zagrożenia dla zdrowia osób dorosłych. \| W1 \| ćwiczenia \| \| \| \| \|---\|---\| \| 5. \| Analiza i ocena krajowych oraz europejskich programów promocji zdrowia kierowanych do osób dorosłych, w tym kampanii społeczno-zdrowotnych. \| W1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Promocja zdrowia psychicznego osób dorosłych (strategie, programy, Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, Wojewódzkie Programy Ochrony Zdrowia Psychicznego). \| W1 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Zasady konstruowania kampanii społecznej dotyczącej wybranego problemu zdrowotnego adresowanej do osób dorosłych. \| U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Promocja roli aktywnego (dorosłego) pacjenta. \| W2, U1, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda projektów, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), aktywny udział w ćwiczeniach, przygotowanie prezentacji na wybrany temat oraz opracowanie projektu kampanii społecznej. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za przygotowanie w grupie zadaniowej projektu kampanii społecznej (50% ostatecznej oceny), prezentację przygotowaną i wygłoszoną przez studenta (30% ostatecznej oceny) oraz za aktywność na zajęciach (20% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| Dodatkowy opis Skala oceny końcowej: Oceny: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu promocji zdrowia i programów zdrowotnych. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 10, wykłady e-learning: 5 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zaznajomienie studentów z istotą zjawisk kryzysowych w szczególności związanych ze zdrowiem człowieka i całej populacji oraz z funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia, ich cechami oraz sposobami zarządzania na różnych szczeblach systemu i w organizacji, a także wyposażenie w podstawowe narzędzia oceny i minimalizacji skutków kryzysów \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| różne kategorie i rodzaje sytuacji kryzysowych dotyczących zdrowia \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W23 \| odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie \| \| W2 \| regulacje i rozwiązania organizacyjne istniejące dla zarządzania kryzysowego w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W23 \| odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie \| \|----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------------------------------------\| \| U1 \| ocenić sytuację kryzysową i zaproponować działania mające na celu zmniejszenie wpływu sytuacji kryzysowych na zdrowie \| ZDP_KDR_U01 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, praca pisemna, zaliczenie \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| K1 \| współpracy w identyfikacji sytuacji kryzysowych i przygotowania środków zaradczych \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 10 \| \| wykłady e-learning \| 5 \| \| analiza przypadków \| 10 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|------------------------\| \| 25 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|------------------------\| \| 15 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|------------------------\| \| 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------------\| \| 1. \| Określenie kryzysu i związanych z nim pojęć. \| W1, W2, U1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Cel, rola i miejsce zarządzania kryzysowego w organizacjach. \| W2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| 3. \| Przyczyny i poziomy zagrożeń, podstawowe zasady oraz fazy zagrożenia kryzysowego. \| W1, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Regulacje dotyczące zarządzania kryzysowego w odniesieniu do sektora zdrowia. \| W1, W2 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Bezpieczeństwo środowiskowe i katastrofy naturalne. \| W1, U1, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Katastrofy i sytuacje kryzysowe o pochodzeniu antropogenicznym. \| W1, U1, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie, Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna \| Obowiązkowe uczestnictwo we wszystkich ćwiczeniach, wykonanie pozytywnie ocenionych prac pisemnych, aktywność w trakcie dyskusji. \| \| wykłady e-learning \| zaliczenie \| Obowiązkowe jest uczestnictwo we wszystkich wykładach. Terminowe i pozytywnie ocenione wywiązańe się ze wszystkich zadań określonych w trakcie zajęć przez prowadzących jest podstawowym warunkiem zaliczenia przedmiotu. \| Dodatkowy opis Nieobecności należy niezwłocznie usprawiedliwić u osoby prowadzącej dane zajęcia. Każda nieobecność musi być nadrobiona na zasadach i w terminie określonym przez prowadzącego i zaliczona przez niego pozytywnie; wywiązanie się z tego wymogu sukcesywnie i terminowo w trakcie trwania semestru jest również warunkiem zaliczenia przedmiotu. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza o strukturze i działaniu systemu ochrony zdrowia. Znajomość specyfiki i mechanizmów zarządzania organizacjami. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 16 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studentów w wiedzę na temat mechanizmów finansowania opieki zdrowotnej. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wykształcenie umiejętności analizy i oceny systemów finansowania opieki zdrowotnej. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| elementy systemu finansowania opieki zdrowotnej i jego cele \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \|----\|-------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|-----------------------------------------------\| \| W2 \| różne metody finansowania opieki zdrowotnej (publiczne i prywatne) i ich podstawowe cechy \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \| W3 \| koncepcje powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego (universal health coverage, UHC) i narzędzia służące osiągnięciu UHC \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| \| W4 \| dowody na skuteczność różnych metod finansowania opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| kompleksowo analizować i ocenić system finansowania opieki zdrowotnej w kraju opierając się na wiarygodnych danych \| ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \|----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|---------\| \| U2 \| wybrać i krytycznie ocenić dowody dotyczące metod finansowania opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| K1 \| uwzględniania różnych opinii i wartości, które kształtują systemy finansowania opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_K07 \| obserwacja pracy studenta \| \|----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------\|------------\|--------------------------\| \| K2 \| samodzielnego uczenia się i doskonalenia umiejętności w zakresie oceny systemów finansowania opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 16 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 12 \| \| przygotowanie projektu \| 25 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|-----------------------------\|--------------\| \| \| 53 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|----------------------------\|--------------\| \| \| 16 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|-----------------------------------------------------------\|--------------\| \| \| 16 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| System finansowania opieki zdrowotnej – cele, funkcje i modele. \| W1, K1 \| ćwiczenia \| \|----\|---------------------------------------------------------------\|--------\|----------\| \| 2. \| Publiczne metody finansowania opieki zdrowotnej (podatki, społeczne ubezpieczenie zdrowotne). \| W2, W4, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Prywatne metody finansowania opieki zdrowotnej (wydatki bezpośrednie gospodarstw domowych, dobrowolne ubezpieczenia zdrowotne, medyczne konta oszczędnościowe). \| W2, W4, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Powszechne zabezpieczenie zdrowotne (universal health coverage). \| W3, U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Ocena systemu finansowania opieki zdrowotnej. \| W4, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Dyskusja, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, projekt \| Student jest zobowiązany do ukończenia projektu dotyczącego systemu finansowania ochrony zdrowia w danym kraju oraz napisania i przedstawienia raportu z projektu. Ocenie będzie podlegać także aktywność studenta podczas zajęć (wykonowanie zadań grupowych, uczestnictwo w dyskusjach). Ocena pracy projektowej będzie uwzględniać: wiedzę studenta i zrozumienie danego tematu, zdolność do gromadzenia i analizowania szerokiego zakresu istotnych danych, umiejętność krytycznej oceny zebranych dowodów, poprawność rozumowania, poprawność stosowania terminologii, przejrzystość i logiczność raportu /prezentacji, styl języka i poprawność językowa, umiejętność prezentacji. Ocena pracy studenta podczas zajęć będzie uwzględniać: zaangażowanie studenta w dyskusje i wykonywanie zadań grupowych oraz wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne wykazywane podczas zajęć. Ocena końcowa to średnia ważona ocen z: raportu projektu (60% oceny końcowej), prezentacji ustnej pracy projektowej (20% oceny końcowej) oraz pracy podczas zajęć (20% oceny końcowej). \| Wymagania wstępne i dodatkowe podstawowa wiedza z zakresu ekonomiki zdrowia, znajomość języka angielskiego na poziomie pozwalającym na skuteczne korzystanie z literatury naukowej i aktywne uczestnictwo w zajęciach Programy koordynowanej opieki zdrowotnej w Polsce i na świecie Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studentów w wiedzę na temat głównych typów i rodzajów opieki koordynowanej w Polsce i na świecie oraz działań systemowych w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej na rzecz koordynacji opieki zdrowotnej. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie studentów w wiedzę i umiejętności umożliwiające im identyfikację najnowszych trendów światowych w zakresie organizacji opieki koordynowanej w Polsce i wybranych obszarach i wyselekcjonowanych krajach \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| uwarunkowania organizacyjne, ekonomiczne, polityczne i prawne odnoszące się do systemu ochrony zdrowia w Polsce na świecie \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13, ZDP_KDR_W17 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| zasady działania podmiotów systemowych (np. płatników, świadczeniodawców) w warunkach zintegrowanej opieki ogólnie i w ramach wyodrębnionych ścieżek opieki nad pacjentem w Polsce i wybranych krajach \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| \| W3 \| zasady współpracy podmiotów ochrony zdrowia z organami władzy wszystkich szczebli oraz z innymi podmiotami w systemie ochrony zdrowia, w szczególności w ścieżkach koordynowanej opieki nad pacjentem w Polsce i wybranych krajach \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| \| W4 \| pojęcie opieki koordynowanej, jej rodzaje i typy oraz miejsca występowania na przykładzie Polski i wybranych krajów \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W13 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| przyporządkować rodzaj i typ opieki koordynowanej do systemu zdrowotnego \| ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| prawidłowo zidentyfikować i przyporządkować do konkretnego działania bodźce organizacyjne w odniesieniu do organizacji programów opieki koordynowanej oraz rozwiązać przyjętych w Polsce i wybranych systemach zdrowotnych \| ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| K1 \| okazywania wrażliwości na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K05 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| wykłady e-learning \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 20 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| \|--------------------------\|----\| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 40 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Pojęcie opieki koordynowanej (definicje, rodzaje, typy). \| W1, W4 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Tworzenie wsparcia eksperckiego/badawczego na rzecz opieki koordynowanej (perspektywa międzynarodowa, europejska). \| W3, U2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Tworzenie ram politycznych, prawnych i finansowych dla opieki koordynowanej w Polsce i wybranych systemach zdrowotnych. \| W1, W3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Opieka koordynowana populacyjna (modele, badania, przykłady występowania). \| W2, W3, U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Opieka senioralna koordynowana (przykłady rozwiązań systemowych). \| W4, U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Opieka koordynowana w POZ (przykłady rozwiązań systemowych). Wybrane systemowe rozwiązania na rzecz opieki koordynowanej (wybrane studia przypadków dla wyselekcjonowanych systemów zdrowotnych). \| W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 7. \| Programy opieki koordynowanej realizowane w Polsce - pakiet onkologiczny, POZ PLUS, KOS- Zawał, Opieka psychiatryczna, Opieka koordynowana nad kobietą w ciąży, AOS – Cukrzyca, Opieka koordynowana rany odleżynowe i inne. \| W1, W2, W3, W4, U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Dyskusja, E-learning, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna \| Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest obecność na zajęciach, aktywność, uczestnictwo w pracy grupowej oraz przygotowanie posteru i jego prezentacja. \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| wykłady e-learning \| praca pisemna, zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest przygotowanie projektu na temat wybranego przykładu opieki koordynowanej w Polsce i wybranych krajach UE. Do zaliczenia projektu wymagane jest uzyskanie co najmniej 60% całkowitej sumy punktów \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zasad organizacji i finansowania systemu ochrony zdrowia oraz działania administracji publicznej w ochronie zdrowia. Wszystkie zajęcia (wykłady i ćwiczenia) są obowiązkowe – dopuszcza się jedną nieusprawiedliwowioną nieobecność. Human resources for health Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o zarządzaniu i jakości \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 18 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Przedstawienie studentom aktualnych informacji dotyczących rynku pracy w ochronie zdrowia i praktycznych narzędzi zarządzania zasobami ludzkimi. Na podstawie zdobytej wiedzy teoretycznej z zakresu zarządzania kadrami i praktycznych umiejętności stosowania prezentowanych narzędzi, studenci zdobędą podstawy prawidłowego zarządzania kadrami systemu zdrowotnego. Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| zasady tworzenia i realizacji strategii polityki zdrowia publicznego w dziedzinie zasobów ludzkich na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym \| ZDP_KDR_W04 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|------------------------------------------\| \| W2 \| zasady skutecznego i efektywnego zarządzanie zasobami ludzkimi w jednostkach opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_W20 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zaproponować rozwiązania różnych problemów z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi w systemie ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| K1 \| pracy w grupie zadaniowej \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| 18 \| \| konsultacje z prowadzącym zajęcia \| 2 \| \| analiza przypadków \| 15 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 1 \| \| analiza materiału badawczego \| 17 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 53 \| \|---------------\|----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 18 \| \|---------------\|----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 50 \| \|---------------\|----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Zasoby ludzkie dla zdrowia: definicja, charakterystyka, porównania międzynarodowe. \| W1, W2 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Rynek pracy w sektorze zdrowotnym. Zatrudnienie w sektorze zdrowotnym: trendy w zatrudnieniu, niedobory kadrowe. \| W1, W2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Edukacja pracowników medycznych. Szkolenia i rozwój zawodowy. \| W1, W2 \| ćwiczenia \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 4. \| Planowanie kadr systemu zdrowotnego. \| W2, U1 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Motywacja personelu medycznego: finansowe i pozafinansowe czynniki motywacyjne, skuteczny system motywacji. \| W2, U1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Migracje pracowników medycznych - skala i przyczyny zjawiska. \| W1, W2, U1 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Kluczowe międzynarodowe inicjatywy w zakresie kadr medycznych (m.in. WHO Human Resources Framework, Global Health Workforce Alliance. \| W1, W2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Planowanie kadr systemu zdrowotnego. \| W2, U1, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Uczestnictwo w zajęciach jest obligatoryjne. Moduł kończy się egzaminem pisemnym. Aktywność na zajęciach będzie oceniana na podstawie uczestnictwa w dyskusji, rozwiązywania case-study oraz prezentacji końcowej (dotyczące aktualnych problemów i wyzwań w zakresie HRH w ich krajach). Ocena końcowa: 70% - wyniki egzaminu końcowego, 30% - indywidualne prezentacje studentów \| Wymagania wstępne i dodatkowe Ogólna wiedza o zarządzaniu w ochronie zdrowia. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. Seminarium dyplomowe: Zdrowie, sprawność i choroby w populacji Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|------------------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| w stopniu pogłębianym problemy zdrowotne populacji, ich społeczne implikacje oraz narzędzia ich pomiaru \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W03 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesne techniki zbierania danych i narzędzia badawcze adekwatne do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K09 \| -, zaliczenie \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| -, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS #### Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 90 \| \| analiza materiału badawczego \| 60 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 210 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 60 \| \|---------------------------\|-----------------\| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 60 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Semestr 4 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 150 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 240 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 60 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| W2, U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U1 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści zostanie ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich. \| W1, W2, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| Informacje rozszerzone Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| - \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminaryjnych. Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji, szczegółowego planu pracy, sformułowania celu pracy oraz napisania wprowadzenia. \| Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminaryjnych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna. \| ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| ### Okres \| Semestr 3 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|---\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| ### Okres \| Semestr 4 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|------------\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|-----------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| istotę i sposób oddziaływania demograficznych, ekonomicznych i socjalnych czynników determinujących stan zdrowia ludności \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W11 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych adekwatnych do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W02 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, eksperptyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K09 \| -, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS #### Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| konsultacje z prowadzącym zajęcia \| 6 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 54 \| \| przeprowadzenie badań empirycznych \| 150 \| \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| konsultacje z prowadzącym zajęcia \| 6 \| \| analiza materiału badawczego \| 44 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 100 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 210 \| \|---------------\|-----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|-----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 44 \| \|---------------\|-----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| W2, U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U1 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści zostanie ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich \| W1, W2, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| ### Informacje rozszerzone #### Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| - \| Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji, szczegółowego planu pracy, sformułowania celu pracy oraz napisania wprowadzenia. \| Semestr 4 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminarjynych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna. \| Seminarium dyplomowe: Środowiskowe i żywieniowe uwarunkowania zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 3 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \|-------\|-----------\|-------------------------------------------------\|-----\|-------------------\|-----\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| \| Okres \| Semestr 4 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| \|-------\|-----------\|-------------------------------------------------\|------------\|-------------------\|------\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| ### Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| tematy środowiskowe (środowisko naturalne i stworzone przez człowieka) oraz żywieniowe determinanty zdrowia \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W08 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych adekwatnych do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W05 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U04 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U06 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07 \| -, zaliczenie \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| -, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 120 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 60 \| Łączny nakład pracy studenta Liczba godzin 240 Liczba godzin kontaktowych Liczba godzin 60 * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| W2, U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U1 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich. \| W1, W2, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| ### Informacje rozszerzone #### Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Tutoring, indywidualna praca z studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| - \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminaryjnych. Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji, szczegółowego planu pracy, sformułowania celu pracy oraz napisania wprowadzenia \| Semestr 4 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Tutoring, indywidualna praca z studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminaryjnych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Brak ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Ekonomia i finanse, Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| ### Okres \| Semestr 3 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|---\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \| Semestr 4 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \|-----------\|-----------------------------------------------\|-----------\| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|------------------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| zagadnienia z zakresu ekonomiki zdrowia, finansowania systemów ochrony zdrowia i ich organizacji \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W17 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych adekwatnych do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W27 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, eksperptyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07 \| -, zaliczenie \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| -, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS #### Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 40 \| Łączny nakład pracy studenta Liczba godzin 100 Liczba godzin kontaktowych Liczba godzin 60 Semestr 4 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 290 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|---------------------------------------\|---------------\| \| \| 350 \| Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| W2, U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U1 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich. \| W1, W2, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| Informacje rozszerzone Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| - \| Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji i szczegółowego planu pracy, sformułowanie celu pracy oraz napisanie wprowadzenia. \| Semestr 4 Metody nauczania: Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminarjnych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna. \| Seminarium dyplomowe: Rządzenie w sektorze zdrowotnym i zarządzanie instytucjami ochrony zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zarządzaniu i jakości, Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|--------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 3 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \|-------\|-----------\|-------------------------------------------------\|----\|--------------------\|-----\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| \| Okres \| Semestr 4 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| \|-------\|-----------\|-------------------------------------------------\|------------\|--------------------\|------\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| ### Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| zasady, narzędzia i instytucje rządzenia w sektorze ochrony zdrowia (governance) oraz zarządzania instytucjami ochrony zdrowia (instytucje zdrowia publicznego, podmioty lecznicze, NGO, itp.) \| ZDP_KDR_W11 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych adekwatnych do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W27 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Kompetencji społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie \| \| K2 \| rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07 \| -, zaliczenie \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| -, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| * Średnia liczba godzin przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 100 \| \| analiza materiału badawczego \| 150 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 310 \| \|---------------\|-----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|-----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 150 \| \|---------------\|-----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Semestr 4 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 170 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 230 \| \|---------------\|-----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|-----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| W2, U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U2, K1, K3, K4 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści zostanie ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich. \| W1, W2, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| ### Informacje rozszerzone Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| - \| Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji, szczegółowego planu pracy, sformułowania celu pracy oraz napisania wprowadzenia. \| Semestr 4 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminarjynych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna \| Seminarium dyplomowe: Polityka społeczna i zdrowotna na różnych szczeblach decyzyjnych Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| fakultatywny \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| \| Okres \| Semestr 3 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| - \| Liczba punktów ECTS \| 0.0 \| \|-------\|-----------\|-----------------------------------------------\|---\|---------------------\|-----\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| \| Okres \| Semestr 4 \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie \| Liczba punktów ECTS \| 18.0 \| \|-------\|-----------\|-----------------------------------------------\|------------\|---------------------\|------\| \| \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| seminarium: 60 \| \| \| ### Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Udoskonalenie umiejętności w zakresie poszukiwania literatury naukowej, dokonania krytycznego przeglądu literatury, czytania tekstów naukowych w języku obcym, w szczególności w języku angielskim, planowania i przeprowadzenia badania naukowego, opracowania zebranych danych/informacji i wyciągania precyzyjnie sformułowanych wniosków. \| ### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| tematykę polityki społecznej i zdrowotnej prowadzonej na różnych szczeblach decyzyjnych od globalnego (np. WHO), poprzez europejski, krajowy aż do lokalnego \| ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W04 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| W2 \| zasady planowania badań oraz nowoczesnych technik zbierania danych i narzędzi badawczych adekwatnych do wybranego tematu pracy \| ZDP_KDR_W27 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \| \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej rozprawy zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| praca magisterska \| \| U2 \| wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy \| ZDP_KDR_U14 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| U3 \| przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_U15 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| \| \| \| \| K1 \| przestrzegania zasad etycznych w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| K2 \| do rozważenia wszystkich argumentów w celu podjęcia właściwej decyzji \| ZDP_KDR_K07 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| K3 \| skutecznego zarządzania czasem własnym \| ZDP_KDR_K06 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| \| K4 \| samodzielnego zdobywania wiedzy oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| -, zaliczenie, praca magisterska \| ### Bilans punktów ECTS Semestr 3 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| Sylabusy 144 / 263 \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| seminarium \| 60 \| \| analiza materiału badawczego \| 100 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 100 \| \| przygotowanie pracy dyplomowej \| 200 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 460 \| \|---------------\|-----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|-----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 100 \| \|---------------\|-----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Struktura i wymogi formalne pracy magisterskiej. \| U1 \| seminarium \| \| 2. \| Zasady cytowania materiałów źródłowych. \| U1 \| seminarium \| \| 3. \| Szczegółowy zakres treści zostanie ustalony w zależności od wybranych tematów prac magisterskich. \| W1, W2, U1, U2, U3, K1, K2, K3, K4 \| seminarium \| ### Informacje rozszerzone #### Semestr 3 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| - \| Warunkiem zaliczenia w pierwszym semestrze jest przygotowanie co najmniej koncepcji, szczegółowego planu pracy, sformułowania celu pracy oraz napisania wprowadzenia. \| Semestr 4 Metody nauczania: Dyskusja, Seminarium, Indywidualna praca opiekuna ze studentem \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| seminarium \| zaliczenie, praca magisterska \| Aktywne uczestnictwo w zajęciach seminarjynych. Złożenie pracy magisterskiej zatwierdzonej przez opiekuna. \| Kompetencje miękkie w opiece koordynowanej Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studentów w wiedzę i umiejętności umożliwiające efektywną komunikację i zarządzanie współpracą różnych podmiotów w opiece koordynowanej \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| techniki komunikacji interpersonalnej, wyznaczniki sprawnej komunikacji w różnych kontekstach zawodowych \| ZDP_KDR_W20, ZDP_KDR_W21 \| test \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|------\| \| W2 \| metody rozwiązywania konfliktów i radzenia sobie z sytuacjami problemowymi \| ZDP_KDR_W20, ZDP_KDR_W21 \| test \| \| W3 \| metody budowania relacji profesjonalnych, motywowania i wywierania wpływu \| ZDP_KDR_W20, ZDP_KDR_W21 \| test \| \| W4 \| sposoby radzenia sobie ze stresem w miejscu pracy i przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu \| ZDP_KDR_W29 \| test \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| efektywnie komunikować się w miejscu pracy \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U08 \| praca pisemna \| \|----\|------------------------------------------\|--------------------------\|---------------\| \| U2 \| zarządzać sytuacjami konfliktowymi, identyfikować twórcze rozwiązania sytuacji problemowych w zespole \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U08 \| praca pisemna \| \| U3 \| budować i zarządzać relacjami w miejscu pracy, efektywnie motywować i przekonywać \| ZDP_KDR_U07 \| praca pisemna \| \| U4 \| radzić sobie ze stresem, zmniejszać ryzyko wypalenia zawodowego \| ZDP_KDR_U07 \| praca pisemna \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| dalszej pracy własnej mającej na celu dalszy rozwój kompetencji komunikacyjnych i organizacyjnych \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02 \| praca pisemna \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|---------------\| \| K2 \| efektywnej komunikacji i zarządzania własną pracą w opiece koordynowanej \| ZDP_KDR_K05, ZDP_KDR_K06 \| praca pisemna \| \| K3 \| zarządzanie relacjami w środowisku pracy z dbałością o własny dobrostan i ochronę przed wypaleniem zawodowym \| ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K09 \| praca pisemna \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 10 \| \| analiza przypadków \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Komunikacja interpersonalna, podstawy sprawnej komunikacji. \| W1, U1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Asertywność, empatia, umiejętnie udzielanie wsparcia. Budowanie relacji z pacjentem. \| W1, W2, U3, K2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Budowanie relacji profesjonalnych i komunikacja formalna. \| W3, U3, K2, K3 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Metody i narzędzia motywowania. \| W3, U3, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Sztuka argumentacji i przekonywania. \| W1, W3, U3, K3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Rozwiązywanie konfliktów. Techniki twórczego rozwiązywania sytuacji problemowych.\| W2, U2, K2 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Zarządzanie czasem i efektywna organizacja pracy własnej. \| W4, U4, K2 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Radzenie sobie ze stresem, budowanie prężności. \| W4, U4, K1, K3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 9. \| Od empatii do apatii? Jak się chronić przed wypaleniem zawodowym. \| W4, U4, K1, K3 \| ćwiczenia \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Inscenizacja, Metoda problemowa, Metoda przypadków, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| praca pisemna \| Podstawą zaliczenia ćwiczeń będzie przygotowanie pracy pisemnej w formie opracowania zadanej sytuacji problemowej. Zadaniem studentów będzie diagnoza oraz opracowanie dwóch propozycji rozwiązania opisanej sytuacji z wykorzystaniem wiedzy i umiejętności nabytych w trakcie ćwiczeń. Ocenie będzie podlegać umiejętność zastosowania wiedzy teoretycznej w praktyce, adekwatność oceny oraz proponowanych rozwiązań zadanej sytuacji problemowej. Ćwiczenia będą kończyć się zaliczeniem na ocenę. \| \| wykłady e-learning \| test \| Egzamin będzie składał się z pytań testowych. Aby uzyskać zaliczenie egzaminu niezbędne jest uzyskanie 60% punktów. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń, tj. uzyskanie pozytywnej oceny pracy zaliczeniowej oraz obecność na ćwiczeniach. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa jest średnią ocen uzyskanych z ćwiczeń oraz z egzaminu. Aby ukończyć kurs niezbędne jest uzyskanie zaliczenia ćwiczeń (obecności i pracapisemna) oraz zaliczenie egzaminu (min 60%). Wymagania wstępne i dodatkowe brak Socjologia medycyny w zdrowiu publicznym Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki socjologiczne \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 10, ćwiczenia: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Pokazanie, w jaki sposób osiągnięcia teoretyczne i empiryczne socjologii medycyny mogą być wykorzystane w zdrowiu publicznym. Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| postawy w zdrowiu i w chorobie różnych grup społecznych w zależności od wieku, płci, wykształcenia, statusu społeczno-ekonomicznego, uwarunkowań kulturowych (w tym religijnych) \| ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W09 \| egzamin pisemny \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| rolę sieci relacji społecznych, zasobów społecznych, kapitału społecznego dla budowania przyszłych zachowań związanych ze zdrowiem oraz podnoszenia jakości życia uwarunkowanej stanem zdrowia w różnych grupach osób, które przeszły leczenie z powodu głównych chorób cywilizacyjnych, a także rolę partycypacji społecznej i aktywności społecznej w reintegracji osób przewlekłe chorych, niepełnosprawnych i starszych \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W29 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| podstawowe zasady współpracy pomiędzy zespołem terapeutycznym a pacjentem sprzyjające satysfakcji pacjenta z otrzymywanych usług medycznych \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W21 \| egzamin pisemny \| \| W4 \| sposoby funkcjonowania instytucji medycznych z perspektywy różnych teorii sociologicznych, zasad współpracy w oparciu o interakcje „twarza w twarz” Goffmana oraz uwarunkowania prowadzące do dysfunkcjonalności instytucji medycznych \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W18 \| egzamin pisemny \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zorganizować warunki zapewniające satysfakcję pacjenta z usług medycznych (uwzględniając organizację dostępności usług medycznych oraz właściwe relacje między personelem medycznym a pacjentem) \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U08 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| wykorzystać swoją wiedzę teoretyczną dla wskazania podstawowych determinantów społecznych warunkujących stan zdrowia różnych grup społecznych \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U11 \| projekt \| \| U3 \| wykorzystać wiedzę o nierównościach społecznych, sieci relacji społecznych, patologiach społecznych, wykluczeniu i dyskryminacji społecznej dla kształtowania wyzwań stojących przed zdrowiem publicznym \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U13 \| projekt \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| podjęcia w sposób świadomy działań zmierzających do wyeliminowania zachowań antyzdrowotnych wśród osób, z którymi wchodzi w relacje społeczne z racji wykonywanej pracy \| ZDP_KDR_K04, ZDP_KDR_K05, ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| wykład \| 10 \| \| ćwiczenia \| 10 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Socjologia medycyny – podstawowe zagadnienia, profesjonalne i laickie koncepcje zdrowia i choroby. (2 godz.) \| W1 \| wykład \| \| 2. \| Nierówności w stanie zdrowia: klasa społeczna i styl życia (2 godz.) \| W1, W2 \| wykład \| \| 3. \| Kultura a zdrowie. Migracje a zdrowie. (2 godz.) \| W1, W2 \| wykład \| \| 4. \| Rola kapitału społecznego, sieci społecznych i wsparcia społecznego w zachowaniu zdrowia. (2 godz.) \| W2, U3 \| wykład \| \| 5. \| Postawy społeczne (teoria) (2 godz.) \| W3, W4 \| wykład \| \| 6. \| Badania nad jakością życia uwarunkowaną stanem zdrowia jako źródło informacji o potrzebach zdrowotnych chorych/pacjentów i stopniu satysfakcji z przebytego leczenia/opieki. Rola badań nad jakością życia uwarunkowaną stanem zdrowia w podnoszeniu komunikacji pomiędzy personelem a pacjentem. Koncepcja społeczeństwa remisji. (2 godz.) \| W2, W3, K1 \| wykład \| \| 7. \| Funkcjonowanie organizacji formalnych na przykładzie szpitala. Role w instytucjach Koncepcja instytucji totalnych E. Goffmana. Dewiacje w instytucjach ochrony zdrowia. (3 godz.) \| W4, U3 \| wykład \| \| 8. \| Socjologia medycyny - wprowadzenie. Biomedyczny a biopsychospołeczny model zdrowia, społeczny wymiar zdrowia i choroby (1 godz.) \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Nierówności społeczne (pleść, wiek, etniczność, stan cywilny) a stan zdrowia. (2 godz.) \| W1, U2, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Rodzina, nowe formy życia rodzinnego. Rodzina w sytuacji choroby przewlekłej, niepełnosprawności i starości. (2 godz.) \| W2, U2, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 11. \| Starość i starzenie się społeczeństw. Opieka w rodzinie nad osobą starszą (problemy opiekunów, opieka jako proces emocjonalny, ambiwalencja międzypokoleniowa, „sandwich generation”). (2 godz.) \| W1, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 12. \| Dyskryminacja, uprzedzenia i stereotypy. Strategie osłabiania stereotypów. Stigmatyzacja w koncepcjach Goffmana, Link i Phelan, Tholts. Postawy społeczne wobec osób z niepełnosprawnościami. Stres zawodowy na przykładzie zawodów medycznych. Zjawisko mobbingu (4 godz.) \| W1, W4, U1, U2, U3 \| ćwiczenia \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Socjologia medycyny – podstawowe zagadnienia, profesjonalne i laickie koncepcje zdrowia i choroby. (2 godz.) \| W1 \| wykład \| \| 2. \| Nierówności w stanie zdrowia: klasa społeczna i styl życia (2 godz.) \| W1, W2 \| wykład \| \| 3. \| Kultura a zdrowie. Migracje a zdrowie. (2 godz.) \| W1, W2 \| wykład \| \| 4. \| Rola kapitału społecznego, sieci społecznych i wsparcia społecznego w zachowaniu zdrowia. (2 godz.) \| W2, U3 \| wykład \| \| 5. \| Postawy społeczne (teoria) (2 godz.) \| W3, W4 \| wykład \| \| 6. \| Badania nad jakością życia uwarunkowaną stanem zdrowia jako źródło informacji o potrzebach zdrowotnych chorych/pacjentów i stopniu satysfakcji z przebytego leczenia/opieki. Rola badań nad jakością życia uwarunkowaną stanem zdrowia w podnoszeniu komunikacji pomiędzy personelem a pacjentem. Koncepcja społeczeństwa remisji. (2 godz.) \| W2, W3, K1 \| wykład \| \| 7. \| Funkcjonowanie organizacji formalnych na przykładzie szpitala. Role w instytucjach Koncepcja instytucji totalnych E. Goffmana. Dewiacje w instytucjach ochrony zdrowia. (3 godz.) \| W4, U3 \| wykład \| \| 8. \| Socjologia medycyny - wprowadzenie. Biomedyczny a biopsychospołeczny model zdrowia, społeczny wymiar zdrowia i choroby (1 godz.) \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Nierówności społeczne (pleść, wiek, etniczność, stan cywilny) a stan zdrowia. (2 godz.) \| W1, U2, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Rodzina, nowe formy życia rodzinnego. Rodzina w sytuacji choroby przewlekłej, niepełnosprawności i starości. (2 godz.) \| W2, U2, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 11. \| Starość i starzenie się społeczeństw. Opieka w rodzinie nad osobą starszą (problemy opiekunów, opieka jako proces emocjonalny, ambiwalencja międzypokoleniowa, „sandwich generation”). (2 godz.) \| W1, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 12. \| Dyskryminacja, uprzedzenia i stereotypy. Strategie osłabiania stereotypów. Stigmatyzacja w koncepcjach Goffmana, Link i Phelan, Tholts. Postawy społeczne wobec osób z niepełnosprawnościami. Stres zawodowy na przykładzie zawodów medycznych. Zjawisko mobbingu (4 godz.) \| W1, W4, U1, U2, U3 \| ćwiczenia \| \| \| \| \|---\|---\| \| 13. \| Leczenie jako proces społeczny. Modele relacji personel medyczny-pacjent, komunikacja na linii personel medyczny-pacjent i jej zakłócenia. (2 godz.) \| W3, W4, U1 \| ćwiczenia \| \| 14. \| Śmierć i umieranie jako zjawiska społeczne. Postawy społeczne wobec eutanazji i transplantacji narządów. (2 godz.) \| W1, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Dyskusja, Metoda problemowa, Metoda przypadków, Praca w grupie, Seminarium, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| wykład \| egzamin pisemny \| Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest: obecność na ćwiczeniach, aktywny udział na ćwiczeniach, przygotowanie prezentacji/projektu. Zaliczenie w formie egzaminu testowego obejmuje część wykładową i ćwiczeniową. Warunkiem uzyskania zaliczenia jest otrzymanie minimum 60% punktów z egzaminu. Do egzaminu dopuszczone jedynie osoby, które zaliczyły ćwiczenia. Punkty z ćwiczeń zostaną wliczone do oceny końcowej z przedmiotu. \| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Przygotowanie i przedstawienie na zajęciach projektu w formie prezentacji grupowej/projektu (2-3 osoby) z wykorzystaniem literatury przedmiotu. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstaw socjologii i problemów społecznych oraz metod badań społecznych. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o zarządzaniu i jakości \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 18 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie studenta w wiedzę i umiejętności umożliwiające zrozumienie przyczyn i mechanizmów zmian organizacyjnych oraz wyzwań jakie te zmiany stawiają przed organizacją i osobami zarządzającymi. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| specyfikę planowania i zarządzania w warunkach zmieniającego się otoczenia organizacji, w szczególności aspekty dotyczące zarządzania zasobami ludzkimi, przywództwa i komunikacji \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W20, ZDP_KDR_W21 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| podstawowe metody diagnozowania potrzeby zmiany organizacyjnej i zasady przygotowania planu zmiany \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| ocenić działania w celu realizacji zmiany organizacyjnej w konkretnej organizacji i zaproponować stosowne rozwiązania \| ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U16, ZDP_KDR_U19 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| zebrac niezbędne do analizy dane przeanalizować je w oparciu o wiedzę z zajęć i literaturę przedmiotu oraz przedstawić w formie prezentacji obejmującej przyczyny, opis, harmonogram i ocenę przeprowadzenia zmiany w organizacji \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| współpracy przy analizie i przygotowaniu opisu zmiany organizacyjnej dla wybranej organizacji \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K07 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia \| 18 \| \| analiza przypadków \| 32 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 50 \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 18 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 50 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| Zmiany w otoczeniu organizacji sektora zdrowia jako wyzwanie do zmian. Podstawowe pojęcia i koncepcje dotyczące zmiany organizacyjnej i przywództwa: 8 kroków wprowadzania zmiany organizacyjnej: wywołanie poczucia kryzysu i konieczności zmian oraz ustanowienie przywództwa; stworzenie koalicji wiodącej i sterującej procesem, sformułowanie wizji i strategii (planu) zmian, komunikowanie wizji i strategii, stworzenie zachęt do rozszerzania zmian, kreowanie krótko-terminowych sukcesów, budowanie dalszej zmiany, na dotychczasowych osiągnięciach, wbudowanie nowych zachowań do kultury organizacji. Inne koncepcje dotyczące zmian w organizacjach. Wprowadzenie do przygotowania projektu i prezentacji. \| W1, W2, U1, U2 \| ćwiczenia \| \|---\|---\|---\|---\| \| 2. \| Przygotowanie poprzedzonej samodzielnym poszukiwaniem i analiza literatury - indywidualnej prezentacji dotyczącej procesu zmian wybranej organizacji. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Ćwiczenia, Dyskusja, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|---\|---\|---\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt \| Obecność i aktywne uczestnictwo we wszystkich zajęciach, przygotowanie analizy przypadków i prezentacji. \| Dodatkowy opis Ważnym aspektem przedmiotu jest analiza praktycznych przypadków zarządzania zmianą w organizacjach sektora zdrowia w różnych krajach, dająca wskazania dotyczące warunków sprzyjających takim zmianom, obraz ich procesów i ew. błędów popełnianych w trakcie zmian oraz ich konsekwencji dla organizacji. Rozważania te pozwalają także wskazać na źródła i skutki oporu przed wprowadzaniem zmian oraz możliwości i sposoby przełamywania tego oporu. Ocena takiego projektu analizy oraz jego prezentacji jest istotną składową oceny końcowej. Wymagania wstępne i dodatkowe Wiedza z zakresu podstaw zarządzania oraz zarządzania zasobami ludzkimi. Orientacja w zasadach i praktyce działania organizacji sektora zdrowia. Obecność na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa; dopuszcza się jedną nieobecność nieusprawiedliwowaną. Każda nieobecność musi być zaliczona u prowadzącego zajęcia, który określa jego warunki. Styl życia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy studenta na temat podstawowych zagrożeń zdrowotnych wynikających ze stylu życia i oddziaływań środowiskowych. \| \|----\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Ukształtowanie umiejętności wykorzystania wiedzy teoretycznej z zakresu psychologii i socjologii zdrowia do wyjaśniania mechanizmów zachowań zdrowotnych człowieka w różnych kontekstach środowiskowych. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| zasady zapobiegania najważniejszym problemom zdrowotnym mających związek ze stylem życia \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, zaliczenie \| \| W2 \| wady i zalety metod stosowanych do oceny zachowań zdrowotnych i stylu życia \| ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, zaliczenie \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| zaplanować interwencję z zakresu promocji zdrowia ukierunkowaną na zmianę stylu życia w różnych grupach docelowych \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| podejmowania działań w kontekście wykazywanej przez studenta wrażliwości na kwestie społeczne i zdrowotne w ujęciu wielokulturowym \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 30 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie raportu \| 15 \| \| analiza zebranego materiału \| 5 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 35 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Podstawowe pojęcia związane ze stylem życia. \| W1 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Analiza uwarunkowań stylu życia w różnych grupach wiekowych \| W1 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Typologia stylów życia. \| W1 \| ćwiczenia \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 4. \| Metody i narzędzia pomiaru zachowań zdrowotnych oraz stylu życia. \| W2, U1 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Zmiany stylu życia na świecie, Europie i Polsce na przestrzeni ostatnich lat. \| W1, W2, U1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Powiązania pomiędzy stylem życia i kulturą w odniesieniu do nawyków żywieniowych, aktywności fizycznej, higieny snu, zachowań seksualnych, zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. \| W1, W2, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Specyfika uzależnień. Nowe formy uzależnień. \| W1 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Koncepcja szoku kulturowego. \| W1 \| Ćwiczenia \| \| 9. \| Wpływ czynników kulturowych na styl życia różnych grup społecznych i etnicznych. \| W1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 10. \| Wpływ czynników socjoeconomicznych na styl życia różnych grup społecznych i etnicznych. \| W1, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda przypadków, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), aktywność w trakcie ćwiczeń, analiza oraz opracowanie raportu końcowego dotyczącego zachowań zdrowotnych i stylu życia wybranej grupy docelowej. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za przygotowanie w grupie zadaniowej raportu końcowego z przeprowadzonych przez studentów analiz dotyczących zachowań zdrowotnych i stylu życia wybranej grupy docelowej (50% ostatecznej oceny), prezentację przygotowaną na podstawie raportu końcowego (20% ostatecznej oceny) oraz aktywność na zajęciach (30% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| Dodatkowy opis Skala oceny końcowej: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb. Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstaw promocji zdrowia, psychologii, metod badań społecznych, epidemiologii, socjologii oraz żywienia człowieka. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 15, wykłady e-learning: 25, ćwiczenia e-learning: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| ### Cele kształcenia dla przedmiotu \| Kod \| Cele kształcenia \| \|-----\|-----------------\| \| C1 \| Zapoznanie studentów z podstawowymi funkcjami i metodami zarządzania, najważniejszymi wyzwaniami rynkowymi i systemowymi w sektorze ochrony zdrowia a także kształtowanie umiejętności niezbędnych na stanowiskach kierowniczych w pracy w różnych instytucjach ochrony zdrowia zarówno publicznych, jak i niepublicznych. \| \| C2 \| Student poznaje metody i techniki skutecznego zarządzania w obszarze zasobów materialnych i niematerialnych, sytuacjach nagłych, kryzysowych, zmiany lub w sytuacji konieczności reorientacji strategii krótko- i długoterminowej w odniesieniu do różnych typów instytucji w systemie ochrony zdrowia \| \| C3 \| Student uczy się jak przeprowadzić analizę otoczenia bliższego i dalszego organizacji oraz potrafi na tej podstawie ułożyć plan działań bieżących i długofalowych uwzględniających zagrożenia i możliwości płynące z otoczenia oraz mocne i słabe strony organizacji. \| \| C4 \| Student posiada wiedzę i umiejętności z zakresu planowania, organizacji, finansowania i ewaluacji projektów naukowo-badawczych, klinicznych, infrastrukturalnych i biznesowych przy udziale różnych interesariuszy w wybranych organizacjach ochrony zdrowia. \| \| C5 \| Student zna podstawowe pojęcia i narzędzia z zakresu zarządzania finansami oraz wie na czym polegają podobieństwa i różnice między rachunkowością zarządczą i finansową \| ### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| metody i techniki zarządzania stosowane w różnych typach instytucji w systemie ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W16 \| odpowiedź ustna \| \| W2 \| narzędzia analizy wewnętrznej i zewnętrznej (otoczenia bliższego i dalszego) i wie je zastosować w odniesieniu do konkretnej sytuacji \| ZDP_KDR_W06 \| odpowiedź ustna, projekt \| \| W3 \| metody planowania strategicznego i wie jak można ocenić ich mocne i słabe strony \| ZDP_KDR_W16 \| odpowiedź ustna, projekt \| \| W4 \| czynniki warunkujące zdobycie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej instytucji działającej na rynku ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W05 \| projekt, sprawozdanie z wykonania zadania \| \| W5 \| podobieństwa i różnice pomiędzy oraz wyzwania związane ze skutecznym i efektywnym zarządzaniem operacyjnym i strategicznym \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W16 \| sprawozdanie z wykonania zadania \| \| W6 \| proces zarządzania projektami i wie na czym polega analiza interesariuszy w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12 \| projekt \| \| W7 \| procesy zarządzania zmianą, zarządzania kryzysowego i zarządzania ryzykiem oraz wie jak czynniki mogą wzmacniać lub osłabiać skuteczność i efektywność ich realizacji \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W06 \| odpowiedź ustna \| \| W8 \| kluczowe determinanty w instytucjach ochrony zdrowia będące efektami sposobu zarządzania, które można zbadać, ocenić i porównać: satysfakcja i jakość życia pacjenta, wizerunek i reputacja, jakość usług zdrowotnych, sytuacja finansowania, poziom motywacji pracowników, kultura organizacyjna, komunikacja w zespole i z pacjentem, innowacyjność i dostępność do najnowszych technologii. \| ZDP_KDR_W09 \| sprawozdanie z wykonania zadania \| \| W9 \| podstawowe narzędzia z zakresu zarządzania finansami dotyczące tworzenia planów finansowych, kształtowania strategii inwestycyjnej i oceny sytuacji finansowej. \| ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W15 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| W10 \| metody oceny finansowej projektów inwestycyjnych w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17 \| sprawozdanie z wykonania zadania \| \| W11 \| funkcjonalną strukturę rachunkowości i wie na czym polegają różnice pomiędzy rachunkowością finansową i zarządczą \| ZDP_KDR_W12 \| odpowiedź ustna \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zastosować wybrane metody i techniki zarządzania w oparciu o analizę sytuacji w jakiej znajduje się instytucja w systemie ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U16, ZDP_KDR_U24 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| sporządzić plan strategiczny i krytycznie ocenić możliwości jego realizacji \| ZDP_KDR_U16 \| projekt \| \| U3 \| dokonać analizy czynników mających wpływ zdobycie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej instytucji działającej na rynku ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U24 \| projekt \| \| U4 \| stworzyć plan zarządzania projektem w oparciu o przeprowadzoną wcześniej analizę interesariuszy \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U15 \| projekt \| \| U5 \| przeprowadzić analizę procesów zarządzania zmianą, zarządzania kryzysowego i zarządzania ryzykiem i ocenić czynniki wzmacniające i osłabiające możliwość ich realizacji \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U07 \| odpowiedź ustna, sprawozdanie z wykonania zadania \| \| U6 \| zbadać, ocenić i porównać na zasadzie benchmarkingu czynniki będąca pochodną sposobu zarządzania związane z jakością, satysfakcją, sytuacją finansową, motywacją, komunikacją, kulturą organizacyjną, reputacją czy wizerunkiem instytucji. \| ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15 \| sprawozdanie z wykonania zadania \| \| U7 \| wybrać i zastosować narzędzia z zakresu zarządzania finansami w celu stworzenia planów finansowych, strategii inwestycyjnej lub oceny sytuacji finansowej jednostki organizacyjnej \| ZDP_KDR_U17 \| projekt \| \| U8 \| krytycznie ocenić opłacalność finansową projektu inwestycyjnego \| ZDP_KDR_U17, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U19 \| odpowiedź ustna, sprawozdanie z wykonania zadania \| \| U9 \| przeprowadzić podstawowe wyliczenia z zakresu rachunkowości finansowej i zarządczej odnoszące się do organizacji działającej w sektorze zdrowia \| ZDP_KDR_U16, ZDP_KDR_U17, ZDP_KDR_U24 \| odpowiedź ustna, sprawozdanie z wykonania zadania \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| K1 \| samodzielnego uczenia się i doskonalenia umiejętności w zakresie analizy oceny wewnętrznej i zewnętrznej sytuacji instytucji w systemie ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_K02 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| K2 \| uwzględnienia różnorodnych źródeł wiedzy praktycznej i teoretycznej w zakresie wykorzystywania metod i technik zarządzania w wybranych typach organizacji ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02 \| sprawozdanie z wykonania zadania \| \| Numer \| Tematyka \| Wskaźniki \| Formy nauczania \| \|-------\|----------\|-----------\|-----------------\| \| 2. \| Zarządzanie operacyjne i strategiczne – podobieństwa i różnice oraz możliwości i zagrożenia w praktyce menedżerskiej. \| W5, U1, K2 \| wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 3. \| Przegląd i zastosowanie narzędzi wykorzystywanych w analizie oraz ocenie sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej organizacji. \| W2, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Omówienie czynników przewagi konkurencyjnej instytucji działających na rynku ochrony zdrowia w oparciu o benchmarking. \| W4, U3, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Metody planowania strategicznego – analiza procesu. \| W3, U2, K3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Analiza interesariuszy i zarządzanie projektami w sektorze ochrony zdrowia w oparciu o wybrane dobre praktyki w Polsce i za granicą. \| W6, U4, K3 \| wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 7. \| Skuteczność i efektywność zarządzania w warunkach zmiany, sytuacji nagłych i kryzysowych, kumulacji ryzyk oraz konieczności reorientacji strategii działalności jednostki leczniczej. \| W7, U5, K4 \| wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 8. \| Jako usprawnić zarządzanie czyli wpływ sposobu zarządzania instytucją w systemie ochrony na wybrane obszary organizacji. Analiza pomiaru na podstawie wybranych kryteriów takich jak: jakość usług zdrowotnych, sytuacja finansowania, poziom motywacji pracowników, kultura organizacyjna, komunikacja w zespole i z pacjentem, satysfakcja i jakość życia pacjenta, innowacyjność i dostępność do najnowszych technologii oraz reputacja i wizerunek. \| W8, U6, K1, K2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 9. \| Wprowadzenie do zarządzania finansami – omówienie podstawowych funkcji poszczególnych narzędzi zarządzania finansami. \| W9, U7, K4 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 10. \| Podobieństwa i różnice pomiędzy rachunkowością zarządczą i finansową. \| W11, U9, K1, K3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 11. \| Ocena finansowa projektów inwestycyjnych w ochronie zdrowia. \| W10, U8, K3, K4 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda problemowa, Metoda projektów, Metoda przypadków, Praca w grupie, Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| projekt \| przygotowanie i prezentacja projektu zaliczeniowego \| \| wykłady e-learning \| odpowiedź ustna \| obecność na zajęciach \| \| ćwiczenia e-learning \| sprawozdanie z wykonania zadania \| obecność i aktywność na zajęciach oraz realizacja zadania \| Dodatkowy opis Przygotowanie i prezentacja projektu zaliczeniowego w oparciu o wybrane tematy poruszane w trakcie zajęć (główny warunek zaliczenia). Prezentacja powinna dotyczyć analizy sytuacji konkretnej instytucji a także propozycji i oceny wielowariantowych rozwiązań na poziomie operacyjnym i strategicznym, które byłyby autorskimi usprawnieniami zarządczymi. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza na temat zarządzania i znajomość instytucji działających w całym systemie ochrony zdrowia ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 6, ćwiczenia: 12 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie studentów z nowoczesnym podejściem polityki zdrowotnej opartej na dowodach. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Opanowanie przez studentów metod i narzędzi oceny obciążenia społeczeństwa chorobami na poziomie krajowym, regionalnym i globalnym. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| podejścia do oceny i przedstawiania obciążenia chorobami społeczeństw \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W31 \| ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt \| \|---\|------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------\| \| W2 \| jednostki pomiaru obciążenia chorobami (opisuje: utracone lata życia, redukcję jakości życia związanej ze zdrowiem, niesprawność spowodowana schorzeniem, koszty choroby oszacowane z różnych perspektyw, utracony dochód narodowy, inne) oraz techniki ich liczenia i prezentacji \| ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| \| W3 \| główne etapy rozwoju metodologii badania GBD, a także metody stosowane w liczeniu generycznej jednostki DALY oraz metodologii zastosowanej w najnowszej wersji badania obciążenia chorobami, urazami i czynnikami ryzyka świata z roku 2019 (badanie GBD 2019) \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt \| \| W4 \| metode wykorzystania bieżących wyników GBD do benchmarkingu systemów ochrony zdrowia wybranych krajów \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zidentyfikować i wykorzystać dostępne źródła danych w celu przeprowadzenia oceny obciążenia społeczeństwa kraju wybraną chorobą \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt \| \|---\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------\| \| U2 \| policzyć podstawowe mierniki obciążenia chorobami przedstawiające utracony czas (z i bez uwzględnienia jakości życia związanej ze zdrowiem) oraz przeprowadzić badanie typu koszt choroby (cost-of-illness study) z różnych perspektyw analizy \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| \| U3 \| wykorzystać opublikowane wyniki z badania GBD-2019 dla sformułowania opinii na temat głównych problemów zdrowotnych wybranych krajów oraz na świecie \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| \| U4 \| na przykładzie wybranej choroby, opisać ekonomiczne obciążenie dla społeczeństwa chorób w wybranych krajach oraz zaprezentować przykłady programów prewencji pierwotnej lub wtórnej tych chorób \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U05, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| porównania konsekwencji chorób oraz wykrycia głównych problemów zdrowotnych wybranych krajów wykorzystując odpowiednie narzędzia oceny obciążenia społeczeństwa chorobami \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K05, ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K08, ZDP_KDR_K09 \| ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| \| K2 \| motywowania decydentów do efektywnego wykorzystania gromadzonych w systemie ochrony zdrowia oraz przez globalne instytucje danych dla bieżącej oceny obciążenia chorobami w kraju i do ewaluacji polityki zdrowotnej \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K05, ZDP_KDR_K07, ZDP_KDR_K08, ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 6 \| \| ćwiczenia \| 12 \| \| analiza przypadków \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 18 \| \| przygotowanie projektu \| 34 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 18 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 32 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie do zagadnień ekonomicznego obciążenia chorobami społeczeństwa jako części analiz ekonomicznych w ochronie zdrowia. Determinanty społeczne i ekonomiczne chorób przewlekłych niezakaźnych. \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 2. \| Zakres i perspektywa obciążenia chorobami. \| W1, K2 \| wykład \| \| 3. \| Jednostki niemonetarne pomiaru obciążenia chorobą (Część I): Jednostki naturalne: liczba zgonów z powodu choroby, liczba osób z chorobą, liczba nowych przypadków choroby. Jednostki uwzględniające utracony czas życia: PYLL (Potential Years of Life Lost), PEYLL (Period Expected Years of Life Lost), SEYLL (Standard Period Expected Years of Life Lost). \| W1, W2, U1, U2, U3, K1 \| wykład, ćwiczenia \| \| \| \| \|---\|---\| \| 4. \| Niemonetarne jednostki pomiaru obciążenia chorobą (Część II): Jednostki uwzględniające utracony czas (utracone lata życia) z uwzględnieniem jakości życia (Quality-Adjusted Life-Years – QALY, Disability-Adjusted Life-Years – DALY, Health-Adjusted Life Expectancy (Healthy life expectancy) – HALE). \| \| \| W1, W2, W3, U1, U2, U3, K1 \| \| \| wykład, ćwiczenia \| \| 5. \| Badanie globalnego obciążenia chorobami, urazami i czynnikami ryzyka (Global Burden of Disease Study - GBD). Etapy rozwoju metodologii. Źródła danych do oceny obciążenia chorobami w danym kraju w jednostkach DALY. \| \| \| W3, U1, U3, K1 \| \| \| wykład, ćwiczenia \| \| 6. \| Podejście "Koszty choroby" (cost-of-illness study): koszty bezpośrednie (medyczne i niemedyczne) i pośrednie (utracona produkcja z powodu choroby). Metody wartościowania opieki nieformalnej. Perspektywy analizy. \| \| \| W1, W2, U2, U3, K1 \| \| \| wykład, ćwiczenia \| \| 7. \| Utracony dochód narodowy. Wartościowanie utraconych lat życia i zredukowanej jakości życia w związku z chorobą; Podejście "wartości statystycznego życia ludzkiego" (Value of Statistical Life - VSL). \| \| \| W1, W2, U1, U2, U3, K2 \| \| \| wykład, ćwiczenia \| \| 8. \| Argumenty ekonomiczne do inwestowania w zapobieganie chorób przewlekłych niezakaźnych. Obciążenie cukrzycą i przykład programu zapobiegania cukrzycy. \| \| \| W1, W2, U1, U2, U3, K2 \| \| \| ćwiczenia \| \| 9. \| Wykorzystanie badania Globalnego Obciążenia Chorobami, Urazami i Czynnikami Ryzyka do benchmarkingu systemów ochrony zdrowia. \| \| \| W4, U4, K1, K2 \| \| \| wykład, ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, Metoda projektów, Metoda przypadków, Praca w grupie, Pracownia komputerowa, Rozwiązywanie zadań, Seminarium, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| wykład \| ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| Moduł zostanie zakończony przygotowaniem projektu i prezentacją jego wyników przy jednoczesnym zaliczeniu pojedynczych zajęć na podstawie obecności studenta, jego uczestnictwa w dyskusji i zdolności do rozwiązywania studium przypadków podczas laboratorium komputerowym. Obecność na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszcza się jedną nieobecność. W przypadku większej liczby nieobecności student zdaje materiał z tych zajęć na specjalnie zorganizowanej konsultacji. Ocena końcowa: 80% ocena projektu zaliczeniowego; 20% aktywność na ćwiczeniach. Ocena końcowa wystawiana jest według następującej skali: 93,0% – 100,0% bdb (5,0); 85,0% – 92,9% db plus (4,5); 77,0% – 84,9% db (4,0); 69,0% – 76,9% dst plus (3,5); 60,0% – 68,9% dst (3,0); 0% – 59,9% ndst (2,0). \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, odpowiedź ustna, praca pisemna, projekt, zaliczenie ustne \| Moduł zostanie zakończony przygotowaniem projektu i prezentacją jego wyników przy jednoczesnym zaliczeniu pojedynczych zajęć na podstawie obecności studenta, jego uczestnictwa w dyskusji i zdolności do rozwiązywania studium przypadków podczas laboratorium komputerowym. Obecność na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszcza się jedną nieobecność. W przypadku większej liczby nieobecności student zdaje materiał z tych zajęć na specjalnie zorganizowanej konsultacji. Ocena końcowa: 80% ocena projektu zaliczeniowego; 20% aktywność na ćwiczeniach. Ocena końcowa wystawiana jest według następującej skali: 93,0% – 100,0% bdb (5,0); 85,0% – 92,9% db plus (4,5); 77,0% – 84,9% db (4,0); 69,0% – 76,9% dst plus (3,5); 60,0% – 68,9% dst (3,0); 0% – 59,9% ndst (2,0). \| Wymagania wstępne i dodatkowe wiedza podstawowa z zakresu ekonomiki zdrowia, matematyki i epidemiologii Zarządzanie kapitałem ludzkim w systemie ochrony zdrowia Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 5 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Przedstawienie studentom informacji na temat rynku pracy w ochronie zdrowia i jego uwarunkowań. W oparciu o zdobytą wiedzę teoretyczną na temat zarządzania kapitałem ludzkim, a także związane z tą wiedzą umiejętności i kompetencje, student uzyskuje podstawy właściwego zarządzania kapitałem ludzkim w ujęciu systemowym. Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Rynek pracy sektora zdrowotnego - charakterystyka poszczególnych grup zawodów medycznych (w tym: kształcenie, warunki zatrudnienia, aktualne problemy i główne wyzwania poszczególnych grup zawodów medycznych). \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Główne strategie międzynarodowe dotyczące zarządzania kapitałem ludzkim w sektorze ochrony zdrowia. \| W1, W2, W3, U1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Możliwe sposoby przeciwdziałania niedoborom kadrowych – doświadczenia europejskie. \| W1, W2, U1, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Nowe technologie jako wyzwanie rozwojowe sektora ochrony zdrowia. \| W2, U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Kształcenie i przygotowanie zawodów medycznych do nowych wyzwań systemowych. \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, zaliczenie pisemne \| Zaliczenie na ocenę w formie testu pisemnego wielokrotnego wyboru z pytaniami otwartymi, obejmującego całość zagadnień z wykładów i ćwiczeń. Ponadto konieczna jest aktywna obecność i praca na zajęciach. \| \| wykłady e-learning \| zaliczenie pisemne \| Materiał z wykładów jest włączony w zaliczenie pisemne. \| ## Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu zarządzania. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. # Health technology assessment and rational pharmaceutical policy ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie studentowi wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych do zrozumienia i rozpoznawania problemów związanych z właściwym użytkowaniem leków i wyrobów medycznych oraz zarządzaniem nimi w placówkach i systemach opieki zdrowotnej. Docenienie roli, jaką we współczesnych systemach opieki zdrowotnej posiada ocena technologii medycznych (HTA, health technology assessment). \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| mechanizmy funkcjonowania rynku produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz ich finansowania w systemach opieki zdrowotnej \| ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| najważniejsze problemy współczesnej polityki lekowej \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W07 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| W3 \| zasady oceny technologii medycznych (HTA) oraz znaczenie HTA w systemach opieki zdrowotnej i zdrowiu publicznym \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W24, ZDP_KDR_W27 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| krytycznie analizować i interpretować doniesienia naukowe i raporty specjalistyczne z obszaru polityki lekowej i oceny technologii medycznych \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| proponować oparte o wiedzę naukową rozwiązania problemów z zakresu zdrowia publicznego, w obszarach związanych z ceną technologii medycznych i analizami polityki lekowej \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| uczestniczenia w interdyscyplinarnych zespołach zajmujących się oceną technologii medycznych i analizami polityki lekowej \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K05 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| K2 \| dalszego poszerzania własnej wiedzy, umiejętności i kompetencji z zakresu oceny technologii medycznych i polityki lekowej \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia \| 30 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 15 \| \| przygotowanie raportu \| 15 \| \| przeprowadzenie badań literaturowych \| 15 \| \| konsultacje z prowadzącym zajęcia \| 2 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 8 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 100 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \|---------------------------\|-----------------\| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie do modułu i zagadnień dotyczących racjonalnej polityki lekowej oraz oceny technologii medycznych (HTA). Kolejne etapy analiz HTA. \| W1, W2, W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 2. \| Analiza efektywności klinicznej: przeglądy systematyczne i metaanalizy danych. Krytyczna analiza literatury medycznej i przegląd metod Evidence-Based Medicine (EBM). \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Koszty interwencji w opiece zdrowotnej. Rodzaje kosztów i metody oceny kosztów. Rodzaje i etapy analiz ekonomicznych. Wprowadzenie do modelowania decyzyjnego (drzewa decyzyjne, modelowanie Markowa). \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Analizy efektywności kosztów i modelowanie w HTA. Wytyczne analiz z zakresu HTA w Polsce i na świecie. \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Analizy wpływu na budżet i na system opieki zdrowotnej w HTA. \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Rola EBM i HTA w podejmowaniu decyzji. Międzynarodowy przegląd zastosowań HTA. Agencje HTA i inne organizacje HTA na świecie. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Charakterystyka współczesnych rynków farmaceutycznych. Polityka lekowa i jej rola w zarządzaniu systemem opieki zdrowotnej. Bezpieczne państwowe polityki lekowe i ich udzielaczy. Zagrożenie oszustwami i korupcją na rynku farmaceutycznym oraz strategie prewencyjne. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Metody i polityki ustalania cen i refundacji leków oraz wyrobów medycznych. Rola strategii w zakresie ustalania cen i refundacji leków w zarządzaniu systemem opieki zdrowotnej. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 9. \| Analizy użytkowania leków. Racjonalna gospodarka lekami w szpitalach i innych jednostkach opieki zdrowotnej. \| W1, W2, U1, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda przypadków, Seminarium, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, praca pismenna, projekt, test wielokrotnego wyboru \| Zaliczenie modulu i końcowa ocena opierają się na 4 elementach: aktywnym uczestnictwie w zajęciach (20%), przygotowaniu pisemnego raportu opartego na pracy grupowej (20%) i jego ustnej prezentacji (20%), wyniku testu końcowego (40%). \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu ekonomiki zdrowia, zarządzania opieką zdrowotną, polityki zdrowotnej, epidemiologii i biostatystyki, nauki o systemach opieki zdrowotnej. Językowe umiejętności anglistyczne na poziomie umożliwiającym efektywne korzystanie z literatury naukowej i aktywne uczestniczenie w zajęciach. Nadzór w zdrowiu publicznym Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 4.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie studentów z organizacją i funkcjonowaniem szeroko pojętego systemu nadzoru w zdrowiu publicznym w perspektywie krajowej i międzynarodowej. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zapoznanie studentów ze zróżnicowanym podejściem do problematyki nadzoru w zdrowiu publicznym. \| \| C3 \| Poszerzenie kompetencji w sferze identyfikacji, rozumienia, interpretacji i prawidłowego stosowania prawa, zgodnie z misją i celami nadzoru w zdrowiu publicznym. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| metody przeprowadzania wstępnej oceny zagrożeń zdrowia populacji \| ZDP_KDR_W02 \| zaliczenie \| \| W2 \| rolę instytucji funkcjonujących w systemie ochrony zdrowia w obszarze nadzoru \| ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W22 \| praca pisemna \| \| W3 \| zagadnienia z nadzoru w zdrowiu publicznym \| ZDP_KDR_W22 \| praca pisemna, zaliczenie \| \| W4 \| zintegrowane systemy zarządzania w sytuacjach kryzysowych \| ZDP_KDR_W23 \| zaliczenie \| \| U1 \| wykorzystać wiedzę teoretyczną w interpretacji zjawisk w zakresie zdrowia populacji \| ZDP_KDR_U01 \| praca pisemna \| \| U2 \| samodzielnie zaproponować rozwiązania różnych problemów z zakresu nadzoru w zdrowiu publicznym z uwzględnieniem obowiązujących norm \| ZDP_KDR_U04 \| praca pisemna \| \| K1 \| samodzielnego zdobywania wiedzy, poszerzania swoich umiejętności oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji \| ZDP_KDR_K02 \| praca pisemna, zaliczenie \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 30 \| \| wykłady e-learning \| 15 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 25 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 15 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 15 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 100 \| \|------------------------------\|-------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 45 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 30 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|----------------------------------\| \| 1. \| Działanie nowoczenie pojmowanego nadzoru w zdrowiu publicznym (ang. public health surveillance). \| W2, W3, U2 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Nadzór w zdrowiu publicznym jako instrumentarium służącego realizacji szeroko pojmowanego prawa do zdrowia w kategoriach prawa podmiotowego gwarantowanego na płaszczyźnie międzynarodowej. \| W3, U2 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Koncepcja publicznej odpowiedzialności za realizację misji/funkcji zdrowia publicznego poprzez systemy nadzoru. \| W2, W3, U1, K1 \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Identyfikacja, rozumienie, interpretacja i prawidłowe stosowania prawa, zgodnie z misją i celami nadzoru. \| W2, W3 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Doktryna (na podstawie literatury, ekspertyz i raportów, opracowań analitycznych) oraz stan prawny (w oparciu o prezentowane wybrane teksty autentyczne: ustawy i inne źródła). \| U1, U2, K1 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Planowanie, wykorzystanie i ewaluacja systemu nadzoru oraz rapportowanie informacji o zdrowiu do różnych grup udziałowców, przy szczególnym uwzględnieniu postulatu realizacji zadań ustawowych poszczególnych podmiotów. \| W1, W2, U2 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Zróżnicowane podejście do problematyki nadzoru w zdrowiu publicznym w perspektywie różnych systemów, z regulacjami i zasadami w dziedzinie prawa nadzoru i zdrowia publicznego w prawie polskim, w regulacjach USA, Unii Europejskiej i innych wybranych krajów. \| W1, W2, U2 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Globalizacja zadań nadzoru w zdrowiu publicznym (wiedza z zakresu podstawowych zagrożeń, możliwości współdziałania, instrumentów prawnych w tej dziedzinie). \| W1, W2, U1 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Problematyka nadzoru nad urazami i przemocą w zdrowiu publicznym. \| W1, W4 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Udział organizacji pozarządowych: stowarzyszeń, fundacji i innych inicjatyw obywatelskich w systemie nadzoru. \| W2, U2, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Film dydaktyczny, Seminarium, Wycieczka, Wykład, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| zaliczenie \| Obecności na wykładach \| \| wykłady e-learning \| praca pisemna \| Zdobycie minimum 60% punktów z pracy zaliczeniowej \| Dodatkowy opis Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej z modułu jest zdobycie minimum 60% punktów z pracy zaliczeniowej składającej się... z dwóch części, z prezentacji końcowej i pisemnej pracy końcowej. Wymagania wstępne i dodatkowe Wiedza z zakresu biologii człowieka, prawa zdrowia publicznego, polityki zdrowotnej podstaw epidemiologii, podstaw socjologii, psychologii zdrowia oraz podstaw organizacji nadzoru sanitarnego. Market and economic incentives in health care Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 18 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Wyposażenie studentów w specjalistyczną wiedzę na temat możliwości wykorzystania rozwiązań rynkowych w sektorze ochrony zdrowia, różnymi formami zawodności mechanizmu rynkowego ograniczającymi efektywność alokacyjną oraz ich konsekwencjami dla funkcjonowania sektora. Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| podstawowe kategorie ekonomiczne i organizacyjne odnoszące się do sektora ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| \|----\|------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------\|-----------------\| \| W2 \| różne formy zawodności mechanizmu rynkowego ogólnie i w odniesieniu do sektora ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| narzędzie/bądźce finansowe i ekonomiczne wykorzystywane do ograniczenia zakresu występowania zawodności rynku i jego niekorzystnych konsekwencji \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| prowadzić dyskusję i krytycznie ocenić propozycje odnoszące się do implementacji rozwiązań rynkowych w sektorze ochrony zdrowia \| ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| K1 \| samodzielnego zdobywania wiedzy \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta \| \|----\|---------------------------------\|-------------\|--------------------------\| \| K2 \| korzystania z obiektywnych źródeł informacji \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 18 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 2 \| \| przygotowanie do zajęć \| 15 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 25 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 18 \| \|---------------\|----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 18 \| \|---------------\|----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Rynek i zawodność rynku w ochronie zdrowia - wprowadzenie. \| W1, W2 \| ćwiczenia \| \| \| Asymetrie informacyjne odnoszące się do ryzyka zdrowotnego – adverse selection. \| W2, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \|---\|---------------------------------------------------------------------------------\|----------------\|-----------\| \| 3. \| Asymetrie informacyjne odnoszące się do korzystania ze świadczeń – moral hazard. \| W2, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Asymetrie informacyjne odnoszące się do udzielanych świadczeń – induced demand. \| W2, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Bodźce finansowe dla pacjentów/konsumentów (współplacenie, bonusy i malusy, sposoby refundacji kosztów). \| W3, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Zakup świadczeń zdrowotnych przez płatnika. \| W3, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Konkurencja ubezpieczycieli i mechanizmy wyrównania ryzyka. \| W3, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Film dydaktyczny, Rozwiązywanie zadań, Seminarium, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta \| Uzyskanie co najmniej 60% punktów z egzaminu. Obecność na wszystkich zajęciach. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu ekonomii i ekonomiki zdrowia, znajomość języka angielskiego na poziomie umożliwiającym zrozumienie i korzystanie z podanej literatury naukowej oraz aktywne uczestnictwo w zajęciach. Wszystkie zajęcia są obowiązkowe. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o komunikacji społecznej i mediach \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 30, wykłady e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy studentów na temat metod wykorzystywanych w edukacji zdrowotnej i zadań realizowanych przez edukatora zdrowia. \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zdobycie przez studentów umiejętności opracowania programu edukacyjnego w odniesieniu do potrzeb zdrowotnych zidentyfikowanych w konkretnej grupie docelowej. \| \| C3 \| Przygotowanie studenta do prowadzenia zajęć z zakresu edukacji zdrowotnej oraz do współpracy z instytucjami działającymi na rzecz promocji zdrowego stylu życia i profilaktyki chorób cywilizacyjnych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|------------------------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| koncepcje edukacji zdrowotnej oraz zasady planowania działań z zakresu edukacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie \| \| W2 \| metody ewaluacji w edukacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie \| \| W3 \| metody i techniki stosowane w edukacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W09, ZDP_KDR_W21, ZDP_KDR_W24, ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie \| \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| zaplanować, wdrożyć, monitorować, jak również poddać ewaluacji i ocenie programy oraz scenariusze edukacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U07, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U12, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| pracy w grupie w celu opracowania strategii rozwiązania wybranego problemu zdrowotnego przy pomocy metod edukacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K05 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| \| K2 \| integrowania wiedzy teoretycznej z umiejętnościami praktycznymi \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| 30 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| Przygotowanie do ćwiczeń \| 5 \| \|--------------------------\|---\| \| Zbieranie informacji do zadanej pracy \| 5 \| \| Przygotowanie projektu \| 10 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 40 \| \|---------------\|----\| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 30 \| \|---------------\|----\| godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Edukacja jako instrument zmiany postaw i zachowań zdrowotnych. \| W1, W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Zasady planowania programów edukacji zdrowotnej. \| W1, W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Diagnoza potrzeb edukacyjnych. \| W1, W3 \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Strategie i modele edukacji zdrowotnej. \| W1, W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 5. \| Metody, techniki i pomoce stosowane w edukacji zdrowotnej. \| W1, W3 \| wykłady e-learning \| \| 6. \| Reklama społeczna: problemy definicyjne, obszary oddziaływania reklamy społecznej, cele, funkcje i zadania reklamy społecznej, rodzaje reklamy społecznej, zastosowanie mechanizmu dysonansu poznawczego w reklamie społecznej, podstawowe grupy docelowe i techniki oddziaływania. \| W1, W3 \| wykłady e-learning \| \| 7. \| Opracowanie programu edukacji zdrowotnej, w tym scenariuszy zajęć edukacyjnych, dotyczących problemów zdrowotnych osób zdrowych, jak również wybranych grup pacjentów, dostosowanych do różnych grup wiekowych (dzieci/młodzież/dorośli/osoby starsze). \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Technologie informacyjne w edukacji zdrowotnej. Analiza wykorzystania mediów w edukacji zdrowotnej (prasa, radio, telewizja, Internet). \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Zastosowanie wybranych technik do pomiaru postaw i diagnozowania potrzeb edukacyjnych. \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Zastosowanie różnych metod i technik do pracy z grupą (dostosowywanie do określonych grup i warunków organizacyjnych). \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 11. \| Kampanie społeczne – stosowane strategie. \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 12. \| Treść przekazu w edukacji zdrowotnej. „Fake news” i kategorie nieladu informacyjnego. \| U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| 13. Analiza i ocena wybranych programów edukacji zdrowotnej. U1, K1, K2 ćwiczenia Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną, prezentacja multimedialna \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), aktywność w trakcie ćwiczeń oraz opracowanie programu edukacji zdrowotnej. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za opracowanie przez studenta w zespole zadaniowym programu edukacji zdrowotnej (50% ostatecznej oceny), zaprezentowanie programu edukacji podczas zajęć (30% ostatecznej oceny) oraz za aktywność w trakcie zajęć kontaktowych (20% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| \| wykłady e-learning \| odpowiedź ustna \| Wypowiedzi w trakcie zajęć kontaktowych prezentujące w satysfakcjonującym stopniu wiedzę na tematy prezentowane w trakcie wykładów. Treści przekazywane w ramach wykładów są niezbędne do realizacji aktywności studenta w ramach ćwiczeń. \| Dodatkowy opis Skala oceny końcowej: Oceny: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb Wymagania wstępne i dodatkowe Brak. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Prezentacja najważniejszych koncepcji zarządzania w sektorze publicznym włączając w to współczesne techniki zarządzania w sektorze socjalnym i zdrowotnym. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Identyfikacja przykładów zarządzania w sektorze socjalnym i zdrowotnym (np. w ramach systemu zdrowotnego, rządu i samorządu, rozwoju ekonomicznego, zarządzania w ochronie zdrowia itp.). \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| różnice pomiędzy różnymi sektorami (działającymi dla zysku i działającymi nie dla zysku) \| ZDP_KDR_W10 \| obserwacja pracy studenta, test \| \| W2 \| główne koncepcje oraz wydajność zarządzania a także zarządzania zasobami ludzkimi w sektorze zdrowotnym \| ZDP_KDR_W16, ZDP_KDR_W20 \| obserwacja pracy studenta, test \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| analizować środowisko zdrowia publicznego i organizacji systemowych \| ZDP_KDR_U03 \| obserwacja pracy studenta, test \| \| U2 \| analizować środowisko organizacji publicznych (kontekst), formułowanie strategii, strukturę organizacyjną, wydajność zarządczą, zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie systemem informacji \| ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, test \| \| U3 \| zaadoptować w sektorze publicznym i zdrowotnym aktualne teorie organizacji i zarządzania, a także współczesne narzędzia zarządzania organizacją \| ZDP_KDR_U03 \| obserwacja pracy studenta, test \| \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| \| \|------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| zaangażowania i wyjaśniania przedmiotu zajęć \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 30 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 10 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 10 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Zakres i struktura: od administracji do zarządzania, racjonalność w administracji publicznej, podstawy teoretyczne Nowego Zarządzania Publicznego (NZP), ewaluacja i decentralizacja oraz dewolucja zarządzania w opiece zdrowotnej. \| W1, W2, U1, U3 \| ćwiczenia \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 2. \| Odpowiedzialność i partycypacja: techniki implementacyjne. \| U2, U3, K1 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Zarządzanie Publiczne i alokacja zasobów – rynek usług zdrowotnych, zarządzanie strategiczne, tworzenie sieci. \| W2, U2 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Proces zarządzania, kontrola, zarządzanie jakością - w kierunku pozytywnego modelu zarządzania. \| W2, U3 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, test \| Moduł kończy się egzaminem pisemnym (testowym). Końcowa ocena z egzaminu zależy od liczby uzyskanych punktów: - ocena plus dostateczna - student uzyskuje 60-67% punktów - ocena plus dostateczny - student uzyskuje 68-76% punktów - ocena dobra - student uzyskuje 77-84% punktów - ocena plus dobry - student uzyskuje 85-91% punktów - ocena bardzo dobra - student uzyskuje ponad 91% punktów \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zagadnień polityki zdrowotnej i społecznej, zarządzania, decentralizacji w ochronie zdrowia, systemów zdrowotnych. Znajomość języka angielskiego niezbędna do uczestnictwa w zajęciach i zapoznania się z wymaganą literaturą. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 25 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| poznanie wymogów dotyczących bezpieczeństwa przy rejestracji leków oraz metod monitorowania bezpieczeństwa leków (pharmacovigilance) \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| poznanie wymogów prawnych i organizacyjnych prowadzonego nadzoru nad bezpieczeństwem żywności i żywienia oraz przedmiotów użytku \| \| C3 \| uświadomienie zagrożeń wynikających z interakcji leków, w tym także interakcji leków i żywności lub składnikami suplementów diety \| \| C4 \| uświadomienie zagrożeń (biologicznych, chemicznych, fizycznych) dotyczących żywności oraz stosowanych systemów zapewnienia bezpieczeństwa \| \| C5 \| umiejętność analizy wybranych problemów dotyczących ograniczenia dostępu do leków: braków leków czy bardzo wysokich kosztów leków oraz zapoznanie z innymi aspektami dotyczącymi leków takimi jak: fałszowanie leków, reklama leków, nadużywanie leków, samoleczenie. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| wymogi dotyczące oceny profilu bezpieczeństwa przy rejestracji leków oraz metody monitorowania bezpieczeństwa leków \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W22, ZDP_KDR_W31 \| test wielokrotnego wyboru \| \| W2 \| wymogi oraz zagrożenia wynikające z interakcji leków, żywności i suplementów diety; zagadnienia bezpieczeństwa leków w powiązaniu z aktualnymi regulacjami prawnymi na poziomie europejskim i krajowym. \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W10, ZDP_KDR_W22, ZDP_KDR_W31 \| test wielokrotnego wyboru \| \| W3 \| zagadnienia bezpieczeństwa dotyczącego żywności i żywienia w powiązaniu z aktualnymi regulacjami prawnymi na poziomie europejskim i krajowym \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W22, ZDP_KDR_W31 \| test wielokrotnego wyboru \| \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| zinterpretować dane / wyniki dotyczące oceny bezpieczeństwa leków \| ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| U2 \| potrafi krytycznie ocenić zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności i żywienia \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| U3 \| ocenić zagrożenia wynikające z interakcji leków, w tym także interakcji leków i żywności / suplementów diety \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| aktualizowania i poszerzania wiedzy w zakresie bezpieczeństwa żywności i leków \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K05 \| projekt \| \| K2 \| samodzielnego poszukiwania informacji i poszerzania swoich umiejętności badawczych z wykorzystaniem odpowiednich źródeł informacji \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K08 \| projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| 25 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Metody oceny profilu bezpieczeństwa leków (w tym również produktów ziołowych). Proces rejestracji leków – ocena profilu bezpieczeństwa. Proceder podrabiania leków oraz nielegalny obrót, braki leków oraz problemy z finansowaniem kosztowych farmakoterapii. Zasady sprawowania nadzoru nad wyrobami medycznymi, ich wytwarzaniem, wprowadzaniem do obrotu i używania, incydentami medycznymi oraz działaniami dotyczącymi bezpieczeństwa leków. Znaczenie szczepień, bezpieczeństwo szczepionek, zagrożenia związane z ruchem antyszczepionkowym. \| W1, U1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Zagrożenia wynikające z polipragmazji, w tym także interakcji leków i żywności oraz suplementów diety. Nadużywanie leków, w tym zarówno na receptę, jak i leków OTC. Reklama leków i suplementów diety w kontekście bezpieczeństwa i zasadności ich stosowania. Uzależnienia lekowe. Utylizacja leków. Studia przypadków związane z niewłaściwym samoleczeniem i samoopieką z zastosowaniem leków, czy suplementów diety. Analiza wybranych problemów dotyczących ograniczenia dostępu do leków: braków leków czy bardzo wysokich kosztów leków, zapoznanie z innymi aspektami dotyczącymi leków takimi jak: falszowanie leków, reklama leków, nadużywanie leków, samoleczenie. \| W1, W2, U1, U3, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Bezpieczeństwo żywności i żywienia a aktualne regulacje prawne na poziomie europejskim i krajowym. Higiena artykułów żywnościowych i przedmiotów codziennego użytku mających kontakt z żywnością. Substancje dodatkowe i obce w żywności. Środowiskowe uwarunkowania skażeń żywności. Wewnętrzne systemy nadzoru nad bezpieczeństwem żywności i żywienia. Regulacje i prowadzony nadzór nad bezpieczeństwem żywności i żywienia oraz przedmiotami użytku. \| W3, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda przypadków, Metoda sytuacyjna, Praca w grupie, Rozwiązywanie zadań, Seminarium, Wycieczka \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| test zawierający ok. 40 pytań; przeprowadzony w formie zdalnej lub stacjonarnej, opracowanie projektu na zadany temat wraz z jego prezentacją podczas zajęć. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa z przedmiotu jest wypadkową: 80% wyniku testu wielokrotnego wyboru, 20% średniej oceny z ustnych prezentacji wyników raportów dotyczących pracy projektowej. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu biologii, farmakologii, ekonomii oraz żywienia człowieka. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest obecność na ponad 90% realizowanych zajęć. Projections of health care expenditure and revenue Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 16 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie studentom wiedzy dotyczącej najważniejszych czynników wpływających na wydatki i przychody sektora ochrony zdrowia ogólnie oraz w wybranym kraju. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wykształcenie umiejętności skonstruowania prostego modelu prognostycznego w zakresie wydatków i przychodów w ochronie zdrowia, biorąc pod uwagę główne ich determinanty oraz przedstawienia wyników analizy w postaci krótkiego raportu. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| źródła przychodów sektora ochrony zdrowia w wybranym kraju oraz główne czynniki wpływające na poziom przychodów \| ZDP_KDR_W12 \| projekt \| \| W2 \| główne determinanty wydatków na ochronę zdrowia \| ZDP_KDR_W17 \| projekt \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| wyszukiwać, oceniać, analizować i łączyć informacje z różnych źródeł \| ZDP_KDR_U14 \| projekt \| \| U2 \| skonstruować prosty model prognostyczny wydatków i przychodów ochrony zdrowia, zinterpretować wyniki prognozy \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| U3 \| przedstawić wyniki analizy w formie pisemnego raportu \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| samodzielnego poszerzania swojej wiedzy i umiejętności \| ZDP_KDR_K02 \| projekt \| \| K2 \| przestrzegania zasad etycznych obowiązujących w badaniach naukowych \| ZDP_KDR_K08 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 16 \| \| przygotowanie do zajęć \| 10 \| \| przygotowanie projektu \| 14 \| \| przygotowanie raportu \| 15 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 5 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 16 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 16 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1. \| Prognozy wydatków i przychodów w ochronie zdrowia –stęp teoretyczny i przykłady. \| W1, W2 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 2. \| Najważniejsze determinanty wydatków zdrowotnych oraz wprowadzanie ich do modelu progностycznego. \| W2 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 3. \| Źródła przychodów sektora ochrony zdrowia w wybranym kraju, czynniki wpływające na poziom przychodów oraz wprowadzanie ich do modelu progностycznego. \| W1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Przygotowanie prognozy wydatków i przychodów w sektorze ochrony zdrowia dla wybranego kraju. \| U1, U2, U3, K1, K2 \| Ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, Metoda projektów, Pracownia komputerowa, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia komputerowe \| projekt \| Warunkiem zaliczenia modułu jest aktywny udział w zajęciach oraz przygotowanie prognozy wydatków/przychodów w sektorze ochrony zdrowia dla wybranego kraju. Wyniki prognozy mają zostać zaprezentowane w formie pisemnej (raport oraz plik Excel z obliczeniami). \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu ekonomii oraz finansowania systemu ochrony zdrowia, podstawowa znajomość obsługi arkusza kalkulacyjnego Excel. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zrozumienie przez studentów wpływu czynników indywidualnych i społeczno-ekonomicznych na występowanie i przeciwdziałanie przemocy. \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Rozwijanie umiejętności studentów w zakresie identyfikowania czynników ryzyka, czynników chroniących oraz skutków zdrowotnych i społeczno-ekonomicznych związanych z przemocą. \| \| C3 \| Zapoznanie studentów ze strategiami stosowanymi w przeciwdziałaniu przemocy, planowaniu prewencji na poziomie krajowym i lokalnym oraz z kompetencjami odpowiedzialnych instytucji. \| \| C4 \| Rozwijanie kompetencji studentów w zakresie oceny programów, polityki przeciwdziałania przemocy przy zastosowaniu rekomendacji sformułowanych przez międzynarodowe organizacje, w tym Światową Organizację Zdrowia. \| \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| Wpływ czynników indywidualnych i społeczno-ekonomicznych na występowanie i przeciwdziałanie przemocy. \| ZDP_KDR_W21, ZDP_KDR_W31 \| zaliczenie pisemne \| \| W2 \| Podstawy prawne udzielania pomocy i realizowania programów przeciwdziałania przemocy \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W22 \| zaliczenie pisemne \| \| W3 \| Rodzaje strategii wykorzystywane w programach przeciwdziałania przemocy \| ZDP_KDR_W04 \| zaliczenie pisemne \| \| W4 \| Regulacje i polityki wsparcia dla ofiar przemocy i resocjalizacji sprawców \| ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W24 \| zaliczenie pisemne \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| Ocenić skalę problemu przemocy w populacji i zidentyfikować grupy ryzyka \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U2 \| Zidentyfikować przyczyny przemocy oraz opisać jej skutki zdrowotne i społeczno-ekonomiczne w populacji. \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U3 \| Znajdować wiarygodne informacje w bazach informacji naukowej, krytycznie analizować publikacje naukowe i raporty na temat przemocy i jej przeciwdziałania \| ZDP_KDR_U15 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U4 \| Zastosować techniki skutecznego komunikowania społecznego w planowaniu międzysекторowej koalicji w ramach programu przeciwdziałania przemocy \| ZDP_KDR_U07 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U5 \| Pracować w zespole nad rozwiązyaniem wybranego problemu związanego z przeciwdziałaniem przemocy \| ZDP_KDR_U08 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U6 \| Opracować i przedstawić prezentację na wybrany temat związany z przeciwdziałaniem przemocy. \| ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| U7 \| Zidentyfikować bariery i zaplanować odpowiednie wsparcie i ułatwienia w ramach programu przeciwdziałania przemocy \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| Samodzielnego zdobywania wiedzy, poszerzania swoich umiejętności oraz podejmowania działań w oparciu o wiarygodne źródła informacji. \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| K2 \| Podejmowania współpracy z instytucjami i organizacjami z różnych sektorów w działaniach na rzecz przeciwdziałania przemocy w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K05 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| \| K3 \| Podejmowania w dyskusji problemów społecznych i zdrowotnych grup dyskryminowanych. \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| Sylabusy 201 / 263 \| Ćwiczenia \| 20 \| \|-----------\|----\| \| Przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 4 \| \| Uczestnictwo w zaliczeniu na ocenę \| 1 \| \| Przygotowanie do zaliczenia na ocenę \| 5 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin kontaktowych \| 30 \| \|---------------------------\|----\| \| Liczba godzin \| 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| 20 \| godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Przemoc jako problem w zdrowiu publicznym. Rodzaje i formy przemocy. Rozpowszechnienie przemocy w Polsce. \| W1, U1, U3, U6, K1 \| Ćwiczenia \| \| 2. \| Przyczyny i uwarunkowania przemocy. Model socjoekologiczny stosowany w zdrowiu publicznym. \| W1, U2, U4, U6, K3 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Zdrowotne i społeczno-ekonomiczne skutki przemocy w społeczeństwie. \| U3, U5, U6, K1 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Nadzór nad przemocą w zdrowiu publicznym. \| W2, U5, U6 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Strategie przeciwdziałania przemocy. Przykłady dobrych praktyk. \| W3, U5, U6, U7, K3 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Instytucje i organizacje działające na rzecz przeciwdziałania przemocy w Polsce. \| W4, U3, K2, K3 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Prawo dotyczące przeciwdziałania przemocy w Polsce. \| W2, K2 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Polityka i programy przeciwdziałania przemocy w Polsce i w Europie. \| W4, U4, U7, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 9. \| Budowanie międzysektorowej kolacji w ramach programu przeciwdziałania przemocy. \| W3, U4, U5, U6, U7, K2 \| Ćwiczenia \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, ocena grupy, zaliczenie pisemne \| Oceną końcową jest ocena uzyskana z pisemnego testu zaliczeniowego. Warunkiem dopuszczenia do testu jest aktywność i obecność na ćwiczeniach, pozytywna ocena prezentacji zadań zespołowych. Oceny wystawiane są zgodnie z następującą skalą: 60%-67% ocena dostateczna (3.0); 68%-75% ocena dostateczna plus (3.5); 76%-83% ocena dobra (4.0); 84%-92% ocena dobra plus (4.5); 93%-100% ocena bardzo dobra (5.0). \| ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 16 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie zainteresowanych studentów w specjalistyczną wiedzą, umiejętności i kompetencje niezbędne do zrozumienia kompleksowych rozwiązań z zakresu koordynowanej/ zarządzanej opieki zdrowotnej, instytucji i wykorzystywanych narzędzi. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| istotę rozwiązań opisywanych jako koordynowana/zarządzana opieka \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| \|----\|---------------------------------------------------------------\|--------------------------------------\|-----------------\| \| W2 \| różne typy organizacji funkcjonujących w obszarze koordynowanej/zarządzanej opieki \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| \| W3 \| różne rodzaje interwencji i narzędzi stosowane w obszarze koordynowanej/zarządzanej opieki, ich zalety i niedostatki \| ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W31 \| egzamin pisemny \| Umiętności – Student potrafi: \| U1 \| przeprowadzić ewaluację ekonomiczną wybranych programów opieki koordynowanej \| ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta, sprawdzian praktyczny, sprawozdanie z wykonania zadania \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------\|------------------------------------------------------------------\| \| U2 \| dokonać oszacowania kosztów wybranych programów z wykorzystaniem międzynarodowych bazy danych \| ZDP_KDR_U17, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22, ZDP_KDR_U23 \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta, sprawdzian praktyczny, sprawozdanie z wykonania zadania \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| samodzielnego zdobywania wiedzy \| ZDP_KDR_K02 \| obserwacja pracy studenta \| \|----\|--------------------------------\|-------------\|--------------------------\| \| K2 \| korzystania z obiektywnych źródeł informacji \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K08 \| obserwacja pracy studenta \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 16 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 30 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|----------------------------\|--------------\| \| \| 56 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|---------------------------\|--------------\| \| \| 16 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|------------------------------------------------------------\|--------------\| \| \| 16 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Czym jest opieka koordynowana/zarządzania? Jakie są cele jej wprowadzania? \| W1, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Organizacje i produkty opieki zarządzanej zorientowane na ubezpieczyciela/platnika: pracownicze organizacje, grupowe organizacje i sieciowe organizacje HMO, punkty usług. \| W2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Organizacje i produkty opieki zarządzanej zorientowane na świadczeniodawców: niezależne związki praktyk lekarskich, organizacje świadczeniodawców preferowanych, sieci świadczeniodawców, zintegrowany system dostarczania świadczeń. \| W2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Przegląd narzędzi koordynowanej opieki zdrowotnej: a) selektywne kontraktowanie, akredytacja b) udział pacjenta w kosztach (szczegółowo na innych modułach) c) metody finansowania świadczeniodawców (szczegółowo na innych modułach) d) zabezpieczenia jakości i kontrola kosztów: gatekeeping, standardy postępowania medycznego i wytyczne, przegląd wykorzystania zasobów, zarządzanie jakością e) narzędzia ewaluacyjne: EBM, HTA (szczegółowo na innych modułach). \| W3, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Disease management program – zarządzanie przypadkiem choroby vs. Case management - zarządzanie przypadkiem pacjenta. \| W3, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Rodzaje oceny ekonomicznej opieki koordynowanej. CEA, CUA i CBA wybranych modeli opieki koordynowanej. \| W3, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Źródła danych do ekonomicznej oceny opieki koordynowanej. Mierniki wyników interwencji. Pomiar i wycena kosztów. Zapewnienie porównywalności kosztów zaczerpniętych z opublikowanych badań w różnych krajach i latach analizy. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1, K2 \| ćwiczenia \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Rozwiązywanie zadań, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| egzamin pisemny, obserwacja pracy studenta, sprawdzian praktyczny, sprawozdanie z wykonania zadania \| uzyskanie min 60% punktów z egzaminu pisemnego \| Dodatkowy opis Końcowa ocena zależy od liczby punktów uzyskanych z egzaminu: - ocena dostateczna - student uzyskuje 60-67% punktów - ocena plus dostateczny - student uzyskuje 68-75% punktów - ocena dobra - student uzyskuje 76-83% punktów - ocena plus dobry - student uzyskuje 84-90% punktów - ocena bardzo dobra - student uzyskuje ponad 90% punktów Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu ekonomii i ekonomiki zdrowia, znajomość języka angielskiego na poziomie umożliwiającym zrozumienie i korzystanie z podanej literatury naukowej oraz aktywne uczestnictwo w zajęciach. Wszystkie zajęcia są obowiązkowe. Dopuszcza się jedną nieusprawiedliwoną nieobecność. # Health impact assessment in all policies ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| egzamin pisemny \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 12 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Rozwijanie rozumienia koncepcji, procesu oraz narzędzi charakterystycznych i stosowanych na rzecz HIA – oceny skutków zdrowotnych. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Przedstawienie oraz ocena koncepcji determinant zdrowotnych oraz wpływu polityki głównie polityki publicznej na zdrowie, podejmowane projekty i programy a także potencjalnego oddziaływania HIA na proces podejmowania decyzji z uwzględnieniem zagadnień zdrowia publicznego. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| koncepcje HIA – jej korzenie i zastosowanie \| ZDP_KDR_W31 \| zaliczenie pisemne \| \| W2 \| główne trendy i prezentowane opinie ekspertkie na temat HIA, w szczególności specjalistów zdrowia publicznego oraz ekspertów głównych sektorowych instytucji (np. WHO) \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W31 \| zaliczenie pisemne \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| zidentyfikować pozytywne i negatywne strony koncepcji HIA w różnych politykach (identyfikacja barier i możliwości w stosowaniu) \| ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie pisemne \| \| U2 \| sformułować propozycję rozwiązań w zakresie stosowania HIA dla konkretnego przypadku (polityka, strategia, instrumenty) \| ZDP_KDR_U14 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie pisemne \| \| U3 \| zidentyfikować stosowane metody a także instytucje odpowiedzialne za wypracowywanie współpracy w zakresie wdrażania koncepcji HIA \| ZDP_KDR_U03 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie pisemne \| \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| \| \|------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| współpracy z innymi w trakcie prac grupowych i projektowych \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| Ćwiczenia \| 12 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 23 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 25 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 12 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 12 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Zagadnienia wprowadzające: wyjaśnienie koncepcji, stosowanych definicji, etapów procesu HIA. \| W1 \| ćwiczenia \| \| 2. \| HIA – model bazowy, perspektywy implementacji w różnych politykach. \| W2, U1, U3 \| ćwiczenia \| 3. Studia przypadków, w oparciu o aktualne badania i propozycje. a. HIA – model środowiskowy b. HIA - problem żywienia c. HIA – rynek pracy i wykluczenie społeczne d. HIA – edukacja. U2, K1 ćwiczenia Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie pisemne \| Esej pisemny na zadany temat. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość zagadnień polityki zdrowotnej i społecznej, znajomość języka angielskiego niezbędna do uczestnictwa w zajęciach i zapoznania się z wymagana literaturą. Qualitative and quantitative research methods Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Angielski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 3 \| \|--------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 3, ćwiczenia: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu C1 Przedstawienie możliwości wykorzystania metod ilościowych oraz jakościowych stosowanych w badaniach medycznych i zdrowiu publicznym. Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| W1 \| warunki, w których należy zastosować metody jakościowe \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W27 \| projekt \| \| W2 \| podstawy rachunku prawdopodobieństwa i wnioskowania statystycznego \| ZDP_KDR_W28 \| projekt \| \| W3 \| zasady projektowania i przeprowadzania badań epidemiologicznych \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W27, ZDP_KDR_W28 \| projekt \| \|----\|---------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|---------\| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| opracować protokół dla badań jakościowych \| ZDP_KDR_U01 \| projekt \| \| U2 \| zinterpretować wyniki badań jakościowych \| ZDP_KDR_U01 \| projekt \| \| U3 \| zaplanować i przeprowadzić projekt analizy danych, zebranych w badaniu ilościowym \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| U4 \| organizować i przygotować bazę danych do wykonania analiz statystycznych \| ZDP_KDR_U01 \| projekt \| \| U5 \| wybrać odpowiednie metody statystyczne oraz zrozumieć korzyści i ograniczenia różnych metod badawczych \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| U6 \| przeprowadzić analizę statystyczną \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| U7 \| przygotować pisemny raport z wykonanej analizy statystycznej \| ZDP_KDR_U21 \| projekt \| \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| do efektywnej współpracy i komunikacji z profesjonalistami z pokrewnych dziedzin \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K07 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 3 \| \| Ćwiczenia \| 15 \| \| przygotowanie projektu \| 30 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 12 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 18 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 15 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Projekt badania jakościowego. \| W1 \| ćwiczenia \| \| Numer \| Tematyka \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------\|----------\|-----------------\|------------------------------\| \| 2. \| Narzędzia do gromadzenia danych: 1) strategie gromadzenia danych (wywiady ustrukturyzowane i nieustrukturyzowane, grupy fokusowe, analiza dokumentów, obserwacja uczestników, studium przypadku); 2) projekt kwestionariusza. Poziomy pomiaru i koncepcja skalowania. Rodzaj danych, kodowanie jakościowe i analiza. Ważność badań jakościowych - kryteria oceny badań. \| W2, W3, U1, U3, U4 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Koncepcje badań ilościowych, gromadzenie danych. \| U3, U4, U5 \| ćwiczenia \| \| 4. \| Przygotowanie danych (organizowanie danych do analizy) i zastosowanie metod opisowych w celu podsumowania podstawowych cech próbki. \| W1, W2, W3, U3, U4, U5, U6 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Wnioskowanie statystyczne - koncepcja przedziału ufności, miary związku, przegląd metod porównywania grup, modelowanie regresji. \| W2, U3, U4, U5, U6 \| wykład, ćwiczenia \| \| 6. \| Praktyczne wykorzystanie metod statystycznych w pracowni komputerowej z wykorzystaniem oprogramowania statystycznego i ćwiczeń wykorzystaniem danych rzeczywistych. \| W2, U3, U4, U5, U6 \| ćwiczenia \| \| 7. \| Poznanie paradygmatów badań jakościowych i ich praktycznego zastosowania. \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 8. \| Poznanie perspektyw i strategii analitycznych danych jakościowych: badania dyskursu, teoria ugruntowana, strategie fenomenologiczne. \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Metody mieszane: zastosowanie perspektywy łączącej metody ilościowe i jakościowe. \| W1, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Przygotowanie raportu końcowego. \| W2, U3, U4, U5, U6, U7, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| wykład \| projekt \| Do zaliczenia przedmiotu wymagane jest oddanie pisemnego raportu wykonanego projektu w parach. Celem projektu jest wykonanie pełnej analizy danych, przeprowadzonej na danych rzeczywistych dotyczącej problemu zdrowotnego. Maksymalnie można uzyskać 40 punktów. Oceny: • <24 punkty – ndst • 24-27 punktów – dst • 28-29 punktów – +dst • 30-33 punktów – db • 34-35 punktów – +db • 36-40 punktów - bdb \| \| ćwiczenia \| projekt \| Do zaliczenia przedmiotu wymagane jest oddanie pisemnego raportu wykonanego projektu w parach. Celem projektu jest wykonanie pełnej analizy danych, przeprowadzonej na danych rzeczywistych dotyczącej problemu zdrowotnego. Maksymalnie można uzyskać 40 punktów. Oceny: • <24 punkty – ndst • 24-27 punktów – dst • 28-29 punktów – +dst • 30-33 punktów – db • 34-35 punktów – +db • 36-40 punktów - bdb \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z epidemiologii, statystyki opisowej oraz wnioskowania statystycznego Koszty obciążenia chorobami w kontekście opieki koordynowanej Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 24, wykłady e-learning: 6 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zaznajomienie studentów z nowoczesnym podejściem tworzenia polityki zdrowotnej opartej na dowodach z uwzględnieniem opieki koordynowanej. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Poznanie metod i narzędzi oceny kosztów obciążenia chorobami społeczeństw umożliwiających monitorowanie wyników opieki koordynowanej. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| podejście oceny kosztów obciążenia chorobami społeczeństw \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W11 \| praca pisemna, projekt \| \| W2 \| podstawowe jednostki pomiaru obciążenia chorobami umożliwiające bieżącą ocenę wpływu opieki koordynowanej na wysokość kosztów chorób \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W15 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| \| W3 \| różne rodzaje interwencji i narzędzia stosowane w obszarze koordynowanej opieki i ich wpływ na koszty obciążenia chorobami \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W11, ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W14, ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| zidentyfikować i wykorzystać dostępne źródła danych w celu przeprowadzenia oceny obciążenia społeczeństwa kraju lub województwa daną chorobą objętą opieką koordynowaną \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U11 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| \| U2 \| policzyć podstawowe mierniki obciążenia chorobami społeczeństwa kraju lub województwa i określić rozmiar wpływu opieki koordynowanej na obniżenie kosztów obciążenia analizowaną chorobą \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| samodzielnego zdobywania wiedzy \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K07 \| obserwacja pracy studenta \| \| K2 \| korzystania z obiektywnych źródeł informacji \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K08 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 24 \| \| wykłady e-learning \| 6 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 28 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| \|-----------------------------\|---------------\| \| \| 58 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| \|----------------------------\|---------------\| \| \| 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| \|------------------------------------------------------------\|---------------\| \| \| 24 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1. \| Wprowadzenie do zagadnień obciążenia chorobami społeczeństwa jako części analiz ekonomicznych w ochronie zdrowia. \| W1, W2, U1, K2 \| Ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 2. \| Główne podejścia oceny obciążenia chorobami. Liczenie jednostek miary obciążenia chorób w warunkach opieki koordynowanej. \| W2, U2, K1 \| Ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 3. \| Przykład analizy ekonomicznego obciążenia wybranej choroby objętej opieką koordynowaną \| W3, U2, K1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Liczenie wpływu stosowanych modeli opieki koordynowanej na koszty obciążenia chorobami. \| W2, U2, K2 \| Ćwiczenia komputerowe \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia komputerowe, E-learning, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|---------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest przygotowanie i zaprezentowanie wyników projektu (student przedstawia pracę w formie prezentacji PowerPoint z notatkami oraz plik w formacie MS Excel zawierający wszystkie obliczenia do projektu) oraz aktywność na warsztatach komputerowych. Obecność na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszcza się jedną nieobecność. W przypadku większej liczby nieobecności student zdaje materiał z opuszczonych zajęć na specjalnie zorganizowanej konsultacji. Zaliczenie uczestnictwa w ćwiczeniach komputerowych zachowuje swoją ważność także w przypadku ewentualnego powtarzania przedmiotu. \| \| wykłady e-learning \| praca pisemna, projekt \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest przygotowanie i zaprezentowanie wyników projektu (student przedstawia pracę w formie prezentacji PowerPoint z notatkami oraz plik w formacie MS Excel zawierający wszystkie obliczenia do projektu) oraz aktywność na warsztatach komputerowych. \| ### Dodatkowy opis Ocena końcowa: - ocena dostateczna: student uzyskuje 60-67% maksymalnej liczby punktów - ocena plus dostateczny – student uzyskuje 68-75% maksymalnej liczby punktów - ocena dobra - student uzyskuje 76-83% maksymalnej liczby punktów - ocena plus dobry - student uzyskuje 84-90% maksymalnej liczby punktów - ocena bardzo dobra - student uzyskuje ponad 90% maksymalnej liczby punktów ### Wymagania wstępne i dodatkowe wiedza podstawowa z zakresu ekonomiki zdrowia, matematyki i epidemiologii oraz o podstawowych modelach opieki koordynowanej ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy na temat znaczenia programów profilaktycznych w procesie poprawy stanu zdrowia populacji. \| \|----\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zdobycie przez studentów umiejętności analizy i krytycznej oceny programów profilaktycznych realizowanych w Polsce. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| znaczenie programów profilaktycznych w procesie poprawy zdrowia populacji. \| ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W31 \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|-------------------------------------\| \| W2 \| najważniejsze zasady tworzenia, implementacji i koordynowania programów profilaktycznych. \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W31 \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zidentyfikować przykłady programów profilaktycznych realizowanych w Polsce i adresowanych do różnych grup docelowych. \| ZDP_KDR_U14, ZDP_KDR_U22 \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|-------------------------------------\| \| U2 \| poddać analizie i krytycznej ocenie przykłady programów profilaktycznych wdrażanych na terenie Polski. \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| K1 \| poszerzania swej wiedzy i umiejętności w celu właściwej koordynacji programów profilaktycznych. \| ZDP_KDR_K02 \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 20 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 20 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Profilaktyka i programy profilaktyczne - pojęcia podstawowe, zakres i metody oddziaływania. \| W1 \| ćwiczenia \| \| 2. \| Programy narodowe i polityka zdrowotna państwa jako podstawy wdrażania programów profilaktycznych. \| W1, W2 \| ćwiczenia \| \| 3. \| Aspekty prawne i organizacyjne programów profilaktycznych. \| W2 \| ćwiczenia \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| 4. \| Instytucje odpowiedzialne za kreowanie i koordynowanie programów profilaktycznych (np. Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia, Instytut Medycyny Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna). \| W1, W2 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Przegląd programów profilaktycznych realizowanych w Polsce na poziomie ogólnopolskim i lokalnym. \| U1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Krytyczna analiza programów profilaktycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wyników i wyzwań związanych z ich realizacją i koordynacją. \| U2, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Ćwiczenia, Dyskusja, Prezentacja multimedialna \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach, aktywny udział we wszystkich zadaniach realizowanych na ćwiczeniach oraz przygotowanie i przedstawienie prezentacji zawierającej analizę wdrożonych programów profilaktycznych we wskazanym obszarze. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za prezentację przygotowaną i wygłoszoną przez studenta (70% ostatecznej oceny) oraz za aktywność na zajęciach (30% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Wiedza z obszaru promocji zdrowia i programów zdrowotnych oraz epidemiologii. Promocja zdrowia i profilaktyka w miejscu pracy Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godzinę zajęć \| wykłady e-learning: 10, ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy studentów na temat podstawowych zagrożeń zdrowotnych występujących w miejscu pracy. \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Ukształtowanie umiejętności wykorzystania wiedzy teoretycznej z zakresu promocji zdrowia do przeprowadzenia programów zdrowotnych w różnych środowiskach pracy. \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| \| W1 \| znaczenie promocji zdrowia w miejscu pracy \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \|---\|------------------------------------------\|----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| W2 \| czynniki środowiska pracy: szkodliwe, uciążliwe i niebezpieczne, a także określa ich wpływ na człowieka oraz opisuje sposoby zapobiegania chorobom zawodowym i parazawodowym \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| \| W3 \| zasady ergonomii oraz organizacji pracy sprzyjającej zdrowiu \| ZDP_KDR_W05, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| zaplanować interwencję z zakresu promocji zdrowia lub profilaktyki ukierunkowaną na zapobieganie lub ograniczenie negatywnych konsekwencji zdrowotnych wynikających z charakteru pracy wybranej grupy docelowej \| ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| K1 \| pracy w zespole w celu promowania zdrowia w miejscu pracy oraz ma świadomość swoich możliwości w zakresie prewencji schorzeń związanych z pracą \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| ćwiczenia \| 20 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 8 \| \| przygotowanie projektu \| 22 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Znaczenie promocji zdrowia w miejscu pracy. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Programy profilaktyczne w miejscu pracy. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Reakcje i obciążenia dla organizmu w związku z wykonywaną pracą. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Zasady nadzoru nad zdrowiem pracownika i warunkami pracy, instytucje odpowiedzialne za promocję zdrowia w miejscu pracy. \| W1, W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 5. \| Prewencja I, II i III stopnia w miejscu pracy. \| W1 \| wykłady e-learning \| \| 6. \| Czynniki szkodliwości i uciążliwości pracy. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 7. \| Choroby zawodowe i parazawodowe. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 8. \| Grupy szczególnego ryzyka w związku z typem wykonywanej pracy. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 9. \| Podstawowe zagadnienia w zakresie ergonomii. \| W3 \| wykłady e-learning \| \| 10. \| Pracoholizm. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 11. \| Mobbing, stres i inne zagrożenia dla zdrowia psychicznego w środowisku pracy. \| W2 \| wykłady e-learning \| \| 12. \| Diagnoza kluczowych zagrożeń dla zdrowia, związanych z wykonywaną pracą. \| U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 13. \| Wyszukanie i analiza przykładowych programów promocji zdrowia i profilaktyki, realizowanych w różnych zakładach pracy. \| U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 14. \| Planowanie interwencji z zakresu promocji zdrowia lub profilaktyki zdrowotnej realizowanej w wybranym miejscu pracy. \| U1, K1 \| ćwiczenia \| \| 15. \| Projektowanie interwencji zawierającej elementy edukacji, wsparcia i/lub profilaktyki. \| U1, K1 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną, prezentacja multimedialna \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| wykłady e-learning \| odpowiedź ustna \| Wypowiedzi w trakcie zajęć kontaktowych prezentujące w satysfakcjonującym stopniu wiedzę na tematy prezentowane w trakcie wykładów. Treści przekazywane w ramach wykładów są niezbędne do realizacji aktywności studenta w ramach ćwiczeń. \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie, prezentacja multimedialna \| Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), przygotowanie prezentacji na temat związany z zagrożeniami dla zdrowia w środowisku pracy, opracowanie projektu z zakresu promocji zdrowia lub profilaktyki realizowanej w miejscu pracy oraz aktywność w trakcie ćwiczeń. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za opracowanie w zespołach zadaniowych propozycji ustrukturyzowanej interwencji mającej na celu minimalizowanie ryzyka negatywnych konsekwencji zdrowotnych związanych z charakterem wykonywanej pracy (40% ostatecznej oceny), za przygotowanie i wygłoszenie prezentacji na temat wybranych zagrożeń zdrowotnych w miejscu pracy (30% ostatecznej oceny) oraz za znajomość tematyki prezentowanej na wykładach na podstawie wypowiedzi w trakcie zajęć kontaktowych (30% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu \| Dodatkowy opis Skala oceny końcowej: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb. Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość podstaw promocji zdrowia i programów zdrowotnych, epidemiologii, socjologii oraz psychologii. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Filozofia \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0223 Filozofia i etyka \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Przygotowanie studentów do dostrzegania moralnego wymiaru rozstrzygnięć i praktyk w sferze zdrowia publicznego i polityki zdrowotnej oraz podejmowania samodzielnej refleksji w tym wymiarze. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Usystematyzowanie tej refleksji poprzez poznanie głównych stanowisk w etyce zdrowia publicznego i zastosowanie wynikających z nich wskazań do racjonalnej moralnie oceny działań w wymiarze ochrony i promocji zdrowia oraz polityki zdrowotnej i praktyki badań naukowych pozwoli studentom na połączenie pragmatycznego i moralnego aspektu praktyki zdrowia publicznego. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| wagę moralną nierówności w ochronie zdrowia i ocenia krytycznie ich uwarunkowania \| ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W14 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| W2 \| zasady i uwarunkowania etyczne alokacji środków w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W14 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| wykorzystać wiedzę teoretyczną do dostrzegania, obserwacji i interpretacji zjawisk w zakresie zdrowia populacji w kontekście etycznym \| ZDP_KDR_U01 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| \| U2 \| uwzględniać etyczne aspekty różnych instrumentów alokacji zasobów w systemie ochrony zdrowia przy formułowaniu rekomendacji odnoszących się do konstrukcji polityki zdrowotnej i oceny programów zdrowotnych \| ZDP_KDR_U18 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| współpracy w rozwiązywaniu problemów naukowych, społecznych i zawodowych, kierując się przy tym zasadami etyki zawodowej i uregulowaniami prawnymi \| ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| \| K2 \| zaangażowania w promocję idei zdrowia publicznego i zainteresowanie etycznymi uwarunkowaniami polityki społecznej i zdrowotnej \| ZDP_KDR_K04 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| \| K3 \| przestrzegania zasad etycznych obowiązujących w badaniach naukowych i pracy zawodowej \| ZDP_KDR_K08 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| \| K4 \| wykazywania wrażliwości moralnej na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 10 \| \| przygotowanie referatu \| 20 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ## Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Zdrowie jako dobro publiczne, zdrowie publiczne jako dobro. \| U1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 2. \| Jednostkowy i zbiorowy wymiar zdrowia. \| U1 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Podstawowe wymiary etyki zdrowia publicznego i jej główne tendencje. \| U1, K4 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Paternalizm i autonomia jednostki w praktyce zdrowia publicznego. \| U1, K4 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Etyczne wyzwania promocji zdrowia i zapobiegania chorobom. \| U1, K2, K4 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Etyczne warunki praktyki zwalczania epidemii chorób zakaźnych. \| K2 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Etyczne wymiary kształtowania polityki zdrowotnej. \| W1, W2, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Reformy systemu ochrony zdrowia: równość dostępu, zasady kształtowania priorytetów i ograniczeń w alokacji środków. \| W1, W2, U2, K1, K4 \| Ćwiczenia \| \| 9. \| Kształtowanie zdrowego środowiska życia i pracy i jego aspekty etyczne. \| U1, K1, K2 \| Ćwiczenia \| \| 10. \| Etyczne ramy badań w sferze zdrowia publicznego: badania populacyjne, badania genetyczne. \| U1, K3, K4 \| Ćwiczenia \| ## Informacje rozszerzone ### Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Dyskusja, Metoda problemowa, Seminarium \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, praca pisemna, projekt \| Na ocenę końcową składają się: ocena aktywności i umiejętności przejawianych przez studenta podczas ćwiczeń, ocena przygotowanych przez studentów prezentacji wybranych zagadnień oraz pracy zaliczeniowej. Udział poszczególnych elementów w końcowej ocenie kształtuję się następująco: aktywność i umiejętności – 20%, max. 20 pkt prezentacja – 30%, max. 30 pkt praca zaliczeniowa – 50%, max. 50 pkt Kryteria uzyskania oceny końcowej: Dst: 60-64 pkt Dst +: 65-69 pkt Db: 70-74 pkt Db+: 75-79 pkt Bdb: powyżej 79 pkt \| ## Wymagania wstępne i dodatkowe Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. Brak wymagań wstępnych. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 50, wykłady e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Przekazanie wiedzy na temat zasad koordynowanej opieki nad pacjentem. Zapoznanie studentów z opracowanymi już modelami w wybranych jednostkach chorobowych charakterystycznych dla danej specjalności. Uświadomienie wszystkich aspektów potrzebnych do opracowania, wdrażania i kontrolowania opieki koordynowanej. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w wybranych jednostkach chorobowych \| ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, test \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|------------------------\| \| W2 \| wybrane medyczno-organizacyjne aspekty opieki koordynowanej \| ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, test \| \| W3 \| zasady tworzenia modeli opieki koordynowanej i konieczność ich wdrażania \| ZDP_KDR_W31 \| odpowiedź ustna, test \| Umiejętności – Student potrafi: \| U1 \| dokumentować i interpretować niezbędne informacje z literatury fachowej, baz danych i innych źródeł w zakresie opieki koordynowanej \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|------------------------------------------\| \| U2 \| zaplanować model opieki koordynowanej na wybranym przykładzie \| ZDP_KDR_U11 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 50 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 20 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 60 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 50 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Koncepcja opieki koordynowanej i inne strategie kompleksowej opieki medycznej \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 2. \| Ścieżki kliniczne. Algorytmy postępowania. \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 3. \| Ciągłość opieki i współdzielona opieka. \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 4. \| Wzmocnienie roli pacjenta (patient empowerment) \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 5. \| Model opieki przewlekłej \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 6. \| Model 4P w medycynie i ochronie zdrowia \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 7. \| Wykorzystanie narzędzi teleinformatycznych do usprawnienia opieki \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 8. \| Inne aspekty opieki koordynowanej \| W2, W3 \| wykłady e-learning \| \| 9. \| Koordynowana opieka nad pacjentem z chorobami układu sercowo-naczyniowego na przykładzie zawału serca \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 10. \| Koordynowana opieka nad pacjentem onkologicznym na wybranym przykładzie (rak płuc) \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 11. \| Modele opieki koordynowanej w chorobach przewlekłych na wybranych przykładach (astma oskrzelowa, cukrzyca) \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 12. \| Opieka koordynowana nad kobietą w ciąży (wybrane problemy kliniczne) \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 13. \| Model opieki koordynowanej w chorobach rzadkich (np. stwardnienie rozsiane) \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| \| 14. \| Koordynowanie opieki w przebiegu chorób układu kostno-stawowego na wybranym przykładzie (np. zwyrodnienie stawu biodrowego) \| W1, W2, W3, U1, U2 \| ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Dyskusja, E-learning, Wirtualny pacjent, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| Obecność na zajęciach (dopuszczalna jedna nieobecność nieusprawiedliwiona). Zaliczenie każdej (nawet usprawiedliwionej) nieobecności w formie zaproponowanej przez prowadzącego dany temat. Aktywność na ćwiczeniach potwierdzająca posiadanie wiedzy z zakresu wymaganego materiału, przygotowanie prezentacji, streszczenie przeczytanych artykułów naukowych \| \| wykłady e-learning \| test \| Obecność na wykładzie \| Dodatkowy opis Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zdanie testu obejmującego materiał z wykładów i ćwiczeń: zdobycie minimum 60% punktów na pisemnym testowym sprawdzianie. Wyjątkowo <60% ale >50% dopytanie. Oceny są wystawiane zgodnie z następującą skalą: 60% - 67% ocena dostateczna (3.0) 68% - 75% ocena dostateczna plus (3.5) 76% - 83% ocena dobra (4.0) 84% - 92% ocena dobra plus (4.5) 93% - 100% ocena bardzo dobra (5.0) ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Wyposażenie w wiedzę na temat głównych problemów zdrowotnych u kobiet w ciąży i u dzieci, i na temat czynników ryzyka wybranych chorób w tym okresie. \| \|-------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Poznanie metod oceny stanu zdrowia matki i dziecka. \| \| C3 \| Pogłębienie wiedzy na temat organizacji opieki zdrowotnej nad kobietami w ciąży i małymi dziećmi, oraz na temat wybranych działań profilaktycznych ukierunkowanych na kobiety w ciąży i dzieci. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|-------------------\| \| W1 \| w stopniu pogłębianym, informacje na temat epidemiologii i zasad prewencji chorób zakaźnych i niezakaźnych u kobiet w ciąży i u dzieci, związanych ze stylem życia, sposobem żywienia i innymi czynnikami ryzyka zdrowotnego \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W31 \| projekt, test \| \| W2 \| schemat organizacji opieki zdrowotnej nad zdrowiem matki i dziecka w Polsce \| ZDP_KDR_W12 \| test \| \| U1 \| przedstawić wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej prezentacji zawierającej opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię i wyniki \| ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 20 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 15 \| \| uczestnictwo w egzaminie \| 1 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 24 \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin \| 60 \| \|---------------\|----\| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin \| 20 \| \|---------------\|----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Stan zdrowia i umieralność dzieci i matek; podstawowe pojęcia związane ze zdrowiem kobiet i dzieci. \| W1, U1 \| wykład \| \| 2. \| Opieka perinatalna, cele i organizacja opieki okoloporodowej. \| W2 \| wykład \| \| 3. \| Szkoła rodzenia. \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 4. \| Ciążę młodocianych jako problem zdrowia publicznego. \| W1 \| wykład \| \| 5. \| Żywienie kobiet w ciąży. \| W1, U1 \| wykład \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 6. \| Ciąża i wybrane problemy zdrowotne związane z ciążą, np: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, HIV, toksoplazmoza, otyłość, depresja poporodowa. \| W1, U1 \| wykład \| \| 7. \| Mała urodzeniowa masa ciała i wcześniactwo. \| W1 \| wykład \| \| 8. \| Palenie a ciąża. \| W1 \| wykład \| \| 9. \| Cięcia cesarskie na życzenie. \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 10. \| Prawidłowy rozwój dziecka i badania profilaktyczne, organizacja opieki nad dziećmi w Polsce i innych krajach. \| W1, W2, U1 \| wykład \| \| 11. \| Karmienie naturalne. \| W1, U1 \| wykład \| \| 12. \| Wybrane problemy zdrowotne dzieci, np.: zakażenia, wybrane choroby cywilizacyjne u dzieci, próchnica zębów, alergie. \| W1, U1 \| wykład \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| wykład \| projekt, test \| Warunki dopuszczenia do testu zaliczeniowego: przygotowanie prezentacji na zadany temat (lista tematów do opracowania przedstawiona jest studentom na pierwszych zajęciach). Uzyskanie zaliczenia z prezentacji nie zachowuje swojej ważności w przypadku ewentualnego powtarzania przedmiotu. Test zaliczeniowy – składa się z pytań testowych jednokrotnego wyboru. Za pozytywną odpowiedź na każde z pytań przydzielą się jeden punkt w końcowej ocenie. \| Wymagania wstępne i dodatkowe podstawowa wiedza z zakresu biologii człowieka ## Informacja zdrowotna ### Karta opisu przedmiotu #### Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 1.0 \| #### Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zdobycie wiedzy na temat kluczowych źródeł informacji zdrowotnej istotnych z perspektywy koordynowania opieki zdrowotnej. \| \|-------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Zdobycie umiejętności wyszukiwania, analizy i interpretacji źródeł informacji zdrowotnej. \| #### Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| źródła naukowej informacji zdrowotnej \| ZDP_KDR_W24 \| projekt \| \|----\|--------------------------------------\|-------------\|---------\| \| U1 \| korzystać ze specjalistycznej literatury naukowej, naukowych baz danych oraz informacji i danych przekazywanych przez podmioty współtworzące system ochrony zdrowia. \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| K1 \| formułowania opinii dotyczących własnej działalności zawodowej i zasiegania porad ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązywaniem problemów \| ZDP_KDR_K01 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 20 \| \| przygotowanie raportu \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 30 \| \|-----------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcjyjna) oznacza 45 minut Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Informacja zdrowotna - podstawowe pojęcia i źródła. \| W1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 2. \| Znaczenie informacji zdrowotnej w procesie koordynowania opieki zdrowotnej i uzyskiwania wiarygodnych informacji na temat zdrowia i choroby. \| W1, U1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 3. \| Opracowanie i implementacja strategii wyszukiwania w naukowych bazach danych (np. MEDLINE przez PubMed, Embase, Cochrane Library, Google Scholar) w celu uzyskania odpowiedzi na pytanie kliniczne związane z zadanym tematem. \| U1, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Przeszukiwanie baz danych dotyczących oceny stanu zdrowia populacji w celu uzyskania odpowiedzi na konkretne pytanie badawcze (GUS: Bank danych lokalnych, GUS: Dział Demografia, NIZP – PZH: dane o zachorowaniach na choroby zakaźne, wyszczepialność, Krajowy Rejestr Nowotworów, EUROSTAT, Bazy danych ONZ, WHO, Banku Światowego, EUROPEJSKI SYSTEM INFORMACJI O NOWOTWORACH \| W1, U1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\| \| 5. \| Krytyczna analiza wyszukanych dowodów naukowych w oparciu o wytyczne raportowania The Equator Network \| U1, K1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 6. \| Przeszukiwanie baz danych i rejestrów dotyczących leków w celu uzyskania aktualnej i wiarygodnej informacji o bezpieczeństwie i sposobie działania leków oraz ich dostępności i koszcie ponoszonym przez pacjenta. \| W1, U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 7. \| Wyszukiwanie wiarygodnych informacji o aktualnych zasadach zdrowego żywienia i suplementach diety. \| W1, U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| \| 8. \| Przeszukiwanie baz danych w celu uzyskania informacji o możliwych interakcjach między lekami, interakcjach między lekami a żywnością. \| W1, U1 \| Ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Metoda projektów, Praca w grupie, Pracownia komputerowa \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| projekt \| Warunkiem zaliczenia modułu jest obecność na ćwiczeniach komputerowych oraz aktywny udział w zadaniach realizowanych w ramach ćwiczeń polegających na: a) opracowaniu i implementacji strategii wyszukiwania informacji zdrowotnej zgodnie z wybranym tematem; b) przeszukaniu baz danych i przygotowaniu opisu stanu zdrowia populacji zgodnie z wybranym tematem; c) krytycznej analizie dostępnych dowodów naukowych zgodnie z wybranym tematem; d) przygotowaniu raportu końcowego, opisującego powyższe aktywności. Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% z maksymalnej liczby punktów do zdobycia za zadania realizowane w ramach ćwiczeń. Końcowa ocena zostaje wyznaczona w odniesieniu do maksymalnej liczby punktów możliwych do zdobycia: 93%-100% - bardzo dobry, 85%-92% - dobry plus, 77%-84% - dobry, 69%-76% - dość dobry, 60%-68% - dostateczny, <60% - niedostateczny. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. Zakres materiału dla dodatkowej odpowiedzi ustnej będzie obejmował treści omawiane na wszystkich ćwiczeniach. Student w tym wypadku otrzyma trzy pytania i pełna odpowiedź na minimum dwa spośród nich daje możliwość zaliczenia modułu. \| Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość języka angielskiego, zagadnień z zakresu promocji zdrowia i programów zdrowotnych, research methods i podstaw epidemiologii. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0999 Zdrowie i opieka społeczna gdzie indziej niesklasyfikowane \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|-----------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Pogłębienie wiedzy studenta na temat najważniejszych problemów zdrowotnych i społecznych charakterystycznych dla osób w starszym wieku. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Rozwój umiejętności oceny potrzeb zdrowotnych osób starszych oraz z niepełnosprawnością i opracowania rozwiązań problemów zdrowotnych dla tych grup odbiorców. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|-------------------------------\|-----------------\| \| W1 \| problemy zdrowotne i społeczne charakterystyczne dla starzejącej się populacji i osób z niepełnosprawnością oraz opisuje ich miejsce w polityce zdrowotnej \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie \| \| W2 \| potrzeby osób starszych i z niepełnosprawnością w zakresie świadczeń medycznych i opiekuńczych oraz sposoby ich pomiaru \| ZDP_KDR_W02, ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie \| \| W3 \| strategie z zakresu promocji zdrowia w odniesieniu do osób starszych i z niepełnosprawnością, na poziomie krajowym i europejskim \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W31 \| obserwacja pracy studenta, zaliczenie \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|--------------------------------\|-----------------\| \| U1 \| zaplanować działania z zakresu promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, adresowane do osób starszych i z niepełnosprawnością z uwzględnieniem potrzeb zdrowotnych grupy docelowej i priorytetów działań \| ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U19, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|-----------------\| \| K1 \| wykazywania uwrażliwienia na kwestie socjalne i zdrowotne w społeczeństwie \| ZDP_KDR_K09 \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| analiza przypadków \| 10 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 5 \| \| analiza zebranego materiału \| 5 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 50 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 35 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Charakterystyka okresu późnej dorosłości i starości. \| W1, W2 \| Ćwiczenia \| \| 2. \| Proces starzenia się - zdrowe starzenie się. \| W2, W3 \| Ćwiczenia \| \| 3. \| Psychologiczne i społeczne aspekty starzenia się i starości. \| W1, W2, W3 \| Ćwiczenia \| \| 4. \| Wspomaganie funkcjonowania ludzi starzejących się. \| W3 \| Ćwiczenia \| \| 5. \| Programy z zakresu promocji zdrowia adresowane do osób w starszym wieku. \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 6. \| Charakterystyka sytuacji osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. \| W1, W2 \| Ćwiczenia \| \| 7. \| Psychologiczne i społeczne aspekty niepełnosprawności. \| W1, W2 \| Ćwiczenia \| \| 8. \| Wspomaganie funkcjonowania osób z niepełnosprawności. \| W3 \| Ćwiczenia \| \| 9. \| Programy z zakresu promocji zdrowia adresowane do osób z niepełnosprawności. \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| \| 10. \| Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób starszych i osób z niepełnosprawności.\| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, Praca w grupie, Warsztat, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt, zaliczenie \| Forma zaliczenia: zaliczenie na ocenę. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), aktywny udział w ćwiczeniach oraz praca projektowa nad wskazanym przez prowadzącego problemem (przypadkiem) zdrowotnym podczas zajęć. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za przygotowanie w grupie zadanej projektu dotyczącego problemu (przypadku) zdrowotnego wskazanego w grupie osób starszych lub z niepełnosprawnością (80% ostatecznej oceny) oraz za aktywność na zajęciach (20% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| Dodatkowy opis Skala oceny końcowej: Oceny: poniżej 60% - ndst, 60-69% - dst, 70-74% - plus dst, 75-84% - db, 85-89% - plus db, 90-100% - bdb Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu patologii, biochemii zdrowia i choroby, psychologii, farmakologii, chorobach o znaczeniu społecznym oraz organizacji ochrony zdrowia. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| ### Okres \| Semestr 4 \| ### Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| ### Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 20 \| ### Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie się z podstawowymi pojęciami i ewolucją rozwiązań teleinformatycznych w ochronie zdrowia z uwzględnieniem uwarunkowań rozwoju, korzyści i bariér dla kształtowania sfery e-zdrowia. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Poznanie podstawowych obszarów zastosowania systemów e-zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy świadczeniodawcy w systemie opieki zdrowotnej. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| W1 \| postawowe obszary zastosowań i uwarunkowania rozwoju systemów telemedycznych i e-zdrowia \| ZDP_KDR_W25 \| projekt \| \| W2 \| warunki niezbędne dla wdrożenia systemu e-zdrowia \| ZDP_KDR_W25 \| projekt \| \| Umiejętności - Student potrafi: \| \| \|---------------------------------\|------------------\| \| U1 \| zaplanować zastosowanie systemu e-zdrowia dostosowanego dla potrzeb określonej grupy użytkowników \| ZDP_KDR_U12 \| projekt \| \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| \| \|-------------------------------------------------\|------------------\| \| K1 \| współpracy w zespole przy realizacji projektu systemu e-zdrowia \| ZDP_KDR_K05 \| projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 20 \| \| przygotowanie do zajęć \| 20 \| \| przygotowanie projektu \| 20 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|------------------------------\|------------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|--------------------------\| \| 1. \| Podstawowe pojęcia, ewolucja rozwiązań oraz obszary zastosowań telemedycyny i e-zdrowia \| W1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 2. \| Przesłanki rozwoju systemów e-zdrowia; ocena korzyści dla uczestników systemu ochrony zdrowia oraz barier i zagrożeń. \| W2 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 3. \| Podstawowe rodzaje systemów telemedycznych i e-zdrowia. \| W1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 4. \| Model opieki oparty o technologie e-zdrowia w chorobach przewlekłych. \| U1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 5. \| Określenie wymagań dla projektu systemu e-zdrowia. \| U1, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| \| 6. \| Mapowanie potrzeb użytkowników systemu e-zdrowia dla potrzeb budowy systemu e-zdrowia. \| U1, K1 \| ćwiczenia komputerowe \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia komputerowe, Metoda projektów \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| projekt \| Warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach (dopuszczalna jest jedna usprawiedliwiona nieobecność), aktywność w trakcie ćwiczeń, przygotowanie prezentacji dotyczącej wybranej sfery zastosowań telemedycyny i systemów e-zdrowia oraz opracowanie i przedstawienie projektu systemu e-zdrowia ukierunkowanego na rozwiązanie określonego problemu zdrowotnego. Końcowa ocena zostaje wyznaczona na podstawie liczby punktów uzyskanych za przygotowanie w grupie zadaniowej projektu systemu e-zdrowia (60% ostatecznej oceny) oraz aktywność, zadania i prezentacje realizowane w trakcie zajęć (40% ostatecznej oceny). Warunkiem zaliczenia modułu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów, które można uzyskać po zsumowaniu wyników poszczególnych aktywności. Studentom, którzy nie uzyskali wymaganego minimum, ale uzyskali co najmniej 50% możliwych punktów oferuje się możliwość dodatkowego ustnego sprawdzenia znajomości przedmiotu w celu zaliczenia modułu. \| Dodatkowy opis Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest przygotowanie zadań zaplanowanych na ćwiczenia oraz aktywność na zajęciach. Podstawą zaliczenia jest prezentacja projektu systemu e-zdrowia. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza na temat medycznych systemów informatycznych. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 20, wykłady e-learning: 5 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| zapoznanie studentów z aktualnymi wynikami oceny sposobu żywienia populacji w Polsce i badaniami dotyczącymi epidemiologii żywieniowej \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| przekazanie wiedzy z zakresu przygotowania kampanii informacyjnych, edukacyjnych oraz programów kształtujących prawidłowe nawyki żywieniowe \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| zasady opracowania i wdrażania norm oraz zaleceń żywieniowych dla poszczególnych grup osób w populacji \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W21, ZDP_KDR_W31 \| test wielokrotnego wyboru \| \|---\|---\|---\|---\| \| W2 \| zasady prowadzenia edukacji żywieniowej oraz ewaluacji programów zdrowotnych kształtujących prawidłowe zachowania żywieniowe \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W06, ZDP_KDR_W07, ZDP_KDR_W08, ZDP_KDR_W31 \| test wielokrotnego wyboru \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| przygotować skuteczny program żywieniowy z wykorzystaniem posiadanej wiedzy z zakresu epidemiologii żywieniowej \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U13, ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U21, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| U2 \| dokonać ewaluacji programów kształtujących prawidłowe zachowania żywieniowe \| ZDP_KDR_U02, ZDP_KDR_U03, ZDP_KDR_U10, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| Kompetencje społecznych - Student jest gotów do: \| K1 \| krytycznej oceny własnej wiedzy oraz sprawdzonych informacji pochodzących z różnych źródeł \| ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K04, ZDP_KDR_K07 \| projekt \| \|---\|---\|---\|---\| \| K2 \| współpracy w zespole przy opracowywaniu programu żywieniowego \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K05 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|---\|---\| \| ćwiczenia \| 20 \| \| wykłady e-learning \| 5 \| \| przygotowanie projektu \| 15 \| \| przygotowanie prezentacji multimedialnej \| 5 \| \| przygotowanie do zaliczenia na ocenę \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 55 \| \|---\|---\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 25 \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin \| 20 \| \|---------------\|----\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1. \| Cele i zadania edukacji żywieniowej. Organizacja poradnictwa żywieniowego. Aktualna ocena stanu odżywienia i sposobu żywienia populacji w Polsce. Przedstawienie sprawdzonych źródeł informacji/wiedzy żywieniowej. Znaczenie czynników socjo-ekonomicznych w realizacji prawidłowych zachowań żywieniowych. Prowadzone programy profilaktyczne chorób przewlekłych dietozależnych w Polsce i na świecie. Wykorzystanie procedury DESIGN w edukacji żywieniowej. \| W1, W2, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Metodyka projektowania i wdrażania skutecznej kampanii informacyjnej/edukacyjnej. Zapoznanie z funkcjonującymi programami edukacji zdrowotnej i żywieniowej. Metodyka tworzenia programów edukacji żywieniowej. Etapy przygotowania programu edukacji żywieniowej. Metody oceny efektywności prowadzonej edukacji żywieniowej. Stodowane metody ewaluacji programu dotyczącego kształtowania prawidłowych zachowań żywieniowych. Przygotowanie materiałów edukacyjnych. \| W2, U1, U2, K1, K2 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza tekstów, Burza mózgów, Ćwiczenia, Dyskusja, E-learning, Metoda projektów, Metoda przypadków, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną, Tutoring \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------------\|--------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| Opracowanie projektu edukacji żywieniowej oraz jego prezentacja podczas zajęć. Uzyskanie min. 60% prawidłowych odpowiedzi z testu wielokrotnego wyboru. \| \| wykłady e-learning \| test wielokrotnego wyboru \| warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie min. 60% prawidłowych odpowiedzi z testu wielokrotnego wyboru obejmujących materiał realizowanych na wykładach i ćwiczeniach. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa z przedmiotu jest wypadkową: 60% wyniku testu wielokrotnego wyboru, 40% średniej oceny z ustnej prezentacji pracy projektowej. Wymagania wstępne i dodatkowe podstawowa wiedza z zakresu żywienia człowieka i epidemiologii. warunkiem przystąpienia do zaliczenia przedmiotu jest obecność na 90% zajęć. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| wykład: 10, ćwiczenia: 20 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zdobycie wiedzy na temat najważniejszych problemów zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz różnorodnych uwarunkowań zdrowia i choroby w tym obszarze. \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wyposażenie studentów w krytyczne rozumienie definicji i modeli zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego istotnych z perspektywy zdrowia publicznego. \| \| C3 \| Wykształcenie rozumienia zależności między zdrowiem seksualnym i reprodukcyjnym a innymi tradycyjniewyróżnianymi obszarami zdrowia. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|------------------\|-------------------------------\|-------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| najważniejsze definicje i modele zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego \| ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W09 \| test \| \| W2 \| biologiczne, społeczno-kulturowe i strukturalne uwarunkowania zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W09 \| test \| \| W3 \| ujawniające się w biegu życia problemy w obszarze zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz stosowane metody ich profilaktyki \| ZDP_KDR_W01, ZDP_KDR_W03, ZDP_KDR_W06 \| test \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| wykorzystać wiedzę teoretyczną dotyczącą modeli i perspektyw w rozumieniu zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, aby zinterpretować problemy w tym obszarze ujawniające się na poziomie populacyjnym \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U11 \| projekt \| \| U2 \| zastosować wiedzę dotyczącą uwarunkowań zdrowia i choroby w obszarze seksualności i reprodukcji, aby wyjaśniać nierówności w tym obszarze obserwowane między różnymi populacjami \| ZDP_KDR_U01, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U14 \| projekt \| \| U3 \| pracować w zespole nad opracowaniem rozwiązania wybranego problemu dotyczącego zdrowia seksualnego i/lub reprodukcyjnego na poziomie populacyjnym \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U08, ZDP_KDR_U09 \| projekt \| \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| do samodzielnego zdobywania dalszej wiedzy na temat uwarunkowań zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego \| ZDP_KDR_K02 \| projekt \| \| K2 \| podejmowania zagadnień dotyczących nierówności w zdrowiu seksualnym i reprodukcyjnym w sposób niestygmatyzujący \| ZDP_KDR_K08, ZDP_KDR_K09 \| projekt \| \| K3 \| angażowania się w działania mające na celu profilaktykę i promocję zdrowia seksualnego i/lub reprodukcyjnego \| ZDP_KDR_K03, ZDP_KDR_K04 \| projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| wykład \| 10 \| \| ćwiczenia \| 20 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 30 \| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 20 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\| \| 1. \| Zdrowie seksualne i reprodukcyjne – historia, definicje, normy. Najważniejsze modele teoretyczne w ujmowaniu zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. \| W1, U1, K1 \| wykład, ćwiczenia \| \| 2. \| Biologiczne podstawy i uwarunkowania zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. \| W2, U2, K1 \| wykład, ćwiczenia \| \| 3. \| Społeczne i kulturowe uwarunkowania zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. \| W2, U2, K1, K2 \| wykład, ćwiczenia \| \| 4. \| Zdrowie seksualne i reprodukcyjne w biegu życia ludzkiego – dojrzewanie, płodność, starzenie. \| W3, U2, K1 \| ćwiczenia \| \| 5. \| Infekcje przenoszone drogą płciową. \| W3, U2, K1 \| ćwiczenia \| \| 6. \| Uwarunkowania i wyznaczniki płodności, metody regulacji płodności. Reprodukcja a zdrowie fizyczne i psychiczne. \| W3, U2, K1 \| wykład, ćwiczenia \| \| 7. \| Stygmatyzacja i nierówności w zdrowiu seksualnym i reprodukcyjnym. \| W3, U2, K2 \| wykład, ćwiczenia \| \| 8. \| Promocja zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Redukcja szkód i inne paradygmaty w profilaktyce problemów zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. \| W3, U3, K3 \| ćwiczenia \| \| 9. \| Metody badań oraz oceny efektywności interwencji promujących zdrowie seksualne i reprodukcyjne \| W1, U3, K3 \| wykład \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Ćwiczenia, Dyskusja, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|-------------------------------\| \| wykład \| test \| Egzamin będzie składał się z pytań testowych. Aby uzyskać zaliczenie egzaminu niezbędne jest uzyskanie 60% punktów. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń, tj. uzyskanie pozytywnej oceny projektu zaliczeniowego oraz obecność na ćwiczeniach. \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------\|-----------------\|-------------------------------\| \| ćwiczenia \| projekt \| Aby uzyskać zaliczenie ćwiczeń studenci będą przygotowywać w grupach projekty dotyczące wybranego zagadnienia z obszaru zdrowia seksualnego i/lub reprodukcyjnego. Zadaniem studentów będzie wybór istotnego problemu z obszaru zdrowia seksualnego lub reprodukcyjnego na poziomie populacyjnym (krajowym lub zagranicznym), charakterystyka bieżącej sytuacji w oparciu o dostępne źródła a następnie opracowanie i przedstawienie działania promującego zdrowie, które stanowi odpowiedź na zidentyfikowany problem. Projekty będą składane w formie pisemnej i prezentowane podczas ostatnich ćwiczeń. Ocenie będzie podlegać: terminowość, merytoryka opracowania, przegląd literatury oraz adekwatność zaproponowanego działania. Ćwiczenia będą kończyć się zaliczeniem na ocenę. \| Dodatkowy opis Ocena końcowa jest średnią ocen uzyskanych z ćwiczeń oraz z egzaminu. Aby ukończyć kurs niezbędne jest uzyskanie zaliczenia ćwiczeń (obecności i projekt) oraz zaliczenie egzaminu (min 60%). Wymagania wstępne i dodatkowe Znajomość języka angielskiego w stopniu umożliwiającym lekturę tekstów do ćwiczeń. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Ekonomia i finanse \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia komputerowe: 3, ćwiczenia: 7, wykłady e-learning: 15 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie studentów na poziomie rozszerzonym z metodami analiz ekonomicznych stosowanymi w ocenie technologii medycznych w Polsce. \| \|-------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wykształcenie umiejętności przeprowadzenia krytycznej analizy i interpretacji publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu gospodarki lekami i oceny technologii medycznych. \| \| C3 \| Pogłębienie znajomości reguł prawnych organizujących krajową i zagraniczną politykę lekową i cenowo-refundacyjną. \| \| C4 \| Wykształcenie umiejętności analizy i rozwiązania wybranych problemów z zakresu gospodarki lekami i oceny technologii medycznych. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|------------------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| metody przeprowadzania analiz ekonomicznych stosowanych w ochronie zdrowia \| ZDP_KDR_W15 \| test wielokrotnego wyboru \| \| W2 \| metody przeprowadzania krytycznej analizy i interpretacji publikacji naukowych, eksperptyz i raportów z zakresu gospodarki lekami i oceny technologii medycznych jak również metody wyszukiwania źródeł informacji naukowej i profesjonalnej w zdrowiu publicznym \| ZDP_KDR_W15, ZDP_KDR_W24, ZDP_KDR_W25, ZDP_KDR_W27 \| test wielokrotnego wyboru \| \| W3 \| zagadnienia prawno-ekonomiczne w aspekcie funkcjonowania sektora ochrony zdrowia i podmiotów gospodarczych w nim działających, w obszarze gospodarki lekami i oceny technologii medycznych \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W16, ZDP_KDR_W17 \| test wielokrotnego wyboru \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| samodzielnie proponować rozwiązania różnych problemów z zakresu oceny technologii medycznych i gospodarki lekami \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U22 \| projekt \| \| U2 \| przeprowadzać krytyczną analizę i interpretację publikacji naukowych, eksperptyz i raportów z zakresu oceny technologii medycznych i gospodarki lekiem \| ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U15 \| projekt \| \| \| Kompetencje społecznych – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| korzystania z pomocy ekspertów oraz do samodzielnego zbierania informacji i poszerzania swoich umiejętności badawczych, wykorzystując odpowiednie źródła informacji \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03 \| projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|--------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| 3 \| \| ćwiczenia \| 7 \| \| wykłady e-learning \| 15 \| \| analiza materiału badawczego \| 25 \| \| analiza przypadków \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 25 \| \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|---------------------------------\| \| 1. \| Ocena kliniczna (Medycyna oparta na Dowodach; EBM), ocena kosztów oraz opłacalności technologii medycznych Techniki modelowania ekonomicznego, metody zbierania informacji o kosztach do analiz ekonomicznych oraz kryteria oceny wiarygodności analiz Ocen Technologii Medycznych (HTA) Analiza wpływu na budżet. \| W1, W2, W3, U2 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Podstawowe problemy współczesnego rynku leków. \| W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Rynek leków i zasady finansowania opieki lekowej. \| W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Gospodarka lekami na poszczególnych szczeblach systemu opieki zdrowotnej. \| W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Formalno-prawne regulacje gospodarki lekami. \| W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Polityka lekowa i cenowo-refundacyjna oraz ich miejsce w polityce zdrowotnej. Studium przypadku. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 7. \| Narzędzia racjonalizacji gospodarki lekami. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 8. \| Gospodarka lekami w szpitalach. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 9. \| Farmakoekonomika i ocena technologii medycznych (HTA) w racjonalnej gospodarce lekami. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 10. \| Zasady opracowywania raportów HTA i interpretacji wyników. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 11. \| Wyszukiwanie wiarygodnych badań naukowych w medycznych bazach danych oraz ocena wiarygodności publikacji naukowych. \| W2, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 12. \| Analiza kosztów. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 13. \| Ocena wiarygodności i poprawności metodologicznej analiz farmakoekonomicznych. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 14. \| Zastosowanie wniosków płynących z analiz farmakoekonomicznych w zarządzaniu systemem opieki zdrowotnej. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 15. \| Ocena kosztów pośrednich oraz ocena jakości życia – wykorzystanie w ramach analiz HTA. \| W1, W2, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia \| \| 16. \| Polityka lekowa w Polsce na poziomie ogólnokrajowym (refundacja leków na rynku ambulatoryjnym, programy lekowe) oraz lokalnym (programy samorządowe dotyczące leków, gospodarka lekami w szpitalu). \| W3, U1 \| Ćwiczenia \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 17. \| Rynek leków i obrót lekami w Polsce po wejściu do Unii Europejskiej - zarys i analiza bieżących problemów. \| W3, U1 \| Ćwiczenia \| \| 18. \| Sposoby wykorzystania analiz HTA w Polsce oraz w innych krajach. \| W2, U1, U2 \| Ćwiczenia \| Informacje rozszerzone Metody nauczania: E-learning, Metoda projektów, Praca w grupie, Wykład, Zajęcia typu Problem Based Learning \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia komputerowe \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie projektu na zadany temat wraz z jego prezentacja podczas zajęć a także zdanie testu wielokrotnego wyboru (stacjonarnie lub zdalnie); nie wyklucza się zaliczenia ustnego. W ramach testu wyboru zakłada się możliwość sprawdzenia umiejętności obliczeniowych. \| \| Ćwiczenia \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie projektu na zadany temat wraz z jego prezentacja podczas zajęć a także zdanie testu wielokrotnego wyboru (stacjonarnie lub zdalnie); nie wyklucza się zaliczenia ustnego. W ramach testu wyboru zakłada się możliwość sprawdzenia umiejętności obliczeniowych. \| \| wykłady e-learning \| test wielokrotnego wyboru \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie projektu na zadany temat wraz z jego prezentacja podczas zajęć a także zdanie testu wielokrotnego wyboru (stacjonarnie lub zdalnie); nie wyklucza się zaliczenia ustnego. W ramach testu wyboru zakłada się możliwość sprawdzenia umiejętności obliczeniowych. \| Dodatkowy opis Warunkiem dopuszczenia do testu końcowego są: obecność i aktywne zaangażowanie w zajęcia; przygotowanie raportu dotyczącego grupowej pracy projektowej i przeprowadzenie ustnej prezentacji jego wyników w czasie ćwiczeń. Ocena końcowa jest wypadkowa: 60% wyniku testu wielokrotnego wyboru, 20% oceny z ustnej prezentacji wyników raportu dotyczącego pracy projektowej oraz 20% z aktywnej obecności na zajęciach. Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza z zakresu biologii, ekonomii, prawa, ekonomiki zdrowia i statystyki. Obecność na ćwiczeniach oraz zajęciach e-learning jest obowiązkowa. ## Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu, Nauki o polityce i administracji \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|--------------------------\|------------------------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------------------------\|-------------------------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 23, wykłady e-learning: 10, ćwiczenia e-learning: 22 \| \| Liczba punktów ECTS \| 3.0 \| ## Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Dostarczenie wiedzy z zakresu funkcjonowania wybranych systemów zdrowotnych w perspektywie porównawczej. \| \|-------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Określenie obszarów/zakresów ingerencji Unii Europejskiej (traktaty i dyrektywy UE) na wewnętrzsystemowe decyzje. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|--------------------\|------------------------------\|--------------------\| \| \| Wiedzy - Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| główne trendy rozwoju europejskiej, krajowej oraz lokalnej w polityce zdrowotnej na przykładzie praktyki Unii Europejskiej oraz wybranych do analizy systemów zdrowotnych \| ZDP_KDR_W13 \| test \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|-----\| \| W2 \| reformy w wyselekcjonowanych systemach zdrowotnych realizowane na poziomie lokalnym oraz krajowym oraz wpływ polityki Unii Europejskiej na rozwiązania wewnątrzkrajowe \| ZDP_KDR_W04, ZDP_KDR_W12 \| test \| \| W3 \| rolę instytucji funkcjonujących w systemie ochrony zdrowia na poziomie makro i zdecentralizowanym, odpowiadających za organizowanie systemu, finansowanie świadczeń, edukację, promocję, nadzór, planowanie \| ZDP_KDR_W10 \| test \| \| W4 \| wzajemne relacje między procesami politycznymi a efektywnym działaniem na rzecz zdrowia populacji w kontekście analizy działań reformatorskich w wyselekcjonowanych systemach zdrowotnych \| ZDP_KDR_W11 \| test \| Umiejętności - Student potrafi: \| U1 \| przeanalizować główne strategie zdrowia publicznego i reformy zdrowotne wybranych krajów oraz Unii Europejskiej \| ZDP_KDR_U05 \| kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| \|----\|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| U2 \| wyciągać wnioski na temat możliwości i ograniczeń różnych instrumentów alokacji zasobów realnych i finansowych w systemie ochrony zdrowia przy formułowaniu rekomendacji odnoszących się do konstrukcji polityki zdrowotnej w wybranych systemach i w Unii Europejskiej \| ZDP_KDR_U18 \| kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| \| U3 \| interpretować wyniki badań w postaci samodzielnie przygotowanej prezentacji, referatu zawierających opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle podobnych badań \| ZDP_KDR_U21 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| Kompetencje społeczne - Student jest gotów do: \| K1 \| zaangażowanie się w promocję idei zdrowia publicznego i zainteresowanie się problemami polityki społecznej, zdrowia publicznego \| ZDP_KDR_K04 \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna, projekt \| Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 23 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| ćwiczenia e-learning \| 22 \| \| przygotowanie do egzaminu \| 18 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 17 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 90 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 55\| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 45\| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1. \| Prawna, polityczna i społeczna charakterystyka norm europejskiej polityki zdrowotnej (na tle polityki społecznej) - Unia Europejska, Rada Europy, EuroWHO. \| W1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Pojęcie systemu i cechy podejścia systemowego. System i model: perspektywa opisowa i normatywna. Tradycyjne i współczesne typologie systemów zdrowotnych na przykładach wybranych systemów europejskich. \| W3 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Cechy wybranych systemów zdrowotnych w ujęciu porównawczym (organizacja, finansowanie, reformy, wpływ UE, dostępność do świadczeń, zasoby). \| W2, W4 \| ćwiczenia, wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| \| 4. \| Polityka zdrowotna UE i jej wpływ na systemy zdrowotne. Uwarunkowanie Jednolitego Rynku Europejskiego w ochronie zdrowia. Opieka koordynowana i transgraniczna, turystyka medyczna (swoboda przemieszczania się pacjentów i usług na rynku UE, EOG), swoboda przemieszczania się towarów (polityka lekowa UE). \| U2, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 5. \| Polityka zdrowotna UE i jej wpływ na systemy zdrowotne. Swoboda przemieszczania się profesjonalistów medycznych. \| U2, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Orzecznictwo sądów administracyjnych i ETS w sprawach skarg pacjentów na krajowe instytucje odpowiedzialne za refundację kosztów leczenia na terenie EU. \| U2, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 7. \| Organizacyjne, finansowe, polityczne i społeczne uwarunkowania wybranych systemów zdrowotnych a) System polityczny i zdrowotny w Niemczech b) System polityczny i zdrowotny w Wielkiej Brytanii c) System polityczny i zdrowotny w USA d) System polityczny i zdrowotny we Francji e) System polityczny i zdrowotny w Holandii f) Systemy polityczne i zdrowotne w krajach skandynawskich. \| U1, U2, U3, K1 \| ćwiczenia, wykłady e-learning, ćwiczenia e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Burza mózgów, Dyskusja, Praca w grupie, Wykład, Wykład z prezentacją multimedialną \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------------\|----------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta, projekt \| W trakcie ćwiczeń studenci muszą zaliczyć dwa teoretyczne kolokwia oraz prezentacje (realizacja projektu). \| \| wykłady e-learning \| test \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest pozytywne zaliczenie testu, skonstruowanego na bazie przede wszystkim pytań zamkniętych. Nie wyklucza się jednak postawienia pytania otwartego. W przypadku takiej konstrukcji (wieloczłonowej – pytania zamknięte testowe i otwarte) końcowa ocena ma charakter średniej ważonej. \| \| ćwiczenia e-learning \| obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywność na zajęciach oraz wygłoszenie prezentacji \| Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa wiedza o społeczeństwie ze szczególnym uwzględnieniem tematyki modeli systemów politycznych na świecie oraz powstawania i funkcjonowania UE. Racjonalna gospodarka lekami i wyrobami medycznymi Karta opisu przedmiotu Informacje podstawowe \| Jednostka organizacyjna \| Wydział Nauk o Zdrowiu \| \|-------------------------\|------------------------\| \| Kierunek studiów \| Zdrowie Publiczne \| \| Poziom kształcenia \| drugiego stopnia \| \| Forma studiów \| stacjonarne \| \| Profil studiów \| ogólnoakademicki \| \| Dyscypliny \| Nauki o zdrowiu \| \| Klasyfikacja ISCED \| 0988 Interdyscyplinarne programy i kwalifikacje obejmujące zdrowie i opiekę społeczną \| \| Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi \| Tak \| \| Cykl dydaktyczny \| 2022/23 \| \|------------------\|---------\| \| Rok realizacji \| 2023/24 \| \| Języki wykładowe \| Polski \| \| Blok zajęciowy \| obowiązkowy do zaliczenia w toku studiów \| \| Obligatoryjność \| obowiązkowy \| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Okres \| Semestr 4 \| \|-------\|-----------\| \| Forma weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się \| zaliczenie na ocenę \| \| Forma prowadzenia i godziny zajęć \| ćwiczenia: 7, ćwiczenia komputerowe: 3, wykłady e-learning: 10 \| \| Liczba punktów ECTS \| 2.0 \| Cele kształcenia dla przedmiotu \| C1 \| Zapoznanie studentów z celami i metodami gospodarki lekami i wyrobami medycznymi oraz sposobami jej racjonalizacji. \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| C2 \| Wykształcenie umiejętności przeprowadzania krytycznej analizy i interpretacji publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu gospodarki lekami i wyrobami medycznymi. \| \| C3 \| Pogłębienie znajomości reguł prawnych organizujących politykę lekową i związaną z wyrobami medycznymi, oraz cenowo-refundacyjną. \| \| C4 \| Wykształcenie umiejętności analizy i rozwiązania wybranych problemów dotyczących racjonalizacji gospodarki lekami i wyrobami medycznymi. \| ## Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Kod \| Efekty w zakresie \| Kierunkowe efekty uczenia się \| Metody weryfikacji \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| Wiedzy – Student zna i rozumie: \| \| \| \| W1 \| metody prowadzenia racjonalnej gospodarki lekami i wyrobami medycznymi \| ZDP_KDR_W13, ZDP_KDR_W17 \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| W2 \| metody przeprowadzenia krytycznej analizy i interpretacji publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu gospodarki lekami i wyrobami medycznymi oraz racjonalizacji tej gospodarki \| ZDP_KDR_W13, ZDP_KDR_W17, ZDP_KDR_W24 \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| W3 \| zagadnienia prawno-ekonomiczne w aspekcie funkcjonowania sektora ochrony zdrowia i działających w nim podmiotów związanych z gospodarką lekami i wyrobami medycznymi \| ZDP_KDR_W12, ZDP_KDR_W17 \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| \| Umiejętności – Student potrafi: \| \| \| \| U1 \| samodzielnie proponować rozwiązania problemów z zakresu gospodarki lekami i wyrobami medycznymi, w kontekście racjonalizacji tej gospodarki \| ZDP_KDR_U15, ZDP_KDR_U18, ZDP_KDR_U22 \| obserwacja pracy studenta, projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| U2 \| przeprowadzać krytyczną analizę i interpretację wyników publikacji naukowych, ekspertyz i raportów z zakresu racjonalizacji gospodarki lekami i wyrobami medycznymi \| ZDP_KDR_U04, ZDP_KDR_U06, ZDP_KDR_U15 \| obserwacja pracy studenta, projekt, test wielokrotnego wyboru \| \| \| Kompetencje społeczne – Student jest gotów do: \| \| \| \| K1 \| korzystania z pomocy ekspertów oraz do samodzielnego zbierania informacji i poszerzania swoich umiejętności badawczych, wykorzystując odpowiednie źródła informacji \| ZDP_KDR_K01, ZDP_KDR_K02, ZDP_KDR_K03 \| obserwacja pracy studenta, projekt \| ### Bilans punktów ECTS \| Rodzaje zajęć studenta \| Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć \| \|-----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia \| 7 \| \| ćwiczenia komputerowe \| 3 \| \| wykłady e-learning \| 10 \| \| przygotowanie do ćwiczeń \| 10 \| \| przygotowanie do zaliczenia na ocenę \| 10 \| \| zbieranie informacji do zadanej pracy \| 5 \| \| kształcenie samodzielne \| 5 \| \| przygotowanie projektu \| 10 \| \| Łączny nakład pracy studenta \| Liczba godzin 60 \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| Liczba godzin kontaktowych \| Liczba godzin 20\| \| Nakład pracy związany z zajęciami o charakterze praktycznym \| Liczba godzin 10 \| * godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut ### Treści programowe \| Lp. \| Treści programowe \| Efekty uczenia się dla przedmiotu \| Formy prowadzenia zajęć \| \|-----\|-----------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1. \| Podstawowe problemy współczesnego rynku leków i wyrobów medycznych. \| W1, W3, U2 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 2. \| Gospodarka lekami i wyrobami medycznymi oraz zasady finansowania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z ich stosowaniem. \| W1, W3, U2 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 3. \| Formalno-prawne regulacje gospodarki lekami i wyrobami medycznymi. \| W2, W3 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 4. \| Racjonalna gospodarka lekami na poszczególnych szczeblach systemu opieki zdrowotnej.\| W1, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 5. \| Polityka lekowa i cenowo-refundacyjna w obszarze leków i wyrobów medycznych. Studia przypadków. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| \| 6. \| Narzędzia racjonalizacji gospodarki lekami i wyrobami medycznymi. \| W1, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 7. \| Polityka lekowa i dotycząca wyrobów medycznych w Polsce - na poziomie państwowym i lokalnym. \| W1, W2, W3, U1, U2, K1 \| Ćwiczenia, ćwiczenia komputerowe, wykłady e-learning \| \| 8. \| Monitorowanie i nadzór gospodarki lekami i wyrobami medycznymi oraz bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych i wyrobów medycznych. \| W3, U1, K1 \| Ćwiczenia, wykłady e-learning \| ### Informacje rozszerzone Metody nauczania: Analiza przypadków, Analiza tekstów, Ćwiczenia, Ćwiczenia komputerowe, Dyskusja, E-learning, Praca w grupie, Wykład \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|--------------\|------------------\|------------------------------\| \| Ćwiczenia \| obserwacja pracy studenta, projekt, test wielokrotnego wyboru \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie mini-projektu na zadany temat wraz z jego prezentacją podczas zajęć, a także udział w zaliczeniu testowym (forma stacjonarna lub zdalna). Ocena końcowa jest średnią ważoną składającą się z 3 elementów: - aktywne uczestnictwo w zajęciach, udział w dyskusjach i wykonanie zadań cząstkowych (25%), - przeprowadzenie i zaprezentowanie wyników mini-projektu (25%), - wynik końcowego testu (50%). \| \| Rodzaj zajęć \| Formy zaliczenia \| Warunki zaliczenia przedmiotu \| \|-------------------\|----------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| ćwiczenia komputerowe \| obserwacja pracy studenta \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie mini-projektu na zadany temat wraz z jego prezentacją podczas zajęć, a także udział w zaliczeniu testowym (forma stacjonarna lub zdalna). Ocena końcowa jest średnią ważoną składającą się z 3 elementów: - aktywne uczestnictwo w zajęciach, udział w dyskusjach i wykonanie zadań cząstkowych (25%), - przeprowadzenie i zaprezentowanie wyników mini-projektu (25%), - wynik końcowego testu (50%). \| \| wykłady e-learning \| projekt, test wielokrotnego wyboru \| Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach, opracowanie mini-projektu na zadany temat wraz z jego prezentacją podczas zajęć, a także udział w zaliczeniu testowym (forma stacjonarna lub zdalna). Ocena końcowa jest średnią ważoną składającą się z 3 elementów: - aktywne uczestnictwo w zajęciach, udział w dyskusjach i wykonanie zadań cząstkowych (25%), - przeprowadzenie i zaprezentowanie wyników mini-projektu (25%), - wynik końcowego testu (50%). \| Wymagania wstępne i dodatkowe Brak	a9776a44-dbd8-4c03-81dd-a97f00517909	finepdfs	2.996094	CC-MAIN-2023-23	https://bip.uj.edu.pl/documents/1384597/150914630/22.22_CM.UJ_ZPUB_II.S.pdf?version=1.1	2023-06-08T21:57:08+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224655143.72/warc/CC-MAIN-20230608204017-20230608234017-00778.warc.gz	164,748,379	0.99865	0.999933	0.999933	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "...	pol_Latn	{}	true	[ 168, 376, 3349, 8088, 12927, 14015, 17115, 21323, 24059, 28234, 31377, 33929, 38975, 44514, 49519, 52719, 55713, 59097, 62647, 65540, 67552, 69490, 72534, 74668, 77130, 78796, 81797, 85294, 88216, 91072, 93066, 95458, 98577, 98923, 101100, 103334...	3	0
LINIE OPORU I WSPARCIA NA RYNKACH NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH I ROLNYCH Streszczenie Rynek mieszkań i rynek gruntów rolnych tylko z pozoru zaliczyć można do tej samej grupy – rynków nieruchomości. W tym samym czasie mogą zachodzić na nich zupełnie inne procesy. Wzrostom cen gruntów rolnych towarzyszyć może spadek cen mieszkań i odwrotnie. Rynki te należy analizować oddzielnie, ale trzeba mieć świadomość ich wzajemnego przenikania. Zachodzące procesy na jednym rynku mogą mieć na drugim swoje konsekwencje obecnie, ale również w przyszłości. Należy więc poszukiwać charakterystycznych punktów zwrotnych dynamiki zjawisk na rynkach nieruchomości. W pracy podjęto próbę wykorzystania narzędzi finansowej analizy technicznej do analizy rynków nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem linii oporu i linii wsparcia. Słowa kluczowe: linia oporu, linia wsparcia, rynek nieruchomości mieszkaniowych, rynek nieruchomości rolnych * Adres e-mail: firstname.lastname@example.org. Adres e-mail: email@example.com. * Adres e-mail: firstname.lastname@example.org. Wprowadzenie Ekonomiczne szeregi czasowe tworzą jedną z czterech prawidłowości statystycznych, dotyczącą dynamiki$^1$. Ekonomiści, szukając tych prawidłowości, doskonalą narzędzia opisu i prognozowania (Zieliński 1979; Hozer, Zawadzki 1990; Beksiak, Ciżkowicz, Karnowski 2013; Hozer 2014; Hendry, Ericsson 2003). Bywa, że narzędzie ekonometrycznego opisu dobrze opisuje zasłość, ale nie daje możliwości prognozowania zjawisk, ponieważ ekonomiczne szeregi czasowe ulegają nagłym zmianom trudnym do przewidzenia: raz na skutek interwencji ludzkiej, innym razem na skutek efektu czasowego$^2$. Jeszcze innym razem zmiana tendencji rozwojowej może być przypadkowa. Powstaje więc potrzeba poszukiwania mechanizmów, które dynamizują lub hamują zachowanie się systemów ekonomicznych. Co dynamizuje rozwój rynku nieruchomości mieszkaniowych? Takim czynnikiem jest przewaga popytu nad podażą, popyt ze strony bogatych nabywców. Czynniki te wpływają na wzrost cen mieszkań. Co ogranicza wzrost cen mieszkań? Takim czynnikiem jest dochód potencjalnego nabywcy wpływający na poziom ceny akceptowanej przez rynek (przez potencjalnych nabywców). W miarę nasycania rynku ofertą podażową wzrost cen wyhamowuje. W efekcie konkurencji ceny zaczynają spadać. Jaka jest dolna granica cen mieszkań na danym segmencie rynku? W znacznym stopniu zależy to od rozmiaru konkurencji oraz od kosztów wytworzenia substancji mieszkaniowej. Ceny w czasie falują, raz rosną, innym razem spadają. Istnieją naturalne trudności w przewidywaniu tych spadków i wzrostów. Z pomocą może przyjść budowa teorii działania mechanizmów dynamizujących i mechanizmów wyhamowujących wzrost (spadek) cen. Warto zidentyfikować fakty, zdarzenia, które tworzą ograniczenia górne i dolne w falowaniu cen na rynkach nieruchomości. Na rynku nieruchomości mieszkaniowych barierę dolną dla cen 1 m$^2$ wyznacza koszt wykonania. Budujący mieszkania nie może ich zbywać po cenie niższej od kosztów wytworzenia. Na rynku nieruchomości rolnych obserwujemy wzrost cen od wielu lat. Wzrost spowodowany jest przewagą popytu (często spekulacyjnego) nad ofertą podażową. Jaka jest górna granica wzrostu cen nieruchomości rolnych? Wydaje się, że przy obecnych uwarunkowaniach granice wyznaczać będzie cena nieruchomości rolnych w krajach zachodnich. Wpływ na ceny wywiera również renta gruntowa. Rynek nie- --- $^1$ Oprócz prawidłowości związków w czasie i przestrzeni oraz rozkładów. $^2$ Efektem czasowym może być np. zestarzenie się struktury lub wręcz jej anihilacja. ruchomości mieszkaniowych i rolnych podlega też wpływom politycznych działań (nie tylko w Polsce, ale i w Europie). Falowanie, wzrosty, spadki szeregów czasowych cen, podaży, wydatków ze strony nabywców wymagają analiz i diagnoz jako podstawy podejmowania decyzji przez sprzedających, kupujących i rządzących. W warunkach gospodarki wolnorynkowej istnieje potrzeba działań w zakresie steroowania rynkiem. Józef Hozer (2000, s. 89–91) przedstawił pogląd o ograniczeniu wolnego rynku w zakresie obrotu ziemią i zastosowanie rozwiązania francuskiego SAFER. Oznacza to znaczną ingerencję rządzących w zakresie kształtowania falowania, wzrostów i spadków szeregów czasowych na rynku nieruchomości rolnych: cen, podaży, wydatków kupujących itd. Jest to postulat aplikacji trzeciej drogi rozwoju, czyli kapitalizmu społecznego, a więc interwencjonizmu opartego na naukowych analizach, diagnozach i prognozach (ostrzegawczych lub przewidujących). Przedstawione poniżej badania odnoszą się do dwóch pojęć: górnej granicy wzrostu i dolnej granicy spadku na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i rolnych. Wydaje się, że eksploracja tych pojęć może być przydatna w zakresie opisu szeregów i kreowania właściwej polityki na tych rynkach. Modelowanie ekonomiczne linii wsparcia i oporu może być użytecznym narzędziem diagnoz oraz prognoz zachowań poszczególnych rynków. Przy czym oba rynki wyraźnie się między sobą różnią, jeżeli chodzi o dynamikę wybranych zjawisk, i wymagają oddzielnych analiz. W artykule przedstawiono sposoby wyznaczania linii oporu i wsparcia wykorzystywane w analizie technicznej, a następnie zaadaptowano je na potrzeby rynku nieruchomości. Dla rynku nieruchomości mieszkaniowych poszukiwano linii wsparcia, natomiast dla rynku nieruchomości rolnych – linii oporu. 1. Linie oporu i wsparcia na rynkach kapitałowych W analizie technicznej ważnymi pojęciami są opór i wsparcie. Kursy spółek notowanych na giełdzie podlegają częstym zmianom kierunku. Kurs rośnie, następnie spada, po czym znowu rośnie, wahając się w zakresie wyznaczonym przez poprzednie wierzchołki lub dna notowań. Gdy cena rośnie, osiągając coraz wyższe poziomy, ale nie może przebić się przez określony poziom, mówi się o oporze. Opór jest zatem takim poziomem ceny, na którym sprzedający stają się bardziej aktywni od kupujących, przez co cena zaczyna spadać. Linia poprowadzona przez wierzchołki wzrostów cen nazywana jest linią oporu. Wsparcie dotyczy poziomu cen, poniżej którego kurs nie spada. Jest to moment, kiedy popyt przewyższa podaż, co wpływa na zahamowanie spadku cen i powoduje ich wzrost. Linia wyznaczona przez dolki cen nazywana jest linią wsparcia. Poziomy wsparcia i oporu mogą być wyznaczone na podstawie m.in. linii i kanałów trendu, średnich ruchomych lub poziomów Fibonacciego. Linie trendu wyznaczane są na podstawie lokalnych ekstremów cenowych. Lokalne maksima tworzą linię oporu, natomiast minima – linię wsparcia (rysunek 1). Przestrzeń między liniami trendu nazywana jest kanałem trendu. Rysunek 1. Linia wsparcia i oporu wyznaczona na podstawie linii trendu Średnie ruchome obliczane są na podstawie notowań z określonej liczby sesji. W analizie technicznej najczęściej wykorzystuje się średnie krótkoterminowe: 15 lub 45 okresowe. Wskaźniki te są powszechnie stosowane ze względu na łatwość obliczeń i interpretacji. Średnie krótkoterminowe są bardziej wrażliwe na zmianę kursu niż średnie długoterminowe. Jako linie oporu lub wsparcia wykorzystywane są średnie długoterminowe – 100 lub 200 okresowe. Wykorzystanie liczb Fibonacciego w analizie technicznej wiąże się z określeniem zniesień wynikających z podzielenia dwóch sąsiednich liczb w ciągu Fibonacciego (61,8%) oraz z podzielenia liczb odległych o dwa miejsca w ciągu (38,2%). Wskaźniki te odzwierciedlają procentowy udział długości kolejnej fali w fali bazowej. W przypadku gdy cena akcji zaczyna rosnąć, to za pomocą poziomów wyznaczonych na podstawie ciągu liczb Fibonacciego można z pewnym prawdopodobieństwem wskazać długość zniesienia korekcyjnego. Najczęściej korekty zatrzymują się na poziomie 38,2% lub 61,8% długości poprzedzającego je impulsu (Nowakowski, Borowski 2006). Zniesienia Fibonacciego stanowią jednocześnie wsparcie lub opór kursu akcji. Kiedy poziom wsparcia zostanie przełamany, zaczyna odgrywać rolę oporu. Również kiedy opór zostanie przełamany – zaczyna być traktowany jako wsparcie. 2. Segmentacja czasowa i przestrzenna rynków nieruchomości Nie ma jednolitego rynku nieruchomości (Kucharska-Stasiak 1997, s. 31). Rozpatrując rynek nieruchomości ze względu na kryterium przedmiotowe, wyróżnić należy m.in. rynek nieruchomości mieszkaniowych oraz rynek nieruchomości rolnych. Rynek nieruchomości mieszkaniowych obejmuje lokale mieszkalne, domy jednorodzinne i wielorodzinne. Rynek nieruchomości rolnych to grunty rolne, pastwiska, łąki, sady, plantacje kultur wieloletnich. Oba wymienione rynki nieruchomości charakteryzują się własną specyfiką i dynamiką rozwoju. Na rozwój tych rynków nieruchomości mają wpływ różne czynniki społeczno-gospodarcze. Oba rynki są też odmiennie uwarunkowane prawnie. Ze względu na odmienną charakterystykę każdy z tych rynków powinien być analizowany osobno. Rynek nieruchomości mieszkaniowych (domów i mieszkań) ma charakter lokalny, co oznacza, że poszukujący nieruchomości na tym rynku ograniczają się do oferty w najbliższej okolicy. Kupujący nie są skłonni do zakupu domu w innej miejscowości, mimo niższych cen. Popyt na nieruchomości mieszkaniowe jest zaspokajany w sąsiedztwie. Lokalny charakter rynku nieruchomości mieszkaniowych powoduje, że rynki te odznaczają się własną dynamiką rozwoju. Porównując ceny domów w Wielkiej Brytanii (rysunek 2), zauważyć należy, że do 2004 r. ceny rosyły we wszystkich trzech wybranych regionach. W kolejnych kwartałach ceny kształtowały się odmiennie. W Londynie ceny domów nadal rosyły do przełomu 2007 i 2008 r., w kolejnym roku obserwowano ich spadek, a od I kwartału 2009 r. do końca 2014 r. – ponowny wzrost (choćż w różnych okresach i z różną dynamiką). W północnej Irlandii natomiast ceny domów rosyły w zbliżonym tempie do 2006 r., a od I kwartału 2006 do III kwartału 2007 r. ceny wzrosły bardzo dynamicznie (o 25%). Od końca 2007 r. ceny domów spadały. Jeszcze inną zmiennością cen charakteryzował się region północno-zachodni Wielkiej Brytanii. Ceny domów rosyły do 2007 r., a następnie ustabilizowały się na poziomie około 150 tys. £. Rysunek 2. Dynamika cen domów w wybranych regionach Wielkiej Brytanii w kwartałach lat 1992–2014 [£] Źródło: opracowanie własne na podstawie www.nationwide.co.uk/about/house-price-index/headlines (15.03.2015). 3. Linia wsparcia na rynku mieszkań w Szczecinie Cena nieruchomości mieszkaniowych jest wypadkową wielu czynników. Na jej wysokość mają wpływ czynniki demograficzne, ekonomiczne, prawne i inne. Wśród czynników demograficznych wymienić należy liczbę i strukturę ludności (inne potrzeby mieszkaniowe generuje osoba samotna, a inne rodzina wielodzietna), liczbę zawieranych małżeństw (młodzi ludzie będą zgłaszali zapotrzebowanie na własny lokal mieszkalny) oraz liczbę rozwodów (tworzą się dwa oddzielne gospodarstwa domowe). Wzrost wszystkich wymienionych czynników demograficznych wpływa na wzrost popytu na nieruchomości mieszkaniowe, a przez to na wzrost ich cen. Do czynników ekonomicznych istotnie wpływających na ceny nieruchomości mieszkalnych zaliczyć należy: poziom bezrobocia (który negatywnie wpływa na nieruchomości mieszkaniowe), wysokość dochodów (wpływ pozytywny), organizację sektora bankowego i dostępność kredytową (im więcej osób ma zdolność kredytową, tym większy generują popyt). Dostępność kredytowa wynika w dużej mierze z poziomu stóp procentowych oraz innych bodźców fiskalnych. Cena nieruchomości mieszkalnych zależy również od jej relacji do przeciętnych zarobków oraz do przeciętnych stawek za wynajmowane powierzchnie mieszkaniowe. Wpływ uregulowań prawnych na rynek nieruchomości mieszkaniowych zauważalny jest na każdym etapie inwestycji w nieruchomość. Od ochrony praw lokatorów, aż po programy rządowe wspomagające zakup nieruchomości. Równie istotne jak aktualny stan prawny są informacje na temat przyszłych uregulowań prawnych, np. zapowiedź zniesienia ulgi budowlanej spowodowała wzrost zainteresowania nieruchomościami mieszkalnymi jeszcze w trakcie jej obowiązywania. Do czynników wpływających na rynek nieruchomości mieszkaniowych zaliczyć należy oczekiwania co do przyszłych cen nieruchomości, przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, kryzys gospodarczy i inne. Przeciętna cena 1 m² nieruchomości mieszkaniowej w Szczecinie w 2014 r. w porównaniu do 1992 r. wzrosła ponad 1000-krotnie na rynku pierwotnym i ponad 800-krotnie na rynku wtórnym (rysunek 3). Stały wzrost cen nieruchomości obserwowany był do 2006 r. i wynikał on przede wszystkim z: poprawy sytuacji finansowej mieszkańców, poprawy organizacji rynku nieruchomości w Polsce, pobudzania tego rynku przez ulgi i programy rządowe, a także przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Najdynamiczniej ceny wzrastały w latach 2006–2008. Był to wzrost spekulacyjny, który finansowany był z łatwo dostępnych kredytów hipotecznych i w konsekwencji doprowadził do korekty cen nieruchomości mieszkaniowych na kolejne lata. Dodatkowo ogólnoświatowy kryzys gospodarczy wpłynął również na Polską gospodarkę: zwiększyło się bezrobocie, a banki usztywniły swoje stanowisko w sprawie udzielania kredytów – na rynku brak było wolnych środków finansowych na zakup nieruchomości. Rysunek 3. Dynamika przeciętnej ceny 1 m² nieruchomości mieszkaniowej w Szczecinie w kwartałach lat 1992–2014 ![Graph showing the dynamics of the average price of 1 m² residential property in Szczecin in quarters from 1992 to 2014] Źródło: opracowanie własne. Do 2008 r., gdy przeciętne ceny rosły, można mówić o występowaniu linii oporu przeciętnej ceny 1 m² nieruchomości mieszkaniowej. Od 2009 r. natomiast (spadek cen) o linii wsparcia. Sposób wyznaczania linii wsparcia dla cen nieruchomości mieszkaniowych różni się od sposobów wykorzystywanych na rynku kapitałowym. Ponieważ ceny nieruchomości mieszkaniowych nie mogą być niższe niż koszt wytworzenia (szczególnie nieruchomości dostępnych na rynku pierwotnym), linię wsparcia wyznaczono na podstawie wskaźnika przeliczeniowego kosztów odtworzenia metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych (rysunek 4). Wskaźnik ten jest co pół roku ustalany przez wojewodę i obliczany oddzielnie dla województwa i miasta wojewódzkiego. Podstawą jego wyliczenia jest średni w województwie (mieście) koszt budowy 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, określany przez wojewódzki oddział GUS. Przy szacowaniu wskaźnika uwzględniany jest również wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w danym województwie w ostatnich sześciu miesiącach. Rysunek 4. Relacja ceny i kosztów wytworzenia 1 m² mieszkania ![Rysunek 4](image) Źródło: opracowanie własne. Linia wsparcia może się zmieniać: maleć, gdy wykonawcy obniżają koszty wykonania, lub rosnąć, gdy wykonawcy chcą podążać za wymaganiami kupujących co do standardu wykonania. Linia wsparcia kształtuje się powyżej rzeczywistych kosztów budowy. Luka między linią wsparcia a przeciętną ceną 1 m² nieruchomości stanowi zysk dewelopera. W okresie koniunktury na rynku nieruchomości luka powiększa się (inwestor zyskuje więcej), w czasach dekoniunktury natomiast, gdy deweloperzy zmuszeni są do korekty cen nowych nieruchomości, luka ulega zmniejszeniu. W latach 2008–2014 przeciętne ceny nieruchomości mieszkaniowych w Szczecinie malały. Wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia $1 \text{ m}^2$ wykazywał natomiast stałą tendencję rosnącą. Luka między przeciętną ceną $1 \text{ m}^2$ nieruchomości mieszkaniowej na rynku pierwotnym a kosztem wytworzenia zmniejszała się. Cena $1 \text{ m}^2$ nie przebiła jednak linii wsparcia$^3$. Wyznaczono linię trendu dla analizowanej linii wsparcia. Oszacowana funkcja trendu liniowego charakteryzowała się bardzo dobrym dopasowaniem oraz istotnością parametrów: $$y_t = 3188,77 + 31,96 t + e_t, \quad R^2 = 93,5\%,$$ (28,25) (1,59) (75,44) gdzie: $y_t$ – wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia (linia wsparcia), $t$ – zmienna czasowa. Rysunek 5. Ceny transakcyjne na rynku pierwotnym, linia wsparcia $1 \text{ m}^2$ mieszkania oraz wartości teoretyczne linii wsparcia z prognozą na kolejne lata w Szczecinie w okresie I kw. 2007 – IV kw. 2016 [zł/m$^2$] \[\text{Źródło: opracowanie własne.}\] --- $^3$ Taka sytuacja była obserwowana w innych miastach Polski (Gdakowicz 2014). Prognoza linii wsparcia na kolejne lata wskazuje minimalny poziom ceny 1 m² lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym w Szczecinie. W najbliższych latach cena ta nie powinna być niższa (jeśli sprzedaż nowych mieszkań ma być rentowna) niż 4180 zł w 2015 r. i 4300 zł na koniec 2016 r. 4. Linia oporu na rynku nieruchomości rolnych w Polsce W Polsce od wielu lat ceny nieruchomości rolnych systematycznie rosną. Dotyczy to zarówno pierwotnego, jak i wtórnego rynku, przy czym za rynek pierwotny przyjmuje się te nieruchomości, które zbywane są z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Zasób ten jest prowadzony przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR), którą powołano do życia na mocy ustawy z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i która do 2003 r. zwana była Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (AWRSP). ANR jest kontynuatorem prawnym AWRSP. Agencja przejęła od ZWRSP ponad 4,8 mln ha gruntów rolnych (głównie po zlikwidowanych 1666 PGR-ach, ale również z Państwowego Funduszu Ziemi i w niewielkiej części z innych źródeł), stając się monopolistą na rynku nieruchomości rolnych. Sprzedaż nieruchomości z ZWRSP odbywa się za pośrednictwem przetargów ustnych lub ofertowych, nieograniczonych i ograniczonych do wybranych grup społecznych. W przypadku dzierżawy przez okres co najmniej 3 lat oraz przy spełnieniu innych warunków sprzedaż może nastąpić w ramach pierwszeństwa nabycia (po cenie oszacowania przez rzeczoznawcę majątkowego). Dynamikę średnich cen nieruchomości zbywanych przez ANR przedstawiono na rysunku 6. Analiza danych przedstawionych na rysunku 6 potwierdza tezę o wzrostowej tendencji cen nieruchomości rolnych SP w całym okresie funkcjonowania ANR w otoczeniu rolnictwa, przy czym zauważać można kilka faz tych wzrostów. Pierwsza zasadnicza faza przypada na okres przejmowania nieruchomości do ZWRSP i wiąże się z nadpodażą gruntów rolnych, stąd też stosunkowo łagodny wzrost. Drugi okres (1999–2003) to czas wolniejszych wzrostów w oczekiwaniu na decyzje dotyczące wejścia Polski od UE. Od 2004 r. obserwowany jest już bardzo dynamiczny wzrost cen nieruchomości rolnych. Sprzyjała temu zjawisku nie tylko preferencyjna sprzedaż nieruchomości z Zasobu (możliwość rozłożenia sprzedaży na raty oraz niższe niż rynkowe oprocentowanie kredytów), ale również wielokierunkowa pomoc unijna dla rolników. Po 2010 r. widać oznaki kolejnej fazy wzrostów związanych z planowanym na 2016 r. uwolnieniem sprzedaży na rzecz cudzoziemców (rysunek 7). Tylko od przygotowywanych instrumentów prawnych państwa (ochronnych przed spekulacją) zależeć będzie, czy dynamika ta będzie jeszcze większa niż dotychczas. Rysunek 6. Dynamika cen nieruchomości rolnych zbywanych z ZWRSP w latach 1992–2014 [zł/ha] Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Agencji Nieruchomości Rolnych. Rysunek 7. Fazy wzrostu cen nieruchomości rolnych zbywanych z ZWRSP w latach 1992–2014 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Agencji Nieruchomości Rolnych. Tabela 1. Zmiany wartości współczynników kierunkowych linii oporu w poszczególnych fazach wzrostu \| Faza \| Oszacowania współczynników kierunkowych \| \|------\|----------------------------------------\| \| Faza 1 \| 430,7 \| \| Faza 2 \| 320,5 \| \| Faza 3 \| 1861,5 \| \| Faza 4 \| 2454,8 \| Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Agencji Nieruchomości Rolnych. Przy tak obserwowanej dynamiczności cen nieruchomości rolnych można zadać pytanie o maksymalny spodziewany ich wzrost. Wydaje się, że w najbliższej przyszłości linia oporu będzie przebiegać zgodnie z tendencją wyznaczoną dla ostatniej, 4 fazy (tabela 1), tj.: \[ \hat{y}_t = 2454,8 t - 31359,25. \] W przyszłości nie można wykluczyć korekty cen, tak jak to miało miejsce na rynku nieruchomości mieszkaniowych. Istnienie bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości rolnych pokazuje przykład irlandzki. W kraju tym rynek gruntów rolnych był modelowym przykładem tworzenia bańki popytu wywołanego dużymi zakupami gruntów na cele zabudowy nierolniczej. W 2008 r., po wejściu gospodarki kraju w stan recesji, załamanie na rynku nieruchomości doprowadziło również do gwałtownego spadku cen gruntów rolnych. Od 2010 r. ceny irlandzkiej ziemi rolnej ponownie wykazują lekką tendencję wzrostową. W przypadku polskiego rynku nieruchomości rolnych taka sytuacja nie nastąpiła mimo licznych podobieństw (recesja gospodarcza oraz obserwowany duży procent wyłączeń gruntów rolnych z produkcji). Spowodowane to było kilkoma czynnikami$^4$. Pierwszy to stale zwiększająca się wydajność polskiego rolnictwa przekładająca się pozytywnie na stronę popytową na rynku nieruchomości rolnych (rysunek 8). Przykładowo plony zboż w poszczególnych latach ulegały wahaniom wynikającym ze zmienności warunków pogodowych (Rynek zbóż... 2013). W dłuższym horyzon- --- $^4$ Inne czynniki szczegółowo opisano w pracy: Hozer, Kuźmiński (2013). cie czasowym rysuje się jednak wyraźna tendencja wzrostowa. Do wzrostu zbiorów przyczynia się zmiana struktury uprawy zbóż, postęp biologiczny w zakresie hodowli nowych odmian oraz poprawa efektywności stosowania środków plonotwórczych i ochrony roślin. Rysunek 8. Przeciętne plony zbóż w Polsce z 1 ha w ujęciu wegetacyjnym w okresie 2000/2001 – 2013/2014 [dt/ha] Ze względu na istniejące nadal dysproporcje wydajności upraw w Polsce i w rozwiniętych krajach UE oraz obserwowaną konwergencję w tym zakresie należy oczekiwać, że w najbliższych latach wydajność w rolnictwie nie będzie czynnikiem wyhamowującym ceny ziemi rolniczej, a raczej je dynamizującym. Jak wspomniano we wstępie, wzrost cen nieruchomości rolnych spowodowany jest również przewagą popytu (często spekulacyjnego) nad ofertą podażową. Popyt spekulacyjny kreowany jest ze względu na istniejące ograniczenia w handlu ziemią i nieszczelne ustawodawstwo, prowadzące do zakupów „na słupa”. Wiele krajów bogatszych od Polski wprowadziło mechanizmy ochronne dla takiej spekulacji. Najbardziej znane z nich to francuskie Les sociétés d’aménagement foncier et d’établissement rural – SAFER. Podstawę gospodarki rolnej we Francji stanowią gospodarstwa o średniej powierzchni 60 ha, przy czym częste są 300-hektarowe gospodarstwa produkujące zboża. We Francji w przypadku każdej transakcji powyżej 1 ha notariusz musi powiadomić państwowe SAFER, a odpowiedzialni urzędnicy mają dwa miesiące na podjęcie decyzji o skorzystaniu z prawa pierwokupu. SAFER również samo wycenia nieruchomości, którą zamierza nabyć. Robi to na podstawie własnych baz danych, które gromadzi na temat transakcji sprzedaży gruntów w okolicy. Właściciel ma możliwość sądowej jej weryfikacji. W sytuacji kiedy sąd uzna, że wycena dokonana przez SAFER jest uzasadniona, wtedy rolnik może albo wycofać grunty rolne ze sprzedaży, albo sprzedać je SAFER za cenę przez nie zaproponowaną. Działalność SAFER może wydawać się nawet dość drastyczna z perspektywy farmerów, bo nie mogą oni sami zdecydować, komu i za ile sprzedadzą ziemię. W praktyce rozstrzygają to urzędnicy, często preferując lokalnych farmerów po szkole rolniczej, osoby młode, niedysponujące wielkimi areałami. Po sprzedaży ziemi takim wybranym osobom ich gospodarstwo nadal pozostaje niewielkie. Oprócz pilnowania struktury obszarowej gospodarstw SAFER ma też za zadanie kontrolować ceny gruntów i wyeliminować z rynku spekulantów. Za hektar ziemi rolnej we Francji trzeba było w 2012 r. zapłacić średnio 5400 euro, to dużo mniej niż w innych krajach UE (rysunek 9). Rysunek 9. Przeciętne ceny ziemi rolnej we Francji i wybranych krajach UE w 2012 r. [€/ha] Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. Polityka państwa polskiego i ustawodawstwo, jakie w tym zakresie będzie wprowadzone, rozstrzygną, czy popyt spekulacyjny będzie nadal czynnikiem dynamizującym ceny gruntów rolnych, czy podobnie jak we Francji stanie się czynnikiem spowalniającym. Warto również zaznaczyć, jak duży wpływ na strukturę agrarną ma działalność SAFER. Francja ma jeden z niższych współczynników koncentracji gruntów rolnych – 0,51 (wiele krajów jako podstawę działalności w zakresie obrotu ziemią rolną postawiło przed swoimi instytucjami nadzorującymi zadanie przeciwdziałania nadmiernej koncentracji gruntów). W Polsce współczynnik ten wynosi dla porównania 0,63 (rysunek 10). Rysunek 10. Współczynniki koncentracji ziemi rolnej we Francji i wybranych krajach UE (liczone jako współczynnik koncentracji Lorenza) – 2012 r. Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Eurostat. Podsumowanie Analizując kształtowanie się cen 1 m² lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym oraz 1 ha gruntu rolnego, należy zauważyć, że oba te rynki charakteryzują się własną dynamiką. W ostatnim okresie cena 1 m² nieruchomości mieszkaniowej wykazuje tendencję malejącą, natomiast ziemia rolna z roku na rok zyskuje na wartości. Wykorzystując narzędzia analizy technicznej w analizie rynku nieruchomości, w przypadku rynku mieszkań należy poszukiwać linii wsparcia (jak nisko ceny mogą być obniżone), natomiast na rynku nieruchomości rolnych – linii oporu (jak wysoko ceny mogą rosnąć). Przeprowadzone badania wskazują, że przy niezmienionych standardach wykończenia mieszkań nowo oddawanych do użytku ich cena nie powinna być niższa niż 4180 zł/m² w 2015 r. i 4300 zł/m² w 2016 r. Spadek cen mieszkań poniżej tych wartości jest możliwy, ale tylko po obniżeniu kosztów budowy. We wstępie postawiono tezę, że przy obecnych uwarunkowaniach granice wzrostu cen nieruchomości (linię oporu) wyznaczać będzie cena nieruchomości rolnych w krajach zachodnich. Z prezentowanych analiz wynika, że jest ona jeszcze znaczaco niższa niż w wielu krajach UE. Również większość czynników, od których zależy cenność gruntów rolnych, ma cechy dynamizujące jej wzrost. Nie jest to dobra prognoza dla rolników planujących powiększenie swoich gospodarstw i nie jest to sytuacja dobra dla Polski. Przykład rozwiązania francuskiego, jakim jest SAFER, pokazuje, że państwo może pozytywnie kreować politykę agrarną i cenową gruntów rolnych. Literatura Beksiak J., Ciżkowicz M., Karnowski J. (2013), Falowanie aktywności gospodarczej. Przypadek Polski, C.H. Beck, Warszawa. Gdakowicz A. (2014), Linia oporu a ceny mieszkań na rynku pierwotnym w wybranych miastach Polski, Zeszyty naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 811, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania”, nr 36: Metody ilościowe w ekonomii, t. 2. Hendry D.F., Ericsson K.A. (2003), Understanding Economic Forecasts, The MIT Press, Cambridge. Hozer J. (2000), Analiza, diagnoza i prognoza rozwoju społeczno-ekonomicznego Polski po sierpniu 1980 roku, IADiPG, Szczecin. Hozer J. (2014), Czas a wewnętrzne prawo ruchu, „Wiadomości Statystyczne”, nr 6. Hozer J., Kuźmiński W. (2013), Analiza i diagnoza rozwoju rolnictwa w województwie zachodniopomorskim, IADiPG, Szczecin. Hozer J., Zawadzki J. (1990), Zmienna czasowa i jej rola w badaniach ekonometrycznych, PWN, Warszawa. Kucharska-Stasiak E. (1997), Nieruchomość a rynek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Nowakowski J., Borowski K. (2006), Zastosowanie teorii Carolana i Fischera na rynku kapitałowym, Difin, Warszawa. Rynek zbóż. Stan i perspektywy (2013), Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, nr 45. Tarczyński W. (1997), Rynki kapitałowe. Metody ilościowe, t. I, Placet, Warszawa. Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, DzU z 1991 r., nr 107, poz. 464. Zieliński Z. (1979), Metody analizy dynamiki i rytmiczności zjawisk gospodarczych, PWN, Warszawa. --- THE LINES OF RESISTANCE AND SUPPORT ON RESIDENTIAL AND AGRICULTURAL REAL ESTATE MARKET Abstract The residential property market and the agricultural property market only at first glance seem to be parts of a common category of real estate markets. The processes occurring on these markets can be completely different within the same time period. Increases in the prices of agricultural land may be accompanied by a declining housing prices and vice versa. Hence, the two markets should be analysed separately, although one should be aware of their interfusion. The processes occurring on one market may have certain consequences for the other, not only in the present, but also in the future. It is therefore necessary to find specific turning points in terms of the dynamics of phenomena existing in real estate markets. In the article an attempt to use tools of technical analysis of commodities’ markets to analyse real estate markets was made, with particular emphasis put on the resistance and support lines. Translated by Anna Gdakowicz Keywords: line of resistance, line of support, residential real estate market, agricultural property market JEL Codes: C19, E31, R31, R32	<urn:uuid:39640a1b-edf3-4a55-997e-29b63c1f6408>	finepdfs	4.121094	CC-MAIN-2023-50	https://wnus.usz.edu.pl/sip/file/article/view/844.pdf	2023-12-10T15:08:52+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679102469.83/warc/CC-MAIN-20231210123756-20231210153756-00105.warc.gz	674,775,865	0.944912	0.999878	0.999878	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1033, 3555, 5857, 6949, 9201, 10205, 12659, 13746, 15050, 16132, 18549, 19126, 21133, 22447, 23852, 24714, 26717, 28671, 29035 ]	2	2
Często błędnymi przeciw Opatrzności, skarżąc się, że dala Polscie utonąć w takię ochłapi nieszczęść. Lecz gdybyśmy godni byli, z wysokości medrca, z wysokości np. rozumu Piotra Skargi, spojrzeć na missią Polski; a z drugiej strony, rozważyć jej historię — znalazlibyśmy w drugiej, gotowy wyrok za niedopełnienie pierwszej. Naród, w rąk Opatrzności, jest tylko narzędziem do spełniania jej planów. Skoro nie dopełnia obowiązków przez nią wyznaczonych, staje się niepotrzebnym. Jego był zależy od jego ważności na świecie. Niechaj mi nikt tu nie zarzuca niewczesnych utopii. Jak człowiek tak i naród powinien czasem oderwać się od praktycznych, cząstkowych, bieżących prac, aby spojrzeć w sumieniu swoje, aby tam — w tem sumieniu, poszukać moralnego celu życia swego. Mały to polityk, który nie umie sięgać watku myśli swoich, za obrechem bieżących okoliczności; nie takim to ludziom powierza Bog elementa z których budują Państwa, lub im kierunek i myśl polityczną, na kilka wieków, nadzieję. Nie takim był Chrobry, nie takim Batory! Te dwa wielkie imiona kładziemy tu uroczyście — nie trafiem, ani dla pustej okrasy. Lecz przypominamy sobie, że trzeba zgiąć myśl do dziennikarskiego artykułu; że trzeba ją zamknąć w ramy w których by ją każdy mógł objąć. Mówiliśmy wyżej o missii narodu naszego, o upadku jego wyniknym z jej niedopełnienia. Dwóch było królów którzy ją pomowiali: Chrobry instynktom geniuszu — Batory, wytrawnym politycznym rozumem. Był i trzeci który ją rozumiał sercem; lecz o tem rzecz nie w dorywecz polityce. Chrobry przeniósł stolicę do Krakowa. W każdym ruchu takiego Króla jest myśl duża. — Z Wawelu lepiej, niż z płaszczyn Wielkopolskich, spojrzeć po ludach Słowiańskich, ku Czarnemu i Adriatyckiemu morzu. Chrobry skupił ludy od Dniepru do Elby, jedną nakrył je koroną; krwią i traktatami odciął Słowiańszczyznę od Germanii; stał się tłem w Słowiańszczyźnie, czem Ceszar w Niemczech — to jest: głową reprezentującą rasę. Nakoniec, Chrobry zrobił, iż Kościół Rzymski przeważał w najczystszych krainach słowiańskich. Chrobry więc, kładąc koronę na głowę, otoczony Biskupami katolickimi, był reprezentantem narodowości słowiańskiej, reprezentantem unii słowiańskiej, reprezentantem wiary katolickiej na Wschodzie. W jego koronie była zagadka missii polskiej i losów słowiańskich; jego korona miała być tłem na Wschodzie, czem była korona kapetów na Zachodzie; a te dwanarody, miały być jak dwa ramiona Chrystianizmu; podpierające się wiecznie, w wypełnianiu wyroków Opatrzności. Od Chrobrego, nie znajdujemy Króla takiej unii na tronie Polskim, aż do Batorego. Dwóch ostatnich Piastów musieli, że tak powiem, obrabiać i przysposabiać koła polske, aby mogły potoczyć się w Słowiańszczyźnie, musieli strawić czas na gospodarstwie domowem. Piętnasty wiek miał kwestią litewską i pruską na barkach. Po długich bojach, za Zygmuntów wypoczęła Polska; światłem, potęgą i majestatyczną powagą zabiłyła. — W ten czas to znów przyszła chwila dopełnienia missii; w ten czas, korona Chrobrego nabrawszy blasku na czoło Zygmuntów, mogła stać dla Słowiańszczyzny, jako symbol unii, narodowości i katolicyzmu. — Przykład Litwy był do tego zachętą; wyższa oświata, język, literatura, światność, zacność, powaga i poszanowanie obywatelskie — środkami; a miecz zapewnieniem. Batory włożywszy koronę Chrobrego, uczał czem byłby powinien, nie dla siebie — nie dla swego potomstwa, ale dla Polski i Słowiańszczyzny; chciał ją utrzymać, uzacić i umocnić w dziedzictwie. — Nie był to człowiek, aby dla błahych teorii, dla paktów pisanych, które jedno pokolenie krwią zapisuje a drugie może; dla interesu, pretensji lub przesądów tej lub owej klasy, miał wypuścić z ręki politykę państwa (état), którą mu jego położenie geograficzne i moralne, rasowe i religijne wyraźnie wskazuje. Ten który myślał o ustaleniu korony dziedzicznej, który żyć nie uromił, kiedy cały Senat (szlachecko-pański) płakał, który potrafił trzy wyprawy zaczepne z Polakami zrobić; myślał o Moskwie i Konstantynopolu, powiedział: ucz się a zrobie cię mościpanem; ten nareszcie który ani w Krakowie ani Poznaniu, ale w Wilnie Jezuitów osadził, w czasie kiedy ruszył na Schizmę, — ten wiedział do czego jest Polska powołana. — Lecz nierozum szlachecki brat górę, Polska zaniechała missii danej sobie przez Opatrzność, z jednej strony pozwoliła wynięcie się schizmatycznemu państwu; po drugiej niemcom zagarnąć Słowian. — Z Polski grzemienną, grzela słowiańska narodowość, z poniesieniem korony Chrobrego, nikał punkt unii rasowej. Słowem, słowiańska missia Polski na Wschodzie niedopełnioną została. Pojmował ją Chrobry insyntkiem geniuszu; Batory, wytrawnym politycznym rozumem: dwóch królów, którzy najzadrożniejsi były władzy królewskiej. Lecz brak władzy królewskiej, jak Polskę stracił do grobu, tak z Polską zawiodł przeznaczenie Słowian. My wierzymy, że Opatrzność wie gdzie szukać narzędzi i sługi do spełnienia przedwiecznych planów swoich. Złąd wierzymy też, że tyle krwi przelańe, tyle zasług epizodowych że tak powiem, nie pozwoliły dotąd wydzieć Polsce mandatu, który jej ludzkość do sprawowania kolosalnej missii dała. Nie wiedzą małego serca polityczni doktrynerzy, którzy skarżą się na szlachecka Sobieskiego, że bitwa pod Wiedniem utrzymała może ten mandat w Polskim ręku. Ale wiemy także, że Opatrzność uporom ludów daje się pokonać, i że na miejsce Israela może powołać pagan. Jeśli lud polski zaśnie nad xiegą tak wielkich przeznaczeń; jeśli pod ciężarem kajdan odretwieją jego członki, a w niewoli nie pozną Machabeuszów — w tenczas biada Polsce, biada Słowiańszczyźnie. — W tenczas niech katolik, czeka męczeństwa lub uginą czoło przed schizmą. — Wtenczas niech Słowianin zapomni o marzeniach sławy i potocy słowiańskiej — a myśli o niewoli Moskiewskiej. ARTYKUL III. WSPOMNIENIA WOJNY W AFRYCE. Wiele może kto umie chcieć. W wojnie obliczywszy stan sił moralnych stron wojujących, pierwszą rzeczą jest poznać fizyczne ich siły. Wojsko stanowi tylko część uzbrojoną onych: gdyż każdy mający wyobrażenie wojny, wie, iż do prowadzenia onej, a zwłaszcza długiej, zawieżtaj, nie dosyć jest mieć rząs uorganizowane, nawet liczne wojsko. Rzeczą jest konieczną w wojnie mieć czem je podsycać — bo i to jest wiadome każdemu wojskowemu, iż wojska najnieszcześliwieś nawet, tracą daleko więcej w ludziach przez choroby, natężenia marszowe, niżeli przez oręż nieprzyjaciela; te straty różne w znamiennym stosunku w wojnach prowadzonych przeciwko powstaniom narodowem, z powodu iż umysł żołnierza w ciągłej niespokojności zostaje. Wojska regularne straty ponoszą, nietylko w samym żołnierzu, lecz i w rynsztunku wojskowym, i tym stratom ulegają, wojska najszcześliwiej nawet wojnę prowadzące. Złąd więc pochodzi konieczne, ciągłe, wojsk wojujących podsycańcie — złąd, konieczność podstawy, od której ciągną swe uzupełnianie; złąd, konieczność limi ruchu, poktórych to uzupełnianie je dochodzi. Siłami fizycznymi, z których wojska ciągną swe istnienie, jest ludność krajowa; lecz znówu w tej samej ludności, źródło wojska i cała martwa wojskowa potęga, znajduje się w energii rządu, poświęceniu narodu dla celu wojny, która tym sposobem powraca znówu w krainę sił moralnych. Próżno albowiem materialiści, niższych pojęć wojskowi, w wojnie widzą czyn siły fizycznej, materialnie obliczać się dający, pragną rzecz całą matematycznie obrachować, do ilości batalionów ściągać. Nic fałszyszego nie byłoby nad tą teorię — razże że wojna lubo czyn fizyczny, jedynie jest narzędziem celu politycznego, celu moralnego: powtórne, bo wojnę się wiedzie ludźmi w których fizyczność, ulega moralnym względom. Wiele tego naliczyć można przykładów, dosyć przytoczyć następujący z wojny 1831 roku; jenerał Gorczaków pod Zelechowem, daleko większe miał siły od jenerała Chrzanowskiego, lecz na próżno bo ich użyć nie mógł; wojsko jenerała Gorczakowa czy to z powodu znudzenia, niecierpliwości, czy może i nieębęci do swojej a skłonności do naszej sprawy, odmówiło mu posłuszeństwa, woląc w gęstych szeregach odbierać strzały nasze, jak dla zaslonięcia się od nich rozsypać się w strzelczy. Ponieważ ostatecznie źródłem wojska, jest stan moralny narodu i rządu który wojnę przedsiębierze, koniecznym warunkiem przedewszystkiem jest, jasne oznaczenie celu wojny, i obliczenie czy stan moralny narodu i rządu, rozwinię siły mu odpowiednie. Trzeba zatem wiedzieć czyli rzecz idzie o podrzędne cele, nabycie jakieś prowincji, miasta, swobód politycznych: czyli też o niepodległość, o przewrócenie nieprzyjaciela, słowem czyli jest bój na śmierć lub życie. Z tego co się wyżej powiedziałe, można łatwo wyprowadzić porównanie obecnego położenia Abd-el-Kadera, z tem w którym się Polska w wojnie 1831 r. znajdowała. Równie Francuzi jest celem jak było Rossi, przewrócić ostatecznie nieprzyjaciela — aby takie postanowienie zrównoważyć, potrzeba aby strona przeciwna, równie usiłowania rozwinięła: lecz ani Francja dzisiaj nie ma, ani Rosja na ówczas nie miała, do walczenia z takim postanowieniem. Tu tylko pomiędzy Abd-el-Kaderem a Polską, ta zachodzi różnica — że gdy on cel wojny pojmuje i walczy na śmierć i życie, Araby go wspierają tylko w miarę wpływu jaki on na nich wywiera; u nas zaś, kto tylko miał słuchać, czuł ogrom walki i stosownie do niej był przygotowany, w wyższych stopniach inaczej się działało: — upadła też Polska z r. 1831, i Abd-el-Kader upadnie — bo stan moralny w obu walczących stronach niedosyć podniesiony, siły fizyczne niedosyć rozwinięte, aby ogromowi założonego celu zadosyć odpowiedziały. Ludności której Abd-el-Kader przewodniczy dokładnie obliczyć nie można, wszakże nikt jej wyżej nad pół miliona nie podaje. Rozrzucona na znacznej przestrzeni, trudno jest się jej zebrac, i dać nieprzyjacielowi w jakim punkcie stanowczy popor — lecz przez to samo mając łatwość pierzchania trudną jest do rozbiicia. — Głównem zadaniem w wojnie, jest sprowadzić jej środek ciężkości do jednego punktu i ten owdładnąć lub zniszczyć. Abd el-Kader nie przez naukę, lecz instynktem czuje tę wielką prawdę, i dla tego środek ciężkości jego wojny, nieprzywiązany do żadnego miasta, punktu stałego, on jest pod namiotem na koniu. Tym środkiem ciężkości, są zbrojne hufce Abd-el-Kadera, i dla tego on ciągle się z niemi ukazuje, zjawianiem się swojem moczy nieprzyjacielu, lecz mu się nigdy niedaje dosiągnąć: i Francuzi jakby za swoim cieniem, równie bezskutecznie uganiają się za Abd-el-Kaderem. Niechaj nikt nie wini dowódców francuskich, że tak znacznemi siłami, tak długa walka stanowczych korzyści dotąd nie odniosła — zasieplałyby go chętnliwość, kiedy sądził iż uniknaczyby potrafił doznawanych trudności. Że trudności w rodzaju wojny się znajdują, są jej gruntem: niedosyć je oceniano, niedosyć umiano z nich korzystać, bo też i ten rodzaj wojny mniej jest znanym. Bataliony regularne stosują jeszcze w pewnym względzie ów środek ciężkości, owe jadro wojennej potęgi Abd-el-Kadera: i on je też jak najmniej wystawia, zwłaszcza od spotkania pod Ued-laleg, gdzie się przekeńał, iż regularny żołnierz jego, nie może się mierzyć z Francuzami, równie z powodu liczby, jak i samej niższości taktycznej: bataliony regularne służą Abd-el-Kaderowi, do utrzymania wpływu jego między Arabami, moralnie i fizycznie na nich działając. Za ich pomocą Abd-el-Kader wybiera podatki, otrzymuje zbrojne posilki — pod zasłoną regularnych żołnierzy wznieca podjadową wojnę i naj tylko, walczy Francuzów. Jeżeli kiedy wrzeże spotyka się Abd-el-Kader, i wprowadza w ogień swe bataliony, to tylko wtedy gdy wojsko francuskie odbywa ruch wsteczny przez kraj trudny, niedozwolający użyć jazdy. — Rozprawa ma miejsce z tylną strażą, która musi dążyć w kierunku swojego wojska, więc Abd-el-Kader ma pewność razem, iż Francuzi nie zrobią ruchu na odlew (meramise de main) i nie przyprawią o straty znaczniejsze te bataliony; powtórne, że w nich jak i w nieregularnych hufcach, rodzi się przekonanie iż Francuzi muszą zawsze ustępować przed jego regularnym żołnierzem. W istocie nigdy nawet w górach, przednia straż Francuzów nie miała blikszego spotkania z regularną piechotą Abd-el-Kadera; tam głównie walczy kalike a nawet i z pieszemi jeźdźcy arabscy; w równie zaś, nawet i tylna straż nie widzi pieszego Arabsa. — Tym to sposobem, rodzajem wojny, nie zaś jakakolwiek badź inna przyczyna, Abd-el-Kader dotąd walczy z Francuzami, i równoważy ogromną różnice zachodzącą pomiędzy ludnością która go słucha, a ludnością Franczy, leżącą jej wojsk i zasobów, a temi którymi on rozrząda. Mylem było to moje mniemanie iż trudność kraju główna jest przeszkodą dla Francuzów — dowodziłoby tylko niezamości Algierji. Kraj ten, od morza ku pustyni, kilkakrotnemi pasmami gór, pomiędzy sobą mniej więcej równolegimi, jest poprzeryzany. — Okolice dziełace pasma gór są zupełnie położyte równiny, mające rzadkie bardzo miejsca, wyższe zkrakami zarośnięte: żygo podobnie, prawie wszędzie są obnażone. Dla tego też przez wyjątkowych położen jak między górze (Col) Muazja, francuska piechota w kolumnach bokami przechodzi góry, gdy w pośrodku postępuje konwój, jazda i działa: w płaszczynie zaś całe wojsko tworzy ogromny równoległy bok, którego przednia ściana zajmuje przestrzeń 1,000 sażni — tego podobno, w żadnym punkcie Europy uczynićby nie można. — Drugą ważną niekorzystnią kraju w którym wiada Abd-el-Kader jest długość a wążkość onego: ząd pochodzi iż jednocześnie ruchy Arabów są prawie niepoddobne. Nie tylko dla tego, iż odległość utrudnia ich zebranie się, lecz bardziej jeszcze dla tego, iż zebrani na jednym punkcie wyżywicby się nie mogli. Siły które Abd-el-Kader przeciw Francuzom wystawia, są mu dostarczane przez te pokolenia, które są bliższe teatru wojny — i każdy przybywa opatrzony w żywność na pewną ilość czasu: za ten zakres żywi się w pokoleniu gdzie wojna się odbywa. Jeżeli walka trwa dłużej, wtedy pierwsi przybyli wracają do domu, a na ich miejsce przybywają zbrojni jeźdźcy dalszych okolic, lecz ci bardziej od domu oddaleni i przez drogę część żywności zużywszy, tak długo jak pierwsi pod chorągwią zostawać nie mogą. — Zład pochodzi, iż Abd-el-Kader mogaczy rozkazywać 20 do 30,000 zbrojnym, nigdzie ich więcej nad 6 do 7,000 nie zebrał. — Lecz najsiabszą stroną wojskowego położenia kraju któremu Abd-el-Kader przewodniczyć jest to, iż wązka ta, kilkodziesięcio milowa wstążka, zamknięta jest równolegle pomiędzy pustynią a morzem. Pustynia jest to groźny nieprzyjaciel, bo przyparty do niej Abd-el-Kader nie pomoc, lecz głód tam znajduje, nieliczne owych drobnych nieprzyjaznych pokoleń, jak Aim-Maddi. Przeciwnie zaś morze, dostarcza Francuzom posiłków i wszelkiego rodzaju zasobów. Morze stanowi nieporównana wyższość wojskową Francuzów nad Abd-el-Kaderem, bo im daje podstawę, której on nawet zagrozić nie może. — Ta jedna okoliczność morza i pustyni, przy równych z resztą siłach, jużby niewątpliwe rozwiązanie sprawy, zapowiadała. — Ważność kraju sprawia iż Francuzi krótkie mają linie ruchu, i to równoważy tę niedogodność iż przechodzą przez kraj pusty. Czas albowiem potrzebny do osiągnięcia zamierzonego celu, będąc krótkim, dawała mieć z sobą konieczne zasoby, wziąć się poniekąd podstawę z sobą. Abd-el-Kader nie mógł zagrozić podstawie, wzorowo postępuje utrudzając i przecińacaj linie ruchu Francuzów. Ułatwione wprawdzie mu działanie Abd-el-Kader przez to, iż mala ludności kraju i natura koczująca mieszkańców, robi go łatwym do zamienienia w pustynię. Abd-el-Kader wszakże na to się nie spuszcza, ogniem i mieczem, zmusza mieszkańców leniwszych do opuszczenia okolic które wojsko francuskie zajmuje, ogniem i mieczem, zmusza mniej skorych Kabłów do stawiania oporu przechodzącym Francuzom. Więc tam gdzie natura kraju nie dosyć odpowiada zamiarom Abd-el-Kadera, on jej w pomoc przychodzi tą energią, na jaką stać tylko człowieka, który pojął jasno cel wojny którą prowadzi, i rozwinał w sobie odpowiednie mu konieczne siły moralne. Z każdego względu położenie Polski do swoich nieprzyjaciół, daleko jest korzystniejszym od tego w którym walczy Abd-el-Kader. Bo naprzód stosunek ludności Polski do ludności państw świętego przymierza, daleko jest bliższy niżel! Armów do Francji; a ten stosunek o wiele się powiększa, skoro się zastanowieni nad różnorodnością ludności państw S. przymierza. W Istocie w cesarstwie Austriackim, państwie Niemieckiem, ileż Niemców nalicza najzaścięci jego zwolennicy — dosyć na to otworzyć rocznik wojskowy, w którym pułków Niemieckich piechoty znajduje się siedm. — Nie więcej przychynym będzie ten stosunek dla dynastii Hohenzollerner, bo oprócz Nadrenijskich Niemców, niebardzo im przychynnych, Brandeburgii, trochę szlachty i wyższych mieszczan, w Śląsku, Książęcych i Królewskich Prusiech, nie wiele znajdzie się Niemców. — Rossja jedna ma samoistna, przewyższająca nas ludność, lubo prawie niknaca na ogromnych swoich przestrzeniach: z nią też kiedyś rządna i potężna Polska będzie w przymierzu, aby bronić Śląwińskiego szespu, przeciw chytnym i zaborczym rządom Germanijskim. — Dla nasdziszą to rozliczenie ludności państw S. przymierza, jest dostateczne, aby przekonać, iż stosunek jej nie tyle dla nas jest strasznym. Zład nawet widoczem jest, iż różnorodność tej ludności dowała powstaniu Polskiemu, ciągnąc z niej dwie wielkie korzyści: naprzód działając politycznie na te massy propaganda, gdyż nikt jej się nie zrzeką prócz powstania Polskiego z 1830 r.; powtore, działając wojskowo na armie nieprzyjacielskie, które niewątpliwie podsycać będą szeregii nasze, już to zbiegami, już to wcieleniami do nich jenoami. Jak ten ostatni sposób dobrze się powieść może, najlepszym przykładem: 900 z gór wybranych jeńców Rosyjskich w Zamościu, i wcielonych przez jenerała Obrzanowskiego w pulki nasze, maniowano do 5 liniowego piechoty. Tak więc co do samego stosunku ludności, jakże powodu tych dwóch okoliczności od niej zależnych, położenie Polski do S. przymierza, daleko jest szczęśliwsze, aniżeli Abd-el-Kadera do Francji. Polska gdy tylko zechce, to jest gdy tylko uwierzy w swe siły, rozpocząć może wojnę o swą niepodległość. Będąc bez wojska, musi prowadzić wojnę podjazdową, partyzantami, słowem musi naśladować Abd-el-Kadera. — Wtedy gdy za trwaniem wojny nastąpi i tworzenie się regularnych zastępów, pojęcie istnienia Polski, nie będzie już do nich przywiązane; nie będą przewodcy onych widzieć chwili upadku ogólnego, w braku wojennych zapasów, jak ów dowodził części artylerii, obliczał chwilę złożenia broni, w miarę wypróżniających się jaszczyców. Zajeta stolica, nie będzie więcej środkiem ciężkości wojny: nie odważy się nikt powiedzieć jak to uczył jeden jenerał: « la chute de Varsovie finissait tout. » Siły moralne narodowe, wywołane miłością Ojczyzny i prześladowaniem nieprzyjaciela, skoro się objawią w powstaniu, wojna do nich przywiązana odnawia się będzie w każdym punkcie ludności, bez względu że nieprzyjaciel owdiałnął który z oddziałów Polski. Pod zasloną wojny podjazdowej tworzące się regularne bataliony, nie będą dosyć siłne aby wstępnym bojem mogły nieprzyjacielowi stawiać czoło, i tutaj znów przyjdzie naśladować Abd-el-Kadera. Utworzone wojsko regularne za pomocą powstania, nawnazem powstaniom w oddziałach zagrożonych dawać będzie pomoc, stanowiąc ich odwód, osadzając ostepy, nakoniec obudzając siły morale, gdyby te gdzie obumierać miały. Pośi albowiem bataliony regularne nie będą w siłę i organizacji, odpowiednie nieprzyjacielskim, póty byłoby nierozumem, więc, czynem antinarodowym, chcicie szukać stanowczej walki. Pewniemk albowiem jest wojny iż w miarę o ile walka jest stanowcza i jej wypadek rozryga sprawę bezdozwodniej i spieszniej, o tyle też ubieganie się w niej grozi równoważeniem, niebezpieczeństwem. Nigdy więc powstanie nie powinno się wystawiać na takie niebezpieczeństwo — bo czas jest pierwszym sprzymierzeniem powstania, jemu siły przybywają, gdy nieprzyjacielskie nikną — bo nieprzyjacieli do stanowczego ciosu ma wszystkie siły pod ręką, gdy narodowe właśnie aby nie mieć jednego punktu ciężkości wojny, muszą byzd rozrzucone — wreszcie, bo w stanowczej walnej bitwie, taktyczność wojska i liczba, mają pierwszeństwo nad innemi przymiotami wojiska. Nie idzie tu o to aby dowodzić, czy w duchu wojny odpornej narodowej, mylnie w kampanii polskiej w 1831 r. postępowano, tego tylko można byzd pewnym iż przyszłe powstanie naśladować tej wojny, nie będzie. Nie tylko dla tego iż nie będzie miało odrazu 30,000 wojska wyborowego, lecz jeszcze dla tego, że władzy powstaniu przewodniczącej, nie będzie szło o przedkę roztrzagnienie — nie będzie szło jak jakiemu Kondottieri, o honor wojskowy lub własne imię, lecz o byt Polski — ten zaś odbudować nie można w jednej ani dwóch chwilach, lecz długą zaciętą wojną, złożoną z mnogich walk, i liczniejszych może pogorzelisk. Polska maszą swoją i środkowem względem Št. Przymierza położeniem, wojskowe ma najkorzystniejsze stanowisko, bo działanie przeciw nijej musi się opierać na kilku podstawach, za którymi idzie mnoga liczba linii ruchu, a przez to samo mocność słabych punktów, na które powstanie działać może. Nic przeciw temu niedowodzi zarazut, iż Polska zajęta jest przez wojska Št. Przymierza, bo te gdyby w pierwszej chwili przez powstanie nie były zmuszone ustąpić z kraju, to zawsze przez sam czyt powstania, nie mogąc z Polski ciągnąć swoich zasobów, znajda się w najgorzejem położeniu, bo bez podstawy i linii ruchu. Zaprowadzenie nowych, ile straty czasu i klęsk rozmaitych pociąga, widocznaem jest dla każdego. Gdy do tego dodamy długość linii ruchu i rodzaj kraju () przez który one przechodzą muszą, zda się niepodbieństwem aby wojska Polskę zajmujące, mogły się w niej utrzymać, bez powtórnego zwalczenia i podbicia kraju. Jako ideal obronnego teatru wojny, General Clausewitz () Obacz Trzeci Maj N. 7. O Sieci Strategicznej i mapę onej. uważa kraj, w którymby każde miasto było uzbrojone i zmuszało nieprzyjaciela do oblęgania onego. Oznajomiony, z warunkami jakie General Clausewitz do twierdz przywiązuje, każdy przyna, iż owym idealem obronnego teatru wojny, jest Polska — nie z powodu jej miast, lecz ogromnych swych lasów. Wyższość mają one nad zwyczajnemi twierdzami: zależy ona, w trudności ich zdobywania, niepodobnieństwie opasania, i nienośćności ominienia. Główne, jedynie linie związku i ruchu, które nieprzyjaciel mieć może w Polsce, w znacznej części idą lasami, przeto albo są wystawione na ciągle napady partyzantów, albo też zupełnie przerwane. Ta okoliczność jasno powinna dowieść, iż początkowe słabe nawet powstanie narodowe w Polsce, lecz na jej sieci strategicznej rozpozęcie, odejmując wojskom nieprzyjacielskim możność istnienia, albo je zmusi do opuszczenia kraju, albo też je strawi trzymając w rodzaju oblęgania. Trudność ciśnieni którym linie ruchu nieprzyjaciela przechodzi muszą, dozwolą nam nieraz staczać korzystnie wstępne boje: tym bardziej iż równi jesteśmy naszym nieprzyjacielowi, tak w wyższej szacie wojennej, jak i w taktycznym żołnierza usposobieniu: i przez to znów wyższość mamy nad Abd-el-Kaderem. Chęć być sprawiedliwy, przynać należy Abd-el-Kaderowi w tem korzystniejsze nad Polską położenie, iż kraj w którym on wojnę prowadzi, jest prawie pustym. Lecz tej korzystci przesądzać nie należy; nie tylko za nią idzie brak ludności, lecz i dla tego że nieprzyjacieli nie jest zmuszony do bronienia sił swoich dla zostawiania koniecznych załóg. Jak konieczność zajmowania pewnych punktów, drobi wojsko, dosyć będzie przytoczyć obecny przykład Francuzów, iż mając w Algiery 60,000 wojska, na kampanię 1840 roku której towarzyszył następca tronu, która miała być stanowczą, zebrano tylko 10,000 ludzi, co znaczy 8,000 bojowych, gdyż każde wojsko 1/5 liczy niefrontowych: reszta zaś rozdrobniona, pozostać musiała w licznych załogach. Miasta w Polsce tę samą usługę oddać muszą powstaniemu, i nieprzyjacieli liczna je tylko załoga będzie mogli zajmować, bo mała, miasto zniszczyć potrafi, czy to za pomocą, czy przez obawę powstania. Wsie w prawdzie zostają — aby nie dostarczały nieprzyjacielowi, przeciw powstaniu pomocy, w stanowczych okolicach, potrzeba i tutaj Abd-el-Kadera naśladować, i je zniszczyć — to nieszczęście, lecz konieczne. Wojna o niepodległość, w kraju ujarzonymym, niszczy go do reszty, lub prowadzi do życia i szczęścia — gdy przeciwnie, kraj co stracił był polityczny, musi grażnąć w nędzy jak grążnie w zepsuśiu moralnym. Bez wątpienia, jeżeli na takie poświęcenie Polska nie jest przygotowana, próbowyby, chcieć nawet myśleć o powstaniu, gdy siły morale nie odpowiadałyby ogromowi założonego celu. Lecz wtedy przyjmując jedną część zadania, potrzebna przyjąć i druga, to jest: iż Polska w obecnym stanie, gdzie St. Przymierze tylko czynne a ona się nie broni, zginie musi. Pewnienik albowiem jest wojny, iż każda ciągła obrona, bierna, musi się kończyć upadkiem, gdy ponawiane ciosy nieprzyjaciela, równemi ciosami nie są odparte. Stan więc obecny w Polsce, zapowiada jej zupełny upadek fizyczny i moralny: że on już nastąpił, że to nieszczęście już spełnione, zaden z przyjaciół Polski o tem nie wątpi, wspominając o niej jedynie na postrach, chorowitym krajom, jak na przykład Francyi, — Słabszego ducha ludzie, już i w Polsce upadają i jak po śmierci najdroższej osoby, aby żyć z spokojem sumieniem, z wola Boska się godza. Biała Polsce jeżeli i rzeź narodu, posiedzie zgnizulia opanowująca jego kończyny, nastąpi w tedy śmierć zupełna, bo śmierć samobójstwa — a ta tylko giną narody zwątliwszy o sobie. Przed kreśleniem ruchów wojennych Francuzów w kampanii 1840 r., przeciw Abd-el-Kadorowi, wspomnieć jeszcze należy, o wspólności podobieństwa Abd-el-Kadera i Polski, co do przyjaznych okoliczności. Czuł dobrze Abd-el-Kader, iż nie ma odpowiednich sił przeciw Francji, i szukał postronnej pomocy: ofiarował nawet Cesarzowi Marokańskiemu zwierzchnictwo nad sobą. Gdy mu się to nie powiodło, na czasie zakła- dając zwiększenie sił swoich, pragnął przedłużenie sojuszu z Francją, a pragnę, mówił on, pod ciemien wielkości Francji urosć; — lecz gdy postrzępil, iż pokoju mniej mu przynosi korzysty fizycznych, niżeli straty czyni, przez podnoszenie w pojęciu Arabów, wpływ moralnego Francuzów, osądził iż przyjazne okoliczności dla niego są, wojna: i słusznie, skoro pokoj więcej przynosi nieprzyjacielowi, niżeli jemu. — To samo położenie jest i Polski; na to podobno ogólna zachodzi zgoda, iż więcej ją kosztuje rok pokoru w niewoli, przez pobory w ludziach i pieniędzach, aniżeli rok boju o swą niepodległość. Powtórna zachodzi jeszcze i na to zgoda, że Polska w obecnym położeniu, powstać nie może, że musi czekać na przyjazne okoliczności: cała rzecz tylko na tem, aby poznać na czym zależą te przyjazne okoliczności. Polska stała jeszcze w ogromnej swej budowie, sięgała obu morz, a już była tylko otwartym placem, po którym według upodobania hasał obcy najednik; nie miała wojska, lecz cudze ja zalezały; nie miała obozów, lecz swą ludnością cudze podsycala; później dwa wrogi przez lat siedem, o dawną część Polski walczyli, a ona niestety, z letargu śmierci przebudzić się nie mogła. — Lecz pominiemy te nieszczęsne czasy, za które i Bog nas ukarał, i ludzie pogardzili. — Po zupełnym upadku kraju, ci co poszarpał Polskie, zostawiali wieciągłą wojnie, ciągle byli zwyciągani, ich krwią broni Polskich Legionów się farbowała — i sejm w Medyolanie miał się otworwać! ceny płodów ziemiańskich doszły do nadzwyczajnej wysokości: jedynie wszakże wspomnienie pozostałe z tych okoliczności, są, sumny Bajonskie, długi dopiero przez Towarzystwa Kredytowe nieco zmazane, i te co po większej części reszty Polski stoczą; — wszystkie zaś zaciągnięte, na zbytki i swawole, na grobie Ojczyzny wyprowadzone. Później — Napoleon nas dzwignął — i Napoleon upadł — i Polska, 29 Listopada, powstała ze skarbem i najdzielniejszym, bo karniem wojskiem, i również upadła. Wszak to wszystko są pomysłne okoliczności, i nawet takie, jakie się więcej zjawić nie mogą, — bo od wedrowki ludów raz tylko pod Napoleonaem, ludzie z nad Sekwaną, nad Wisłą walczyli — i nie zjawi się w Polsce więcej taka siła, którąby powstanie na drugi dzień po swoim wybuchu, rozrządzać mogło, jak ta która, po 29 Listopada, władalo. — Jasem więc jest, że Polsce nie takich potrzeba, pomysłnych okoliczności, które i pojawić więcej się nie mogą, a które i tak pokazały się być niedostatecznymi. Pomysłne okoliczności dla nas są, znac siebie samego i swojego wroga — swą siłę i jego słabość — wyrobic w sobie klej, rozum polityczny, który doprowadzi do jednej, silnej, stałej władzy, w harmonii z Europą i potrzebami narodu, to jest doprowadzi do króla Polskiego, — wtedy umilkną gadyły, rozrzyćna się teorie — egoizm, aleuszostwo polityczne i drobiazgowe niesforne osobistości, w karby działania się ujmą, a czyn zajasnieje. L. B. — Kurier Warszawski, d. 10 października. Odbyło się we Lwowie, w zakładzie naukowym imienia Ossolińskich, uroczyste posiedzenie. — Kurator zakładu, Xiąże Henryk Lubomirski zaprosił na tę uroczystość wielu wysokich urzędników, równie jak i arcybiskupów wszystkich obrębów, stany, profesorów uniwersytetu i akademii realnej, tużdeż wiele innych znakomitych osób. — Wymijamy ze sprawozdania czytanego na tem posiedzeniu, że księgozbior imienia Ossolińskich, już teraz posiada książek ogółem tomów 55,597, z których po założycielu przywieziono z Wiednia tomów 34,286, a ze Zgórsko tomów 860, reszta zaś przybyła z licznych darów. — Rękopismów znajduje się w tym księgozbiorze ogółem tomów 540, z których 300 s. p. Hr. Ossoliński zastosował, reszta zaś przybyła z darów, do których dalszego dawania, a tym sposobem zbogacenia tego publicznego skaru oświaty, powszechnie zachęcał. W DRUKARNI BOURGONE ET MARTINET, ULICA JACOB, 30.	f659aeaa-8c47-4b0a-9a6d-9a3644736541	finepdfs	3.982422	CC-MAIN-2023-40	https://cyfrowe.mnk.pl/Content/340/1840_043.pdf	2023-09-26T16:59:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510214.81/warc/CC-MAIN-20230926143354-20230926173354-00425.warc.gz	233,565,153	0.999917	0.999922	0.999922	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 5960, 13962, 21725, 29580 ]	1	0
Eryk Kosiński * Michał Flieger ** Orientacja na klienta organizacji procesowej w dobie kryzysu zaufania – model satysfakcji. Studium przypadku organizacji sektora energetycznego Wstęp Kryzys zaufania, z którym współczesne organizacje spotykają się w bieżącej działalności spowodowany jest kilkoma zbiegającymi się w czasie czynnikami. Z jednej strony ostatni kryzys finansowy, którego reperkusje ciągle widoczne są na rynkach światowych spowodował dużą niepewność wśród konsumentów dotyczącą wiarygodności i pozycji rynkowej wielu przedsiębiorstw z różnych branż. Bankructwa, niewypłacalność, nieterminowość dostaw i inne negatywne zjawiska zachwiały dotychczasowym wyobrażeniem klientów indywidualnych oraz instytucjonalnych o względnej stabilizacji na rynkach. Dodatkowo, kłopoty finansowe wielu państw eurolandu spowodowały, że w świadomości klientów pojawiła się kategoria ewentualnych skutków ich upadku. Ponieważ skutki te trudne są do przewidzenia nawet dla ekonomistów, w świadomości klientów mamy do czynienia z nagłą potrzebą ostrożności i bezpieczeństwa na wypadek sytuacji, które są coraz bardziej prawdopodobne – niewypłacalności państw skutkującej załamaniem sektora prywatnego i publicznego. Utrzymująca się niepewność na rynku powoduje, że organizacjom coraz trudniej jest budować i podtrzymywać zaufanie klientów. Z drugiej strony jednak, sytuacje przełomowe dostarczają możliwości zbudowania przewagi konkurencyjnej, która może utrzymywać się nie tylko w dobie kryzysu, ale może również stanowić skuteczną barierę dla konkurencji w okresie stabilizacji na rynkach. Jednym ze sposobów budowy takiej przewagi jest przyjęcie perspektywy klienta w każdym aspekcie działania organizacji, co z założenia ma skutkować zwiększeniem jego * Prof. UAM dr hab., Wydział Prawa i Administracji UAM, e-mail: firstname.lastname@example.org, al. Niepodległości 53, 61-714 Poznań ** Dr, adiunkt w Katedrze Nauk Ekonomicznych Wydziału Prawa i Administracji UAM, e-mail: email@example.com, al. Niepodległości 53, 61-714 Poznań satysfakcji z oferowanych produktów i usług. Satysfakcja ta postrzegana jest jako klucz do utrzymania i zdobywania klientów oraz do przesunięcia akcentu w relacji z konsumentami z kwestii zaufania jako takiego na obszar zadowolenia i satysfakcji ze współpracy z daną organizacją. Przyjmuje się bowiem, że za bieżącą satysfakcją podąża zaufanie długoterminowe ze strony klienta. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zarządzania procesowego i dojrzałości procesowej jako kluczowej zmiany organizacyjnej umożliwiającej przyjęcie perspektywy klienta oraz przedstawienie propozycji modelu satysfakcji klienta, który może pozwolić organizacjom w sposób systemowy zarządzać satysfakcją. W efekcie takiego podejścia organizacje mogą budować długoterminowe relacje ze swoimi klientami skutkujące zaufaniem, na którym może zostać oparta długoterminowa przewaga konkurencyjna. Takie podejście powoduje, że obecnie niełatwa sytuacja ekonomiczno-społeczna przedstawiona powyżej może zostać skutecznie wykorzystana przez organizacje zarówno prywatne, jak i państwowe dla umocnienia swojej pozycji rynkowej. W badaniach przeprowadzonych w ramach prac nad niniejszą publikacją zastosowano metodę empiryczną, ankietę i wywiady bezpośrednie z kadrą zarządzającą. 1. Zarządzanie procesowe jako warunek przyjęcia pełnej orientacji na klienta Pod pojęciem procesu rozumieć należy zbiór czynności przebiegających równolegle, warunkowo lub sekwencyjnie, prowadzących do zmiany zasobów przedsiębiorstwa na wejściu w efekty końcowe w postaci produktu lub usługi. W tym ujęciu proces jawi się jako swoisty łańcuch wartości cząstkowych prowadzący do wytworzenia wartości końcowej dla klienta na wyjściu [Porter, 1996, s. 50]. Proces rozpoczyna się pozyskiwaniem zasileń materialnych oraz niematerialnych (wiedzy, informacji), które następnie przetwarzane są przez poszczególne gniazda procesowe, przy czym wyjście jednego gniazda tworzy wejście kolejnego gniazda w procesie. Aktualne staje się tutaj pojęcie tzw. klienta wewnętrznego oraz podejścia marketingowego wewnątrz procesu. W zarządzaniu procesowym pojęcie wartości dodanej definiowane jest przez pryzmat produktu końcowego [Burkette, Hedley, 1997, s. 4649; Villiers, 1997, s. 285-300]. Uważa się bowiem, że im produkt końcowy bardziej odpowiada potrzebom klientów organizacji, a nawet potrzeby te wyprzedza, tym większa jest wartość dodana, jaką reprezentuje. Zatem, konsekwentnie stosując tę perspektywę do oceny procesów biznesowych przyjmuje się, że procesy efektywne to takie, które zapewniają wytworzenie produktu o odpowiednio wysokiej wartości dodanej dla klienta [Grajewski, 2007, s. 79-80]. Dla właściwej oceny procesów w organizacji niezbędne jest odpowiednie zrozumienie i zdefiniowanie pojęcia wartości dodanej. Wąskie rozumienie ogranicza się do postrzegania wartości dodanej jedynie z perspektywy produktu końcowego. W praktyce konieczne jest jednak ujęcie szersze, odnoszące się również do wartości dodanej, którą dla klienta ma sposób wytwarzania produktu (np. sposób ekologiczny). Dopiero suma wartości dodanych: produktu i procesu jako takiego (jego architektura) stanowi o ostatecznym zadowoleniu klienta. Zadowolenie klienta = wartość dodana z produktu + wartość dodana (akceptacja) procesu Podstawą projektowania organizacji procesowej jest nadrzędna zasada przyjęcia perspektywy klienta zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej (poszczególnych gniazd procesowych) jak i zewnętrznej (klientów końcowych). Oczekiwania klientów końcowych wyznaczają główny tunel, który determinuje kryteria oceny działań podejmowanych przez organizację w obszarze projektowania procesów. Perspektywę tę uzupełnia szereg mikro tuneli, które tworzone są w obszarze działań wewnętrznych organizacji w relacji pomiędzy poszczególnymi gniazdami procesowymi. Stąd, głównym warunkiem poprawnego zaprojektowania organizacji procesowej jest przyjęcie wszechobecnej perspektywy klienta we wszystkich obszarach funkcjonowania organizacji. 2. Problem osiągania dojrzałości procesowej organizacji Zarządzanie procesowe wdrażane jest w organizacjach głównie przy okazji realizacji działań wymaganych do spełnienia założeń certyfikacyjnych norm ISO. Normy te przewidują identyfikację i opis procesów głównych organizacji, nazywając te działania wdrożeniem zarządzania procesowego. Należy jednak podkreślić, że pełne wdrożenie zarządzania procesowego wymaga od organizacji przejścia przez poszczególne poziomy dojrzałości. Wg M. Zawickiego i S. Mazura każdy z tych poziomów różni się pod względem [Zawicki, Mazur, 2008, s. 37]: zakresu identyfikacji i formalizacji procesów realizowanych w urzędzie stopnia określenia stanowisk odpowiedzialnych za realizowanie procesów wykorzystania wsparcia komputerowego w realizacji procesów istnienia i stosowania procedur monitorowania realizowanych procesów istnienia i stosowania procedur identyfikacji nowych procesów. Zagadnienie dojrzałości procesowej jest złożone i zamierzeniem autorów niniejszego referatu jest jedynie zasygnalizowanie problemu jako kluczowego z punktu widzenia pełnej orientacji organizacji na klienta. P. Grajewski definiuje dojrzałość procesową jako zakres, w jakim procesy są formalnie: zdefiniowane, zarządzane, elastyczne, mierzone i efektywne [Grajewski, 2007, s. 119]. Wg autora do głównych cech organizacji dojrzałej procesowo zaliczyć należy organizacyjną zdolność do doskonalenia produktu, identyfikację wszystkich procesów w organizacji, planowanie projektowania procesów, analizę efektywności procesów (eksperymentowanie), jasny podział ról i odpowiedzialności, monitoring stopnia zadowolenia klientów oraz jakości produktów, także w kontekście stworzonej bazy (standardów) do oceny jakości. S. Cyfert proponuje dwupłaszczyznowe podejście do doskonalenia organizacji procesowej, w wyniku którego możliwe jest osiąganie dojrzałości [Cyfert, 2006, s. 37]. Wg autora można wyróżnić dwa kryteria doskonalenia procesów w organizacjach: kryterium ciągłości procesu doskonalenia oraz kryterium poziomu doskonalenia procesów. Pierwsze z nich pozwala wyróżnić ewolucyjny oraz radykalny sposób doskonalenia organizacji procesowej, przy czym oba podejścia uzupełniają się w praktyce [Nowosielski, 2008, s. 77]. Jeżeli ciągłe doskonalenie organizacji nie przynosi efektów, należy zastosować podejście rewolucyjne [BrajerMarczak, 2009, s. 154]. Drugie kryterium pozwala na wskazanie płaszczyzny kompleksowości zakresu zmian oraz powiązania procesu doskonalenia ze strategią rozwoju organizacji. 3. Ogólny model poziomu satysfakcji klientów W dobie kryzysu zaufania coraz więcej firm, nawet tych, które posiadają sprawdzonych i wieloletnich odbiorców, uświadamia sobie, że klient ma możliwość zmiany sprzedawcy. Konkurenci, wykorzystując ogólny spadek zaufania często proponują atrakcyjniejsze warunki współpracy i coraz częściej odnoszą sukces w procesie przejmowania klientów. Stąd, nasuwa się pytanie, w jaki sposób i na jakiej podstawie budować długotrwałe relacje klient-sprzedawca w obszarach wspierających właściwy produkt końcowy. Wydaje się, że kryzys zaufania wpłynął na zmniejszenie roli lojalności, rozumianej jako emocjonalne przywiązanie do firmy. Spadek znaczenia lojalności związany jest także z ogólna tendencją dotyczącą zmiany charakteru tradycyjnego klienta modernistycznego w kierunku postmodernistycznego. Nowoczesny klient, także biznesowy, nie kieruje się przywiązaniem do firmy tylko ofertą, którą otrzyma. Biorąc powyższe pod uwagę, zaproponowano inną miarę siły relacji klient-sprzedawca, którą jest satysfakcja. Na rysunku 1 zaprezentowano metodyczne ujęcie modelu satysfakcji. Model ten ma charakter hierarchiczny. Oznacza to, że doświadczenia klientów z różnych obszarów współpracy z klientem wpływają na finalne zadowolenie ze sprzedaży poprzez kształtowanie postaw wobec firmy. Stąd, w modelu tym autorzy celowo zwrócili szczególną uwagę na obszar budowania doświadczeń klienta związanych ze współpracą ze sprzedawcą. Na rysunku 1 szczególną uwagę należy zwrócić na obszary wpływające na poziom ogólnego zadowolenia ze współpracy z klientem. W modelu zaproponowano pięć takich obszarów: biuro obsługi klienta dotyczące aspektu zatrudnionych w nim pracowników, biuro obsługi klienta pod kątem jego funkcjonowania, infolinię, obszar fakturowania oraz reklamacji. Należy zaznaczyć, że w zależności od potrzeb, możliwe jest dodawanie kolejnych obszarów do modelu w zależności od specyfiki funkcjonowania poszczególnych firm. Następnie obszary te są uszczegóławiane w celu badania zadowolenie klientów z poszczególnych elementów współpracy. Wiedza wynikająca z tego pola analizy pozwala na wskazanie konkretnych elementów mechanizmu współpracy z klientami, które stanowią o przewadze konkurencyjnej firmy ponieważ budują satysfakcję lub tych, które wymagają poprawy. Źródło: Opracowanie własne. 4. Istota i znaczenie sektora energetycznego Przez sektor energetyczny w znaczeniu szerokim rozumieć należy jako „procesy pozyskiwania źródeł energii, wytwarzania energii oraz dostarczania energii do jej odbiorców końcowych (przemysłowych i komunalnych)" [Skoczny, 2009, s. 525]. Ze znanych współcześnie źródeł energii wskazać należy na paliwa stałe: przede wszystkim węgiel kamienny i brunatny, gazowe: gaz ziemny, ciekłe: ropa naftowa, oraz paliwa jądrowe. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabierają tzw. odnawialne źródła energii, wykorzystujące siłę wiatru, spadku wód, źródła geotermalne, energię słoneczną, siłę fal, prądów i pływów morskich, biomasy. Bezsprzecznie ma to związek z narastającą globalnie potrzebą dbania o ochronę środowiska naturalnego oraz z koncepcją zrównoważonego rozwoju (trwałego i zrównoważonego rozwoju). W wąskim znaczeniu z kolei sektor energetyczny oznacza wytwarzanie oraz dostarczanie energii, bez procesów pozyskiwania jej źródeł. Współcześnie wytwarzanie i dostarczanie energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu ziemnego (naturalnego) traktuje się jako sferę użyteczności publicznej [Jasiński, Skoczny, Yarrow, 2003, s. 14]. W Unii Europejskiej ideę tę oddaje koncepcja usług w ogólnym interesie gospodarczym (services og general economic interest), służby publicznej (public service) czy usług powszechnych (universal services) [Kosiński, 2005, s. 139]. Trafnie spostrzega się, iż „energia elektryczna używana jest przy produkcji prawie wszystkiego…", oraz że „energia elektryczna jest powszechną cechą nowoczesnego społeczeństwa" [Richard, Gilbert, Kahn, Newberry, 2006, s. 1]. Ma ona ogromne znaczenie zarówno dla przemysłu, jak i dla gospodarstw domowych (ludności). Mówi się wręcz o kluczowym znaczeniu energii dla zachowania godności ludzkiej [Deleuze, 2001, s. 14]. Stąd koniczność zapewnienia bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię oraz szczególne obowiązki publiczne zagwarantować mają powszechny dostęp do energii, który z kolei jest gwarantem utrzymania minimalnego poziomu życia dla ludności. W związku z tym na przedsiębiorców sektora nakładane są specjalne obowiązki publiczne (ang. public service obligations, PSOs) [Kosiński, 2007, s. 144 i n.]. Zapewnienie dostępności energii, w tym elektrycznej, jakości i częstotliwości (trwałości) dostaw zagwarantowane mogą być dwojako – albo poprzez interwencję własnościową państwa (państwo jako właściciel sektora energetycznego produkuje i dostarcza energię) [Skoczny, 2001, s. 117] albo poprzez tzw. regulację sektorów infrastrukturalnych i sieciowych (w tym poprzez poddanie przedsiębiorców sektora energetycznego odpowiednim przepisom prawnym). Obecnie w Polsce sektor energetyczny podlega regulacji prawnej przede wszystkim ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne 1 oraz ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej 2 . 5. Model satysfakcji klienta – studium przypadku przedsiębiorstwa sektora energetycznego Zaproponowany przez autorów model satysfakcji zaprezentowano w oparciu o analizę sytuacji jednej z wiodących firm sektora branży energetycznej w Polsce (rysunek 2). Dla określenia kluczowych obsza- 1 T.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm. 2 Dz. U. Nr 94 poz. 551. rów wpływających na satysfakcję klienta wykorzystano miarę ważności, definiowaną jako siła wpływu danego obszaru na kształtowanie ogólnej satysfakcji ze sprzedawcy energii. Zerowa ważność oznacza, że inne obszary wyjaśniają ogólne zadowolenie silniej. Badania przeprowadzono metodą ankietową na grupie 30 losowo wybranych klientów biznesowych firmy z terenu całego kraju. Jak pokazuje rysunek 2, satysfakcję ze współpracy ze sprzedawcą energii elektrycznej najsilniej kształtuje postrzegana orientacja na klienta oraz postrzegana jakość. Im silniej sprzedawca energii jest postrzegany jako firma dbająca o klienta oraz jako firma, z którą współpraca układa się dobrze, tym silniejsze jest zadowolenie klienta. Jakość w sektorze energetycznym rozumiana jest głównie jako utrzymanie odpowiednich parametrów dostaw energii oraz brak awarii. Jest to aspekt drugi co do ważności w kształtowaniu ogólnego zadowolenia (22% - rys 2). Z poziomu doświadczeń, najmocniej na satysfakcję wpływa zadowolenie z taryf (45%) oraz z procesu fakturowania (21%). Rysunek 2. Model satysfakcji firmy sektora energetycznego Źródło: Opracowanie własne W celu rozpoznania szczegółowych elementów współpracy z poziomu doświadczeń klienta związanych ze współpracą ze sprzedawcą energii elektrycznej, przeprowadzono pogłębione badania, których wyniki przedstawiono w tablicy 1. Tablica 1. Elementy współpracy wpływające na poziom zadowolenia w bran- ży energetycznej 3 Wartości procentowe dotyczą częstości wskazań danego elementu współpracy przez badane przedsiębiorstwa. Źródło: Opracowanie własne Wyniki badań przedstawione w tablicy 1 pozwalają na wskazanie tych elementów funkcjonowania organizacji, które są dla niej szczególnie istotne w procesie budowania satysfakcji klienta ze współpracy. W obszarach najważniejszych, czyli fakturowaniu oraz taryfach, za elementy najistotniejsze uznano terminowość dostarczania faktur (88%) terminy płatności (82%) oraz poprawność wystawionych faktur (82%) a także elastyczność taryf (40%). Oceny średnie w aspekcie ważności (15%) otrzymał obszar dotyczący funkcjonowania biura obsługi klienta, w którym za kluczowe uznano wygląd pracowników (91%) oraz estetykę wnętrza i czystość (88%) a także obszar strony internetowej (14%), w którym za najistotniejsze elementy kształtujące satysfakcję klienta uznano przejrzystość strony (74%) oraz łatwość znalezienia potrzebnych informacji (73%). Zakończenie W dobie kryzysu zaufania przedsiębiorstwa zmuszone są do przyjmowania perspektywy klienta w swojej działalności aby utrzymać pozycję rynkową i nie doprowadzić do utraty klientów na rzecz konkurencji. Dodatkowo, trudna sytuacja rynkowa może stanowić okazję do umocnienia pozycji poprzez podjęcie działań wpływających na wzrost satysfakcji klientów ze współpracy z przedsiębiorstwem. Przyjęcie perspektywy klienta możliwe jest dzięki wdrożeniu zarządzania procesowego, które za dominujący wyznacznik funkcjonowania organizacji przyjmuje budowanie wartości dodanej dla klienta końcowego oraz dla klienta wewnętrznego, którym w tym przypadku są kolejne gniazda procesowe. Dodatkowo, organizacje procesowe działają bardziej efektywnie od tradycyjnych, co pozwala budować przewagę konkurencyjną na podstawie niższego kosztu, szybszego czasu dostaw a także lepszej jakości produktu. W celu określenia szczególnie ważnych obszarów współpracy firm z klientami w aspekcie budowania satysfakcji klientów warto zastosować zaproponowany przez autorów model satysfakcji klienta, który w sposób kompleksowy poddaje analizie mechanizm oddziaływania firmy na satysfakcję. Model ten, oprócz wskazania kluczowych obszarów współpracy pozwala na ich uszczegółowienie i wskazanie działań, które w poszczególnych obszarach są szczególnie istotne dla klientów. Wyniki analizy z wykorzystaniem zaproponowanego modelu pozwalają na skoncentrowanie wysiłków firmy na obszarach kluczowych w procesie budowy satysfakcji klienta ze współpracy z firmą. Satysfakcja ta, szczególnie w okresie spadku zaufania, może stanowić klucz do przetrwania tego trudnego okresu a nawet może służyć wzmocnieniu pozycji firmy względem konkurentów. Literatura 1. Brajer-Marczak R. (2009) Konsekwencje ciągłego doskonalenia procesów w organizacjach, w: Podejście procesowe w organizacjach, [red:] S. Nowosielski, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2. Burkette G.D. Hedley T. P. (1997) The Truth about Economic Value Added, CPA Journal, Vol. 67, No. 7 3. Cyfert S. (2006) Strategiczne doskonalenie architektury procesów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, AE, Poznań 4. De Villiers J. (1997) The distortions of Economic Value Added, Journal of Economics and Business, Vol. 49, No. 3 5. Deleuze O. (2001) w: Introduction. Right of access to energy, environmental protection and opening of electricity and gas markets. Energy Conference, Brussels 6. Grajewski P. (2007) Organizacja procesowa. Projektowanie i konfiguracja, PWE, Warszawa 7. Kosiński E. (2005) Usługi w ogólnym interesie gospodarczym a reguły ochrony konkurencji w Unii Europejskiej, RPEiS 8. Kosiński E. (2007) Rodzaje i zakres sektorowych wyłączeń zastosowania ogólnych reguł ochrony konkurencji, Poznań 9. Nowosielski S. (2008) Procesy i projekty logistyczne, Wyd. UE we wrocławiu, Wrocław 10. Porter M.E. (1996) Strategia konkurencji: metody analizy sektorów i konkurentów, PWE, Warszawa 11. Richard J. Gilbert, Edward P. Kahn, David M., Newberry K. (2006) w: International Comparisons of Electricity Regulation, (red.) Richard J. Gilbert, Edward P. Kahn, Cambridge 12. Skoczny T. (2001) Stan i tendencje rozwojowe prawa administracji regulacyjnej w Polsce, w: Ius Publicum Europeum, Dwunaste PolskoNiemieckie Kolokwium Prawników-Administratywistów, Warszawa 13. Skoczny T. (2003), Podstawy i zakres wspólnotowego prawa konkurencji w: Jan Barcz red., Prawo Unii Europejskiej. Prawo materialne i polityki, Warszawa 14. Zawicki M., Mazur S. (2008) Analiza instytucjonalna urzędu gminy. Wydanie II, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków Podziękowania Autorzy dziękują Zarządowi Koncernu za pomoc w opracowaniu wyników badań. Streszczenie Artykuł dotyczy problemu maksymalizacji satysfakcji klienta w okresie spadku zaufania. Autorzy wskazali istotę zarządzania procesowego oraz jego wpływ na końcowe zadowolenie klienta poprzez dopasowanie produktu końcowego do jego wymagań. Ponadto wskazano na rolę pozostałych elementów współpracy organizacji z klientem poprzez zaproponowanie modelu satysfakcji klienta. Model ten koncentruje się na obszarach współpracy rozpatrywanych z punktu widzenia ważności dla klienta oraz satysfakcji jaką dostarcza klientowi. Dzięki zastosowaniu tego modelu organizacja może wskazać te obszary działalności, na których powinna oprzeć swoją przewagę konkurencyjną. W artykule przedstawiono również przykład praktycznego zastosowania zaproponowanego modelu w jednym z wiodących koncernów energetycznych w Polsce. Słowa kluczowe klient, zarządzanie procesowe, satysfakcja Client orientation in process organization during trust crisis – satisfaction model (Summary) The article examines the problem of satisfaction maxmalizing in the period in which there is a huge trust deficit among the customers. To manage this problem organizations may implement process management and thus they may adjust their product to the needs of the clients. Moreover, the role of the other element in company operations can not be forgotten. Thus, the model of satisfaction has been shown. The model focuses on elements which are important for the customers and which in the same time play important role in satisfaction creation. In this way companies know exactly where they should seek for their competitive advantage. In the article there has also been presented practical example of model implementation in energy sector. Key words client, process management, satisfaction	<urn:uuid:2ca19247-2b81-4603-ac12-3fac0676fd39>	finepdfs	3.179688	CC-MAIN-2021-49	http://jmf.wzr.pl/pim/2012_4_1_21.pdf	2021-12-08T04:04:20+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964363437.15/warc/CC-MAIN-20211208022710-20211208052710-00361.warc.gz	45,901,512	0.922908	0.999966	0.999966	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2014, 4352, 6650, 8962, 10819, 11692, 14072, 15427, 15625, 17576, 19613, 21805, 21987 ]	1	0
POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku Gdańsk, dnia 14 grudnia 2021 r. BZK-XIII.2600.63.2021.PŻ ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku, w ramach badania rynku zaprasza do składania ofert cenowych na usługę związaną z zapewnieniem szybkiego i skutecznego powiadamiania użytkowników w sytuacjach zdarzeń kryzysowych. 1. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia: Procedury: Usługa musi posiadać możliwość konfigurowania procedur alarmowych, według których są wysyłane powiadomienia: Wybór typu procedury: informacyjna, która nie wymaga od adresata żadnej odpowiedzi, alarmowa, która wymaga od adresata udzielenia odpowiedzi (potwierdzenia lub rezygnacji), służy zebraniu określonej grupy uczestników zdarzenia; Wybór rodzaju powiadomień (sms, email lub VoIP); Planowanie odstępu między wiadomością e-mail, wysłaniem wiadomości SMS, wykonaniem połączenia VoIP; Konfigurowanie ilości powtórzeń wysyłki email, SMS i wykonywania połączenia VoIP; Konfigurowanie ilości powtórzeń całej procedury; Ustalanie zapotrzebowania na zasoby oraz celu wysyłki; Opcjonalnie ustalanie ram czasowych zdarzenia i rezerwacji zasobów w zadanym okresie. Każda procedura musi posiadać również przyznane przez system unikalny identyfikator. Raz przygotowana procedura służy następnie jako szablon przy wysyłaniu kolejnych powiadomień. Formularze: Usługa musi posiadać możliwość wysyłki formularza do dedykowanego adresata. Adresat powinien mieć możliwość wypełnienia formularza online. Usługa musi umożliwić dostęp do pobrania danych z wypełnionych formularzy i ich archiwizację. Powiadamianie: System musi posiadać opcje potwierdzenia lub odrzucenia uczestnictwa w zdarzeniu przez użytkownika końcowego. Potwierdzenie wymagane jest zarówno w wiadomości email, SMS jak i VoIP; ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, tel.: 58 30 77 322, fax: 58 301 54 35 POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku System musi umożliwiać wysyłanie powiadomień różnego typu w zależności od potrzeb: SMS lub e-mail lub VoIP; Wysyłający alert musi mieć możliwość wstrzymania lub wznowienia alertu z poziomu pulpitu; Wysyłający alert musi mieć możliwość odwołania wcześniej wysłanego alertu z poziomu pulpitu; Z poziomu detalu alertu musi być możliwe wysłanie prostej wysyłki informacyjnej (e-mail + SMS) do uczestników trwającego alertu. Raportowanie i archiwizacja: Usługa musi umożliwiać odbiór i analizę odpowiedzi (SMS lub email lub VoIP) udzielonych na wysłane powiadomienia; Usługa musi pozwalać na monitoring wykonywania kilku trwających procedur; Usługa zapewnia możliwość pobierania raportów z przebiegu procedury i wysyłki powiadomień, raporty dostępne w otwartym formacie CSV; Usługa musi pozwalać na przeszukiwanie archiwalnych alertów, po dacie wysyłki lub identyfikatorze; Usługa musi posiadać możliwość szczegółowych raportów (uczestnictwo, brak uczestnictwa, odebranie wiadomości e-mail, SMS, odsłuchanie wiadomości telefonicznej VoIP) dotyczących konkretnego uczestnika; Usługa musi posiadać możliwość generowania raportów zbiorczych dla przeprowadzonych w danym okresie alertów. Baza kontaktów i Grupy: Usługa musi posiadać możliwość grupowania użytkowników (kontaktów). Jeden kontakt może zostać przypisany do wielu grup; Usługa musi posiadać możliwość importowania z pliku (w formacie CSV, o rożnej konstrukcji) własnej bazy użytkowników (kontaktów). Przy importowaniu musi być opcja wyboru grupy, do której przypisani zostają wszyscy użytkownicy w pliku. Instancje i uprawnienia: Usługa musi zapewniać rozdzielenie uprawnień na Administratora, który zajmuje się zarządzaniem bazą kontaktów oraz konfigurowaniem procedur oraz Dyżurnego, który zajmuje się wyłącznie wysyłką alertów oraz ich monitorowaniem; Usługa musi zapewniać możliwość uruchomienia kilku instancji systemu w taki sposób, że jedna z instancji nie ma wglądu w procedury, grupy, użytkowników, archiwum i billingi drugiej instancji; Jeden administrator może zarządzać wieloma instancjami; Jeden dyżurny przypisany jest do jednej instancji; ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, tel.: 58 30 77 322, fax: 58 301 54 35 POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku Jeden kontakt (adres e-mail lub numer telefonu) może otrzymywać powiadomienia z dowolnej liczby instancji. Dostępność usługi: Usługa musi być dostępna z telefonu z dostępem do Internetu, z zainstalowanym popularnym, mobilnym systemem operacyjnym. Usługa musi posiadać wygodny panel zarządzania dostosowany do mniejszej rozdzielczości telefonu; Usługa musi być dostępna z tabletu z dostępem do Internetu, z zainstalowanym popularnym, mobilnym systemem operacyjnym. Usługa musi posiadać wygodny panel zarządzania dostosowany do mniejszej rozdzielczości tabletu; Usługa musi być dostępna z komputera z dostępem do Internetu, z zainstalowanym na nim popularnym systemem operacyjnym; Usługa nie może wymagać instalacji specjalnego oprogramowania, poza przeglądarką internetową – przeglądarka internetowa powinna widnieć w pierwszej 10 rankingu najczęściej używanych przeglądarek, tworzonego na podstawie badań gemius Traffic; Wykonawca musi zapewniać dostępność usługi (SLA) usługi przez 24/7. Zabezpieczenia: W systemie musi być zapewniona wysoka polityka bezpieczeństwa, z uwagi na przechowywane dane osobowe: System musi być zabezpieczony protokołem SSL; Do zalogowania w systemie musi być konieczne podanie unikalnego loginu (adres e-mail) oraz hasła. Przy ustawianiu hasła stosowana będzie polityka bezpieczeństwa zgodna z wytycznymi GIODO: Hasło musi mieć minimum 8 znaków, małą i dużą literę oraz cyfrę lub znak specjalny, Hasło musi być inne od 3 ostatnich, Hasło musi być zmienione raz w miesiącu, Po 10 nieudanych próbach logowania konto użytkownika zostaje zablokowane; Sesja użytkownika musi wygasać po 30 minutach nieaktywności; Musi być stosowany mechanizm wymuszania zmiany hasła raz w miesiącu; Jednocześnie musi być możliwość samodzielnego przypomnienia hasła przy zachowaniu procedury bezpieczeństwa. Rozliczenie: Usługa musi mieć możliwość pobierania bilingów z wysłanych SMS-ów i połączeń telefonicznych; Usługa musi mieć możliwość bieżącego śledzenia wykorzystania przysługujących klientowi pakietów wysyłkowych. POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku Ilość połączeń: W ramach usługi, bez dodatkowych opłat w okresie 9 miesięcy, Wykonawca musi zapewnić realizację połączeń SMS i telefonicznych w ilościach nie mniejszych niż: SMS-Y Ilość smsów krajowych na czas trwania umowy 140 000 szt.; Ilość smsów krajowych do wykorzystania miesięcznie – 11 166 szt. MINUTY Ilość minut krajowych na połączenia telefoniczne na czas trwania umowy – 36000 minut; Ilość minut krajowych na połączenia telefoniczne miesięcznie do wykorzystania – 3000 minut. Wykonawca musi zapewnić możliwość dokupienia dodatkowych smsów i minut połączeń głosowych po stawkach nie przekraczających średnich stawek rynkowych. 2. Warunki jakie muszą spełniać Wykonawcy: Wykonawca musi posiadać koncesję, zezwolenie lub licencję na świadczenie usług telekomunikacyjnych, czyli: zaświadczenie o wpisie do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 576, ze zm.); Wykonawca musi wykazać, że w okresie ostatnich trzech lat, a jeśli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wykonał należycie, co najmniej jedną usługę polegającą na zapewnieniu szybkiego i skutecznego powiadamiania użytkowników w sytuacjach zdarzeń kryzysowych; Wykonawca musi zapewnić realizację zadania zgodnie ze standardem i opisem przedmiotu zamówienia; Wykonawca musi posiadać potencjał techniczny i osobowy, tj. dysponować osobą/osobami o merytorycznej wiedzy i technicznych umiejętnościach w zakresie wykonania zadania; Wykonawca musi znajdować się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia. 3. Pozostałe: Umowa na świadczenie usług transmisji danych zostanie zawarta na czas od 01.01.2022 r. do dnia 31.12.2022 r.; Termin płatności faktur za usługi transmisji danych będzie wynosił 30 dni, licząc od dnia prawidłowo wystawionej Faktury VAT; Wykonawca może zwrócić się do Zamawiającego o wyjaśnienie dotyczące treści zaproszenia. Zamawiający może udzielić wyjaśnień, o ile uzna to za niezbędne ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, tel.: 58 30 77 322, fax: 58 301 54 35 POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku i w takiej sytuacji przekaże je do wiadomości potencjalnym Wykonawcom w formie w jakiej zostało ogłoszone Zaproszenie do składania ofert; W toku badania i oceny oferty Zamawiający może żądać od Wykonawców w wyznaczonym przez siebie czasie wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert, oraz wezwać do uzupełnienia lub wyjaśnienia załączonych do oferty dokumentów. Zamawiający uzna za nieważną ofertę Wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień potwierdza, że oferta jest niezgodna z wymaganiami określonymi w zaproszeniu; Informację o wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający przekaże mailowo wszystkim Wykonawcom, którzy złożyli oferty; Wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, zostanie poinformowany o formie realizacji sprawy; Zamawiający zastrzega sobie prawo do unieważnienia postepowania w każdym czasie. Wykonawcy nie będą przysługiwały żadne roszczenia z tego tytułu; Kontakt w sprawie tel. 58 30 77 308. 4. Dokumenty jakie powinni dostarczyć Wykonawcy Wypełniona i podpisana oferta; Pełnomocnictwo /upoważnienie w uzasadnionych przypadkach; Koncesje, zezwolenia, licencje lub dokumenty potwierdzający, że wykonawca jest wpisany do jednego z rejestrów zawodowych lub handlowych, prowadzonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania; Wykaz usług wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania oferty, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane, oraz załączenie dowodów określających czy te usługi zostały wykonane lub są wykonywane należycie. Dowodami o których mowa są referencje bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego usługi były wykonywane, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych są wykonywane. Jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów oświadczenie wykonawcy. W przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych nadal wykonywanych referencje bądź inne dokumenty potwierdzające ich należyte wykonywanie powinny być wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert. 5. Sposób przygotowania ofert. Wypełniony i podpisany odręcznie przez osobę upoważnioną formularz oferty potwierdzający spełnienie warunków określonych w Zaproszeniu do składania ofert ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, tel.: 58 30 77 322, fax: 58 301 54 35 POMORSKI URZĄD WOJEWÓDZKI w Gdańsku wraz z niezbędnymi załącznikami należy zeskanować i przesłać w formie elektronicznej na adres e-mail: email@example.com. w terminie do dnia 21 grudnia br. Wiadomość powinna być zatytułowana: oferta na usługę związaną z zapewnieniem szybkiego i skutecznego powiadamiania użytkowników w sytuacjach zdarzeń kryzysowych – BZK-XIII.2600.63.2021. 6. Kryteria oceny ofert. Przy wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający będzie się kierował kryterium „cena". Za ofertę najkorzystniejszą zostanie uznana oferta z najniższą ceną spośród ofert nieodrzuconych i spełniających wszystkie wymagania określone w niniejszym zaproszeniu. Zastępca Dyrektora Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Roman Słowiński ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, tel.: 58 30 77 322, fax: 58 301 54 35	<urn:uuid:7b14c12d-72db-4227-b6a1-1e2ed1012136>	finepdfs	1.09668	CC-MAIN-2022-27	https://www.gdansk.uw.gov.pl/attachments/article/3912/Zaproszenie-do-skadania-ofert.pdf	2022-06-30T03:55:07+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103661137.41/warc/CC-MAIN-20220630031950-20220630061950-00170.warc.gz	822,807,952	0.999924	0.999979	0.999979	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1866, 4107, 6198, 8364, 11017, 11846 ]	1	0
Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. AUTENTYZM POSZUKIWANIA UWAGI O LITERATURZE DRAMATYCZNEJ XX-LECIA Poeci mówią nierzaz o sobie, że są sejsmografami dzieżącego się czasu, porównuje się ich też do subtelnych barometrów, notujących to, co już jest, a czego jeszcze my, ludzie codziennej prozy, nie dostrzegamy. Posłuchajmy poety: Kończy się jakaś epoka zaczyyna się nowa epoka i artyści czują się chwilami zobowiązani do stworzenia dzieła godnego naszych wielkich czasów niezwykłych tymczasem okazuje się że jakaś epoka już się skończyła inną się zaczęła jedni to zauważyli inni nie zauważyli robią więc to i owo i tak dalej po końcu tamtej epoki i na początku nowej epoki nie tylko artyści coś się skończyło nic się nie chce zacząć może się już zaczęło¹ Takim cytatem należałoby właściwie zakończyć uwagi o literaturze dramatycznej XX-lecia. Dobre to bowiem zamknięcie rozważań o drogach i zaułkach, rozwoju i zastoju tej gałęzi naszej najnowszej litera- ¹ T. Różewicz, Nic w płaszczu Prospera. Warszawa 1962, s. 24—25. tury: „jakaś epoka już się skończyła inna się zaczęła... robią więc to i owo i tak dalej po końcu tamtej epoki i na początku nowej epoki”. Cytację o końcu i początku epoki zaczerpnąłem z wiersza poety, który jest także autorem kilku wybitnie ciekawych utworów dramatycznych. Sojusz, nawet personalny, poezji z dramatem, ściślej: lirycznej refleksji z dramatem poetyckim — jest momentem charakterystycznym nowego i najnowszego dramatopisarstwa. Myślę tu nie o formalnie, wersyfikacyjnie poetyckim dramacie (ten ostatni manifestuje swą obecność przez cały ciąg XX-lecia), lecz o elementach lirycznej dozwolności w układzie dzieł, o umieszczaniu ich w celowo rozbudowanym polu skojarzeniowym, o metaforyzacji dramatu, o zamianie techniki tradycyjnie uznawanej za realistyczną na poetycki syntetyzm i zasadę reprezentatywności problematyki dominującej. Symbioza dramatu z innymi dziedzinami literatury trwa nie od teraz; zjawisko to, jak sądzę, można by rzutować wstecz na całe XX-lecie. Wypadłoby wówczas mówić o kolejnym oddziaływaniu na dramaturgię: literatury reportażowej, sprawozdawczej, dalej realistycznej prozy powieściowej, lirycznej refleksji na koniec. Taką akurat schematyzację, wedle gatunkowych powinowaectw, da się przez materiał przeprowadzić — jeżeli nie ze szczególną precyzją, to także bez gwałtu nad literackimi dokumentami okresu. Bo gdy oto — powołując przykład — taka Wielkanoc Stefana Otwinowskiego, dramat pisany pod koniec wojny, da się jakoś umieścić w tradycji Wyspiańskiego, to z drugiej strony jest ten utwór fragmentem wielkiego „zdania sprawy” z tragedii wojennej, jest ten utwór fragmentem zjawiska ogólnego dla całej literatury polskiej, która na pewien czas zamieniła się w jeden wielki zapis doświadczenia zbiorowo przeżytego, w pamiętnik, nekrolog, dokumentację nie tylko uczuciową. Udramatyzowanym zbiorem reporterskiego materiału z ledwie wczorajszej historii, zgoła historiozoficznym reportażem miały być sztuki takie, jak Ziemia oskarża Wandy Karczewskiej, czy — przykład jakże od poprzedniego różny — Zamach Brezy i Dygata. W bardzo rozmaity sposób owa sprawozdawcza intencja okazała się w różnych utworach, inaczej w takiej literaturze, jaką prezentuje Wiosna Flory Bieńkowskiej, inaczej w utworze o określonej już randze artystycznej, jak Dom pod Oświęcimiem Holuja, jeszcze inaczej, w kilka lat później, sprawozdawcze cechy okaże Dom na Twardej Kazimierza Korcellego. Trudno tu mówić o podobieństwach, ale przecież nawet utwór tak pozaseryjnie oryginalny jak Dwa teatry Szaniawskiego, prowadzi konfrontację realizmu na scenie z makabryczną fantastyką historii realnie aktualnej, jest też po swojemu sprawozdaniem z czasu, w którym sztuka okazała kłopotliwą niewspółmierność wobec wydarzeń. W dziesiątkach utworów pisanych pod bezpośrednim naporem tematu wojennego, a i w lata potem, znajdujemy udramatyzowane fragmenty „kroniki walczącego miasta”, „reportaże sceniczne”, „reportaże dramatyczne”; rangę typowości niech zyskają tytuły takie, jak: A działa się tak niedawno czy Miasto się broni. Razem to przewaga widowiska dramatycznego nad dramatem. Kronikarski pseudoautentyzm, sprawozdawcza panoramiczność, widowiskowość, określenie „reportaż” w podtytule — to dla pierwszych lat naszej powojennej dramaturgii jest tak samo charakterystyczne, jak dla jakiegoś innego okresu pojawienie się podtytułów: „sztuka sensacyjna”, „komedia kryminalna”, jak tak ważne dla nowatorów drugiej połowy XX-lecia określenie „tragifarsa” (był przed kilku laty także jeden „komidramat”). Dramat tamtych pierwszych lat posiada określone pokrewieństwo tematu i nastroju, nastawienie na relację z przeżytego, tak w sferze wydarzeń i polityki, jak w sferze świadomości społecznej. Jeżeli i wtedy ktoś objaśniał swój utwór określeniem „tragikomedia” bądź „misterium” (tak w utworach Wojciecha Bąka), to bądźmy pewni tradycyjności takich określeń, mało mają one wspólnego z programowym odrodzeniem awangardyzmu w dziesięć lat później. Bądźmy pewni, gdy spotkamy dzieło z ustalonym pod tytułem gatunkiem: „tragedia z towarzyszeniem klarnetu”, że to tragedia z ostatnich lat — lata pierwsze były pateytyczne i poważne, nawet w komedii. Czy okres następujący, okres programowego formowania oblicza dramatu według ostrych i wąskich kryteriów realizmu socjalistycznego, czy rzeczywiście stał ten okres pod znakiem dominowania prozy powieściowej? Tak i nie. Wprowadzenie wówczas na scenę — ze starańiem o obyczajową wierność i wyrazistość ideową — Lalki w 14 obrazach oraz Pensji pani Latter nie było koincydencją przypadkową, nie stanowi przecież argumentu w interesującej nas kwestii. Przerabianie powieści na scenę, jak na scenariusze filmowe, jest zjawiskiem ogólniejszym, tłumaczy się strukturą współczesnego układu repertuarowego oraz specyficznymi wymogami masowego odbioru, w którym pozycja popularna zyskuje jeszcze na popularności, gdy ją się przekłada na nowy rodzaj sztuki (atrakcja spotkania ze zjawiskiem już po części znanym, równoległa do atrakcji zaskoczenia zjawiskiem całkiem nowym). Tak jest, uroczystość, z jaką Lalka wkroczyła na scenę Teatru Polskiego, nawet programowy realizm realizacji — nie świadczą jeszcze o niczym. Przeciw założeniu o jakiejś szczególnej roli techniki powieściowej wysunąć można także fakt, że osławiona teoria bezkonfliktowości, tak bardzo zbliżająca akcję dramatu do powieściowego opisu, nie dała w Polsce widocznych efektów. A jednak, gdy zważymy, jak rygorystycznie dramat tamten trzymał się realiów i sfery obyczajjowej, jak bardzo był nastawiony na modelowo kompletny obraz sił społecznie czynnych (schemat wzrostu żywiołów pozytywnych, pokonanie wrogich), gdy przypomnimy zasadę uzupełniania brakującej sztukom dramatycznym problematyki (Grzech Żeromskiego, Niemcy Kruczkowskiego), to związki z powieścią, z powieściową pełnią obrazu życia i z powieściowym dydaktyzmem, staną się mniej wątpliwe. Mam przecież w zapasie argument poważniejszy, nie z dziedziny estetyki gatunków, lecz z dziedziny ich społecznego funkcjonowania. Oto teksty dramatyczne tamtych kilku lat nie były, ściślej rzecz biorąc, częścią widowiska teatralnego taką, jaką zwykle bywa tekst literacki, elementem upodrężdnionym wobec nowej jakościowo całości — nie, to raczej teatr był dodatkiem do tekstów. Dramat rozpisywano na role, prezentowano na scenie, to był jeden ze sposobów zrealizowania dialogów i didaskaliów utworu zasadniczo takiego samego, jak ten, który zamiast do reżysera trafiał do drukarni iszedł w świat w postaci książki. Sposób tworzenia, sposób transponowania rzeczywistości ludzkiej w sztukę był w gruncie ten sam, prawie ten sam. Tyle że inne były rygory objętości, a i większe nasycenie dialogami w tym typie odtwarzania widoku świata, w którym opis zastępowała werystyczna dekoracja i sceny masowe, czyli w dramacie. Dokładniej zaś — w dramacie zrealizowanym jako widowisko teatralne. Teatr dodawał swoimi sposobami to wszystko, czego tekstowi dramatycznemu brakowało do epickiej pełni — ale co w literackiej wersji dramatu było oznaczone, tak samo przy pomocy objaśnień, jak przez układ akcji, schemat rozwiązania itd. Przecież pełne prawo obywatelstwa miały w tamtym dramacie tak zdecydowanie powieściowe jakości, żeby dać przykład, jak piękno przyrody, jak iluzja perspektywy nie scenicznej, ale prawdziwej, jak rekonstrukcje — w intencji dokładne — atmosfery, stosunków i kształtu wydarzeń przedstawionych. Czy ma to znaczyć, że uważam utwory takie, jak Rusinka Pawilon pod sosnami, jak Dobrego człowieka Gruszczyńskiego, Dr Annę Leśną Krzywickiej, Brandysa Sprawiedliwych ludzi, jak Kreta Lutowskiego, i parędziesiątków innych — nie za dramaty, za coś innego niż dramaty? Skądże. Były to dramaty i w intencji piszących, i spełniały wszelkie wymogi formalne gatunku, trafiały na scenę... Nie zawsze były źle napisane jako dramaty, wielu dobrych aktorów znalazło tam dobre role, nie czas tu się rozwodzić, jak bardzo rygoryzm realistycznych kryteriów dopingował reżyserów do drobiazgowego szlifowania warsztatu. Czy jednak z każdego spośród tych dramatów, nie zmieniając ani na jotę problematyki, nie można by zrobić powieści? produkcyjnej, historycznej, antyimperialistycznej itp.? Spróbujeć zaś przepisać na powieść — ot, Imiona władzy Broszkiewicza. Już w pierwszym cyklu tej dramatycznej trylogii mamy wyłożone zasady władzy w dialogu z partnerem milczącym, z partnerem, jak się nagle w finale sceny okazuje, martwym, rzymska racja stanu dyskutuje z niąm o ofiarę tejże racji. Bez tego czysto teatralnego, obrachowanego na efekt sceniczny zabiegu nie ma dyskusji o „imionach władzy” takiej, jaką Broszkiewicz chciał nam pokazać. Na pełnię obrazu powieściowego musiała się złożyć inny typ uwarunkowań obu antagonistów, inny typ argumentacji, inna, na koniec, jasność autorskich rozstrzygnięć intelektualnych. Dobrze wyliczony efekt (wszystkie racje, słuszność, konieczność — po jednej stronie — po drugiej milczenie ofiary) zniknąłby razem z dramatyczną aforystycznością tej sceny. To by można było przetłumaczyć na język publicystyki, ale to nie byłaby dobra robota, raczej moralistyczne głędzenie, to by było jakościowo coś odmiennego. Odwrotny przykład nieprzekładalności: gdy Leon Kruczkowski przełożył na dramat powieść Andriejewa o gubernatorze, przewrócił do góry nogami, uspokoczył zasadnicze tezy rosyjskiego pisarza, te tyczące się psychologicznego molocha władzy. Toteż musiała być dokonać zasadniczych zmian w ideowych akcentach sztuki Kruczkowskiego ktoś, kto by z kolei chciał ją zapisać jako realistyczną prozę fabularną — czy, co było by równie deformujące, jako prozę dyskursywną. Jak wiadomo, krytycy mieli sporo kłopotu ze streszczeniem, z opisaniem własnymi słowami wątków problemowych Śmierci gubernatora; jak wiadomo, krytyk streszczając utwór dramatyczny, dokonuje pospolicie fabularyzacji powieściowej, stara się dla własnej i czytelnika wygody doprowadzić utwór z gatunkowej reguły syntetyczny do postaci analitycznej, dopisuje epickie konsekwencje, uzasadnienia, ulogicznia wedle zasad realizmu powieściowego. Posłuchajmy fragmentu prozy Różewicza: Tak się złożyło, że miałem już czterdzieści lat, kiedy przystąpiłem do egzaminu dojrzałości. Egzamin ten zdają zazwyczaj młodzi ludzie […]. […] różne wypadki spowodowały, że skłałem ten egzamin z dwudziestoletnim opóźnieniem. […] Wielki zamęt wywołała pewna zmiana w organizacji egzaminu dojrzałości. Egzaminatorami byli obecnie wszyscy ludzie, bez względu na wiek, zajęcie i stan umysłowy. Dzieci i staruszkowie. Panienki. Sąsiadki. Księża. Konduktorzy. Jeden lekarz i jeden krytyk. Wujek. Trudno doprawdy wyliczyć wszystkich egzaminatorów. Tymczasem ja jeden byłem abiturientem […]. Od zdania, w którym poinformowano nas o „pewnej zmianie w organizacji egzaminu dojrzałości”, rozumiemy, że nie poruszamy się w kręgu konwencji realizmu biograficznego; że tak pojęty egzamin dojrzałości nie stanowi możliwego tematu „porządnie” ułożonej powieści. Toteż na ten temat Różewicz napisał Kartotekę. Powiedział o niej: „Sztuka ta jest realistyczna i współczesna”. Słusznie, trudno o przykład utworu --- 2 T. Różewicz, Przerwany egzamin. Warszawa 1960, s. 133–134. bardziej przepojonego autentyzmem, bardziej sumiennie współczesnego — ale to realizm na konstrukcję powieściową nieprzekładalny. Chyba na potok luźnych skojarzeń, chyba na prozę pokrewną otwartej formie poematu, pokrewną jakiejś lirycznej spowiedzi o sobie samym dla współczesnych... W każdym układzie realizmu fabularnego bohater Kartoteki straciłby reprezentatywność ideową na rzecz socjologicznej typowości, dramatyzm losu by się roztopił w biograficznej chronologii, biograficznej konsekwencji, zupełnie inaczej by funkcjonowała w powieści masa szczegółów wspomnieniowych, które takiej wagi nabierają w Kartotecie. Nad „realistyczną i współczesną” sztuką tego rodzaju nie ma już patronatu i dominanty powieściowej fabulacji. Tu konieczna dygresja: jeżeli z jakąś racją można przeciętną sztukę produkcyjną nazwać dramatem sui generis powieściowym, to nie ma to nic wspólnego z zagadnieniem tzw. sceniczności. Literackość takiego oto dramatu produkcyjnego nie była przeszkodą, jeśli idzie o realizację sceniczną: poddawały się one stosunkowo łatwo zabiegom inscenizacyjnym, nie były to utwory antyteatralne, ani nawet ateatralne. Dramat taki zostawiał reżyserowi, widzowi (a i autorowi) mało „luzu interpretacyjnego”, był jednoznacznie gotowy już w tekście — ergo, był łatwy, wymagał tak samo wiele warsztatowej biegłości, jak mało angażował inwencję twórczą — i intelektualną — ludzi teatru. I odwrotnie, utwory, których problematyki nie da się wprost przełożyć na ciąg powieściowych konsekwencji, utwory stanowiące autentyczną partyturę jakiejś możliwej realizacji scenicznej, te utwory bywają niejednokrotnie bardzo kłopotliwe, trudne do wystawienia. Powinny być takie, im bardziej są utworami specyficznie dramatycznymi, im bardziej operują sumą jakości potencjalnych, których niepodobna wprost przekazać za pomocą innego gatunkowo sposobu zapisu literackiego. Niezależnie natomiast od pytania o sceniczność, niezależnie od lepszego czy gorszego przylegania konkretnych dzieł do mocno niepewnego, zmiennego kryterium teatralności dramatu, a nawet: dramatyczności dramatu — niezależnie od tego wszystkiego wolno stwierdzić swoistą równowagę dramatu i powieści produkcyjnej, dramatu i powieści w okresie realizmu postulatywnie socjalistycznego, warto zauważyć svoistą wymienność problemową między tymi dwoma gatunkami. I tu, i tam zasadniczo tak samo, przy pomocy podobnej techniki, prezentowano rzeczywistość społeczną. Jednoznacznie. Jak już wspomniałem, bez luzu interpretacyjnego. Cóż zaś nastąpiło, gdy problemy i osoby dramatu straciły tę konturowo wyrazistą jednoznaczność, gdy przestały być jasno napisaną receptą na rozumienie naszego i wrogiego nam świata? Gdy — parafrazuając powiedzenie jednego z młodszych dramaturgów — bohater sztuki wystąpił przed nami na scenie „jako facet i niefacet”... Kilka lat temu napisał Ireneusz Iredyński sztukę Figlarz w komisariacie, twór nieosobliwie udany, jakże przecież swym groteskowym ni-by-filozofowaniem trafiający w motyw przewodni wielu znakomicie po-ważniejszych utworów najnowszych: sztuka Figlarz w komisariacie programowo poświęcona była zatracie jednoznaczności — osób, sytuacji, słów, poglądów. Czyli zjawisku, które stało się — jeżeli odliczyć pewną liczbę utworów związanych wprost z publicystyką wokół Października — czymś charakterystycznym dla dramaturgii lat ostatnich. Na dobre i na złe dla tej dramaturgii zatarciu uległa wyraźnie przedtem oznaczona linia między autorskim „tak” i autorskim „nie”; w najlepszym razie linia ta przemieniła się w meandryczny zygzak szukania prawdy, w najgorszym (dla jednoznaczności) zakwestionowano w ogóle sensowność rozgraniczania pola semantycznego utworu na stronę słuszności i niesłuszności, jeżeli już i semantyki utworu nie uznano za zbędne obciążenie tradycją. W każdym razie powstał ów luz interpretacyjny, rozrosły się marginesy niedopowiedzeń, pole poszukiwań, na którym tak łatwo zblakać się widzowi, krytykowi, reżyserowi, nade wszystko zaś autorowi. Ale to odrębna kwestia, wykraczająca poza indywidualną świadomość i rozeznanie każdej z wymienionych grup konsumentów i twórców. Czy nad najnowszą twórczością dominuje liryczna refleksja? Cóż, jak się wspominało, wielu poetów popróbowało dramatopisania: Różewicz, Karpowicz, Herbert, Grochowiak, Drozdowski... Jasne, że to pewien wpływ wywarło, inwazji przecież żywiołu poetyckiego na dramat nie wy tłumaczymy osobami poetów. Gałczyński już nie żył, gdy powstał klimat, w którym należyte echo znalazła jego groteska satyryczna, w którym w różny sposób nawiązano do jego miniatur dialogowych. Nie przez piszące dramaty osoby poetów wtargnęła do literatury teatralnej metaforyczna wielowartościowość sensów, symboliczne uogólnienia, właściwy liryce współczesnej syntetyzm wyrazu i fragmentaryzm. Nie dlatego schemat ideowej jednoznaczności przemienił się w schemat poszukiwania, w serie pytajników, a dominowanie powieściowej przedmiotowości ustąpiło placu osobistemu stosunkowi do tematu. Tendencja to powszechniejsza niż upodobania indywidualne, objawia się w przerosznych maskach i kostiumach stylizacyjnych. Przed trzema laty w jednym z numerów „Dialogu” znalazły się obok siebie dwie sztuki: Śmierć na wybrzeżu Artemidy i Krucjata. Jedna wierszem, druga prozą; jedna wyszła spod pióra dramaturga renomowanego, drugą pisał debiutant. W obu sztukach występują: Agamemnon, Klitemnestra, Ifigenia. W obu nawiązanie do tematu antycznego ma wszelkie cechy poetyckiej metaforyzacji. Jest próbą postawienia generalnych pytań o człowieka przy pomocy znanego z tradycji literackiej systemu znaków. A przecież nie ma mowy o podobieństwie stylistycznym obu utworów, akcja jest całkiem różna, inne założenia, intencje, zawartość intelektualna. To tylko z przypadków polityki redakcyjnej miesięcznika „Dialog” wynikło zestawienie tragedii Romana Brandstaettera ze sztuką Krzysztofa Chośnińskiego. Wszakże wspólne obu utworom operowanie sygnałem antycznym nie da się nazwać przypadkiem. To jedna z tendencji stylizacyjnych — i tematycznych — szczególnie manifestowanych ostatnio. Oczywiście, nic nowego nie tylko pod słońcem, ale i w naszym XX-leciu: jeszcze w czasie wojny pisała Anna Świrszczyńska Orfeusza, nic wspólnego z omawianym tu okresem (prócz daty premiery) nie ma „komedia pozornie cyniczna” Swinarskiego o Achilleisie i pannach, przez kilkanaście lat tworzył Ludwik Hieronim Morstin Trylogię antyczną — idzie przecież o nasilenie tendencji, a także o to, iż nie występuje ona, jak przedtem, w izolacji, ale razem z innymi, jakie rozmaitymi, zabiegami poetyzacji, że to działa w swoistym systemie. Inny przykład tendencji manifestowanej dość powszechnie wskazuje jednak, że do problemów stylizacji w żadnym razie oblicza dramatu w latach ostatnich sprowadzić się nie da. Cechą oto rozpowszechnioną jest nawiązywanie do narodowej tradycji poetyckiej, szczególnie do pozycji utrwalonych w kanonie lektur szkolnych, takich jak wielcy romantycy, jak Wyspiański. Nawiązania przeprowadzane wedle krańcowo różnych sposobów. Takich np., jak rozgłośne kpiarstwo z naczelnego wieszcząca i z umiejętności wieszczenia w Śmierci porucznika Słowomira Mrożka. Albo jak przeplatanie narodowym, właśnie „szkolnym” cytatem aktualizującej adaptacji Ptaków Arystofanesa. A jak zawiłkany związek z tradycją, z kregiem Dziadów i Kordiana, obserwujemy w Kartotece Różewicza: jest tam i nawiązanie przez negację do koncepcji bohatera narodowego, jest eksplorowanie tekstów, jest antyromantyczna „godzina myśli” i „spowiedź dziecięcia wieku”. W obrazach historycznych Stanisława Grochowiaka pt. Król IV część druga nosi tytuł Spisek koronacyjny; nie na tytule jednak tylko zasadza się aluzyjność literacka, przenikająca cały utwór. Rzecz nie w szpikowaniu dzieł aluzjami i cytatami; utwory, o których myślę, najdalsze są od literatury erudycyjnej, nastawionej na zabawę w cytowanie inkrustacje i zgadywanki. Nie ma tu co zgadywać, autorzy odwołują się do tekstów notorycznie znanych; nie ma stylistycznych inkrustacji, klasycy narodowi wprowadzani są na siłę, brutalnie i zgrzytliwie. Zjawisko tłumaczy się czymś innym — najłatwiej zauważyć, że to wyraz krytycznego, a nawet szyderszego stosunku do historycznych przesłanek kształtowania się mentalności narodowej. Przesłość literacka, poezja romantyczna na pierwszym miejscu, występuje w dwojakiej roli: jako świadectwo określonego typu świadomości i jako czynnik z kolei kształtujący świadomość generacji następnych, żywotny po swojemu do dziś. Ale to również podjęcie od nowa, w jakże zmienionych warunkach, starej, romantycznej problematyki, stawianie pytania o stosunek jednostki do zbiorowości, pytania o osobistą odpowiedzialność indywidualum za udział w procesie nadindywidualnym, społecznym — to kolejna próba gruntowania głębi samotności wśród ludzi, ideowe zmaganie się — jakie romantyczne! — o prawo moralne do decydowania za siebie i tylko za siebie, o prawo do pełnego, kreacyjnego zaangażowania w życie narodu, wpływu na jego rozwój. Nie jest to splot idei wzajemnie się wykluczających, lecz, właśnie z romantyzmu się wywodząca, polemika o granice wolności, o sens wolności. Jeżeli w taki, już nie tylko powierzchniowy sposób obserwować będziemy epidemię poetyckiego cytatu i aluzji, ów domowy spór z tradycją, potrafimy zakresić wspólne pole uczulenia na romantyzm między zjawiskami tak diametralnie różnymi, jak ostatnie sztuki Leona Kruczkowskiego i, dajmy na to, Policją czy Indykiem Mrozka. Różne, często przeciwstawne tendencje ideowe objawiły się na tym wspólnym polu, trudno by też kilka dziesiątków utworów, pisanych w ostatnich siedmiu-ośmiu latach podprowadzić do wspólnego mianownika. Jeżeli jednak krążenie wokół cytatu i dylematu romantycznego stanowi jedną z cech charakterystycznych okresu, to takie nawiązanie w połowie w XX może znaczyć, w planie gatunkowym, tylko to, że dramat nasyca się elementami poetyckimi, że zbliża się do syntetyzmu zapisu lirycznego, że rozluźnieniu ulega tradycyjna struktura dramatu. Oto najnowsza manifestacja tego zjawiska, ciekawa niezależnie od wartości utworu: Ballada polska Bohdana Drozdowskiego. Utwór pisany ze staraniem o dokładność realiów, dat, celowo uprozaiczony w warstwie leksykalnej — na pewno w intencji dramat realistyczny tak w sferze lokalizacji, motywacji, jak języka. A jednak: ballada, ballada o tragedii narodowej, na scenie obecny jest bez przerwy Mickiewicz. I jako autor do znudzenia cytowany przez jedną z postaci dramatu, i problemowo, bo mowa o ofiarnictwie, bohaterstwie bez nadziei, o wierze w cudowne zbawienie narodu. W finale Dziadów: „każdy w swoją drogę”, u Drozdowskiego, kontrastowo wobec Mistrza, obok siebie zostają na pustej scenie żołnierz AK i AL, symbolicznie razem — obaj ranni. Realizm jakże bliski poetyckiej rozlewności jakiejś Róży Żeromskiego, poemat o losie polskim... Przykładem z kolei świetnym symbiozy ostrego realizmu obyczajowego z „balladowością”, przykładem swoistości poetyckiej rytmizacji współczesnego autentycznego fragmentu życia niech będzie Lalek Zbigniewa Herberta. Ręki i refleksji poety dopatrzy- my się nie tylko w „średniowiecznej balladzie” Tymoteusza Karpowicza Zielone rękawice, ale tak samo w tegoż Karpowicza sztuce jak naj- bardziej współczesnej: Wszędzie są studnie. Schematyczny podział dramaturgii lat dwudziestu wedle kolejnego przyporządkowania sztuk to reportażowej sprawozdawczości, to reali- zmowi powieściowemu, na koniec refleksji lirycznej, niczego jednak do- bre nie tłumaczy, nawet jeżeli daje okazję do uwag, które wykraczają poza klasyfikację mechanicznie gatunkową. Nie pomoże tu także ewen- tualne poszerzenie, ulepszenie schematu, ot, chociażby wyróżnienie mie- dzy fazą powieściowej jednoznaczności a fazą lirycznej wieloznaczności takiej tendencji, w której wykryć by się potrafiło dominowanie akcen- tów czysto publicystycznych. Schematyzacja na zasadzie dominant ga- tunkowych — niech by była możliwie precyzyjna — ma nikłą wartość interpretacyjną, nie ujmuje bowiem: ani specyfiki pisarstwa drama- tycznego, ani przyczyn kolejnych przemian, nie określa także funkcji społecznej tego pisarstwa. Teoria rodzajów literackich pewną ręką kreśli granicę między dra- matem i innymi gałęziami twórczości literackiej. Jakże inaczej bywa w praktyce historycznej życia literackiego, jak mało ma dramatopi- sarstwo swej rodzajowej autonomii. XX-lecie literackie Polski Ludowej dostarcza przykładu na całkowite właściwie wtopienie dramatu w rytm ogólnej dynamiki przemian — to wszystko, co byśmy powiedzieli o do- minantach gatunkowych w dziedzinie dramaturgii, dałoby się mutatis mutandis wyrokować o całej reszcie literatury. Przeżywała ona okresy sprawozdawczości wobec historii, ucieczki w historię, swego czasu liry- ka próbowała dostosować się do psychologicznego i obyczajowego realizmu, była powieść publicystyczna, była subiektywnie reflek- syjna i filozofująca na miarę liryki problemowej... Gdy zaś na dobitkę weźmiemy pod rozwagę notoryczną od dawna wtórność dramatu pol- skiego wobec lepiej zaawansowanych dyscyplin literackich, to tym bar- dziej wątpliwy okaże się przegląd gatunkowo wyodrębnionego dramatu, który rzekomo we własnym nurcie ulegał takim lub innym transfor- macjom, dominantom. Zgadzam się z diagnozą Puzyny: Nikt, zdaje się, nie ma wątpliwości, że dramat jest w obecnej chwili naj- bardziej martwym gatunkiem literackim, płacząc się daleko w tyle za wspól- czesną polską prozą i publicystyką. [...] Kryzys dramatu, prawdę powiedziawszy, trwa w Polsce od czasów Witkie- wicza. Przypuśćmy nawet, że po kilku latach, mając w ręku już po r. 1956 napisane utwory dramatyczne Kruczkowskiego, Różewicza, Mrożka, le- 3 K. Puzyna, Dramat. W: Rocznik literacki 1956. Warszawa 1957, s. 91, 92. piej może byśmy sądzili o różnorodnej oryginalności tego gatunku u nas. Nie zmieni to jednakowoż sądu ogólnego, jeżeli dramat obejrzymy w perspektywie literatury całego okresu: każdy z możliwych zbiegów periodyzacyjnych będzie się dla dramatu zgadzał z resztą, jeżeli tylko zasada periodyzacji będzie taka sama. Ta sama będzie dynamika rozwoju, podobne dominanty tematyczne, idee kolejno propagowane i kontestowane, pewne podstawowe wyznaczniki stylu. „Filozof powinien oswajać konieczność” — napisał w Jaskini filozofów Zbigniew Herbert. Zgoda na tę postulatywną definicję — lecz co powinien „oswajać” dramaturg? co powinien robić takiego, czego by i każdy pisarz nie uważał za główny cel swego zawodu? Cóż, ukazuje naturze jej własną twarz, przechadza się po drodze życia, spiera się z sobą i innymi o to, czym jest natura i jaką drogą powinien się przechadzać... niczego tu własnego pisarz dramatyczny nie ma. Chyba że zmienimy perspektywę, chyba że zechcemy sobie przypomnieć widowiskowe, teatralne przeznaczenie tego literackiego gatunku. Nie dlatego, iż pewna część produkcji dramatycznej trafia na scenę — albo trafi, i ma w ten sposób szansę nowego oddziaływania, staje się nową jakością. Idzie natomiast o to, że każdy utwór dramatyczny jest — niezależnie od realizacji — widowiskiem potencjalnym, że realizacji tej potencjalnej widowiskowości dokonujemy nawet przy lekturze, także przy lekturze. Z rozważań poprzednich wynika, wolno sądzić, że nie ma prostej zależności między bardziej lub mniej autentycznym dramatyzmem a teatralnością, między, powiedzmy inaczej, dramatycznością tekstu, której nie potrafimy zamienić na inny zapis literacki, a zdolnością do realizacji na deskach teatru, możliwością bycia częścią składową spektaklu. Nie ma tu prostej zależności. Analogicznie czymś całkiem różnym będzie ciąg literackich konsekwencji rozwoju dramaturgii, czymś mocno odmiennym — tekst dramatyczny wtopiony w ciąg rozwojowy teatralnej sztuki widowiskowej. Posłużę się przykładem trzech sztuk Zbigniewa Herberta. Są to: Drugi pokój, Jaskinia filozofów, Lalek. Najpierw Drugi pokój. Oto spis osób występujących: „On, Ona, To, co jest za ścianą”. Nie wiem, ile jest w całej literaturze polskiej utworów równie lakonicznych, tak doskonale zwartych, tyle mówiących o pewnych fundamentalnych cechach zachowania ludzkiego — a bez jednego słowa komentarza, bez nawet aluzji oceny. A jeżeli jeszcze dodamy, że ta zaiste uniwersalna aksjomatyka ludzkiej drapieżności tyczy się spraw całkowicie aktualnych, że strona fabularna porusza problem mieszkaniowy, że utwór ten wykrywa krytycznie deformacje moralne, powodowane pozycją materialną zainteresowanych, czyli że to utwór ideowo aktywny — to już trudno dalej komplementować! Chyba jeszcze tak, iż pewne doświadczenia współczesnego teatru awangardowego — myślę nade wszystko o Becketcie — nader zgrabnie i oryginalnie doprowadzone zostały do poziomu realnej, powtarzalnej i określonej sytuacji ludzkiej, a nie straciły swej modelowej wyrazistości. Jaskinia filozofów. „Rzecz o Sokratesie” — jak nas objaśnia autor: „Opowieść z pestką. […] Pełna słów, aluzji i pauz”. Nikt nieuprzedzony nie rozpoznałby w tym przyszłego twórcy Drugiego pokoju (Jaskinia była opublikowana półtora roku wcześniej). Każdy bez trudu rozpozną w tym toczącą się wokół Października dyskusję o władzy, o prawach, klasyczne zaś pytanie humanizmu o wzajemny stosunek rozumu do dobra i szczęścia ma w tej sztuce sens ogólny, ale także wyrasta z publicystycznej wrzawy, z intymnych niepokojów prywatnego obywatela. Temat antyczny, chory w intermediach, filozofujące dywagacje o nędzy i świetności naszego ludzkiego myślenia moralnego — wszystko podszyte arcypolskim „jak być”; razem, wbrew pozorom, mniej uniwersalne od takiego Drugiego pokoju, pokrętne. Utwór dla r. 1956 niebyvale znamienny, od stylu po mnogość ideowych znaków zapytania; mozolna próba zbudowania refleksyjnej zasłony między poetą a gwałtowną falą wydarzeń. W takim wypadku każda maska, każda próba ucieczki w generalia, wszelaki sceptycyzm świadczą, jak negatywy, o głębi żywiołowego zaangażowania współczesnego. I teraz Lalek, przedziwność dramaturgiczna, „sztuka na głosy”, dla której autor rad by wymyślić specjalny gatunek literacki. Znowu dostaliśmy do rąk coś, co zastanawiająco nie zdradza autora dwu utworów poprzednich. Ale to już sprawa indywidualnego rozrzutu możliwości kreacyjnych autora, te wolno oceniać dla niego jak najpochlebniej. Co innego uderza, gdy Lalka rozpatrujemy w perspektywie naszej literatury dramatycznej. Niby nic nowego: literatura faktu, Lorca jako przykład łączenia ludowej balladowości z brutalnym realizmem, awangardowy montaż scen i fragmentarycznego dialogu… niby tak, lecz gdy razem powstaje dobry utwór, to się nie mówi o eklektyzmie, chwali się za twórcze nawiązanie. W sztuce o Lalku uderza właśnie nie wtórne, nastawione na nowość à tout prix poszukiwanie konwencji, ale swobodne, naturalne posługiwanie się całym bogactwem współczesnego warsztatu pisarskiego: reportażowym autentykiem, dialektem i żargonem, efektami filmowymi i akustycznymi, zbliżeniami głosu i postaci, fragmentaryzmem układu i rygorystycznie zamkniętą strukturą całości. Serie stylizacji pracują tu zgodnie jako styl, wszystko przerabia się na poezję. Trzy utwory, z których dwa bez wątpienia autonomicznie wybitne, a wszystkie o randze wysokiej reprezentatywności. W perspektywie historyka literatury dramatycznej każdy z tych utworów zasługuje na specjalny paragraf. A jak to wygląda od strony teatru? Jaskinia filozofów należy do tzw. dramatów niescenicznych. Określenie takie niewiele znaczy: nie ma w rzeczywistości dramatów niescenicznych, każdy można przenieść na deski sceny, byle starczyło dobrej woli i inwencji — no i byle się opłacało z punktu widzenia instytucji, jaką jest każdy teatr. Rzecz nie tylko i nie przede wszystkim w opłacalności czysto ekonomicznej (choćż to też moment ważny), rzecz w opłacalności, nazwijmy ją, widowiskowej. Musi powstać określone minimum zainteresowania utworem: reżysera, zespołu, dyrektora, którzy określony tytuł muszą zobaczyć w określonym ciągu repertuarowym; wreszcie trzeba sobie wyobrazić widzów, ich zainteresowanie, ludzi, wobec których, włożony wysiłek po swojemu się „opłaci”. W tym sensie Jaskinia filozofów była i jest wątpliwą pozycją repertuarową. W najlepszym razie stanowi materiał dla scenek eksperymentalnych, z programowo wrachowanym w spektakl niepowodzeniem. Drugi pokój powstał jako słuchowisko radiowe, dopiero wtórnie autor opracował wersję sceniczną. Wystawiony w Kielcach za dyrekcji znanej z ambicji repertuarowych i odwagi poszukiwań (reżyserowała Irena Byrska), wystawiony potem na jednej ze scen kameralnych stolicy jako praca dyplomowa, nie wszedł do „normalnego” repertuaru, nie stanowi widać materiału dostatecznie widowiskowo atrakcyjnego, by wypełnić teatralny wieczór. Jeżeli zaś idzie o Lalka — a i on pisany był dla radia — to, niezależnie od prób realizacji, łatwiej w samej rzeczy wyobrazić sobie ten utwór jako podstawę znakomitego słuchowiska albo widowiska telewizyjnego. Jakich sposobów inscenizacyjnych wymagałoby przedstawienie teatralne? Mniejsza o brak synchronii między tekstem dramatycznym a tym, co w danym okresie uchodzi za sceniczne, co za niemożliwe do realizacji. Nie wiem też, czy można za regułę uważać, iż najciekawsze dla jakiegoś czasu dramaty — te właśnie całkiem nieprzekładalne na inne rodzaje zapisu — to takie, których się nie wystawiało w teatrze im współczesnym. Inna sprawa, że dowodów na uprzedzanie teatru prawdziwego przez teatr potencjalny, zawarty w tekstach, można by zebrać na przestrzeni ostatnich dwustu lat sporu. W Europie, w Polsce proces ten obserwujemy od czasów romantyzmu. Twierdzenie jednak, że mamy do czynienia ze stosunkiem odwrotnie proporcjonalnym między teatralnością utworu a jego oryginalnością, że, jednym słowem, zawsze im dramat ciekawszy, konsekwentnie dramatyczny, otwierający nowe drogi, tym trudniej godzi się ze standardami sceny — byłoby co najmniej ryzykowne. Trudno by ustalić taką prawidłowość. Ale pamiętajmy, że Tadeusza Różewicza Akt przerwany, z punktu widzenia czystej teorii dramatu najciekawszy utwór całego XX-lecia, sam autor nazwał „komedią niesceniczną”. Akt przerwany jest postulatywną propozycją teatru jeszcze nie istniejącego: „Sztuka moja — pisze Różewicz — nie jest w obecnej formie przeznaczona ani dla teatrów, ani dla telewizji, ani dla radia”$^4$. Teatru jeszcze nie istniejącego chociażby dlatego, że zacytowane zdanie nie jest komentarzem do sztuki, ale stanowi integralny fragment tekstu. W tej chwili interesuje mnie nade wszystko to, że Różewicz uważał za konieczne wskazanie nie tylko na niesceniczność, ale także na nietelewizyjność i nieradiowość utworu. Tak samo z okazji mało reper- tuarowych sztuk Herberta trzeba było mówić o radiu i telewizji. Nastąpiło, jak widzimy, podwójne zmęczenie zagadnienia: najpierw wypadło wskazać na splecenie literackiej problematyki dramatu z ogólną dynamiką rozwoju literatury okresu; gdy zaś odwołaliśmy się do kryterium teatru i widowiskowego charakteru dramatu — stanęliśmy w gmatwaniu scenicznych i niescenicznych dramatów, dramatów dla teatru i dla innych, obdarzonych własną specyfiką instytucji przekazujących sztukę dramatyczną. Konieczne jest postawienie kilku sygnałów ostrzegawczych. Posłużymy się jeszcze jednym przytoczeniem z Aktu przerwanego: Teatr nasz, a właściwie polskie sztuki współczesne oparte są na „dramaturgii” tzw. flirtu salonowego. Różne postacie powiązane węzłami (takimi i owakimi) wymieniają zdania na temat różnych swoich przeżyć, uczuć itp. [...] Nasz teatr (nasz dramat) nie dlatego jest zły, że jest „nowoczesny”; jest zły, ponieważ jest nijaki. Jest to teatr bez koncepcji i bez idei. Maluczko, a na naszych największych (i najmniejszych) scenach ujrzymy adaptacje sceniczne: Pana Tadeusza, Pana Balcera w Brazylii, Chłopów... [...] Ani adaptowanie na scenę Czerwonego kapturka, ani książki telefonicznej, ani „męcenie” naszych klasyków nie stworzy współczesnego teatru polskiego. Wbrew „zachwytom” gości zagranicznych teatr nasz nie posiada własnego oblicza$^5$. Cóż jest przedmiotem gwałtownej inwektywy? Teatr polski? Tak, ale nie przypadkiem mamy dwa razy: „Teatr nasz, a właściwie polskie sztuki współczesne [...] Nasz teatr (nasz dramat) [...]”. Zrównanie niesłychanie charakterystyczne. Przecież Różewicz doskonale wie, że mówi o zjawiskach różnego rzędu, o stanie dramaturgii i poziomie teatrów. A jednak, gdy chce wyrokuwać o obliczu współczesnego teatru polskiego, mówi jednym tchem i o dramatopisarstwie, i o kunszcie scenicznym. Widocznie bez jednego drugie wydało się mu niepełne, puste — i vice versa. Czy jednak tego rodzaju integracja problematyki, na pierwszy rzut oka prawidłowa, zgodna z hasłem jedności nowoczesnego wyrazu scenicznego ze współczesną ideologią — nie kryje w sobie czegoś w rodzaju sloganu interpretacyjnego? a przynajmniej parczalności autora? Warto się przez chwilę zastanowić. --- $^4$ T. Różewicz, Akt przerwany. „Dialog”, 1964, nr 1, s. 5. $^5$ Ibidem, s. 5—6. Gdyby kogoś z nas zapytano o polskie życie teatralne w XX-leciu, żeby tak bez długich wywodów i namysłu powiedzieć o najbardziej charakterystycznych momentach rozwoju, rzucić kilka przykładowych nazwisk, tytułów, gdyby tak o tę właśnie całość rzeczy dramatycznych i teatralnych zapytano — cóż by się odpowiedziało? A no, dość żywiołowo, zgodnie z pamięcią i społeczną gradacją zjawisk, pewnie byśmy powiedzieli o zniszczeniu i odbudowie życia teatralnego, o fenomenie teatralnej Łodzi w pierwszych latach niepodległości, o Leonie Schillerze i ludziach wckół niego, potem o planowej reorganizacji teatru, o Kazimierzu Dejmku, o polemice z okazji Krystyny Skuszanki w Nowej Hucie, o repertuarowej rewolucji po r. 1956, o scenach studenckich, o polskich scenografiach — przychodziłyby na myśl dzieje organizmu teatralnego, ludzie którzy go uruchamiali; czy by trzeba wymieniać współczesnych pisarzy dramatycznych? Leon Kruczkowski — i kto jeszcze? Unikalność nazwiska jest wymowna, a przecież należałoby rozważyć, czy nawet autor o tak znacznym autorytectie, tak obficie grany w całej Polsce, może swym dorobkiem legitymować, reprezentować oblicze współczesnego polskiego teatru? Oczywiście, że twórczość Leona Kruczkowskiego, podobnie jak w innej skali cała seria sztuk Jerzego Broszkiewicza, jak w jakimś odrębnym wymiarze utwory Herberta, Różewicza, Sławomira Mrożka, to wszystko składa się na oblicze współczesności teatralnej, ma swą wagę, na to się chętnie zgodzimy — trzeba być jednak bardzo abstrakcyjnym obserwatorem ostatnich dwudziestu lat, by mówić, że nad tą współczesnością dominowały wymienione przed chwilą indywidualności dramaturgów, te, albo jakieś inne, że mieliśmy do czynienia ze zjawiskami tak decydującymi, że należy mówić o — dajmy przykład największego kalibru — teatrze Kruczkowskiego jako o wzorcu kształtującym ogół spraw teatralnych w tym czasie. Tak nie było. Już przegląd list repertuarowych wskazuje pierwszy powód ograniczenia funkcji dramatu współczesnego. Proszę obliczyć ilość krajowa premier rozmaitych autorów: co roku pierwsza lokata bezapelacyjnie przypadnie Szekspirowi. W ostatnich latach o miejsce drugie, jakże daleko za angielskim poetą, spierać się będą Brecht i Broszkiewicz z Wyopiańskim. Klasyka światowa i narodowa, a jeszcze potem współczesne obce utwory — i dopiero potem rodzima dramaturgia współczesna. Pierwszym ogólnopolskim po wojnie uroczystym wystąpieniem wspólczesnego teatru był festiwal Szekspira. Potem na równych prawach ideowej i stylowej reprezentatywności odbyły się festiwale sztuk współczesnych radzieckich i polskich. Tamten festiwal sztuk polskich był wydarzeniem ważnym, wpłynął w sposób zdecydowany na oblicze teatru (teraz trudno sobie nawet wyobrazić tak ściśłą jak wtedy symbiozę dramaturga ze sceną), co jednak, na dobrą sprawę, utkwiło w pamięci, jaki tytuł poza Zwykłą sprawą Adama Tarna? Bo nie autorzy byli ważni, nie ich mało zindywidualizowane dramaty, lecz zadeklarowana wspólnota postaw, metody tworzenia — ich teksty były czymś wtórnym, standardowym. A potem? W październiku 1956 istnym fajerwerkiem politycznej publicystyki stało się po dziesiątku lat otrzepane z kurzu bibliotecznego Święto Winkelrieda Zagórskiego i Andrzejewskiego — pamiętacie to fenomenalne przedstawienie? No tak, ale tekst był i tu, przy tym współczesnym utworze, tylko dogodną okazją dla reżysera, ten spektakl był dziełem momentu historycznego i Kazimierza Dejmka. Przecież w tym samym okresie publicystycznie aktualne akcenty padały ze sceny, na której wystawiano Hamleta, a Miarka za miarkę była jednym z najbardziej agresywnie walczących i krytycznych tekstów, jakie zdarzyło mi się kiedykolwiek słyszeć. Proszę sobie uprzytomnić, że — dla przykładu — tradycyjne i mało udane wystawienie Dziadów jesienią 1955 jest bez wątpienia jednym z najbardziej doniosłych wypadków w polskim życiu teatralnym, w polskim teatrze współczesnym. Wiadomo, jak charakterystycznym dla oblicza naszego teatru stał się na kilka lat STS i po kraju rozsiane estrady i teatrzyki studenckie. Dla tych scen pisano, montowano i improwizowano teksty błahe, pomysłowe, skeczowe, publicystyczne, powstała cała garść utworów znakomitych. No tak, ale czy rasowi, świetni poeci tej małej sceny: Osiecka, Abramow, Jarecki i wiele innych, czy oni swą działalnością literacką zadecydowali o charakterze zjawiska — czy też to sceniczna i społeczna potrzeba wystukała te teksty, tych ludzi, z jałowej skądinąd gleby? Na ideowe oblicze polskiego teatru współczesnego wpłynęli wielcy klasycy, czyli dokładniej: sposoby ich dobierania, interpretowania, ich udane lub nieudane uruchomienie w myśleniu i przeżywaniu ludzi dzisiejszych. Ale jeszcze bardziej wpłynęła na oblicze życia teatralnego cała plejada pisarzy naszego wieku. Czechow, Gorki, Majakowski, Hauptmann, Pirandello, Kafka, Lorca, Brecht, Sartre, Anouilh, Miller, O'Neill, Ionesco, Dürrenmatt, Beckett... jedni oddziaływali na pomysły reżyserskie, inni odcisnęli się na ideach i stylach naszych pisarzy; jedni byli wielkim przeżyciem, inni znakiem mody; jednym teatry urządzaly nieoficjalne, żywiołowe „festiwale” po całej Polsce, inni nie wyszli poza małe scenki i krąg odbiorców elitarny. Jakże z tej siatki wpływów, zależności i wzorów wyszarpać twórczość rodzinną? Jaka tu będzie proporcja udziału polskich sztuk współczesnych w kształtowaniu oblicza i idei współczesnego teatru, życia teatralnego ostatnich lat dwudziestu? Stojmy przed niewygodnym wyborem: albo rozpuścimy literaturę dramatyczną w wielkiej machinie całości spraw teatralnych, albo wyrwiemy ją sztucznie z jej właściwego żywiołu, i wówczas kaleki, wyizolowany twór gatunkowy okaże znowu swą niesamodzielność wobec innej całości, życia literackiego, wobec ponaddramaturgicznej prawidłowości i dynamiki rozwoju. A machina całości spraw teatralnych jest w rzeczy samej wielka. Bo weźmy do ręki ostatni bcdaj utwór Herberta, jego Rekonstrukcję poety, „sztukę poetycką w 1 akcie”, w której występuje Głos kobiecy i trzech mężczyzn: Profesor, Homer, Elpenor. Założmy, że to ciekawa sztuka, godna realizacji scenicznej, a nie tylko czytania, i że jakiś teatr, oczywiście na swej małej, kameralnej scenie (na tzw. nadscenie) wystawi Rekonstrukcję poety. Niech ta sęcena ma 100 miejsc, niech ma nawet 200, pomóżmy to przez kompletty, wielkie powodzenie, ja wiem — 20, 30, a może 35 przedstawień... Przeciętna, dobrze napisana sztuka repertuarowa, niech to będą Takie czasy Jurandota, Imieniny pana dyrektora Skowrońskiego i Słotwińskiego czy Maturzyści samego Skowrońskiego, jakaś Przygoda florencka Morstina — wymieniam utwory o określonej randze literackiej — trafia do pięciu, ośmiu czy więcej teatrów, na sceny o normalnej widowni na ładnych kilka setek osób; no i prawdziwy sukces teatralny to u nas w tej chwili 100, czy nawet więcej przedstawień. To już są dziesiątki, nawet setki tysięcy ludzi, już statystycznie można mówić o realnym funkcjonowaniu społecznym określonego dzieła. Z takiego punktu widzenia skala czysto literackiego oceńania wydać się może wątła, fikcyjna. Ktoś powie, że jednak bywa rozmniaicie, że przecież Czekając na Godota to był kilka lat temu wielki sukces widowiskowy, że doskonale zdała egzamin sceny Kartoteka, a że ostatnio Śmierć porucznika przeszła w warszawskim Teatrze Dramatycznym z małej sceny na dużą, ze względu na frekwencję. I że udał się montaż w jedno widowisko jednoaktówek Mrozka. Cóż, czytałem już o pomyśle, by razem z Rekonstrukcją poety Herberta wystawić jego Drugi pokój i Jaskinię filozofów, by takim montażem ratować dla teatru każdą z tych sztuk. Nie będę twierdził, że wypadki, gdy wielki mlyn teatralny miele wysokogatunkowe ziarno, stanowią wyjątki potwierdzające regułę, bo chyba nie potwierdzają; a jaka tu też reguła? Sztuka Becketta odniosła sukces w Teatrze Współczesnym, bo w teatrze Axera każda premiera jest zaplanowana jako sukces — zna on swą widownię, mądrze mierzy granice jej wytrzymałości, cierpliwości i zainteresowania środowiskowego; do tego doszła robota reżyserska Jerzego Kreczmara, klasy najwyższej, zespół idealnie zgodził się z matematyczną precyzją reżysera; Godot poprzedzony był sławą nowatorstwa z rządu tych, których znajomość obowiązuje kulturalnego Europejczyka; wszystko się zgadzało, dlaczego miała się publiczność nie zgodzić? W ilu przecież tetrach powtórzył się ten sukces? Czy, ilościowo rzecz rozpatrując, ewencjenty tego rzędu pełnią wybitniejszą funkcję w całości życia teatralnego? Takimi samymi pytaniami komentować należy teatralne powodzenie Kartoteki i sztuk Mrożka. Z tym że Mrożek — im by większe było powodzenie jego sztuk — jest dowodem na brak autonomii dramaturgii jako gatunku, jest też dowodem na zawodność miernika teatralnego powodzenia. Bo jednak ludzie idą na Mrożka, nie na jego sztuki, na swojego autora, którego czytają w magazynach literackich; w Mrożku widz normalny nie szuka podtekstów filozoficznych, a są one, jak się zdaje, punktem honoru tego sympatycznego pisarza, widz normalny szuka zabawnych powiedzeń i groteskowych sytuacji. Teatr jest — jak się powiedziało — machiną ogromną, jako ciało zbiorowe oddycha rytem własnym (nawet jeśli to tylko zadyszka, a nie oddech); nie da się stwierdzić, by sztuki, które skłonni jesteśmy uważać za szczególnie cenne, wpływały decydująco na oblicze ideowe teatru — nie da się stwierdzić i zasada odwrotna. Zaś ściśły związek oblicza naszego teatru z poziomem, odkrywczością i oryginalnością polskiej dramaturgii współczesnej, na co tak wyraźnie nastawał Różewicz, nie należy do gatunku oczywistych. Różewicza niezmiernie sumienny rachunek z własnej biografii, rachunek sumienia poety, obywatała i — po prostu — człowieka, czyta kilka tysięcy osób; ogląda w teatrze, w sprzyjających warunkach — kilkanaście. Niezmiernie poważny egzamin sumienia obywatelskiego, wskazywanie na konfliktowe punkty między prywatnym poczuciem racji a racją publiczną, zbiorową — fundament ideowy całej twórczości Leona Kruczkowskiego — oglądaly na dziesiątkach scen liczby widzów, które na przestrzeni lat rachować trzeba na wiele setek tysięcy. Jeżeli ktoś nie operuje ideą teatru, idealnym modelem teatru możliwego, ale chce stać na gruncie teatru rzeczywistego, to od takich wielkich różnic zakresu oddziaływania jednego zjawiska wobec innego abstrahować nie będzie. Wymierzony jednak ilościami premier i widzów grunt też nie jest tak mocny, jak by się mogło zdawać. Mniejsze i większe liczby nie znaczą we wzajemnych proporcjach tak wiele, gdy je z kolei przymierzyć do teatralnej buchalterii całego kraju. Startowaliśmy po wojnie coś z dwoma dziesiątkami scen działających. Już w 1946 r. było na terenie Polski Ludowej 40 teatrów dramatycznych, 53 w r. 1949, a liczba widzów teatralnych w ciągu r. 1949 osiągnęła i przekroczyła 5 milionów. Odpowiednio w r. 1954 liczba teatrów wzrosła do 76, liczba roczna widzów osiągnęła 9 milionów 300 tysięcy. Obecnie dane te ustabilizowały się raczej, na wysokości 10—11 milionów widzów rocznie, nastąpiło niewątpliwie względne nasycenie imprezami teatralnymi wszystkich ważniejszych ośrodków kraju$^6$. Teatr w programie odbudowy, a następnie rewolucji kulturalnej w Polsce socjalistycznej wypełnił, a po części wypełnia i teraz, funkcje masowego przekaźnika, animatora w sferze artystycznych zainteresowań, a także funkcje bodźca ideologicznego. Był taki czas, nazajutrz po wojnie, gdy scena dramatyczna stała w centrum problematyki upowszechnienia dóbr artystycznych; było tak, już w kilka lat po wojnie, że w stolicy mieliśmy więcej scen dramatycznych niż kin. Następnie, w okresie planowego programowania rozwoju socjalistycznej świadomości, wziętość miało hasło zdobycia nowego widza, przestawienia społecznego składu widowni. W tamtym programowaniu — i sprawozdawczości z działania teatru — sprawa liczby widzów, dotarcia do geograficznych i socjalnych białych miejsc na mapie konsumpcji teatralnej — to grało rolę autentycznie ważną, czasem decydującą. Ale gdy, założymy, istnieje szansa, że tekst dramatyczny zawędruje na antenę radiową lub telewizyjną, to trafi z miejsca do takiej ilości odbiorców, iż rozważania, czy w teatrze widziało go tylko 10 tysięcy, czy aż 100 tysięcy, stają się mniej pasjonujące. Jeżeli teatr operuje rocznie 10 milionami widzów, jest to cyfra tak już poważna i „masowa”, składa się na nią oglądanie tak różnych sztuk, klasycznych i współczesnych, poważnych i czysto rozrywkowych, oglądanych intencjonalnie i z przypadku — machina jest już tak wielka, iż największy nawet jednostkowy sukces premierowy nie ma wagi bezwzględnej. Nawet Szekspir, absolutny champion repertuarowy współczesnego polskiego teatru, nie kształtuje decydująco oblicza tego teatru. I oto następuje zjawisko bardzo ciekawe, pozornie paradoksalne. Gubi się w seryjnej produkcji, w teatralnej codzienności pojedynczy tytuł, autor — i jednocześnie zyskuje! Odrywa się jakby od prawa liczb: ilości premier, od wielkiego czy małego kręgu odbiorców. Nie tylko dlatego, że w ogólnym rytmie relatywizują się liczby, zmniejsza się waga, nazwijmy to — instytucjonalnie teatralnego funkcjonowania jakiegoś określonego utworu, na rzecz jego dramatycznej, tekstowej samoistności. Nie tylko dlatego. Ale także dlatego, że twórczość teatralna — zachowując po części swe funkcje masowego przekaźnika kultury — stanęła wobec nowej sytuacji. Wobec nieporównanie bardziej masowych sposobów upowszechniania, dla których teatr jest pepinierą ludzi, stylów, pomysłów, specyficznym laboratorium idei, ale przecież nie mieszą się z nimi, zachowuje swą odrębną pozycję, co więcej, specjalizuje coraz bardziej swą pozycję. „...jakaś epoka już się skończyła inna się zaczęła...” $^6$ Szczegółowe dane o dynamice rozwoju życia teatralnego XX-lecia zawdzięczam koleże Jerzemu Matulewiczowi. Z jego bogatych informacji — za które serdecznie mu tu dziękuję — bardzo wiele skorzystałem, choć mało ich mogłem ujawnić wprost w rozprawce takiej jak obecna. Imponującą liczbę 10, czy nawet 11 lub 12 milionów widzów teatralnych rocznie (co trzeci spośród „statystycznych” Polaków spędza rocznie jeden wieczór na sali widowiskowej) należy zobaczyć w zmniejszającej perspektywie 180—190 milionów widzów filmowych w skali rocznej; proszę sobie także wyobrazić, na tle statystyk teatralnych, że każdy przygodny spektakl teatru telewizyjnego ogląda, nawet najsłabszej i najostrożniej licząc, co najmniej kilkaset tysięcy par oczu, że lada moment globalną produkcję wszystkich teatrów w całej Polsce zrównoważy pod względem liczby widzów jeden jakiś wymęczony w ciasnocie studia TV spektakl popularny (a może się zdarzyć, i zdarza się, wcale nie popularnie przystępny). To samo z radiowym sposobem istnienia teatru. Cóż znaczy wobec tych liczb teatralne 10 milionów widzów rocznie? Oczywiście: znaczy mniej w płaszczyźnie mechanicznego informowania, przekazywania, zapoznawania. I więcej — plus te „konkurencyjne” wielkie liczby! — więcej o rosnącą świadomość wyboru, więcej o autentyzm przeżycia. Powstaje na tej płaszczyźnie swoiste, względne wyrównanie wąskiego i szerokiego kręgu odbioru, od nowa okazuje się wartość literatury dramatycznej jako potencjalnego dialogu z odbiorcą. Od nowa i od nowej strony. Staje się w tej sytuacji mniej ważne, czy Męczeństwo Piotra Ohey’a Sławomira Mrożka pisane było dla sceny lalkowej czy dla sceny żywego planu, czy znakomity Karol (najlepiej napisana sztuka Mrożka) miał bardzo wielu widzów czy mało widzów, mniej się możemy zastanawiać, czy Strip-tease tego autora nadaje się na małą scenkę eksperymentalną, a o ile Indyk może pretendować do rangi sztuki jako tako normalnie repertuarowej. Na miejsce tych pytań „instytucjonalnych”, niejako organizacyjnych, można postawić kwestie istotne. Nie o gatunek, nie o pokrewieństwa z innymi dramatami i z innymi rcdzajami literatury, bo to w końcu pytania techniczne — prowadzą, przy prawidłowej i udokumentowanej należycie odpowiedzi do wykrycia siatki odniesienia, do konstatacji, że nic nowego pod gatunkowym i wpływologicznym niebem. Pytać można i należy, jaki to typ dialogu ze swoim intencjonalnym odbiorcą Mrożek prowadzi, komu i co mianowicie chce powiedzieć. Jakie idee poruszają mechanizm jego groteskowej rzeczywistości — i wielce realnego, jak w Karolu, makabryzmu relacji człowieka wobec człowieka. Ile w fantazji satyrycznej Na pełnym morzu sztubackiej zgrywy, anegdotyzmu, a ile swiftowskiego demaskatorstwa, ostrego jak chirurgiczne narzędzie. Nie chciałbym lekceważyć ani literackiej odrębności dramaturgii, ani jej realnych, statystycznych zadań w aparaturze teatru. To bardzo ważne, że sztuki Kruczkowskiego od konwencji dramatu obyczajowego ewoluowały ku coraz wyrazistszemu modelowi dramatu postaw. I trzeba przy ich ocenie wrachować także statystykę, to, że od Odwetów po Śmierć gubernatora były to utwory grane przez wiele teatrów, przez większość teatrów w Polsce, co świadczy nie tylko o ogólnie uznawanej pozycji autora, ale tak samo w trafianiu w nurt realnej, obchodzącej ludzi problematyki. Bo mogły części widowni nie interesować sprawy produkcyjne, mógł ktoś mieć doskonale obojętny stosunek do walki starego z nowym, do wydobywanych z historii tradycji rewolucyjnych, mógł ten krąg tematów i idei wydać się dydaktyką, i to dość wąską, jednokierunkową. Na tej zasadzie miały bez większego echa sztuki o najbardziej dobitnym wyrazie ideowym — Kruczkowski pisał inaczej. Nie ukrywał swej postawy, jego marksizm nie wymagał wyznania wiary i mocnych deklaracji, był jego sposobem reagowania na zjawiska, naturalnym sposobem. Pisał przecież nie reklamowe zalecenia własnego światopoglądu, pisał o uniwersaliach moralnych, o tym, co każdego człowieka o jako tako obudzonym sumieniu musi czasem poruszać — i niepękoić. Jak zgodzić swe postępowanie z pożytkiem i normami społecznymi, jak własne poczucie moralnej słuszności i moralne poczucie sensu przymierać do wymagań historycznej realności? O tym Kruczkowski rozmawiał z innymi, głośno dyskutował, tak samo w Odwetach, jak w Odwiedzinach, w Niemcach, Juliuszu i Ethel, w dwu ostatnich sztukach... I to jest w końcu najważniejsze w jego twórczości, ważniejsze jakoś od hazardów popularności. Co powiedział, co mówi dalej, do odbiorcy wczorajszego i jutrzejszego, co mu oferuje, do czego zmusza swego potencjalnego, idealnego słuchacza? Kruczkowski stawia tego swojego słuchacza w sytuacji obywatela, członka zbiorowości, właśnie go zmusza do dyskursu na płaszczyźnie „ja” wobec zbiorowości, „ja” wśród innych. To jest cecha najbardziej charakterystyczna — i cenna — jego pisarstwa dramatycznego, owa jakość nieprzekładalna na publicystykę, na inne gatunki wypowiedzi, dalsze od dialogowej bezpośredniości słów wypowiadanych i słyszanych, od pytań i odpowiedzi atakujących konkretnie, maksymalnie bezpośrednio. To ze- spół wartości dla teatralnego sposobu istnienia przeznaczonych — ale proszę ich nie mylić z teatrem, z życiem teatralnym jakiegoś konkretnego okresu. Nie należy także miarą bezpośredniego teatralnego utylitaryzmu szacować wartości najbardziej oryginalnego poety współczesnego polskiego teatru, Tadeusza Różewicza. I nie mówmy jednocześnie, że jego ostatnie sztuki są tylko „literackie”, a wcześniejsze nadawały się do wyzyskania w ograniczonym zakresie małych scen eksperymentujących. W tych przecież mało „repertuarowych” utworach, niby nieteatralnych, zawiera się — jak u nikogo ze współczesnych — pomysł i próba teatru nowego, realizmu przyszłego, a nie tradycyjnego. Twórczość autora Naszej małej stabilizacji jest przykładem autentyzmu poszukiwań — i przykładem jakże sumiennego poszukiwania autentyzmu. Różewicz szuka zgody z samym sobą, szuka publicznej racji swego pisania, jest przeżarty do kości bakcylem „obywatelskości”, nie może — wolno sądzić — znieść prywatnego, nijakiego „po-prostu-bycia”. To jest chyba w nim najważniejsze. Ważniejsze nawet od tego, że jest jedynym bo- daj u nas dramaturgiem, który nie musi przypasowywać się mozolnie do wymogów awangardyzmu, do nowoczesności, bo on awangardyzm konwencji uważa za jedną z tradycji, już za tradycję, ruszył na poszukiwania własne. Przegląda się w dramatycznym pisarstwie tego poety to właśnie, co dramaturgia polska dnia dzisiejszego ma najlepszego do oferowania. Brak zgody na pustą, ideologicznie cyniczną „stabilizację”. A że czas jest osobiływy, graniczny, że i teatr przemienia swe funkcje, i literatura dramatyczna staje się tak samo standardowym produktem dla repertuarowego, radiowego czy telewizyjnego przemiału — jak jednocześnie laboratorium niezwykle precyzyjnym, że nie jest pewne, jak to będzie w bliskiej przyszłości funkcjonować społecznie...? Cóż, na gorzkie słowa Różewicza przeciw nijakiemu obliczu dzisiejszego teatru i dramatu polskiego trzeba odpowiedzieć Różewiczem: [...] jakaś epoka już się skończyła inna się zaczęła jedni to zauważyli inni nie zauważyli robią więc to i owo i tak dalej po końcu tamtej epoki i na początku nowej epoki nie tylko artyści coś się skończyło nic się nie chce zacząć może się już zaczęło	e757c0e7-5e2c-4f83-8d36-39cc20b67888	finepdfs	4.121094	CC-MAIN-2024-22	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1964-t55-n4/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1964-t55-n4-s539-560/Pamietnik_Literacki_czasopismo_kwartalne_poswiecone_historii_i_krytyce_literatury_polskiej-r1964-t55-n4-s539-560.pdf	2024-05-29T06:09:00+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971059206.29/warc/CC-MAIN-20240529041915-20240529071915-00623.warc.gz	92,775,526	0.999838	0.999861	0.999861	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 446, 1436, 4171, 6929, 9707, 12557, 15293, 17977, 20809, 23526, 26239, 28983, 31769, 34537, 37338, 40094, 42889, 45631, 48320, 51221, 54040, 56795, 58257 ]	1	0
Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. Dyskusja nad referatem Stefana Witolda Alexandrowicza Historia i ostatnie lata działalności kopalni wosku ziemnego w Staruni W dyskusji udział wzięli: A. Pelczar, Z. Wójcik, J. Pawłowski, H. Kubiak, M. Kotarba i autor. Poniżej przytoczone są teksty wystąpień. Andrzej Pelczar: Jak wyjaśnić to, że pan A. Kogut, bo tak się nazywał autor artykułu w „Gazecie Robotniczej”, powołał się na F. Miturę? Jest to chyba związane z tym, że oni spotkali się w latach czterdziestych w Staruni i dlatego to nazwisko skojarzyło mu się z wykopaliskami. Mitura nie mógł być przecież obecny wtedy, gdy nosorożca wydobywano. Zbigniew Wójcik: Trzy lata temu, będąc w Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie i przeglądając katalog, w wielu miejscach znalazłem informacje o wydobywaniu wosku. Dotyczą one głównie Borysławia, ale także Staruni. Są to nie tylko sprawozdania, ale i mapy. Materiały te są łatwo dostępne i warto po nie sięgnąć. Niedawno zmarł geolog ukraiński Georgij Bojko, który po wojnie kierował wydobyciem wosku ziemnego w Borysławiu. Mniej więcej dwa lata temu przywiózł on do Krosna rękopis swojej dużej pracy o eksploatacji ozokerytu i przekazał go polskiemu inżynierowi, który zresztą też niedawno zmarł. Miała to być ich wspólna praca. Na pewno rękopis ten jest łatwo dostępny w Instytucie Naftowym w Krakowie. Jerzy Pawłowski: Całą faunę i florę, którą na początku lat trzydziestych badano w tym budynku, wydobyto z brzucha nosorożca, z pękniętego jego wnętrza, natomiast, o ile mi wiadomo, nie pochodziła ona z żadnych warstw sąsiednich. Materiały te mają dużą wartość, bo są współczesne z okolicznością śmierci zwierzęcia. Natomiast należy żałować, że nie analizowano otoczenia. To, co było badane, przepadło, bo jeszcze przed wojną wysłano te materiały za granicę, a częściowo dotyczy to np. owadów. Chciałem przypomnieć, że istnieje plan, wykonany chyba przez Panowa, gdzie są zaznaczone „roboty 1932”. Były one prowadzone w innym kierunku niż ten, w którym został znaleziony nosorożec, nie badano przy tym sąsiedztwa. Warto też pamiętać, że istniała wtedy jedna instytucja kierująca prowadzonymi opracowaniami i koordynująca je, a preparatyka i badania materiałów paleobotanicznych odbywały się w Muzeum Przyrodniczym PAU i tu zajmowała się nimi pani I. Dąbkowska. Nie wiem, co się stało z tymi materiałami, być może po rozdzieleniu muzeum znalazły się w Instytucie Botaniki. Henryk Kubiak: Istnieje dokładna lista sporządzona przez prof. Stacha, dotycząca rozdziału materiałów, wiadomo z niej, gdzie i kto co dostał, a co wysłano za granicę. Obecnie trudno do tych materiałów dotrzeć, bo ludzie, którzy je dostali, już dawno nie żyją. To, co zostało przekazane do Warszawy, przepadło w czasie wojny. Co do materiałów, o których Pan Profesor Pawłowski mówił, że pochodzą z brzucha nosorożca, chciałbym wyjaśnić, że nosorożec uległ uszkodzeniu prawdopodobnie przez transport wodny. Zostały wtedy wyplukane wszystkie wnętrzności, także żołądek. W literaturze pokutuje twierdzenie, że badano treść żołądka, ale to nie jest prawda, bo on się nie zachował i po prostu go nie było, a nosorożec został wypełniony żwirem i piaskiem. Następna sprawa to datowania, wykonane w Moskwie i w Gliwicach metodą $^{14}$C. Był to ten sam analizowany materiał, a rozbieżności w oznaczeniach wieku są znaczne i mieszczą się w przedziale 36 do 14 tysięcy lat, a więc wynoszą 22 000 lat. Adam Kotarba: Stanowiskiem w Staruni zająłem się pod wpływem prof. Kubiaka, który zwrócił się do mnie z propozycją podjęcia badań bituminów. Pragnę tu poruszyć trzy sprawy, a pierwsza dotyczy map rejonu Staruni. W Stanisławowie, gdzie przyjęto mnie bardzo przyjacielsko, nie pokazano mi tych map, zasłaniając się tajemnicą. Druga sprawa wiąże się z Muzeum Przyrodniczym we Lwowie. Jest ono zamknięte, bo trwa remont, ale zwiedzałem magazyny. Są tam ogromne zbiory polskich paleontologów, badaczy czwartorzędu, gromadzone od XIX wieku, jeszcze w czasach powstania listopadowego. Są one zgromadzone w dużej hali, w fatalnych warunkach, a karty identyfikacyjne niszczą się i się rozpadają. Wydaje się, że nawet niewielkim wysiłkiem finansowym można by pomóc w ich uporządkowaniu, a apel o podjęcie odpowiedniej inicjatywy przedstawiam Polskiej Akademii Umiejętności. Trzeci problem wiąże się z datowaniem nosorożców. Rozbieżne wyniki pochodzą zapewne z błędów w preparatyce materiału zanieczyszczonego bituminami, które selektywnie nasycaly kości. Należałoby zwrócić się do laboratorium, które ma dobrze opanowaną metodę preparowania takich próbek, a mam kontakt ze znanym laboratorium w Oxfordzie, zajmującym się takimi zagadnieniami. Do datowania szczątków tych zwierząt należy wrócić, bo nie wiadomo, czy żyły one w różnych czasach, czy też pochodzą z jednego okresu, a za różnice między datami odpowiedzialny jest sposób przygotowywania i preparowania materiałów.	<urn:uuid:88fddf0e-a38d-47b8-bb43-0c99b58e3923>	finepdfs	2.671875	CC-MAIN-2023-50	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2006-t7/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2006-t7-s215-216/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2006-t7-s215-216.pdf	2023-12-09T18:14:48+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100942.92/warc/CC-MAIN-20231209170619-20231209200619-00489.warc.gz	145,526,528	0.999894	0.999918	0.999918	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 446, 2838, 5297 ]	1	3
\| I. \| Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, obejmuje w szczególności: \| \|----\|---------------------------------------------------------------------\| \| 1. \| \| \| 1.1 \| nazwę jednostki \| \| \| ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH W SĘPÓLNIE KRAJEŃSKIM \| \| 1.2 \| siedzibę jednostki \| \| \| SĘPÓLNO KRAJEŃSKIE \| \| 1.3 \| adres jednostki \| \| \| UL. PRZEMYSŁOWA 15, 89-400 SĘPÓLNO KRAJEŃSKIE \| \| 1.4 \| podstawowy przedmiot działalności jednostki \| \| \| Przedmiot działalności i kompetencje określa art. 7 ust.1-2 ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz statut jednostki \| \| 2. \| wskazanie okresu objętego sprawozdaniem \| \| \| 01.01.2018 R.- 31.12.2018 R. \| \| 3. \| wskazanie „że sprawozdanie finansowe zawiera dane łączone” \| \| \| NIE DOTYCZY \| \| 4. \| omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji) \| Przykład: 1. Aktywa i pasywa wyceniane są przy uwzględnieniu nadrzędnych zasad rachunkowości, w sposób przewidziany ustawą o rachunkowości, z uwzględnieniem przepisów ustawy o finansach publicznych i rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Dla potrzeb ujmowania w księgach środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jednostka przyjęła następujące ustalenia: 2. a) Środki trwałe o wartości początkowej poniżej 10.000,00 zł zalicza się bezpośrednio w koszty. Jeżeli cena nabycia nie przekracza 200,00 zł, jednocześnie wprowadza składnik do ewidencji pozabilansowej, b) składniki majątku o wartości początkowej poniżej 10.000,00 zł zalicza się do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych i wprowadza do ewidencji bilansowej tych aktywów. Od tego rodzaju składników majątku jednostka dokonuje jednorazowych odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych w miesiącu przyjęcia do używania, c) jednorazowo, przez spisanie w koszty w miesiącu przyjęcia do używania, umarza się również: 1) książki i inne zbiorzy biblioteczne; 2) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno – wychowawczemu realizowanemu w szkołach i placówkach oświatowych; 3) odzież i umundurowanie; 4) meble i dywany; 5) Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości początkowej powyżej 10.000,00 zł jednostka wprowadza do ewidencji bilansowej tych aktywów i dokonuje od nich odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych (za wyjątkiem gruntów). Odpisów umorzeniowych lub amortyzacyjnych dokonuje się według stawek określonych w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Wartości niematerialne i prawne umarza się wg \| \| stawki dla licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich – 24 miesiące (maksymalna roczna stawka amortyzacji to 50%); \| \|---\|---\| \| \| 6) dla licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych – 24 miesiące (maksymalna roczna stawka amortyzacji to 50%); \| \| \| 7) dla poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych – 12 miesięcy; \| \| \| 8) dla pozostałych wartości niematerialnych i prawnych – 60 miesięcy (maksymalna roczna stawka amortyzacji to 20%). \| d) Dokonywanie odpisów amortyzacyjnych rozpoczyna się począwszy od miesiąca następującego po miesiącu oddania składnika do użytkowania; e) Wszystkie nakłady na ulepszenie środków trwałych przekraczające wartość 200,00 zł podwyższają wartość początkową tych środków trwałych, a nieprzekraczające 10.000,00 zł odnoszone są w koszty bieżącego okresu jako koszty remontu. 3. Materiały objęte są ewidencją ilościowo – wartościową i wycenia się je według cen zakupu przy zastosowaniu metody FIFO do wyceny zapasu. 5. inne informacje II. Dodatkowe informacje i objaśnienia obejmują w szczególności: 1. 1.1. szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, zawierający stan aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu: aktualizacji wartości, nabycia, roszczenia, przemieszczenia wewnętrznego oraz stan końcowy, a dla majątku amortyzowanego – podobne przedstawienie stanów i tytułów zmian dotychczasowej amortyzacji lub umorzenia 1.2. aktualną wartość rynkową środków trwałych, w tym dóbr kultury – o ile jednostka dysponuje takimi informacjami BRAK DANYCH 1.3. kwotę dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych NIE DOTYCZY 1.4. wartość gruntów użytkowanych wieczyście NIE DOTYCZY 1.5. wartość nieamortyzowanych lub nieumarzanych przez jednostkę środków trwałych, używanych na podstawie umów najmu, dzierżawy i innych umów, w tym z tytułu umów leasingu BRAK DANYCH 1.6. liczbę oraz wartość posiadanych papierów wartościowych, w tym akcji i udziałów oraz dłużnych papierów wartościowych NIE DOTYCZY 1.7. dane o odpisach aktualizujących wartość należności, ze wskazaniem stanu na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie na koniec roku obrotowego, z uwzględnieniem należności finansowych jednostek samorządu terytorialnego (stan pożyczek zagrożonych) NIE DOTYCZY 1.8. dane o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym NIE DOTYCZY BRAK GLÓWNA KSIĘGOWA Biura ds. Rzeczy i Obszaru Finansowej Piacówka Kontroli w Poczcie Sępoleńskiego 2019-02-07 (rok, miesiąc, dzień) ZSP w Sępólnie Krajeńskim DYREKTOR mgr Eugeniusz Szwochert (kierownik jednostki.) STAROSTA SĘPOLEŃSKI Jarosław Tadych \| Lp. \| Nazwa grupy rodzajowej skadnika aktywów trwałych \| Wartość początkowa - stan na początek roku obrotowego \| Zwiększenie wartości początkowej \| Ogółem zwiększenie wartości początkowej (4+5+6) \| Zmniejszenie wartości początkowej \| Ogółem zmniejszenie wartości początkowej (8+9+10) \| \|-----\|--------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|---------------------------------\|-----------------------------------------------\|---------------------------------\|-----------------------------------------------\| \| \| \| Aktualizacja \| Przychody \| przemszczanie \| zbycie \| likwidacja \| inne \| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 5 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 7 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 8 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 9 \| \| \| \| \| \| \| \| \| RAZEM: \| \| \| \| \| \| \| \| WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE 1. ŚRODKI TRWAŁE 1) Grunty 2) Budynki i lokale 3) Obiekty inżynierii lądowej i wodnej 4) Kotły i maszyny energetyczne 5) Maszyny, urządzenia i aparaty ogólne zastosowania 6) Maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne 7) Urządzenia techniczne 8) Środki transportu 9) Narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie, gdzie indziej 10) Niesklasyfikowane RAZEM: 2 295 625,47 zł --- GŁÓWNA KSIĘGOWA Budynek Urzędu Miejskiego i Gminnego Plac Wolności 1, 85-400 Sępólno Krajeńskie STAROSTA SĘPOŁONSKI Jarosław Tudych 2019-02-07	<urn:uuid:eebd1d15-9f6b-4514-bacb-e4f43ebba804>	finepdfs	1.266602	CC-MAIN-2021-17	https://www.bip.powiat-sepolno.pl/plik,9206,informacja-dodatkowa-zespol-szkol-ponadpodstawowych-w-sepolnie-krajenskim.pdf	2021-04-20T22:28:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618039491784.79/warc/CC-MAIN-20210420214346-20210421004346-00071.warc.gz	775,403,078	0.999674	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3372, 6084, 6341, 11038 ]	1	0