Split (3)

train · 2k rows

abstract stringlengths 40 681	section_names stringlengths 11 94	article stringlengths 4.61k 164k
Đó là điểm giữa của nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump tại Nhà Trắng, và - trong hơn một giờ - tổng thống đã thu hút sự chú ý của quốc gia.	Mỹ: 5 điểm chính trong Diễn văn Liên bang của Trump	Bài phát biểu trước Quốc hội của ông được quảng cáo là lưỡng đảng, nhưng bên dưới những ngôn từ hoa mỹ là sự chia rẽ và bất đồng sắc nét cố hữu. Dưới đây là những điểm chính trong bài diễn văn của tổng thống, cộng với phân tích về phản ứng của đảng Dân chủ. Diễn văn mới, mâu thuẫn cũ Khoảnh khắc tuyệt vời của Diễn văn Liên bang năm 2019 xảy ra khi tổng thống ghi nhận số phụ nữ kỷ lục phục vụ trong Quốc hội Hoa Kỳ, khiến các nhà lập pháp mặc áo trắng đứng dậy cổ vũ, biểu lộ một phấn khích ngẫu hứng không được dàn dựng trước. Tuy nhiên, có lẽ tổng thống cũng kịp để ý rằng hầu hết những người cổ vũ thuộc đảng Dân chủ - và họ đã thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ gần đây bằng cách chống lại chính sách của ông. Họ - cùng với hầu hết các thành viên đảng Dân chủ khác - dường như đã quyết định không cổ vũ cho phần còn lại của bài phát biểu của tổng thống. Mặt họ lạnh như tiền khi ông nói về chính sách di dân. Họ ngồi im không nhúc nhích khi ông thúc giục Quốc hội thông qua luật chống phá thai mới. Có những tiếng rên rỉ nghe rõ khi ông Trump cảnh báo rằng "các cuộc điều tra đảng phái lố bịch" về chính quyền ông có thể đe dọa "phép màu kinh tế" của Mỹ. Trong khi tổng thống chen vào bài phát biểu của mình bằng những tràng pháo tay và những lời lẽ kính trọng dành cho cựu chiến binh trong Thế chiến thứ hai, bệnh nhân ung thư trẻ em và những người sống sót sau thảm họa diệt chủng, những chia rẽ sắc bén trong chính trị Hoa Kỳ cũng được thấy rất rõ ràng. Thượng đỉnh Trump-Kim tổ chức ở Việt Nam Cộng đồng người Venezuela theo dõi diễn văn Liên bang của Trump tại Doral, Florida Bài diễn văn thậm chí bắt đầu với một chút cư xử không tinh tế. Tổng thống bắt đầu phát biểu mà không chờ lời giới thiệu chính thức từ Chủ tịch Hạ viện, và thành viên hàng đầu của đảng Dân chủ, bà Nancy Pelosi - một sự phá cách với truyền thống. Văn phòng bà Pelosi tweet những phản hồi và chỉ trích bài phát biểu của tổng thống trong khi nó đang diễn ra, và nhiều lần tiếng vỗ tay của bà dường như giống như một lời quở trách sắc sảo hơn là một sự tán thành. Hai đối thủ bắt đầu năm mới trong một trận chiến sinh tử, và Diễn văn Liên bang này không đưa ra dấu hiệu là xung đột giữa họ đã chấm dứt. Chính sách di dân không lối thoát Có lẽ vấn đề lớn nhất nổi lên trong Diễn văn Liên bang của ông Trump là cuộc đối đầu đang diễn ra giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa về chính sách di dân và bức tường biên giới do ông Trump đề xuất. Bất đồng đó dẫn đến việc chính phủ phải đóng cửa hơn một tháng gần đây và, nếu hai bên không đạt được thỏa hiệp, có thể chính phủ lại phải ngừng hoạt động vào ngày 15 tháng 2 tới đây. Tổng thống, người đã biến bức tường thành trọng tâm của chiến dịch tranh cử năm 2016, đã rút lại lời kêu gọi là bức tường phải kéo dài theo toàn bộ biên giới Mexico. Ông không còn nói rằng nó sẽ là một cấu trúc cụ thể, thay vào đó mô tả nó hôm thứ Ba là một "hàng rào thép thông minh, chiến lược, và xuyên suốt". Và không có đề cập nào đến lời cam kết của ông rằng Mexico sẽ phải trả tiền cho cấu trúc này. Tổng thống nhấn mạnh, tuy nhiên, "bức tường rất hữu dụng và bức tường có thể cứu mạng". Đảng Dân chủ không cho thấy có dấu hiệu là họ sẽ cung cấp bất kỳ loại tài trợ nào cho việc xây tường. Một cái gì đó phải thay đổi. Tối thứ Ba, ông Trump đã không đưa ra được một lối thoát. Không có nguy cơ rằng tổng thống sẽ "tuyên bố tình trạng khẩn cấp," một động thái cho phép ông ra lệnh cho quân đội Mỹ xây dựng bức tường mà không cần sự chấp thuận của quốc hội. Không có dấu hiệu lùi lại. Thay vào đó, ông Trump kết thúc phần nói chuyện về di dân khoảng 17 phút của mình với một chút kết thúc mơ hồ, đặt cái túi chính trị đầy rắn này vào lòng của các nhà đàm phán tại quốc hội. "Chúng ta hãy cộng tác với nhau, thỏa hiệp và đạt được thỏa thuận sẽ thực sự làm cho nước Mỹ an toàn", ông nói. Sang Mỹ năm nào thì không bị Trump đuổi về VN? Một quảng cáo tái tranh cử Với các ứng cử viên Dân chủ - nhiều người ngồi trong Tòa nhà Quốc hội - đã xếp hàng để thách thức ông Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm tới, diễn văn này cũng có thể được xem là bài phát biểu lớn đầu tiên của tổng thống về chiến dịch tái tranh cử của mình. Đầu tiên, ông liệt kê thành tích. Ông nói về một "sự bùng nổ kinh tế chưa từng có", tự hào về mức lương tăng, 5,3 triệu việc làm mới, 600.000 việc làm trong ngành sản xuất mới và tỷ lệ thất nghiệp thấp. Những thành quả này, ông nói, là nhờ việc cắt giảm thuế và giảm quy định của chính phủ của chính phủ ông. Và lần đầu tiên kể từ năm 1955, ông lưu ý, Mỹ là nước xuất khẩu năng lượng ròng, điều ông cũng nói là do công của ông (mặc dù các xu hướng này đã có từ thời kỳ bùng nổ của Obama). Ông Trump cũng đề cập đến một vài thành công lập pháp khác, bao gồm cải cách tư pháp hình sự và luật cho phép bệnh nhân mắc bệnh nan y thử dùng thuốc thử nghiệm. Nhưng nếu nền kinh tế vẫn tốt, kinh tế sẽ là trọng tâm của cuộc tái tranh cử của ông. Tuy nhiên, một chiến dịch tranh cử tổng thống không chỉ gồm việc đánh bóng ứng cử viên. Nó còn là về việc thuyết phục công chúng rằng dồn phiếu cho ứng cử viên đối thủ là một sự lựa chọn sai lầm. Và trong một vài câu tối thứ Ba, tổng thống cũng cho thấy trước việc tấn công đối thủ sắp tới sẽ ra sao. Sau khi nói về "sự tàn bạo" của chính phủ Venezuela dưới chế độ Nicolas Maduro, ông Trump đã xoay quanh cuộc tấn công vào các đối thủ chính trị của mình. TNS Bernie Sanders có vẻ không vui khi ông Trump tấn công xã hội chủ nghĩa "Ở đây, tại Hoa Kỳ, chúng ta hoảng hốt trước những lời kêu gọi mới về việc áp dụng chủ nghĩa xã hội vào nước ta," ông nói. "Nước Mỹ được thành lập dựa trên tự do và độc lập, không phải sự ép buộc, thống trị và kiểm soát của chính phủ." Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy ngày càng nhiều đảng Dân chủ áp dụng quan điểm tích cực hơn về "chủ nghĩa xã hội" so với chủ nghĩa tư bản - mặc dù, trong trường hợp này, họ đang hỗ trợ các chính sách phù hợp hơn với chủ nghĩa xã hội của châu Âu chứ không phải chế độ độc tài Venezuela. Tuy nhiên, tổng thống không thấy sự khác biệt nào, và thay vào đó, dường như sẵn sàng phác họa hình ảnh những thành viên đảng Dân chủ đang hy vọng được đề cử là ứng cử viên tổng thống là những người có khuynh hướng cực tả về các vấn đề như y tế, giáo dục và bất bình đẳng thu nhập để được dân tin tưởng trao quyền lực. "Chúng tôi hâm nóng lại quyết tâm rằng Mỹ sẽ không bao giờ là một quốc gia xã hội chủ nghĩa", ông Trump kết luận với những tràng pháo tay rền vang như sấm từ những người Cộng hòa trong phòng. Không khó để dự đoán là cử tri sẽ được nghe những lời tương tự được lập đi lập lại từ giờ cho đến tận ngày bầu cử tháng 11 năm 2020. Chương trình nghị sự còn lại Các trận chiến chính trị về bức tường trong hai tháng qua đã làm lu mờ những cuộc thảo luận về các ưu tiên khác của tổng thống. Trong bài phát biểu tại Quốc hội, tổng thống đã cố thổi sức sống vào một số ưu tiên chính sách khác của mình, bao gồm các lĩnh vực có thể - trong thời gian ít phân cực hơn - được sự hỗ trợ của lưỡng đảng. Đầu tư cơ sở hạ tầng, một mục tiêu tổng thống hứa hẹn từ lâu nhưng không bao giờ được chính thức đề xuất, một lần nữa lại được hô hào. Ông khoe thỏa thuận thương mại mới được đàm phán với Canada và Mexico, mặc dù ông chưa bao giờ kêu gọi Quốc hội phê chuẩn thỏa thuận này một cách rõ ràng, và đây là điều ông phải làm vào một lúc nào đó. Ông cũng nói vài câu về việc giảm giá thuốc theo toa bác sĩ và loại bỏ được việc lây truyền HIV và ung thư của trẻ em. Khi ông chuyển sang chính sách đối ngoại - chủ đề cuối cùng trong bài phát biểu trước Quốc hội - danh sách những việc phải làm tiếp tục. Ông quảng bá việc rút khỏi Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung với Nga và cảnh báo rằng nếu không đạt được thỏa thuận mới, Mỹ sẽ "đầu tư nhiều hơn và đổi mới hơn" tất cả những quốc gia khác trong phát triển vũ khí hạt nhân. Ông khoe khoang về các cuộc đàm phán đang diễn ra với Triều Tiên, bao gồm hội nghị thượng đỉnh mới với Kim Jong-un vào cuối tháng này. Ông cũng nói về việc kết thúc "những cuộc chiến bất tận", một lần nữa khẳng định rằng Mỹ sẽ rút quân đội khỏi Syria và đàm phán hòa bình ở Afghanistan. Tuy nhiên, ông không đưa ra mốc thời gian nào cho quá trình này. Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim lần 2: Bốn thách thức lớn Về chính sách đối ngoại, tổng thống có quyền hạn khá rộng. Nếu ông Trump có thể bỏ qua những lời chỉ trích từ các nhà lập pháp và thỉnh thoảng sự không chấp thuận trong chính quyền của mình, ông có thể thực hiện một số mục tiêu của mình. Tuy nhiên, khi nói đến chính sách đối nội, các đề xuất của ông thực sự đã chết cứng. Chính sách đối nội, vì thế là điểm phụ trong bài diễn văn, được phát biểu không nhiệt tình lắm. Vào ngày mai, hầu hết những điều ông nói sẽ bị lãng quên, khi cơn lốc của chính trị Mỹ hiện đại tiếp tục kéo qua. Phản ứng của đảng Dân chủ Đảng Dân chủ đang gặp khó khăn trong việc tìm được một tiếng nói cho đảng từ một người không chứa chấp, bí mật hoặc công khai, tham vọng làm tổng thống. Thay vì nhường sự chú ý cho một thành viên đang muốn thành ứng cử viên tổng thống, đảng Dân chủ đã chọn một người mà cuộc tranh cử gần đây nhất kết thúc trong thất bại, bà Stacey Abrams của tiểu bang Georgia. Mặc dù bà Abrams hiện không phải là một dân cử, chiến dịch tranh cử cho ghế thống đốc tiểu bang Georgia của bà đã phản ánh vị trí của Đảng Dân chủ ngày nay - đa dạng về sắc tộc, và tiến bộ về chính trị. Trong khi bài phát biểu của tổng thống ít có những đề xuất chính sách mới, bài diễn văn phản hồi của đảng Dân chủ do bà Abrams đọc dầy đặc với chính sách. Trong khoảng năm phút, bà nói đến kiểm soát súng, học phí đại học cao, biến đổi khí hậu, cải cách y tế và quyền bầu cử. Bà đổ lỗi cho đảng Cộng hòa về việc chính phủ đóng cửa, chỉ trích dự luật cải cách thuế của tổng thống là "bất lợi và chống lại" ''người dân lao động "và ca tụng sự đóng góp của người di dân vào xã hội Hoa Kỳ. Nữ giới tranh cử Tổng thống Mỹ tăng kỷ lục Đảng Dân chủ không phải là không có những bất đồng nội bộ. Có những câu hỏi về cách thực hiện chính sách y tế phổ cập và hạ thấp học phí đại học, làm thế nào để giải quyết bất bình đẳng thu nhập, phân biệt chủng tộc, và những loại thuế nào phải cắt giảm và phải tăng. Họ cũng có những cuộc tranh luận riêng về chính sách đối ngoại, điều này được thấy rõ khi một số ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ trong phòng Hạ viện hoan nghênh câu nói của ông Trump về các cuộc chiến tranh nước ngoài bất tận. Tuy nhiên, phản hồi của bà Abrams đã làm dịu đi những chia rẽ đó và đưa ra hình ảnh của Đảng Dân chủ như chọn lựa cho những chính sách từ bi hơn so với chính sách của ông Trump và đảng Cộng hòa. "Sự tiến bộ của chúng ta luôn được tìm thấy trong sự che chở, trong bản năng cơ bản của chính sách Mỹ, để làm những điều tốt cho người dân của chúng ta," bà Abrams nói. Tuy nhiên, khi cuộc tranh cử tổng thống của đảng Dân chủ nóng lên, sự khác biệt trong đảng - và giữa những cử viên chạy đua để trở thành người được đảng đề cử - sẽ trở thành hiển nhiên.
Những mẫu hóa thạch lạ ở Trung Quốc trông không giống gì với các tông người hominin mà ta từng biết. Liệu đó có phải là một giống người mới không?	Ở TQ có giống người 'chưa ai từng biết'?	Các mẫu phẩm trông không phải là giống người cổ Neanderthal, mà cũng không phải là người hiện đại. Chúng là một cái gì đó khác thế, nhưng là gì thì không ai biết. Các mẫu hóa thạch vừa được xét nghiệm cho thấy một giống người đã có mặt ở nhiều nơi ở miền bắc Trung Quốc trong thời gian cách đây khoảng từ 60 ngàn đến 120 ngàn năm. Cũng có thể các mẫu hóa thạch thuộc về một giống người lai giữa hai giống người mà ta đã biết tới. Cho đến nay, chúng ta biết rằng có bốn giống người nguyên thủy khác sống trên Trái Đất ở thời điểm giống người về sau trở thành người hiện đại, Homo sapien, mới vẫn chỉ mới có mặt ở châu Phi. Người Neanderthal thì sống ở châu Âu, người Denisova ở châu Á và người ‘hobbit’ Homo floresiensis (người Flores) ở Indonesia, và có thể có một nhóm người rất bí ẩn, là nhóm từ vùng Á-Âu được kết hợp với nhóm người Denisova. Các kết quả mới tìm được cho thấy bức tranh phức tạp hơn ta tưởng nhiều. Các mẫu vật ở Trung Quốc lần đầu tiên được tìm thấy trong một hang động tại Hứa Gia Diêu (Xujiayao) hồi 1976, gồm một số mảnh xương sọ và chín cái răng từ bốn cá thể 'người'. Những nội dung phân tích đầy đủ, chi tiết về các mẫu răng nay đã được công bố trên tạp chí nhân chủng học của Mỹ, American Journal of Physical Anthropology. María Martinón-Torres cùng các đồng nghiệp từ Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia về Sự tiến hóa của Loài người tại Burgos, Tây Ban Nha, đã nghiên cứu kích cỡ, hình dạng của hệ thống răng và chân răng, các rãnh, mấu răng cùng vị trí của từng chiếc răng. Những kết quả phân tích sau đó được đưa ra so sánh với một loạt 5.000 mẫu răng đại diện cho hầu như toàn bộ các chi trong tông người Hominini mà ta từng biết tới. “Những cái răng có thể coi như những ‘cảnh quan thu nhỏ’,” Martión-Torres. “Mỗi vết rãnh, mấu, chỗ lồi lõm đều cho ta biết về một mô hình hoặc về sự kết hợp các nét chung đại diện cho một nhóm dân số.” Rõ ràng là những mẫu răng hóa thạch này không giống với răng của người thông minh, Homo sapien, tức giống người về sau trở thành người hiện đại chúng ta. Thay vào đó, chúng có những nét giống như răng của người nguyên thủy, với một số mẫu giống của loài người đứng thẳng có từ thời cổ đại hơn, Homo erectus, trong lúc một số mẫu có vẻ như gần với của người Neanderthal, xuất hiện về sau so với người đứng thẳng. Một số đoạn xương được tìm thấy ở cùng địa điểm thì không phù hợp với bất kỳ loài người nguyên thủy nào ta từng biết tới. Tuy nhiên, Martinón-Torres vẫn ngần ngại trong việc tuyên bố các mẫu răng thuộc về một giống người mới. “Những gì chúng ta thấy thì thuộc về một nhóm mà ta chưa từng biết tới,” bà nói. “Đó không phải là người thông minh, Homo sapien, cũng không phải là người Neanderthal. Đó là sự pha trộn của cái gì đó rất nguyên thủy mà hiện nay chúng ta chưa biết. "Chúng tôi không thể đi xa tới mức có thể nói đó là một giống người mới, bởi chúng tôi cần so sánh với những thứ khác nữa.” Răng ở bên trái là mẫu thu được từ hang Hứa Gia Diêu, còn bene phải là mẫu răng người hiện đại Những mẫu hóa thạch thực ra có thể phù hợp với các loài đã biết. “Đó thậm chí có thể là người Denisova”, bà Martinón-Torres nói thêm. Giống người Denisova đã từng tồn tại cùng thời, và thậm chí còn hòa trộn, lai tạo với chúng ta. Thế nhưng hầu như ta không biết gì mấy về giống người này. Các mẫu hóa thạch duy nhất lấy được từ một hang động ở Siberia chỉ gồm có hai cái răng và một đoạn xương ngón tay bé tí. Các phân tích DNA cho thấy giống người này khác xa so với cả người Neanderthal và người hiện đại, nhưng mang dấu ấn của cả hai giống người này. Các mẫu răng Hứa Gia Diêu (Xujiayao) cho thấy điều tương tự, Martinón-Torres nói. Nhưng không phải ai cũng đồng ý. Tuy các mẫu thu được khá là ít nhưng nó “chứng tỏ một cách mạnh mẽ sự hiện diện của một loài mà từ trước tới nay ta chưa từng biết tới,” Darren Curnoe từ Đại học New South Wales, Sydney, Úc, nói. “Tôi không mấy nghi ngờ gì về việc những cái răng này đại diện cho thứ rất khác thường.” Chỉ riêng bề mặt của những cái răng đã đủ để nói rằng chúng thuộc về một giống người mới, ông nói. Trước đây, Curnoe từng mô tả về một tập hợp các mẫu hóa thạch của một giống người bí ẩn khác mà người ta phát hiện ra tại Trung Quốc, “người Hang Hươu Đỏ”, tuy giống người này sống gần với thời hiện đại hơn so với người Hứa Gia Diêu. Một số người khác đồng tình với sự thận trọng của Martinón-Torres. Matthew Skinner từ Đại học Kent, Anh Quốc, nói rằng các mẫu hóa thạch từ Á châu khá là ít ỏi, cho nên khó có thể xác định được tình trạng của các loài. Các răng hóa thạch được tìm thấy có một số nét của răng người đứng thẳng (H. erectus) (trái) và của răng người Neanderthal (phải) (Hình: Alamy) Fred Spoor từ Đại học University College London, Anh Quốc, cũng đồng ý với Skinner. Ông nói các mẫu thu được cho thấy sự hòa trộn giữa các nét của người hiện đại và người tiền sử. Nhiều người cho rằng các giống người khác nhau rất có thể chỉ là các biến thể của cùng một giống. “Các mẫu hóa thạch càng được tìm thấy đầy đủ thì các khoảng cách giữa ‘các loài’ càng được xóa nhòa đi,” Erick Trinkaus từ Đại học Washington ở St Louis, Missouri nói. “Các giống người thực sự trong thế giới thực sự, đặc biệt là với những giống người có cơ thể to như chúng ta, thì có ở nhiều nơi và ở nhiều dạng biến thể.” Do vậy, việc tìm thấy các mẫu răng không giống với răng của những giống người ta từng biết tới không phải là điều gì gây ngạc nhiên. Tìm được thêm xương sẽ giúp việc phân tích tốt hơn, và rất có thể chúng ta sẽ sớm tìm thêm được các mẫu vật mới bởi nhiều vùng ở Á châu hóa ra khá phong phú các mẫu hóa thạch. Thế nhưng có lẽ chỉ có các bằng chứng về DNA mới đem lại được câu trả lời chính xác, Matthias Meyer từ Viện Nghiên cứu về Tiến hóa Nhân chủng học Max Planck tại Leipzig, Đức nói. “Có thêm dữ liệu từ đông Á thì rất tốt, nhưng rõ ràng đó là chuyện khó đạt được.” “Có lẽ có hơn một giống người nguyên thủy ở Á châu, mà điều đó cũng không đáng ngạc nhiên bởi đây là một châu lục rộng lớn, tách biệt với các nơi khác,” Martinón-Torres nói. Một số bộ phận dân cư nơi này thậm chí có thể còn là tổ tiên của người châu Âu hiện đại, một số nhà nghiên cứu đưa ra nhận xét. Tuy nhiên, hầu hết mọi người cho rằng châu Phi là cái nôi của loài người hiện đại, cho nên tuyên bố trên đã gây tranh cãi. Bản gốc tiếng Anh bài viết này đã được đăng trên BBC Earth.
Tấm thẻ chính thức của những nhà báo đến Trung Quốc vì Olympics trông không khác thẻ của tình nguyện viên và các viên chức: cùng kích cỡ, cùng có nền vàng.	Ghi nhận về giới trẻ Trung Quốc	Trên thẻ ghi chỉ ghi tắt chức danh, và tên cơ quan mà bạn đại diện thì rất nhỏ, phải đứng thật gần mới đọc rõ. Hôm đứng trước ga tàu điện Vương Phủ Tỉnh phỏng vấn một số người dân, có ông già trung niên còn hỏi tôi có phải là tình nguyện viên người Trung Quốc không. Nhưng khi đeo cả thẻ và máy chụp ảnh Canon tương đối to trước ngực, lại nói chuyện không phải bằng tiếng Hoa, người ta đôi khi trở thành đối tượng gây chú ‎ý. Trong tàu điện ngầm, một cậu sinh viên trạc 20 nhìn tôi hiếu kỳ: “Anh là nhà báo?” Khi tôi tự giới thiệu mình là người của BBC, cậu ta hỏi tôi có xem lễ khai mạc không, và thắc mắc vì sao Thủ tướng Anh không đến. Đó cũng là câu hỏi mà trước đó Giáo sư văn học Vương Ninh đặt ra khi tôi phỏng vấn ông ở Đại học Thanh Hoa. Sự có mặt của những người như Bush, Putin và Sarkozy làm người Trung Quốc tự hào, nhưng cũng làm họ khó hiểu vì sao không có đủ khách, vì sao những nước như Anh và Đức lại không góp mặt ở một sự kiện mà giới truyền thông quốc tế đều phải công nhận là hoành tráng, công phu. Chủ nghĩa dân tộc Tôi giải thích với Thượng Vũ, tên cậu thanh niên, rằng ông Brown không phải cứ thích là đi, mà ông còn phải tính đến phản ứng của người dân Anh. Không muốn đề cập tác động của những biến cố như Tây Tạng tại Anh và phương Tây với một người vừa gặp tình cờ, tôi chỉ nói uy tín của Brown gần đây không tốt, và Olympics có thể làm “phức tạp thêm” sinh mạng chính trị của ông. Cậu ta có vẻ hài lòng khi tôi bảo công tác tổ chức Olympics đến giờ là tốt. Quả thực dù có một số điều chưa như ý‎, nhưng trong thâm tôi, tôi đồng ‎ý với nhận xét của một người bạn ở Sài Gòn, rằng “cũng chỉ có những nước chuyên chế và tham vọng mới huy động nổi sức dân để tổ chức như thế.” Vũ nói luôn: “Chúng tôi muốn cư xử đàng hoàng, nhưng phương Tây hiểu nhầm Trung Quốc.” Câu nói làm tôi nhớ đến bài báo mới đây trên tạp chí The New Yorker viết về “Giới trẻ phẫn nộ” ở Trung Quốc. Gần 20 năm sau cuộc biểu tình của lớp sinh viên đàn anh ở Quảng trường Thiên An Môn, thanh niên Trung Quốc đang giận dữ, không phải để chống chế độ mà để bảo vệ chủ quyền và uy tín quốc tế của đất nước họ. Lớp trẻ “dân tộc chủ nghĩa” của năm 2008 thực ra dễ dàng vượt tường lửa để đọc những câu chuyện như Thiên An Môn, nhưng nhiều người trong họ cho rằng lớp đàn anh đã ngây thơ và sai lầm. Bài báo dẫn lời một sinh viên nói nếu ngày 4 tháng Sáu năm 1989 thành công, Trung Quốc “sẽ trở nên tồi tệ hơn.” Một người khác thì l‎ý luận: “Nếu dân chủ đem lại cuộc sống đàng hoàng, thì tốt. Nhưng không có dân chủ, nếu chúng tôi vẫn có đời sống đàng hoàng, thì tại sao phải chọn dân chủ?” Trung Quốc đang đứng trước rất nhiều thách thức: sự bất mãn dẫn tới hàng chục ngàn vụ biểu tình mỗi năm, khoảng cách giàu nghèo dãn rộng, ô nhiễm, tham nhũng. Nhưng giới trẻ, đặc biệt là những người ở các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải, lại là thế hệ hưởng thụ thành quả tăng trưởng kinh tế của 30 năm mở cửa. Nếu có đi ra nước ngoài, điều họ thấy không phải là sự thiếu tự do ở Trung Quốc, mà là đất nước của họ đang cạnh tranh được với phương Tây. Một đoạn radio tôi nghe trong taxi long trọng khẳng định: “Hệ thống tàu điện ngầm của London là lịch sử, còn của Bắc Kinh là tương lai.” Dựa trên kinh nghiệm đi phương tiện này ở cả hai nơi, tôi thấy nhận xét chắc như đinh đóng cột ấy không phải là sai. Đồng Huyền Trang, sinh viên Việt Nam học tại Bắc Kinh từ bốn năm qua, nói giới trẻ ở đây “hài lòng với những gì họ đang có.” Cô bảo tôi: “Họ không thoải mái khi bàn chuyện chính trị. Họ nghĩ đấy là vấn đề của chính phủ và họ chỉ cần theo làm theo chính phủ, tuân theo luật pháp, yêu nước, thế là đủ.” Không thể biết số lượng thanh niên thực sự hài lòng với chính thể hiện nay là bao nhiêu. Nhưng có cơ sở tin rằng không nhiều người trong giới trẻ dưới 30 nghĩ đến dân chủ như trong hình dung tại phương Tây, hay nghĩ đến thay đổi chính thể. Andrew Nathan, dạy ở Đại học Columbia và là một trong những chuyên gia nổi tiếng nhất của Mỹ về Trung Quốc, nói với tôi gần đây, rằng ông không thấy có mầm mống cho thay đổi chính trị lớn tại Trung Quốc trong tương lai gần. Và thậm chí một Trung Quốc tự do hơn có thể lại là một Trung Quốc nguy hiểm hơn, nếu sự tự do tuơng lai lại đi kèm với chủ nghĩa dân tộc “quá trớn”. Không quan tâm bên ngoài? Nhiều người trong độ tuổi sinh viên hiện nay, vài chục năm nữa, sẽ là tầng lớp lãnh đạo Trung Quốc. Nhưng như nhận xét của Huyền Trang sinh viên năm thứ ba ngành kiến trúc ở Đại học Mỹ thuật Bắc Kinh là khó mà lạc quan khi mà số thanh niên “có tư tưởng mới, có can đảm nói chính kiến của mình, rất ít.” Nhiều người ở Việt Nam xem Trung Quốc là đe dọa tiềm ẩn, vậy còn chính giới trẻ Trung Quốc có để ‎ý cảm giác ấy không? “Họ không quan tâm tới vấn đề ấy. Thời gian ở Việt Nam rộ lên chuyện hai hòn đảo, bạn bè của tôi không hề biết chuyện ấy, cũng chả biết hai hòn đảo tên là gì. Ngay cả chuyện sóng thần ở Miến Điện, họ cũng không quan tâm,” Trang nói. Hoa Kỳ là quan tâm hàng đầu cho người Trung Quốc. Và có vẻ như những nước nhỏ như Việt Nam không phải là vấn đề cho nhiều người tại Bắc Kinh. Tiến sĩ James Anderson, Đại học North Carolina, người gần đây ra mắt cuốn sách về lãnh tụ Nùng Trí Cao, nhận xét nghiên cứu về Việt Nam ở thủ đô Trung Quốc chỉ mang tính “ngoại biên”, và những tỉnh như Vân Nam và Quảng Tây mới tập trung nhất những nhà Việt Nam học. Giới học giả thì ở xa trung tâm, còn lớp trẻ Trung Quốc, như kết luận của sử gia David Marr, “không quan tâm gì đến những sự phát triển ở Việt Nam”. Nhận xét ấy đưa ra trong một cuốn sách 10 năm trước. Còn bây giờ, theo Huyền Trang, “rất ít người biết tình hình Việt Nam. Có người còn hỏi Việt Nam có sân bay không.” Trang tự nhận cô là người hòa nhập được với cuộc sống của các bạn bè Trung Quốc và mặc dù phê phán nhiều điểm trong tính cách của họ, cô cảm thấy mình vẫn có sự thông cảm. “Tôi may mắn có những người bạn thực sự tốt, và khi nghe ai đó nói những điều không hay về Trung Quốc, tôi cũng buồn.” Không phải sinh viên Việt Nam nào đến Trung Quốc cũng có tình cảm như vậy. Nhiều người bạn của Trang đã có người yêu là người bản địa, nhưng “sau đấy đều không đi đến đâu.” Trang nói nhiều bạn bè Việt Nam học ở đây không thích người Trung Quốc. Vì sao? “Họ nói người Trung Quốc cũng có tính xấu như người Việt Nam. Rất nhiều thanh niên Việt Nam muốn vượt khỏi sự kìm kẹp, vươn tới suy nghĩ mới mẻ hơn, nhưng người Trung Quốc không làm họ thực sự thấy hài lòng," "Tính cách, bản chất của người Trung Quốc không làm họ thoải mái khi tiếp xúc.” Sự không thoải mái của những người nhận ra mình giống người kia nhiều hơn mình muốn. Khó tránh khỏi cảm giác rằng những ưu điểm, nhược điểm của giới trẻ Trung Quốc cũng gặp ở những người đồng lứa tại Việt Nam. Đầu thế kỷ trước, nhiều người Việt, cũng ở tuổi thanh niên, đã có những cuộc tìm kiếm khác nhau cho hướng đi của dân tộc. Kết quả của cuộc tranh giành ấy đã ảnh hưởng sâu sắc đến tương lai Việt Nam. Sang thế kỷ 21, một lần nữa, những lựa chọn của lớp trẻ sẽ lại định đoạt hình hài của đất nước. Có thể cùng bệnh trạng, nhưng hướng đi của thanh niên mỗi nước chưa chắc đã giống nhau.
Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã khen ngợi những thành tích mà nước ông đạt được sau 30 năm thực hiện cải cách.	Chủ tịch TQ khen ngợi cải cách	Ông Hồ nói những cải cách đã giúp vực dậy Trung Quốc vào “thời khắc tối quan trọng” trong lịch sử nước này. Kể từ khi bắt đầu cải cách đến nay, Trung Quốc đã chuyển đổi từ một nước nghèo, bị cô lập, thành một quốc gia hiện đại và có ảnh hưởng toàn cầu. Tuy nhiên, ông Hồ cũng dập tắt những hi vọng rằng sẽ có cải cách về chính trị. Ông tuyên bố Trung Quốc sẽ không bao giờ chấp nhận hệ thống chính trị kiểu phương Tây. Chủ tịch Trung Quốc có bài diễn văn quan trọng tại đại sảnh đường nhân dân Bắc Kinh nhân dịp kỷ niệm 30 năm ngày thực hiện cải cách. Người đi đầu cho chương trình cải cách này là cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình. Vấn đề then chốt Những cải cách của Trung Quốc không chỉ giúp người dân thường giàu hơn, mà còn giúp cho cuộc sống hàng ngày của họ có thêm phần tự do. Người dân giờ đây có thể quyết định chuyện ăn, mặc hay sự nghiệp của mình - là những quyền tự do mà trước đây họ bị khước từ. Nói chuyện với cử tọa là các lãnh đạo hàng đầu của đất nước, ông Hồ nhận xét quyết định cải cách được đưa ra vào thời điểm quan trọng trong lịch sử Trung Quốc. Ông tuyên bố: “Đảng và chính phủ ta lúc đó đương đầu với vấn đề then chốt là phải phát triển như thế nào”. Khi đó, Trung Quốc vẫn còn đang vật lộn với những hậu quả của cuộc Cách mạng Văn hoá - là một chiến dịch chính trị gây thảm họa, làm cho hầu như toàn bộ đất nước rơi vào tình trạng tê liệt. Xã hội đổi thay Ông Hồ sau đó nói về những thành tích đạt được trong 30 năm qua. Ông nói nền kinh tế đã phát triển với tốc độ thường niên ở mức 9,8%, và gần 240 triệu người ở nông thôn đã thoát khỏi cảnh nghèo đói. Ông Hồ khen ngợi đất nước đã có phản ứng tốt đối với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay, vốn đang tác động mạnh tới Trung Quốc. Một tường thuật trên báo chí Trung Quốc gần đây nói có tới hơn 10 triệu lao động di cư đã mất việc tại nước này. Tuy nhiên, chủ tịch Trung Quốc ra dấu nói rằng sẽ không có thay đổi chính trị lớn tại đây trong những năm tới. Mặc dù tình hình kinh tế và xã hội Trung Quốc đã thay đổi, cho tới nay hầu như chẳng có mấy cải cách trong hệ thống chính trị của nước này. Ông Hồ tuyên bố những thành công trong 30 năm qua cho thấy Trung Quốc không cần phải thay đổi cách thức điều hành 1,3 tỉ dân của họ. Ông nói: “Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội với đặc thù Trung Quốc do đảng lãnh đạo bằng các chính sách và chủ trương của mình là đúng đắn”. HT, Sài GònXHCN cũng tương tự như XH phong kiến. Nó sẽ không bao giờ bền vững bởi vì nó không tự điều chỉnh để tiếp tục phát triển khi điều kiện XH thay đổi. Sự ổn định trong XHCN là do bị dồn nén. Nếu bị dồn nén đến một lúc nào đó thì XH sẽ đổ vỡ và khi đó hậu quả sẽ vô cùng khốc liệt, ít nhất cũng như sự kiện Thiên An Môn. Còn XHTB dân chủ thì tự nó sẽ điều chỉnh và phát triển liên tục phù hợp hoàn cảnh mới. Các bạn thấy đấy, Thái Lan biểu tình đòi thay chính phủ & chính phủ mới được thay để tiếp tục phát triển, không có ai bị giết chết cả. Cuộc khủng hoảng kinh tế ở Mỹ sẽ được Mỹ khắc phục & sau đó XH Mỹ sẽ phát triển mạnh hơn, không ai chết đói hoặc bị giết. Còn nếu TQ bị khủng hoảng như Mỹ thì hậu quả có thể khốc liệt vì lúc đó dân chúng thất nghiệp tăng lên, chết đói, rồi cùng đường sẽ đi biểu tình & biểu tình sẽ bị ĐCS tàn sát giống như Thiên An Môn... SAKURA, Nhật Bản60 vạn Hoa kiều ở Nhật cũng đã làm nên nhiều kì tích thực sự. Tôi quen vài người trong số họ và biết, khác với VK, họ hầu như không bị đồng bào hoặc CP mình miệt thị là "bọn phản động, cõng rắn cắn gà nhà..."! Phuong Le, Edmonton, CanadaRõ là một bọn hợm hĩnh, tự bày tuồng trình diễn rồi tự vỗ tay khen nhau! Mèo khen mèo dài đuôi có khác! Nếu Mao đừng cưỡng chiếm toàn cõi Trung Hoa và áp đặt nhân dân TQ dưới ách cai trị ngu xuẩn của chế độ CS thì đất nưóc họ đã tiến xa từ mấy chục năm trước rồi. Không tin ư? Cứ nhìn Hồng Kông, Macao và Đài Loan thì thấy chứ gì! Nhờ "trốn thoát" khỏi nanh vuốt lãnh đạo "sáng suốt" của Mao lãnh tụ và Đảng Cộng Sản TQ vĩ đại, nhân dân các "tỉnh" này mới tiến nhanh, tiến mạnh, tiến xa hơn Trung Hoa lục địa, đến nỗi nếu không có vốn đầu tư rộng rãi của các "tỉnh" nhỏ này thì chưa chắc các đồng chí đã vực nổi nền kinh tế XHCN do chính họ tạo ra và làm cho phá sản. Mai Nam, VNCác bạn đi du lịch TQ chưa? Các bạn sẽ được tận mắt thấy TQ phát triển nhanh chóng như thế nào. Cái gì tốt đẹp đều được "đảng bạn" khoe ra hết. Đảng bạn không thể giấu giếm được làn sóng mấy trăm triệu người cực khổ ở thôn quê ra thành phố kiếm ăn nhếch nhác. Còn bầu trời luôn luôn u ám do khói bụi ô nhiễm, tiếc thay, cũng không thể giấu được. "Làng ung thư" còn nhiều hơn, nặng nề hơn ở VN. ĐCS tuyệt vời trong những màn kịch tự khen. Lý Hoà"Trung Quốc sẽ không bao giờ chấp nhận hệ thống chính trị kiểu phương Tây", có nghĩa là đảng CS không bao giờ rời bỏ quyền lực chính trị như hệ thống chính trị phương Tây. Việt Nam cũng vẫn phải chịu hệ thống chính trị không khác gì TQ. Trên diễn đàn BBC tôi thấy nhiều ý kiến bất mãn về những suy thoái của xã hội, nhưng vẫn sợ hãi không dám, không được nêu đích danh thủ phạm là tập đoàn CS. OZ SydneyTôi rất hãnh diện khi là con cháu Đại Hán. Thế kỷ 21 là của Trung Hoa Vĩ Đại, Trung Hoa sẽ là siêu cường số1 trong kinh tế cũng như quân sự, mong ước Trung Hoa sẽ thống trị toàn cầu. Tongson, HaNoiKhông thể phủ nhận TQ đã thành công trên một đất nước đông dân như vậy mà tốc độ tăng trưởng liên tục 9,8%/năm suốt 30 năm thì không thể có gì bác bỏ được. Tại sao lại phải bắt chước ai cơ chứ. 1,3 tỷ người là bằng 1/4 thế giới văn minh rồi. U49, Việt NamMèo khen mèo dài đuôi". Có thể thời kỳ khủng hoảng kinh tế vài thập niên tới có khởi điểm tại Trung Quốc, và thực trạng kinh tế phát triển dựa trên xuất khẩu hàng nhái, kém chất lượng có sự suy tính và con số thống kê biết nhảy múa. ReformistTQ đã đạt nhiều thành công trong việc đưa đất nước đi lên với "cái lưỡi không xương". Ngày trước theo mô hình Mao Tse Tung (Maoism), cao hơn chủ nghĩa Marxism-Leninism một bậc, với đỉnh điểm là cuộc cách mạng văn hóa "tàn khốc và ngu xuẩn" thì cho rằng đất nước TQ đang tiến lên CNXH/CNCS "chính danh" (proprement-dite), đồng thời chê bai LX và các nước XHCN khác là bọn theo CN "xét lại" (revisionism). Kinh tế đất nước TQ càng ngày càng tàn lụi, LX và các nước XHCN khác thì "rã bành tô", muốn tồn tại TQ chỉ còn cách chuyển hướng sang kinh tế thị trường theo đường lối tư bản, và để khỏi "mất mặt" bèn đặt tên gọi là CN "cải cách" (reformism). Thật ra chẳng ai cười chê mình nếu thành thật nhận ra đâu là chân giá trị. Lỡ "nguyền rủa, mạt sát" chủ nghĩa đối nghịch quá sức, rồi nay lại "len lén" bắt chước người ta thì kể ra cũng hơi ngượng miệng thật! RocketTôi mong CS TQ sụp đổ để cái bóng của họ đừng bao trùm lấy VN. Tôi chẳng có nhiều thiện cảm với "Đồng chí " hàng xóm một mặt kêu gọi hữu nghị hợp tác nhưng mặt khác chiếm khối đất đai của VN.
Jeff Lebo bắt đầu sưu tầm lon bia từ khi ông còn chưa đến tuổi được uống đồ có cồn. Nhưng chuyện đó không ngăn cản Lebo cùng đám bạn hàng xóm đi nhặt vỏ lon ngoài phố.	Bộ sưu tập vỏ lon bia có giá triệu đô	Jeff Lebo hiện có bộ sưu tập vỏ lon bia được định giá 1,6 triệu đô la Theo thời gian, sự hấp dẫn kỳ lạ của các lon bia đầy màu sắc đã trở thành thú chơi cả đời của ông. "Tôi đã rất ngạc nhiên vì có quá nhiều nhãn hiệu khác nhau và cứ băn khoăn không hiểu là có bao nhiêu loại lon bia trên toàn thế giới,” ông nói trong một email. Lebo sống tại Pennsylvania và hiện đang quản lý một công ty thiết kế, thi công cảnh quan sân vườn. Ông nói ông có bộ sưu tập lon bia lớn nhất thế giới. Ông có tới 87.000 chiếc lon các kiểu kích cỡ khác nhau thu thập từ khắp nơi trên thế giới, có một số chiếc từ năm 1935. Ông từng phải trả tới 3.500 đô la để có được một chiếc lon, và bộ sưu tập của ông hiện nay được định giá 1,6 triệu đô la. Chẳng có nơi nào mà ông không đặt chân tới để tìm kiếm những chiếc lon quý hiếm. Để săn lùng các loại lon bia Anh cũ – là loại ông yêu thích – Lebo từng dành cả tháng ở Anh để tìm bằng được những chiếc lon bia hiếm sản xuất trong thời gian từ 1936 đến giữa thập niên 1960. "Trong thời Thế chiến II, hầu hết các lon bia của Anh đã được nấu chảy làm nguyên vật liệu phục vụ chiến tranh, khiến chúng ngày nay trở nên rất hiếm hoi," Lebo nói. Thậm chí ông còn tìm cách mò vỏ lon bia tại những hồ sâu ở Scotland trong mùa đông lạnh ghê người. "Do ở đáy hồ thiếu ánh sáng và oxy, các lon bia vẫn được bảo quản rất tốt so với tuổi của chúng," ông nói. "Vì vậy, tôi quyết định thuê thiết bị lặn và tìm kiếm ở hồ Lomond... Lúc đó là tháng Một, vì vậy nước lạnh như băng." Vỏ lon bia có hình chóp nón ở phía trên này được cho là vào hàng cổ nhất thế giới Không kiếm được vỏ lon nào trong chuyến đó, nhưng điều đó không làm cho Lebo bớt đam mê. Nhiều tuần sau đó, ông đã dọc ngang nước Anh để thăm các hội chợ và ghé hơn 200 cửa hàng đồ cổ. "Sau toàn bộ một tháng săn lùng trên khắp Anh, Scotland và xứ Wales, cuối cùng, tôi đành ra đi mà không có thêm một chiếc lon nào cho bộ sưu tập," Lebo nói. "Tuy chuyện đó là cực kỳ đáng thất vọng, nhưng nó lại làm tôi nhận thức được rằng rất nhiều vỏ lon bia Anh trong bộ sưu tầm của tôi thật sự là quý hiếm." Sự quyến rũ Thời hoàng kim của thú sưu tầm lon bia lon là khoảng từ cuối những năm 1970 đến đầu thập niên 1980, Lebo nói. Tuy nhiên, ngày nay thú chơi này lại được phục hưng với việc dễ dàng kết nối với những người chung sở thích qua mạng internet và xu hướng tự làm bia tại nhà đang gia tăng. "Có rất nhiều người mới sưu tầm tham gia vào cộng đồng thông qua văn hoá tự làm bia này,” theo Lebo. Mặc dù phần lớn các nhà sưu tập là những ông đứng tuổi sống ở Bắc Mỹ và Châu Âu, cũng có những nhà sưu tập ở các nơi khác trên toàn thế giới, trong đó có một số là các bà. Jeff Lebo từng đi rất nhiều nơi trên thế giới chỉ để săn tìm những loại vỏ lon quý hiếm Nick West, trợ lý giám đốc marketing của tập đoàn tài chính Lloyds Banking Group ở Anh, bắt đầu sưu tầm lon vào năm 1975, khi ông mới 16 tuổi. Kể từ đó, ông đã phải liên tục chuyển nhà để có chỗ chứa cho bộ sưu tập cứ ngày càng to ra của mình. Giờ thì ông đang ở một ngôi nhà thời Victoria với năm phòng ngủ tại một thị trấn nhỏ gần Bristol, nơi bộ sưu tập 7.500 lon được bày biện kín trên các kệ giá thửa riêng trong hai phòng ngủ. "Tôi có những bất đồng lớn [với vợ] khi cứ bỏ ra những khoản tiền lớn để mua vỏ lon bia," West nói trong một cuộc phỏng vấn qua email. Đối với ông, sự quyến rũ các lon bia mang tính bản năng. "Tôi thích các kiểu dáng đa dạng và cảm giác được cầm một chiếc lon trong tay,” ông nói. "Nhìn hình ảnh trên những chiếc lon cũ hiếm, tôi cảm thấy hồi hộp và xúc động như một ai đó thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật, kiến trúc hay thậm chí hình ảnh của một cô gái xinh đẹp." West đã chi khoảng 30.000 bảng Anh (46.000 đô la Mỹ) cho bộ sưu tập. Chiếc lon đắt nhất có giá tới 1.240 bảng (1.900 đô la Mỹ), là chiếc lon bia pale ale, thứ bia làm từ mạch lên men ở vùng Felinfoel, có phần trên hình chóp nón, cũng là loại lon bia đầu tiên của Anh. Nhiều người sưu tầm lon không phải để kiếm tiền. "Bộ sưu tập không phải là một khoản đầu tư," André Marques từ Brazil, người sở hữu 4.000 lon bia cho biết. "Nó đáng giá vì nó gợi lại những khoảnh khắc đáng nhớ, gợi nhớ về bạn bè từ khắp nơi trên thế giới, và cảm giác hồi hộp khi chờ đợi một chiếc lon đến từ một nước xa xôi nào đó." Ông thu thập các lon Brazil, và lon OCOC, viết tắt của "mỗi chiếc từ một nước" theo cách nói của nhà sưu tập. Adre Marques người Brazil muốn trong bộ sưu tập của mình phải có đủ chí ít là mỗi quốc gia có một vỏ lon đại diện Những lon bia được săn lùng nhất Lon bia được ưa thích và có giá trị thường là những loại cổ, được coi như một tác phẩm nghệ thuật như các lon 'Lager Lovelies' có in hình những phụ nữ xinh đẹp, được sản xuất bởi hãng Tennent's Lager của Scotland. "Các lon cũ hơn còn đang được săn lùng và có thể có giá rất cao," West nói. "Các lon đầu tiên là loại có nắp hình nón. Những chiếc lon này có từ năm 1936 đến giữa những năm 1950. " Nếu một lon lại có vòi hoặc cần tới đồ mở hộp mới khui ra được, thì nó sẽ có giá hơn, Lebo nói. Nhưng nếu nó là loại có khoen mở hiện đại, như kiểu nắp giật hoặc nắp ấn xuống, thì nó sẽ không đáng mấy. "Nếu một lon được làm bằng nhôm nhẹ, thì có lẽ nó quá mới nên ít giá trị, nhưng nếu nó rất nặng thì thường sẽ đáng giá," ông nói thêm. Giống như bất kỳ đồ sưu tập nào, đồ càng hiếm thì càng có giá. Marques cho biết mình có một trong các lon bia Brazil hiếm nhất trên thế giới. Đó là một lon bia Alterosa mà ông đã có được sau khi mặc cả với cựu giám đốc điều hành của nhà máy bia, người giữ một lon mẫu trong hơn 30 năm sau khi loại này ngừng sản xuất. Marques không tiết lộ giá cả nhưng thừa nhận là ông đã phải trả "hơn rất nhiều so thông thường". Câu lạc bộ những nhà sưu tập bia Hoa kỳ (BCCA) xuất bản ấn phẩm Các lon bia ở Mỹ, gồm hai tập, là hướng dẫn hữu ích cho các nhà sưu tập có thể định giá món đồ mình mua. Kiếm lon bia ở đâu? "Ebay luôn có rất nhiều các loại lon rao bán," Kevin Kious, quản lý văn phòng BCCA nói. Những người sưu tầm cũng có thể tới các hội chợ địa phương như CANvention, sự kiện thường niên của những nhà sưu tầm lon bia do BCCA tổ chức tại các địa điểm khác nhau của Mỹ. Lon mới có thể mua với giá khoảng 2 đô la ở các cửa hàng chuyên rượu bia, các siêu thị và quán rượu. Lon cũ và hiếm, có giá từ dưới 100 đô la cho đến hơn 1.000 đô la, thậm chí có cái tới hàng chục ngàn đô la, có ở các trung tâm bán đấu giá như Preferred Auction Company ở Canada, Bonhams ở Anh, hoặc ở các triển lãm đồ sưu tập, chẳng hạn như sự kiện do Hiệp hội Sưu tầm Lon bia Úc (ABCCA) tổ chức. Cũng có thể tìm qua các tay buôn như Stell Canvas ở Mỹ. Các tạp chí như Tuần báo Người Sưu Tầm cũng là nguồn tốt để tìm hiểu thông tin, tạo cảm hứng và xem cẩm nang hướng dẫn. Các vỏ lon có giá trị nghệ thuật có thể được săn lùng với giá cao ngất ngưởng Cách bảo quản Lon bia bị gỉ, móp, mờ sẽ không có giá trị như lon nguyên vẹn, còn đẹp. "Đừng để chúng bị ẩm ướt, bởi như thế sẽ bị rỉ sét, đừng để chúng tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, bởi ánh sáng sẽ làm phai màu," West nói. "Tốt nhất là cất trong phòng tối, khô ráo với nhiệt độ ổn định.” Chớ giữ lon với nguyên bia ở trong. "Bia sẽ làm lon bị thủng, rỉ sét và trọng lượng nặng thêm không tốt cho kệ bày vỏ lon," Kious nói trong một email. "Không nên hút thuốc trong phòng để lon, nếu không vỏ lon sẽ bị ám vết nicotine." Một số nhà sưu tập tráng sáp để lon tránh bị gỉ và bọc màng plastics để bảo vệ. “Nếu bạn có những chiếc lon có giá trị, cũng nên dùng máy hút ẩm để bảo quản,” Kious nói. Điểm quan trọng Kious nói việc sưu tầm chủ yếu là do đam mê, nhưng cũng có cơ hội bộ sưu tập sẽ tăng giá. "Tình trạng nguyên bản, độ hiếm, hình ảnh đẹp sẽ chính là yếu tố quan trọng để một chiếc lon được săn lùng," ông nói. Lebo đã kiếm lời được từ bộ sưu tập của mình. Gần đây, ông kiếm được khoảng 200.000 đô la Mỹ bằng cách bán lon bia cũ cho một số bạn sưu tập. Nguồn vốn sẽ được dùng cho việc xây dựng một khu nghỉ mát sinh thái ở Trung Mỹ. "Tôi bán một số lon bia cũ để đầu tư vào một khu du lịch biển ở Uvita, Costa Rica," ông nói. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Capital.
Chỉ vài tuần trước kỳ nghỉ đi Ireland cùng chồng, cô Visage Vijay phải quyết định xem liệu có nên mua sắm mạnh tay trong kỳ nghỉ này hay không. N gười khác tiêu tiền	Facebook, Instgram áp lực khiến ta phải 'ăn chơi sành điệu'?	Cô đang lưỡng lự không biết có nên bỏ ra 3.000 đô la mua chiếc túi Chanel đầu tiên của mình không, sau khi nhìn thấy bạn bè và những người nổi tiếng đeo nó trên Instagram. "Tôi bị ám ảnh phải có một chiếc ví Chanel, cho nên đó là món mà tôi phải mau chóng mua," người phụ nữ 37 tuổi này nói. "Khi lên Instagram, tôi rất thích túi xách tay." Để 'hãng hàng không chuyên trễ' tránh phải xin lỗi Cách hoá giải 'cơn nghiện công nghệ' của con trẻ Cách học thành thạo kỹ năng mà không tốn thời gian Đây không phải là lần đầu tiên người quản lý an toàn dược phẩm ở Toronto này bị cái hình đăng trên Instagram lôi cuốn đến nỗi phải móc hầu bao. Cô cũng từng tiêu số tiền tương tự để mua chiếc túi xách Prada trong chuyến đi Ý hồi năm 2017. Tất cả những gì cô làm - từ đi nghỉ cho đến đi ăn ở nhà hàng sang trọng, đăng ký lớp học hay mua quần áo - đều có liên hệ gì đó với những gì cô thấy trên các nền tảng mạng xã hội. "Ngay cả khi tôi nhìn thấy món gì đó mà tôi thích ở những nơi khác, tôi cũng có xu hướng dò hashtag (từ đánh dấu) trên Instagram để xem những người khác đã đăng gì trên đó," Vijay nói. "Nó không giống như quảng cáo. Nó cho thấy những con người thật đang làm việc thật. Do đó tôi bị ảnh hưởng khi thấy những gì họ làm và làm theo họ bởi vì có vẻ như là họ yêu thích những việc đó." Tuy nhiên, niềm vui đó đi kèm với việc phải trả giá. Một nghiên cứu mới đây của các giáo sư tại Đại học California và Đại học Toronto cho thấy mọi người có xu hướng chi tiêu nhiều hơn và tiết kiệm ít hơn bởi vì họ chỉ nhìn thấy người khác chi tiêu như thế nào chứ không phải họ tiết kiệm như thế nào, và mạng xã hội đã làm cho điều này trở nên trầm trọng hơn. Nó tạo ra một cảm giác không chính xác, được gọi là thiên kiến, do những gì được nhìn thấy mà các nhà nghiên cứu cho là đang thay đổi thói quen tiêu thụ của chúng ta. Long lanh trên mạng xã hội Các blogger thời trang và những người có nhiều ảnh hưởng trên mạng xã hội đang dẫn dắt xu thế mua sắm và tiêu dùng David Hirshleifer, một trong những tác giả của nghiên cứu này và là giáo sư Trường Kinh doanh Merage thuộc UC Irvine, nói thiên kiến do những gì được nhìn thấy bắt nguồn từ cách chúng ta tương tác với bối cảnh xã hội. Công nghệ mới giúp cứu người bị núi rác vùi Ngăn nắp kiểu Marie Kondo giúp thành công hơn? Mẹo mua vé máy bay giá rẻ bất ngờ Con người có xu hướng nói về những điều mà họ đang làm, ông giải thích, và điều này có nghĩa là chúng ta tập trung vào tiêu dùng hơn là phi tiêu dùng. "Nếu tôi gặp trực tiếp bạn bè tại nhà họ thì tôi có thể nhìn thấy họ uống tách cà phê rẻ tiền hay mặc quần áo bình dân," Hirshleifer nói. "Nhưng nếu xem tài khoản mạng xã hội của họ thì sẽ thấy họ đăng toàn những thứ về nhà hàng đắt tiền mà họ đi ăn hay những chuyến đi thú vị." Ông nói rằng bất cứ dạng thức giao tiếp phi trực tiếp nào cũng tạo ra thiên kiến do nhìn thấy mạnh hơn. Thiên kiến do nhìn thấy đang ngày càng thúc đẩy các xu hướng mua sắm, do những cách thức giữ liên lạc đã trở nên rẻ tiền hơn và đa dạng hơn. "Chi phí liên lạc đường dài giảm xuống, sự xuất hiện của truyền hình cáp và ngay sau đó là sự ra đời của Internet đã càng làm tăng khả năng chúng ta quan sát thói quen tiêu dùng của người khác," nghiên cứu cho biết. Nhận thức tăng lên về những gì mà người khác làm không chỉ khiến chúng ta chi tiêu nhiều hơn, các chuyên gia nói, mà nó còn dẫn dụ chúng ta đi vào những mặc định không chính xác về tình trạng tài chính của chúng ta và triển vọng tài sản trong tương lai. Vì những người có nhiều ảnh hưởng trên mạng xã hội và các blogger chuyên về ẩm thực mà đồ ăn nay trở thành thứ hấp dẫn mọi người nhấp chuột vào xem Bing Han, một tác giả khác của nghiên cứu và là giáo sư tại Trường Kinh doanh Rotman thuộc Đại học Toronto, nói rằng khi nhắc đến tiết kiệm, mọi người theo dõi các chỉ dấu từ người khác trong các mạng lưới xã hội của mình, bởi vì họ cảm nhận địa vị kinh tế-xã hội của những người đó cũng giống với của bản thân họ. Phỏng vấn tuyển dụng kiểu hạ nhục: Cách mới để tìm nhân tài? Những điều trông mong phi thực tế cho nghỉ hưu Vì sao đi bộ giúp bạn làm việc tốt hơn "Các chỉ dấu từ bạn bè tôi về cách họ nghĩ về tương lai, hay bất kỳ sự gia tăng thu nhập nào và hành động kết quả đều cho tôi những chỉ dấu về tương lai của tôi, ông nói. Tại sao chỉ tiết kiệm được ít? Cứ mỗi lần bạn đăng tải về món hàng bạn mua hay một trải nghiệm trên mạng xã hội, nó đều có khả năng ảnh hưởng những người theo dõi bạn. "Nó như là dạng hiệu ứng dây chuyền, khiến cho người khác làm điều gì đó. Nó không cần phải là bạn cảm thấy bị áp lực mà chỉ là họ học được những hoạt động của bạn, thói quen tiêu dùng của bạn," ông giải thích. "Bạn có một niềm tin như thế, và niềm tin đó cũng liên quan đến họ. Họ cũng áp dụng chiến lược tương tự, cách hành xử tương tự." Các tác giả nói rằng thiên kiến do những gì được nhìn thấy qua mạng xã hội càng được khuếch trương bởi vì sự tiêu thụ hiển hiện trên đó. Stephane Couture, phó giáo sư truyền thông tại Đại học York - Glendon ở Canada, nói văn hóa cổ súy trên mạng xã hội tạo ra một nền tảng để mọi người thể hiện sự chi tiêu của mình. "Mô hình tiêu thụ đã có sẵn trước khi mạng xã hội xuất hiện: nếu những người xung quanh chúng ta tiêu xài, thì chúng ta cũng có xu hướng tiêu xài nhiều hơn. Thường là mạng xã hội chỉ tăng cường thêm xu hướng đó," Couture nói. Các tác giả của nghiên cứu cho biết thiên kiến do những gì được nhìn thấy có thể giúp giải thích 'vấn đề hóc búa' là tại sao tỷ lệ tiết kiệm cá nhân ở Mỹ, tức là lượng thu nhập khả dụng mà người Mỹ tiết kiệm, đã giảm xuống kể từ những so với thời thập niên 1980. Hồi đó, tỷ lệ để dành tiền đạt vào khoảng 10% thu nhập; sau đó nó giảm xuống thấp, còn khoảng 3% vào năm 2007. Nó cũng cho thấy xu hướng tương tự ở các nước phát triển thuộc OECD. Số liệu thống kê mới nhất của chính phủ Mỹ cho biết tỷ lệ này dao động trong khoảng 6%-7% trong năm 2018, trong lúc nợ cá nhân tiếp tục tăng. Ăn nhà hàng nhiều hơn Vijay thừa nhận rằng nếu như không vung tiền cho một chiếc túi xách hàng hiệu mới thì cô có thể tiết kiệm số tiền đó hay tiêu nó cho những mục đích thực tế hơn, chẳng hạn như mua đồ đạc cho căn nhà mới. "Đôi khi tôi nghĩ thoáng trong đầu là mình đang chi tiêu vô lối," cô nói. "Nhà tôi thì cũng hơi cũ rồi. Nếu cần sửa chữa gì thì có lẽ chúng tôi cần phải dùng đến khoản tiền tiết kiệm chứ không có sẵn tiền để sửa." Parth Bhowmick, nhà quản lý tài chính ở Toronto, tin rằng Instagram khiến anh tiêu thêm ít nhất 150 đô la một tháng tiền thực phẩm, bởi vì anh phải đi ăn ngoài từ bốn đến năm lần một tuần. Một trong những người bạn của anh có một tài khoản Instagram chuyên quảng bá các nhà hàng. "Đôi khi, tôi mở trang của anh ấy rồi thấy anh ấy ở một nhà hàng Tàu. Ở sâu thẳm trong đầu tôi đã gieo vào một ý nghĩ rằng đã lâu rồi tôi chưa ăn đồ Tàu. Có lẽ tôi nên đi ăn," anh nói. Chàng thanh niên 28 tuổi này nói bắt đầu nó chỉ là tìm kiếm ý tưởng về nhà hàng nhưng sau đó đã phát triển lên thành thói quen đi ăn ngoài một vài ngày trong tuần cùng với bạn gái. Anh cảm thấy có lẽ anh sẽ đi ăn nhà hàng ít hơn nếu như anh không lên Instagram. Kể từ đó, anh đã tìm cách giảm số lượng các nhà hàng và các tài khoản liên quan mà anh theo dõi. "Tôi có thể nhận ra rằng điều này đã giảm bớt số lần tôi cảm thấy sự thôi thúc phải đi ăn nhà hàng hay thử đến một nơi mà tôi chưa bao giờ nghe qua." Tuy nhiên, Bhowmick cho biết anh vẫn ngạc nhiên khi thấy mình đã tiêu bao nhiêu tiền để đi ăn ngoài. "Tôi nghĩ rằng chi phí ăn nhà hàng cộng dồn lại khi vào cuối mỗi tháng tôi nhìn lại và làm một danh sách tổng hợp các chi tiêu," anh nói. "Điều đó thật sự nhắc nhở tôi rằng mình nên nấu ăn và đừng tiêu tiền nhiều như vậy." Couture nói rằng chúng ta cần cẩn thận để không bị không gian mạng xã hội đánh lừa. "Có khái niệm bong bóng màng lọc, theo đó cho rằng vì những người bạn mà chúng ta chọn lựa để kết giao trên mạng xã hội mà chúng ta tạo cho mình một thế giới riêng như bong bóng. Cho nên có một thực tế là bạn bè chúng ta xác nhận những gì mà chúng ta đã tin vào," ông nói. Nhưng khi nói đến chi tiêu và tiết kiệm, chúng ta cần nên nhìn xa hơn 'thực tế' mạng xã hội đó, ông nói thêm. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Chỉ trong một tuần, Hong Kong đã chứng kiến hai cuộc biểu tình lớn nhất, trong đó có một cuộc biểu tình bạo lực nhất, trong nhiều thập kỷ. Đi đầu trong các cuộc biểu tình này là số đông thanh niên, nhiều người vẫn còn rất trẻ. Vậy họ trở nên cấp tiến như thế nào - và họ đã thành công trong việc gây sức ép cho chính phủ ra sao?	Hong Kong: Giới trẻ đã bừng tỉnh và gây sức ép lên chính phủ	Giới trẻ biểu tình chấp nhận rủi ro bị xịt hơi cay "Chúng tôi la hét bảo mọi người chạy đi." "Bố mẹ tôi đuổi tôi ra khỏi nhà sau cuộc biểu tình." "Đây là lần đầu tiên tôi bị xịt hơi cay - nước mắt tôi chảy không kiềm chế được". "Tôi sợ đưa tên thật của mình." Đây là những câu nói ít ai ngờ có thể được thốt ra từ miệng người Hong Kong - và chắc chắn là không phải những người ở độ tuổi 17 đến 21. Cho tới những ngày gần đây, một thanh niên "tiêu biểu" ở Hong Kong quan tâm nhiều đến học hành hay kiếm tiền hơn là hoạt động chính trị hay tư duy sáng tạo. Nhưng tuần trước, các đường phố quanh cơ quan lập pháp ở Hong Kong đã tràn ngập người trẻ đeo mặt nạ, dựng barrier, và ném bình khí vào cảnh sát. Nhiều người còn quá ít tuổi để tham gia vào các cuộc biểu tình Dù Vàng lớn ở Hong Kong hồi năm 2014, khi hàng vạn người dựng lều ngủ trên đường phố nhiều tuần liền, yêu cầu được bầu cử dân chủ. Hong Kong biểu tình, ông Tập ăn bánh sinh nhật Joshua Wong ra tù, tăng áp lực lên bà Carrie Lam Lo sợ một tương lai Trung Quốc Các cuộc biểu tình năm 2014 - còn được gọi là biểu tình Chiếm Trung tâm (Occupy Central) - đã kết thúc mà không có nhượng bộ nào từ chính phủ. Lần này mọi chuyện đã khác. Những cuộc biểu tình mới nhất phản đối luật dẫn độ gây tranh cãi, một dự luật mà nếu được thông qua sẽ cho phép dân Hong Kong bị dẫn độ sang Trung Quốc lục địa, đã buộc chính phủ phải xin lỗi và tạm dừng kế hoạch thông qua luật này. Vậy lần này có gì khác? Và thế hệ các nhà hoạt động trẻ này, những người chấp nhận rủi ro bị xịt hơi cay, bắn đạn cao su và thậm chí bị bắt giữ (chưa nói đến khả năng xin việc trong tương lai) đã đóng vai trò gì? Giới trẻ Hong Kong đã có sự bừng tỉnh về chính trị trong hai thập niên - tỷ lệ người trẻ tuổi từ 18 đến 35 đăng ký đi bầu cử tăng từ 58% năm 2000 lên 70% năm 2016. Và điều này không có gì ngạc nhiên, khi tương lai chính trị của Hong Kong là một vấn đề ngày càng nhức nhối. Vùng lãnh thổ này được hưởng những quyền và sự tự do đặc biệt nhờ vào một thỏa thuận chuyển giao giữa người Anh và chính phủ Trung Quốc. Nhưng tới năm 2047, thỏa thuận cho Hong Kong có địa vị đặc biệt sẽ hết hạn - và không ai biết chuyện gì sẽ xảy ra khi đó. Đối với giới trẻ Hong Kong hôm nay, cái mốc 2047 là rất gần - và sự phản đối của họ được truyền lửa bởi nỗi bất an, cũng như cảm giác chính phủ Trung Quốc hiện giờ đang thắt chặt quản lý Hong Kong. Protests returned to Hong Kong streets following the suspension of the extradition bill Không có gì đảm bảo chắc chắn rằng hệ thống chính trị và pháp luật sẽ bảo vệ họ, họ đang thay đổi phương cách và học cách thể hiện bất đồng chính kiến rất khôn ngoan, và đầy kỹ năng. Tất cả những người tham gia vào biểu tình ngày thứ Tư mà tôi phỏng vấn đều yêu cầu tôi bảo vệ danh tính của họ - họ sợ bị bắt. "Chúng tôi đeo luôn luôn mặt nạ trong lúc biểu tình, và sau đó chúng tôi cố gắng xóa tất cả thông tin trên iPhone và Google Map," Dan, một sinh viên 18 tuổi, người giúp đoàn biểu tình dựng hàng rào, nói. Có người còn cẩn thận mua vé tàu in trên giấy mà không dùng thẻ đi tàu trả tiền trước - làm như vậy sẽ khó cho nhà chức trách tìm được tung tích của họ. Trong khi đó, nhiều người thận trọng về những gì họ viết trên mạng xã hội, và chỉ liên lạc qua những ứng dụng bảo mật với chức năng tự xóa tin nhắn, chẳng hạn như Telegram. Jackie ngủ tại trường đại học vì sợ cảnh sát ập vào nhà bắt cô đi lúc nửa đêm "Trong đợt biểu tình Occupy, phần lớn chúng tôi không nghĩ đến chuyện bảo vệ bản thân, chúng tôi dùng Facebook, Instagram và Whatsapp để loan báo tin nhắn. Nhưng năm nay, chúng tôi nhận thấy tự do ngôn luận đang trở nên tồi tệ hơn ở Hong Kong," Jackie, một nữ thủ lĩnh sinh viên 20 tuổi, cho biết. Mối quan hệ tan vỡ Một số người - trong đó có sinh viên và giáo viên từ những trường danh tiếng nhất ở Hong Kong - đã bị bắt. Có người bị bắt tại bệnh viện nơi họ đang được điều trị chấn thương. Một thanh niên 22 tuổi được xác định là người điều hành của một nhóm chia sẻ thông tin về cuộc biểu tình trên Telegram cũng bị bắt vì tội "gây rối trật tự công cộng". Hong Kong: dân lại biểu tình lớn vì luật dẫn độ Cô gái ngồi thiền: Biểu tượng biểu tình ở Hong Kong 4 điều cần biết về biểu tình ở Hong Kong Jackie lo ngại trước tình hình hiện nay, những thủ lĩnh sinh viên tham gia biểu tình hôm thứ Tư 12/6 có thể bị nhắm vào vì họ được biết đến nhiều hơn. "Tôi ngủ tại văn phòng liên đoàn sinh viên vì tôi sợ sẽ bị bắt nếu tôi về nhà," cô nói. Đây là điển hình cho một mối quan hệ đổ vỡ với các quan chức thực thi pháp luật, và so với các cuộc biểu tình trước đây, những người hoạt động lần này tin tưởng ít hơn vào cảnh sát. Hôm thứ Năm 13/6, có tin đồn rằng cảnh sát định ập vào truy quét buồng ngủ tại ký túc xá của Đại học Hong Kong, nơi hai sinh viên đã bị bắt ngày hôm trước. Giữa lúc hoảng loạn, các sinh viên nhanh chóng gọi các nhà lập pháp và luật sư tới. Họ vây quanh tòa nhà, nhưng cuối cùng, không có cảnh sát nào xuất hiện. Dan cho biết hành động của cảnh sát trong đợt biểu tình Occupy, khi một số cảnh sát bị bỏ tù vì đánh một người biểu tình, đã làm tổn hại lòng tin của anh. "Trước đó, tôi tin cảnh sát phải tuân thủ luật pháp và giúp đỡ các công dân... Giờ đây, tôi nhận ra rằng một số vị cảnh sát để cho cảm xúc lấn át". Vài chục người bị thương trong vụ đụng độ hôm thứ Tư, trong đó có 12 nhân viên cảnh sát Những sinh viên và nhân viên trẻ tuổi này dường như sẵn sàng hơn trong việc thách thức luật tụ tập đông người, và chấp nhận rủi ro bị bắt giữ hơn các thế hệ biểu tình trước. Họ lý luận rằng họ có nhiều điều phải tranh đấu hơn vì họ đến tuổi trưởng thành trong một môi trường chính trị bấp bênh hơn. Tom, 20 tuổi, giúp quản lý đồ tiếp tế trong cuộc biểu tình hôm thứ Tư, và nói anh là một nhà hoạt động chỉ vì "thời đại mà tôi lớn lên". Thế hệ của anh lớn lên đã chứng kiến nhiều cuộc tranh cãi chính trị, chẳng hạn như kế hoạch bắt trẻ em học các lớp tiếng Trung "yêu nước" hồi 2012. Kế hoạch này bị những người chỉ trích phê phán là sẽ "tẩy não" học sinh và phớt lờ tình trạng lạm dụng nhân quyền của chính phủ Trung Quốc. Giới trẻ Hong Kong tiếp tục kêu gọi biểu tình "Tôi đã thấy các chính sách và hành động của chính phủ để đàn áp quyền tự do mà chúng tôi được hưởng khi lớn lên - và nó khiến tôi thấy rất mạnh mẽ là tôi không muốn Hong Kong mất pháp quyền và sự tự do cốt lõi". Những người trẻ khác chỉ trích chính sách của chính phủ, trong đó có việc giới thiệu một đạo luật phạt những ai không tôn trọng quốc ca Trung Quốc, việc loại bỏ những nhà lập pháp ủng hộ dân chủ và ủng hộ độc lập, và việc bỏ tù một nhà hoạt động ủng hộ độc lập. Chính phủ Hong Kong 'tạm dừng' luật dẫn độ Hong Kong: Đợt biểu tình mới hôm 16/6 Các cuộc biểu tình Dù Vàng để lại một di sản rõ ràng, và phức tạp, cho những người biểu tình ngày nay. Nhiều người tham gia biểu tình hôm thứ Tư còn quá trẻ để có mặt trong các đợt biểu tình 2014 - nhưng họ lấy cảm hứng và học được nhiều bài học từ chúng. Ben, 20 tuổi, nói cha mẹ anh đã không cho phép anh tham gia đợt biểu tình Dù Vàng. Nhưng giờ đây, là một sinh viên đại học, anh có vai trò thủ lĩnh trong việc tổ chức biểu tình và hỗ trợ tư pháp cho các sinh viên có nguy cơ bị bắt giữ. Sinh viên đại học Ben và Tom giúp người chuyển đồ tiếp tế và xin lời khuyên pháp lý cho người biểu tình Anh mô tả các cuộc biểu tình 2014 là một "thất bại" - vì những người biểu tình có chia rẽ về mục tiêu, trong đó có cả chia rẽ về hình thức "phổ thông đầu phiếu" nào mới có thể chấp nhận được. Nhưng lần này, có một sự khác biệt quan trọng - vì những người biểu tình không yêu cầu dân chủ hơn nữa, mà chỉ đấu tranh để giữ những quyền mà Hong Kong hiện nay đang có. Lần này có động cơ đoàn kết lớn hơn, vì những người biểu tình đang "đấu tranh để đảm bảo chúng ta không mất những quyền tự do đang có," anh nói. Phong trào Dù vàng khuyến khích thêm nhiều người trẻ tham gia vào chính trị sinh viên và cho họ có sự tự tin để xuống đường. Jackie, người giúp điều hành một trạm cấp cứu trên đường hôm thứ Tư, mô tả các cuộc biểu tình Dù vàng là "sự thức tỉnh chính trị" của cô. "Trước đó, tôi không quan tâm lắm đến chính trị - nhưng phong trào [Dù Vàng] khiến tôi nhận ra chính trị quan trọng như thế nào." Phong trào này cũng dạy cho giới trẻ hôm nay phải làm sao để chuẩn bị đương đầu với cảnh sát. Tại một ký túc xá trường đại học, sinh viên dự trữ hàng chục túi và hộp các tông đầy đồ y tế, như thuốc xịt và nước muối để rửa cho những ai bị ảnh hưởng bởi hơi cay. Sinh viên nói nhiều đồ y tế là do người dân đóng góp. Điều này có nghĩa đám đông hôm thứ Tư hoạt động có hiệu quả hơn rất nhiều khi tình hình trở nên bạo lực. Sinh viên mua dự trữ thuốc xịt Họ cũng chuẩn bị số lượng lớn nước uống Các bậc phụ huynh nghĩ gì về chuyện đi biểu tình? Phản ứng có khác nhau. Ingrid, 21 tuổi, tham gia biểu tình hôm thứ Tư sau giờ làm, giúp đưa thuốc men cấp cứu lên tuyến đầu. Cô cho biết cha mẹ cô, những người ủng hộ cảnh sát, đuổi cô đi sau khi cô về nhà- mặc dù vài ngày sau họ đã cho cô quay lại. Trong khi đó, Jackie "không dám" kể cho cha mẹ và ông bà về vai trò tổ chức biểu tình của cô. Nhưng khi họ thấy cô trên TV, họ rất ủng hộ và dặn cô phải giữ an toàn. Tất nhiên, sẽ là sai lầm nếu ta coi những cuộc biểu tình này thuần túy là phong trào của giới trẻ. Trưởng đặc khu Carrie Lam cũng chịu áp lực từ nhiều phía, trong đó có các nhóm doanh nghiệp, nhà thờ của bà và trường cũ của bà. Trường St Francis Canossian College là một trong số hàng trăm tổ chức viết đơn kiến nghị phản đối dự luật dẫn độ. Đây là một động thái quan trọng ở Hong Kong nơi các trường hàng đầu được coi là rất có uy tín, và các mạng lưới cựu sinh viên có ảnh hưởng lớn và là niềm tự hào của trường. Một sinh viên của trường ký tên vào bản kiến nghị là Aubrey Tao, 22 tuổi. Cô nói bà Lam thường trích dẫn khẩu hiệu của trường, và cô hy vọng cho bà thấy rằng "là một sinh viên trường Thánh Francis, bà không thể lãnh đạo theo cách này". Aubrey Tao, người không tham gia biểu tình hôm thứ Tư, nói dự luật làm bùng lên quan tâm của cô tới chính trị Nhưng chính cuộc biểu tình thứ Tư, cuộc biểu tình không được cho phép và do giới trẻ dẫn đầu, và khả năng huy động số đông xuống đường, tổ chức và gây sức ép với cảnh sát - được đánh giá là yếu tố chủ chốt buộc chính phủ phải dừng lại. Những người dân Hong Kong có thể dễ dàng lên án sinh viên, như họ đã từng làm trong các đợt biểu tình bạo lực trước. Nhưng có vẻ như lần này, họ thấy cảnh sát đã quá tay. Trong các cuộc đụng độ, cảnh sát bạo động đáp trả bằng đạn cao su, bắn túi đậu và 150 bình hơi cay - nhiều hơn so với toàn bộ thời gian 79 ngày trong đợt biểu tình Dù Vàng. Một số người biểu tình mà BBC phỏng vấn cũng xác nhận họ thấy chai nước và gậy gộc được người biểu tình khác ném vào cảnh sát. Tuy nhiên, hình ảnh những người biểu tình trẻ tuổi bị xịt hơi cay vẫn khiến nhiều người tức giận với chính quyền - và với bà Carrie Lam, người đã lên tiếng bảo vệ cảnh sát. Những người tổ chức nói 6000 người tham gia "biểu tình của các bà mẹ" hôm thứ Sáu 14/6 Trong một video gây bão mạng, một phụ nữ trung niên đang la hét với cảnh sát, nhắc họ "các anh sẽ là những người cha trong tương lai". Sau các vụ đụng độ, các nhóm nhà thờ xuống đường cùng người biểu tình, hát "Hallelujah" trước cảnh sát trong nhiều giờ. Và hàng ngàn phụ nữ tụ tập trong một "cuộc biểu tình của các mẹ", giơ các tấm biển với khẩu hiệu như "đừng bắn con chúng tôi". Khi bầu không khí trở nên căng thẳng hơn, các cựu quan chức chính phủ lên tiếng, thúc giục bà Lam không vội vàng thông qua luật trong thời điểm nóng bỏng lúc này. Ngay cả một số nhà lập pháp và quan chức ủng hộ Bắc Kinh cũng bắt đầu kêu gọi hoãn dự luật, và thừa nhận họ đã không đánh giá đúng phản ứng của người dân về đạo luật. Đây là một phản ứng đáng kể trong cơ quan lập pháp nơi chỉ khoảng nửa số ghế do người dân trực tiếp bầu, còn các nhóm ủng hộ Bắc Kinh chiếm số ghế còn lại. Người biểu tình kêu gọi bà Lam từ chức Hiện vẫn chưa rõ Hong Kong sẽ về đâu - Bà Lam thông báo hôm thứ bảy là dự luật sẽ được hoãn, nhưng đến Chủ Nhật còn nhiều người hơn xuống đường yêu cầu luật bị xóa bỏ hoàn toàn. Điều rõ ràng là các vụ biểu tình đã làm thay đổi cái nhìn về biểu tình ở Hong Kong. Các nhà báo cáo buộc cảnh sát đã quá tay - và mặc trang phục bạo động tại một cuộc họp báo để phản đối Tom nói phong trào chống luật dẫn độ "phá vỡ truyền thống biểu tình trong 30 năm qua". "Trước kia chúng tôi chẳng bao giờ nghĩ những chuyện như hát thánh ca trước cảnh sát trong nhiều giờ, các bà mẹ tụ tập phản đối hay các phóng viên mặc quần áo bạo động trong một cuộc biểu tình im lặng, lại có thể thành công." Ingrid, người cho biết cô bị xịt hơi cay lần đầu tiên trong đời hôm thứ Tư, tả lại cảm giác đau đớn. "Mắt cay xè, tôi không nhìn thấy gì hết - mà tôi lúc đó mặc váy và đi bốt. Tôi không biết là nước làm xót thêm - nên khi tôi đi tắm tôi cảm thấy như mình đang ở dưới địa ngục, nó cay bỏng. Tôi không bao giờ muốn nghe thấy tiếng mở [một bình xịt ga] trong đời nữa." Thế nhưng, cô nói cô sẽ vẫn tiếp tục đi biểu tình. "Nỗi lo lắng cho thành phố mà tôi gọi là quê hương này sẽ có số phận ra sao lớn hơn nỗi sợ cho an toàn cá nhân tôi rất nhiều". Tên nhân vật đã được thay đổi.
Tin mới nhất từ Hoa Kỳ cho hay Thượng viện đã thông qua luật tạo thay đổi lớn nhất từ 30 năm qua, sửa lại toàn bộ hệ thống thuế của nước Mỹ. Các bạn đọc bài phân tích của TS Phạm Đỗ Chí:	Đảng Cộng hòa Mỹ và giấc mơ giảm thuế	Phó Tổng thống Mike Pence tuyên bố kết quả bỏ phiếu Sau các bàn cãi về 2 dự luật ở Thượng và Hạ viện, chỉ hai tuần sau đảng Cộng hòa đã công bố phiên bản chung cuối cùng hôm 15/12/17. Họ dự kiến sẽ đưa ra trình Quốc hội chấp thuận vào tuần tới và đệ trình Tổng thống Trump ký trước lễ Giáng sinh. Dự luật sẽ không ảnh hưởng đến thuế năm 2017, mà chỉ áp dụng từ năm 2018. Từ vài tuần qua từ trước lễ Thanksgiving, dân tình Hoa kỳ đã sôi nổi bàn về luật thuế mới như "Giấc Mơ Thành Sự Thật" ("The dream comes true") sau chuyến hành trình dài chính sách của Tổng thống Trump và sẽ là dự luật quan trọng nhất được Quốc hội thông qua trong năm đầu của ông. Đây hoàn toàn là do công trình của đảng Cộng hòa hiện chiếm đa số trong cả hai viện, và bị bác bỏ không có sự tham dự của các đại biểu đảng Dân chủ. Một phần quan trọng trong dư luận, tất nhiên chịu ảnh hưởng đảng Dân chủ, cho là luật thuế mới thiếu công bình, chỉ làm lợi cho các doanh nghiệp và nhóm nhà giầu hưởng lợi lớn từ việc giảm thuế. Khối còn lại, thiên về khuynh hướng Cộng hòa và chờ đợi việc giảm thuế từ lâu, có thể sốt ruột hỏi lớn nhóm chống đối một câu nổi tiếng "Que veut le peuple?" (Bạn muốn gì nữa đây?), hàm ý chuyện kỳ vọng giảm thuế từ một năm qua đã giúp nền kinh tế Mỹ tăng tốc, thị trường chứng khoán Mỹ nhảy vọt, và đem lại công ăn việc làm gần mức toàn dụng. Kinh tế Mỹ 'sẽ tăng tốc sau giảm thuế' Mỹ: Thượng viện thông qua cải cách thuế Ông Trump đương nhiên là hồ hởi trong những diễn văn chính trị sau các kết quả của năm đầu trong Tòa Bạch ốc. Nhưng cựu TT Obama cũng tức khí sôi nổi không kém, lập ra nhóm "Organizing For Action (OFA) trong ngôi nhà riêng đẹp đẽ không xa Nhà Trắng để chuyên vào chống đối CP Trump--bất chấp các diễn đàn công luận và khung khổ do Hiến pháp có sẵn, và đăng đàn tuyên bố một cách tự tin hay có phần "lạc quan tếu" là kết quả tốt đẹp của kinh tế Mỹ năm 2017 chỉ là "di sản" của 8 năm cầm quyền của mình, phủ nhận thành tích nền kinh tế Mỹ trong năm đầu của nhiệm kỳ Trump là dựa vào những kỳ vọng của giới kinh doanh và đầu tư Hoa kỳ với chính sách kinh tế và lãnh đạo chính trị mới. Kevin Brady, Chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ Hạ viện Mỹ, thông báo với báo chí về chi tiết về dự thảo cuối cùng của luật thuế mới Vậy thì Luật Thuế mới của Hoa kỳ sẽ được dân chúng đón nhận thế nào sau vài năm áp dụng, và sẽ tác động trên thực tế ra sao trên nền kinh tế Mỹ và có lẽ cả nền kinh tế toàn cầu? Dự luật cuối cùng của đảng CH vẫn tiếp tục cắt giảm thuế cho các tập đoàn và tư nhân chủ doanh nghiệp. Nhưng nó cũng mở rộng hoặc khôi phục một số lợi ích về thuế cho các cá nhân liên quan đến các dự luật trước đó được Hạ viện và Thượng viện thông qua. Các điều khoản cho thuế cá nhân sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2025, nhưng hầu hết các điều khoản cho các công ty sẽ có hiệu lực vĩnh viễn. Đảng Cộng Hòa hi vọng có thể thông qua dự luật trước khi bước vào kì nghỉ lễ Dự luật cuối cùng bao gồm hàng nghìn tỷ trong cắt giảm thuế, hầu hết trong số đó đều không được bù đắp bằng các biện pháp tăng doanh thu, và sẽ làm tăng thâm hụt bằng khoảng 1,46 nghìn tỷ đô la Mỹ trong 10 năm tới. Con số này sẽ cao hơn nhiều nếu Quốc hội tương lai không cho phép cắt giảm thuế cá nhân hết hạn sau năm 2025. Dưới đây là một bản dịch tóm tắt những điều khoản chính quan trọng trong dự luật thuế cuối cùng của Quốc hội Mỹ-- dựa trên một bản tường thuật của Jeanne Sahadi trên mạng CNN ngày 15/12/17 , kèm vài phân tích ngắn gọn của người viết chú trọng đến tác động của việc giảm thuế. ĐỐI VỚI CÁC CÁ NHÂN Các điểm chính trong khung thuế mới được giảm nhiều sẽ là: Các khoản khấu trừ thuế này đã được duy trì trong hơn một thế kỷ nay. Bản dự thảo chung và của riêng Hạ viện ban đầu đã cố gắng xoá bỏ toàn bộ khoản tiền khấu trừ đó để giúp bù lại cho việc cắt giảm thuế, nhưng điều đó đã gặp phải sự đề kháng cứng cỏi của các nhà lập pháp trong các tiểu bang có thuế cao như New York, New Jersey hay California. Giữ lại khoản khấu trừ truyền thống này - mặc dù có giới hạn là $10,000 - có thể sẽ giúp đỡ nhiều hơn cho các hộ gia đình có thu nhập cao hơn ở các bang thuế cao. Bernie Sanders nói rằng Luật Thuế mới sẽ thiên vị người giàu và các tập đoàn lớn Khung mới cho các mức thuế cá nhân: Dự luật duy trì 7 khung thuế, nhưng giảm các mức áp dụng chỉ còn là: 10%, 12%, 22%, 24%, 32%, 35% và 37%. Sau đây là những mức thu nhập sẽ áp dụng cho các mức thuế mới tương ứng: Giới hạn cho các cá nhân Giới hạn cho vợ chồng khai chung - 10%: từ $1- $ 9,525 $ 1 đến $ 19,050 - 12%: trên $ 9,525 đến $ 38,700 trên $ 19,050 đến $ 77,400 - 22%: trên $38.700 đến $82.500 trên $77.400 đến $165.000 - 24%: trên $82.500 đến $157.500 trên $165.000 đến $315.000 - 32%: trên $157.500 đến $200.000 trên $315.000 đến $400.000 - 35%: trên $200.000 đến $500.000 trên $400.000 đến $600.000 - 37%: trên $500.000 trên $600.000 Nhận Định Việc Giảm Thuế Cho Các Cá Nhân Điều đáng nhắc lại là cuộc thắng cử năm ngoái của Ông Trump được nhiều người giải thích là do cuộc "cách mạng" của giới trung lưu, bất mãn với công ăn việc làm mất ra nước ngoài và với thu nhập thực tế ("real income") tăng rất chậm do ảnh hưởng của toàn cầu hóa, trái ngược hẳn với thu nhập tăng vọt của cùng giới trung lưu và thương nhân trong các nước mới nổi ("emerging markets"). Đây là kết luận của một nghiên cứu rất quan trọng do kinh tế gia Branko Milanovic của Ngân hàng Thế giới làm năm 2012, dựa theo một hình thống kê nổi tiếng mang tên Đồ thị Con Voi về Toàn Cầu Hóa ("Globalization 'Elephant Chart"), đưa đến kết luận là những người bị thất lợi (non-winners) trong thời toàn cầu hóa 1988-2008 lại chính là giới trung lưu trong các nước phương Tây, trong khi đem lại phép lạ về phát triển tột độ cho các nước mới nổi và nhiều triệu "đại gia" trong các xã hội đó! Bản dự thảo chung và của riêng Hạ viện ban đầu đã cố gắng xoá bỏ toàn bộ khoản tiền khấu trừ để giúp bù lại cho việc cắt giảm thuế Do đó chính sách thuế mới của đảng CH do TT Trump chủ xướng nhằm vào giảm thuế cho giới trung lưu và các hãng Hoa kỳ, qua đó tăng công việc làm và lương bổng cho công nhân Mỹ là giới đã bị thua thiệt. Hệ luận song hành là chính sách này giúp "tăng tốc" nền kinh tế Hoa kỳ, nhờ có thể sẽ bùng mạnh vì chi tiêu đầu tư kinh doanh và cá nhân. Dù thuế suất giảm nhưng tăng trưởng GDP cao sẽ đẩy thu nhập kinh doanh và cá nhân tăng cao, cuối cùng sẽ cho tổng thu thuế nhiều hơn và không làm tăng thâm hụt ngân sách ("budget deficit") quá nhiều do giảm thuế suất sau vài năm! Thêm nữa, một điểm nổi bật khác cần chú ý là trong thời gian tranh luận trước, cả hai dự thảo của Thượng viện và Hạ viện đều đồng ý là phải thay đổi cơ cấu hiện có của các động lực cá nhân trong đầu tư ("investment incentives"), bằng cách giảm bớt khoản khấu trừ vào thuế tiền lãi vay mua nhà ("mortgage interest deduction") như trong hệ thống thuế hiện tại, nhằm khuyến khích dân chúng bớt mua nhà đắt tiền (để bớt thuế) mà cho thêm tiền đầu tư vào các khu vực khác như chứng khoán, công nghệ hay thương mại. Đây cũng là khía cạnh quan trọng của luật thuế mới sẽ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư bất động sản tại Mỹ. Tác dụng thật sự đang được chờ đợi từ năm tới lúc áp dụng thuế mới, nhưng ảnh hưởng "tăng tốc" đã thấy rõ nhất từ hai sự kiện nổi bật trong năm 2017: ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG CÔNG TY Gánh nặng thuế đối với chủ sở hữu, đối tác và cổ đông của các Công ty loại S, các công ty con ("LLCs") và công ty hợp danh ("partnerships") -- những người trả thuế doanh nghiệp thông qua các tờ khai thuế cá nhân riêng lẻ -- sẽ được giảm 20%, thấp hơn mức 23% so với dự luật được Thượng viện thông qua. Việc khấu trừ 20% này sẽ không áp dụng đối với bất cứ ai trong kinh doanh dịch vụ ("service business")-- trừ khi thu nhập chịu thuế của họ dưới $315.000 nếu kết hôn ($157.500 nếu là cá nhân). Nếu chủ sở hữu hoặc đối tác chịu thuế "pass-through" cũng lấy lương từ kinh doanh, tiền đó sẽ phải chịu thuế thu nhập cá nhân bình thường. Tuy nhiên, để ngăn chặn người dân tính lại thu nhập tiền lương của họ như là lợi nhuận kinh doanh để có được lợi ích của việc khấu trừ thông qua ("pass-through"), dự luật sẽ giới hạn mức thu nhập được khấu trừ. Các chuyên gia về thuế vẫn cảnh báo rằng biện pháp chống lạm dụng này vẫn cho phép người nộp thuế có nhiều cơ hội để chơi trò và ủng hộ chủ sở hữu thụ động trong việc kinh doanh hơn là người chủ sở hữu thực sự điều hành mọi thứ. Người biểu tình tại sảnh Quốc hội để phản đối việc cắt giảm thuế Dự luật giảm tỷ lệ thuế doanh nghiệp xuống còn 21% từ 35%, bắt đầu từ năm 2018. Đó là một số cao hơn so với tỷ lệ 20% được kêu gọi trước đó. Việc tăng được thực hiện nhằm tạo thêm một số doanh thu để đáp ứng nhu cầu giảm thuế của các nhà lập pháp đối với các điều khoản khác. Dự luật cũng sẽ bãi bỏ Thuế Tối Thiểu Thay thế (AMT) đối với các công ty. Các công ty Hoa Kỳ ngày nay phải chịu thuế về tất cả lợi nhuận của họ, bất kể thu nhập từ đâu. Họ được phép hoãn nộp thuế Mỹ cho lợi nhuận nước ngoài của họ cho đến khi họ mang tiền về nhà. Nhiều người cho rằng hệ thống thuế "trên toàn thế giới" này khiến các doanh nghiệp Mỹ bất lợi. Đó là bởi vì hầu hết các đối thủ cạnh tranh nước ngoài đến từ các quốc gia có hệ thống thuế lãnh thổ, có nghĩa là họ không nợ thuế cho chính phủ của họ về thu nhập mà họ kiếm được ở nước ngoài. Dự thảo cuối cùng của đảng CH cũng đề xuất chuyển đổi Hoa Kỳ sang một hệ thống lãnh thổ. Nó cũng bao gồm một số điều khoản chống lạm dụng để ngăn chặn các công ty có lợi nhuận nước ngoài lạm dụng hệ thống. Trong khi chờ đợi, nó sẽ yêu cầu các công ty phải trả thuế suất một lần và thấp cho lợi nhuận ở nước ngoài đang có hiện tại -- 15,5% trên tài sản tiền mặt và 8% đối với tài sản phi tiền mặt (ví dụ thiết bị ở nước ngoài có lợi nhuận đầu tư), hơi cao hơn tỷ lệ trong hai dự luật trước của Thượng viện và Hạ viện. Nhận định về tác động của giảm thuế doanh nghiệp Giảm thuế doanh nghiệp và cho khấu trừ ngay chi phí đầu tư ("expensing") sẽ tăng đầu tư và theo đó hoạt động kinh tế, vì giới doanh nghiệp sẽ có triển vọng tăng lợi nhuận. Hai móc xích quan trọng cho tác dụng của việc giảm thuế lên GDP là : (i) bớt thuế sẽ làm tăng đầu tư của tư nhân; và (ii) tăng đầu tư này sẽ dẫn đến các hoạt động kinh tế khác; các tranh luận giữa các nhà kinh tế và hai giới bênh và chống chương trình giảm thuế là chung quanh hai móc xích đó. Cho đến rạng sáng ngày 2/12/17, Thượng viện đã tranh luận gay go về việc này trước khi bỏ phiếu chấp thuận. Đặc biệt, một Thượng nghị sỹ Cộng hòa duy nhất chống lại, ông Bob Corker, đòi là nếu tăng trưởng GDP và thu thuế không được như dự kiến, sẽ dự trù các biện pháp tự động ("triggers") tăng thuế trở lại khoảng $350 tỷ để tránh thâm hụt ngân sách. Ông muốn cung cấp "cái phao" phòng hờ nếu kết quả thực tế không đạt như ý đa số các thành viên của đảng mình. Các doanh nghiệp có thể dùng số thu nhập được tăng lên vào chuyện khác thay vì đầu tư, chẳng hạn như trả thêm cổ tức hay mua lại cổ phần quỹ, hay tăng lương cho giới quản trị Trong lập luận của những người lo ngại, có thể có hai lý do tại sao giảm thuế thu nhập chưa chắc sẽ dẫn đến tăng trưởng GDP cao hơn. Thứ nhất các doanh nghiệp dùng số thu nhập được tăng lên vào chuyện khác thay vì đầu tư, chẳng hạn như trả thêm cổ tức hay mua lại cổ phần quỹ, hay tăng lương cho giới quản trị. Thứ hai là các doanh nghiệp đầu tư thêm, nhưng các vụ đầu tư này không dẫn đến tăng trưởng GDP vì nền kinh tế đã đạt đến mức toàn dụng ("full capacity"), như Mỹ đang đến gần, và đầu tư thêm sẽ chỉ dẫn đến lạm phát. Đây là trường hợp mà các yếu tố sản xuất ("factors of production") đã ở mức toàn dụng, chẳng hạn như nạn thất nghiệp đã đến mức thấp tối thiểu, không có cách nào để tăng thêm lao động, trừ khi đem dân ngoại quốc vào, một điều mà TT Trump và giới bảo thủ không muốn. Do đó theo một vài quan sát viên, giảm thuế lúc này khi nền kinh tế Mỹ đang gần mức toàn dụng có thể ví như "đổ dầu vào lửa" vì dễ dàng gây ra lạm phát cao trở lại trong tương lai. Theo kinh nghiệm ở Mỹ, lạm phát thường do chính sách tiền tệ nới lỏng quá mức hay quá lâu, chứ không do tăng đầu tư; khi tăng đầu tư vào máy móc thiết bị sẽ giải phóng lao động và nhờ tăng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo sẽ làm tăng GDP. Nói chung, TT Trump luôn nhấn mạnh giảm thuế sẽ là biện pháp cốt lõi để khuyến khích đầu tư vào Mỹ, giữ lại các hãng Mỹ lớn sản xuất sinh lời ở Mỹ thay vì đem sang nước ngoài--thí dụ điển hình là hãng Apple chuyên sản xuất phần lớn ở Trung quốc, và giữ hẳn tài sản khổng lồ trên 260 tỷ đô la ở ngoại quốc để tránh thuế, thay vì đem về Mỹ đầu tư lại và tạo công ăn việc làm cho lao động Mỹ. Kết luận Trong một bài diễn văn mới sáng nay 18/12/17 tại Hoa Thịnh Đốn, TT Trump đã tuyên bố tóm tắt một chương trình mới về "An Ninh Quốc Gia", trong đó nhấn mạnh tăng cường và chấn chỉnh thương mại quốc tế Mỹ như chiến thuật song hành với chiến thuật "kích cầu" qua giảm thuế, và đồng thời với các chi tiêu lớn hơn nhiều về quốc phòng và cơ sở hạ tầng để bảo đảm an ninh quân sự và kinh tế cho Hoa kỳ. Ông Trump tỏ ý ủng hộ Luật Thuế mới tại các sự kiện ông tham dự Tăng chi tiêu đồng thời với giảm thuế sẽ đặt ra các thách đố lớn cho thâm hụt ngân sách Mỹ trong ba năm tới. Tất cả chiến lược của TT Trump dựa vào tác động lớn dự kiến trên tăng tốc nền kinh tế HK và tăng thu ngân sách trong tương lai. Về điểm này, cần để ý lần nữa vài giới hạn quan trọng của việc giảm thuế trên tăng trưởng: Tựu chung, cần nhìn nhận chính sách giảm thuế sắp được Quốc hội chấp thuận sẽ cùng với việc cắt bỏ hay giảm các luật lệ trói buộc kinh doanh thời ông Obama, là hai trụ cột chính của chính phủ Trump trong chiến thuật tăng tốc nền kinh tế Mỹ đã được hứa hẹn thời tranh cử. Tuy chỉ mới bắt đầu bằng những kỳ vọng của giới kinh doanh và nhà đầu tư trong năm 2017 đem các chỉ số chứng khoán và tạo việc làm lên những kỷ lục mới, nó hứa hẹn sẽ được tăng cường bởi những biện pháp nâng cao tính cạnh tranh của kinh tế Hoa kỳ trong những ngày tới khi Nhà Trắng được chờ đợi sẽ công bố nhiều chi tiết hơn của chiến thuật "an ninh quốc gia" toàn diện mới được công bố. Đặc biệt, sẽ bao gồm các biện pháp nhằm chống lại sự cạnh tranh thương mại thiếu công bình của Trung quốc kể cả việc thao túng tỷ giá, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Mỹ và nhất là bớt đi áp lực của Trung Quốc nhằm đòi các hãng Hoa Kỳ tiết lộ hay san xẻ các phát minh công nghệ và tin học mới -động chạm cả đến an ninh quân sự mà Mỹ muốn bảo vệ trong giai đoạn mới. Về vấn đề này, cần lưu ý là Trung Quốc với các doanh nghiệp quốc doanh giữ vai trò chủ động, sẽ vẫn giữ được thế thượng phong vì họ không phải chạy theo cạnh tranh vì lợi nhuận như ở Âu Mỹ. Ngoài ra, nếu WTO không can thiệp hiệu quả, Trung Quốc có lợi thế là tiếp tục ngăn cản các nước khác tiếp cận thị trường nội địa của họ như vẫn làm từ trước đến nay một cách 'bất chính'. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tiến sỹ Phạm Đỗ Chí từ Florida, Hoa Kỳ. Tác giả gửi lời cảm ơn các TS Nguyễn Tiến Hưng, Đinh Trường Hinh và Vũ Quang Việt về một số góp ý quan trọng cho bài viết này.
Cuốn "Hồ Chí Minh: Những năm chưa biết đến" (Hochiminh: The missing years) của tác giả Sophie Quinn-Judge, đại học LSE, London, chủ yếu dựa trên tư liệu về Quốc tế cộng sản được giải mật năm 1992 của Trung tâm lưu trữ quốc gia Nga – và tư liệu từ kho lưu trữ quốc gia Pháp.	Hồ Chí Minh - Những năm chưa biết đến	Tập trung vào những năm hoạt động của ông Hồ Chí Minh thời kì trước 1945, quyển sách cố gắng dựng lại chân dung cũng như vị trí thật sự của ông Hồ trong thời kì này. Tiến sĩ Sophie Quinn-Judge, người Mỹ hiện sống tại Anh đã trả lời phỏng vấn của đài Ban Tiếng Việt BBC. BBC:Cuốn sách của bà mở đầu bằng hội nghị hòa bình tại Paris năm 1919 khi lần đầu tiên ông Hồ Chí Minh – mà lúc này có tên Nguyễn Ái Quốc – được nhiều người biết tới. Vậy trước giai đoạn này chúng ta có biết gì nhiều về hoạt động của ông, đặc biệt là việc người cha của ông có ảnh hưởng thế nào đến ông không? Sophie Quinn-Judge: Cha của ông Hồ là một nhân vật rất đáng chú ý và tôi hi vọng sẽ có thêm tài liệu nghiên cứu tiếng Việt để hiểu rõ hơn thân thế của người này. Nhưng rõ ràng là việc người cha bị thất sủng, không còn là quan cấp tỉnh trong chế độ Pháp đã có tác động đến cuộc sống ông Hồ. Bởi sau khi ông Nguyễn Sinh Huy bị miễn nhiệm tại tỉnh Bình Định, con ông Nguyễn Tất Thành buộc phải thôi học ở trường Quốc học Huế và trở thành thầy giáo tại Phan Thiết. Rồi ông vào Nam và như mọi người đều biết, ông đi Pháp năm 1911. Nếu cha ông vẫn còn tại chức, thì có lẽ người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã tiếp tục đi học ở Huế và sự nghiệp chống thực dân của ông có thể đã ngả sang một hướng khác. Chúng ta không biết chắc, nhưng những hoàn cảnh bên ngoài đã buộc ông phải ra nước ngoài. Tìm đường cứu nước BBC:Bà ngụ ý là ban đầu ông Hồ ra nước ngoài không phải với mục đích tìm đường cứu nước? Không, ý tôi không phải là như thế. Dựa trên tài liệu của Pháp nói về các anh chị trong gia đình ông Hồ và những lần họ giúp đỡ cho Phan Bội Châu, tôi nghĩ gia đình họ tham gia vào các hoạt động yêu nước chống thực dân từ sớm. Tôi tin là ông Hồ Chí Minh cũng sẽ tham gia vào các hoạt động chống thực dân theo cách này hay cách khác. Nhưng bởi vì ông không thể ở lại trường Quốc học, nên ông ra nước ngoài để tìm biện pháp hoặc học thêm để nghĩ cách chống người Pháp. BBC:Khi ông Hồ tới hội nghị hòa bình Versailles 1919, người ta nhìn ông Hồ như thế nào? Đây là một điều mà chúng ta rất khó biết chắc bởi vì có một khoảng trống lớn trong tiểu sử của ông Hồ. Chúng ta không biết trước năm 1919, ông Hồ hoạt động ở mức độ nào, chuyện chính trị có phải là vấn đề bận tâm duy nhất của ông hay không. Nên khi ông xuất hiện tại hội nghị Paris tháng Sáu năm 1919, phân phát bản kiến nghị cho các đại biểu tham dự, mọi người thấy khó chấp nhận ông ấy như một nhân vật ngang hàng với những người nổi tiếng như Phan Chu Trinh hay Phan Văn Trường. BBC:Sau hội nghị ở Paris, ông Hồ đến Nga năm 1923 rồi sau đó đi Quảng Đông. Trong khoảng thời gian này, vị trí của ông Hồ trong Quốc tế cộng sản như thế nào, bởi vì một số tác giả cho rằng lúc này ông Hồ đã được Quốc tế cộng sản chú ý nhiều? Đầu tiên, ông Hồ lúc đó không phải là thành viên của một đảng cộng sản châu Á nào. Ông ấy đang là thành viên của đảng cộng sản Pháp. Vì thế, ông chưa có vị trí vững chắc trong nội bộ Quốc tế cộng sản. Ví dụ, ông không có chân trong ban chấp hành. Có nhiều nhân vật khác quan trọng hơn như Mahendra Roy từ Ấn Độ hay Sen Katayama của Nhật. Nhưng Nguyễn Ái Quốc có một thông điệp rất rõ về việc phong trào cộng sản có thể tham gia thế nào trong phong trào quốc gia tại các thuộc địa. Tôi nghĩ bởi vì thông điệp này nên ông ấy được khuyến khích lên phát biểu tại đại hội lần thứ năm của Quốc tế cộng sản năm 1924. Nhưng lúc ấy, theo tôi, ông Hồ chưa phải là người phát ngôn hàng đầu về các vấn đề thuộc địa trong Quốc tế cộng sản. Việc ông Hồ là thành viên đảng Cộng sản Pháp cũng có thể đã khiến vị trí của ông trở nên phức tạp. Trotsky – đối thủ chính trị của Stalin thời bấy giờ - có một ảnh hưởng đáng kể đối với những người cộng sản Pháp. Trong một bãi mìn chính trị như vậy, ông Hồ dường như bắt đầu học cách hợp tác với bất kì ai đang nắm quyền lực và học cách theo đuổi những quan tâm của riêng mình. BBC:Một số tác giả như Jean Lacouture nói rằng ông Hồ được gửi tới Quảng Đông để làm trợ lý hay thư ký cho Michail Borodin? Tôi nghĩ điều này không chính xác, bởi vì ông Hồ lúc đó từ Nga đi Quảng Đông mà không mang theo một hướng dẫn rõ ràng về những gì ông sẽ làm tại đó. Ban đầu ông ấy không được cho một vai trò chính thức. Có vẻ như người ta đã tìm cho ông công việc làm người dịch thuật tại hãng tin của Nga tại đó để có tiền thực hiện các hoạt động chính trị của ông. Chứ còn lúc mới đến Quảng Đông, ông Hồ rất vất vả trong việc có đủ tiền giúp cho việc giúp đưa các thanh niên Việt Nam sang Quảng ̣Đông tham gia các khóa đào luyện. Như vậy, không có một kế hoạch, chỉ thị rõ ràng dành cho ông Hồ và ông phải tự bươn chải, đối phó với các vấn đề khi chúng diễn ra. BBC:Chúng ta có biết tâm trạng của ông Hồ lúc này không? Tôi nghĩ ông ấy cảm thấy bức bối vì thiếu sự giúp đỡ cụ thể của Quốc tế cộng sản, hay người Nga hay người cộng sản Pháp lúc đó. Trong năm 1924, ông Hồ liên tục gửi thư yêu cầu các lãnh đạo Quốc tế cộng sản chú ý nhiều hơn đến nhu cầu của phong trào tại Việt Nam. Cuối cùng thì vào đầu năm 1927, thông qua một đại biểu Quốc tế Cộng sản từ Pháp sang Quảng Đông, ông Hồ nhận được một khoản ngân sách. Nhưng không may là trước khi kế hoạch được thực hiện, xảy ra cuộc đảo chính của Tưởng Giới Thạch và ông Hồ phải rời khỏi Quảng Đông trước khi các khóa đào tạo mà ông muốn tiến hành có thể khởi động một cách toàn diện. Tăng Tuyết Minh BBC:Trong khoảng thời gian ông Hồ ở tại Quảng Đông, có xuất hiện cái tên của bà Tăng Tuyết Minh với những lời đồn đoán khác nhau. Theo nguồn tài liệu mà bà có, thì Tăng Tuyết Minh là ai? Gần đây đã có một chuyên gia Trung Quốc đề cập đến người này. Còn theo tài liệu mà tôi tìm thấy tại Pháp, Tăng Tuyết Minh khi đó là một phụ nữ trẻ ở Quảng Đông. Và có lẽ bà ấy và ông Hồ đã kết hôn vào tháng Mười năm 1926. Họ ở với nhau cho đến khi ông Hồ phải rời Quảng Đông tháng Năm 1927. Như vậy thời gian kéo dài khoảng sáu tháng. BBC:Từ mà bà dùng – “có lẽ” – ở đây nghĩa là thế nào? Không chắc vào thời kì đó, một cuộc hôn nhân được định nghĩa như thế nào. Ta bắt gặp những ví dụ khác nhau trong các văn bản về phong trào cộng sản. Đôi khi một cuộc hôn nhân diễn ra đơn thuần vì lý do chính trị. Hai người sống chung với nhau như một cách ngụy trang để duy trì các hoạt động chính trị của họ. Thí dụ, nếu họ điều hành một tòa soạn báo, sẽ an toàn hơn khi giả làm hai vợ chồng. Và tôi không biết trong các phong trào cách mạng, đâu là các yếu tố tạo nên một cuộc hôn nhân có ràng buộc. Những điều này có vẻ không chặt chẽ, chẳng hạn nếu ta nhìn sự nghiệp của Mao Trạch Đông, một người mà đã nhiều lần thay đổi người nâng khăn sửa túi cho mình. BBC:Sau khi rời khỏi Quảng Đông, ông Hồ Chí Minh đã bôn ba nhiều nơi trước khi quay trở lại châu Á. Và rồi chúng ta có sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, mà sau đó có tên Đảng Cộng sản Đông dương. Theo quyển sách của bà, thì Đảng Cộng sản thành lập tháng Hai năm 1930 và đến tháng Mười năm đó, ông Hồ Chí Minh đã đánh mất ảnh hưởng của mình trong đảng? Cần nhắc là ông Hồ đã trải qua thời gian ở Thái Lan, rồi sang Hồng Kông vào mùa đông 1929. Hồng Kông là nơi mà tháng Hai năm 1930, một đảng cộng sản thống nhất của người Việt Nam ra đời. Cùng lúc này thì có nhiều sự không rõ ràng xung quanh việc ai là người ban đầu được chính thức giao trách nhiệm thành lập nên đảng. Bởi vì trước đó Quốc tế Cộng sản gửi về hai người là Trần Phú và Ngô Đức Trì. Hai người này đã học tại Moscow trong khoảng ba năm và trở về mang theo chỉ thị của Quốc tế cộng sản về cách thức thành lập đảng. Vậy là sau khi Nguyễn Ái Quốc thành lập đảng cộng sản vào tháng hai, hai người này quay về Việt Nam hoạt động. Cuối cùng đến tháng Mười, diễn ra hội nghị trung ương lần thứ nhất tổ chức tại Hồng Kông. Đến lúc này hai người, mà đặc biệt là Trần Phú - theo tôi – đã cố gắng ấn định các chỉ thị mà họ mang theo từ Moscow. Chỉ thị này bao gồm đảng phải là tổ chức của riêng giai cấp lao động, một chủ trương mà sẽ dẫn đến một nỗ lực thanh trừng các thành phần yêu nước gốc trung lưu trong nội bộ đảng. Nguyễn Thị Minh Khai BBC:Cũng khoảng thời gian này, có một lá thư đề ngày 12-1-1931 của Văn phòng Viễn Đông của Quốc tế Cộng sản nhắc ông Nguyễn Ái Quốc rằng ông cần thông báo cho họ về cuộc hôn nhân của mình hai tháng trước khi cuộc hôn nhân diễn ra. Đây là lúc muốn được hỏi bà, theo bà, thì có cuộc hôn nhân giữa bà Nguyễn Thị Minh Khai và ông Hồ Chí Minh hay không? Tôi không chắc đó có phải một cuộc hôn nhân thật sự hay không. Chúng ta biết là khoảng giữa năm 1930, bà Nguyễn Thị Minh Khai được giao đến làm việc tại văn phòng của ông Hồ ở Hồng Kông, rồi sau đó được giao công việc liên lạc với đảng cộng sản Trung Quốc. Vào tháng Hai năm 1931, ông Hồ có nhắc việc vợ của ông đang bận chuẩn bị cho ngày Tết và chuẩn bị đón khách từ Việt Nam. Ông Hồ cũng viết thư cho Quốc tế Cộng sản, có vẻ như trong đó ông đề cập tới một đám cưới sắp diễn ra. BởI vì sau đó Quốc tế Cộng sản viết thư trả lời, nói ông cần đình hoãn đám cướI cho đến khi có chỉ thị mới. Tôi sẽ ngần ngừ khi nóI liệu ông Hồ có phảI đang nóI về việc làm đám cưới thật sự hay không bởI vì trong các thư từ, họ thường sử dụng nhiều loạI mật mã. Nhưng trong trường hợp này, có vẻ như lá thư nói những chuyện thật sự đang diễn ra bởi vì trong cùng một lá thư ông Hồ cũng thảo luận nhiều vấn đề khác một cách công khai. Và từ những gì ngườI ta biết vào năm 1934, Nguyễn Ái Quốc có một người vợ được cử tới đại hội của Quốc tế cộng sản ở Moscow. Khi Minh Khai tới Moscow, bà ấy có viết trong lý lịch nói mình kết hôn với “Lin” – bí danh của ông Hồ thời bấy giờ. Vì vậy, người ta có thể ngờ rằng giữa hai người có một mối quan hệ vào năm 1931. BBC: Bà nói mình không chắc có thể dùng chữ “hôn nhân” ở đây. Vậy nếu người ta hỏi liệu đã một mối quan hệ tình cảm giữa ông Hồ Chí Minh và bà Nguyễn Thị Minh Khai, vậy bà sẽ trả lời thế nào? Tôi nghĩ câu trả lời là Có, đặc biệt nếu chúng ta dựa vào một số chứng liệu khác. Ví dụ vào năm 1945, trong cuộc nói chuyện với một phóng viên Mỹ, ông Hồ Chí Minh có nhắc ông từng có một người vợ, nhưng bà đã qua đời. Hoặc có những đề cập nói rằng vào cuối thập niên 1930, khi Nguyễn Thị Minh Khai quay về Việt Nam, bà đã chia cắt với người chồng là một nhà cách mạng lớn tuổi đang ở nước ngoài. Điều này nghe giống như một sự miêu tả ông Hồ Chí Minh. BBC:Nhưng nếu dựa trên những nguồn tài liệu của Pháp, ta có khuynh hướng tin là bà Nguyễn Thị Minh Khai có nhiều mối quan hệ với các đồng chí khác nhau trong khoảng thời gian từ 1930 đến 1940. Vậy thì đâu là thực, đâu là hư? Đây chính là điểm làm câu chuyện phức tạp. Thông tin tình báo của Pháp lúc bấy giờ thường đề cập bà Minh Khai có mối quan hệ với nhiều người khác nhau. Ví dụ, năm 1932, mật thám Pháp tin rằng bà là người tình của Trần Ngọc Danh, em trai ông Trần Phú. Chúng ta không biết chắc liệu đây có thuộc về dạng hôn nhân cách mạng hay không, khi mà hai người cùng chí hướng đã giả trang làm người yêu để dễ đánh lạc hướng chính quyền đương thời. Hay còn điều gì hơn thế! Thật khó để biết rõ cách thức hoạt động của những người hoạt động cách mạng bởi vì họ có thể xem mình thuộc về một thế giới khác, vượt khỏi các khuôn khổ đạo đức bình thường. Mâu thuẩn trong đảng BBC: Trong quyển sách, bà viết là đến khi hội nghị trung ương đảng cộng sản Đông Dương họp tại Sài Gòn ngày 12-3-1931, mối quan hệ giữa Ban chấp hành trung ương với ông Hồ Chí Minh đã xuống dốc rất nhiều. Vì sao lại như vậy? Thật sự thì Ban chấp hành gồm rất ít người, người lãnh đạo chính là ông Trần Phú. Tôi nghĩ có một sự khó chịu về nhau từ cả hai phía – ông Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông và các ông Trần Phú, Ngô Đức Trì và các lãnh đạo khác ở Sài Gòn. Than phiền chính của họ là những khó khăn trong việc liên lạc với Quốc tế cộng sản, mà đại diện là văn phòng phương Đông tại Thượng Hải. Có nhiều lý do vì sao việc liên lạc lại khó khăn. Một trong số đó là chi nhánh đảng cộng sản Trung Quốc tại Hồng Kông đã bị người Anh phát hiện vào khoảng đầu năm 1931. Nên không còn một cơ sở hạ tầng cho việc liên lạc như trước đây. Và dĩ nhiên lúc đó đảng cộng sản tại Việt Nam cũng bị tổn hao vì những đợt bắt bớ của người Pháp. Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, dễ hiểu là vì sao các bên đổ lỗi cho nhau. Ông Hồ không nhận được thông tin từ trong nước, nên ông yêu cầu ban chấp hành ở miền Trung và Hà Nội. Điều này làm các lãnh đạo ở Sài Gòn khó chịu. Vì thế ông Hồ cảm thấy mình không được sử dụng đúng và sau đó đề nghị đảng cho thôi chức vụ của ông tại Hồng Kông. BBC:Nhưng bên cạnh đó, một lý do khác dường như là xung đột trong hệ tư tưởng giữa các bên, phải không? Vâng, theo tôi, ông Hồ lúc đó bị chỉ trích vì người ta bắt đầu xem ông là một nhà cải cách theo xu hướng quốc gia. Ông ấy coi đảng phải sử dụng những tình cảm yêu nước để thu hút nhiều đối tượng. Trong khi đó, tại Sài Gòn, chi bộ đảng đã bắt đầu đi theo chính sách mới của Quốc tế Cộng sản, tức là đấu tranh giai cấp và đảng chỉ là đảng của người vô sản mà thôi, sinh viên hay tầng lớp trung lưu chỉ đóng vai trò hỗ trợ. BBC:Cái vấn đề là người quốc gia hay cộng sản đã được bàn đến nhiều xung quanh ông Hồ Chí Minh. Có người nói là ngay cả khi xem ông Hồ là người theo chủ nghĩa dân tộc, thì thật ra đó không phải lý thuyết của chính ông? Bà nghĩ sao? Thật khó để biết đâu là xu hướng riêng trong chính sách của ông Hồ lúc đó, đâu là ông đi theo chính sách của Quốc tế cộng sản thời kì thập niên 1920. Nhưng có thể nói xu hướng của ông Hồ lúc đó phù hợp với chính sách của Quốc tế cộng sản lúc 1920. Theo đó, những người cộng sản nên tập trung vào các cuộc cách mạng dân tộc ở các nước thuộc địa bởi vì giai cấp vô sản hay đảng cộng sản còn rất nhỏ, tự mình hành động thì không có lợi. Ông Hồ theo xu hướng này. Còn ông có những ý tưởng nào vượt ra khỏi điều này không, thì tôi không rõ. BBC:Chúng ta hãy chuyển sang giai đoạn giữa thập niên 1930 khi ông Hồ quay về Nga. Có vẻ như vị trí của ông trong Quốc tế cộng sản lúc này bị lung lay? Stalin lúc này đã củng cố ảnh hưởng của mình. Nói chung những ai đã từng làm việc ở nước ngoài sẽ bị nghi ngờ mang tư tưởng tư sản. Những ai trở về Nga phải tự thú. Có cảm giác kẻ thù ở mọi nơi. Đặc biệt những người như ông Hồ Chí Minh đã từng làm việc với mặt trận thống nhất tại miền nam Trung Hoa. Thêm vào điều đó, lại còn những vụ bắt giữ người cộng sản tại Hồng Kông, Thượng Hải năm 1931. Cơ sở của quốc tế cộng sản tại Thượng Hải sụp đổ. Và những người lãnh đạo đảng cộng sản tại Việt Nam cũng bị bắt. Nên dĩ nhiên diễn ra các vụ điều tra xem ai có tội, và ông Hồ chắc chắn trải qua những ngày vất vả khi đó. BBC:Sau những vụ thanh trừng tại Nga 1937 – 1938, thì nhiều người tự hỏi vì sao ông Hồ Chí Minh có thể tồn tại sau những ngày như thế? Đó là câu hỏi mà các chuyên gia nước ngoài đã tập trung nghiên cứu từ lâu. Quan điểm trước đây của họ cho rằng lý do chính là vì ông Hồ, vào cuối thập niên 30, đã trở thành lãnh tụ của đảng cộng sản nên vì thế được Stalin bảo vệ hay ít nhất cũng là một trong những người được tin dùng. Theo tôi, đó là một sự tổng quát hóa không có cơ sở. Stalin có thể diệt trừ những người thân cận nhất của mình, không có ai là an toàn. Những nhân vật thân cận như Kalinin, Molotov cũng là nạn nhân của Stalin (vợ của họ bị bắt và đây có thể xem là một cách để khống chế những người này). Nên phải nói ngay từ đầu cái ý nghĩ bạn có thể an toàn khi ở cạnh Stalin là điều không có thật. Và ngoài ra, ông Hồ Chí Minh đã bị cảnh gần như bị giáng chức vào năm 1935 vì cáo buộc ông chịu trách nhiệm cho những vụ bắt giữ năm 1931. Nên không thể nói ông ấy lúc đó là nhân vật hàng đầu trong Quốc tế cộng sản. Kết luận lại, tôi nghĩ lý do chính là vì ông đã sống kín đáo, lặng lẽ. Mà thực sự Việt Nam cũng không phải nằm trong danh sách những nước là Stalin lo âu. Ông ta quan tâm hơn đến việc thanh trừng đảng cộng sản ở các nước láng giềng. Thời thế đưa đẩy BBC:Theo tường thuật của bà trong sách, đường cách mạng của ông Hồ Chí Minh vẫn còn rất gian nan trong thập niên 30. Vậy ông Hồ đã làm thế nào để có được quyền lực trong đảng cộng sản để rồi sau này dẫn tới cách mạng năm 1945? Quá trình dẫn đến việc nắm quyền lực năm 1945 của ông Hồ không phải là một tiến trình có sẵn từ đầu. Một trong những điểm tôi cố gắng làm rõ trong quyển sách là quá trình dẫn đến việc nắm quyền lực năm 1945 của ông Hồ không phải là một tiến trình có sẵn từ đầu. Năm 1938, khi ông Hồ quay lại Trung Quốc, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập là thuộc trong số những lãnh đạo đảng tại Sài Gòn. Sau đó thì lần lượt từng lãnh đạo tại Sài Gòn bị Pháp bắt sau khi mặt trận bình dân tại Pháp sụp đổ và người Pháp một lần nữa ra chính sách trừ diệt đảng cộng sản. Sau đó, tôi nghĩ có một cuộc khủng hoảng lãnh đạo trong đảng. Lúc này, ông Hồ đang ở Trung Quốc xây dựng một nhóm những người yêu nước Việt Nam theo đuổi chính sách thống nhất – một chính sách mà vào lúc này quốc tế cộng sản quay lại sử dụng. Tôi nghĩ đến đầu thập niên 40, ông Hồ Chí Minh là người Việt Nam cần lúc đó, có mặt và sẵn sàng hành động. BBC:Như bà viết trong sách, nhiều tác giả – cả cộng sản và không cộng sản – đã phần nào phóng đại vai trò của ông Hồ Chí Minh. Vì sao? Tôi nghĩ đó là điều mà trong giới sử học gọi là phát triển bằng cách viết ngược (back formation). Bởi vì ông Hồ trở thành chủ tịch nước năm 1945, người ta đặt ra những tiền đề không có căn cứ về sự nghiệp của ông. Và thật dễ dàng để cho rằng ông đã luôn là một trong những nhân vật hàng đầu trong quốc tế cộng sản. Dĩ nhiên đảng cộng sản Việt Nam sẵn sàng chấp nhận suy nghĩ này vì nó cho họ một uy tín trong phong trào cộng sản quốc tế. BBC:Nhưng vì sao ngay cả những người không cộng sản cũng có thiên hướng chấp nhận điều này? Theo tôi, đó là vì một chân dung như thế cũng hợp với những nghị trình của họ. Họ muốn tin rằng ông Hồ đã luôn là một người cộng sản ẩn đằng sau cái vỏ dân tộc chủ nghĩa. Tôi nghĩ những nhà chỉ trích ông Hồ Chí Minh - thuộc cả hai phía cộng sản và không cộng sản - duy trì chân dung về ông như một nhà cộng sản đầy quyền lực bởi vì ông ấy là biểu tượng nổi tiếng nhất của phong trào cộng sản Việt Nam. BBC:Khi đọc về những bước đường đầu tiên trong sự nghiệp của ông Hồ Chí Minh, nó có giúp gì cho người ta hiểu về phần đời sau này của ông hay không? Vâng, tôi nghĩ phần nào đó, những gì diễn ra trong thập niên 30 cũng tái lặp trong cuối thập niên 40, đầu 50. Mâu thuẫn trong phong trào cộng sản tại Việt Nam và quốc tế không bao giờ vụt tắt. Một bên muốn đi tới thật nhanh, xây dựng điều mà họ gọi là chủ nghĩa xã hội bằng cách loại trừ tầng lớp trung lưu. Một bên lại cho rằng chủ nghĩa cộng sản phải được xây dựng từ từ, trải qua giai đoạn của chủ nghĩa tư bản. Tôi nghĩ người ta cần hiểu hai quan điểm này cứ thay nhau được chấp nhận, rồi gạt bỏ. Cứ như vậy. Đó là một trong những lý do – tôi nghĩ – vì sao ông Hồ Chí Minh không phải bao giờ cũng duy trì được vị trí là một nhà lãnh đạo có thực quyền.
Quý vị cần phải dành dụm chừng 40 năm mới đủ nếu muốn nghỉ hưu vào lúc tuổi ngoài 50. Thế nhưng nghỉ hưu ở độ tuổi đó không phải là điều bất khả thi.	Tuyệt chiêu nghỉ hưu sớm mà vẫn có tiền	Dưới đây là 'bí kíp' hữu hiệu giúp thành công nếu quý vị biết cách lên kế hoạch một cách khôn ngoan. Tám năm trước, chồng của Judy Freedman qua đời ngay trước khi bà sinh nhật 50 tuổi. Vài năm sau, hai đứa con xa nhà đi học đại học và đi làm. Với chừng đó những biến động lớn, bà Freedman quyết định đã đến lúc nhìn lại cuộc đời dưới con mắt một giám đốc truyền thông tập đoàn - và suy nghĩ về việc nghỉ hưu sớm hơn dự tính. Mặc dù vẫn chưa xác định rõ khi nào là lúc thích hợp để nghỉ hưu, nhưng bà bắt đầu hoãn nhận một số khoản lương, thưởng - nghĩa là bà không nhận chúng như thu nhập thông thường mà gửi tiền đó vào một tài khoản công ty và sẽ được chi trả sau khi bà nghỉ hưu. Vì thế, khi được đề nghị nghỉ hưu sớm vào năm 55 tuổi, bà đã sẵn sàng. "Đầu tiên tôi cũng thấy hơi sợ, nhưng giờ đây, sau ba năm, tôi rất mừng vì mình đã làm vậy," bà Freedman, nay 58 tuổi sống ở New Jersey nói. "Tôi tận hưởng thời gian linh hoạt để theo đuổi đam mê của mình. Tôi mới đi Ý về." Ngoài việc hoãn nhận thu nhập, bà Freedman có khoản lương hưu sẽ bắt đầu được chi trả khi bà đủ 60 tuổi, và nay bà đang sống khá đạm bạc để tiết kiệm chi phí. Bà chuyển từ ngôi nhà lớn sang một căn nhà nhỏ hơn nhiều, và theo dõi chặt chẽ các khoản chi tiêu. Bà cũng kiếm thêm chút đỉnh nhờ vào việc viết blog về du lịch và nghỉ dưỡng, và thỉnh thoảng được đi chơi miễn phí theo các chuyến đi dành cho nhà báo. Để nghỉ hưu sớm có thể sẽ hơi đáng sợ, nhưng rất xứng đáng Gần đây nhất, bà vừa qua khoá tập huấn để trở thành huấn luyện viên yoga. "Đây không phải nghề kiếm tiền, nhưng tôi yêu thích yoga và muốn chia sẻ lợi ích của môn này với người khác," bà nói. "Tôi cảm thấy mình đã làm việc vất vả trong 50 năm trước, vì thế tôi có quyền tận hưởng 50 năm sau này." Nghỉ hưu ở độ tuổi ngoài 50 không phải là điều gì bất thường. Nó có nghĩa là quý vị cố gắng tiêu số tiền đã tiết kiệm trong suốt 30 năm trước đó trong một thời gian dài hơn, ít nhất là cũng khoảng chừng ấy năm thời gian nghỉ hưu. Ở Hoa Kỳ, chỉ có 4% những người chưa hưu dự định sẽ nghỉ làm trước tuổi 55, theo một khảo sát gần đây của hãng Gallup. Thế nhưng ở Anh, 58% người lao động định nghỉ hưu trong năm nay lại là những người nghỉ sớm, trước khi đạt độ tuổi đó, theo khảo sát của công ty Prudential. Nếu quý vị dự định chuẩn bị nghỉ ngơi, có nhiều thời gian thư giãn trên bờ biển khi bước vào tuổi 50, dưới đây là một số thứ quý vị cần chuẩn bị để hiện thực hoá kế hoạch này: Cần chuẩn bị gì Lên kế hoạch trước là điều tối quan trọng, bên cạnh khả năng hầu như lúc nào cũng sống đạm bạc, nhằm đảm bảo tiền tiết kiệm của quý vị sẽ được tiêu dè sẻn hơn, được lâu hơn. Nếu mua nhà to hơn, bạn sẽ tốt nhiều chi phí bảo trì hơn "Mọi người thường không tiết kiệm đủ mức, hoặc họ không tính đến việc có thể sống được bao lâu nữa trong thời gian không còn làm ra tiền," Shannon Lee Simmons, một chuyên gia hoạch định tài chính từ Công ty Simmons Financial Planning ở Toronto nói. Một chuyên gia hoạch định tài chính tốt có thể giúp quý vị quyết định các bước đi cần thiết để có thể hiện thực hoá kế hoạch nghỉ hưu sớm. Cần chuẩn bị trong bao lâu Hãy bắt đầu ngay. Quý vị càng chuẩn bị thời gian dài trước khi bắt đầu nghỉ hưu sớm, cơ hội càng sớm chín muồi. "Khi khách hàng gặp tôi vào khoảng 45 tuổi trở ra thì việc đạt được mục tiêu này khó hơn rất nhiều," Brett Evans, giám đốc điều hành của Công ty Atlas Wealth Management ở Southport, Úc cho biết. "Nếu họ xác định đặt ra một số tiền cụ thể để cho nghỉ hưu và tiền tiết kiệm của họ còn xa mới đạt tới mức đó, thì họ phải hi sinh nhiều để có thể dành dụm cho đủ." Việc cần làm ngay. Ráo riết trả hết nợ. "Lúc nghỉ hưu là lúc nguồn tiền ra vào không còn rủng rỉnh nữa, mà tình hình còn căng hơn nữa nếu quý vị chưa được trả các khoản lương hưu hay an sinh xã hội vì chưa đến tuổi hưởng chế độ," Jude Boudreaux, chuyên gia hoạch định tài chính của công ty Upperline Financial Planning ở Louisiana nói. "Trả hết tiền mua nhà, dù quý vị chỉ đang phải vay nợ với lãi suất thấp, sẽ giúp tạo sự ổn định căn bản để quý vị có thể yên tâm nghỉ hưu sớm." Tiết kiệm triệt để. Các chuyên gia đề nghị quý vị nên để dành 20-30% thu nhập để có thể nghỉ hưu sớm. "Ngày nay chúng ta sống thọ hơn trước, và nếu quý vị không còn đi làm nữa từ lúc 50 tuổi cho tới khi 90 tuổi, thì có nghĩa là quý vị không có thu nhập gì thêm trong suốt 40 năm," Simmons nói. "Tiền phải khá nhiều để có thể chi trả cho quý vị trong những năm tháng đó." Bạn cần phải để dành nhiều tiền hơn nữa cho 40 năm kế tiếp của cuộc đời mình Hiểu rõ về việc chăm sóc y tế. Với rất nhiều người ở Hoa Kỳ, nghỉ hưu sớm có nghĩa là không còn được bảo hiểm y tế do công ty chi trả nữa mà phải tự mình trang trải tiền khám chữa bệnh. Nếu quý vị phải tự lo trả chi phí y tế khi nghỉ hưu, hãy tìm hiểu các lựa chọn để biết các chi phí có thể đến mức bao nhiêu trước khi thông báo nghỉ hưu sớm cho công ty. Hiểu rõ về thuế. Việc nghỉ hưu sớm dễ khiến các khoản tiền tiết kiệm và việc quản lý các khoản thu sao cho có lợi về thuế trở nên phức tạp hơn. Hãy nói chuyện với chuyên gia tài chính để được tư vấn, giúp quý vị tránh được bẫy phạt rút tiền sớm, hoặc tránh được việc chuyển đến sống ở nơi bị đánh thuế cao hơn. 'Trứng không nên bỏ một giỏ'. Một trong những thách thức của việc muốn nghỉ hưu sớm là quý vị còn chưa đến tuổi để được dùng tài khoản tiền nghỉ hưu mà không bị phạt, và vẫn chưa đến tuổi được nhận lương hưu. "Hãy nhớ, [là khi quý vị ở tuổi 50] sẽ không khoản trợ cấp nào từ nhà nước cho tới ít nhất là 15 năm tiếp theo, vì thế quý vị phải tự xoay sở trong thời gian nghỉ hưu sớm," Peter Brooke, thành viên của tập đoàn Spectrum IFA Group ở Pháp nói. Ngoài tài khoản lương hưu do công ty cung cấp, hãy gửi tiền tiết kiệm vào các loại tài khoản khác nhau như Roth IRA (Bố trí hưu trí cá nhân - theo luật Hoa Kỳ) ở Hoa Kỳ, hoặc tài khoản Tiêu chuẩn Tiết kiệm Cá nhân Miễn thuế (ISA) ở Anh, và một số tài khoản có đánh thuế để quý vị có thể sử dụng các khoản tiền để dành vào những năm đầu nghỉ hưu. Có rất nhiều cách để có thu nhập từ tài khoản tiền gửi mà không phải trả thuế, vì thế hãy tìm kiếm sự giúp đỡ này nếu quý vị cần. Đừng ham mua nhà to hơn. Hãy cứ ở trong ngôi nhà cũ thay vì mua nhà to hơn khi quý vị kiếm được thêm tiền. Nhà to hơn nghĩa là chi phí bảo trì cao hơn, thuế bất động sản, thuế bảo trì và tiền nội thất cũng cao hơn. Nếu muốn nghỉ hưu khi 50 tuổi, bạn cần lên kế hoạch cho 35-40 năm kế tiếp Dạy con cái về trách nhiệm tài chính.Hãy dạy con quý vị cách kiếm và quản lý tiền, và việc này sẽ dẫn quý vị đến thời kỳ nghỉ hưu hạnh phúc hơn, vì con cái ít cần đến hỗ trợ tài chính từ quý vị. "Việc này bao gồm cả việc quý vị phải nói "không" thường xuyên với các con," Kristin Sullivan, chuyên gia hoạch định tài chính từ Công ty Sullivan Financial Planning ở Colorado nói. "Không ai có thể nghỉ hưu vào thời gian 50 hay 55 tuổi nếu họ phải trả hoá đơn điện thoại iPhone dùng vô tội vạ, tiền tập thể thao, hoặc chi 200.000 đô la Mỹ cho mỗi đứa con đi học đại học. Con cái độc lập tài chính rất quan trọng để giúp người nghỉ hưu có sự ổn định tài chính khi nghỉ hưu." Các việc làm sau đó. Tìm thêm các khoản thu nhập khác. "Những khách hàng có khả năng nghỉ hưu thành công nhất của tôi thường có bất động sản cho thuê," Boudreaux nói. "Đây không phải là thứ mà chúng tôi đề nghị tất cả mọi người thực hiện vì có rất nhiều bất ổn đi kèm, nhưng nếu quý vị có một bất động sản đã trả hết nợ thì nó có thể giúp quý vị có thu nhập hàng tháng, nó quả là có lợi ích rất nhiều." Hành động khôn ngoan hơn. Hãy xem xét liệu nghỉ hưu có phải là thứ quý vị muốn. Debra Keirce nghỉ hưu khỏi công việc kỹ sư thiết kế cho công ty vào năm 2010 - và sau đó trở thành một hoạ sĩ toàn thời gian. "Khi sự nghiệp tiếp tục, tôi kiếm được thêm tiền bằng cách làm công việc có mức lương tối thiểu," Keirce 54 tuổi, sống ở Virginia nói. "Đây là thứ tôi làm vì nó khiến tâm hồn tôi viên mãn. Chúng ta không có được cái thú vui sang trọng là thấy trọn vẹn trong tâm hồn mãi đến khi nghỉ hưu, phải không? Đó là lý do việc nghỉ hưu luôn có ý nghĩa với tôi." Với một số người, thay đổi công việc có thể hoàn toàn khiến họ thoả mãn, và giảm việc xuống thành công việc có thu nhập thấp hơn nhưng nhiều niềm vui hơn. Công việc như không khí trong lành mà quý vị cần. Một hợp đồng bán thời gian có thể giúp quý vị có thêm tiền để dành, và thậm chí quý vị có thể theo đuổi giấc mơ mà quý vị luôn hướng đến, như viết tiểu thuyết nay làm giáo viên chẳng hạn. "Khoảng thời gian 35 - 40 năm nghỉ hưu là một khoảng thời gian dài," Brook nói. "Hãy đảm bảo là bạn có kế hoạch sẽ làm gì trong thời gian tới. Rất nhiều việc để làm!" Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Tổng thống Donald Trump vừa cho hay sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại đường biên giới với Mexico, để có thể xây tường an ninh.	Trump tuyên bố 'tình trạng khẩn cấp' để tài trợ cho bức tường	Ông Trump từng hứa là sẽ xây bức tường biên giới và Mexico sẽ phải chi trả cho nó Ông Trump dùng đến biện pháp này sau khi Quốc hội từ chối chi tiền. Tuyên bố của tổng thống sẽ cho phép ông Trump được dùng hàng tỉ đôla cho dự án. Xây tường biên giới là cam kết khi ông Trump tranh cử, nhưng đảng Dân chủ không chấp nhận. Ông Trump loan báo: "Chúng tôi muốn ngăn tội phạm, băng đảng vào nước chúng tôi." "Ai cũng biết bức tường có hiệu quả." Mỹ: 7 điều nên biết về bức tường của Trump qua biểu đồ Người Mỹ gốc Latinh và bức tường của Trump Trump đã làm được gì sau nửa nhiệm kỳ? Việc xây dựng bức tường là một trong những lời hứa chủ chốt của ông Trump trong thời gian tranh cử. Nhưng từ khi nhậm chức tổng thống, cho đến nay ông vẫn chưa tìm được nguồn tài trợ cần thiết để thực hiện lời hứa này. Trong thời gian tranh cử ông Trump nói sẽ bắt Mexico trả tiền cho bức tường. Quốc hội đã thông qua dự luật nhưng lại không đáp ứng yêu cầu ngân sách tài trợ bức tường của ông Trump vào thứ Năm. Dự luật này đang trông chờ vào chữ ký của ông Trump để thành luật. Nhà Trắng nói gì? Thư ký Nhà Trắng Sarah Sanders cho biết trong một tuyên bố: "Tổng thống một lần nữa thực hiện lời hứa xây dựng bức tường, bảo vệ biên giới và bảo vệ đất nước vĩ đại của chúng ta". Bà nói thêm ông sẽ "thực hiện các hành động khác - bao gồm cả trường hợp tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia - để đảm bảo chúng ta ngăn chặn khủng hoảng an ninh quốc gia và nhân đạo ở biên giới". Dự luật đã được thỏa hiệp được Quốc hội thông qua bao gồm 1,3 tỷ đô la tài trợ cho an ninh biên giới, nhưng không phân bổ ngân sách cho bức tường của ông Trump. Ông Trump đã yêu cầu 5,7 tỷ đô la ngân sách. Khi ông Trump cảnh báo rằng ông có thể tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia để tài trợ cho bức tường hồi đầu năm nay, một số thành viên Đảng Cộng hòa cho rằng nó sẽ tạo một tiền lệ nguy hiểm. Tuy nhiên, phát biểu trên sàn Thượng viện hôm thứ Năm, Lãnh đạo đa số Cộng hòa Mitch McConnell bày tỏ sự ủng hộ của ông đối với động thái này, nói rằng tổng thống đã hành động "bằng mọi cách ông có thể làm một cách hợp pháp để tăng cường nỗ lực bảo vệ biên giới". Trong một cuộc bỏ phiếu 83-16, Thượng viện hôm thứ Năm đã thông qua dự luật an ninh biên giới. Hạ viện sau đó cũng ủng hộ biện pháp này, từ 300 đến 128. Đảng Dân chủ phản ứng thế nào? Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đã đề nghị Đảng Dân chủ sẽ thách thức pháp lý nếu tổng thống đưa ra tuyên bố khẩn cấp. Bà và nhà lãnh đạo Dân chủ Thượng viện Chuck Schumer cũng đưa ra một tuyên bố chung mạnh mẽ lên án động thái này. "Tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia sẽ là một hành động vô luật pháp, lạm dụng quyền lực của tổng thống và một nỗ lực tuyệt vọng để đánh lạc hướng thực tế rằng Tổng thống Trump đã phá vỡ lời hứa rằng Mexico sẽ phải trả tiền cho bức tường của ông ta," họ nói. "Ông ta không thể thuyết phục Mexico, người dân Mỹ hoặc đại diện dân cử của họ trả tiền cho bức tường đắt đỏ và không hiệu quả của ông ta, vì vậy bây giờ ông ta đang cố gắng tránh né Quốc hội trong một nỗ lực tuyệt vọng để người đóng thuế phải chi trả cho bức tường đó." Đi vòng qua Quốc hội, thay vì thông qua nó Phân tích của Anthony Zurcher, phóng viên BBC Bắc Mỹ Một tháng trước, trong lúc xảy ra cuộc khủng hoảng đóng cửa chính phủ liên bang, đã có một sự đồng thuận cho rằng cách dễ dàng nhất cho tổng thống là từ bỏ các yêu cầu tài trợ bức tường biên giới và tuyên bố "tình trạng khẩn cấp quốc gia" để lấy quỹ từ các nguồn khác. Phải mất một thời gian, nhưng con đường ít kháng cự nhất là con đường mà Donald Trump phải đang đi theo. Ông ta đang tự thoát khỏi vũng lầy mà chính ông ta tạo ra, đồng thời hành động theo cách mà ông có thể lý giải với những người ủng hộ ông rằng ông đang thực hiện lời hứa "xây bức tường" của mình. Tất nhiên, những bất lợi của động thái này đã tỏ tường từ hồi tháng Một đến nay. Đảng Cộng hòa lo ngại điều này sẽ tạo tiền lệ cho quyền lực tổng thống và đảng Dân chủ một ngày nào đó có thể áp dụng để chống lại Quốc hội. Tuyên bố tình trạng khẩn cấp chắc chắn sẽ bị sa lầy trong các thách thức của tòa án, điều đó có nghĩa là nó có thể không đem lại kết quả ngay lập tức. Và, dù tổng thống có muốn cho thấy quyết định này là một chiến thắng đến đâu, thì ông ta rõ ràng đã phải lùi bước trước sự phản kháng của Đảng Dân chủ trong Quốc hội. Cuộc chiến đóng cửa chính phủ không chỉ là một cuộc chiến về bức tường - nó là cuộc chiến về việc ai sẽ định hướng chương trình nghị sự chính trị trong hai năm tiếp theo của nhiệm kỳ tổng thống Trump. Và nếu quyết định này của Tổng thống Trump là một dấu chỉ, thì nó cho thấy nếu Trump muốn làm mọi thứ theo cách của mình, ông sẽ phải tìm cách đi vòng qua Quốc hội, chứ không phải thông qua nó. Tình trạng khẩn cấp quốc gia là gì? Một tình trạng khẩn cấp được tuyên bố trong một thời gian khủng hoảng đối với quốc gia. Trong trường hợp này, ông Trump nói rằng cuộc khủng hoảng đang bị gây ra bởi những người di cư đến biên giới Mỹ-Mexico. Giới chuyên gia nói rằng tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia sẽ giúp tổng thống tiếp cận với các quyền lực đặc biệt cho phép ông bỏ qua tiến trình chính trị thông thường. Ông ta sẽ có thể chuyển tiền từ ngân sách quân sự hoặc cứu trợ thiên tai hiện có để trả tiền cho bức tường. Tuy nhiên, đang có tranh cãi về việc liệu tình hình ở biên giới phía Nam Hoa Kỳ có thực sự là một trường hợp khẩn cấp quốc gia hay không. Mặt khác, hơn 2.000 người đã bị từ chối nhập cảnh hoặc bị bắt tại biên giới mỗi ngày chỉ trong tháng 11. Những người ủng hộ việc xây bức tường nói rằng điều này tương đương với một trường hợp khẩn cấp. Những người khác cho rằng con số này thấp hơn nhiều so với một thập kỷ trước, và nhiều trong số hàng ngàn người đi di cư đến từ những quốc gia như Honduras nói rằng họ là những người xin tị nạn, tìm cách vào Hoa Kỳ một cách hợp pháp.
Pete Buttigieg và Bernie Sanders đang dẫn đầu trong cuộc bầu cử sơ bộ của tiểu bang Iowa.	Bầu cử sơ bộ Iowa: Pete Buttigieg và Bernie Sanders dẫn đầu	Ứng cử viên tổng thống Pete Buttigieg vận động tranh cử tại New Hampshire Đây là kết quả một phần từ cuộc bỏ phiếu đầu tiên hỗn loạn trong cuộc đua chọn ứng cử viên Nhà Trắng cho đảng Dân chủ. Đảng Dân chủ tiểu bang Iowa cho biết kết quả đếm phiếu từ 62% các khu vực cho thấy ông Buttigieg được trên 26,9% với ông Sanders được trên 25,1% số phiếu. Elizabeth Warren đứng thứ ba với 18,3% và Joe Biden thứ tư với trên 15,6%. Ứng cử viên tổng thống Bernie Sanders tại cuộc vận động tranh cử ở New Hampshire Vũ khí bí mật chống Trump của các ứng cử viên Dân chủ Ai đang dẫn đầu cuộc đua vào Nhà trắng của đảng Dân chủ? 'Vì sao chúng tôi muốn Trump tái đắc cử năm 2020?' Ứng cử viên được đảng đề cử cuối cùng sẽ thách thức Tổng thống Donald Trump, đảng Cộng hòa, trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng tháng 11. Amy Klobuchar chiếm 12,6% và Andrew Yang trên 1,1%, theo kết quả sơ bộ khác được công bố vào tối thứ Ba từ tất cả 99 quận của Iowa. Tom Steyer và Tulsi Gabbard chỉ ở mức dưới 1%. Nhưng đảng Dân chủ tiểu bang hiện vẫn chưa tuyên bố ai là người chiến thắng từ cuộc bỏ phiếu hôm thứ Hai, đã bị hỗn loạn bởi các trục trặc kỹ thuật. Kết quả cho thấy phần của các đại biểu cần thiết để giành được sự đề cử của đảng theo hệ thống chính trị kỳ quặc của nước Mỹ. Iowa chỉ có thể trao 41 trong số 1.991 đại biểu cần thiết để trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ. Nhưng trong số phiếu phổ thông, kết quả một phần cho thấy ông Sanders dẫn đầu với 28.220 phiếu bầu, trong khi ông Buttigieg đứng thứ hai với 27.030. Bà Warren đứng thứ ba với 22.254, tiếp theo là ông Biden ở mức 14.176 và bà Klobuchar là 13.357. Iowa là cuộc bầu cử đầu tiên trong một loạt các tiểu bang trên toàn quốc, được gọi là bầu cử sơ bộ và họp đảng kín, sẽ lên đến đỉnh điểm trong việc đề cử ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ tại đại hội đảng ở Milwaukee, Wisconsin, vào tháng Bảy. Hiện có 11 ứng cử viên trong cuộc đua đạt đề cử, giảm nhiều từ con số hơn hai chục lúc ban đầu. Tại sao lại xảy ra hỗn loạn? Chủ tịch đảng Dân chủ tiểu bang Iowa, Troy Price, phát biểu tại một cuộc họp báo tối thứ Ba, rằng sự hỗn loạn đã "đơn giản là không thể chấp nhận được". "Tôi xin lỗi sâu sắc vì điều này", ông nói thêm về tình trạng hỗn loạn, điều đã khiến có những lời kêu gọi tước vị trí đáng thèm muốn trên lịch bầu cử tổng thống của tiểu bang. "Đây là một lỗi mã hóa", ông nói, trong khi khẳng định rằng dữ liệu n toàn và hứa hẹn sẽ xem xét kỹ lưỡng. Giới chức trong đảng của Iowa trước đó nói rằng vấn đề không phải là kết quả của "một vụ hack hay một vụ xâm nhập". Các quan chức đã được phái đi khắp tiểu bang để lấy bản sao của kết quả bằng giấy. Họ đã phải kiểm soát lại những con số này với kết quả bầu cử được tường trình thông qua một ứng dụng di động mà nhiều giám đốc các khu vực cho biết đã bị hỏng, không dùng được. Trump nói sẵn sàng 'nhận' tin xấu về đối thủ từ nước ngoài Cử tri đã đổ về hôm thứ Hai tới hơn 1.600 địa điểm bầu phiếu, bao gồm thư viện, trường trung học và trung tâm cộng đồng. Tổng thống Trump trước đó nói rằng các cuộc họp kín của đảng Dân chủ tại Iowa là một "thảm họa chưa được giải quyết". Pete Buttigieg là ai? Nếu đắc cử, ông Buttigieg, 38 tuổi, sẽ là tổng thống Mỹ đồng tính công khai đầu tiên. Ông là cựu thị trưởng của South Bend, tiểu bang Indiana, một thành phố chỉ có hơn 100.000 người. Ông là cựu học giả của Đại học Harvard và Đại học Oxford, từng là một sĩ quan tình báo quân sự ở Afghanistan và từng làm việc cho công ty tư vấn quản lý toàn cầu McKinsey. Các đối thủ cho rằng ông Buttigieg, người trẻ hơn Macaulay Culkin và Britney Spears, quá thiếu kinh nghiệm để trở thành tổng thống Mỹ. Nhưng ông nói mình là người ngoài cuộc có thể biến đổi cục diện, người có thể phá vỡ sự bế tắc ở Washington và đánh bại Tổng thống Trump. Vận động tranh cử tại Laconia, New Hampshire vào tối thứ Ba, ông Buttigieg hoan nghênh kết quả sơ bộ. "Chiến dịch tranh cử bắt đầu một năm trước với bốn nhân viên, với cái tên không ai biết, không có tiền, chỉ là một ý tưởng lớn, một chiến dịch tranh cử mà nhiều người nói không có lý do gì để vào cuộc, đã diễn ra và tiến tới phía trước của cuộc đua thay thế tổng thống hiện tại này bằng một tầm nhìn tốt hơn cho tương lai, "ông Buttigieg nói. Phân tích của Anthony Zurcher Cuối cùng chúng ta đã có một số kết quả bầu cử sơ bộ 2020 của Iowa để bàn luận. Và cuộc bầu cử của họ sẽ tạo ra rất nhiều cuộc nói chuyện - một cách hùng hổ. Có những người rõ ràng là kẻ thắng, cả Bernie Sanders và Pete Buttigieg đều có thể nói là mình đã thắng theo một mức độ nào đó, tùy thuộc vào kết quả cuối cùng. Cũng có một kẻ thua cuộc rõ ràng - Joe Biden. Hôm thứ Hai ông đứng đầu trong một số các cuộc thăm dò và kỳ vọng một kết quả tốt để có thể dẹp đi những lo ngại rằng ông là một người dẫn đầu không hoàn hảo. Thay vào đó, những lo ngại đó càng trở nên rõ hơn. Không giống như các ứng cử viên Bernie Sanders, Elizabeth Warren và Peter Buttigieg, kho bạc tranh cử của Biden rất mỏng - và thành quả ở Iowa này không giúp ông kiếm thêm được tiền gây quỹ ở bất cứ đâu. Tình trạng có thể tồi tệ hơn cho cựu phó tổng thống - ông có thể đã phải đưa ra một bài phát biểu nhượng bộ vị trí thứ tư vào tối thứ Hai - nhưng dù sao kết quả cuối cùng cũng vẫn thế. Việc Biden đã không thể giáng một đòn chí tử vào đồng nghiệp trung dung Amy Klobuchar, trong khi Buttigieg và Sanders đều đã ra khỏi tiểu bang Iowa trong vị trí tốt hơn, cho thấy Biden có thể sẽ phải đứng vào vị trí thứ ba - hoặc thấp hơn - ở New Hampshire. Cho đến khi được chứng minh khác đi, Biden vẫn còn có tường lửa về phía nam, dựa trên sự hỗ trợ từ các cử tri cao tuổi và người da đen. Nhưng rất có thể ông đang ở tình trạng cấp bách. Các chiến dịch tranh cử khác phản ứng ra sao? Sau khi bơm gần 800 triệu đôla vào chiến dịch tranh cử ở Iowa, các đối thủ của Biden bày tỏ sự thất vọng trước sự hỗn loạn. Bernie Sanders, một thượng nghị sĩ tiểu bang Vermont, nói với các phóng viên rằng ông "rõ ràng thất vọng" với sự trì hoãn thông báo kết quả, nói rằng "không phải là một đêm tốt cho dân chủ". Ông nói rằng không có lý do gì để ''nguyền rủa'' kết quả, nhưng chỉ trích quyết định tuyên bố chiến thắng của ông Buttigieg tối thứ Hai, mặc dù chưa có bất kỳ kết quả chính thức nào. "Tôi chưa từng thấy ai tuyên bố chiến thắng trước khi bạn có tuyên bố chính thức từ kết quả bầu cử, chúng tôi thậm chí không tuyên bố chiến thắng", ông Sanders nói. Bà Elizabeth Warren, một thượng nghị sĩ tiểu bang Massachusetts, và cựu Phó Tổng thống Hoa Kỳ, ông Joe Biden trước đó hôm thứ Ba đã đặt câu hỏi về quyết định của đảng Dân chủ Iowa về việc công bố một phần kết quả. Cố vấn cấp cao của chiến dịch tranh cử Biden, Symone Sanders nói với các phóng viên: "Điều chúng tôi đang nói là có một số điểm không nhất quán, rằng quá trình, tính toàn vẹn, đang bị đe dọa."
Sau những tranh cãi bất phân thắng bại về Donald Trump, kết luận thường có của giới chống Trump là đa số người Mỹ gốc Việt ủng hộ Trump thường hoặc không giỏi tiếng Anh, hoặc không nắm vững tin tức, hay chỉ ủng hộ Trump vì cho rằng ông là người duy nhất có thể 'trị được Trung Quốc'.	Tâm tư một nữ cử tri Mỹ gốc Việt ủng hộ Tổng thống Donald Trump	Cử tri gốc Việt Trương Đỗ Minh Ánh dường như là một trường hợp ngoại lệ với những giả định trên. Tiếp xúc với BBC News Tiếng Việt, bà Minh Ánh nói hồi còn vất vả để ổn định cuộc sống khi mới đến Mỹ tị nạn, bà không nghĩ mình sẽ có ngày quan tâm nhiều đến chính trị. Thế mà giờ đây, không chỉ quan tâm, bà còn là một trong những nhân vật nòng cốt của nhóm 'Vietnamese Americans for Trump as President Again' (TAPA), một tổ chức có trụ sở tại Florida, quy tụ những cử tri gốc Việt muốn giúp ông Trump tái đắc cử. Bà cũng còn là người trước kia ủng hộ quan điểm của đảng Dân chủ, chứ không nghiêng theo đảng Cộng hòa ngay như đa số những người Việt đến Mỹ tị nạn khác. Bầu cử 2020: Cuộc tranh cử sinh tồn của Nước Mỹ Bầu cử Mỹ 2020: Số cử tri bỏ phiếu sớm đạt 'kỷ lục' Trả lời câu hỏi điều gì đã khiến bà quan tâm đến chính trị, thích đảng Dân chủ, rồi lại chuyển hướng qua đảng Cộng hòa, bà Minh Ánh cười nói đó là một câu chuyện dài. Câu chuyện ấy bắt đầu từ lúc bà theo người thân tìm đường vượt biên. Bà ôn lại hành trình cách đây gần 40 năm: ''Minh Ánh người Nha Trang. Ba của Minh Ánh là du học sinh ở Pháp về nước mở trường dạy học tại đó. Mẹ là thầy thuốc Nam gia truyền chuyên trị bệnh phụ nữ. Vì lý lịch gia đình xấu, đất đai, nông trại bị tịch thâu, anh đi tù cải tạo, chị lớn không được học đại học, nên bà chị bất mãn bỏ đi vượt biển dẫn Minh Ánh theo: cả hai bị bắt và ở tù. Lúc đó Minh Ánh mới 14 tuổi. Được tự do sau hai năm, nhưng không được phép học lại, không có sổ tem phiếu... rất khốn khổ nên phải tiếp tục con đường vượt biển, và đi thoát năm 1983. Được tàu Mỹ vớt đưa vào trại tỵ nạn Panatnikhom Thái, sau đó ở trại chuyển tiếp Bataan Phi Luật Tân, và định cư tại Tampa, Florida hè năm 1984.'' Bầu cử Mỹ: Một số bạn trẻ gốc Việt không hề thờ ơ TT Trump vẫn có khả năng thắng cử ra sao? Về chính kiến, bà thú thật là thoạt đầu lúc mới qua Mỹ, cũng không để ý lắm đến chính trị: ''Mải lo làm nuôi con nên Minh Ánh không quan tâm về chính trị: Tổng thống Cộng Hòa hay Dân Chủ thì mình cũng phải làm việc để nuôi thân và nuôi con, không thấy có gì khác biệt. Minh Ánh chỉ quan tâm tới việc nuôi con, giữ gìn văn hóa Việt Nam: cuối tuần tới chùa tình nguyện dạy tiếng Việt và dẫn các con trai theo để các con được học, nói, đọc, viết tiếng mẹ đẻ. Đồng thời giúp các con sinh hoạt hiểu biết chút đỉnh về đạo Phật và đạo thờ ông bà tổ tiên của người Việt Nam. Nếu có đề cập chút đỉnh về chính trị thì mình có đem con về Việt Nam thăm bà ngoại và dạy cho con biết về những ý thức hệ khác nhau, tại sao có người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ và các con tuy sinh ra ở đây nhưng không nên quên nguồn gốc Việt Nam và quê mẹ của mình.'' Tuy nhiên, bà cho biết lúc đó bà có cảm tình với đảng Dân chủ vì nghĩ đây là một đảng biết lo cho dân, bảo vệ môi trường, và tôn trọng tự do cá nhân: ''Khi mới vừa đặt chân tới Mỹ mấy tháng đầu Minh Ánh đã có được phiếu thực phẩm, được thẻ chăm sóc sức khỏe miễn phí, được học bổng ...nên mình rất cảm ơn nước Mỹ và nghĩ là nhờ vào thập niên 1960s Tổng thống Dân Chủ Lyndon B. Johnson ký sắc lệnh giúp cho dân thiểu số mà người tỵ nạn mới được hưởng những quyền lợi đó. Do đó mình rất thích đường lối của đảng và các thành viên đảng Dân Chủ.'' Sau những ngày đầu làm thâu ngân viên cho chợ Á Đông, rồi thi đậu vào làm bưu điện, bà Minh Ánh vừa đi làm vừa đi học để lấy bằng cử nhân về Tài Chính và Kinh Tế. Sau đó nữa làm Oracle Systems Administrator và lên chức General Manager II, coi hết hệ thống cơ sở dữ liệu của phi trường Tampa. Nhưng đến khi các con vào đại học thì bà dọn về Texas làm Program Specialist/Project Manager coi hệ thống Enforcement Database thuộc bộ Môi Trường của tiểu bang Texas 'vì muốn chọn mức lương thấp để các con được học bổng diện gia đình nghèo', và hoàn tất chương trình hậu đại học về ngành Information Systems. Có thể nói hành trình của bà là hành trình tiêu biểu của một người Việt tị nạn đã chịu thương chịu khó và nỗ lực phấn đấu để vươn lên trong xã hội Mỹ. Bà Minh Ánh trong một sinh hoạt ủng hộ Trump Được hỏi đến lúc nào và điều gì khiến bà không còn cảm tình với đảng Dân chủ 'biết lo cho dân', mà chuyển qua ủng hộ đảng Cộng Hòa, bà Minh Ánh kể: ''Tới năm 2015, khi TT Obama nắm quyền và Minh Ánh quyết định nghỉ làm, (sau khi chồng mất) nên không còn bảo hiểm sức khỏe và phải tự túc, Minh Ánh mới thấy là mình không đủ tiêu chuẩn nghèo để được hưởng các quyền lợi người thiểu số hay bảo hiểm sức khỏe Obamacare, và năm nào cũng phải đóng thuế ngược lại cho chính phủ. Bảo hiểm trong danh sách bắt buộc phải mua thì quá mắc, hoặc nếu chọn giá rẻ thì quá tệ: tới lúc có việc cần xử dụng mới thấy là deductible cao mà chẳng có lợi chi cả, phải xuất tiền túi ra trả quá nhiều: chẳng thà không mua bảo hiểm và để dành tiền tự trả cho bác sĩ, nhà thương vẫn còn lợi hơn. Nhưng khổ nỗi không mua bảo hiểm sức khỏe thì lại bị đóng tiền phạt lúc khai thuế mỗi năm!'' Việc không còn đủ điều kiện nghèo để được hưởng Obamacare, mà cũng không muốn bị bắt buộc phải mua bảo hiểm quá mắc, hay phải đóng tiền phạt cuối năm nếu không mua bảo hiểm sức khỏe, khiến bà Minh Ánh bắt đầu có cái nhìn khác về chính sách của đảng Dân chủ: ''Lúc đó Minh Ánh mới hỏi tại sao mình là công dân Mỹ, mình đi làm, mình đóng thuế, và ông Obama, người thuộc đảng Dân chủ, không lo cho người dân Mỹ, mà đi hô hào lo cho mấy illegal rồi này nọ, thì mới thấy là điều đó nó… đạo đức giả quá. Con mình không lo, mà đi lo cho con hàng xóm.'' Ngoài chính sách bảo hiểm sức khỏe là bước ngoặt đã khiến mình nghĩ đến đảng Cộng hòa, bà Minh Ánh cũng cho biết càng tìm hiểu bà càng thấy mình không đồng ‎ý với việc không cấm phá thai của đảng Dân chủ: ''Tôi là người bảo thủ nên thấy việc họ chấp nhận cho phá thai là ác quá, tôi nghĩ là sao họ không có chính sách dạy con cái là nên ngừa thai thì tốt hơn, còn nếu sinh ra không nuôi được thì có biết bao nhiêu gia đình muốn xin con nuôi, mà đi giết thai nhi thì tàn nhẫn quá, và điều đó đi ngược lại niềm tin của tôi. Chẳng thà mình nói không được quyền phá thai, chỉ được phá trong những trường hợp này, trường hợp này, thì còn được. Còn nói người ta có quyền tự do muốn làm gì thì làm thì nhẫn tâm quá.'' Khi được gạn hỏi là quan điểm không cấm ngừa thai của đảng Dân chủ từ trước đến giờ vẫn thế, nhưng tại sao trước kia bà lại ủng hộ đảng này, bà Minh Ánh trả lời: ''Tại lúc đó Minh Ánh chưa tìm hiểu kỹ. Chỉ thấy họ lo cho dân, cho họ tiền trợ cấp, bảo trợ, rồi bảo vệ cây xanh, môi trường, thì mình thích. Nhưng tìm hiểu kỹ hơn thì Minh Ánh thấy mình hợp với quan điểm bảo thủ của đảng Cộng hòa hơn.'' Về việc đảng Cộng hòa có chính sách giảm thuế cho người giàu, bà Minh Ánh lý giải: "Giảm thuế cho người giàu thì những chủ công ty họ sẽ dùng tiền đó để đầu tư, thì cũng làm lợi cho kinh tế Mỹ, điều đó nên làm chứ đâu có gì sai. Chủ trương giúp người nghèo kể cả người di dân bất hợp pháp mới là không hợp lý." Bà kết luận: ''Cái mà Minh Ánh sợ nhứt là việc họ muốn đem chủ nghĩa xã hội vào trong nước Mỹ, không còn giữ truyền thống giá trị nhân bản của gia đình và con người: con cái chống đối cha mẹ (KellyAnn Conway là thí dụ), và làm cho thế hệ trẻ sẽ trở nên lệch lạc khi chỉ nghe một chiều, bị ru ngủ mà không thấy rõ vấn đề.'' ''Ví dụ một chuyện nhỏ thôi: Nếu muốn miễn phí tất cả từ y tế tới học đường (chưa tính tới ngân sách bảo vệ môi trường và cho di dân trái phép) Ông Biden hay bà Harris đã cho một con số ước tính cho free healthcare chưa? Và ngân sách đó từ đâu ra? Đóng thuế người dân có lợi tức trên bốn trăm ngàn trở lên với mức 70% cũng chưa đủ. Những công ty lớn sẽ rời nước Mỹ, vậy làm sao đánh lấy thuế ai bây giờ? Tới lúc đó phải mượn nợ. Mượn ai? Nước Mỹ đang nợ Trung Cộng cả ngàn tỷ trái phiếu, càng mượn nhiều, càng trả lãi cao, trả không nổi thì để tới đời con cháu trả, hay là phải nhượng hải cảng, đất đai,trả bằng các tài nguyên cho Trung Cộng đây?'' Và đương nhiên bà Minh Ánh sẽ bỏ phiếu cho ông Trump vì ủng hộ chính sách của đảng Cộng hòa: ''Với chính sách xây dựng trên nền tảng của Hiến pháp và giá trị của gia đình cùng nền kinh tế vững mạnh, kỹ nghệ cao tăng trưởng, quân đội hùng hậu, sẽ làm cho thế hệ con cháu chúng ta sống có lý tưởng, trách nhiệm, và thoải mái hơn: vì mọi người dân đều có việc làm, có bảo hiểm từ công ty mình làm, có cuộc sống tiện nghi, bớt đi tệ nạn xã hội, và không còn sự kỳ thị chủng tộc, vì tất cả chúng ta đều là người Mỹ. Đừng để cái gốc Á, Phi, Âu...làm chúng ta khác biệt. Hoa Kỳ là đất nước của cơ hội cho những ai tài giỏi và chịu khó: hãy nhìn những người Mỹ gốc Việt thành công tại Hoa Kỳ từ doanh nghiệp, học vấn đến quân đội thì rõ.'' Quan điểm chống Trung Cộng cũng là một lý do khiến bà muốn dồn phiếu cho ông: ''Tôi cũng ủng hộ vì TT Trump làm giảm được ảnh hưởng của Trung Cộng (hay chấm dứt được đế quốc tư bản đỏ đó càng tốt!). Bởi vì nếu chủ nghĩa cộng sản tan biến thì Việt Nam hy vọng sẽ thay đổi có dân chủ, tự do thật thụ, và nhiều người trẻ tài đức sẽ lãnh đạo đem lại sự hùng mạnh cho đất nước.'' Bầu cử 2020: Vì sao chúng tôi ủng hộ TT Trump và Đảng Cộng hoà? Cử tri ủng hộ đảng Dân chủ nói nước Mỹ đang đi sai hướng Jonathan London: '2020 là bầu cử quan trọng nhất lịch sử Hoa Kỳ' Carl Thayer: 'TQ sẵn sàng đối phó với bất kỳ ai đắc cử TT Mỹ' Cử tri Mỹ ở Thái Lan: 'đi bầu để bảo vệ nền dân chủ' Cử tri Lý Văn Quý: ‘Nếu tái đắc cử, TT Trump sẽ làm nước Mỹ hùng cường’ Bấm vào để đọc thêm về bầu cử Mỹ 2020
Một tòa án Việt Nam đã bỏ tù hai nhà hoạt động về tội xuất bản tuyên truyền chống nhà nước gây thiệt hại cho đất nước cộng sản, những bản án mới nhất dưới sự lãnh đạo cứng rắn không khoan dung bất đồng chính kiến, nhật báo Anh Daily Mail dẫn nguồn hãng tin AFP hôm thứ Bảy, 11/5/2019 cho hay.	VN tuyên án 11 năm tù cho hai phụ nữ vì 'tuyên truyền' trên mạng	Hai bà Vũ Thị Dung và Nguyễn Thị Ngọc Sương bị Tòa án Đồng Nai tuyên tổng cộng 11 năm vì 'tuyên truyền' trên mạng xã hội chống luật ba đặc khu và luật an ninh mạng Những người phụ nữ, Vũ Thị Dũng và Nguyễn Thị Ngọc Sương, đã bị kết án hôm thứ Sáu, 10/5 với hình phạt tù giam lần lượt là 6 và 5 năm vì đăng video và bài viết trên Facebook chống lại các đặc khu kinh tế được đề nghị cho nước ngoài thuê dài hạn và chống lại một luật an ninh mạng được tăng cường, như truyền thông nhà nước của Việt Nam đưa tin. Một tòa án ở tỉnh Đồng Nai, tại miền nam Việt Nam, thấy rằng cả hai người phụ nữ đều có tội "làm, tích trữ và truyền bá thông tin tuyên truyền, tài liệu và tài liệu chống lại nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam," tờ Daily Mail tiếp tục dẫn nguồn từ hãng tin Pháp. Có 'đạo diễn' biểu tình chống luật đặc khu? Dự luật Ba Đặc Khu và An ninh mạng ở VN Ai ở VN rơi vào tầm ngắm của Luật An ninh mạng? Anh Ba Sàm ra tù và tự do báo chí, ngôn luận ở VN Dân xô xát với công an, phản đối điện mặt trời Vì sao ba đặc khu là cách TQ 'gây áp lực' với VN? Luật An ninh mạng Việt Nam: Hỏi nhanh đáp gọn Cả hai người phụ nữ, những người làm nghề buôn bán nhỏ ở chợ, là những trường hợp mới nhất phải đối mặt với hành xử cứng rắn của chính quyền vì phản đối công khai một luật an ninh mạng mới đi vào hiệu lực từ ngày 01 tháng Giêng 2019. Luật này có điều khoản quy định sẽ yêu cầu các công ty Internet phải bàn giao dữ liệu người sử dụng và xóa nội dung nếu được chính phủ yêu cầu. Chính quyền cho rằng có nhiều 'đối tượng hình sự, xã hội' tham gia các cuộc biểu tình Các đặc khu kinh tế được đề xuất cũng rất nhạy cảm và gây ra các cuộc biểu tình hiếm hoi trên toàn quốc vào năm ngoái, trong đó các đồn cảnh sát và văn phòng chính phủ đã bị lục soát. Truyền thông độc lập bị cấm ở Việt Nam, với các bài đăng, bình luận và phê bình trực tuyến được giám sát chặt chẽ và các blogger, nhà hoạt động và luật sư quyền thường xuyên bị bỏ tù. 'Đường lối cứng rắn' Ban lãnh đạo mới có đường lối cứng rắn nắm lãnh đạo chính quyền ở Việt Nam kể từ năm 2016 đã tỏ ra hết sức gay gắt đối với các nhà bất đồng chính kiến, với gần 60 người bị bỏ tủ năm 2018 theo một thống kê của AFP. 'Chưa an tâm' về ba đặc khu kinh tế VN Nhà nước Việt Nam cần dũng khí 'từ bỏ độc quyền báo chí' Luật Đặc khu kinh tế nên ra 'chậm mà chắc' Anh Ba Sàm và những chuyện trong tù nay kể lại RSF: VN gần chạm đáy bảng tự do báo chí Ngày Liên Xô đồng ý tôn trọng nhân quyền Một nhà hoạt động người Việt cũng chỉ trích cả đặc khu kinh tế và luật an ninh mạng đã bị kết án hai năm tù vào tháng 3/2019 vì "lạm dụng các quyền tự do dân chủ". Luật Đặc khu Việt Nam gây tranh cãi không nhắc đến cụ thể nhà đầu tư nước ngoài nào, theo giải thích của ban lãnh đạo đảng, nhà nước và chính quyền VN Giới chỉ trích cho rằng đạo luật về mạng hà khắc sẽ được sử dụng để nhắm mục tiêu bất đồng chính kiến trực tuyến. Dự thảo dự luật về các đặc khu kinh tế cũng đã gây ra một sự náo động rộng lớn trong nhân dân khắp Việt Nam khi nhiều người dân ở Việt Nam tin rằng chính quyền sẽ cấp các ưu đãi cho các công ty Trung Quốc thuê dài hạn các đặc khu và các địa điểm, các vùng đất đai nội địa hay duyên hải có tính nhạy cảm với an ninh quốc gia và an ninh kinh tế, an sinh xã hội. Không đề cập đến Trung Quốc đã được đề xuất trong luật pháp, nhưng các quan chức của chính quyền và đảng cộng sản cầm quyền đã thông qua dự luật sau các cuộc biểu tình, phản đối diễn ra mạnh mẽ tại cả thủ đô Hà Nội và trung tâm thương mại của toàn quốc, Thành phố Hồ Chí Minh, hay Sài Gòn như tên gọi từ trước. 'Bỏ tù nhiều người' Hàng chục người biểu tình đã bị bỏ tù kể từ khi tham gia, báo Anh Daily Mail dẫn nguồn từ hãng tin Pháp cho biết thêm. Hôm thứ Năm, 09/5/2019, từ Hà Nội, một nhà nghiên cứu về cải cách tư pháp muốn giấu tên bình luận với BBC: Cuộc biểu tình chống Luật Đặc khu diễn ra hôm 10/6/2018 ở Sài Gòn được cho là có sự tham gia của 'cả vạn' người dân xuống đường đến từ ở khắp nơi trong và ngoài thành phố "Việc ra được luật tự do thông tin là vô cùng quan trọng. Theo tôi, lúc này cần thay đổi luật hình sự để không bắt bớ nhầm. Còn luật tự do thông tin và luật báo chí, thì có thể chưa cần sửa ngay lập tức so với ưu tiên kia, nhưng cần thực thi cho tốt. Trước mắt cần ra luật biểu tình để khỏi bàn chuyện bắt người vận động biểu tình, nói nôm na là như vậy. "Và đặc biệt, tôi thấy Việt Nam cần bỏ điều trong luật hình sự "lợi dụng quyền dân chủ... để chống phá nhà nước", đây là tội danh họ đã gán cho ông blogger Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh và ngoài ra, cũng cần bỏ một số tội như "lật đổ chính quyền nhân dân" nữa. Việt Nam không phải là một số nước khác, cho nên luật cũng vẫn cần tính đến văn hóa. "Tóm lại theo tôi, nên chú ý đến luật tự do thông tin, luật báo chí, luật hình sự, luật nhân quyền và nên chú ý chất lượng thực thi luật, chú ý đến các bất cập trong luật nữa," ý kiến chuyên gia này trao đổi thêm với BBC ngay sau Bàn tròn thứ Năm từ London nhân sự kiện Blogger Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh mãn án 5 năm và ra tù. Mời quý vị bấm vào đường link này để theo dõi toàn văn cuộc trao đổi tại Bàn tròn thứ Năm từ London về Tự do báo chí và tự do ngôn luận của BBC.
Với tay qua quầy để chuyền cho chúng tôi một gói senbei (bánh gạo) được gói rất đẹp mắt làm ở nhà, bà chủ cửa hàng lớn tuổi hòa cùng sự ngưỡng mộ của chúng tôi trước các mẫu mã đầy màu sắc.	Giải cứu hành tinh bằng cách tiết kiệm kiểu Nhật	Mỗi gói bánh được gói trong giấy washi truyền thống mà chủ cửa hàng nói rằng có thể được dùng lại để gói quà tặng hoặc để bao vở. Ăn cá biển ngày càng dễ bị ngộ độc hơn Loài cây cực độc cứu sống cả hòn đảo ở Nhật Cá ngừ vằn nướng tái, món ăn ngon nhất Nhật Bản "Mottainai," bà gọi khi chúng tôi rời đi với giọng bà ngoại nghiêm khắc và ngoắc ngoắc ngón tay. 'Tôn trọng' đồ dùng Phổ biến trong cuộc sống hàng ngày, mottainai đã trở thành lời nhắc nhở khi mọi người nói đến rác thải ở Nhật Bản trong nhiều thế kỷ, thể hiện sự kết nối có ý nghĩa giữa đồ vật và chủ sở hữu vốn bắt rễ sâu trong văn hóa Phật giáo. Tập trung vào tinh túy của các vật thể, nó khuyến khích mọi người nhìn xa hơn văn hóa vứt bỏ của chúng ta và coi trọng từng đồ vật một cách độc lập, thêm chữ 'R' thứ tư, tức 'respect' - trong tiếng Anh có nghĩa là 'sự tôn trọng' - vào câu châm ngôn nổi tiếng: 'giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế' (reduce, reuse, recycle). Giấy washi truyền thống dùng để gói đồ có thể được dùng lại làm giấy gói quà hoặc bọc vở Khi sự bền vững trở thành trọng tâm toàn cầu, sắc thái của mottainai đem đến bộ khung thay thế cho liên kết của chúng ta với thế giới và những đồ vật chúng ta đem vào thế giới. Nơi xuất xứ món mỳ sợi udon ở Nhật Nơi tắm suối nóng 'đỉnh cao' ở Nhật Tại sao người Nhật sạch sẽ đến mức cực đoan Trong khi nhiều nỗ lực bền vững tập trung vào tương lai của hành tinh như là động lực, mottainai nhìn kỹ vào bản thân các đồ vật, tin rằng nếu bạn trân trọng một đồ vật ngay từ đầu thì sẽ không có lý do gì để lãng phí chúng cả. Mặc dù tôi thường nghe câu nói mà các giáo viên dùng để mắng học sinh để cơm thừa vào bữa trưa, hoặc được các đồng nghiệp dùng như là lời bào chữa trắng trợn khi họ bới tìm những miếng khoai tây cuối cùng ở đĩa đồ ăn gần đó, tôi chưa bao giờ nghe thấy câu đó được dùng vì nghĩ đến tương lai của đồ vật cả. Trong bối cảnh hiện tại của phong trào bảo vệ môi trường, việc giảm rác thải - cho dù là nhựa sử dụng một lần, tiêu thụ thực phẩm hay năng lượng - chiếm vị trí cao trong suy nghĩ chung của xã hội. Được ngưỡng mộ vì có các hệ thống tái chế phức tạp và các thành phố sạch không tì vết, Nhật Bản dường như đã thành công trong việc làm chủ nghệ thuật ba chữ R, nhưng nhận thức này đã tạo ra tâm lý tự mãn nguy hiểm. Trên thực tế, Nhật Bản là nước phát sinh chất thải nhựa tính trên đầu người cao thứ hai trên thế giới, sản xuất nhiều hơn toàn bộ Liên hiệp châu Âu. Nguồn gốc lâu đời Đối mặt với cuộc khủng hoảng toàn cầu này, giá trị của một từ duy nhất như mottainai có thể dễ dàng bị bác bỏ, nhưng sự phổ biến liên tục của nó trong đời sống hàng ngày ở Nhật Bản được một số người coi là công cụ lợi hại có sẵn để được tận dụng lại. Các thành phố của Nhật luôn sạch sẽ tinh tươm, nhưng Nhật Bản là nơi xả thải nhựa đứng thứ nhì thế giới tính theo đầ người "Khái niệm mottainai bắt nguồn từ văn hóa Nhật Bản, nhưng gần đây người dân Nhật có xu hướng không quan tâm đến nó," ông Tatsuo Nanai, người đứng đầu chiến dịch MOTTAINAI chính thức, giải thích. Matcha thượng hạng chỉ có duy nhất ở Nhật Bản Khách sạn tại Nhật Bản đang được lột xác? Tổ chức phi chính phủ này được ra đời sau chuyến thăm vào năm 2005 của nhà bảo vệ môi trường người Kenya vốn từng đoạt giải Nobel, Wangari Maathai, với mục đích làm sống lại khái niệm này. "Bà ấy biết về mottainai và bà ấy rất ấn tượng với khái niệm này," Nanai nói, "bởi vì nó diễn đạt nhiều hơn một từ đơn lẻ." Sức mạnh tiềm tàng của Mottainai nằm ở ý nghĩa phức tạp của nó, xuất phát từ niềm tin Phật giáo cổ đại. "Mottai bắt nguồn từ từ ngữ Phật giáo vốn đề cập đến tinh túy của sự vật. Nó có thể được áp dụng cho mọi thứ trong thế giới vật chất của chúng ta. Nó cho thấy các vật thể không tồn tại trong cô lập mà được gắn kết nối với nhau," Nanai cho biết. Ông nói thêm rằng, "'nai' là sự phủ định, vì vậy 'mottainai' trở thành sự thể hiện nỗi buồn trước sự mất kết nối giữa hai thực thể, sống và không sống." Sự gắn kết giữa chủ sở hữu và đồ vật là yếu tố cơ bản của văn hóa Nhật, được phản ánh trong mọi thứ, từ nghệ thuật sửa chữa truyền thống kintsugi cho đến niềm vui mà nhà tổ chức nổi tiếng Marie Kondo tìm kiếm. Du khách có thể nhìn thoáng qua một chiếc bát được sửa chữa tinh tế trong một buổi trà đạo hoặc tình cờ đụng một trong những lễ hội hàng năm được tổ chức để cảm ơn các món đồ vật đã qua sử dụng. "Khi mọi thứ không còn có thể được sử dụng được nữa, chúng tôi luôn nói với chúng 'otsukaresama-deshita!', có nghĩa là 'cảm ơn vì đã vất vả'," Nanai nói. Một ví dụ điển hình là các nghi lễ hari-kuyo, khi mà những chiếc kim khâu bị gãy được cho nghỉ hưu và được đặt vào đậu phụ mềm trong một buổi lễ tưởng niệm trang nghiêm để cảm ơn chúng. Trân trọng tài nguyên giới hạn Tuy nhiên, trong thế giới sản xuất hàng loạt và chủ nghĩa tiêu thụ, khó mà duy trì những kết nối với đồ vật, và điều này làm nổi bật khoảng cách ngày càng tăng của chúng ta với môi trường mà chúng ta dựa vào. "Mọi người nghĩ chúng ta tách biệt với rừng và biển, rằng chúng ta vượt trội hơn thiên nhiên, nhưng cuộc khủng hoảng môi trường đã đánh thức ý thức của chúng ta trước thực tế rằng chúng ta là một phần của tự nhiên," Nanai nói. Ở một đất nước phải đối mặt với thiên tai thường xuyên và ngày càng nghiêm trọng, sức nặng của sự chia cách này được cảm nhận rõ nét. Mối liên hệ kiểu này với hành tinh chúng ta được Maathai nhấn mạnh khi bà đi khắp thế giới và mang theo thông điệp mottainai. Trong bài phát biểu tại lễ ra mắt Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc hồi năm 2006, bà đã minh họa mối liên hệ giữa nhân quyền và bảo tồn môi trường, dẫn ra sự tham lam đối với tài nguyên hạn chế của Trái Đất là 'nguyên nhân gốc rễ của hầu hết các cuộc xung đột'. Tiếp theo đó, bà nhớ lại chuyến đi đến Nhật Bản, nơi bà đã học về mottainai và bài học của nó 'để biết ơn, không lãng phí và trân trọng tài nguyên có giới hạn'. Nhờ vào Maathai, nhóm vận động của Nanai và cộng đồng ngoại kiều Nhật Bản, khái niệm về mottainai đang dần lan rộng trên toàn cầu. Việt Nam tổ chức lễ hội mottainai hàng năm, được gọi là chương trình 'Trao yêu thương, Nhận hạnh phúc', trong khi khu phố Tiểu Tokyo của Los Angeles chọn nó làm chủ đề cho dự án tái sinh năm 2016 của họ. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi Thế vận hội Olympic và Paralympic năm nay tại Tokyo đang được sử dụng để làm nổi bật sự bền vững (tuy nhiên, do đại dịch Covid-19 nên Thế vận hội sẽ được hoãn tới năm sau, 2021). Bên cạnh việc sử dụng năng lượng tái tạo, tận dụng các sân vận động và hệ thống giao thông hiện có cũng như có các kế hoạch trung hòa phát thải carbon, sẽ có hai biểu tượng rất dễ cho mọi người nhìn thấy: lễ đài sẽ được làm từ nhựa tái chế được thu thập từ khắp Nhật Bản; trong khi tất cả 5.000 huy chương sẽ được làm từ 100% kim loại tái chế, được chiết xuất cẩn thận từ các thiết bị điện tử do công chúng hiến tặng. Mua quần áo cũ là một cách quan trọng để giảm bớt việc xả rác thải Bằng cách sử dụng các vật dụng cá nhân thay vì các thiết bị công nghiệp hoặc thương mại, mỗi lần hiến tặng cho phép chủ sở hữu cũ của thiết bị điện tử cảm nhận được sự đóng góp của mình vào các huy chương và cũng như toàn bộ giải đấu. Khoảng cách thế hệ Tuy nhiên, trong khi nâng cao nhận thức quốc tế về khái niệm này là một ưu tiên, sự cách biệt thế hệ về mottainai cần phải được khắc phục nếu như nó muốn tìm lại ảnh hưởng ở Nhật Bản. Xem xét những thay đổi xã hội ở Nhật Bản trong thế kỷ qua - từ các cuộc thế chiến cho đến các bước tiến công nghệ nhảy vọt - phó giáo sư Misuzu Asari tại Trường Sau đại học về Môi trường Toàn cầu thuộc Đại học Kyoto lưu ý rằng "nhiều người cao tuổi đã biết cái nghèo đói từ những trải nghiệm của họ trong và sau chiến tranh, và đã học được 'mottainai' trong gian khổ. Tuy nhiên, những người thuộc thế hệ trẻ đã sống trong thời đại của cải vật chất phồn thịnh, do đó, có một khoảng cách lớn giữa người già và người trẻ". Bà giải thích rằng trong khi sự đứt kết nối của thế hệ trẻ với giá trị nội tại của một đồ vật có thể tạo ra lối sống tối giản hơn, thì nó lại dẫn đến tiêu thụ hàng loạt, với tình trạng đồ vật không được xem trọng và dễ dàng bị thay thế. Nhằm thay đổi điều này, chiến dịch MOTTAINAI tập trung vào trẻ em và gia đình các em. Bên cạnh các chợ trời bán đồ cũ MOTTAINAI vốn thường xuyên được tổ chức trên khắp Tokyo, nơi người ta buôn bán những mặt hàng đã qua sử dụng, chiến dịch này cũng tổ chức các khu chợ trẻ em - cho phép trẻ em mua bán đồ chơi và quần áo. "Trẻ em là chìa khóa," Nanai giải thích, đưa ra những bức ảnh về một phiên chợ gần đây được tổ chức tại Tokyo. "Các em biết tương lai của các em sẽ bị phương hại, vì vậy chúng tôi phải giúp đỡ các em bằng bất cứ cách nào có thể." Phụ huynh không được đến chợ và với giới hạn 500 yen, các chợ kiểu này được thiết kế để dạy trẻ em không chỉ giá trị của tiền, mà còn là cách làm khác thay vì vứt bỏ những món đồ cũ. Từ chối sử dụng Tái sử dụng các vật dụng cũ, như lấy lon đồ hộp làm lọ hoa, là cách cực kỳ tốt để giảm bớt việc vứt rác Một phiên bản cực đoan hơn của tinh thần mottainai có thể được tìm thấy trên Shikoku, hòn đảo lớn thứ tư của Nhật Bản, nơi trẻ em là trọng tâm của sứ mạng đến năm 2020 sẽ không còn rác thải ở một thị trấn nhỏ. Thị trấn Kamikatsu tuyên bố mục tiêu này hồi năm 2003, và giới chức đã làm việc với các gia đình và trường học để đem đến các giải pháp thay thế cho việc đổ rác. Chủ tịch hội đồng Akira Sakano cho tôi xem một trò chơi mà bà sáng chế cho trẻ em địa phương khi tôi đến thăm vào tháng 12. "Chúng tôi cho các em năm tùy chọn để giải cứu rác thải: đầu tiên là sử dụng lại, sau đó là dùng nó vào việc khác, chuyển đổi mục đích sử dụng, tái chế và để cho mục nát. Tất nhiên, chúng ta không thể lúc nào cũng giữ được đồ vật, vì vậy chúng tôi cho thêm hai lựa chọn - đưa đến bãi rác hoặc từ chối món đồ ngay từ đầu." Lựa chọn cuối cùng này, bà giải thích, là chìa khóa cho thông điệp của bà về việc giảm rác thải. "Bằng cách từ chối, nó tương tự như mottainai, nhưng nó gần hơn với việc bạn có thể nghĩ ra ý tưởng mới như thế nào để không phải sử dụng đồ vật đó ngay từ đầu." Từ lời hứa sẽ từ bỏ các vật dụng dùng cho thức ăn nhanh cho đến đề xuất dùng chai có thể tái sử dụng, những em nhỏ địa phương tham gia vào chợ rõ ràng đã biết nằm lòng thông điệp. Thị trấn cũng có một hệ thống tái chế 45 phần phức tạp và một cửa hàng trao đổi kuru-kuru vốn cho đến nay đã tìm được những ngôi nhà mới cho hơn 11 tấn đồ vật và vận hành một dự án chuyển đổi mục đích. Giờ đây, với việc tái chế hơn 80% lượng rác thải, thị trấn đang trên đường hướng đến mục tiêu không còn chất thải và đang chào đón các thực tập sinh cùng du khách từ Nhật Bản và nước ngoài để chia sẻ những gì họ đã học được. "Với đà gia tăng dân số và sự thiếu hụt tài nguyên trên toàn thế giới, trí tuệ, văn hóa và công nghệ sẽ là không thể thiếu để giúp sinh tồn," Asari nói. Từ tờ giấy gói đẹp đẽ đang bao những cuốn tập của tôi cho đến những huy chương tái chế được trao trên bục nhựa, sự kết nối giữa con người, đồ vật và thế giới chưa bao giờ quan trọng như vậy. Bản tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel.
Nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học Mỹ được báo chí quốc tế đăng tải nêu khả năng nhiều thành phố của Việt Nam có nguy cơ chìm dưới nước biển năm 2050.	Giải thích từ Climate Central về nguy cơ biển dâng ở VN	'Việt Nam phải tính di dân từ bây giờ'? (Ảnh minh họa) Bài báo trên New York Times” mới đây cho hay nghiên cứu của một nhóm nhà khoc học thuộc Climate Central, có trụ sở tại New Jersey, Hoa Kỳ, chỉ ra rằng 10% dân số Việt Nam có nguy cơ ảnh hưởng nặng do nước biển dâng. Đặc biệt, miền nam Việt Nam có nguy cơ biến mất hoàn toàn vào năm 2050. Giải pháp cho cuộc chiến tài nguyên nước trên dòng Mekong 'Phải đóng cửa vĩnh viễn Formosa'? Thêm đập thủy điện, thêm mối lo cho sông Mekong và VN Ngay sau đó đã có một số tiếng nói từ Việt Nam bình luận về số liệu mà Climate Central sử dụng trong dự báo. Chẳng hạn, ý kiến của ông Đàm Quang Minh, hiệu trưởng trường Phú Xuân, Huế trên Vietnamnet cho rằng mô hình mà Climate Central sử dụng nếu dùng để tính cho khu vực đồng bằng Bắc Bộ và Trung Bộ thì cũng có kết quả tương tự. Nghĩa là cả Bắc Trung Nam của Việt Nam đều có nguy cơ bị biển nuốt chửng, chứ không chỉ riêng Nam Bộ như New York Times đưa tin. 'Phòng thủ, thích nghi hoặc rút lui' Từ phía tác giả của báo cáo, các nhà khoa học từ Climate Central cho hay nghiên cứu của họ mang tính toàn cầu và muốn nêu cảnh báo mang tầm vĩ mô nhằm khích lệ các quốc gia có giải pháp phòng ngừa. "Có ba chiến lược cơ bản để thích ứng với nước biển dâng, gồm phòng thủ, thích nghi hoặc rút lui," Tiến sĩ Benjamin Strauss nói với BBC News Tiếng Việt từ Hoa Kỳ, về cách chính phủ Việt Nam có thể đối phó với thảm họa. Tiến sĩ Benjamin Strauss hiện là Giám đốc điều hành và Trướng nhóm nghiên cứu của Climate Central - nơi vừa công bố nghiên cứu mới cho thấy nhiều vùng của Việt Nam có nguy cơ chìm trong nước trong khoảng 30 năm nữa. Ông nhấn mạnh rằng nghiên cứu mới công bố là "nỗ lực mới nhất" của các nhà khoa học "để cải thiện các dữ liệu hiện có", "nhưng chưa phải kết luận cuối cùng và vẫn có các sai sót". Trên cơ sở đó, chính phủ các nước, trong đó có Việt Nam, có thể tự thu thập các dữ liệu chất lượng cao ở những khu vực ven biển hoặc chí ít là ở các vùng mà các nhà khoa học Mỹ đã chỉ ra là bị đe dọa nhất, theo ông Benjamin Strauss. "Sau đó, có thể sử dụng các dữ liệu đó để khẳng định kết quả phân tích cuả chúng tôi, hoặc để chỉ ra rằng tình hình thực ra tốt hơn, hay tệ hơn thế," ông Benjamin Strauss nói. "Giả sử rằng các dữ liệu đo đạc kỹ hơn cho thấy có mối đe dọa ngắn hạn và nghiêm trọng ở một số khu vực, thì có ba chiến lược cơ bản để thích ứng với nước biển dâng: phòng thủ, thích nghi hoặc rút lui. Phân tích toàn cầu của chúng tôi cho thấy hơn 100 triệu người trên thế giới hiện đang sống dưới mực thủy triều." "Điều đó có nghĩa là họ phải được bảo vệ bởi các tuyến phòng thủ ven biển như đê. Vì vậy, chính phủ Việt Nam rõ ràng cần kiểm tra tính khả thi của tuyến phòng thủ tự nhiên, hoặc thiết kế các tuyến như vậy trong các vùng dễ bị tổn thương và bắt đầu phát triển chúng," ông Benjamin Strauss cho hay. "Một cách tiếp cận khác là xây dựng nhà cửa và các công trình theo cách có thể thích ứng với ngập lụt mà không bị hư hại nhiều. Và một cách tiếp cận thứ ba là di dời người dân tại các vùng dễ bị tổn thương lên vùng đất cao hơn," nhà khoa học nói với BBC. Các nhà khoa học Mỹ dự đoán nhiều vùng ở phía Nam của Việt Nam có thể chìm dưới mực nước biển vào năm 2050 Cần chuẩn bị cho phương án di dân Tiến sỹ Benjamin Strauss nhấn mạnh: "Nước biển đang dâng cao mỗi hàng trăm năm. Và cuối cùng thì các thành phố ven biển trên khắp thế giới gần như chắc chắn sẽ bị buộc phải di chuyển vào đất liền và lên các vùng cao hơn, bởi vì có một giới hạn cho việc 'lòng bát' sâu mức độ nào thì người ta còn muốn sống ở đó." "Điều này đặc biệt đúng ở những nơi có thể trải qua lốc xoáy hoặc những trận mưa lớn. Vỡ hệ thống đê hoặc thiếu hệ thống thoát nước có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng." "Trong khi tôi không thể nói chi tiết về địa lý của Việt Nam, nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng một phần tương đối lớn của Việt Nam nằm dưới mực nước biển, do đó nhiều khả năng dễ bị tổn thương khi nước biển dâng, khi ngập lụt như hiện nay và trong vài thập kỷ tới. Một phần ba dân số Việt Nam đang sống ở những nơi mà, như nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra, có khả năng chìm dưới mực nước lũ hàng năm vào giữa thế kỷ này." "Có một số lượng dân cư lớn như vậy đang đối mặt với nguy cơ nước biển dâng là một thách thức đối với việc di dân. Tuy nhiên, cần phải nhớ rằng nghiên cứu của chúng tôi chưa tính đến hệ thống phòng thủ bờ biển hiện có và trong tương lai. Và trong khi các dữ liệu độ cao của chúng tôi cải thiện đáng kể so với các số liệu cũ vốn dựa trên các hình ảnh vệ tinh, thì đó vẫn chưa phải là kết quả cuối cùng," ông Strauss nói. Quan điểm của TS Benjamin Strauss trùng với quan điểm của bà Loretta Hieber Girardet, Giám đốc khu vực châu Á và Thái Bình Dương của Văn phòng Liên Hiệp Quốc (LHQ) về Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai (UNISDR). Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, bà Loretta Hieber Girardet nhắc rằng "nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ ở Climate Central là một khảo sát có quy mô toàn cầu, có nghĩa là nó dựa trên nhiều giả định và dữ liệu thứ cấp", nhưng nó cũng chỉ rằng "chính phủ cần nghiêm túc thực hiện các cảnh báo do LHQ và các tổ chức khác đưa ra về những rủi ro ngày càng tăng của biến đổi khí hậu. Trong số các giải pháp đề xuất, bà cho rằng 'di dân' là một lựa chọn để tránh rơi vào thảm họa, trong phạm vi điều này là khả thi và không xâm phạm bất kỳ quyền con người nào. "Liên quan tới việc người dân nên được tái định cư ở đâu thì chính phủ cần tham khảo ý kiến với các cộng đồng bị ảnh hưởng. Rủi ro về khí hậu và thảm họa tự nhiên chắc chắn là một yếu tố cần tính đến nếu có bất kỳ kế hoạch xây dựng các thành phố mới hoặc cơ sở hạ tầng, hoặc khu tái định cư, ở các vùng thấp dưới mực nước biển," bà Loretta cho hay. Trong khi đó, bà Dina Ionesco thuộc Tổ chức Di cư Quốc tế, được New York Times trích lời, nói rằng các thành phố nguy cơ bị nước biển 'nuốt' mà nghiên cứu của Climate Central chỉ ra, "cần chuẩn bị từ bây giờ kế hoạch di dân" tới các vùng cao hơn, bởi vì các giải pháp ngăn chặn như xây đê chỉ có tác dụng giới hạn. "Chúng tôi đang cố gắng gióng lên hồi chuông báo động," bà Dina Ionesco nói. "Chúng tôi biết là điều đó đang xảy ra." Cần xây dựng chiến lược quốc gia Nhiều thành phố của VN sẽ chìm trong nước biển vào 2050? Bà Loretta Hieber Girardet đưa ra các đề xuất mang tính ngắn hạn và dài hạn khác. Về mặt ngắn hạn, bà cho rằng chính phủ Việt Nam xây dựng chiến lược quốc gia giảm thiểu rủi ro thiên tai. có tính đến các rủi rui sắp xảy ra, dân số và cơ sở hạ tầng dễ bị tổn thương. Qua đó, xây dựng các công trình, nhà cửa, đê điều để ngăn thủy triều và bảo vệ hạ tầng ven biển. Về mặt dài hạn, bà đề xuất cần cung cấp các kịch bản rủi ro thiên tai cho bên thiết kế đô thị để quy hoạch cơ sở hạ tầng phù hợp, bao gồm cả các khu dân cư mới và khu công nghiệp, tránh xây ở những khu vực nguy cơ bị biển nhận chìm. "Chính phủ cần thông qua chiến lược quốc gia để xác định các hành động cần thiết để tránh thảm họa tiềm tàng, ưu tiên theo mức độ từ khẩn cấp đến dài hạn, từ xây dựng đê biển tới sử dụng các hàng rào bảo vệ tự nhiên như rừng ngập mặn.." Kỷ niệm 'ngập nước' ở Sài Gòn Dù nhấn mạnh rằng kết quả của nhóm nghiên cứu 'còn sai sót' và 'chưa phải kết luận cuối cùng', Tiến sỹ Benjamin Strauss nói với BBC News Tiếng Việt rằng cùng với trải nghiệm cá nhân, ông cho rằng 'tình hình có thể tồi tệ hơn'. "Tôi có một kỷ niệm cá nhân khó quên với Việt Nam nhiều năm trước, khi tôi mới bắt đầu nghiên cứu về mực nước biển." "Khi đó, tôi cùng vợ sắp cưới ghé thăm thành phố Hồ Chí Minh. Một hôm chúng tôi ra ngoài ăn trưa, và trời bắt đầu đổ mưa. Chúng tôi kéo dài bữa trưa và chờ đợi, nhưng mưa không ngớt." "Một lúc sau, chúng tôi nhận thấy nước bắt đầu dâng cao trên đường phố. Nước dâng cao dần khi mưa tiếp tục. Cuối cùng, chúng tôi quyết định rằng chúng tôi nên trở về khách sạn và đã lội bộ qua vùng nước sâu đến đầu gối suốt quãng đường tới đó." "Hôm nay nhớ lại kỷ niệm này, tôi tin rằng nước dâng quá nhanh vì thành phố Hồ Chí Minh rất gần mực nước biển, và rồi, nước mưa không thể thoát ra biển một cách hiệu quả vì hầu như không có độ dốc. Nói cách khác, bây giờ nước biển dâng đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng rồi. Tôi sợ nó sẽ chỉ tồi tệ hơn mà thôi." Nghiên cứu của Climate Central Nghiên cứu của Climate Central, một tổ chức khoa học có trụ sở tại New Jersey, được công bố trên tạp chí Nature Communications, sử dụng một phương pháp chính xác hơn để tính toán độ cao của đất - phương pháp được coi là chuẩn mực để đánh giá mức độ xâm thực của nước biển - và nhận thấy các con số trước đây đã quá lạc quan. Nghiên cứu chỉ ra rằng 190 triệu người sẽ sống trong những khu vực được dự đoán là dưới mức thủy triều vào năm 2100. Hiện nay, theo tính toán có khoảng 110 triệu người đang sinh sống ở những khu vực này, được bảo vệ bởi các bức tường, đê và các tuyến phòng hộ ven biển khác. Không riêng miền nam Việt Nam, nhiều nơi khác trên thế giới như Thượng Hải của Trung Quốc, Mumbai của Ấn Độ, một số thành phố của Ai Cập, Thái Lan v.v...cũng sẽ bị biển nuốt chửng. Nghiên cứu mới này cho hay khoảng 150 triệu người hiện đang sống tại những vùng sẽ chìm dưới mực nước biển vào giữa thế kỷ này. Những rủi ro trong tương lai mới chỉ cho rằng nóng lên toàn cầu ở mức độ nhẹ; do đó, chưa thấy hết mức độ xâm lấn của đại dương. Nghiên cứu của Climate Central, được công bố trên tạp chí Nature Communications, đã tìm cách khắc phục những sai lệch trong các bộ dữ liệu về sự dâng lên được sử dụng trước đây để tính toán đường bờ biển nội địa sẽ bị ngập sâu đến mức nào. Dự báo cho rằng khí thải nhà kính vẫn ở mức cao Ở một số nơi, việc di dân sẽ dẫn đến hoặc làm trầm trọng thêm các xung đột trong khu vực, theo các nhà khoa học được New York Times trích dẫn. Đất mất đi do nước biển dân cao sẽ đe dọa gây bất ổn chính trị xã hội trong khu vực, điều này có thể châm ngòi xung đột vũ trang và làm tăng khả năng khủng bố, theo ý kiến từ ban cố vấn của Trung tâm Khí hậu và An ninh, một nhóm nghiên cứu và vận động tại Washington. Vì vậy, việc này vượt ra ngoài vấn đề môi trường, ông nói. Đó là vấn đề nhân đạo, an ninh và có thể là quân sự. Xem bài trước:Khí hậu: Việt Nam thuộc vùng nước biển dâng mạnh
Nhân Quốc hội của VN đang họp nên tôi muốn viết bài này để nói lên cảm nhận của mình, một cử tri của chế độ CS xem nó khác với cử tri ở các nước dân chủ như thế nào.	Đại biểu Quốc hội làm được gì?	Trước đây khi xem trên Tivi, tôi đã rất ngạc nhiên khi thấy các đại biểu QH ở một số nước tranh luận và cãi vã nhau thậm tệ, thậm chí đôi khi họ còn choảng cả nhau ở các kỳ họp QH. Sự việc đó được tả lại chi tiết trên các phương tiện truyền thông, để rồi nhiều người cứ thắc mắc mãi rằng phải chăng các vị đại biểu này thiếu cả những vấn đề về văn hoá ứng xử? ĐBQH, những người đại diện cho cử tri mà thế này ư? Thật chẳng còn ra làm sao nữa! Nước ta khác nước người Liên hệ và so sánh với các kỳ họp QH của ta thì tôi có ngay kết luận rằng các Đại biểu QH của ta thật đoàn kết, hình như không ai có vấn đề về áp lực hay bức xúc của cử tri đòi hỏi thì phải. Bạn đọc chắc còn nhớ hình ảnh khi người điều khiển yêu cầu các ĐB biểu quyết thông qua bất cứ vấn đề gì thì ngay lập tức một rừng cánh tay giơ lên (thời trước còn có cảnh mỗi ĐB giơ lên cả quyển sổ có mầu đỏ). Nếu như có vị ĐB nào phản đối thì cũng bị lấn át hoàn toàn, thật là mát lòng mát dạ cho các cử tri đất Việt! Điều này lại gợi cho mỗi người phải suy nghĩ và đặt câu hỏi là tại sao cũng cùng chức năng nhiệm vụ, nhưng mỗi nơi QH và ĐBQH lại hoạt động và tranh luận quá khác nhau như vậy? Nhờ trời theo năm tháng để mãi sau này tôi mới hiểu là do chế độ xã hội mỗi nơi khác nhau mà thôi. Ở các nước dân chủ, ĐBQH phải bảo vệ lợi ích của cử tri (sai lời hứa thì không còn cơ hội để tranh cử tiếp), họ có thực quyền hơn. ĐBQH của ta thì hình như họ chỉ làm theo chỉ thị của ĐCS. Vậy quyền lợi của cử tri VN ở đâu? Hay là do cái cơ chế Đảng cử dân bầu đã làm bao nhiêu triệu con người bị rơi vào cái cảnh không còn con đường lựa chọn nào khác vì “Tránh vỏ dưa thì lại gặp vỏ dừa”? Bầu cử và ứng cử ở VN thật là một trò hề lố bịch! Ai đã từng đi bầu cử và đã từng tự ứng cử thì đều biết rõ điều đó. Mọi việc được đạo diễn tưởng như khéo léo nhưng hoá ra lại quá vụng về thông qua cái gọi là “Mặt trận tổ quốc Việt Nam”, “Hội nghị hiệp thương” một tổ chức nối dài của ĐCS. Thực chất của cái trò này là thanh lọc những người mà các tổ chức của ĐCS không muốn họ nằm trong danh sách ứng cử. Gần đây do quá bức xúc về các vấn nạn do chính các quan của ĐCS gây ra, một số ĐBQH có trách nhiệm với dân cũng đã mạnh bạo phát biểu trong các kỳ họp của QH. Điển hình trong số này là các ông như Đỗ Trọng Ngoạn, Nguyễn Lân Dũng, Dương Trung Quốc… Chúng ta cũng ghi nhận là các ông này cùng một số ĐBQH khác đã có cố gắng rất nhiều trong vấn đề chất vấn và nêu các vấn đề bức xúc ra để thảo luận. Nhưng với cơ chế cũng như cách thức tổ chức trong các kỳ họp QH như hiện nay thì khó có thể làm cho các ĐBQH làm trong được trách nhiệm trước cử tri. Các ông các bà này đang ở thế Trứng chọi với Đá mà thôi. Rồi các vấn đề đã và đang được cho là bức xúc của xã hội cứ lặp đi lặp lại hết kỳ họp này sang kỳ họp khác, chưa nói đến vấn đề rộng và lớn hơn đó là: Dân chủ, nhân quyền, tự do ngôn luận, tự do báo chí. Đại biểu, họ là ai? Nhưng tại sao lại có những vấn đề lại được giải quyết nhanh chóng một cách bất ngờ? Khi biểu quyết thì các đại biểu thống nhất dễ dàng gần như 100%? Nó chẳng giống ở các nước dân chủ một chút nào. Để trả lời được câu hỏi này thì chúng ta phải xét xem các thành phần trong QH hiện nay là như thế nào đã: Một thực tế là các vị ĐBQH thường mạnh bạo phát biểu đều là những người không quyền chức trong các cơ quan công quyền của ĐCS. Số đại biểu loại này không nhiều, họ cũng là đảng viên nhưng không tham nhũng nên không bị lấn cấn khi nói. Các phương tiện truyền thông cũng thường nhắc đến tên họ cùng những vấn đề mà họ nêu ra song kết quả như thế nào thì mọi người đã rõ, mọi vấn đề chẳng đi đến đâu! Vậy sức mạnh thực sự trong QH nằm ở đâu? Phải chăng đó chính là số Đại biểu QH thực quyền nhất đang nắm giữ tất cả các vị trí trong bộ máy công quyền của chế độ CS, người dân VN nếu quan tâm đến các kỳ họp của QH thì có thể nhận ra ngay những ông “mặt to tai lớn” thường ngồi với vẻ thờ ơ hoặc ngáp dài trong hội trường. Các Đại biểu này chiếm số đông trong QH nhưng lại ít khi phát biểu ý kiến (phương trâm của họ là ngậm miệng ăn tiền). Khi cần biểu quyết về một vấn đề gì thì hiển nhiên họ đóng vai trò quyết định. Họ chỉ thể hiện quyền uy của mình trong các buổi họp kín. Số ĐBQH làm cho cử tri có cảm giác là họ hoạt động ngầm trong QH nhưng lại cực kỳ hiệu quả để làm theo ý ĐCS (bởi họ đều là đảng viên, lại chiếm số đông trong QH). Cho dù các Đại biểu khác có phát biểu hùng hồn đến mấy, báo chí có làm rùm beng đến mấy thì cũng phải qua biểu quyết thì sao có thể át được số đông này? Điều này giải thích tại sao khi ĐCS đã quyết cái gì là các ĐBQH bỏ phiếu hay biểu quyết cái “rụp” một cái là xong. Đại biểu loại này mà được nói thì tôi tin rằng họ chả biết nói cái gì. Về cải cách thủ tục hành chính và chống tham nhũng? Liệu có hài hước không? Phần đông trong số này “đi lên” bằng các con đường là hợp thức hoá bằng cấp cho phù hợp với ‘tiêu chuẩn của thời đại’, bè cánh, chạy chọt, tự bầu bán nhau rồi được làm ĐBQH thông qua cái trò hề bầu cử như tôi đã đề cập trong một bài gần đây… Thật mạo hiểm cho ông nào tự đứng ra ứng cử vào cấp nào đó trong cơ quan công quyền. Chắc bạn đọc còn nhớ mấy vụ tự ứng cử của một số cá nhân trước Đại hội X của ĐCS? Tóm lại Đảng đã không đồng ý thì dù tài đức đến mấy cũng không thể lọt qua bao hàng rào do ĐCS dựng lên, nhưng lại được che đậy bằng những điều luật giả dối hòng lừa gạt nhân dân. Thật thiếu sót nếu không kể ra loại ĐBQH nữa, đó là các ông các bà nằm trong diện cơ cấu cho nó đủ thành phần (công nhân, nông dân, các thành phần tôn giáo...). Các ĐB loại này tất nhiên không nắm giữ chức vụ gì trong bộ máy công quyền. Họ là thành phần có cũng như không và thường ngoan ngoãn ngồi nghe mọi người nói. Khi cần biểu quyết thì họ cũng chỉ biết làm theo chỉ thị của cấp trên. Ngoài ra còn ĐBQH đang giữ chức quan trọng trong khối bộ ngành trung ương, đó là các ông các bà Bộ trưởng thứ trưởng, tổng giám đốc… Các ông bà này thường là đối tượng để các ĐB khác chất vấn. Cử tri chúng tôi vẫn còn nhớ mãi cách trả lời vòng vo, tài đổ lỗi cho khách quan, cho cấp dưới, có ông còn đổ lỗi cho cơ chế, cho cấp trên. Tuy nhiên một số ông như Trương Đình Tuyển, Mai Ái Trực là phần nào thực hiện được đúng vai trò của mình trong cả quá trình công tác cũng như trong trả lời chất vấn (mặc dù họ cũng chưa thể giải quyết tốt mọi vấn đề trong phạm vi trách nhiệm của mình – Do cơ chế). Còn lại thì ngành nào bộ nào cũng bê bối và tình hình không thấy sáng sủa hơn. Bảo vệ quyền lợi của dân Người dân đã đến lúc phải đặt câu hỏi để bàn dân thiên hạ thấy được: Các vị Đại biểu QH đại diện cho cử tri, đại diện bảo vệ cho quyền lợi của mình là đây ư? Quốc hội và Đại biểu quốc hội ở VN như tôi đã đề cập ở trên có nên được định nghĩa lại cho nó sát với chức năng nhiệm vụ hiện tại? Người dân VN cần được hiểu là xã hội VN hơn lúc nào hết cần phải có các lực lượng đối lập để làm đối trọng cạnh tranh với ĐCS. Cùng với nó là tự do báo chí để có thể dám lôi ra mọi sự bất cập trong xã hội làm tăng tính thích nghi và tính cập nhật. Cần phải có môi trường cạnh tranh thật sự trong quá trình bầu cử và ứng cử. Số các ĐBQH chuyên trách phải nhiều hơn và Các Đại biểu QH phải có thực quyền hơn. Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực cao nhất của đất nước chứ không hoạt động hoàn toàn hình thức như hiện nay. Nếu kỳ bầu cử ĐBQH và hoạt động của QH sắp tới không được cải thiện (chúng ta sẽ bàn tới nó trong một dịp khác) thì tôi tin rằng sẽ có một bộ phận lớn người dân VN với dân trí ngày càng cao, đã hiểu biết thế nào là một xã hội dân chủ, biết đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình, sẽ tẩy chay cái trò hề bầu cử này. Phải chăng như hiện nay quyền lợi của cử tri có mà cũng như không? Việt Nam sẽ là đất nước như thế nào trong thời đại hội nhập với thế giới, nếu như vấn đề bầu cử và hoạt động của Quốc hội chỉ hình thức và giả tạo dưới sự đạo diễn và khống chế của một đảng duy nhất? Bài viết thể hiện quan điểm và cái nhìn riêng của tác giả. Quý vị có ý kiến gì xin chia sẻ với BBC ở địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk ================================= Lê văn Đúng"Đại biểu quốc hội làm được gì?",câu hỏi này phải trả lời tùy theo chế độ. Trong chế độ quân chủ lập hiến, và dân chủ ngày nay thì đại biểu quốc hội là đủ mọi thành phần trong các địa phương do dân chúng bầu lên, họ có nhiệm vụ tu chính hiến pháp, hợp thức hóa các dự luật, soạn thảo các sắc luật mới theo nhu cầu đòi hỏi của dân chúng, hoặc thỉnh cầu của chính quyền. Còn dưới chế độ CS hoặc XHCN, thì đại biểu quốc hội là các đảng viên CS có thế lực được Mặt trận Tổ Quốc CS đề cử ra, họ có vai trò thể hiện hình thức cho thấy chế độ CS cũng gần giống các chế độ dân chủ, họ có nhiệm vụ báo cáo lên nhà nước các phản ứng của nhân dân, để giúp nhà nước CS duy trì hiến pháp,và soạn thảo thêm các sắc luật mới giúp đảng và nhà nước dễ dàng củng cố, ổn định địa vị xã hội. Dưới chế độ dân chủ, ai hỏi câu này bị chê là ngu, còn dưới chế độ CS ai hỏi câu này bị coi là thành phần ấm ớ. Minh Đức, MontrealBàn về chuyện quốc hội chất vấn để mà chất vấn, các viên chức trả lời để mà trả lời. Xem lại kỳ bầu cử quốc hội giữa khóa ở Mỹ mới xảy ra tháng 11, 2006, thì sau khi đảng Dân Chủ thắng lớn, giành quyền lãnh đạo Hạ Viện, Bộ Trưởng Quốc Phòng Donald Rumsfeld phải từ chức. Trước đó vài ngày, khi có tạp chí về quốc phòng đề nghị ông Rumsfeld phải từ chức thì tổng thống Bush mạnh miệng nói rằng ông Rumsfeld sẽ ở lại cho đến khi ông Bush hết nhiệm kỳ, nghĩa là 2008. Vì sao ông Rumsfeld không chơi cái trò trả lời để mà trả lời đối với quốc hội Mỹ? Khi bị hỏi thì ông cứ kiếm câu hỏi trả lời lòng vòng rồi cứ thế ghế bộ trưởng ta cứ giữ mãi? Vì dân dồn phiếu cho đảng Dân chủ hết. Đảng Cộng Hòa sợ rằng nếu cứ lì ra, g! iữ ông Rumsfeld lại thì dân sẽ càng ngày càng ủng hộ đảng Dân Chủ hơn và đến kỳ bầu cử quốc hội và tổng thống 2008, đảng Cộng Hòa sẽ thua to, mất ghế ở Thượng, Hạ viện và mất cả ghế tổng thống. Các ông lãnh đạo dù là làm lớn đến đâu cũng vẫn mang tâm lý của một cậu bé học trò: nếu thày không phạt thì sẽ không chịu làm bài tập; có sợ bị điểm xấu, bị ở lại lớp thì mới phải học bài. Ta đi tới, Sài GònHồi quốc hội Việt Nam "sáng chế" ra vụ chất vấn thành viên chính phủ rất nhiều người dân trong đó có tôi khóai lắm chắc mẩm trong bụng:" Phen này những kẻ nào bảo ở Việt Nam không có tự do dân chủ có lẽ phải nghĩ lại...". Nhưng qua các phiên họp và chất vấn, năm này qua năm khác, kỳ này qua kỳ khác hình như có điều gì đó hơi giống phường chèo. Các ĐBQH chất vấn chỉ để chất vấn còn các thành viên chính phủ gồm bộ trưởng, phó thủ tướng... trả lời chỉ để trả lời, quanh đi quẩn lại ĐBQH đứng lên chất vấn thì cũng ông Ngọan, ông Dũng, ông Quốc, ông Thuyết, người chất vấn thì cứ chất vấn còn kẻ trả lời thì cứ trả lời xong rồi để đó, không cần biết việc đó có đem lại lợi ích thiết thực gì? Nếu ai đó chưa thực sự hiểu 'vừa đá bóng, vừa thổi còi' thì nên coi ti vi truyền trực tiếp họp quốc hội Việt Nam. ĐBQH cũng đồng thời làm quan tỉnh, quan trung ương từ cao tới thấp chiếm đến 2/3, và những ông này đi họp quốc hội để lấy oai là chính, mặt nhìn có vẻ đăm chiêu suy nghĩ nhưng tuyệt nhiên chả thấy các ông ấy nói gì, hỏi gì, họ đương nhiên quên rằng mình là người đại diện cho nhân dân(cái này theo như lời họ nói). Phần còn lại thì thuộc thành phần cơ cấu của các tôn giáo, Chỉ mỗi cái chuyện qui họach 'treo' mà hết kỳ họp này đến kỳ họp khác không thể giải quyết nổi, nghe riết cũng đâm ra chán và bàng quang. Tôi cũng muốn nói rằng có chuyện qui hoạch treo là do chính quyền vô trách nhiệm, không muốn khi giải tỏa phải đền bù nhiều(mặc dù chuyện giải tỏa phải tính bằng thập niên), nên đẩy cái khó khăn cho chính người "chủ' của mình. Một nhà nước "của dân, do dân, vì dân" thì nay cần phải nói lại cho rõ: một nhà nước do chính quyền, vì chính quyền , của chính quyền(chính quyền được hình thành do ĐCS). Tan, Việt NamBầu cử ư! Họ đưa cho chúng tôi một mảnh giấy, rồi ba tôi sẽ đi bầu thay cho cả nhà (thì cầm một xấp đi nhét vào mấy cái thùng ấy mà)Ở đây ai chẳng làm vậy.Họp quốc hội ư? họp để làm gì? Có sai phạm thì chỉ bị "nghiêm khắc kiểm điểm", có kế họach thì nó sẽ mãi được nằm trên dự án. Chất vấn thì rõ, nhưng câu trả lời nó nằm tận đâu đâu, chẳng ra ngô ra khoai gì. Đã vậy bộ máy hành chính thì vẫn "hành" là chính. Hiện tại bây giờ ở vùng này có một chuyện rất vô lí mà đã xảy ra đến lần thứ mấy mươi rồi. Đó là hàng phát chẩn của các bà con Việt kiều đóng góp nhờ nhà thờ phát cho bà con nghèo. Các ông chính quyền đòi phải có giấy phép,đòi phải phân phát dưới danh họ,dưới sự chỉ huy của họ. Cái gọi là chính sách tự do tôn giáo. Xin thưa,chỉ có trên miện của các ông ấy. Còn thực tế, cứ về mấy vùng này mà coi. Chúng tôi trình cho xem những chứng cứ rõ ràng luôn. Vùng này thì các ông kiểu gì vẫn là trời. Hô đâu chúng tôi phải theo đấy. Minh Đức, MontrealNếu như đại biểu quốc hội chưa thật sự tranh đấu một cách thiết thực cho quyền lợi của dân thì đó là vì có sự sàng lọc ứng cử viên. Sự sàng lọc ứng cử viên làm cho không còn sự tự do ứng cử nữa. Người dân tuy có quyền đi bầu, nhưng phải có ứng cử viên để chọn. Việc sàng lọc làm cho một số ứng cử viên có thể thực sự muốn tranh đấu cho quyền lợi người dân bị loại đi. Tự do bầu cử và tự do ứng cử cần phải đi đôi. Lại thêm điều này nữa là một khi viên chức nào muốn trở thành ứng cử viên đại biểu quốc hội thì viên chức đó phải từ mọi chức vụ trong chính quyền vì khi nắm chức vụ trong chính quyền thì viên chức đó thuộc về hành pháp, thuộc về chính quyền, còn đại biểu quốc hội thì thuộc về lập pháp, thuộc về dân. Hành pháp và lập pháp cần tách riêng ra, vì thế mà ứng cử viên phải thôi các địa vị trong chính quyền. Như thế mới gọi là có sự phân lập giữa hành pháp và lập pháp. Mai Ninh, VNChế độ phong kiến chuyên chế vẫn có một số quan lại thanh liêm, cương trực. Dẫu như vậy thì chuyên chế vẫn là chuyên chế. Mấy ông quan thanh liêm cương trực nếu muốn tồn tại (để mà tiếp tục thanh liêm) thì cũng phải biết tự hạn chế hành động và lời nói của mình để vua khỏi phật ý. Vậy thì mấy ông đại biểu quốc hội dù có thẳng thắn, vì dân... vẫn cần khôn khéo để được tồn tại mà tiếp tục vì dân. Rõ ràng, tác dụng của họ tuy ít nhiều tích cực nhưng tự họ cũng thấy rất hạn chế và cực kỳ chậm chạp. Họ cố làm lợi cho dân trong phạm vi được phép và không tổn hại tới vị trí của chính họ. Quốc hội ta gồm 90% đảng viên, do vậy tôi dẫu ngu đến đâu cũng hiểu nó phải theo xu hướng nào. Đáng thương nhất là mấy ông sư, cố đạo được đảng ta "đưa" vào quốc hội. Đáng ghét nhất là những "ông" như Mạc Kim Tôn (khá đông đảo đấy), đáng sợ nhất là những ông uỷ viên chính trị (như Nông Đức Mạnh) ngồi trong quốc hội chỉ để giám sát, theo dõi, uốn nắn... mà không tham gia tranh luận bình đẳng bao giờ hết. Họ tự coi như đứng trên đầu mọi người. Dân đã chán ngấy kiểu bầu quốc hội như các kỳ bầu vừa qua, ngu như tôi mà cũng nhận ra. Tôi bất cần biết đã bầu cho ai, họ đã làm gì, nói gì ở quốc hội. Tuy vậy, quốc hội đã ngày càng thoát khỏi sự dắt mũi của đảng. Ví dụ, dù 90% là đảng viên, lẽ ra phải tuyệt đổi tuân theo điều lệ và chỉ thị cấp trên, nhưng nhiều khi họ đã phớt lờ. Việc một uỷ viên bộ chính trị, được bộ chính trị giới thiệu làm phó thủ tướng mà chỉ được có 60% phiếu chứng tỏ nhiều đảng viên trong quốc hội bất tuân thượng lệnh. Nếu quốc hội năm 2007 có nhiều đại biểu chuyên trách thì sự biến chuyển theo chiều hướng tích cực sẽ tăng lên, nhưng để được như quốc hội các nước dân chủ thì còn lâu lắm. Tôi hy vọng như vậy. Nguyễn HùngGởi bạn Trần Bao: tôi không rõ ý của bạn là như thế nào, vì những gì bạn nêu lên có một nữa như là tự châm biếm, một nữa thật giống bài diễn văn của một ông cán bộ. Như là việc bạn cho rằng ĐCS đặt quyền lợi của dân trên hết, nào là dân chủ, thế nhưng quyền dân chủ của dân Việt Nam đã được thể hiện qua một hành động nào cụ thể nào đâu ? Một nước được gọi là dân chủ khi người dân nước này có quyền tự do bầu cử, tự do chọn ra một đãng có khả năng lãnh đạo việtnam. Nhưng ĐCS cấm tự do bầu cử, tự do ngôn luận, tự do chính trị thì làm sao gọi đây là dân chủ được. Dân chủ tức là dân làm chủ nước thì phải có quyền lựa chọn, có quyền thay đổi chính phủ theo ý họ muốn. Như ở Âu châu, Mỹ châu, Úc châu..vv... Đảng cộng sản cai trị Việt Nam suốt 30 năm độc quyền độc đoán.Tự quyết định mọi sự trên dưới, trong nước, thì làm sao gọi là dân chủ được? Đảng chủ thì có. Bạn cho rằng chỉ có Đảng cộng sản duy nhất là có đủ khả năng lãnh đạo VN. Thế nhưng ĐCS đã làm được gì cho VN sao 30 năm? VN vẫn là một nước nghèo mạt và tham nhũng nhất thế giới. Nếu nói ĐCS và cán bộ vì dân vì nước thì họ nên nhường quyền lãnh đạo đất nước lại cho người khác có khả năng tốt hơn. Vì sao bao nhiêu năm rồi mà ĐCS vẫn không tìm tòi biện pháp làm phát triển VN? Nghèo thì vẫn nghèo, tham nhũng thì ngày càng nhiều hơn và có một nguy mô rõ ràng. Nếu ĐCS không biết lái xe thì nên nhường tay lái lại cho người biết lái. Nếu muốn biết ai có khả năng thật sự hay không thì phải đễ toàn dân Việt Nam quyết định. Không nên tự xưng, tự tại. Chỉ có những kẻ bất tài mới sợ thi đua công bằng.Tôi cũng rất ghét những kẻ hay xuyên tạc sự thật như bạn . Cho nên bạn hãy kêu gọi, tranh đấu cho tự do báo chí, tự do ngôn luận ở VN. Vàng thật không sợ lửa. Người thật thà trong trắng thì không sợ ai bôi nhọa. Chuyện gì cũng có thể đăng tin, bình luận. Cũng như ở châu âu vậy. BBC là điển hình. Phú HiếuVợ tôi cũng có lần mắng át đám con, khi chúng phàn nàn tôi đem cầm cả xe đi đánh bạc, rồi bỏ dở việc nhà theo bạn bè chè chén ... Bà ấy nói cũng y như cách bác Tran Bao, Thái Bình, phản bác "Bố làm sai, để từ từ bố sửa, nếu không có bố làm gì có chúng mày, làm gì chắp vá được cái nhà thế này mà ở, bố mẹ nào mà không muốn các con khá giả, tại ông trời bắt ngu nên không làm khá được thôi, ai bảo chúng mày làm con bố mẹ này ?", đám con tôi nghe thế buồn lắm,nhưng cũng đành im, vì đổi nhà, đổi chủ, đổi đầy tớ, đổi vợ, đổi chồng, chứ ai đời đổi cha, đổi mẹ bao giờ. Nghĩ đi thì vậy, nghĩ lại tôi cũng hiểu làm cha làm mẹ con mình, chứ đâu phải làm "cha mẹ thiên hạ" mà nói ngang, nói ngược bất nhẫn như thế. Nếu đảng, nếu nhà nước có gì sai xin quý vị đại biểu cứ vạch lưng họ ra cho nhân dân hỏi tội thì đất nước mình mới khá được. Trần Minh, TP HCM, Việt namDạo này trong mục "mỗi ngày một cuốn sách" của VTV1 tôi thường thấy giới thiệu sách của các tác giả nước ngoài đến một mức quá đáng. Ngày hôm nay tôi được biết người ta phải mất tám tháng để thương lượng bản quyền cuốn sách hồi ký của Hilary Clinton. Các bạn biết tôi nghĩ gì không? đây là thái độ nhanh nhẩu đoảng của giới trí thức trong nước. Nó phản ảnh một xã hội nghèo nàn về văn hoá, cứ hết nô lệ tàu rồi đến nô lệ tây, không có một quốc sách rõ ràng trong văn hoá và giáo dục. Tìm hiểu linh hồn của dân tộc, những mâu thuẫn cùng cực của đất nước trong chiến tranh cùng như khi hoà bình thì không làm, luôn né tránh, sách của người Việt hải ngoại thì cấm đoán ngăn chặn đủ đường lúc nào cũng chụp mũ cho là "phản động". Trời ơi! Đây có phải là bi kịch cay đắng nhất mà người Việt chúng ta phải chứng kiến ngày hôm nay không? Cái tội tham nhũng làm nghèo đất nước không đáng trách bằng cái tội ngăn chặn làm nghèo đi nền văn hoá dân tộc. Tham nhũng còn dễ chữa hơn là một dân tộc hoàn toàn mất bản sắc không có lấy một tác phẩm cho ra hồn cứ phaỉ đi vay mượn người. Mai Lan, Hà nội, Việt namNếu ĐCS ko tự nâng cấp mình sớm muộn họ sẽ bị đào thải. Người dân Việt bị họ che mắt bịt tai đã quá lâu rồi. GD kém chất lượng và thụ động có lẽ cũng là một chiêu của họ. Dân trí thấp nhận thức kém thì họ càng dễ điều khiển. Tôi liên tưởng đến 2 chữ “ngu dân” mà ngày xưa hay chửi Thực Dân Pháp. Dạy dỗ đào tạo cũng như ko thì khác gì trò hề. Học sinh lớp 7 ko biết đọc?? Nghe các con số thì tưởng dân ta dân trí rất cao. Vậy mà 63% sinh viên ra trường thất nghiệp, thậm chí có sinh viên còn ko dám nhận mình học chuyên ngành gì vì ko thể làm được việc. Vẫn còn rất rất nhiều người còn mù quáng tin vào những lý lẽ rởm mà DCS hay hô khẩu hiệu. Nhưng ko ít người nhận ra bản chất của nó. Nếu muốn giữ vững độc Đảng thì DCS nên nỗ lực hành động thay vì nỗ lực hô khẩu hiệu mà chẳng thực hiện được “khẩu hiệu” nào cho ra hồn. Khi có Internet thì nỗ lực bưng bít thông tin sẽ là một trò hề rất rẻ tiền, một hạ sách ,một vở tuồng cũ ko còn ai muốn xem. Tôi đã từ chối vào Đoàn TNCS. Tôi nói với bí thư của lớp là “Từ ngày vào Đoàn đến giờ chưa thấy hoạt động nào bổ ích, mà chỉ thấy thu tiền đoàn phí. Từ bây giờ tớ ko vào Đoàn nữa” thì nhận được lời khuyên là nếu sau này ko muốn rắc rối khi ra trường thì ko nên như thế??? Việc nhận bằng tốt nghiệpvà việc tham gia tổ chức Đoàn TNCS là 2 việc khác nhau tại sao lại buộc chúng lại làm một. Nếu nó bổ ích và thiết thực như vẫn rao gỉang trên TV hay báo chí thì có lẽ ko cần phải sử dụng phương pháp này để ép TN phải tham gia vào Đoàn TNCS. Nguoidan, Đà nẵng, Việt namHãy xem phiên họp 24/11 Ông Bộ trưởng Tài Nguyên Môi Trường tranh luận với ông Nguyễn Bá Thanh -Đại biểu Quốc hội của TP Đà Nẵng, Bíthư thành ủy kiêm chủ tịch hội đông nhân dân TP-về việc đền bù giải tỏa cho dân là hiểu ngay một quy trình đi ngược. Một ông đại biểu của nhân dân thì lại đi ngược với quyền lợi của dân. Còn mặt khác ông Mai Ái Trực lại bảo vệ quyền lợi cho dân. Để xem báo chí VN phân tích sự việc này như thế nào. Đáng ra ông đại biểu quốc hội thì phải chất vấn ông bộ trưởng để mang lại quyền lợi cho dân. Đằng này ông ta lại sợ nhân dân hưởng lợi ích từ việc quy hoạch. Hung, Việt namCần giảm đi một số cơ quan của Đảng. Đặc biệt là ở các cơ sở tỉnh lẻ, đưa lợi ích kinh tế vào quản lý và khen thưởng bằng kết quả thực tế đạt được. Quan trọng là phải chữa được cái bệnh đang còn tồn tại trong các doanh nghiệp NN đó là tuyển cán bộ theo cơ cấu và do đảng bộ quyết định Ngô ĐànhKhi hàng trăm đồng bào tụ tập trước quốc hội của nhà nước để nhờ can thiệp về bất công bồi thường đất đai, tôi đọc các báo, kể cả BBC, chẳng thấy nói có vị đại biểu nào đi ra tiếp súc, tìm hiểu nguyện vọng của đồng bào. Có lẽ việc bỏ phiếu của dân chỉ là cách hợp thức hóa địa vị đảng ban cho họ để làm đẹp chế độ, nên lúc dân cần bênh vực họ sợ mất lòng đảng hơn là được lòng dân. Trong khi bên Mỹ, bên Úc chỉ có nhúm Việt kiều,nhúm di dân phần đông chưa có quyền bỏ phiếu, thế mà mấy ông bà đại biểu đã ngồi được vào quốc hội rồi, vẫn còn phải lăng xăng phục vụ, cố làm đúng những điều đã hứa. Nếu đại biểu ở nước mình là những nhà trí thức, họ phải biết suy nghĩ về đồng lương, về quỹ đen, quỹ đỏ, về xe công, về nhà công vụ mà họ hưởng thụ là từ mồ hôi nước mắt của nhân dân cung phụng cho họ với trách nhiệm đại biểu cho dân. Tran Bao, Thái Bình, Việt namTôi thấy các bạn chỉ nhìn thấy mặt trái thôi. Các bạn hãy nhìn thẳng vào sự thật xem sao? Rõ ràng là "ĐCSVN là người lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng VN" đó là việc không phải bàn! Thử hỏi từ khi thành lập đến nay, ĐCS luôn lấy lợi ích dân tộc là trên hết. Mọi đường lối chính sách đều xuất phát tìm mọi cách để VN phát triển mà thôi. Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất, cụ thể hoá đường lối của ĐCS thành các bộ luật...Có điều khi thực hiện nó một số cán bộ không nhỏ lợi dụng để tư hữu lên các bạn mới thấy mặt trái mà thôi. Tuy nhiên cả đất nước vẫn tiến lên vì vẫn luôn có rất rất nhiều đảng viên chân chính, luôn lấy lợi ích toàn dân là trên hết, thế mới có được những quyết sách đúng đắn chứ. Có lẽ chúng ta phải thật sự nhìn thẳng vào sự thật mới thấy hết được bản chất của vấn đề. Biết bao nhiêu đảng viên đang ngày ngày tìm tòi biện pháp để VN phát triển. VN là một nước dân chủ như ngày nay phản ánh đầy đủ vai trò của ĐCS, của sự lãnh đạo nhân dân của đảng. ĐCS là người duy nhất đủ năng lực lãnh đạo cách mạng VN. Bởi một điều ĐCSVN sinh ra là vì dân tộc VN, đó là nhiệm vụ lịch sử rồi. Tôi muốn nói mấy điều này là nói tận đáy lòng mình, tôi không phải là đảng viên, không là cán bộ của chính quyền, tôi là người kinh doanh bình thường, cái nhìn của tôi do tôi tự nhận thức được,Tôi rất ghét những kẻ hay xuyên tạc sự thật. Mà trên diễn đàn BBC này có rất nhiều. Hoang Dung, Hải phòng, Việt namCác kỳ họp của quốc hội cũng chẳng khác gì mấy với việc họp chi bộ hay Đảng bộ của CS cả, là cơ quan bù nhìn thôi, có mắt có mũi nhưng lại thiếu mất chân tay. Nhiều vấn đề cử tri bức xúc nêu ra và còn rất nhiều vấn đề bức xúc khác bị che đậy đi nhưng rốt cục thì cũng chẳng ai đoái hoài gì cả, họp quốc hội xong thì giải tán , ai về nhà người nấy. Các vấn đề của đất nước cũng chỉ để quốc hội đem ra nói cho vui tai mà thôi, mọi việc đâu lại vào đấy, ngay cả hệ thống Pháp luật của VN cũng chỉ là ban hành ra, để vẽ ra cho thiên hạ xem cho thích mắt vậy nhưng có thấy ai chấp hành và thực hiện gì đâu, ngay cả với những người soạn thảo ra luật, thực thi pháp luật và các cấp lãnh đạo cũng chẳng muốn sống theo pháp luật nữa! là người dân, thành ra đất nước mới phải sống trong cảnh" vô pháp luật" và "mạnh thằng nào thằng ấy sống", giống hệt như cảnh tượng người ta đi lại, tham gia giao thông ở VN cũng vậy, "mạnh thắng nào thằng ấy đi, còn Pháp luật hả, quên đi nhé". Nếu không tiến hành cải tổ hoàn toàn về chính trị, tiến tới bầu cử đa đảng có quốc tế giám sát thì CSVN vẫn cứ giữ mãi thế độc tài cai trị, thoải mái vơ vét hết tài sản của dân tộc và những vấn đề bức xúc của XH thì cứ "biết rồi khổ lắm nói mãi" và mấy chục năm nữa thì vẫn "biết rồi khổ lắm nói mãi". Giấu tênTôi thấy rằng đại biểu quốc hội việt nam chỉ làm bù nhìn, không hơn và không kém. Đãng cộng sản độc quyền "lãnh đạo" thì quốc hội làm gì được ngoài việc ngồi họp cho đủ số. Nếu quốc hội yêu cầu đi hướng đông, nhưng cộng sản chứ đi hướng tây thì làm sao đây. chỉ có nước là vổ tay khen, nếu hó hé phê phán là bị cho là phản động đi tù liền. Giấu tênBuồn thay cho các người như bạn đọc "TN" đặt hy vọng vào những người như ông Dũng, Ngoạn, Quốc bên QH, hoặc nhiều người khác vào ông Thủ tướng, Chủ tịch nước, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT. Hôm nay bên GD ra công văn chỉ thị bảo các sinh viên phải có điểm thi đua đạo đức, ai không đạt có thể bị cho thôi học. Thì ra, đi một vòng lại trở về vị trí cũ, ông Bộ trưởng mới thì cũng chỉ có vậy mà thôi. Thi đua đạo đức đây là cái gì, có bạn trai bạn gái, ngủ với nhau, hoặc sinh con ngoài giá thú, có bị cho thôi học không? Hay viết blog trên mạng chê bai ngành giáo dục thì bị mất mấy điểm? Rồi đây sẽ lại có bao nhiêu vụ chạy điểm "thi đua đạo đức", bao nhiêu nữ sinh ngủ với Bí thư Đoàn, Đảng, tại trường để khỏi bị mất điểm, khỏi bị đuổi khỏi trường? QH, Chính phủ VN, cứ "chế" ra các luật mới, chỉ thị mới, loại này mãi thì làm sao dân sống nổi? Rồi giá điện tháng sau sẽ lên 8,8%, lại gây biết bao phản ứng dây chuyền tăng giá cả, trong khi ngành điện thu chi thế nào thì không ai biết. Giá điện tại VN đã cao nhất Đông Nam Á, chất lượng lại tệ nhất. Nếu có cạnh tranh công bằng thì chắc chắn Tổng Công ty Điện lực Việt Nam phải bị sập tiệm trong vài tháng, vì dân sẽ mua điện chỗ khác QH làm gì mà ngồi đó nhìn, vì bị Đảng biểu câm lặng, hay vì ăn hối lộ quá nên mắc nghẹn nói không ra lời nào? Hay bị cả hai? Tư DuyTôi nghĩ những người đứng đầu đảng và nhà nước Vn cũng như những đại biểu quốc hội đang kín đều ko mún tham nhũng, tệ nạn, cửa quyền ở Vn mà cũng chỉ muốn Vn phát triển hùng mạnh như bao nước khác. Nhưng tôi nghĩ đó là qui luật tất yếu của tự nhiên, gậy ông đập lưng ông. Đảng CS thường hay dùng chiêu bài là tuyên truyền và bưng bít thông tin rất khéo, và điều đó đến ngày nay lại trở thành gánh nặng của đảng vì bưng bít thông tin đồng thời lại là tòng phạm với nạn tham nhũng, cửa quyền. Nếu như báo chí ko thể nào đựơc dùng hết sức mạnh của mình thì những cái nạn tham nhũng ngầm sẽ ko bao giờ bị phơi bày được, nhưng nếu báo chí cho quyền tuyệt đối thì đảng CS cũng phải lâm nguy vì thông tin bưng bít sẽ đều bị phanh phui ra hết thì chắc chắn lúc đó đảng CS sẽ mất dần uy tín với nhân dân. Còn nếu cứ bao che, bưng bít thì tham nhũng típ tục diễn ra và cũng lại mất uy tín với nhân dân. Cái mô hình chính trị độc đảng toàn quyền, bao cấp, mờ ám như mô hình củ XHCN thì tui nghĩ có tham nhũng cũng là điều tất yếu thui. Tôi nói đây ko phải ý rằng chỉ có Vn là có tham nhũng mà nước ngoài ko có, nước ngoài cũng có nhưng do sự minh bạch trong hệ thống chính trị và hành lang pháp lý cho nên tỉ lệ tham nhũng ko cao và nếu phát hiện là sẽ bị xử rất là nặng. Người ta có câu "Cây kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra" cho nên con đường tốt nhất cho đảng là hãy tự cỏi trói mình, cho phép tự do báo chí, ngôn luận, quyền lập đảng, hội để cạnh tranh công bằng để các "con sâu" trong đảng tự bị đào thải, củng cố lòng dân thì tôi nghĩ đảng CS có công đã giải phóng dân tộc khỏi thực dân vẫn sẽ giữ được tín nhiệm và lòng dân. Giấu tênMuốn thay đổi lề lối làm việc và thành phần Quốc hội VN để được hiệu quả như tại các nước thịnh vượng thì điều kiện bắt buộc là phải thay đổi Chế Độ. Xin nhấn mạnh, thay đổi cả Chế Độ, chứ không chỉ tranh cãi việc thay đổi vài "cơ chế", chính sách, luật nào đó vặt vãnh làm mất thời giờ vô ích. Quốc hội Lập pháp tại các nước khác thì hoàn toàn độc lập khỏi bên Chính phủ Hành pháp, và khỏi Tư Pháp thuộc Tối cao Pháp viện. Cả 3 "Tam đầu Chế" độc lập lẫn nhau, kiểm soát lẫn nhau, ai có việc nấy, không ai hơn ai, không ai trên Luật pháp, không ai tùy tiện "ra lệnh" cho ai. Điều này, đảng viên ĐCSVN không thể bao giờ có thể hiểu được, vì đối với đầu óc đã bị dạy sai chân lý của họ thì điều này quá khó, quá trừu tượng, do đó quá vô lý. Điều nghịch lý là vụ thả bà "Foshee" Thương Cúc vừa qua trước hội nghị APEC đã chứng tỏ rõ ràng luật pháp VN còn là luật rừng. Theo đúng "luật" thì phải xử tối thiểu 12 năm, đằng này chỉ xử 13 tháng cho đúng thời hạn cho bà về trước Noel, lại kẹt cái APEC nên thả trước 1 tháng. Tòa có biện giải lý do "nhân đạo" nào thì cũng chỉ gạt con nít. Ai cũng biết là do Đảng chỉ đạo cho tòa án xử trái luật. Muốn thả bà, theo đúng luật thì phải sửa luật trước, rồi tòa mới có thể theo đó mà xử. Nhưng Đảng muốn giữ nguyên luật như vậy, để sau này tùy tiện xử nặng, nhẹ tùy theo quốc gia, chính trị gia nào can thiệp. Ngạn ngữ Ả rập có câu "Con lừa đi đến Mecca cũng vẫn là con lừa". Nguyên liệu đã dỏm thì vào tay đầu bếp khéo cách nào thì cái bánh làm nên vẫn khó coi, khó ngửi, khó ăn. Thành phần Quốc hội VN gồm những người như hiện nay, toàn là Đảng viên, thì không cách nào họ hoạt động hiệu quả được. Cho dù có chọn lựa thì chẳng qua giữa loại bột, đường, hột gà xấu ít hơn so với loại khác đang bị hư hỏng mà thôi, toàn xuất hiện dưới môi trường XHCN, chứ nhân dân không thể lựa loại tốt nhất, vì loại này hiện không, nói đúng là chưa thể, xuất hiện trong chính trường VN. Đó là chưa kể phải thay đầu bếp khác. TNLà người dân, tôi rất muốn tin người CS lắm chứ nhưng mỗi lần tin là mỗi lần thất vọng não nề thí dụ như chống tham nhũng của ông Dũng hay cải cách giáo dục của ông Nhân, chỉ làm cho có lệ, có hình thức rồi đâu cũng vào đấy. Phải chăng đó cũng chỉ là những màn kịch dàn dựng sẵn như bao nhiêu màn kịch đã từng được trình diễn? Mất niềm tin đến độ những ĐBQH như các ông Ngoạn, ông Dũng, ông Quốc tôi cũng không hiểu thực sự họ có tiếng nói lẻ loi nào đó hay chỉ là những kịch sĩ được chỉ định để làm cho các cuộc họp ở quốc hội đỡ nhàm chán tẻ nhạt? Đức Quân, Hà NộiLúc đầu đọc BBC, thấy ghét lắm, hình như toàn phản động. Nhưng càng đọc càng hay, phải có những cơ quan truyền thông như BBC thì Việt Nam mới biết cái xấu của mình mà sửa chữa. Hoan hô. Ta đi tới, Sài GònBài viết hay và phản ánh đúng bản chất quốc hội Việt Nam. Trai QuêTôi nhớ lần được lên Sài Gòn, đi ngang nhà hát thành phố có hai pho tượng khoả thân mập mà lùn đứng trụ, ba tôi tỏ ra rành rẽ "Hồi thời Tây nhà này là nhà hát lớn, thời "ngụy" dùng làm nhà quốc hội, mấy cha đại biểu hồi đó chia phe chia nhóm, cãi cọ hung lắm, mà rồi cũng chỉ có mấy cái luật đầu voi đuôi chuột, nên báo chí nói móc là nhà hát Tây". Mấy bạn nghĩ có nên đặt cho quốc hội của mấy ông làm chủ đất nước bây giờ cái "níc nêm" là "nhà hát ta" hay "rạp hát bội" được không? Tư DuyHồi xưa khi học ở nhà trường tôi còn nhớ cô giáo có dạy :"Quốc hội là cơ quan quyền lực tối cao nhất của đất nước và là nơi đại diện cho chí nguyện của nhân dân. Chúng ta có nhân dân kiếm tra mọi hoạt động, chính sách của đảng và nhà nước thông qua quốc hội". Tôi nghe thấy lúc đó nước ta dân chủ lắm chứ, thực sự là một nhà nước do dân và vì dân. Những ông bộ trưởng nào mà làm sai trái sẽ bị quốc hội phế chức và thay người có tài lên. Thật sự được như vậy thì dù nước Vn tôi có độc đảng cộng sản thì tôi cũng vui vẻ chấp nhận. Nhưng đâu là sự thật bên cạnh những lời hô hào đó? Quốc hội Vn chẳng có chút quyền hành nào cả. Tôi vẫn còn nhớ ở quận kia có một cái bãi rác làm ổ nhiễm cả khu phố, đại biểu đó đã thay người dân trình bày bức xúc đó để nhờ chính quyền can thiệp, nhưng chính đại biểu đó cũng đã than rằng, tôi nói là một chuyện còn chính quyền có làm ko lại là chuyện khác. Bi giờ chất vấn bộ trưởng thì đã sao? Bộ trưởng đó ko làm tốt chức vụ thì đã sao? Bi giờ bộ trưởng đó ko nhận sai phạm, chối lời chất vấn thì đã sao? Ai có thể làm gì được. Nhà nước ta xây dựng nên một mô hình mà người thường nhìn vào lúc nào cũng nghĩ ồ nứơc ta thật là tự do dân chủ, nhưng sự thật bên trong thì hoàn toàn ngược lại. Từ nhỏ đến lớn tôi lúc nào cũng tự hỏi? Tại sao ở nước ngoài các bộ trưởng chỉ cần 1 sai lầm nhỏ thui mà có nguy cơ mất chức liền còn Vn chúng ta thừa bít là đã gây ra hàng loạt sai lầm nghiêm trọng mà vẫn nghiêm nhiên giữ chức năm này qua năm kia? Cuối cùng thì tôi đã hiểu, chính quyền và nhà nước ta ko phải là 1 chính quyền do dân và vì dân mà chỉ là chính quyền độc tài Cộng sản trong hệ thống chính trị phục vụ cho lợi ích của một nhóm đảng viên cơ hội. U27Trước kia tôi chả bao giờ biết quốc hội gồm những ông nào và làm gì. Nhưng lúc các phiên họp quốc hội được truyền hình trực tiếp thì phần nào cũng có thể đưa ra một vài nhận xét. Thành phần của quốc hội thì kỳ nào cũng vậy, như nó được cơ cấu trước rồi. Tức là bao nhiêu phần trăm các chủ tịch bí thư các tỉnh, bao nhiêu phần trăm các ông bộ trưởng, bao nhiêu phần trăm ông sư, bao nhiêu phần trăm các ông tướng, bao nhiêu phần trăm các cán bộ lãnh đạo Đoàn thanh niên cộng sản. Khi ông Thống đốc ngân hàng khi bị một bà đại biểu chất vấn thì ông này đã phàn nàn với ông bí thư tỉnh-là cấp trên của bà kia- và buộc bà phải im tiếng. Điều đó cũng dễ hiểu bởi ông Thống đốc là cấp trên của ngân hàng tỉnh kia, lơ mơ là tỉnh đó phiền như chơi. Rồi ví dụ nếu ông đại biểu nào mà vặc lại ông bộ trưởng bộ tài chính ác liệt quá thì rất có thể phiền vì ngân sách hàng năm của tỉnh đều qua tay ông ấy cả. Tóm lại là quốc hội nước ta không có đủ độ độc lập cần thiết. Quốc hội là nơi thể hiện ý kiến của nhân dân chứ không phải nơi để các ông dĩ hòa vi quý, vỗ tay khen ngợi nhau hoặc nể nang nhau. Đi đi lại lại năm nào cũng thế thì cũng chỉ có mấy ông như ông Quốc, ông Ngoạn, ông Dũng là còn lên tiếng. Nghĩ mà ngao ngán.
Giả sử tình yêu của bạn đang trong giai đoạn nhiều khó khăn. Bạn đang cố gắng xử lý mọi thứ bằng cách nhờ đến tư vấn dành cho cặp đôi, nhưng cuối cùng, bạn muốn biết liệu việc này có đáng bỏ công sức không.	Giọng nói báo hiệu bạn sắp chia tay người yêu?	Liệu mọi thứ có tốt lên không, hay đã đến lúc mối tình chịu số phận tan vỡ? Có lẽ điều này đáng để bạn ngừng lại một chút và lắng nghe người yêu của bạn. Thực sự lắng nghe. Những góc khuất khi bạn tin vào tình yêu đích thực Vì sao các sân ga Nhật Bản lắp đèn màu xanh Một vợ một chồng có thực sự hạnh phúc lâu dài? Khi bạn nói chuyện với nhau, giọng nói mang đủ thông tin có thể tiết lộ câu trả lời. Những chuyển biến rất nhỏ trong giọng điệu, sự ngắt quãng giữa từng cụm từ, độ ồn mà bạn nói chuyện - tất cả tiết lộ những tín hiệu ẩn giấu về cảm xúc của bạn. Rất nhiều phần trong đó ta nhận diện được nhờ trực giác. Ta sử dụng nó để điều chỉnh ý nghĩa ngôn từ của mình. Hãy thử nghĩ về sự khác biệt giữa các câu hỏi sau: "Tại sao em ở đây?" "Tại sao em [nhấn mạnh] ở đây?" "Tại sao em ở đây [nhấn mạnh]?" Thay đổi vị trí nhấn giọng là một trong những cách rõ ràng mà ta gài vào đó ý nghĩa. Nhưng còn rất nhiều lớp nghĩa khác mà ta thêm vào nhưng không hề nhận ra. Nhưng có một cách để chiết tách lớp thông tin ẩn đó từ cách ta nói chuyện. Các nhà nghiên cứu thậm chí đã phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) có thể sử dụng thông tin này và dự đoán về tương lai tình cảm của các cặp đôi. Trí tuệ nhân tạo AI giờ đây đã chính xác hơn những chuyên viên trị liệu được đào tạo chuyên môn. Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học theo dõi 134 cặp đôi đã kết hôn và đang gặp khó khăn về tình cảm. Trong suốt hơn hai năm, mỗi cặp đôi được thu âm trong một buổi xử lý tình huống kéo dài 10 phút. Mỗi người chọn một đề tài về tình yêu quan trọng với họ và thảo luận cùng người kia. Các nhà nghiên cứu cũng có dữ liệu về việc liệu tình cảm của các cặp đôi này có tốt lên hay xấu đi và liệu họ còn bên nhau hai năm sau đó không. Để đối phó với cơn đau đầu do say rượu bí tỉ Có nên 'ăn sáng như hoàng đế'? Hạnh phúc sẽ đến khi ta không theo đuổi nó? Các chuyên viên trị liệu được đào tạo xem video và phần ghi âm này. Bằng cách xem xét cách các cặp đôi trò chuyện cùng nhau, nội dung họ nói gì và họ có biểu hiện ra sao khi trò chuyện, chuyên viên trị liệu đưa ra đánh giá tâm lý dự đoán kết quả mối quan hệ của họ. Các nhà nghiên cứu cũng huấn luyện một thuật toán cách phân tích giọng nói của cặp đôi. Nghiên cứu trước đó đã giúp nhóm nghiên cứu có thêm hiểu biết về một số tính chất có vẻ như liên đới trong giao tiếp của con người, ví dụ như ngữ điệu, thời lượng trò chuyện và lượt trò chuyện của từng người ra sao. Công việc của thuật toán là tính toán chính xác xem liệu những tính chất này có liên hệ với tình trạng mối quan hệ ra sao. Thuật toán thuần túy dựa vào các tập tin ghi âm mà không xem xét thông tin hình ảnh từ video. Thuật toán cũng bỏ qua nội dung cuộc trò chuyện - là phần lời nói. Thay vào đó, thuật toán nhặt nhạnh những tính chất như nhịp độ, độ cao giọng nói và mỗi người nói trong bao lâu. Đáng kinh ngạc là, thuật toán cũng thu thập những tính chất của giọng nói nằm ngoài nhận thức của con người. Những tính chất này gần như không thể mô tả vì đơn giản là con người chúng ta không nhận ra chúng - như độ nghiêng quang phổ - một thuật toán phức tạp trong giọng nói. "Sử dụng rất nhiều dữ liệu, ta có thể tìm được các mô thức mà mắt và tai con người khó nắm bắt được," Shri Narayanan, kỹ sư tại Đại học Nam California, chủ trì đề tài nghiên cứu cho biết. Sau khi được huấn luyện qua bản thu âm về các cặp đôi, thuật toán trở nên giỏi hơn chuyên viên trị liệu một chút trong việc dự đoán liệu các cặp đôi có còn bên nhau không. Thuật toán đạt mức 79,3% độ chính xác. Các chuyên viên trị liệu - vốn có ưu thế hiểu được nội dung trò chuyện của các cặp đôi và quan sát ngôn ngữ cơ thể của họ - dự đoán chính xác 75,6%. "Con người giỏi việc giải mã rất nhiều mảnh thông tin," Narayanan cho biết. "Nhưng ta không thể xử lý tất cả khía cạnh của thông tin mà ta có." Ý tưởng là chúng ta đang "để rò rỉ" nhiều thông tin về suy nghĩ và cảm xúc hơn mức mà chính chúng ta, con người, có thể hiểu được. Nhưng thuật toán không bị giới hạn trong việc giải mã tính chất giọng nói mà mọi người thường sử dụng để truyền tải thông tin. Nói cách khác, đó là những chiều kích "bị ẩn giấu" trong giọng nói của ta mà AI có thể giải mã. "Một trong những ưu thế của máy tính là khả năng phát hiện ra mô thức và xu hướng trong khối lượng dữ liệu lớn," Fjola Helgadottir, một nhà tâm lý học y sinh tại Đại học Oxford cho biết. "Hành vi con người có thể cho ta thấy quy trình tâm lý ẩn bên dưới," bà cho biết. "Tuy nhiên, thuật toán máy tính học có thể làm công việc nặng nhọc như xem xét qua tất cả, tìm đúng thông tin, và đưa ra dự đoán về tương lai." Can thiệp vì tình yêu tốt đẹp hơn? Một thuật toán dự đoán liệu quan hệ của bạn sắp kết thúc có thể không phải là ý tưởng hấp dẫn lắm. Đặc biệt là hiện nay nó mới chỉ chính xác 3/4. Dự đoán như vậy có thể tạo ra thay đổi mà ta có thể tưởng tượng vềmối quan hệ của bạn và cách mà bạn cảm thấy về người yêu, người bạn đời. Nhưng xử lý thông tin ẩn dưới cách ta trò chuyện - và trong cách cơ thể ta vận hành - có thể được sử dụng để khiến mối quan hệ của ta tốt hơn. Theodora Chaspari, kỹ sư tin học tại Trường đại học Texas A&M đã phát triển một chương trình AI có thể dự đoán khi nào xung đột có vẻ như sắp bùng phát trong mối quan hệ. Chaspari và đồng nghiệp của bà sử dụng dữ liệu từ các cảm biến giấu kín - như một thiết bị đo tập luyện thể thao đeo tay - mà 34 cặp đôi đeo trong một ngày. Cảm biến đo lượng mồ hôi, nhịp tim và dữ liệu giọng nói gồm nhịp điệu giọng, và phân tích cả nội dung mà các cặp đôi trò chuyện - như họ sử dụng các từ ngữ tiêu cực hay tích cực. Tổng số 19 cặp đôi trải qua một số xung đột trong ngày họ đeo thiết bị đo. Chaspari và đồng nghiệp của bà huấn luyện một thuật toán hiểu mô thức liên hệ với những tranh cãi xảy ra giữa các cặp đôi như dữ liệu. Sau khi được huấn luyện dựa trên dữ liệu này, thuật toán có thể tìm kiếm xung đột giữa các cặp đôi khác bằng cách chỉ sử dụng dữ liệu từ cảm biến, với độ chính xác đến 79,3%. Biết trước thời điểm có thể cãi nhau Giờ đây, nhóm nghiên cứu đang phát triển các thuật toán dự đoán mà họ hi vọng có thể sử dụng để giúp các cặp đôi được cảnh báo trước khi xung đột xảy ra, bằng cách tìm kiếm các dấu hiệu cảnh báo có thể gây ra xung đột. Cách các tác giả dự đoán hoạt động như sau: Bạn có một ngày làm việc bận rộn, có lẽ là có một cuộc họp căng thẳng, và bạn đang trên đường về nhà. Bạn đời của bạn cũng có một ngày vất vả. Bằng cách theo dõi mức độ đổ mồ hôi của cả hai người, cùng với nhịp tim và cách hai bạn trò chuyện trong vài giờ qua, thuật toán có thể tính toán mức độ bạn có thể gây xích mích với người bạn đời cũng đang bực bội y hệt bạn khi về đến nhà. "Ở thời điểm này, ta có thể can thiệp để giải quyết mâu thuẫn theo cách tích cực hơn," Chaspari cho biết. Điều này có thể thực hiện đơn giản bằng cách gửi một tin nhắn cho cặp đôi đó trước khi căng thẳng xảy ra, Adela Timmons, nhà tâm lý học làm việc trong dự án tại Trung tâm Tâm lý Định lượng và Y tế cho Trẻ em và Gia đình tại Đại học Quốc tế Florida, nói. "Chúng tôi nghĩ rằng ta có thể điều trị hiệu quả hơn nếu ta có thể quản lý những điều đó trong đời sống thực của mọi người ở thời điểm mà họ cần nhất," bà cho biết. Mô hình truyền thống trong trị liệu không thể làm được điều này. Thường thì một buổi trị liệu kéo dài một giờ mỗi tuần, và đó là lúc bệnh nhân nhớ lại những gì xảy ra từ buổi trị liệu trước đó, rồi nói về những vấn đề phát sinh. "Chuyên viên trị liệu không thể ở đó trong khoảnh khắc mà một người thực sự cần sự hỗ trợ," Timmons cho biết. "Có rất nhiều bước trong quy trình truyền thống mà quá trình can thiệp có thể thất bại và kém hiệu quả hơn." Nhưng lời nhắc nhở tự động dựa trên quá trình theo dõi liên tục sinh lý học và giọng nói của mọi người có thể thực hiện giấc mơ điều trị can thiệp theo thời gian thực. Nó cũng có thể cho phép hình thành cách điều trị chuẩn mực hơn, Helgadottir cho biết. "Không ai thực sự biết điều gì xảy ra trong phòng trị liệu kín," Helgadottir cho biết, ông là người đã phát triển nền tảng phương pháp thực chứng sử dụng Ai để điều trị căng thẳng xã hội. "Đôi khi những kỹ thuật hiệu quả nhất lại không được sử dụng vì chúng đòi hỏi nhiều nỗ lực của chuyên viên trị liệu hơn. Mặt khác, những thành phần lâm sàng của hệ thống trị liệu bằng AI có thể hoàn toàn mở và minh bạch." "Chúng có thể được thiết kế và kiểm nghiệm bởi các nhà nghiên cứu hàng đầu và các bác sĩ trong lĩnh vực. Hơn nữa, máy tính không có ngày nghỉ, và không có gì khác biệt nếu 1, 100 hay 1.000 người sử dụng có lợi cùng lúc." Dù vậy, vẫn có một số nguy cơ. Không có gì đảm bảo rằng một tin nhắn trên điện thoại của bạn cảnh báo một tranh cãi sắp xảy ra sẽ không gây tác dụng ngược và khiến bạn giận càng nhanh hơn. Thời điểm can thiệp là cực kỳ quan trọng. "Có lẽ chúng ta không thự sự muốn có can thiệp trong lúc xảy ra mâu thuẫn, Timmons cho biết. "Nếu người ta thực sự nổi nóng, họ sẽ không đón nhận những cảnh báo trên điện thoại nhắc họ nên bình tĩnh lại. Nhưng nếu ta có thể biết được tâm trạng của một người trong một thời gian khi mâu thuẫn bắt đầu leo thang nhưng họ vẫn chưa mất khả năng điều chỉnh hành vi, thì đó chính là thời điểm thích hợp để can thiệp." Vẫn còn rất nhiều khó khăn về mặt công nghệ mà người ta phải xử lý trước khi một ứng dụng như vậy có thể được công bố. Nhóm làm việc cần phải điều chỉnh thuật toán và thử nghiệm tính hiệu quả trên số lượng người lớn hơn. Và vẫn còn nhiều câu hỏi lớn về bảo mật quyền riêng tư. Sự xâm nhập dữ liệu vào thiết bị có lưu trữ dữ liệu về quan hệ của bạn với người yêu hay bạn đời có thể khiến rất nhiều thông tin nhạy cảm gặp nguy cơ. Người ta cũng có thể đặt câu hỏi điều gì có thể xảy ra với dữ liệu nếu xảy ra cáo buộc về tội phạm, như vấn đề bạo hành gia đình. "Chúng ta phải nghĩ về cách ta sẽ xử lý những tình huống như vậy và cách để mọi người được an toàn và đồng thời bảo mật quyền riêng tư của họ," Timmons cho biết. "Có nhiều vấn đề xã hội rộng lớn hơn mà chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận." Nếu mô hình trị liệu này thực sự thành công, nó sẽ mở ra cánh cửa đến những phương pháp tương tự nhằm cải thiện những mối quan hệ khác như quan hệ trong gia đình, công việc, hay quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân. Hệ thống cơ thể của ta càng được theo dõi kỹ càng hơn, từ cử động mắt đến căng thẳng ở cơ bắp, thì càng có nhiều điều được tiết lộ về những gì ẩn chứa trong quan hệ của ta. Điều này có thể minh chứng rằng còn rất nhiều tầng nghĩa, ngoài cách trò chuyện và phản ứng sinh lý cơ bản, mà máy tính có thể giải mã tốt nhất. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.
Một chuyên gia người Việt cho rằng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam bắt đầu “lấn lướt” và gây ra “hệ quả tiêu cực”.	Đánh giá lại FDI ở Việt Nam	Nghiên cứu của Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn từ Đại học Bristol, cùng với Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đặt vấn đề tại Hội thảo bàn về Việt Nam sau 30 năm Đổi Mới tại Singapore. Hội thảo này, quy tụ nhiều chuyên gia Việt Nam và nước ngoài, diễn ra từ 7 đến 8/4. Trả lời BBC Tiếng Việt tại hội thảo, ông Hồ Quốc Tuấn lý giải FDI ở Việt Nam từ ngày đổi mới có vai trò rất quan trọng. Hồ Quốc Tuấn: Trong giai đoạn sau đổi mới cần lượng vốn rất lớn để đầu tư. Vai trò của FDI trước đây 1/3 là đóng góp cho nền kinh tế. Càng về các năm sau này, vai trò của họ càng ngày càng lớn hơn. Doanh nghiệp FDI bắt đầu lấn lướt kinh tế trong nước, nhìn thấy được rõ là về xuất khẩu. Nhìn lên thấy doanh nghiệp trong nước nhập khẩu, xuất siêu là doanh nghiệp nước ngoài. Nợ công tăng lên nhiều, Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn về ngân sách, muốn đầu tư phát triển giờ không thể dùng vốn trong nhà nước được nữa. Vậy là bây giờ vốn nước ngoài càng quan trọng hơn, chưa kể đến sau này chúng ta không còn vay được ODA lãi suất rất thấp nữa. Chúng ta phải vay nước ngoài với lãi suất cao, thì FDI là 1 nguồn vốn đổ vào để bù đắp vào chỗ trống nữa. Rõ ràng Việt Nam cần vốn. Nhưng cách thu hút vốn của Việt Nam là ưu đãi quá nhiều cho vốn nước người, ví dụ như ưu đãi về thuế. Trên báo chí có nói đến rất nhiều doanh nghiệp nước ngoài được ưu đãi 5 – 10 năm về thuế, không đóng thuế, hoặc đóng thuế rất thấp, hoặc được hoàn thuế. Có dự án hỗ trợ về giải phóng mặt bằng, địa phương hỗ trợ về đất đai. Rõ ràng nếu ta đưa những lợi thế đó cho doanh nghiệp trong nước, có thể doanh nghiệp vẫn có thể làm được nhiều thứ đáng kể. Nước ngoài bản thân đã rất lớn, tài chính mạnh, như Samsung chẳng hạn, giờ ta còn ưu đãi thêm cho họ thì doanh nghiệp trong nước không thể nào cạnh tranh được. Nói về lợi thế, ví dụ giờ Samsung vào Việt Nam dùng những công ty trong nước để làm nhà cung cấp cho họ thì cũng có lợi cho trong nước. Nhưng bây giờ chúng ta quay lại sau 10 năm, chúng ta hầu như không thành công trong việc tạo ra công nghiệp phụ trợ ở Việt Nam. Chúng ta không có nhà cung cấp địa phương cho công ty lớn đó. Họ lại sử dụng nhà cung cấp từ hàn Quốc, Nhật bản, hay như Intel là họ nhập bên kia về, chỉ coi Việt Nam là bến đậu, nhập vào, lắp ráp, rồi lại chuyển đi bán ở nước ngoài. Hội thảo về Việt Nam diễn ra tại Singapore Xem trường hợp Honda đưa vào Việt Nam và Thái Lan. Vào thời điểm có một số nghiên cứu khoảng năm 2002-2003, số doanh nghiệp phụ trợ của Honda Thái Lan gấp 8 -10 lần của Việt Nam. Vậy là cũng một hãng đó, cũng đưa một công nghệ vào, nhưng Thái Lan làm được công nghiệp phụ trợ, thì dần dần họ sẽ nắm bắt được công nghệ. Câu hỏi ở chỗ vì sao mình không làm được như vậy? Bản thân Việt Nam cũng nói phải xây dựng công nghiệp phụ trợ nhưng đến bây giờ chính sách thì vậy. Câu hỏi cho Việt Nam là thực thi chính sách đó như thế nào? Xu thế đó tự nhiên thôi. Nếu mình có nhân công giá rẻ, họ sẽ vào để tận dụng nhân công giá rẻ của mình. Chỉ có một điều là người ta vì lợi thế kinh tế thì phải vào Việt Nam, nhưng Việt Nam lại đi ưu đãi quá nhiều cho người ta, hi vọng người ta chuyển giao công nghiệp cho. Nhưng giờ muốn chuyển giao công nghệ cũng không được, vì khoảng cách trình độ, ví dụ như Intel muốn chuyển giao công nghệ cho mình thì khoảng cách trình độ cũng rất lớn. Coi như là hao tốn rất nhiều tài nguyên của trong nước. Việt Nam muốn đi nhanh và hi vọng nước ngoài vào sẽ giúp ta bứt phá vượt trội. Nhưng tôi nghĩ không có đường tắt. Ta lại có nhiều chính sách đi đường tắt. Nhiều địa phương lại nghĩ bây giờ tỉnh họ thu hút được Intel chẳng hạn thì đó là một thành tích, và nghĩ rằng điều đó sẽ đưa địa phương họ đi nhanh. Nhưng vấn đề là địa phương của họ chưa sẵn sàng. Trước đây cũng có ưu đãi, nhưng tôi thấy càng về sau thì ưu đãi càng lớn. Ví dụ một tỉnh họ cảm thấy làm thí điểm, làm rất mạnh và được thành công. Tỉnh khác thấy vậy cũng làm theo. Thành ra hai tỉnh tranh đua với nhau, hai bên càng phải tăng ưu đãi để thu hút người khác. Tức là ban đầu nếu doanh nghiệp FDI vào thì có thành công ban đầu nhưng đến khi ai cũng muốn làm thì mình đẩy mức cạnh tranh ưu đãi đầu tư lên mức quá cao. Gọi là sai cũng không có gì hẳn là sai. Căn bản đầu tiên là lãng phí. Việt Nam dùng chữ là chi thường xuyên rất cao. Nguồn thu hiện nay của Việt Nam bị bó hẹp vì nhiều nguyên nhân, như từ bên ngoài là giá dầu giảm. Và có những nguyên nhân là vấn đề thu thuế khó. Có một nguyên nhân khác là trong bối cảnh khó khăn chi thường xuyên giảm không nhanh bằng giảm thu. Nhiều người có nói giờ phải giảm chi thường xuyên. Giảm chi thường xuyên là cách sử dụng xe công, nếu mua quá nhiều xe công, đó là chi phí. Muốn giảm thì phải có cách quản lý lại. Bộ máy của nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước lớn ra, phình ra thì tăng chi thường xuyên lên. Trong đó còn đó là chi trả nợ nữa. Phần đó không tránh được vì mình vay nợ nhiều thì trả nhiều thôi. Vậy mình đã đầu tư tiền vay đi đâu? Ta cũng biết có nhiều doanh nghiệp nhà nước không hiệu quả thì coi như số tiền đầu tư cho các doanh nghiệp nhà nước đó thâm hụt đi. Nhà nước không còn nguồn lực để chi đầu tư phát triển nữa. Vì giờ chi thường xuyên chiếm phần lớn, chi cho phát triển phần nhỏ, trong khi đó chi cho phát triển là giáo dục, y tế. Bây giờ tái đầu tư nền kinh tế, muốn xây hạ tầng như cầu, metro, bảo nhà nước bỏ ra một số tiền như vậy mà bản thân nhà nước lại khó khăn thì chỉ có thể hai con đường là đi vay nợ thêm hoặc dùng vốn nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Giảm chi thường xuyên phải là mục tiêu rất quan trọng. Phải bán bớt các doanh nghiệp nhà nước không cần thiết thì sẽ thu ngay được một số tiền lớn. Thứ hai, một số lĩnh vực không còn bắt buộc nhà nước phải nắm giữ thì doanh nghiệp tư nhân có thể làm. Vậy nếu bây giờ nhà nước hoàn chỉnh hệ thống thu thuế hiệu quả, doanh nghiệp kiếm được tiền sẽ chịu nộp thuế, thì hai thứ đó cộng lại nhà nước sẽ có được thuận lợi. Đây là vấn đề cả nhà nghiên cứu đã nói rồi, cải cách chính trị thì cũng chẳng phải cải cách gì to lớn. Quan trọng là Việt Nam có muốn nhà nước nắm giữ các doanh nghiệp đó không. Kinh tế nhà nước không đồng nghĩa với doanh nghiệp nhà nước, cũng không phải thay đổi đáng kể về thể chế, chỉ cần anh định nghĩa lại kinh tế nhà nước. Ví dụ, các công trình nhà nước đầu tư cũng là kinh tế nhà nước. Vốn đầu tư nhà nước trước giờ vẫn rất lớn.
Luật an ninh quốc gia mà Trung Quốc áp dụng tại Hong Kong đã tước đi quyền ngôn luận ở vùng lãnh thổ này, và đang có tác động ở tầm mức rộng lớn hơn nhiều.	Luật an ninh: TQ được bắt bất kỳ ai tới Hong Kong	Luật áp dụng với tất cả mọi người trên thế giới, cho dù bạn ở bất kỳ nơi đâu. Những ai vi phạm đều có thể bị truy tố nếu họ tới Hong Kong. Bảy chính trị gia thiên dân chủ ở Hong Kong bị bắt Tony Chung: Nhà hoạt động sinh viên Hong Kong bị buộc tội theo luật mới Vì sao Joshua Wong và giới đấu tranh Thái chống phim Mộc Lan? Điều này đã khiến các trường đại học nước ngoài vấp phải vấn đề đau đầu không lường trước. Nay các trường phải tìm cách bảo vệ, để những gì sinh viên của họ nói hay viết ra sau này sẽ không bị dùng để chống lại chính những sinh viên đó. Các cơ quan nước ngoài vốn nổi tiếng là những thành trì bảo vệ quyền tự do ngôn luận nay đang phải ứng phó với quy định kiểm duyệt của Trung Quốc. Bất kỳ ai chỉ trích Trung Quốc và tới Hong Kong đều có nguy cơ bị bắt giữ theo luật mới. Người Hong Kong ở nước ngoài Nhưng các sinh viên Hong Kong đi du học đang đối diện với một đe dọa đặc biệt cụ thể, bởi họ trong tương lai sẽ có lúc quay về vùng vốn là thuộc địa của Anh Quốc này. Họ không thể né tránh việc đặt chân lên đất Hong Kong như người nước ngoài. Những người chỉ trích nói luật an ninh sẽ giết chết những tiếng nói bất đồng Luật mới khiến họ lo lắng về việc phải hành xử ra sao khi ở nước ngoài. "Chúng tôi đã từng quen với việc bị chính quyền Hong Kong hủy hoại quyền tự do ngôn luận của mình tại Hong Kong, nhưng trông đợi là mình sẽ nhiều quyền tự do biểu đạt hơn khi lên tiếng tại Anh," một sinh viên Hong Kong đang theo học tại Đại học Leeds, Anh Quốc, nói. "Nay thì sự thể giống như là chúng tôi vẫn đang bị giám sát." Việc sinh viên này không muốn nêu tên thật là chỉ dấu cho thấy cô lo lắng tới mức nào. Một sinh viên Hong Kong khác tại Leeds, người cũng muốn giấu tên, cho biết anh nay sẽ nói ít hơn trong lớp học để tránh gặp rắc rối về sau. Shaun Breslin, giáo sư ngành chính trị và nghiên cứu quốc tế tại Đại học Warwick, Anh, nói rằng một trong những cảm xúc bản năng đầu tiên của ông vào đầu năm học này là cần phải khuyên các sinh viên Hong Kong đừng tham dự một số khóa học nhất định mang tính nhạy cảm chính trị. "Nhưng bạn không thể làm vậy, bởi như thế là không cho họ cơ hội mà các sinh viên khác từ những nơi khác trên thế giới có được," ông nói. "Làm như thế sẽ là rơi vào cái bẫy không tự kiểm duyệt mình mà đi kiểm duyệt người khác." Do vậy, trường của ông cũng như các trường đại học khác tại Anh và Hoa Kỳ đang nhanh chóng xây dựng bộ quy tắc hoạt động để nhằm bảo vệ sinh viên ở mức tối đa trong khả năng cho phép. "Chúng tôi không ghi lại các cuộc thảo luận. Quý vị không thể gán một số những từ ngữ hoặc ý kiến cụ thể nào với bất kỳ cá nhân nào, và chúng tôi đã gửi ra rất nhiều những lời nhắc nhở về cách thức dự học," giáo sư Breslin nói. Tại Đại học Oxford, một phó giáo sư về nghiên cứu Trung Quốc cho phép sinh viên nộp bài ẩn danh để bảo vệ họ; cách làm này được các cấp trên của bà ủng hộ. Vấn đề đang được tranh luận tại nhiều trường đại học. Sofia Tang, giáo sư luật tại Đại học Newcastle, Anh, gần đây tổ chức một hội thảo trực tuyến về việc áp dụng đặc quyền ngoại giao trong luật an ninh quốc gia Hong Kong. Bà nói các sinh viên Hong Kong rất muốn biết quy định này sẽ ảnh hưởng tới họ ra sao khi họ theo học tại nước ngoài. "Bức tường Lennon", giống như bức tường này tại Đại học Hong Kong, đã được các nhóm ủng hộ dân chủ sử dụng Nhưng đây không phải là điều dễ đánh giá. Có một vấn đề lớn cho các sinh viên, đó là khó để biết điều gì được cho phép làm và điều gì là bất hợp pháp, bởi luật được soạn thảo theo hướng quy định rất rộng. Luật coi các hành vi làm tổn hại tới an ninh quốc gia Trung Quốc là bất hợp pháp, nhưng điều đó thậm chí bao gồm cả những việc có thể làm khơi dậy "lòng thù ghét" đối với chính phủ Trung Quốc. Vậy điều đó có bao gồm việc chỉ trích chính phủ Trung Quốc hay không? Nhiều người cho rằng sự mập mờ trong quy định của luật này là cố ý, nhằm gây ra nỗi sợ hãi và tình trạng không rõ ràng. Tham vọng của chính phủ Trung Quốc trong việc hạn chế những gì người dân từ hải ngoại nói về Trung Quốc không phải là chuyện mới. Sinh viên Trung Quốc đại lục đi du học đã phải đối diện với nguy cơ bị bắt giữ khi về nước do những điều họ nói ở nước ngoài. Người nước ngoài tới Hong Kong Và Trung Quốc thường xuyên tấn công, công kích các chính phủ, công ty nước ngoài, các tổ chức nghiên cứu, các gương mặt thể thao, thậm chí cả những ban nhạc nước ngoài. Trung Quốc gần đây chỉ trích nhóm nhạc Hàn BTS do một thành viên của nhóm không nhắc tới người lính Trung Quốc khi vinh danh những người đã ngã xuống trong Cuộc chiến Triều Tiên. Trung Quốc thường tìm dùng sức mạnh kinh tế để trừng phạt những ai nói những gì mà Bắc Kinh không ưa. Điều đó có nghĩa là các trường đại học nước ngoài chịu tác động tài chính từ Trung Quốc bị đưa vào thế dễ bị tổn thương. Trước đại dịch virus corona, có khoảng 120 ngàn sinh viên Trung Quốc du học tại Anh, và nhiều trường đại học Anh phụ thuộc vào nguồn thu nhập mà những sinh viên này mang lại. Sẽ thế nào nếu chính phủ Trung Quốc không cho sinh viên tới học nữa ra? Hồi đầu năm nay, đó chính xác là những gì chính phủ nói với các sinh viên Trung Quốc muốn tới Úc. Một số trường đại học thậm chí còn có những quan hệ gần gũi hơn, và do đó có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Chẳng hạn như Đại học Liverpool đã mở một khu học xá tại Trung Quốc với Đại học Giao thông Tây An. Nhà hoạt động Tony Chung, 19 tuổi, là nhân vật có tiếng đầu tiên bị bắt theo luật mới Luật có thể không ảnh hưởng tới hoạt động của họ, nhưng ngay cả các học giả nước ngoài chuyên về Trung Quốc cũng biết rằng sẽ có hậu quả xảy ra nếu như chính phủ Trung Quốc không ưa những gì họ nói. Luật an ninh quốc gia của Bắc Kinh có nghĩa là mọi người trên thế giới ai cũng có nguy cơ bị truy tố tại Hong Kong.
Tzfat là một trong những nơi dường như không thể quyết định con đường cho mình.	Tzfat, nơi huyền bí và lập dị của Israel	Một phụ nữ Do Thái đang cầu nguyện ở ngoại ô Tzfat Trải qua hàng trăm năm, thành phố nhỏ của Israel vốn nằm cao phía trên Biển Galilee này đã nhiều lần chao qua ngả lại giữa thiêng liêng và trần tục. Trong nhiều thời kỳ, Tzfat đã trở thành nơi nghỉ dưỡng của người dân thủ đô Tel Aviv muốn trốn cái nóng của mùa hè, nơi thu hút các tay cờ bạc và gái bán hoa, nơi có nhiều nghệ sỹ. Nơi đây còn là một ngôi làng Ả-rập không xô bồ và từng là bãi chiến trường. Thế nhưng sau khi trải qua tất cả những thứ đó, Tzfat vẫn giữ được đặc trưng của mình: một nơi mà khoảng cách giữa Trời và Đất được thu hẹp lại – nơi đem đến cho chúng ta cảm giác thiêng liêng. Nơi đất trời giao hoà, theo tiếng Celtic, có nghĩa là nơi thiên đường và địa giới gần nhau nhất, nơi có những điều tinh tế nhẹ nhõm không mấy nơi khác có được. Thiên đường và địa giới, theo niềm tin của người Celt, thường gần nhau hơn là ta tưởng. Và ở những nơi đất trời giao hoà, ta có thể cảm nhận được sự thiêng liêng. Nơi đất trời giao hoà thường là nơi dễ chịu, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Là nơi có thể khiến ta vui sướng, mà cũng có thể không. Tzfat là thành phố cao nhất của Israel Thế nhưng nơi đó luôn có khả năng biến chuyển để rũ bỏ những lớp vỏ giả tạo, bon chen vốn can thiệp quá nhiều trong việc định hình cuộc đời chúng ta, và để cho ta thấy những điều sâu sắc hơn, quý giá hơn. Đền Vàng (Golden Temple) ở Amritsar của Ấn Độ, trái tim của đạo Sikh, là một ví dụ điển hình của một nơi như thế. Nền sàn lát đá cẩm thạch mát lạnh bàn chân, và khối kiến trúc với những dòng nước êm ả chảy quanh với tiếng nhạc du dương khiến tâm hồn bạn tĩnh lặng. Bạn không cần phải là người theo đạo Sikh mới cảm nhận được có cái gì đó xáo trộn dữ dội bên trong. Nơi đất trời giao hoà là nơi thiêng liêng về mặt tâm linh, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Đó có thể là một khu rừng, mà cũng có thể là một thư viện nào đó. Ngay cả các quán bar hay các khu mua sắm cũng có thể, tuy phải thừa nhận rằng điều đó khó xảy ra. Tương tự, không phải tất cả những địa điểm tôn giáo đều là nơi đất trời giao hoà. Jerusalem, "thành phố hoà bình", đã không làm lay động hồn tôi. Tzfat thì không thế. Một cặp vợ chồng Do Thái Chính thống giáo đi bộ tại Tzfat Sự tĩnh lặng Mỗi lần đến Tzfat, tôi đều cảm giác được một sự tĩnh lặng tới bất ngờ. Nơi đó không hẳn là thiên đường, nhưng bầu không khí nhẹ nhàng và không vội vã giúp cho một nơi vốn nặng nề trở nên thanh thoát. Tzfat là một trong những nơi mà khi ta đến thăm trong vài ngày, sau đó ta lại cảm thấy như mình đã sống cả một đời. Đó là những gì đã xảy ra với Daniel Flatauer, một thợ gốm người Anh thích tìm hiểu những điều huyền bí. Khoảng 40 năm trước, trên đường đến Nhật Bản để học về nghề gốm và tìm hiểu về những điều huyền bí, ông định ghé Tzfat vài ngày. Nhưng rốt cuộc ông đã không bao giờ rời đi. Ông nói ông đã tìm thấy những gì ông muốn ở Tzfat. Thực hiện nghi lễ tắm nước đá tại một đền thờ Kabbalah ở Tzfat Kabbalah, nhánh huyền bí của Do Thái giáo, đã phát triển ở Tzfat trong hàng trăm năm. Khi người Do Thái bị trục xuất khỏi Tây Ban Nha vào năm 1492, một số người trong số họ đã tới định cư ở Tzfat, trong số đó có các học giả và những người tin vào những điều thần bí chuyên nghiên cứu Kabbalah. Hành trang của họ mang theo là niềm đam mê đối với Kabbalah và chẳng lâu sau đó một vài trường phái Kabbalah đã hình thành ở đây. Tzfat không phải là nơi sinh ra hoạt động tâm linh này, nhưng chính tại nơi đây nó đã trưởng thành và lớn mạnh, có thêm sức sống và tồn tại cho đến ngày nay. Nó hiện diện ở người Do Thái giáo chính thống trong trang phục truyền thống là chiếc áo kéo dài đến gối và đầu quấn khăn, với chiếc chiếu tập yoga vắt vẻo trên vai. Trên đường phố Tzfat có khá nhiều phòng tranh nhỏ, khiêm tốn Nó hiện diện ở người Do Thái Hasidic trong chiếc áo khoác đen dài đạp chiếc xe một bánh – loại xe mà chúng ta hay thấy các anh hề diễn ở các gánh xiếc. Đó chính là tinh túy của Tzfat, nơi mà truyền thống và sự lập dị song hành bên nhau. Những người đến sống ở đây là những người cảm thấy không hòa hợp với đời sống chính thống giáo ở Jerusalem hay cuộc sống thế tục ở Tel Aviv. Ở Tzfat, họ không cảm thấy phải gánh cảm giác ăn năn do không tuân theo những chuẩn mực đó. Điều đặc biệt ở Lễ Sabbath Tzfat có du khách đến thăm, nhưng lại không có các dịch vụ dành cho du khách. Chỉ có rất ít khách sạn. Các nhà hàng thì khá xoàng, trừ một vài nơi đặc biệt. Nơi đây có rất nhiều phòng trưng bày nghệ thuật, nhưng không hào nhoáng bóng bảy như ở Soho, trung tâm London. Nói cách khác, Tzfat có những nét quyến rũ riêng, và nơi đất trời giao hoà nhau là những nơi chẳng cần phải được tô điểm bằng bất kỳ thứ gì khác. Thời gian mà tôi thích nhất ở Tzfat là dịp lễ Sabbath, điều mà nhà thần học Do Thái giáo Abraham Heschel gọi là "thời gian tôn nghiêm". Sự tôn nghiêm đó đương nhiên là tồn tại ở bất kỳ nơi nào tổ chức lễ Sabbath, nhưng người dân Tzfat tổ chức ngày lễ này theo cách hết sức đặc biệt - sự tôn thờ và sự bốc đồng được kết hợp, hoà quyện vào nhau. Tại một thánh đường Do Thái giáo vắng lặng của Tzfat Tối thứ Sáu được đánh dấu bằng những hoạt động quay cuồng giống như cơn bão trước sự tĩnh lặng. Mọi người đều khẩn trương và cảm thấy sức ép của buổi lễ đang đến gần. Rồi hồi còi vang lên báo hiệu lễ Sabbath bắt đầu. Nó giống như ai đó nhấn chiếc nút im lặng khổng lồ vậy. Âm thanh duy nhất ta nghe thấy lúc đó là tiếng bước chân khi mọi người hướng về các thánh đường Do Thái Giáo trong thành phố, những khối kiến trúc bằng đá nhỏ xíu, hay đến những cánh đồng gần bên để thực hành ‘Kabbala Shabbat’ – tức chào đón lễ Sabbath bằng cách đắm mình trong thiên nhiên. Bằng cách làm như vậy, họ ‘sẽ đem đến niềm vui và ý nghĩa cho mọi khía cạnh của cuộc sống’, nghệ sỹ David Freedman nói với tôi. Tzfat dạy cho tôi biết cách ngồi yên. Ở đây, không giống như nhiều nơi khác, tôi không bao giờ cảm thấy tôi đang thiếu thiếu cái gì đó, hay cảm thấy có cái gì đó ở ngoài kia ‘hay hơn’. Tzfat khiến cho tôi nhận ra rằng niềm vui có thể được tìm thấy ở những nơi khác thường. Ngay cả nghĩa trang. Nghĩa trang ở Tzfat, trải dài trên một ngọn đồi, tấp nập dòng người và khách hành hương tới cầu nguyện trước các ngôi mộ. Tôi đã đến Tzfat vài lần. Cứ mỗi lần như thế, mọi thứ trở nên tốt hơn, thiêng liêng hơn, hay có lẽ là tôi cảm thích nó hơn. Tôi cũng không rõ. Nhưng có điều mà tôi biết chắc: sự gần gũi quen thuộc không phải lúc nào cũng dẫn đến thái độ dễ dãi, xem thường. Đôi khi nó tạo ra tình yêu. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Travel.
Ngày 30.10 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin, vừa tham dự một buổi lễ theo nghi thức Giáo hội Chính thống giáo Nga ở Butovo, tưởng niệm các nạn nhân của Stalin.	Nga tưởng niệm các nạn nhân chế độ Stalin	Buổi lễ tôn vinh 20.000 nạn nhân là các nghệ sĩ, tu sĩ và "những kẻ thù, phản động" của chế độ Stalin bị công an cộng sản NKVD sát hại và chôn xác trong mồ tập thể vào lúc cao điểm của chiến dịch thanh trừng 1937-1938. Trong bài phát biểu của mình tại buổi lễ, Tổng thống Nga Putin phát biểu đại ý những người bị thảm sát, khủng bố nằm trong số những con người ưu tú và can đảm nhất của nước Nga và Liên Xô thời đó. Các nhà sử học được các báo chí quốc tế trích dẫn lời cho rằng từ 20-40 triệu người đã bị Joseph Stalin (1879 - 1953) và bộ máy thanh trừng của nhà độc tài này giết chết trong các trại tập trung và các nhà tù thời Xô-Viết trước đây. Tôi còn nhớ rõ một buổi tối cách đây hơn hai chục năm, thời Việt Nam bắt đầu đổi mới, ông chú ruột của tôi-người mà sau này làm giám đốc kiêm tổng biên tập một nhà xuất bản trong giới văn nghệ-đến nhà tôi ở Hà Nội. Ông cầm hai vé xem phim đến. Song có lẽ do bố tôi bận một việc gì đó, và nhà cũng không có ai khác, nên ông đã rủ người cháu ruột của mình đang học phổ thông, là tôi, đi xem một bộ phim mà đến bây giờ tôi không bao giờ quên nổi. Đó là bộ phim "Sám Hối". Tôi nhớ là mình đã bị ám ảnh và kinh khiếp vô cùng sau khi xem bộ phim không chỉ vì trong đó có cảnh một xác chết của một người đàn ông lớn tuổi được nhiều lần chôn xuống, rồi lại bị người ta quật lên, ở nhiều nơi, thậm chí bị moi lên rồi buộc phanh quanh một gốc cây. Cuối cùng, chính con trai ông ta phải ném cái xác của bố mình đi vì không thể chôn. Đến giờ, tôi nhớ rằng mình đã ấn tượng với bộ phim ấy cũng không chỉ vì diễn viên thủ vai xác chết trong phim này giống Joseph Stalin quá đáng, mà vì chính một câu nói mà đạo diễn đã để cho một nhân vật khác trong phim nói lên, đại ý l "Đối với cái ác thì không có đất nào có thể dung thứ được". Không phải ai cũng biết Vụ thảm sát xảy ra ngày 30/10/1937, tức là cách đây đúng 70 năm mà đến tận bây giờ, theo ước đoán của một số nhà nghiên cứu, chỉ có khoảng 60% người dân Nga được biết đến, là một trong các vụ khủng bố của nhà độc tài này đối với nhiều người được cho là bất đồng chính kiến, nói lên những tiếng nói của sự thực và lẽ phải và do đó trái ngược với quyền lợi của chính thể Stalin. Hy vọng rằng, động thái của ông Putin hôm nay cũng nhắc nhở chính ông rằng độc tài, toàn trị và tham quyền cố vị là không nên, và không thể chấp nhận, dù rằng có nhiều người cho rằng, nước Nga sau hàng trăm năm phong kiến, hơn 70 năm dĩ vãng XHCN, đã chưa có ngay thói quen về một nền văn hóa dân chủ, tự tin, mà vẫn phải dựa vào những bậc minh vương, anh hùng cá nhân, song nguy cơ đi kèm là chỉ một bước đã có thể chuyển sang độc tài. Cũng may, nhân danh thế hệ con cháu, Putin đã biết làm mát lòng những ai là nạn nhân của chế độ Stalin bằng chuyến viếng thăm và tưởng niệm này. Nhân đây tôi cũng muốn giới thiệu lại bài thơ của Tố Hữu viết năm 1953 khi nghe tin Stalin qua đời. Bài viết thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả. Quý vị có nhận xét gì xin gửi về Diễn đàn BBC ở địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk. Dove, Hà NộiBBC có chịu trách nhiệm về độ tin cậy của thông tin về 20 - 40 triệu nạn nhân, được Ngô Quốc Phương tung ra hay không? Câu nói của T.T Putin được dịch có chính xác hay không? Theo một số tài liệu của Nga mà tôi đã tham khảo từ thì con số người bị giết được báo chí phương Tây phóng đại lên khoảng 100 lần và chính phủ Putin đang làm tất cả để không một nạn nhân do bất đống chính kiến nào bị bỏ sót và bị quên lãng. Còn câu nói của TT Putin theo The Moscow Times thì: Ông ấy ca ngợi các nạn nhân là “những người có quan điểm riêng” và “thuộc lớp người ưu tú của dân tộc”. Ngô Quốc Phương cũng lờ đi câu nói rất quan trọng của TT Putin: "Tranh luận chính trị, xung đột và đấu tranh quan điểm là cần thiết, tuy nhiên đó phải là một quá trình kiến tạo chứ không phải là huỷ diệt" (http://www.themoscowtimes.com/stories/2007/10/31/002.html). Mong quý vị tham khảo để nghiêm túc hơn với lịch sử và nếu được thì hãy chấm dứt cắt xén sự thật. Teddy, Hà NộiTrên thế giới người ta phản đối Mỹ ầm ầm vậy mà ở VN có thấy cái gì đâu, bạn Tuấn TpHCM có biết tại sao không? Tổng thống Bush, Bill cũng đã và sẽ đến VN nữa vậy mà có ai phản bác ông ra một câu không, để khi về ông Bush phải kêu lên rằng VN không có dân chủ vì không có biểu tình gì sất. Chả nhẽ mải ôm chân ông Bush xin đầu tư mà quên đi tính đấu tranh à? Stalin nếu là một nguyên soái tài ba, không phạm nhiều sai lầm đến thế thì người ta chẳng phải mất công chửi rủa ông ta đến thế. Sự thật về con người đó đã được phơi bày. Những kẻ đeo bám ở VN (như ông Tố Hữu) chẳng hạn cũng phải chịu chỉ trích vì sự mù quáng. Hong Ha, Hà NộiTôi cảm thấy thật kinh khiếp những ai đã tạo ra các cuộc thanh trừng tập thể, tôi tin rằng họ sẽ bị nguyền rủa và trừng phạt thích đáng. Stalin là con người như vậy sao? Tôi tưởng CS là bác ái lắm chứ? Vậy nhà thơ Tồ Hữu hoá ra lại là một người dốt về lịch sử (vì ông vô tình ca ngợi Stalin) hay ông là một người CS chính thống? Biết được rồi chắc chắn tôi sẽ vứt hết những tập thơ do ông sáng tác. Thật buồn cho ông, giá như ông còn sống chắc ông cũng sẽ không vui vì sự kiện mà người dân Nga vừa thực hiện. Tuan, TpHCMNếu gọi Stalin là "tàn bạo" vậy các đời tổng thống Mỹ có thể gọi là "bạo chúa", hai quả bom nguyên tử thả xuống Hirosima, đến chiến tranh VN bao nhiêu người đã chết vì bom đạn và chất độc hóa học của Mỹ, tác hại của nó thật là ghê gớm. Chiến tranh Irắc, Afganishtan bao nhiêu người dân vô tội phải chết, người Mỹ cho mình cái "quyền được bắn giết người khác" mà không bị truy tố. Mai Ninh, Việt NamNếu thế giới không có Stalin thì Hitler sẽ làm cỏ chúng ta. Ôi! suy đoán này mới thiên tài làm sao! Chỉ biết rằng chính dân Nga đã tưởng niệm nạn nhân của Stalin mà báo của đảng ta cấm có ý kiến gì ngược lại thì ai dám bênh Stalin nữa nếu không phải là bênh lấy được và vô duyên? Nếu không có Stalin thì dân Nga vẫn chống lại cuộc xâm lược của Đức; còn Mỹ sẽ tặng Đức đủ số bom nguyên tử cần thiết. Dân Đức sẽ chết thay dân các nước vì họ đi bỏ phiếu gần 100% cho Hitler. TNKhi so sánh giữa Stalin và Hitler chẳng hạn có lẽ chúng ta nên để ý đến một điểm giống nhau và một điểm khác nhau. Điểm giống nhau của hai lãnh tụ này là tham vọng làm bá chủ hoàn cầu nấp dưới hai danh nghĩa khác nhau: Một bên là chủ nghĩa Quốc Xã (Nazism) có vẻ hẹp hòi và một bên là chủ nghĩa Cộng Sản (Communism) có vẻ rộng rãi hơn. Để đạt được tham vọng này họ đã giết từ vài triệu cho đến vài chục triệu người... Điểm khác nhau là Hitler đã không tàn bạo với dân tộc mình so với Stalin. Các lãnh tụ CS thì buồn thay trên con đường dẫn tới thế giới đại đồng, anh em đồng chí ruột thịt lại không hề từ nan bất kể một hành động tội ác nào đối với chính nhân dân mình... Hoang HoanAi là nạn nhân củ Stalin vậy các bạn? Các bạn có biết rằng nếu thế giới này mà không có Stalin thì ra sao không? Tôi nghĩ rằng nếu không có Stalin, Hitle sẽ làm cỏ chúng ta đấy. Đừng có được đằng chân lân đằng đầu. Ai cũng thế thôi không phải lúc nào cũng hoàn hảo được. HNT, TP Hồ Chí Minh, Việt NamBạn Tâm Hanoi xin đừng quên 1 triệu rưỡi dân Ukraina chết đói dưới thời Stalin, 700 ngàn người bị chuyển vào Kulak và bị giết, 2 triệu người bị đi đày ở Siberia...đó là trước chiến tranh, trong chiến tranh 5 triệu người dân bị chuyển chỗ ở đi hàng ngàn dặm, sau 1945 hàng trăm ngàn tù binh bị đưa đi lao động khổ sai...chưa kể lệnh 270 do Stalin ký đã đóng dấu hơn 1 triệu cựu tù binh Xô Viết là phản bội...tổng kết lại là bao nhiêu quả bom nguyên tử đây? NQT, Việt NamTố Hữu ca ngợi Stalin với những câu thơ hơn hơn cả cha mẹ ruột của mình nữa và rồi cuối cùng – không phải vậy. Đó là chuyện buồn cười và nhục nhã của nhà thơ "Tố Hữu - Người Cộng sản kiên trung, nhà văn hóa tài năng". Không biết nói gì nữa - chỉ a dua nịnh bợ theo trào lưu và bổn phận và thi hành đối với ông tổ Liên Xô lúc đó. Con mình sinh ra khi biết nói đầu lòng phải gọi tên kẻ sát nhân. Hy vọng con cháu hôm nay và mai sau đọc những vần thơ Tố Hữu sẽ hiểu rõ về chủ nghĩa Cộng sản là gì. Tam, HNThì cũng giống như thả hai quả bom nguyên tử xuống Liên Xô thôi. Theo tôi nghĩ thì Mỹ giết nhiều người vô tội hơn là LX. Ẩn DanhDù điều gì đi nữa, Cách mạng tháng Mười vẫn mãi mãi là chân lí ngời sáng của thời đại Hồ Chí Minh! Dau Lau, USA'Thương cha thương mẹ thương chồngThương mình thương một thương Ông thương mười'Trời ơi, Cha Mẹ và Chồng chỉ bằng 1 phần 10 của tên đồ tể này. Thật tội nghiệp cho Tố Hữu... Xuan Tho, VNTố Hữu ca ngợi lầm cũng phải, bởi vì chính người dân Nga trong một thời gian dài được đảng dạy rằng Stalin là vị lãnh tụ vĩ đại đã đưa nước Nga lên hàng cường quốc thế giới và đánh bại chủ nghĩa phát xít... Cho đến khi người ta phát hiện rằng ông đã tiến hành thanh trừng hàng triệu người dân nước mình, số người chết vì ông còn cao hơn số người chết vì phát xít đức. Ẩn danh, Hà NộiTố Hữu chắc gì biết về vụ thảm sát này. Mà chắc gì vụ này là sai, lịch sử phải làm thế thôi. Làm chính trị thì có ai tốt đâu. Sao không thấy ai lên án Thành Cát Tư Hãn. NamĐiều này tôi cũng mới được biết. Lúc đầu thông qua những bộ phim do "Đảng chiều" về Stalin, tôi "tưởng" ông ta là một người vĩ đại,nhưng bây giờ lại ra thế này đây!? Nhân dân Nga không thể phủ nhận được tội ác của ông ta thì nhân dân VN cũng không thể. Những người bất đồng chính kiến Liên Xô từng bị qui chụp cho cái mũ đại loại như "Chống lại chính quyền nhân dân","chống phá chế độ","phá hoại mối đoàn kết dân tộc","phản động","phản quốc","vi phạm pháp luật"... Nghe quen quen các bác nhỉ. Dường như nó được chính quyền của chúng ta xài lại hơi nhiều đối với nhửng nhà bất đồng chính kiến hiện nay! Hôm nay tôi và nhiều người Việt yêu chuộng hoà bình-dân chủ khác không chỉ tưởng niệm cho những người đã ngã xuống tại nước Nga xa xôi, mà còn tưởng niệm cho hai người "thực sự chết đi trong lòng mình": Stalin và Tố Hữu-người dùng tài năng nghệ thuật của mình ca tụng một tên đồ tể giết người không gớm tay. Những bài thơ trong sách giáo khoa rất hay và giàu cảm xúc của Tố Hữu luôn đem lại sự ngưỡng mộ-thán phục cho tôi từ thời ngồi trên ghế nhà trường, hai thần tượng sụp đổ trong tôi chỉ trong 1h đọc BBC! Phan Van Duong, TPHCMHy vọng rằng ông Triết noi theo gương Putin. Việt Nam nên có một ngày lễ tưởng niệm nạn nhân trong cải cách ruộng đất năm 1954. Ý kiếnTưởng gì chứ Stalin thì ngay cả những đồng chí của ông ta cũng lên án ông ta (tiêu biểu Nikita Khusev trong CN xét lại cũng phê phán Stalin hết lời) nhưng đối với Lenin thì còn lâu. Cũng như vậy nếu có kẻ phê phán Chủ tịch Hồ Chí Minh. Muốn phê phán Lê Duẫn, Đỗ Muời hay bất kì nào nhân vật trong ĐCSVN thì cứ việc nhưng xin chừa cái tên Hồ Chí Minh ra, nếu không sẽ khó sống với người dân VN . Các nhà dân chủ hiểu chứ. Quang LocNhìn cảnh nước Nga kỷ niệm nạn nhân chế độ Stalin, lại đọc bài thơ ca ngợi stalin của một đảng viên CSVN nồng cốt, bài thơ từng được đưa vào chương trình văn học của các trường phổ thông VN mới thấy hết cái bản chất thật của đảng đằng sau những ngôn từ hoa mỹ mà đảng rêu rao, truyền dạy trong dân, buồn thay. Hung Anh Tp.HCMĐọc bài thơ của Tố Hữa về Stalin thấy thật là nực cười cho các ông bồi bút Cộng sản. Nói chung, họ phải ca ngợi và thần tượng hóa lãnh tụ theo tư tưởng cấp trên nếu mốn tồn tại để có một vị trí trong xã hội Cộng sản. Tôi thấy Tố Hữu thật tội nghiệp và đáng thương vì phải dùng tài năng của mình làm những áng thơ nịnh hót Nga Sô như vậy. Hy vọng đến một ngày nào đó sẽ có một Chủ tịch nước hay Thủ tướng Việt nam làm lễ tưởng niệm các nạn nhân của chế độ của Cộng Sản Việt nam ( VD trong các vụ như cải cách ruộng đất , Nhân Văn giai phẩm, vv.. và nhiều vụ khác nữa ). Dang, Hải PhòngBưng bít, dùng bạo quyền để người khác không được nói lên sự thật, để tuyên truyền, để độc thoại, để nói dối, để vu oan, ... Cho tôi xin được tưởng niệm những người đã mất.
Trong dịp Tết Nguyên đán, đã có hơn 6.200 người phải nhập viện do đánh nhau, và ít nhất 15 người tử vong, theo Tuổi Trẻ dẫn báo cáo của Bộ Y tế. Phóng viên ảnh Đoàn Bảo Châu gọi đây là con số "khủng khiếp và cho thấy đây là vấn đề nghiêm trọng của xã hội Việt Nam”.	Việt Nam: Văn hóa thấp ắt gây ra bạo lực	Các bác sỹ cho rằng phần lớn các ca đánh nhau là do va chạm giao thông hoặc say rượu bia “Tôi tin rằng hàng ngày trong xã hội Việt Nam chúng ta vẫn luôn có những xô xát kiểu như vậy. Có xô xát nhưng người ta không thống kê đấy thôi, và tôi nghĩ con số cũng sẽ rất lớn,” anh nói trong cuộc phỏng vấn với BBC Tiếng Việt hôm 25/02. Theo phóng viên và cũng là nhà văn, nguyên nhân chính là do nền “giáo dục giáo điều” không mang được những bài học thiết thực của cuộc sống vào trong giảng dạy, không đào tạo cho học sinh các kỹ năng sống. Tuy nhiên, một nhà nghiên cứu văn hóa học từ Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh lại cho rằng, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử chỉ là cái ngọn, không phải gốc rễ của vấn đề. Theo Giáo sư Trần Ngọc Thêm, “việc con người trở nên hung bạo hơn là tình trạng chúng ta đã chứng kiến từ nhiều năm nay rồi.” Trong đó, ba nguyên nhân, bối cảnh chính gây ra tình trạng này là việc phát triển kinh tế thị trường không gắn liền với phát triển văn hóa, pháp luật chưa nghiêm minh và người dân mất lòng tin vào hệ thống pháp quyền dẫn đến việc tự giải quyết những mâu thuẫn riêng; và cách quản lý, thực thi các chính sách văn hóa thiếu hiệu quả. Ông Thêm phân tích, trong bối cảnh kinh tế thị trường, chủ nghĩa duy vật chất lôi kéo con người, trong khi đó yếu tố tinh thần, yếu tố đạo đức, vai trò của tinh thần đạo đức cũng được nói đến nhiều, nhưng mới chỉ ở mức chính sách, văn kiện mà chưa có biện pháp để chấn chỉnh để đưa vào thực tế. “Kinh tế, dù là kinh tế thị trường hay kinh tế kiểu gì đi nữa, thì kinh tế và văn hóa phải đi đôi với nhau, sự giàu có phải đi cùng với trí tuệ và bản lĩnh,” Giáo sư Thêm nói. Tác giả tiểu thuyết Khói cũng cho rằng, văn hóa thấp là một trong những nguyên nhân gây ra bạo lực, do thanh niên ngày càng ít được tiếp xúc với sách vở, nghệ thuật. Nhưng với giáo sư Thêm, người ta vẫn chưa hiểu thật đầy đủ khái niệm văn hóa. Sách vở chỉ là những biểu hiện của văn hóa, còn giá trị sâu xa hơn đằng sau đó là giá trị tinh thần, mà trên hết, là giá trị con người, giá trị đạo đức, giá trị sống. “Giá trị con người [ở Việt Nam] đã bị xuống cấp một cách rất nghiêm trọng, cái đó thì mọi người cũng đã đều thấy và các nghị quyết của Trung ương cũng đã khẳng định, thì đấy mới là cái quan trọng, cái văn hóa mà chúng ta cần quan tâm.” Báo cáo của Bộ Y tế do báo Tuổi Trẻ trích dẫn một trong những nguyên nhân gây xô xát trong dịp từ ngày 27 tháng Chạp tới ngày Mùng 4 Tết là rượu say, tuy nhiên, phóng viên ảnh lại coi rượu chỉ là một chất xúc tác, một kiểu ‘đồng phạm’, và chỉ có phần nào vai trò trong toàn bộ vấn đề. ‘Tự xử’ Người dân tự giải quyết mâu thuẫn vì không còn tin vào hệ thống pháp luật? Trả lời câu hỏi của BBC hôm 25/02 về việc liệu thói quen ‘tự xử’ của người Việt có phải xuất phát từ cuộc chiến tranh nhân dân, và nay đến thời bình, người dân cũng được khuyến khích, tuyên dương bắt cướp, viện sỹ Trần Ngọc Thêm nói: “Một trong những nguyên nhân mà sở dĩ Việt Nam thắng được là nhờ sự linh hoạt, sự tham gia của toàn dân. “Nếu như sức sáng tạo tự phát để chống giặc ngoại xâm đó lại tiếp tục duy trì trong thời bình thì rất nguy hiểm, nó sẽ dẫn đến tình trạng vô tổ chức không quản lý được.” Thêm vào đó, “ranh giới giữa thế nào là tốt, thế nào là xấu, thế nào là được, thế nào là không được thì không có ranh giới cụ thể gì để phân biệt. “Trên thực tế thì nhiều trường hợp trình báo không mang lại kết quả, thậm chí người trình báo còn phải chịu phiền hà thêm nên mới dẫn đến chuyện tự xử. “Trong vụ trộm chó chẳng hạn, nếu công an làm việc tốt để bảo vệ tài sản của người dân, trong trường hợp này là con chó, và xử lý những kẻ trộm chó một cách thỏa đáng, thì đã không có cảnh cả một làng kéo ra để đánh, để giết kẻ trộm chó dã man như vậy.” Anh Đoàn Bảo Châu thì phân tích, việc trải qua nhiều lần chiến tranh có thể giúp người Việt Nam có ưu điểm là “trở thành những chiến binh rất tốt”, nhưng có thể đây cũng chính là điều khiến việc sử dụng bạo lực Việt Nam đã trở thành “thói quen”. Và trong khi phóng viên ảnh cho rằng sẽ còn mất rất nhiều thời gian, công sức và cần có khối lãnh đạo dám nhìn thẳng vào sự thật thì Việt Nam mới có thể cải thiện được văn hóa, Giáo sư Thêm lại lạc quan hơn, ông tin Việt Nam sẽ cải thiện được những giá trị tinh thần trong tương lai. Một trong những cách giải quyết là xây dựng hệ giá trị định hướng văn hóa, mà các nước Đông Nam Á đã xây dựng được từ nhiều năm nay. “Công cuộc hội nhập hiện nay, toàn cầu hóa, công nghiệp hóa, đô thị hóa, nhìn chung là được, hay bị chi phối bởi văn hóa phương Tây khá nhiều. Cho nên các quốc gia ở những khu vực càng có nhiều khác biệt so với văn hóa đô thị, văn hóa công nghiệp của phương Tây càng gặp nhiều khó khăn trong việc chuyển đổi hệ giá trị.” Và điều quan trọng nhất, là phải có được hệ thống pháp luật nghiêm minh, công bằng, khiến người dân tin tưởng, tôn trọng pháp luật, “không dám lờn với pháp luật nữa”. “Thực sự người Việt Nam hoàn toàn không phải đến mức không thay đổi được,” theo Giáo sư Trần Ngọc Thêm.
Hà Kin, một blogger trẻ tuổi mới đây nổi đình nổi đám với cuốn 'Chuyện tình ở Newyork' vốn được đưa lên mạng trong nhiều kỳ và sau tổng hợp thành sách.	'I am đặc biệt'	Trước đó cô cũng thu hút được nhiều sự chú ý khi còn làm ở Bộ Ngoại giao Việt Nam với bài phản bác lại những blog u ám về hội nghị APEC mà Việt Nam tổ chức cuối năm ngoái. 'Chuyện tình ở Newyork' của Hà Kin đã phải ngay lập tức tái bản do nhiều người tìm đọc trong khi cô nói blog của cô có những ngày được hơn 26.000 lượt người tới thăm. Trong một bài viết mới đây, cô tự đi tìm lời giải thích cho sự nổi tiếng trong thế giới ảo và cả thế giới thật của mình. Đây là bài viết riêng cho blog của cô với giọng văn mà giới blogger có lẽ gọi là 'nhí nhảnh con cá cảnh' và BBC không biên tập lại. Thế nào là “cá tính?” Là tính của con cá? Nghĩa là tính của động vật, người cũng là động vật. Tóm lại là ai cũng cá tính hết! Thông minh như tinh tinh hay dở hơi biết bơi ăn cám hấp đều là cá tính. Và cũng làm gì có ai giống nhau một trăm phấn trăm trên thế gian này, kể cả có là clone cũng không bao giờ có chuyện đó. Hồi trước có vài bài báo phản biện vụ nhân bản vô tính người, họ đặt ra câu hỏi: “Thế có thêm vài Hitler và Mussonlini nữa thì làm sao?”. Quên đê, cứ đẻ ra bé Hitler mới đi, đem về đây cho tớ nuôi, một ngày 5 lần đi hót phân mèo cùng tớ. Lớn tớ bắt cạo râu. Thế là thuần tính hết, ngoan hết...cá tính hết! Lại quay lại chủ đề chính, tớ thấy mọi người bảo tớ cá tính, đặc biệt. Mặc dù tớ cũng biết tớ cá tính, đặc biệt...giống y như mọi người vậy, nhưng mà cứ khen tớ (có phải là khen 0?) tớ vẫn sướng! Thế hôm nay tớ nói về 2 sản phẩm của tớ, để chứng minh cho việc tớ “cá tính” và “đặc biệt”. Đó là BLOG và NYLS. Vì sao mọi người biết đến blog của tớ? - Vì vụ APEC. Hồi đó tớ có viết hai bài blog rất dài phản biện lại vụ bức xúc của các em sinh viên tình nguyện. Mà hồi đó vụ này hot lắm cơ, đến ông ngoại tớ ở quê còn hỏi: “Mấy đứa đi tình nguyện nói năm nay APEC làm dở lắm nhé, không bằng...Tiger Cup đâu”. Thế là tớ trổ tài hùng biện. Tự nhiên link được phát tán đi cứ như lửa. Trước APEC page view của tớ có mỗi 6666. - Sự việc dừng lại, blog của tớ lúc đó cũng chưa có gì nhiều đặc biệt. Các bạn vào đọc APEC là chính, hung có đọc các bài khác! Thế nhưng có một bạn phóng viên của báo Tí Trẻ lại tự nhiên cho tớ lên báo, tớ được làm nhân vật phản diện, có link minh họa đàng hoàng, thế là thiên hạ lại lao vào blog của tớ ầm ầm. Thế là lượt view của tớ lại tăng. Lên tận trăm nghìn, tớ “sợ” toát mồ hôi hột! Nhưng mà nhờ thế mọi người bắt đầu phát hiện ra cái tên Hà Kin, họ chợt nhớ ra một bạn Hà Kin có cái nút đỏ đáng ghét một thời đình đám hóa ra ứ phải là...thằng lào, là con xịn hẳn hoi! Các entry bắt đầu được chú ý và quan tâm, vì lúc này tớ chuyển hẳn từ forum hakinkin sang blog, mọi người add tớ ầm ầm, tớ accept hết, còn mở cả blog thứ hai để “nạp thêm hàng”. - Từ APEC, mọi người phát hiện ra một kho âm nhạc mới và những bài viết gây cấn, họ truyền nhau, lượt view tăng đều đều mỗi ngày vài trăm. - Tiếp đến vụ Chuyện tình New York. Nhớ phần mở đầu, đang buồn thúi ruột, chả biết có ai thèm đọc không. Ai dè......cứ thế...thôi khỏi nhắc nó đã tới ngày hôm nay. Vì sao mọi người chịu khó đọc blog của tớ? - Vì blog của tớ có nhiều nhạc hay (chắc chắn thế, tớ xem lượt view nghe nhạc và số lượng email xin nhạc của tớ hơi bị nhiều!) - Vì blog của tớ có ảnh đẹp (nhưng dạo này tớ lười up ảnh). - Vì blog của tớ có những bài viết cực kỳ gay cấn với những chủ đề gây tranh cãi và tớ rất thích biện luận, biện luận cho con kiến lọt lỗ tai thì thôi í hoặc thật là...cùn, mà tòan chủ đề hot cả. Thế nên tớ cũng hot theo. - Vì...NLYS - Vì tớ và....ông ngoại tớ vui tính! - Vì tớ là người rất chịu khó tìm tòi và thích chia sẻ. - Vì tớ rất friendly! - Vì...tớ vẫn chưa nghĩ ra Mọi người đọc blog của tớ khi thấy tớ cãi cứ nhem nhẻm tưởng tớ hiếu chiến lắm, chủ đề nào tớ cũng phản biện được, ai phản đối tớ tớ cũng cãi được. Sự thật là tớ...hiếu chiến thật, nhưng mà chỉ khi để bảo vệ quan điểm của tớ mà thôi. Còn bình thường ra đường tớ ngoan cực, thằng lào đánh tớ là tớ chạy văng bitis ngay lập tức. Thề, trừ khi nó là...thằng trẻ con tớ mới dám múc lại! Mỗi khi tớ post một đề tài mà tớ biết chắc chắn rằng sẽ có người phản đối, sẽ có người nhảy vào cãi cùn và cãi rất hiển nhiên, nhưng tớ xác định khi bài viết của mình không ảnh hưởng tới bố con thằng nào và trong nhận thức của tớ sự cãi nhau mang lại lợi ích thì tớ sẽ không nề hà gì mà post, kể cả chủ đề nhạy cảm và còn gây tranh cãi lớn. Chẳng bao giờ quan điểm gì của mình là vừa lòng hết cả thiên hạ vì nhận thức của thiên hạ là không đồng nhất. Nếu tớ sợ những sự phản hồi thì tớ sẽ chẳng làm được việc gì và chẳng dám nói gì, và thế thì bạn Hà Kin đâu còn “đặc biệt” và “cá tính” nữa. Chỉ là, tớ mà đã viết một chủ đề là tớ rất tự tin và có những lý lẽ thuyết phục theo đúng nhận thức của tớ. Chỉ mong bạn nào phản hồi thì đọc cho nó kỹ và đảm bảo rằng sự phản biện của bạn sẽ không tự làm bạn XẤU HỔ! Và mặc dù tớ rất friendly nhưng tớ có một nhược điểm LỚN, tớ sẽ nhắc đi nhắc lại để tớ và mọi người...nhớ, đó là tớ bị BỆNH ĐÃNG TRÍ! Vậy nên có bạn nào viết mail cho tớ mà tớ bỏ sót thì thông cảm là tớ quên nhé, từ ngày tớ sinh ra đến giờ chưa biết chảnh là gì. Chảnh như cún cảnh! Tớ bật mí là bé mèo vàng của tớ cũng bị bệnh đãng trí, có hôm tớ cứ nhớ là lông nó màu...trắng và nó thì cứ nhớ là nó chưa ăn gì trong khi tớ nhớ là tớ vừa cho nó một bát to tú hụ đồ ăn rùi. Khổ lắm cơ. Hiện giờ thì tớ vẫn ngạc nhiên vì tại sao mình lại được bon chen vào trong đám các bloggers đại gia cỡ Trang Hạ, Joe, Anh Ngọc, Cô gái Đồ Long...Toàn blog đình đám và toàn người nổi tiếng cả, tớ là ít VÍP nhất, loại nửa mùa. Tớ cũng chả quen VIP nào trong cuộc đời tớ trừ một người là bạn bố tớ, chú ấy tên là... VIP. Nguyễn Trần Đặng Víp! Trong số các blog đại gia kia thì blog tớ thuộc dạng lẩu Lasagna. Trang Hạ dịch truyện, phóng sự, Anh Ngọc bình luận thể thao, Cô gái Đồ Long với những phi vụ tình tiền kinh người nghẹt thở trong giới nghệ sĩ, Joe...viết tiếng Việt. Tớ hâm mộ anh Joe nhất, viết tiếng Việt hay kinh người, rất là sense of humor, chỉ có Việt Nam mình mới nổi tiếng nhờ...giỏi tiếng Việt thế chớ. May đấy, chứ anh Joe mà sang Lào thì đừng có mơ mà nổi tiếng, nghe nói yahoo chưa có hỗ trợ tiếng Lào! Còn blog của tớ, có đủ truyện, nhạc, sex....tiếng Việt....không có thể thao và nghệ sĩ (nhưng biết đâu tương lai tớ đú theo chị Đồ Long và anh Ngọc???? Hihihihi) Lúc đấy tớ sẽ thành super blog, super lẩu! Thế còn NYLS? Vì sao cuốn Chuyện tình New York của tớ là một cuốn sách đặc biệt? - Vì nó là cuốn tự truyện đầu tiên trong thế giới blogger Việt Nam được xuất bản thành sách (hãy nhớ các chi tiết – không phải truyện dịch – và BLOG – chứ không phải là MẠNG nói chung nhé!) - Cuốn sách đầu tiên có lẫn cả Anh lẫn Việt. Đố bạn tìm được cuốn thứ hai ở Việt Nam đấy! - Nó là cuốn sách ĐẦU TIÊN ở Việt Nam có kèm theo audiobook. Và đừng nghĩ audiobook của tớ đơn giản, audio này lại đặc biệt ở những điểm: + Có lồng ghép nhạc rất sinh động, phù hợp với tâm trạng nhân vật chứ không phải là nhạc nền dẫn truyện -à kiểu phong cách cinema, khơi gợi hình ảnh tối đa. + Có nhạc nền là nhạc sống đánh trực tiếp và hơn cả là tác giả hát minh họa luôn cho nó super sinh động. +Nhạc rất lạ và độc đáo, có đầy đủ, pop, rock, piano, sáo, guitar và cả...karaoke nữa. Bạn sẽ được nghe đoạn cao trào bằng nhạc instrumental Fallin’ của Alicia Keys, nghe lạ và...hợp lý cực kỳ luôn! - Là cuốn sách mà người viết không phải là một người có danh tiếng trên văn đàn từ trước đến giờ, tức là hoàn toàn nghiệp dư, chả ai biết bố con bạn Hà Kin là ai! Từ điều này, rút ra một hệ quả, tớ xin đính chính luôn trên này: + Tớ hung phải là nhà văn trẻ, tớ chỉ là một người viết trẻ, vì tớ biết viết và vì tớ....trẻ. Tớ không có ý định theo nghiệp văn chương vì tớ không có sự kiên nhẫn của một nhà văn. Tớ không đại diện cho lớp nhà văn trẻ nào hết bây giờ, tớ không có định hướng nào cho văn học mạng trong tương lai! Sở dĩ tớ phải nói điều này để tránh sau này mọi người tiếp tục phỏng vấn tớ câu hỏi: “Là một cây bút trẻ, chị nghĩ gì về hiện trạng văn học ngày nay? Tương lai văn học sẽ theo chiều hướng nào?....Khao khát của những người viết trẻ là gì...?”. Ak ak, đừng hỏi tớ trí tuệ thế nhá, tớ hung trả lời được đâu! Tớ chả biết cái gì, mai tớ ăn gì tớ còn chả biết! - Một cuốn sách là sản phẩm của bạn bè từ A đến Z. Tưởng tượng nhé, giám đốc nhà sách là bạn học cùng khóa, tranh vẽ minh họa là em gái bạn thân vẽ, đệm nhạc và đánh nhạc là hai anh ex-hàng xóm, sáo của em Hoàng Anh (tình yêu chung thủy của bạn Hà Kin), bìa do em trai tớ thiết kế, giọng đọc cũng là chị Kim Thanh biết tớ từ ngày xửa ngày xưa. Và họ đều có một điểm đặc biệt: Làm việc với điều kiện: “Đừng có nói tiền nong gì (ak ak), họ đều đến và làm việc hết mình vì yêu thích tác phẩm của tớ và vì...yêu tớ! - Một cuốn sách mà tớ nhận được bao nhiêu là lời cảm ơn. Cái này thì tớ khẳng định không phải cuốn sách nào ngoài kia cũng có được nhé. Mọi người cảm ơn tớ vì tớ đã viết và chia sẻ câu chuyện này. Có người email tớ nói rằng: “Chị đã rất buồn và tuyệt vọng, thậm chí nghĩ tới cả việc tự tử, nhưng đọc blog và câu chuyện của em, chị đã thấy lại ý chí quyết tâm ở cuộc sống, cảm ơn em!” Tớ tin còn nhiều lời cảm ơn như thế ngoài kia mà tớ không thế nào được nghe hết! Điều này sẽ dẫn tới một hệ quả, NYLS sẽ là một món quà cực kỳ ý nghĩa để tặng bạn bè,đặc biệt những ai đang rất down trong cuộc sống. - Một cuốn sách được PR một cách cực kỳ tự nhiên. Nghĩa là tớ chưa có chiến lược gì PR cho nó cả, nhưng có rất nhiều lời đề nghị quảng bá cuốn sách hộ tớ. Ngay cả khi tớ bất ngờ phát hiện ra link truyện của mình đang được “xôn xao” trên web trẻ thơ cũng do chị Đông Vy post lên. Những người bạn và kể cả những con người xa lạ đến PR với tớ rất tự nguyện, thậm chí tớ còn lười biếng 0 chịu quảng bá mình (như vụ trên v6 chẳng hạn). Ai cũng đồng ý PR sách vô điều kiện.Chính vì vậy tớ chỉ muốn được tặng hết sách cho những con người đáng yêu này mà thôi, tớ rất trân trọng tình cảm của mọi người dành cho tớ. Có lẽ “ở hiền gặp lành”. Tuy nhiên, thế có nghĩa là tớ rất dị ứng với bạn nào đặt điều kiện cho tớ để “PR sách cho bạn”. Hiển nhiên là tớ sẽ “trả bạn gì đó” để bạn viết về tớ, nhưng đừng cưỡng ép hay đề nghị với tớ quá thô thiển, tớ không thích thế đâu nhé! Tớ tự biết nên làm gì và tặng ai cho phải lẽ! Bạn nào ghét tớ thì cứ chửi sách tớ đi, tớ càng nổi tiếng, đường nào bạn cũng thiệt! Nhưng đừng nghĩ rằng tớ là người thích sự nổi tiếng. Tớ cứ thích nó “nổi tiếng” kiểu thế này thôi, có thêm nhiều bạn và được nhiều người yêu quý. Bạn yêu tớ thì tớ yêu lại bạn, bạn có thêm một người bạn để yêu, vậy thôi! À, nói đến tặng sách. Tớ thì chẳng ngại ngần tặng sách, tớ sẽ phải mua vài chục cuốn để đi tặng không chừng. Nhưng đây là dịp để bạn bè của Hà Kin thể hiện sự “tốt bụng” và “ủng hộ lẫn nhau”, hihihi. Bạn mua sách thì nghĩa là sách bán chạy, bán chạy nghĩa là nó...hay, với tớ là thế và với nhà sách là doanh thu tốt, rất đơn giản, đúng không? Anh Hero có thắc mắc sao tớ phải cạnh tranh với chị Trang Hạ (có cuốn Xin lỗi, em chỉ là con đĩ) và Joe (có cuốn Tôi là Dâu), là 2 sản phẩm từ blog đang rất bán chạy ngoài kia. NYLS của tớ cũng là một sản phẩm từ blog, tớ cứ đú đòi cạnh tranh thế chứ danh tiếng của tớ so với họ không là cái đinh! Nhưng mà tớ đặc biệt Và tớ cá tính Thể nào rồi tớ cũng là cái đinh vàng đính 10 viên kim cương Chờ mà xem Hihihihihi, hahahaaaaaaaaaaaaaa Hum nay tớ khỏe rồi, được nói nhảm (thật không?) một tí, tớ vui lắm! Bình TíchCindy cho rằng chẳng có gì để bàn bạc cả, thế mà bây giờ tớ thấy các đằng ấy bàn bạc cũng nhiều nhiều. Riêng tớ không tò mò câu truyện của Hà Kin, nhưng ngày cũng click vào mục này vài cái, xem có đằng nào cá tính giống Hà Kin hay không. Chưa thấy. HạnhXã hội nào cũng vậy, cũng có đủ loại người. Ở VN thì thấy bình thường, nhưng người trong nước thường thấy người nước ngoài, và cả người Việt sống ở nước ngoài (ngoài VN) có chút gì đó cao hơn, sang hơn (nhìn từ bề ngoài, họ có tiền, có tự do đi và về, như bước vô/ra sân bay TSN-quốc tế- là đã thuộc 1 thế giới khác). Cho nên có nhiều nguời thấy, và muốn vạch trần sự thật đằng sau sự hào nhoáng mà nhiều người hâm mộ, muốn hay không, thực sự cái nhìn của người trong nước đối với VKiều có cái gì đó hâm mộ, ganh tị. Họ muốn nhiều người trong nước thấy để "đừng có ham!" hi hi. Chỉ có điều nên nói rõ, xã hội nào cũng có người tốt, người xấu, nhưng mà nếu cái phạm vi "xấu" nhỏ, không hại ai hay không vi phạm pháp luật thì không có nguy hại cho xã hội (chỉ ảnh hưởng tới cá nhân họ), và cũng đừng quên rằng số đông những người làm Nail này đã và đang góp phần không nhỏ trong việc "xây dựng tổ quốc" (trong 4 tỉ mỗi năm). Còn những cái xấu, tuy khó nhìn thấy nhưng gây hại tới xã hội thì nguy hiem hơn (biet đâu cô em này là con của 1 nhân viên VN Airlines, đi du học bằng tiền thâm lạm công quỹ?). Xã hội VN bây giờ đang thổi phồng "cái tôi", cái thời ép người ta phải sống vì "tập thể" đã qua bây giờ thì, sống, làm việc và tồn tại vì cái tôi...và mọi người xum xoe, tán thưởng những người giương cao ngọn cờ chủ nghĩa cá nhân. Khác với thời mặc đồng phục, nép mình vào đám đông, khác biệt thì bị coi là dị hợm, bây giờ khác biệt được coi là có "cá tính"!! Liên, AustraliaTrời đất, bài như vậy mà BBC cũng đăng ư???? Tôi thì thấy giống bạn Cindy, chẳng có gì là hay ho cả. Son Tra, Hà NộiGửi Chi, Cindy và Cua... Các bạn suy nghĩ quá phong kiến, quá tri thức tự tôn. Tri thức tự tôn là gì? Tri thức tự tôn là các bạn tự cho mình tôn trọng tiếng việt, tự cho mình yêu quý cái bản sắc tiếng Việt. Tôi xin hỏi bạn có giám chắc bạn ko phun đệm tiếng anh và tiếng việt 100% ko (với Chi) bạn đang dùng cái bạn gọi là tiếng Việt cao quý để miệt thị người khác đấy. Trần PhongĐây cũng là cơ hội để so sánh văn và người. Cám ơn Hà Kin và BBC. Nguyen, Hoa Kỳ"Chuyện Tình ở Newyork" trong Blog của Ha Kin phải là "Chuyện tình ở New York". Không có Newyork ở Mỹ, Mà chỉ có New York (viết rời ra). Kính chúc sức khỏe! Chi, LondonTôi tương đối trẻ (27 tuổi), học phổ thông ở Việt Nam sau đó học tập và làm việc tại Anh đã gần 10 năm nay. Tôi thích ngôn ngữ, rất yêu cả tiếng Việt và tiếng Anh (và một số ngôn ngữ khác). Vì thế nên tôi không đồng tình với những người khi nói hay viết dùng nửa tiếng Anh, nửa tiếng Việt. Tôi thấy đây như là sự xúc phạm đến tiếng Việt. Đằng VânNgày trước các cụ khó khăn, không cho con cái, nhất là con gái xưng hô kiểu "mày, tao, chi tớ, đằng ấy, đằng này". Thế nhưng bây giờ nghe các blogger gái xưng hô "tớ tớ" nghe cũng ...dị ứng ra phết. Cua, Hà NộiCó vài điều thế này: Điều 1: Em đúng là một con người không có cá tính! Vì sao? Vì con cá chẳng bao giờ kể về mình, còn em này thì tự thổi như thổi kẹo cao su. Cẩn thận kẹo cao su thổi to quá nó vỡ dính hết cả vào mồm đấy. Mất hết cả xinh, sao mà lấy chồng đây?! Điều 2: Thời các cụ, mặc áo the mà đi giày tây là giống không ra gì. Thời nay, viết chữ dở tây dở ta lại được khen, được đăng báo. Mọi thứ thay đổi nhiều quá, nhể. Điều 3: Đăng những thứ linh tinh này lên để biến BBC thành Báo Bắp Cải à? Thuý ViKhông, Cindy, New York bạn còn trẻ lắm nên không nhận thấy những trang blog thế này tuy là khác tông, không có gì là hứng thú với bạn, với nhiều người, nhưng dụ được nhiều tuổi trẻ năng động, ưa phá phách, cái gì có giá trị lợi dụng thì blog tự do. Cindy, New York29 tuổi có lẽ tôi thuộc loại già chăng? hay thuộc loại khác tông? Đọc bài nầy tôi chẳng thấy có gì là hứng thú, có gì là hay ho hoặc có gì để bàn bạc cả.
Tuyển Đức đã hạ Algeria trong một trận cầu căng thẳng, hấp dẫn từ đầu tới cuối nhờ hai bàn thắng của Schurlle và Ozil ở các phút 92 và 119.	Thắng Algeria 2-1, Đức vào tứ kết	Bàn thắng thứ hai của Ozil là quyết định khi đưa tuyển Đức chắc chân vào tứ kết. Bàn thắng của Ozil là quyết định vì ở phút bù giờ thứ nhất của hiệp phụ thứ hai, phút (120+1), Djabou đã giúp Algeria rút ngắn tỷ số xuống 1-2. Tuy nhiên thời gian còn lại là không đủ để các cầu thủ Bắc Phi san bằng tỷ số. Tuyển Đức đã thi đấu rất mạnh mẽ, đầy kỷ luật trước một Algeria thi đấu phòng ngự rất tốt và phản công rất tích cực. Algeria khởi đầu tốt ở hiệp một, nhưng Đức là đội đá chủ động hơn và có nhiều bóng cùng cơ hội ăn bàn hơn. Algeria từ giã World Cup trong một trận cầu đẹp mắt và đáng tự hào. Tuyển Đức sẽ đi tiếp vào vòng tứ kết và tiếp tục là một trong các niềm hy vọng đi sâu vào chung kết của châu Âu. Phần tường thuật trận đấu Cổ động viên Algeria lo lắng cho đội nhà đang bị dẫn điểm. Phút 30, các nỗ lực tấn công dồn dập của Đức lại đem đến bàn thắng, khi pha sút bóng cuối cùng của Ozil thành công. Tỷ số là 2-0 và Đức đã đi gần hơn nữa vào vòng tứ kết. Hiệp phụ thứ hai được cộng thêm 2 phút, và kịch tính của trận đấu lên cao khi ở phút 32, Slimani có pha tiếp bóng thành công và ghi bàn rút ngắn tỷ số cho Algeria. Tỷ số là 2-1 nghiêng về Đức. Algeria lại đang hy vọng, nhưng pha phản công và đánh đầu cuối cùng của các cầu thủ áo xanh quá nhẹ, cùng lúc đó, trọng tài nổi còi kết thúc 120 phút thi đấu. Tuyển Đức lọt vào vòng tứ kết. Algeria chia tay World Cup sau một trận cầu hết sức ấn tượng và đẹp mắt khi họ đã gây rất nhiều khó khăn cho các học trò của HLV Joachim Loev. Bàn thắng của tiền đạo Schurrle đem lại hy vọng và lợi thế cho tuyển Đức. Hiệp phụ thứ hai bắt đầu được ba phút, tỷ số lúc này vẫn là 1-0 nghiêng về Đức. Pha đá phạt trực tiếp cắt mặt của Brahimi bị thủ thành Neuer bắt gọn. Tuyển Đức có sự thay người với Schweisteiger ra sân trong thế tập tễnh, người vào thay là tiền vệ Kramer. Phút 21, Algeria tổ chức pha tấn công từ cánh trái, nhưng tiền đạo Djabou đã rơi vào thế việt vị. Hiệp phụ thứ hai chỉ còn dưới mười phút, có thể bàn thắng của Schurrle cũng tạo đủ lợi thế và đà chiến thắng cho Đức, nếu các học trò của ông bầu Vahid Halihodzic không thể xoay chuyển được tình thế ở các phút cuối. Phút 23, Zemmamouche có pha căng ngang từ cánh phải nhưng không có pha tiếp bóng nào giúp Algeria ghi bàn. Đức trả lời bằng pha dốc bóng của Muller bên cánh phải, nhưng anh dẫm bóng, để bóng chuội ra sau và bị hàng thủ Algeria cướp được, phá lên. Phút 25 của hiệp phụ thứ hai, Brahimi hoạt động rất tích cực ở vòng trung lộ, các cầu thủ châu Phi cũng kéo bóng về phần sân mình để kéo hàng phòng thủ của Đức dâng lên. Phút 26, Schurrle dốc bóng ở cánh phải, nhưng pha dứt điểm của anh bật chân Belkafem bật ra. Phút 27, Kramer phối hợp với đồng đội định dứt điểm nhưng không thắng được hàng thủ áo xanh, chỉ vài giây sau, Muller đột phá thành công, nhưng pha sút bóng của anh bị M'bolhi phá ra. Thủ thành Algeria M'Bolhi tung người rất đẹp cản phá pha sút xa của Philipp Lahm ở hiệp hai. Trận đấu bước vào hiệp phụ thứ nhất. Các bình luận viên nói với BBC tuyển Đức chưa từng bại trong các pha luân lưu phạt đền ở World Cup. Và kịch tính của trận đấu xảy ra khi ở phút thứ hai của hiệp phụ, Schurrle cài gót chân trái thành công và đệm bóng tính tế vào lưới Algeria từ đường chuyền căng ngang của Muller. Tỷ số là 1-0 nghiêng về phía Đức, đội bóng cuối cùng đã tìm được chìa khóa mở toang cánh cửa phòng ngự của Algeria. Sau bàn thắng, tuyển Đức tiếp tục tấn công quyết liệt. Phút thứ 9, Muller qua mặt Mostefa và sút căng chệch cột dọc bên phải khung thành Algeria. Những phút này, các cầu thủ áo xanh có hai sự thay đổi nhân sự. Tuyển Đức tấn công nhanh, nhưng rút về phòng ngữ cũng kín kẽ, và có tầng lớp. Phút thứ 11, Mostefa có pha ra chân rất nhanh sau cú đá phạt góc của đồng đội, bóng đi căng qua cả một rừng chân các tuyển thủ Đức, nhưng bóng đi chệch cột dọc bên trái của Neuer. Pha đá phạt khá rối của tuyển Đức ở cuối hiệp hai. Tuyển Đức vẫn kiên trì tổ chức tấn công, họ phối hợp rất đẹp giữa các pha đột phá, và chuyền dài, câu bổng vào vòng cấm địa. Hàng tiền vệ Đức thi đấu khá nhịp nhàng, trong khi ác chân sút của Đức kiên trì chạy chỗ để tìm cơ hội dứt điểm thuận lợi. Tuy nhiên, các cầu thủ Algeria vẫn phòng thủ rất kiên cường và họ tăng tốc ngay mỗi lần có cơ hội phản công. Các phút bù giờ đã hết, tỷ số vẫn là 0-0 và hội đội bóng chuẩn bị bước vào hai hiệp phụ. Tuyển Đức cầm nhiều bóng hơn trong cả hai hiệp và họ có tới chừng 21 nỗ lực công thành, tuy nhiên vẫn chưa thể thắng được M'Bolhi. Tuyển Algeria đã thể hiện lối đá rất tích cực, họ không phòng ngự thụ động mà sẵn sàng dốc bóng phản công Đức một cách mãnh liệt khi có cơ hội. Hàng thủ của các cầu thủ áo xanh lá cây cũng hoạt động tốt để hạn chế các đợt tấn công rất phong phú, đa dạng và đầy uy lực của tuyển Đức. Muller đánh đầu cận thành ở cuối hiệp hai, nhưng không hạ được thủ thành M'Bolhi. Phút 87, tuyển Đức được hưởng pha sút trực tiếp. Cự ly khoảng 35 mét, nhưng góc sút rất rộng. Ba cầu thủ áo trắng đứng quanh trái bóng, Đức cs pha phối hợp khá rối, và pha câu bóng của Kroos đã không tới được Muller, người băng xuống chiến thuật trong tư thế vừa ngã, vừa chạy. Phút 89, Neuer lại phải băng ra khỏi vòng cấm địa để cản phá đường chuyền phản công của Algeria. Tuyển Đức có cơ hội tuyệt vời ở phút 90 khi Schweisteiger đón pha lật bóng từ cánh phải và lắc đầu rất đẹp vào khung thành của M'Bolhi, nhưng thủ thành xuất sắc này đã ổ người bắt gọn. Hiệp hai được cộng thêm bốn phút bù giờ và Đức gia tăng áp lực. Phút 92, Lahm lăn xả đột phá, nhưng tuyển Đức, được trọng tài cho hưởng lợi thế khi Algeria mắc lỗi, vẫn không thể ghi bàn. Ông bầu Loev dặn dò Khedira khi anh vào sân thay cho Mustafi. Các phút 74 tới 76, Algeria bùng lên với các pha tấn công và thủ thành Neuer phải hơn một lần trổ tài bắt bóng để cản phá các cú sút của Algeria. Phút 79, tuyển Đức trả lời bằng pha tấn công sắc bên cánh phải, nhưng cú dứt điểm không thắng được M'Bolhi. Trước đó, phút 78, ông bầ Halihodzic của Algeria cho Taider ra nghỉ và thay bằng Brahimi. Phút 81, Đức suýt nữa ghi bàn, khi pha dứt điểm bằng đầu ở cự ly gần của Muller bị thủ thành Algeria chọn đúng điểm rơi và đẩy được ra. Tuyển Đức dồn lên tấn công. Phút 82, Thomas Muller quặt bóng thành công lừa được trung vệ Belkalem, nhưng pha sút bóng của anh đi nhẹ và chệch khung thành của M'Bolhi. Trận đấu chỉ còn dưới bảy phút, Algeria đã dâng cao đội hình. Hai đội bóng tranh chấp quyết liệt. Hiệp hai hấp dẫn nhưng vẫn chưa có ai mở được tỷ số. Lahm có pha công thành trái phá ở giữa hiệp hai, nhưng vẫn chưa thể mở tỷ số cho Đức. Tuyển Đức hoàn toàn lấn lướt từ đầu hiệp hai. Algeria có vẻ bị cuốn theo lối đá của Đức, mặc dù họ có vẻ có nỗ lực đá chậm lại. Các cầu thủ châu Phi cũng trông đợi vào các pha phản công, nhưng cho tới nay, lối đã có phần hơi bị động này có vẻ đang làm cho họ gặp nhiều khó khăn. Phòng ngự với đội hình thấp và chờ phản công là con dao hai lưỡi, nếu Algeria bị cuốn theo nhịp độ và lối chơi của Đức, việc họ bị thủng lưới là một khả năng lớn. Phút 69, Mustafi phải nằm sân, tuyển Đức tung tiền vệ Khedira vào thay người. Lúc này, Close vẫn ngồi ghế dự bị. Mustafi đã được các chăm sóc viên dùng cáng khiêng đi. Hậu vệ nà đã chơi khá hiệu quả trong trận đấu hôm nay và anh cũng có nhiều pha lên tham gia tấn công, phối hợp hãm thành đối phương khá dũng mãnh. Phút 71, Neuer dùng đầu phá đường chuyền dài của Algeria cho Slimani, chấm dứt pha phản công nhanh của đội bóng Bắc Phi. Hai đội bóng tăng tốc ngay từ đầu hiệp hai. Tuyển Đức tiếp tục lấn lướt và chiến dịch pressing của họ cùng các pha phối hợp cự ly trung bình nhịp nhàng tiếp tục đẩy thấp đội hình của Algeria. Các phương án tấn công của người Đức rất đa dạng và đầy nguy hiểm với hàng thủ của Algeria. Tuyển Đức đã làm chủ tốt khu trung tuyến, Lahm hoạt động khá tốt, trong khi Shurrle vào sân thay người cũng hoạt động khá hiệu quả bên cánh phải. Phút 60, anh có pha sút xa, nhưng bóng đi chệch khung thành của Bolhi. Trước đó, tiền đạo đang chơi cho Chelsea có pha băng xuống bên cánh phải và căng ngang. Phút 61, pha băng xuống cánh của anh cũng đem lại các tình huống đá phạt cho đội bóng áo trắng. Cỗ máy pressing của Đức phát huy hiệu lực, Loev có lẽ đã yêu cầu các học trò đá nhanh, tích cực ép sân và diễn biến trên sân tới phút 63 cho thấy Đức nếu cứ đá tốt như thế này, bàn thắng có thể chỉ là vấn đề thời gian đối với họ. Kroos suýt ghi bàn cho tuyển Đức ở cuối hiệp một. Hiệp hai đãn bắt đầu được hơn 5 phút, hai đội vào cuộc với tốc độ khá nhanh. Phút 49, hậu vệ phải Mustafi có pha lên tham gia tấn công và suýt ghi bàn cho Đức. Tuyển Đức đá nhanh và họ liên tục câu bóng từ hai cánh vào vòng cấm địa để các mũi nhọn hàng công lao vào dứt điểm. Phút 52, tiền vệ phải Schweisteiger của Đức có pha vào bóng nguy hiểm với tuyển thủ Algeria, tuy nhiên anh may mắn không phải nhận thẻ vàng. Trước đó, Đức rút tiền đao Gotze ra và thay bằng Andre Schurrle, người đang chơi cho Chelsea ở giải Premier League của anh. Đức hy vọng, Schurrle sẽ phối hợp tốt hơn với Muller và Ozil. Phút 55, Lahm lên tham gia tấn công, anh có pha sút căng từ tuyến hai, thủ thành M'Bolhi bay người hết cỡ mới đẩy được bóng ra. Trước đó phải nói tơi pha dàn xếp của Schweisteiger cho Lahm băng vào dứt điểm là rất tinh tế và tuyệt vời. Thủ thành Neuer của Đức nhiều lần phải ra khỏi vòng cấm địa để can thiệp trong hiệp một. Tuyển Đức trong hiệp một đã không chế bóng nhiều hơn gấp đôi Algeria. Trong lúc hàng tiền vệ và hàng công sang cuối hiệp đá rất tốt, thì hai vị trí trung vệ Boateng và Mertesacker có nhiều thời điểm phối hợp chưa tốt. Đầu và giữa hiệp một chứng kiến nhiều pha thủ thành Neuer phải liên tiếp băng ra ngoài vòng cấm địa để hỗ trợ phòng thủ trước các pha chọc khe, xuống bóng của Algeria. Cũng ở những thời điểm này, Algeria đã thi đấu rất sắc sảo với Ghoulam, hậu vệ trái, lên tham gia tấn công đã có pha sút bóng căng suýt thành bàn. Algeria cũng có một cơ hội khi Slimani đánh đầu tung lưới Neuer, nhưng trọng tài xác định trước đó anh đã rơi vào thế việt vị. Mười phút cuối của hiệp một có thể thấy tuyển Đức đã bùng lên, họ đá pressing toàn sân và lấy lại thế chủ động. Đức đã có các pha sút xa và sút bồi suýt thành bàn của Gotze và đặc biệt là Kroos. Hai siêu dự bị trong trận đấu của tuyển Đức Klose và Podolski. Phút 41, thủ thành M'Bolhi hai lần trổ tài cản phá, cứu thua cho đội nhà, sau khi cả hai pha sút xa và sút bồi của Kroos và Gotze làm cho các cổ động viên Đức tưởng đã có bàn thắng. Đức bắt đầu tăng cường các pha sút xa. Phút 44, tiền vệ trái Kroos di chuyển vào trong và có pha sút xa, bóng đi căng, vọt xà ngang của Algeria. Tuyển Đức có nhiều bóng hơn và họ đang triển khai các phương án sút xa hoặc phối hợp nhỏ thọc cánh để tìm kiếm một bàn thắng làm bàn đạp thuận lợi cho hiệp hai. Hiệp một được cộng thêm 1 phút bù giờ, và Đức vẫn đá pressing, họ không cho hàng tiền vệ của các cầu thủ áo xanh một kẽ hở nào ở khu trung lộ. Và hiệp một đã hết, hai đội tạm nghỉ với không bên nào ghi được bàn thắng mở màn. Thủ thành Neuer của Đức nhiều lần băng ra phá các pha chọc khe của Algeria. Hiệp một còn chừng 10 phút nữa, tuyển Đức đang có bóng nhiều hơn với 65% so với 35% của Algeria. Phút 35, Muller đánh đầu từ pha lật cánh từ bên phải vào, bóng đi chệch cột dọc bên phải của thủ thành M'Bolhi. Tuyển Đức đang dâng cao đội hình và họ liên tục tìm các phương án phối hợp trung bình cũng như các quả lật cánh từ hai biên để gây áp lực với Algeria. Phút 38, thủ thành M'Bolhi đẩy được một cú sút xa của các cầu thủ Đức. Tiền vệ phải Schweisteiger hoạt động khá năng động những phút này. Phút 39, Algeria có pha sút xa, bóng đi căng, nhưng bật chân cầu thủ Đức bật ra. Pha phối hợp là rất đẹp. Phút 40, Neuer thêm hai lần nữa phải ra sát đường biên cánh trái để cản phá các pha xuống bóng của Algeria. Trung vệ Boateng tranh bóng với tiền vệ Slimani ở giữa hiệp một. Phút 27, thủ thành Neuer một lần nữa phải băng ra khỏi vòng cấm địa để cản phá pha xuống bóng tấn công của các cầu thủ Algeria. Những phút nửa sau hiệp một, hai đội thi đấu với nhịp điệu trung bình. Có thể nói, Algeria đã thi đấu rất tốt cho tới lúc này, họ cầm nhịp trận đấu và chia cắt tốt tuyến tiền vệ và hàng công của tuyển Đức. Phút 31, tuyển Đức có pha sút bóng cận thành, nhưng cú sút của Lahm bật chân hậu vệ Algeria bật ra. Phút 32, Algeria được hưởng đá phạt trực tiếp sau khi pha phản công của họ bị hậu vệ Đức phạm lỗi. Feghouli sút căng, nhưng bóng đi bổng, vọt xà ngang. Thủ thành Neuer băng ra xa trong một pha bỏ trống khung thành đầu hiệp một. Nửa hiệp một đã trôi qua, Algeria chơi rất tự tin và họ liên tục có các pha bóng nguy hiểm đe dọa khung thành thủ môn Neuer ở các phút 17 và 19. Hậu vệ trái Ghoulam hai lần có các pha dứt điểm nguy hiểm buộc Neuer và hàng thủ Đức phải giật mình. Trước đó, phút 14, tiền vệ phải Schweisteiger có pha sút bóng căng ngoài vòng 16m50, nhưng thủ thành M'Bolhi đã hóa giải bằng pha bắt bóng mất hai nhịp. Các cầu thủ bắc Phi đang triển khai một lối đá ấn tượng. Họ tấn công mạch lạc, làm chủ khu trung tuyến và có các đường xuống biên sắc sảo. Phút 20, ông bầu Joachim Loev đã phải chạy ra sát đường biên chỉ đạo các học trò với sự lo lắng không thể che đậy. Cổ động viên tuyển Đức trước cuộc đọ sức ở vòng 16 gặp Algeria. Tuyển Đức so tài cùng Algeria ở trận cầu knock-out thứ hai hôm 30/4 trên sân Estádio Beira-Rio, Porto Alegre. Tuyển Đức đứng đầu bảng G với 7 điểm ở vòng loại được cho là đội bóng có nhiều cơ hội hơn trước Algeria, đội lọt qua cánh cửa hẹp đứng thứ nhì bảng H với bốn điểm ở vòng đấu bảng. Phút thứ ba, Đức triển khai pha tấn công ở cánh phải, nhưng trọng tài thổi việt vị. Phút 5, Muller băng xuống đón pha chọc khe của đồng đội, nhưng thủ thành M'Bolhi của Algeria đã đoán được ý đồ và băng ra bắt gọn. Ở trận cầu hôm thứ Hai, tuyển Đức ra quân với đội hình tấn công 4-3-3, với bộ ba hàng công Muller đá cắm, Ozil và Gotze lần lượt được bố trí ở hai cánh phải và trái. Trong khi phía Algeria, ông bầu Vahid Halihodzic triển khai đội hình với 5 hậu vệ, với Lacen đá ở vị trí trung tâm, trong khi Soudani được cắm trên cao. Phút thứ 9, thủ thành Neuer của Đức có pha băng ra xa nguy hiểm, để trống khung thành, nhưng tiền vệ của Algeria không tranh thủ được cơ hội này.
Việc hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc đang tiến triển nhanh hơn nhiều so với dự đoán của các nhà phân tích.	Sức mạnh quân sự Trung Quốc 'vươn ra toàn cầu'	Những tiến bộ và trình độ kỹ thuật của Trung Quốc rất đáng chú ý Theo các chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) ở London, giờ đây Washington đang có xu hướng lấy Trung Quốc làm thang bậc đánh giá các yêu cầu về năng lực quân sự của mình, chứ không phải là Nga như trước đây. Điều này đặc biệt đúng với lực lượng không quân và hải quân - trọng tâm nỗ lực hiện đại hoá của Trung Quốc. Đô đốc Harris 'không ưa TQ' làm đại sứ Mỹ ở Úc TQ: Tổng đài toàn nữ phục vụ đường dây đỏ Indonesia ngưng quan hệ quân sự với Úc Tuy nhiên, Hoa Kỳ vẫn lấy Nga làm tiêu chuẩn so sánh dựa trên các sự kiện quân sự gần đây tại Châu Âu. Cán cân thay đổi? Xu hướng này đã được ghi lại trong 'Military Balance' (Cân bằng Quân sự) - bản đánh giá thường niên về sức mạnh quân sự và chi tiêu quốc phòng toàn cầu, được Viện IISS xuất bản từ năm 1959 đến nay. Tất nhiên, chiến lược phát triển quân sự của Trung Quốc đã diễn ra một thời gian, và đến nay nó đã đạt được một bước tiến đáng kể giúp Trung Quốc trở thành "đối thủ ngang hàng" với Washington. Thị trường bán UAV toàn cầu Trước khi công bố bản đánh giá Cân bằng Quân sự năm nay, tôi đã ngồi lại với một nhóm các chuyên gia IISS để cố gắng khai thác thêm chi tiết về xu hướng này, nhằm cung cấp một bài viết mạnh mẽ cho các bảng số liệu thống kê hàng năm. Những tiến bộ và trình độ kỹ thuật của Trung Quốc rất đáng chú ý - từ các tên lửa đạn đạo tầm xa thông thường cho đến các máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm. Năm ngoái, chiến hạm đầu tiên của Trung Quốc hoàn toàn chế tạo, cả thân và vỏ - loại tàu tuần dương Type 55 - đã được đưa vào sử dụng. Khả năng của nó sẽ làm cho bất cứ lực lượng hải quân Nato nào cũng phải suy đi tính lại. Hiện nay, Trung Quốc đang đóng hàng không mẫu hạm thứ hai. Nước này đang cải thiện cơ cấu quốc phòng để lập ra ra một bộ chỉ huy trung tâm bao gồm tất cả các bộ phận trọng yếu. Về pháo binh, phòng không và tấn công trên bộ, Trung Quốc có các vũ khí có tầm bắn xa hơn của Hoa Kỳ. Kể từ khi tiếp nhận dòng công nghệ tiên tiến của Nga từ cuối những năm 1990, hải quân Trung Quốc nâng cấp và làm mới đa số các hạm đội tàu mặt nước và tàu ngầm. Quân gìn giữ hòa bình VN sẽ sang Nam Sudan 'Tổng tấn công đạt kết quả ngoài dự kiến' Ông Tập muốn quân đội TQ 'không tham nhũng' Lào tuyên bố rút quân khi Hun Sen thăm Trên không trung, chiến đấu cơ một người lái, J-20 nay đã được đưa vào vận hành. Dân trong nghề gọi đây là "máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm", có nghĩa là máy bay kết hợp công nghệ tàng hình với tốc độ bay siêu âm và hệ thống điện tử tích hợp cao. Nhưng các chuyên gia IISS vẫn còn hoài nghi. Họ nói rằng: "Không quân Trung Quốc vẫn cần có chiến thuật thích hợp để vận hành máy bay phản lực dạng khó phát hiện và phải đưa ra các học thuyết để kết hợp chiến đấu cơ "thế hệ thứ năm" với các "mô hình thế hệ thứ tư" trước đó". Hình minh họa: Một chiếc Y-20, máy bay vận tải quân sự cỡ lớn do Trung Quốc tự sản xuất "Mặc dù sự tiến bộ là rõ ràng, nhưng Trung Quốc có thể bổ sung vào những chiếc máy bay này một loạt các tên lửa không đối không mạnh tương đương với tên lửa ở các kho vũ khí của các nước phương Tây", các chuyên gia IISS nói thêm. Bản đánh giá Cân bằng quân sự năm nay dành hẳn một chương để nói về việc phát triển vũ khí không quân của Trung Quốc và Nga. Đây được xem là như là một bài kiểm tra quan trọng về sự thống trị của phương Tây trong lĩnh vực này. Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, Hoa Kỳ và các đồng minh đã tiến hành một loạt chiến dịch không quân và chỉ mất vài máy bay. Tuy nhiên, theo IISS, sự thống trị này sẽ ngày càng trở nên thách thức. Chẳng hạn, Trung Quốc đang phát triển một loại tên lửa không đối không tầm xa nhằm tấn công máy bay chở dầu và máy bay chỉ huy. Nếu Trung Quốc phát triển thành công loại tên lửa này, hai loại phi cơ trên của Hoa Kỳ và đồng minh sẽ dễ bị tấn công khi xuất kích. Các tác giả của bản đánh giá 'Cân bằng Quân sự' cho rằng việc phát triển tên lửa không đối không của Trung Quốc vào năm 2020 "sẽ buộc Mỹ và các đồng minh trong khu vực phải xem xét lại không chỉ về chiến thuật, kĩ thuật và quy trình quân đội mà còn là định hướng các chương trình phát triển không quân của mình." Theo IISS, lực lượng quân sự trên bộ của Trung Quốc đang tụt lại phía sau trong nỗ lực hiện đại hoá. Chỉ khoảng một nửa thiết bị có thể sử dụng được trong chiến đấu hiện đại. 'Có 5.000 gián điệp TQ hoạt động ở Đài Loan' TQ giúp Campuchia 'hiện đại hóa quân sự' Campuchia cùng TQ tập trận Rồng Vàng Anh ký hiệp ước quân sự riêng với Ba Lan Tuy nhiên, bộ binh Trung Quốc cũng có một số tiến bộ nhất định. Nước này đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ đạt được cả "cơ giới hoá" và "thông tin hoá". Thuật ngữ "thông tin hoá" chưa thực sự rõ ràng nhưng Bắc Kinh đã và đang theo dõi vai trò của công nghệ thông tin trong chiến tranh và tìm cách thích nghi với các điều kiện riêng của mình. Trung Quốc có một mục tiêu rõ ràng, vì vậy nhiều hệ thống vũ khí mới đã được thiết kế để đạt được mục tiêu này. Trong trường hợp xung đột, chiến lược này sẽ giúp Trung Quốc đẩy quân đội Hoa Kỳ ra xa bờ biển của họ, lý tưởng là đẩy ra tận ngoài vùng sâu của Thái Bình Dương. Trong thuật ngữ quân sự, chiến lược này được gọi là "phong toả và chống tiếp cận" (A2AD). Điều này giải thích Trung Quốc đang tập trung vào hệ thống không quân và hải quân tầm xa nhằm khiến cho tàu hải quân Mỹ gặp rủi ro. Nếu coi quân sự là bóng đá, thì cầu thủ Trung Quốc đang thi đấu khá tốt tại giải Ngoại hạng. Xuất khẩu vũ khí Phi cơ không người lái do Trung Quốc xuất khẩu Tuy nhiên, tác động quân sự toàn cầu của Bắc Kinh chưa dừng lại ở đây. Nước này còn có chiến lược xuất khẩu vũ khí đầy tham vọng. Thông thường, Trung Quốc sẵn sàng bán các công nghệ tiên tiến mà các quốc gia khác không có, hoặc không bán cho ai trừ các đồng minh thân cận của họ. Thị trường drone hay phương tiện bay không người lái nhưng có vũ trang là một ví dụ. Công nghệ này lan nhanh đến nỗi người ta phải đặt câu hỏi về ranh giới giữa chiến tranh và hoà bình. Hoa Kỳ, một trong những nước tiên phong trong lĩnh vực này đã không bán máy bay không người lái vũ trang tinh vi cho bất cứ ai, ngoại trừ một số đồng minh Nato thân thiết như Anh. Pháp, nước dùng phi cơ Reaper do Mỹ sản xuất, cũng có kế hoạch trang bị loại máy bay này. Trung Quốc không có những hạn chế như vậy. Nước này có những chiếc máy bay không người lái đầy ấn tượng cùng với các loại vũ khí khác nhau và sẵn sàng mang chúng đến các cuộc biểu diễn quân sự trên khắp thế giới. Bản đánh giá của IISS nói Trung Quốc đã bán những chiếc máy bay không người lái vũ trang (UAV) cho nhiều quốc gia bao gồm Ai Cập, Nigeria, Pakistan, Ả-rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất và Myanmar. Đây là một ví dụ rất hay về việc không dự tính được hậu quả. Việc Washington từ chối bán công nghệ này đã mở cửa cho Bắc Kinh vào các thị trường trên. Chắc chắn, điều này đóng vai trò rất lớn trong việc phổ biến phi cơ không người lái vũ trang, khuyến khích các nước sử dụng UAV nhằm mục đích thu thập thông tin để tìm kiếm các biến thể vũ trang. Các nhà xuất khẩu vũ khí Hoa Kỳ và Phương Tây coi Trung Quốc là một mối đe dọa thương mại ngày càng gia tăng. So với một thập kỷ trước, Trung Quốc nay đã chễm chệ xuất hiện trên thị trường, cung cấp thiết bị chất lượng tốt. Tương tự như ví dụ về UAV, Trung Quốc sẵn sàng nhảy vào các thị trường được cho là quá nhạy cảm đối với nhiều nhà sản xuất phương Tây, hoặc chính phủ của họ. Và như các chuyên gia IISS đã nói với tôi, Trung Quốc có xu hướng giành chiến thắng trên tất cả các mặt của thỏa thuận. Thông thường, Trung Quốc sẽ bán cho bạn vũ khí có chất lượng tương đương 75% công nghệ phương Tây với giá chỉ bằng một nửa. Trong kinh doanh, đây là một đề nghị hấp dẫn. Mảng xuất khẩu vũ khí trên bộ của Trung Quốc kém ấn tượng hơn. Nước này vẫn phải cạnh tranh khách hàng với Nga và Ukraine. Nhưng khi Kiev không thể đáp ứng về mặt thời gian cho một hợp đồng với Thái Lan, người Thái đã mua xe tăng VT4 của Trung Quốc thay thế. Năm ngoái, Thái Lan đã quay lại mua thêm vài chiếc. Các chuyên gia IISS nói rằng Trung Quốc cũng đang cố gắng phát triển vũ khí phù hợp với các thị trường cụ thể. Ví dụ, nước này đang nhắm sản xuất một chiếc xe tăng loại nhẹ dành riêng cho các nước châu Phi, vì đường sá và cơ sở hạ tầng của họ sẽ không thể đối phó với những mô hình thiết giáp nặng hơn do các nước khác cung cấp. Vai trò ngày càng tăng như một nguồn vũ khí tinh vi của Trung Quốc là điều đáng lo ngại cho nhiều quốc gia chứ không chỉ các nước láng giềng. Các lực lượng không quân phương Tây đã có ba thập kỷ thống trị. Tuy nhiên, chiến lược "chống tiếp cận" của Trung Quốc đã cung cấp các loại vũ khí giúp các nước khác có thể dễ dàng áp dụng và làm được điều tương tự. Thái Lan mua xe tăng từ Trung Quốc Một quốc gia Tây Âu có thể có thể sẽ không bao giờ đối mặt với Trung Quốc trên chiến trường, nhưng quốc gia đó có thể đối mặt với hệ thống vũ khí tinh vi của Trung Quốc trong tay của người khác. Theo một chuyên gia của IISS, "quan niệm rằng các nước Phương Tây gặp ít rủi ro khi tham chiến bên ngoài bây giờ cần phải được xem xét lại".
Trong lúc New Zealand đang chuẩn bị thay đổi quốc kỳ, Phil Mercer tìm hiểu về việc bản sắc văn hoá của một đất nước sẽ được thể hiện ra sao trên một thiết kế duy nhất.	Quốc kỳ: niềm kiêu hãnh của mỗi quốc gia	Làm thế nào để gộp được cả lịch sử, địa lý, văn hóa, chính trị và tôn giáo của một quốc gia vào một thiết kế chung? Những cuộc chiến, những làn sóng cách mạng, các liên minh chính trị và những cuộc thi đấu... tất cả đều góp phần định hình nên sắc màu và nội dung của những biểu tượng này. Ở Nam Thái Bình Dương, quốc đảo Fiji đã hứa hẹn với người dân về việc xây dựng một biểu tượng quốc gia mới thoát hẳn khỏi quá khứ thuộc địa, còn New Zealand thì tổ chức cuộc thi thiết kế lá cờ mới với mục tiêu thể hiện được cả tính hiện đại, đa văn hoá lẫn di sản phong phú của người thổ dân bản xứ. Việc thể hiện được cả một đất nước chỉ trên một tấm vải là điều không dễ gì. Cờ Nauru có màu xanh dương với một dải băng vàng ở giữa, thể hiện đường xích đạo, và một ngôi sao lớn 13 cánh đại diện cho các thị tộc trong lịch sử Nauru Người dân xứ Kiwi được quyền nộp, hạn chót là ngày 16/7/2015, các ý tưởng về lá cờ mới lên một uỷ ban độc lập gồm các gương mặt nổi tiếng của New Zealand, là cơ quan sẽ đóng vai trò trợ giúp trong việc ra quyết định về mẫu thiết kế của lá cờ tương lai. Nhiệm vụ của uỷ ban này là chọn ra bốn mẫu thiết kế xuất sắc nhất để đưa ra trưng cầu dân ý vào tháng 11/2015. Sau đó, vòng bỏ phiếu thứ nhì mang tính quyết định sẽ được tổ chức vào đầu năm tới, và mẫu được chọn sau vòng này sẽ thay thế cho quốc kỳ hiện tại của New Zealand, vốn có hình lá cờ thực dân Anh cũ trên nền xanh sẫm với bốn ngôi sao đỏ biểu tượng cho chòm sao Nam Thập Tự. Hàng ngàn mẫu thiết kế đã được gửi tới. Mỗi tác phẩm dự thi đều được xem xét cẩn thận trước khi bốn mẫu xuất sắc nhất được chọn vào vòng chung kết. Quốc gia của những di dân Trong số các mẫu được nộp có mẫu cờ Koru, một thiết kế được làm vào năm 1983 của nghệ sĩ, kiến trúc sư người Áo, Friedensreich Hundertwasser. Tác giả là người từng có một số thời kỳ sống ở quốc gia nhỏ bé ở Nam Thái Bình Dương này trong giai đoạn từ thập niên 1970 cho đến khi qua đời, năm 2000. Thiết kế xanh lá – trắng của ông dựa trên biểu tượng truyền thống của thổ dân Maori, được gọi là Maori koru, với nhành dương xỉ non biếc vẫn đang cuộn tròn những cánh lá xếp nếp nơi đầu cành. "Koru Flag": mẫu thiết kế được làm vào năm 1983 của nghệ sĩ, kiến trúc sư người Áo, Friedensreich Hundertwasser Mike Summerfield, một trong gần 20 người ủng hộ thiết kế này, cho rằng những gì mà Hundertwasser từng trải qua từ cái nhìn của một di dân chính là những trải nghiệm cốt lõi của xứ Kiwi. Trên trang web tiếp nhận các mẫu dự thi của chính phủ, ông viết: “Xét về lịch sử thế giới thì ai cũng là người mới di cư tới New Zealand. Mẫu cờ Koru của Hundertwasser gắn liền với câu chuyện của một di dân, người đã chọn New Zealand làm nhà và dâng tặng cho đất nước một mẫu cờ phản ánh được nền văn hoá mà ông đã chứng kiến ở đây.” Nghệ sĩ, hoạ sĩ vẽ tranh minh hoạ người New Zealand, Otis Frizzell, cũng thiết kế dựa trên những mô-típ truyền thống của thổ dân Maori. Fizzell giữ lại chòm sao Nam Thập Tự, thể hiện ba yếu tố chính là bầu trời, mặt đất và biển cả được thiết kế trên ba màu cơ bản là xanh lá cây, đen và trắng. "Nam Thập Tự là chòm sao rất dễ nhận thấy. Chòm sao này đã dẫn dắt con người tới đây, từ những người định cư đầu tiên cho tới những tay thực dân. Nó là điểm định hướng để mọi người tụ hội về vùng đất này,” ông giải thích. “Màu trắng trên lá cờ thể hiện cho những đám mây trắng trải dài, cũng là những đỉnh sóng bạc đầu trên đại dương. Màu xanh lá cây bên dưới là những ngọn núi và những lớp sóng vỗ đại dương. Điều đó gợi lên tinh thần New Zealand trong tôi." "Đó là một cách sửa sai. Khi còn bé, tôi thậm chí còn không biết có sự khác nhau giữa cờ New Zealand và cờ Úc. Tôi từng nghĩ chúng tôi dùng chung cờ,” ông nói. Mẫu thiết kế của nghệ sĩ, hoạ sĩ vẽ tranh minh hoạ người New Zealand, Otis Frizzell, cũng thiết kế dựa trên những mô-típ truyền thống của thổ dân Maori ‘Sự đơn giản chính là điều then chốt’ Vào tháng Chín, Sydney đăng cai tổ chức Hội nghị quốc tế Vexillology lần thứ 26, một sự kiện được tổ chức hai năm một lần thu hút các chuyên gia cờ từ khắp nơi trên thế giới. Người đứng đầu uỷ ban tổ chức của sự kiện Sydney là Ralph Kelly, người vốn xem những lá cờ là những tác phẩm nghệ thuật. Bộ sưu tập cá nhân của ông bao gồm các cờ hiệu hoàng gia của hoàng đế Đức và hoàng đế Ba Tư, rồi cả lá cờ Swaziland với hình một tấm khiên lớn trên đó "chỉ để thét vang lên tiếng gọi Phi châu và mang ý nghĩa khác nữa,” ông nói. "Lý do khiến cho có những thiết kế non tay nhất là bởi các tác giả đã cố gắng đưa quá nhiều ý tưởng vào một lá cờ. Phương pháp tốt nhất là phải tìm ra được những yếu tố quan trọng nhất của đất nước mà bạn muốn thể hiện," ông giải thích. "Sự đơn giản chính là điều then chốt. Nhưng để thiết kế đơn giản thì bạn phải loại bỏ bớt một số thứ, để cuối cùng bạn sẽ tạo ra được mẫu thiết kế nào đó làm vừa lòng không phải là tất cả mọi người mà là vừa lòng số đông." Lá cờ Swaziland có hình một tấm khiên lớn với những mũi giáo trên đó "chỉ để thét vang lên tiếng gọi Phi châu" Tuy nhiên, có những lá cờ được nhiều người ưng ý hơn so với những lá cờ khác. Chẳng hạn như lá cờ với chiếc lá phong đỏ 11 nhánh của Canada giới chuyên gia đánh giá là xuất sắc. Lá cờ rất đơn giản, bắt mắt và dễ nhận biết. Kelly tin rằng lá cờ này đã đặc biệt thành công trong việc “nhấn mạnh bản sắc dân tộc.” Nhưng lá cờ gây ấn tượng nhất với Kelly không phải là của một trong những quốc gia lớn nhất thế giới mà là của một quốc đảo bé xíu tại Nam Thái Bình Dương. “Lá cờ yêu thích của tôi là cờ Nauru, màu xanh dương với một dải băng vàng ở giữa, thể hiện đường xích đạo, và một ngôi sao lớn 13 cánh đại diện cho các thị tộc trong lịch sử Nauru. Lá cờ đưa ra tuyên ngôn ‘Đây là nơi tôi sống trên thế gian này,” ông nói. Cờ Canada với hình lá phong đỏ được ca tụng là một tác phẩm đặc biệt thành công Xác định tính cách dân tộc Tại New Zealand, chủ đề phổ biến nhất trong cuộc thi thiết kế mẫu quốc kỳ mới là nhành dương xỉ bạc và chú chim kiwi, một loài chim với cái mỏ dài nhưng không biết bay. Hồi một thập niên về trước, kiến trúc sư Kyle Lockwood đã giành chiến thắng trong cuộc thi vẽ cờ trên báo địa phương tại thủ đô Wellington. Lần này, ông dự thi với mẫu cờ mới, dựa trên mẫu đã đoạt giải, với một số điều chỉnh. Mẫu cờ của ông có hình nhành dương xỉ bạc ở một bên và chòm Nam Thập Tự với màu đỏ tươi, màu trắng và xanh dương ở một bên. Mẫu cờ của Lockwood được giới thượng lưu ưa thích, trong đó có cả Thủ tướng John Key. Mẫu thiết kế của Kyle Lockwood được nhiều gương mặt nổi tiếng của New Zealand ưa thích "Lá dương xỉ bạc mang lại sự đồng cảm với rất nhiều người New Zealand. Nó là biểu tượng của chúng tôi ít nhất là từ năm 1880 tới nay. Nó được tất cả các thế hệ người New Zealand chúng tôi, ở cả trong nước và nước ngoài, ngay lập tức nhận ra như một biểu tượng quốc gia thực sư độc đáo,"Lockwood nói với BBC Culture. “Việc thể hiện được cả một đất nước chỉ trên một tấm vải là điều không dễ gì. Tôi nghĩ rằng ngoài tính nghệ thuật, lá cờ còn phải đại diện được cho tất cả chúng tôi.” Rốt cuộc thì một lá cờ cần thể hiện được tính cách của dân tộc. Đó là nhiệm vụ không dễ dàng, thậm chí ngay cả ở một đất nước đầy kiêu hãnh và nhỏ bé như New Zealand. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Culture.
Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm nay đã gọi báo cáo tình hình nhân quyền của Mỹ là 'viện dẫn những thông tin phiến diện, sai lệch, không phản ánh đúng thực tế ở Việt Nam.'	'Mỹ nhận xét sai về VN'	Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Lê Dũng, hoàn toàn bác bỏ những chỉ trích về Việt Nam trong bản báo cáo. Hôm qua, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho công bố báo cáo hàng năm về tình hình nhân quyền trên thế giới. Được soạn thảo và đệ trình theo yêu cầu của Quốc hội Mỹ từ năm 1977, báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ năm nay đưa ra nhận xét về tình hình ở 196 quốc gia. Về Việt Nam, báo cáo năm nay nói hồ sơ nhân quyền của chính phủ không 'tạo thỏa mãn...mặc dù có cải thiện trong năm qua." "Luật pháp cho phép tự do ngôn luận và báo chí; nhưng trên thực tế, chính phủ giảm đáng kể các tự do này, đặc biệt về những phát ngôn chính trị và tôn giáo." Nhưng trong buổi họp báo hôm nay, ông Lê Dũng, phát ngôn nhân của Bộ Ngoại giao Việt Nam, nói tại Việt Nam, người dân ngày càng tham gia tích cực vào quá trình quản lý xã hội: "Trong nhiều năm qua, Nhà nước Việt Nam đã có những nỗ lực to lớn để người dân được hưởng ngày một tốt hơn và đầy đủ hơn các quyền con người, được dư luận trong và ngoài nước đánh giá cao. Người dân ngày càng tham gia tích cực vào quá trình quản lý xã hội, bày tỏ ý chí và nguyện vọng đối với những sự kiện trọng đại của đất nước." "Một minh chứng cụ thể là hiện nay, người dân Việt Nam khắp mọi thành phần, khắp nơi trong nước cũng như ở nước ngoài, đang tham gia đóng góp ý kiến cho các dự thảo văn kiện của Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ X, một hoạt động chính trị-xã hội quan trọng của đất nước." Ông Lê Dũng nói ở Việt Nam không có vấn đề đàn áp tôn giáo. "Tại Việt Nam không có vấn đề đàn áp tôn giáo, phân biệt đối xử về sắc tộc, không có ai bị giam giữ vì bất đồng chính kiến, vì lý do tôn giáo, chỉ có những người vi phạm pháp luật và bị xử lý theo đúng các quy định của pháp luật Việt Nam." Ông cũng nói thêm rằng Việt Nam hy vọng sẽ có thêm các cuộc tiếp xúc và đối thoạ để hai bên "sẽ tăng cường hiểu biết, thu hẹp các khác biệt." Trong cuộc họp báo nhân việc công bố báo cáo nhân quyền ở Washington ngày hôm qua, trợ lý ngoại trưởng Mỹ, Barry Lowenkron, người vừa trở về từ Việt Nam sau cuộc họp về nhân quyền, nhận xét Việt Nam đang muốn thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ. "Chúng tôi đã nói rõ việc thúc đẩy quan hệ cũng bao gồm tiến bộ về nhân quyền. Người tiền nhiệm của tôi đã ngưng cuộc đối thoại với Việt Nam năm 2002 vì ông thấy không có kết quả. Về phần tôi, tôi đã có cuộc họp rất tốt đẹp với phía Việt Nam. Không có nghĩa là mọi vấn đề đã được giải quyết, mà đây là khởi đầu." ............................................. Mỹ LanMột vài điều xin góp ý cùng các bạn: 1. Có một số bạn chưa hiểu hết khái niệm thế nào là "Nhân Quyền". Tựu chung đó là bao hàm tất cả các quyền cơ bản của con người, từ cái thấp nhất là quyền về các nhu cầu sinh lý cho đến mức độ cao cấp nhất là tự khẳng định mình. Ở Việt Nam, bạn có được tự khẳng định mình trong tất cả những việc thuộc về quyền cơ bản của con người không? Chính bạn, bạn có dám đăng một bài báo nói về chính kiến Đa nguyên, bạn có dám chỉ trích lãnh đạo Đảng và Nhà nước trên báo trong nước không (đừng nói là họ luôn trong sạch, lúc nào cũng đỉnh cao trí tuệ nên không cần phải có ý kiến nhé)? Bạn có thể trở thành thủ tướng chính phủ nếu bạn không là Đảng viên ĐCSVN không?..v.v.. 2. Nhiều bạn đồng ý là Việt Nam thật sự chưa có nhân quyền, hoặc có những qui định về nhân quyền nhưng thực hiện chưa tốt (??). Thế nhưng bạn ấy vẫn cố bao che cho cái cách cai trị và ban phát nhân quyền của nhà cầm quyền trong nước. Bạn có biết, việc làm đó là mâu thuẩn với chính bạn, là tiếp tay cho sự kiềm hãm của dân tộc, đất nước. 3. Một số bạn thay vì tự nhìn lại đất nước mình để có ý kiến sửa đất nước mình tốt hơn, thì lại quay sang chỉ trích người đang có ý kiến về đất nước mình. Làm vậy để được gi? Mỹ tốt xấu thế nào mặc họ, ông bà ta dạy, "ai chê ta la thầy ta,...". Nếu yêu đất nước và dân tộc này, hãy làm cho đất nước và dân tộc này tốt hơn, hoàn thiện hơn đi các bạn. Thưa các bạn, vấn đề nào cũng có nhiều mặt, có cả mặt tốt, mặt xấu. Chính vì vậy mà nhiều người đã lợi dụng để biện minh cho là phát huy nhân quyền phải đảm bảo an ninh, ổn định chính trị, xã hội. Cách biện minh này cho thấy sự yếu kém trong quản lý xã hội, họ sợ nhân dân làm chủ xã hội, sợ sẽ mất đi sự độc tôn lãnh đạo của mình. Trong một xã hội, một trong những điểm chung phải là: Nhân quyền phải được tôn trọng. Được vậy, mỗi con người sẽ có cơ hội trở thành một nhân tố tích cực để thúc đẩy sự phát triển xã hội. Người Việt Nam phải được quyền tự khẳng định mình trong tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Không ai có cái quyền bắt bạn phải đi theo đường lối chính trị của họ, không ai có cái quyền cấm bạn nói lên chính kiến khác họ, không ai có cái quyền lãnh đạo bạn mà không cho phép bạn được tìm hiểu lai lịch và bầu hay không bầu họ. Vì dân tộc và đất nước Việt Nam, hãy dũng cảm lên các bạn. Nguyễn Nam, Việt NamTự do tôn giáo và tự do không tôn giáo là nguyện vọng chính đáng của mỗi cá nhân và cần được Nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ. Điều này cũng thể hiện sự phát triển và trình độ dân chủ của mỗi đất nước. Ở Việt Nam, do trình độ dân chủ và phát triển xã hội còn thấp nên vấn đề này nên chúng ta chưa thể đòi hỏi cao như mong muốn. Và nếu nhìn trên tương quan này thì rõ ràng tình hình tôn giáo ở Việt Nam là rất sáng sủa và có nhiều tiến bộ cùng với sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong những năm qua. Chúng ta có thể nhìn thấy rõ điều này khi so sánh với các quốc gia vẫn tự vỗ ngực là văn minh, dân chủ nhất thế giới như Pháp, Mỹ, khi mà họ cũng mới chỉ cho phép phụ nữ hay người da đen có được những quyền! làm người đầy đủ vài chục năm trở lại đây như quyền tham gia bầu cử, quyền ra vào nơi công cộng. Ở Việt Nam vấn đề tôn giáo trở nên hết sức nhạy cảm do bên cạnh những hoạt động tôn giáo thuần tuý còn một số tổ chức và cá nhân mang danh Tôn giáo để hoạt động chính trị nhằm làm thay đổi chế độ Nhà nước. Và những hoạt động của họ đã làm mất ổn đinh, dẫn tới suy yếu đất nước và bị những nước lớn lợi dụng khi mà họ sử dụng vấn đề tôn giáo, nhân quyền để bắt chẹt Việt Nam trong các đàm phán quốc tế như gia nhập WTO. Như vậy hoạt động chính trị lợi dụng tôn giáo của họ là đi ngược lại với lợi ích của đất nước, dân tộc. Xin mời các bạn tìm hiểu xem những văn bản Pháp luật nói về tôn giáo, tín ngưỡng của Việt Nam và của các nước Phương Tây như Mỹ, Pháp, Anh, … để thấy rằng Chính quyền nào tôn trọng, thả lỏng tự do tôn giáo hơn chính quyền nào. Có thể bạn sẽ nói với tôi thực tế lại khác. Điều này đúng vì Việt Nam vẫn còn yếu về mặt thực thi nhưng Việt Nam cũng đang xây dựng một Nhà nước pháp quyền và càng ngày Luật pháp được thực thi theo chiều hướng tốt lên. Thành Rome không chỉ được xây lên trong một ngày, Nước Đức thống nhất vẫn chưa hoàn toàn thống nhất, xoá bỏ sự khác biệt giữa miền Đông và miền Tây thì Việt Nam cũng cần phải có thời gian để đi đến sự hoàn thiện. Một điều đáng nói nữa chính bản thân một số tôn giáo ở Việt Nam cũng phải tôn trọng tự do tôn giáo, tín ngưỡng. Có tự do tôn giáo và không tôn giáo không khi mà một người không tôn giáo muốn cưới được vợ hoặc chồng là người có đạo thì buộc phải theo đạo. Điều này ở bên Mỹ hoặc châu Âu có không ? Và điều cuối cùng tôi muốn nói ở đây rằng nước Việt Nam là của người Việt Nam. Người Việt Nam phải có nghiã vụ trách nhiệm tôn thờ ông bà tổ tiên và bảo vệ đất nước mình, đừng có nhầm lẫn nguồn gốc Việt Nam của mình vì cho rằng bạn có muốn cũng không thể . Bạn có muốn con cái bạn chỉ biết ca tụng và nghe lời người ngoài để về nhà chửi lại bạn và đập phá bàn thờ tổ tiên, ông bà ? Hỏi cũng là trả lời cho hành động của mình vậy. Vô danhMuốn hòan thiện và phát triển, khi ai đó chỉ mình chỗ sai, nếu đúng sự thật thì mình sẵn sàng sửa đổi, còn nếu sai thì rõ coi như một lời vu khống. Vì vậy, khi Mỹ viết một bài nghiêu cứu báo cáo hàng năm về nhân quyền, khi nói việt nam. Họ đã chỉ ra điểm yếu của mình, tại sao mình không nhìn lại xem đúng hay sai, lại vội quay đầu lại chửi người ta. Trường, TP. HCMGởi bạn Văn. Nếu bạn đọc kỹ các ý kiến của tôi thì bạn sẽ thấy tôi chưa bao giờ nói rằng ở VN có dân chủ hay nhân quyền. Tuy nhiên nếu bạn nghĩ Mỹ và đồng minh can thiệp vào Iraq là muốn giải phóng nhân dân Iraq khỏi ách thống trị của S.Hussein thì bạn hơi bị ngây thơ về chính trị đấy. Mỹ không tốt như bạn nghĩ đâu , tất cả là vì dầu mỏ cả thôi. Nếu Mỹ thật sự lo lắng cho người dân của các quốc gia khác sao Mỹ không giải phóng người dân ở các quốc gia nổi tiếng độc tài như Bắc Triều Tiên và Cu ba hay các nước độc tài quân sự tại Phi Châu đi ? Đơn giản các nước này nghèo xơ xác mướp có gì cho Mỹ cướp đâu. Hơn nữa Bắc Triều Tiên nằm ngay sát 02 ông lớn là Nga và Trung quốc, Mỹ thì thì chỉ giỏi bắt nạt các quốc gia nhỏ thân cô thế cô thôi. Bạn cũng nên biết rằng Mỹ là đồng minh thân cận và ủng hộ S.Hussein trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq trước đây. Đương kim bộ trưởng quốc phòng Mỹ Ramfell từng là bạn của S.Hussein. CIA cũng từng đào tạo điệp viên cho đảng Baath ở Iraq trước đây. Còn nữa bạn nói Iraq hiện nay đang hỗn loạn là do người dân ở đây quá cực đoan nhưng thử hỏi nếu Mỹ không xâm lược Iraq thì tình hình ở đó có tệ hại như thế không? Một nhà ngoại giao Mỹ có nói một câu rất nổi tiếng là " Nước Mỹ không có những đồng minh thường xuyên,chỉ có những quyền lợi thường xuyên" Đây được coi là phương châm sống của nước Mỹ. Minh Nam, Hà NộiTôi đã đọc hết mọi ý kiến của các bạn. Tôi học được rất nhiều nơi các bạn có ý kiến lên án Mỹ phê phán VN. Họ có quyền gì? Ai cho phép họ phê phán VN mhư vậy? Đảng e ngại gì? 1) Tôi thấy hiến pháp ta do quốc hội 90% đảng viên thông qua đã ban cho dân mọi quyền tự do, nhưng chưa lần nào đảng ta nói rõ cho tôi (và dân chúng) biết nội-hàm của mỗi quyền đó là gì, ví dụ, tôi có thể tự do xin ứng cử đại biểu quốc hội được không. Tôi có thể phát biểu ý kiến riêng trên một phương tiện thông tin đại chúng nào không (tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm về nội dung và sẵn sảng trả tiền đăng báo). Tôi có thể ra báo riêng được không (tôi tuân theo pháp luật về báo chí), tôi có thể tự do cư trú ở nơi nào tôi dễ làm ăn được không (tôi có tiền mua nhà và tự kiếm sống, không vi phạm), tôi có thể nói công khai một hiện tượng có thật (và chịu trách nhiệm) rằng ở đâu có tham nhũng thì y như rằng hầu hết là đảng viên, ở đâu có áp bức dân, có oan sai thì y như rằng thủ phạm chính là đảng viên; ở đâu có chức cao, quyền trọng thì y như rằng ở đó toàn đảng viên... Ai biết có thể công bố điều này ở đâu, xin cho tôi biết, chớ đảng ta chỉ dạy tôi về nghĩa vụ mà quên dạy tôi về quyền. 2) Bên Mỹ có vi phạm nhân quyền nhưng ở đâu vi phạm thì dân và báo chí công khai hoá ngay, lên án ngay (nhờ vậy cả thế giới biết ai vi phạm, có bị trừng trị không) và kẻ vi phạm khó mà trốn tránh pháp luật. Đã có tổng thống mất chức vì vi phạm. Còn ở nước... Tàu thì chính Nhà nước vi phạm và báo chí bị cấm nói. Bằng chứng? Dân Tàu cũng được đảng Tàu ban cho quyền tự do ứng cử, tự do báo chí và các quyền dân chủ "gấp triệu lần" nhưng... mà chẳng thấy thằng nào tự do ứng cử, tự do ra báo? Hay là dân Tàu mù chữ không đọc nổi hiến pháp? liệu tự do dân chủ ở Tàu có hơn ở ta? Chả lẽ nội hàm tự do báo chí ở bên Tàu khác với cả thế giới? Thật chẳng biết đâu là hiện tượng, đâu là bản chất. Có lẽ tôi còn phải chịu ngu dốt dài dài... Bạn nào bạo gan xin sử dụng quyền tự do ngôn luận của mình đề nghị đảng ta giải thích nội dung tất cả các quyền dân ghi trong hiến pháp; sau khi được đảng ta giải thích rõ, giải đáp cặn kẽ mọi thắc mắc của kẻ ngu này, tôi (và dân) sẽ quỳ xuống tỏ lòng biết ơn bạn, tôn bạn lên tận trời và thay trời hành đạo. TC, HannoverTôi thấy nhiều người ở đây chỉ trích nước Mỹ về những vấn đề nhân quyền của họ, việc họ tự động đánh giá nhân quyền của người khác. Riêng tôi, tôi không quan tâm lắm tới những sự vi phạm nhân quyền của họ hay những cái họ làm . Điều tôi quan tâm nhất chính là những cái đúng đắn trong báo cáo của họ, nhất là những cái chưa tốt của nhà nước ta. Bởi vì chính nhận xét chính xác về những vấn đề của nước chúng ta của họ sẽ giúp đất nước ta ngày càng tốt đẹp hơn. Về khía cạnh này riêng tôi cảm thấy biết ơn họ. Còn về việc:"Luật pháp cho phép tự do ngôn luận và báo chí; nhưng trên thực tế, chính phủ giảm đáng kể các tự do này, đặc biệt về những phát ngôn chính trị và tôn giáo.", tôi thấy đâu cần phải tranh luận nhiều bởi đó là một thực tế ở Việt Nam. Ngay cả chính chúng ta cũng đâu thể tự do viết những ý kiến này gửi cho Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Việt Nam cũng đâu tạo điều kiện như thế này để chúng ta góp ý! NVL, Hải PhòngNươc Mỹ có thông lệ nhân xét hàng năm về các nước khác. Đó là kiểu Mỹ; ai thích "chơi" với Mỹ thi chăm chú nghe bản báo cáo đó mà làm và mà uyển chuyển. Ai không thích thì thôi, bỏ ngoài tai - do là tự di kiểu Mỹ. Nếu lấy Logic này thì các nước cứ báo cáo nhân xét về nước khác, kể cả nhận xét Mỹ. Cứ chửi Mỹ thoải mái. Tiếc thay chẳng có nước nào có báo cáo hàng năm kiểu Mỹ. Giả thử có thì cũng chẳng ai nghe, Vì sau lời chửi đấy có "quả đấm" gì không? Như vậy, chân lý đúng sai chẳng nên bàn ở đây vì nó luôn thuộc về Mỹ, kẻ mạnh. Thế thôi Mỹ nói kệ Mỹ. Còn muốn chơi thi phải chơi theo kiểu của kẻ áp đặt kiểu chơi. Miễn bàn NghèoXã hội Mỹ không có nhân quyền, cho nên bạn [b]Trường, TP. HCM[/b] mới có quyền đăng những lời nhạo báng tới Tổng Thống và Bộ Trưởng nước Mỹ. Còn ở VN thì tốt đẹp hơn, cho nên không thể nói những lời bất đồng chính kiến. Đỗ Trang, Hà Nội"Luật pháp cho phép tự do ngôn luận và báo chí; nhưng trên thực tế, chính phủ giảm đáng kể các tự do này, đặc biệt về những phát ngôn chính trị và tôn giáo." Tôi rất đồng tình với ý kiến này, quyền tự do ngôn luận và báo chí rất bị hạn chế, đặc biệt là chính trị và tôn giáo, các diễn đàn ở Việt Nam cũng bị cấm bàn về chính trị, nếu không sẽ bị đóng cửa. Mọi người có nhiều điều muốn nói, muốn phản ứng nhưng không ai dám nói vì nói ra họ sẽ là người đầu tiên chịu thiệt, nên tất cả đều im lặng. Tôi có nói ra cũng không dám nêu tên tuổi địa chỉ, vì có thể mình sẽ bị bắt vì những điều mình suy nghĩ và nói ra. Riêng với vấn đề báo chí, ở tất cả các cơ quan báo chí đều có Đảng bộ lãnh đạo và kiểm duyệt thông tin trước khi đăng, như vậy liệu còn có thông tin đầy đủ và chính xác không, nhất là các vấn đề liên quan đến Đảng. Mình chắc chắn rằng ở Việt nam không có một thông tin đúng nhưng thất thiệt về Đảng lại được đăng trên mặt báo. Và không bị phê bình thì làm sao để phát triển! Doan Thanh, Ha NoiTrước hết tôi cũng phải thừa nhận rằng Việt Nam so với thế giới còn hạn chế về tự do ngôn luận & tự do nhân quyền. Ở đây không có chuyện 1 người đứng trước đám đông phê phán lãnh đạo nhà nước như ở Mỹ. Gọi là toàn dân đi bầu cử, nhưng tỷ lệ đi bầu cử cũng cố gắng để được con số cao. Mọi hoạt động điều hành của nhà nước cần phải bôi trơn hệ thống nhiều lắm. Nhưng ở Việt Nam tôi lại tự hào là một nơi hệ thống an ninh tốt, không sợ bị khủng bố, không có nhiều người bị cầm tù như ở Mỹ. Và xét trên toàn bộ quá trình, Việt Nam đang hoàn toàn đổi mới, hoàn toàn đi lên về tự do tôn giáo, báo chí. Đấy chẳng phải là những điều đáng mừng! Hai Long, MoscowTôi biết ở Vn còn vi phạm nhân quyền, nhưng tôi cũng không ưa cái cách Hoa Kỳ chỉ trích hết nước này đến nước khác khi bản thân họ cũng đang vi phạm nhân quyền. Các trại tù ở Iraq, Guantanamo, nhà tù lưu động ở châu Âu,... là những sự vi phạm nhân quyền điển hình. Nếu Hoa Kỳ muốn là người đi đầu trong việc đem tự do cho nhân loại, hãy công bằng khi phán xét chính mình trước đã. Nguyễn CóNăm nào bộ ngoại giao Mỹ cũng soạn thảo một bảng đánh giá nhân quyền của các nước, để từ đó Mỹ hoạch định chính sách ngoại giao với từng quốc gia, và lượng định mức viện trợ thêm hay bớt nếu là những nước cần sự trợ giúp của Mỹ . Quốc gia nào có khả năng thì cũng phải đặt ra những tiêu chuẩn đối ngoại tương tự, cho dù việc đối nội của họ cũng chưa tốt đẹp gì. Theo tôi, nếu chính phủ VN cần đến sự trợ giúp, hoặc đầu tư của Mỹ nhiều hơn, thì nên nới lỏng các quyền tự do căn bản cho người dân, hoặc dàn xếp, giải thích riêng với Mỹ, chứ không thể dùng từ "phản đối", hoặc lên án Mỹ cũng không tôn trọng nhân quyền, vì đó là chuyện nội bộ của Mỹ mà VN không có khả năng gì áp lực. Điều đáng buồn là mỗi lần BBC phản ánh mức độ mà Mỹ đánh giá về nhân quyền VN hàng năm, thì những người bảo thủ vẫn cứ lập đi lập lại những nhận định sai lạc của mình, bất cần đến những giải thích của người khác, vậy là không có tinh thần học hỏi, cần sửa đổi . Nên nhớ rằng tự do không thể giới hạn trong việc đi chơi rong; chuyện trò giữa bạn bè; đọc các báo chí nhà nước; tham dự các nhạc hội đăng ký; đi lễ chùa, lễ nhà thờ, đình miếu...; buôn bán, hành nghề lặt vặt... Mà tự do hơn là phải được đi thăm hỏi những người tranh đấu cho nhân quyền bị bắt, bị quản chế, theo dõi các phiên toà; nói chuyện công khai về những bất công,về quyền dân chủ; đọc và trao đổi các loại văn hóa phẩm từ mọi xuất sứ lành mạnh; tham dự, tổ chức các hội thảo ngành nghề, văn học; đi tu, lập chùa, lập chủng viện, in kinh sách triết lý tôn giáo...; chính quyền không thể độc quyền đầu tư, khai thác một ngành nào, độc quyền đảng phái trong chức vụ công quyền. Tôi hy vọng năm tới nếu VN chưa được đánh giá cao trong mức thang nhân quyền của Mỹ đưa ra trong nội bộ của họ, thì chúng ta cần có những suy nghĩ đúng đắn hơn và đòi hỏi những người cai trị dân tộc mình làm tốt hơn nữa. Nguyễn Anh Khoa, TP HCMHãy lo cho cái nhân quyền của chính nước Mỹ trước cái đã, đừng chỏ vào chuyện của nước khác.Nước Mỹ đã đảm bảo cái gọi là nhân quyền không khi đem thuốc diệt cỏ có chứa Dioxin thẳng tay rải lên đầu người dân Việt Nam chúng tôi. Nguyễn Hoàng, Mỹ ThoĐảng Cộng sản Việt Nam tốt hơn Trung Quốc vì đã không làm Cách Mạng Văn Hóa giết hạy trí thức. Tốt hơn Khmer Đỏ vì không diệt chủng dân tộc. Như vậy là quá đủ cho dân Việt rồi. Mai DanhĐọc những trang "Ý kiến" tôi thấy dân mình hiểu về nhân quyễn sao mà ngây thơ quá. Nếu không muốn nói chẳng biết nhân quyền là gì. Nhân quyền không phải là không có nhà tù, không có án tử hình mà nhân quyền là cái còn quí giá hơn nhiều những thứ đó. Vì thiếu nhân quyền nên đất nước mới chậm phát triển, nạn tham nhũng không có người trừng trị, việc làm sai không ai chịu trách nhiệm. Không có nhân quyền sẽ không có dân chủ, không có sáng tạo. Khi đến cơ quan nhà nước bạn có dám cãi lại các ông cán bộ khi biết chắc họ làm sai không? Như thế mà không thiếu nhân quyền thì thiếu cái gì? SaigonViệc báo cáo nhân quyền của Bộ ngọai giao Hoa kỳ, là chuyện nội bộ của chính phủ Hoa kỳ. Chính phủ Hoa kỳ có báo cáo này để có những chính sách phù hợp với chế độ ở Hà Nội. Việt Nam quen thói theo dõi, cai trị người dân trong nước, nên cũng muốn quản lý luôn Bộ ngọai giao Hoa Kỳ. Vô danhVấn đề tự do tôn giáo ở VN rất tự do, người người có thể làm theo ý mình miễn hợp pháp và không có mê tính dị đoan là được. Còn về chính trị thì cũng có phát triển nhưng chưa thật sự. Còn làm nhiều hơn tuy nhiên như vậy đã tốt hơn trước nhiều rồi. VănGửi bạn Trường, TP. HCM! Cái gì cũng có 2 mặt của nó, nhưng bạn thử nghĩ coi, người dân ỉaq có được sung sướng hơn nếu còn sống dưới chế độ độc tài của Saddam? Máu đổ nhiều chẳng qua người dân quá cố chấp và bị bọn quá khích lợi dụng, rồi cuối cùng lại là ai nhận hậu quả, lại là những người dân thôi. Còn nói lại ở Việt nam. Bạn có công nhận ở Việt nam từ trước đến giờ, nói về báo chí, tự nhận là tự do ngôn luận, nhưng cũng chỉ là một công cụ của đảng, chỉ được đăng những gì được đảng chấp nhận( loạng quạng là "chết liền"...) thế thì còn gọi gì là tự do ngôn luận? Còn các vấn đề khác thì khỏi phải bàn, tui thấy những nhận xét về Việt Nam trên không sai sự thật là mấy. Chúng ta là những con người sống trong thời đại thông tin, là những người hiểu biết, chính vì vậy cần phải có cái nhìn bao quát, hãy nhìn ra ngoài xem, bên ngoài thiên hạ thế nào? Minh Chi, TP. HCMThật buồn cười khi mà một quốc gia mà, luôn để lại án tượng "sâu sắc" về các vụ vi phạm nhân quyền một cách trắng trợn và tàn bạo nhất (Cụ thể nhất là các vụ tra tấn tù binh ở các nhà tù ở Iraq va Guantanamo-Cuba). Nếu mà Nhà nước Mỹ nhân quyền thực sự thì sẽ không có những con người làm việc cho cái gọi là Chính phủ Hoa kỳ có những hành động phi nhân tính đén như vậy. Tôi-một con người ở đất nước mà bị Mỹ luôn đặt các vấn đề nhân quyền hàng năm cũng cảm thấy xấu hổ thay cho nước Mỹ. HoàngHỡi bọn lúc nào cũng vỗ ngực cho rằng chỉ có mình mới có quyền nói về nhân quyền của 1 nước khác kia ơi. Các người hãy tự xem lại bản thân mình trước khi muốn nói người khác. Tôi tin nếu có 1 cuộc trưng cầu dân ý trên toàn thế giới về nhân quyền thì nước bị xem là vi phạm nhân quyền nghiêm trọng là Hoa Kỳ. Giấu tênMỹ đang muốn bành trướng thành bá chủ thế giới. Các luận điệu xuyên tạc đều nhằm mục đích "nói xấu người khác để tâng mình lên", đó là hành động của những kẻ tiểu nhân, kẻ tiểu nhân thì không thể làm nghiệp lớn và Mỹ cũng vậy. Vân KhaiTình hình ở Việt Nam thì ai cũng biết rồi, cần gì phải báo cáo nữa. Hiện nay, chưa có toà án độc lập, mấy ổng muốn xử ai thì xử, không muốn xử thì muốn kiện cũng không kiện được, muốn bày tỏ quan điểm thì cũng không được. Nói tóm lại là không dám phê bình gì hết. Gặp mấy ông quan chức, mấy anh công an thì người dân sợ như là cái gì. Thử hỏi nhân quyền ở đâu? Nguyễn Tân, TP. HCMSự thật Việt Nam có một số khuyết điểm. Nhưng theo tôi thì vẫn tốt hơn ở Mỹ. Họ muốn làm gì thì làm. Tất cả nhân dân Iraq, Afranistan đều khổ bom đạn truyền miên. Dân thường vô tội chết hàng loạt. Nếu nói vậy là nhân quyền của Mỹ thì hãy xem xét lại chính họ. Ở Mỹ người lớn tuổi bỏ vào trại dưỡng lão. Không gần con cái thì nhân quyền của những ngừơi tổi già để ở đâu. Vậy nhân quyền của Mỹ là cái gì. Có gì tốt hơn các nước khác đâu mà tự cao tự đại. Trần NguyênViệt Nam mức độ vi phạm nhân quyền đỉnh cao nhất là quyền tự do ngôn luận. Điều này khỏi phải bàn bởi vì các nguồn tin tức trong nước như báo chí đều phải qua kiểm duyệt một cách chặt chẽ. Đảng định hướng cho hệ thống truyền thông trong nước là phải hướng cho người dân tin tưởng vào "chủ trương dường lối đúng đắn của Đảng" tin rằng đảng CSVN "là đảng duy nhất chèo lái con thuyền đưa nước ta tới được bến bờ vinh quang" những lời nói cửa miệng như vậy không người Việt Nam nào lại không thuộc. Nó cũng tựa như "bệ hạ vạn tuế..." từ cái thời phong kiến vậy! Đáng sợ là nó ăn sâu vào tư tưởng của con người. Tôi viết một bài khen ngợi đảng để đưa lên báo chắc chắn rằng tôi sẽ được tiền nhuận bút trong thời gian ngắn và có khi lại còn được tín nhiệm đề bạt len chức vụ cao hơn (ví dụ như "đảng ta "đạo đức-trí tuệ-văn minh"). Còn viết một bài chỉ nói lên sự thật đảng là như thế nào thôi thì khéo nay mai có quyết định thôi việc. Trường, TP. HCMTôi không đồng ý với bạn Ẩn Danh khi bạn nói người VN tức điên lên trước cáo buộc của của Mỹ còn sướng run lê khi được Tây khen. Đó là tâm lý thường tình của bất kỳ ai không phân biệt Tây - Ta gì ráo. Tôi thấy phản ứng của Bộ ngoại giao VN là hoàn toàn đúng. Nếu như bạn nói thì tại sao cách đây chưa đến hai tuần khi Tổ chức Nhân quyền LHQ cáo buộc Mỹ vi phạm nhân quyền trầm trọng tại nhà tù Guantanamo thì chính phủ Mỹ cũng giãy nảy như đĩa phải vôi vậy? Họ còn cáo buộc LHQ là chỉ nghe thông tin một chiều mặc dầu vấn đề vi phạm nhân quyền tại nhà tù Guantanamo là rất rõ ràng, rất dã man ai cũng biết. Hay theo bạn ai có tiền thì có quyền giết người, hành hạ người khác, dân tộc khác (như nước Mỹ ) còn ai nghèo thì không được quyền ý kiến ý cò ngay cả trước những việc hết sức vô lý? Tôi thấy bạn Anh Khoa nói đúng, các vấn đề nhân quyền ở VN chưa được tôn trọng đúng mức. Nhưng quan trọng ở đây là Mỹ có ĐỦ TƯ CÁCH để phán xét cả thế giới này (196 nước )hay không mới là vấn đề cần bàn. Bản thân anh cũng chày hoày mà anh đi phán xét ai kia chứ? Đừng quên rằng nước Mỹ là nơi có số tù nhân cao nhất thế giới ( Hơn 4 triệu ) và án tử hình chỉ sau Trung Quốc nhưng nếu xét về qui mô dân số thì án tử hình của Mỹ vẫn cao nhất. Hệ thống nhà tù Mỹ cũng rộng khắp nhất ( Kể cả trong và ngoài nước Mỹ ). Mỹ còn đang có kế hoạch xây dựng thêm nhà tù tại Iraq vì các nhà tù cũ ở đây đang bị quá tải. Chưa kể quân đội Mỹ là quân đội giết người nhiều nhất từ sau Thế chiến hai. Tôi nghĩ nếư báo cáo về nhân quyền này do một nước tôn trọng nhân quyền thật sự như khối Bắc Âu đưa ra thì có lẽ thế giới sẽ tâm phục khẩu phục hơn. Việt Hoàng, DallasChúng ta cần nhìn khách quan. Mấy năm gần đây, tôn giáo khá cở mở tại VN hơn những thập niên qua. Tuy nhiên, nhiều cơ sở tôn giáo trươc năm 1975 vẫn bị nhà nước chiếm giữ. Rồi cho đến nay, vẫn chưa có một trường Đại học nào được phép dạy tôn giáo , hoặc có phân khoa tôn giáo . Chưa có một tờ báo, hay đài phát thanh tôn giáo. Trong khi Trung Quốc là một nưoc cộng sản mà đã có hơn 10 trường đại học có phân khoa tôn giáo học rồi. Nếu hệ thống đại học và tri thức VN muốn phát triển như các nước tây phương, có lẽ nen cần đầu tư lãnh vực này. Anh KhoaTôi thấy Việt Nam còn thiếu tự do trong lĩnh vực như tự do cư trú khi mà chế độ hộ khẩu, tạm trú tạm vắng còn hiệu lực. Ngoài ra, quyền tự do lập hội, tự do báo chí cũng chưa có. NVNNhân quyền là một vấn đề ở VN hiện nay và đó là sự thật không còn bàn cãi gì nữa! Xin thưa án tử hình tại Hoa Kỳ chỉ còn tồn tại ở một số bang và theo thiển ý nó rất cần thiết như một hình phạt để răn đe tội phạm. ThanhChân lý thuộc về kẻ mạnh. Khi người ta giầu hơn, mạnh hơn thì người ta nói gì mà chẳng đúng. Miệng kẻ sang có gang có thép. Miễn bàn. Ẩn danhTôi xin hỏi các bạn nếu bạn thấy ông láng giềng đánh vợ mỗi tuần một lần, không chăm sóc đàng hoàng cho bố mẹ, thì bạn có nên làm đơn tường trình về sự việc này cho chính quyền địa phương? Hoặc kể lại chuyện này cho tổ khu phố nghe? Hoặc bạn lờ đi, im lặng vì hàng ngày vẫn giao du làm ăn với ông láng giềng? Cái nào thì tốt hơn? Tôi thấy chuyện Mỹ ra báo cáo này cũng tương tự. Mà họ nhận định về 196 nước, chứ có chỉ riêng Việt Nam đâu. Một số người cứ giữ thói 'xấu che tốt khoe'; được một ông Tây nào đó bảo 'tôi yêu Việt Nam' thì sướng run lên, nhưng đến lúc bị Tây phê thì tức điên người. Thái Thanh, TP. HCMMột nước có nhân quyền thật sự thì khi bạn nói lên chính kiến của mình về đường lối của nước ấy bạn không phải lo "dxòm trước ngó sau". Những chính kiến ấy có thể là đi "trệch muc tiêu" về chủ trương đườg lối của nước ấy nhưng nó lại là một vấn đề cần được xem xét vì chúng ta có thể dựa vào những ý kiến đó để hoàn thiện đường lối, làm cho dân cảm thấy thoả mãn khi sống trong một chế độ như thế. Bên cạnh đó còn là sự bưng bít những thông tin nhạy cảm mà người dân cần biết. Vậy Việt Nam có được như vậy không? Tôi xin dành câu trả lời này cho các bạn...và Mỹ nhận xét như thế theo các bạn là đúng hay sai ? Trần My, TP. HCMVấn đề tự do tôn giáo, hay tự do ngôn luận ở Việt nam mà có thì tôi đâu phải vào diễn đàn BBC để làm gì, vì có thì tôi mua báo đọc là đủ rồi. Những tờ báo của việt nam phát hành đều là báo của Đảng, phải được xét duyệt mới được đăng, nếu nói lạng quạng là bạn bị trù dập ngay. Nên Mỹ xếp việt Nam vào những nước cần quan tâm đăt biệt là rất đúng. AiÔng Bush và bà Rice ơi, cố gắng làm xong bài tập ở nhà cho xong đã rồi hãy đi dạy người khác Quyền con người tối cao nhất là quyền được sống, vậy ông bà hãy bỏ án tử hình của ông bà đi đã rồi hãy nói. Và số người bị giam ở Guantanamo nữa. Quyền con người cũng là quyền được biết mình bị giam giữ vì tội gì, đó là chưa nói tới quyền được xử án. Ông nói ông bắt người ta ở "war on terror", sao không công nhận người ta vào chế độ tù binh theo hiệp ước Geneve, ông bắt người ta vì lý do chính trị (vì chống Mỹ) hay vì lý do tôn giáo (theo Islam) cũng cứ nói thẳng ra, ông bà còn thua cộng sản VN nhiều lắm. NQTHoa Kỳ tiếp tục đưa Việt Nam vào bản “báo cáo nhân quyền thường xuyên“ về tự do tôn giáo,nhân quyền. Đây là một quyết định hòan tòan đúng đắn, phản ánh tình hình tự do nhân quyền dân chủ và tôn giáo ở Việt Nam và đây cũng là sự thành công lớn của người Việt Tỵ nạn hải ngoại và người Việt trong nước đấu tranh đòi tự do, dân chủ, nhân quyền. Trường, TP. HCMÔng Bush và bà Rice ơi, trước khi các người đưa ra bảng công bố nhân nhân quyền gì đó hàng năm thì ông bà cũng cần phải lắng nghe thế thới nói về nước Mỹ chứ , đâu thể cứ " Cả vú lấp miệng " hoài vậy được. Phương Tây cứ dựa vào hệ thống tuyên truyền khổng lồ và áp đảo của mình rồi muốn nói gì thì nói. Ông bà có biết bao nhiêu dân tộc trên thế giới này đã, đang và sẽ khổ sở vì bom đạn của ông bà không? Chỉ vì dầu mỏ mà nước Mỹ và đồng bọn đã tắm máu cả một dân tộc Iraq. Đó là " Nhân quyền " của Phương tây đó sao ?
Thăm Hoa Kỳ lần này, Thủ tướng Phan Văn Khải và các quan chức lớn trong đoàn đã có dịp làm quen nhiều hơn với cách làm việc của truyền thông nước ngoài.	Truyền thông: Nỗi khổ của chính trị gia?	Nhà báo Xuân Trung của Tuổi Trẻ mô tả tại các buổi họp báo, "Hàng chục nhà báo nước ngoài phỏng vấn Thủ tướng xoáy vào nhiều câu hỏi thuộc loại “khó chịu”. Tờ Việt Mercury (Mỹ) hỏi thẳng Thủ tướng: “Hiện nay nhiều người Việt ở Mỹ vẫn gắn bó với cờ vàng ba sọc đỏ và vận động các tiểu bang công nhận lá cờ mà họ cho rằng tượng trưng cho tự do, truyền thống và đoàn kết. Thủ tướng có nghĩ rằng nên đổi quốc ca và quốc kỳ VN để hàn gắn sự dị biệt này không?” Một quan chức nhà ta bực tức: “hỏi láo thế” thì trả lời làm gì. Thủ tướng vẫn trả lời: một số người Việt hải ngoại “ôm mộng cờ vàng” hoài niệm quá khứ đã bị lịch sử đẩy lùi vào dĩ vãng là không thực tế. Lá cờ đỏ sao vàng và bài Tiến quân ca đã đồng hành cùng dân tộc suốt hơn 60 năm qua trong cuộc đấu tranh vì độc lập và thống nhất Tổ quốc đã trở thành niềm tự hào của mọi người VN. Quốc kỳ và quốc ca VN hiện được cộng đồng quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ, công nhận và tôn trọng. Nhà báo Xuân Trung kết luận, "Bản lĩnh của người trả lời đã giành thế chủ động một cách nhẹ nhàng, tế nhị trước người hỏi dù có dụng ý gì đi nữa.'' Nhà báo này cho người đọc cảm giác các phóng viên nước ngoài đều có thái độ thù nghịch, đều muốn ''bắt bí'' Thủ tướng Khải nói riêng, và các quan chức Việt Nam nói chung. Trên thực tế nếu theo dõi truyền thanh, truyền hình ở các nước phương Tây, mọi người có thể dễ dàng nhìn thấy là bất kỳ nhà chính trị nào cũng bị ''hỏi khó'' cả. Đó chính là tính cách đặc thù của truyền thông tự do bởi vì bản chất của nó thay mặt công chúng giám sát những việc làm của chính phủ. Các phóng viên hỏi những gì dân muốn biết, và trách nhiệm của các chính khách là phải trình bày rõ ràng mạch lạc chính sách của họ. Các chính trị gia ở phương Tây có nhu cầu phải "đối phó" với truyền thông vì có thể ảnh hưởng đến phiếu bầu mỗi khi có tranh cử. Nhưng nhu cầu đó đối với các quan chức ở Việt Nam có lẽ không bức bách bằng. Tuy nhiên, nhập gia tùy tục, đó là một phần của việc hội nhập với thế giới. Nhà báo Xuân Trung nói rằng khả năng đối đáp của Thủ tướng cho thấy ''bản lĩnh hội nhập'' của Việt Nam. Không ngại bất cứ câu hỏi nào, Thủ tướng đã không chỉ trả lời để mà trả lời, mà đã thật sự “chiếm” diễn đàn của họ nói những điều cần nói. Thậm chí những vấn đề thuộc loại nhạy cảm như tôn giáo, dân tộc, quân sự... cũng đều nhận được câu trả lời tất nhiên ở các mức độ khác nhau. Ngay cả vấn đề tế nhị về cán cân bang giao giữa các nước lớn, Thủ tướng cũng không từ chối. Riêng với Mỹ, Thủ tướng chuyển đi thông điệp: “Xây dựng quan hệ hữu nghị, đối tác xây dựng, hợp tác nhiều mặt, ổn định lâu dài, tôn trọng lợi ích của nhau”. Trên thực tế cũng như mọi chính trị gia, Thủ tướng Khải đã từ chối một số cuộc phỏng vấn của phóng viên nước ngoài, ngay cả trước sự vồn vã của phóng viên đài truyền hình MSNBC lúc ông đến rung chuông khai mạc ngày giao dịch chứng khoán ở New York. Các quan sát viên nhận xét đó là một dịp hiếm có để, như nhà báo Xuân Trung viết, "Sự kiện Thủ tướng VN xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ sau 30 năm kết thúc chiến tranh đương nhiên là một cột mốc lịch sử của dân tộc hai nước. Nhưng hơn thế nữa, đây thật sự là bằng chứng của hình ảnh VN hội nhập." Như vậy thay vì đòi hỏi các quan chức đến từ Việt Nam phải được đối xử khác đi, có lẽ tốt hơn họ nên có những cố vấn chuyên nghiệp về truyền thông. ------------------------------------------------------------------ Nguyễn Quang Duy, Canberra, ÚcTruyền thông mang chức năng thông tin đến đại chúng. Như việc nhà lãnh đạo Mỹ, ông Bill Clinton, phải dùng trực thăng, nhà tư bản Mỹ ông Bill Gates, phải dùng canô vào cửa hậu, khi họ tham gia Hội nghị Tự Do Mậu dịch Tòan cầu. Cửa chính hội nghị dành cho những ngừơi biểu tình, cộng sản có, xã hội có, đấu tranh bảo tồn môi trường có, công nhân có, nông dân có… Ở Úc việc truyền thông loan tin nông dân hay công nhân biểu tình cản hoặc chống lại tự do mậu dịch là chuyện xảy ra hàng ngày. Việc thay đổi chính sách sẽ tạo ra kẻ có lợi và ngừơi bất lợi, nếu việc bù đắp thiếu công bằng dĩ nhiên người bất lợi sẽ đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu giới truyền thông không thông tin quan điểm của người bất lợi họ sẽ bị đại chúng Úc tẩy chay ngay. Còn chính phủ hay người có lợi mà muốn loan tin tốt thì phải trả tiền và giới truyền thông còn tôn trọng đại chúng cho biết rõ “đây chỉ là quảng cáo”. Nhờ xem phim “anh Nguyễn Văn Trỗi” tôi tin rằng truyền thông miền Nam trước năm 1975 đã thực hiện tốt chức năng thông tin đến đại chúng. Bạn Thái Minh thân, các khẩu hiệu Dân chủ, Nhân quyền, Tự do tôn giáo, người hải ngọai dùng để thông tin đến đại chúng (người bản xứ) chứ không phải cho người trong nước đâu. Người hải ngọai đã quá biết kinh tế tự do, phải đi liền với tự do thông tin (đặc biệt là các tin xấu), tự do chính trị … Chỉ cần một chút tự tin thôi bạn sẽ nhân rõ Việt Nam ngày mai cần rất nhiều người lãnh đạo từ trung ương đến đia phương, đến cơ sở hạ tầng. Mong bạn tiếp tục học ở ông nội bạn, học ở ông Phan văn Khải, vân động và sửa sọan cho mình, nỗ lực này rất thiết thực để góp phần cho tương lai bạn nói riêng và Việt Nam nói chung. Lẽ dĩ nhiên khi người dân được quyền chọn lựa, dân mình sẽ chọn lựa những ngừơi như bạn chứ không phải những người ở hải ngọai như chúng tôi đâu. Chim Cu, Hà NộiTôi để ý nhiều bạn trẻ trong nước bàn tán chuyện Bác Khải cầm giấy đọc lúc ở Nhà Trắng với vẻ không vừa lòng, vì cho đó là biểu hiện của một Việt Nam yếu thế. Nhưng nhìn vẻ mặt ôn hòa và những lời lẽ khiêm nhường của ông Bush trong cuộc gặp gỡ chung với giới truyền thông cho thấy một ông Bush đầy thông cảm và tôn trọng đối tác của mình như thế nào. Qua hệ thống truyền hình của trong và ngoài Việt nam, chúng ta không hề thấy những cử chỉ vồ vập từ phía ông Bush, chẳng hạn như cách đưa tay đỡ sau lưng như ông đã từng làm với các lãnh tụ đến từ Đông Âu hay Trung Đông, hay những ngôn từ có phần hơi quá hoa mỹ và trịnh thượng mà ông đã dùng tại Trung Á hay Ucraina. Thay vào đó là những lời lẽ ngắn gọn (không quá biểu cảm bằng những tính từ mạnh), nhưng gần như đầy đủ rằng cả hai vị nguyên thủ quốc gia đã có những trao đổi thẳng thắn về mọi vấn đề trước đó. Chắc nhiều quý vị tham gia diễn đàn này đều chung đánh giá rằng ông Bush có cả một thời gian dài để học cách thể hiện bản thân ông với tư cách là người đại diện cho một cường quốc duy nhất trước truyền thông, còn ông Khải tuy không có cơ may đó, nhưng tôi đánh giá là ông cũng đã thể hiện được đầy đủ con người và suy nghĩ của cá nhân ông với chính giới truyền thông và cả những chính khách hàng đầu của Hoa Kỳ. Một lần nữa, tôi đánh giá ông Khải đã thành công lớn trong chuyến đi này. Nguyễn Phước Hậu, Sài Gòn, Việt NamTui không biết các nhà báo nước ngoài có hỏi ông Khải về tương lai của nền chính trị VN không? Vì hiện nay VN theo con đường XHCN nghĩa là chỉ có một đảng lảnh đạo thì làm sao công bằng khi mà XHCN là độc đảng. Người dân VN hiện nay rất quan tâm đến nhân quyền nhưng nói thật tui chưa thấy được điều đó ở trong nước. Ở mỗi kỳ họp quốc hội đều chỉ nghe "hứa" họ đều có những dự định cho kinh tế, xã hội... thế nhưng con đường tiến lên XHCN thì không bao giờ được nói đến vì sao? Nguyễn Quang Hùng, Hà Nội, Việt NamThực lòng, nếu Thủ tướng Phan văn Khải phát biểu mà không cần cầm giấy thì sẽ nâng cao được hình ảnh của một nhà ngoại giao. Tuy nhiên, đây là những tuyên bố mang tính chất gửi thông điệp về đường lối, chính sách của Việt Nam đối Hoa Kỳ nói riêng cũng như đối với thế giới nói chung. Thủ tướng là người thể hiện ý kiến dân tộc nên không thể để sai sót. Điều này, cũng thể hiện trách nhiệm của một người đứng đầu đối với dân tộc. Chúng ta có thể góp ý để các chính khách Việt Nam rèn luyện để có khả năng trả lời, khả năng diễn thuyết nhưng chúng ta không nên đánh giá, qui kết chính sách chế độ qua một vài hình ảnh. Có câu" Không nên đánh giá chất lượng rượu qua hình thức chai rượu", mong các bạn suy ngẫm DũngĐọc bức thư dài nhưng lớp lang, khúc chiết của Thái Minh, Hà Nội, tôi thật mến nể bạn ấy,chẳng chê trách được điều gì, mong là những đối tượng gọi là "thầm lặng" cũng cùng quan điểm. Ngoài ra tôi cũng nghĩ đến anh hay chị trong Ban Việt Ngữ đã cho bài này lên mạng, nhờ thế tôi cũng bớt bất mãn khi những ý kiến luộm thuộm của mình thường bị quăng bỏ. Nguyễn Minh, San Francisco, MỹLiên quan tới việc đưa tin về chuyến thăm Mỹ của TT Phan Văn Khải. Tôi là một người Việt đang học tại Mỹ, rất quan tâm tới chuyến thăm Mỹ của ông Thủ Tướng lần này. Trong suốt thời gian đó, tôi cập nhật thông tin thường xuyên từ nhiều nguồn khác nhau, cả từ báo điện tử trong nước và ngoài nước. Ngoài những điều buồn phiền về việc báo chí trong nước chỉ toàn đưa tin tốt và ca ngợi chuyến đi của ông Khải, tôi còn đặc biệt buồn một người: đó là phóng viên Anh Tuấn, tổng biên tập báo điện tử Vnexpress, người đi theo đoàn của Thủ tướng để đưa tin nóng. Nghe nói ông này học ở đại học Havard về, nhưng cách đưa tin thì hoàn toàn phiến diện và phục vụ "mục đích chính trị" trong nước. Anh này đặc biệt dùng những từ ngữ hoa mỹ một cách quá mức mà ta vẫn hay nghe được từ các cuộc họp báo cáo thành tích của nước nhà để mô tả sự thành công của chuyến đi. Anh ta không một lời đả động tới các cuộc biểu tình, thậm chí xô xát với Việt kiều trước Nhà Trắng. Nguyễn Tấn Tài, Đà Nẵng, Việt NamTôi cảm thấy các phóng viên có nguồn gốc Việt Nam chẳng những không hiểu biết gì về chung tôi mà con "bày đặt" đưa ra những câu hỏi vớ vẫn không sát thực tế,các bạn chưa hiểu biết nhiều về chúng tôi thì xin đừng phát biểu bậy bạ, đành rằng báo chí có quyền tự do ngôn luận nhưng tuyệt đối không được phép nói sai sự thật,mà sự thật là điều đầu tiên và là cốt yếu của báo chí. Hãy nhìn Việt Nam của ngày xưa và ngày nay rồi nói chuyện về tương lai. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và tiếp nhận những ý kiến xây dựng. Chúng tôi kiên quyết chống lại những tổ chức, cá nhân phản động nói sai sự thật về chúng tôi. Wilson, Hà Nội, Việt NamChúng tôi, những người Việt Nam yêu nước thực sự muốn bày tỏ nỗi uất ức và căm phẫn trước hình ảnh một vị thủ tướng cầm tờ giấy đã được viết sẵn và cúi gằm xuống để đọc trông buổi hội đàm với Tổng thống Bush trông giống như một kẻ tội phạm đọc bản tường trình trước toà. Chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ không bao giờ chấp nhận như vậy. Còn gì một hình ảnh nước Việt Nam anh hùng, một nước Việt Nam đầy dũng khí và bản lĩnh. Ông khải (không viết hoa) trong giây phút đã làm mất đi tất cả những ấn tượng đẹp đẽ về nước Việt Nam tươi đẹp của chúng tôi. Dương MInh, Hải PhòngTôi thấy rằng sự hoàn thiện và hoàn hảo phải có một môi trường tốt để thể hiện tính chuyên nghiệp và chuyên môn hóa cao. Giới chính trị gia cũng phải chuyên nghiệp. Không thể có sự lựa chọn sắp đặt của cá nhân, hoặc may mắn, mà trở thành chính trị gia để rồi để xã hội thế nào cũng được, nói không dám nói, quyết không dám quyết, mọi việc mờ mờ ảo ảo, dân chúng xã hội không biết thế nào mà lần, không hiểu xã hội mình như thế nào, vận mệnh dân tộc ra sao. Dân ĐenCác phóng viên trong nước, bảo là những câu hỏi "khó chịu"... Xin góp ý xứ tự do phóng viên họ làm việc độc lập, có tự do, dù câu hỏi có khó chịu, cũng không bị trù dập, hay cúp lương, cho đi cải tạo! Bởi vậy phóng viên trong nước thường phỏng vần dễ chịu, cái gì cũng thưa ngài Thủ tướng... Nguyễn Tấn Tài, Đà NẵngTôi cảm thấy các phóng viên có nguồn gốc Việt Nam chảng những không hiểu biết gì về chung tôi mà con "bày đặt" đưa ra những câu hỏi vớ vẫn không sát thực tế,các bạn chưa hiểu biết nhiều về chúng tôi thì xin đừng phát biểu bậy bạ, đành rằng báo chí có quyền tự do ngôn luận nhưng tuyệt đối không được phép nói sai sự thật, mà sự thật là điều đầu tiên và là cốt yếu của báo chí. Hãy nhìn Việt Nam của ngày xưa và ngày nay rồi nói chuyện về tương lai. Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và tiếp nhận những ý kiến xây dựng. Chúng tôi kiên quyết chống lại những tổ chức,cá nhân phản động nói sai sự thật về chúng tôi. Giang Ho, USAXin ghi thêm vài sự cố trong chuyến viếng thăm của Thủ tướng Phan Văn Khải tại Toà Nhà Trắng. Chương trình viếng thăm Hoa Kỳ của phái đoàn Thủ tướng Phan Văn Khải tính đến hôm 22/6, đã được một nửa. Với những hiệp ước thương mại quan trọng đã được ký, với cuộc gặp gỡ lịch sử với Tống thống Hoa Kỳ George W. Bush tại Tòa 'Nhà Trắng, với những cuộc gặp gỡ khác với các quan chức cao cấp của chính phủ Mỹ, và nếu lờ đi – như phái đoàn của ông và truyền thông trong nước đã lờ đi - những cuộc biểu tình đòi nhân quyền và tự do của cộng đồng người Việt tại khắp mọi nơi ông Khải đặt chân đến, cuộc viếng thăm này có thể coi như là một thành công. Cái mà giới truyền thông chứng kiến là những ấn tượng ngược lại. Sau hơn hai phút phát biểu của chủ nhà, đến lượt mình, Thủ tướng Phan Văn Khải, thay vì nhìn thẳng vào ống kính truyền hình và phát biểu, đã đọc một bản văn được viết sẵn mà ông vẫn mân mê trên tay từ đầu cuộc họp báo. Ông đọc từng câu, dừng lại để chờ người thông dịch, và đọc câu kế tiếp. Bản văn được đọc trong 6 phút, kể cả thời gian thông dịch. Trong lịch sử tiếp tân và họp báo của tổng thống Hoa Kỳ với những người lãnh đạo nhà nước tại Nhà Trắng của hơn 200 năm nay, có bao nhiêu vị phải đọc phát biểu của mình từ một bản văn cầm tay như thế, và đọc trước ống kính truyền hình của những cơ quan thông tấn lớn nhất thế giới? Trong suốt thời gian ông Khải đọc bài, Tổng thống Bush nhìn ông chăm chú, với một nụ cười rất lạ. Ai ở Mỹ đủ lâu thì sẽ không chịu được kiểu cười như thế của người Mỹ. Làm người lãnh đạo của một nhà nước độc đoán như Việt Nam, ông Khải chắc hẳn không phải gặp gỡ thường xuyên với báo chí và dân chúng. Sự vụng về của ông ngày 22/6 chứng minh điều đó. Cái ấn tượng mà Thủ tướng Phan Văn Khải và những người cộng sự của ông để lại sau buổi họp báo hôm qua là ấn tượng của một văn hóa chính trị máy móc, vụng về, cũ kỹ. Việt Nam cần một chuyến đi khác, của một thủ tướng khác, để xóa đi cái ấn tượng không mấy đẹp đẽ này. Và tiêu chuẩn đầu tiên để lựa chọn vị thủ tướng như thế phải là: biết phát biểu trước ống kính truyền hình vài phút mà không cần nhìn vào một bản văn viết sẳn! Nếu không thì mất mặt lắm! Thái Minh, Hà NộiCảm ơn BBC đã đưa nhưng tin mà bản thân tôi cho rằng rất khách quan. Theo tôi thì việc thi hành được Dân chủ, Nhân quyền và Tự do tôn giáo của Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào tầng lớp trí thức tại Việt Nam, vì đây là tầng lớp có suy nghĩ rất cấp tiến. Dựa vào kinh nghiệm cá nhân tôi, tôi xin mạn phép chia tầng lớp này theo 7 kiểu. Kiểu 1: Ông nội tôi, một đảng viên, đại biểu quốc hội, người luôn được coi là vô thần, thế mà khi ông về hưu gần 55 tuổi bỗng dưng ông tin Phật và thờ Phật. Tôi hỏi người lớn lý do tại sao ông lại như vậy, thì ai cũng nói là già rồi ai cũng thế. Ngoài ông nội tôi ra, còn 1 tầng lớp già nữa, tôi biết các ông bà đó, họ cũng là đảng viên, từng là lính tham gia các cuộc kháng chiến. Nhưng rất nhiều người trong số đó có thái độ “bất đắc chí”, nhiều khi tôi thấy họ chửi đời số mộ. Kiểu 2: Tôi có 1 thằng bạn nó mắc một tật xấu là rất thích chơi bài bạc, lý do của nó rất đơn giản, nó nói là chán học, những điều học trong sách vở đều hết sức xa rời với thực tế. Cuối cùng, bố nó ốm gần chết, nó buộc phải quỳ dưới chân bố thề không bao giờ bài bạc. Nó quay lại học vẫn bình thường và cố gắng tìm đọc thêm sách để bồi bổ tinh thần. Nó đã tìm đến quyển “thế giới quả là rộng lớn và còn rất nhiều việc phải làm” của ông Kim Woo Jung, chủ tịch tập đoàn Deawoo. Nhưng chỉ 1 thời gian ngắn sau khi áp dụng những điều của ông Kim dạy trong sách, thì báo chí đưa tin Deawoo phá sản. Nó rất buồn. Kiểu 3: Lúc tôi ra nước ngoài học, có một lần, culture fair dành cho sinh viên nước ngoài được tổ chức, tôi đã ngồi với một anh bạn, một người học giỏi, thông minh. Culture fair này do nhà thờ đạo tin Lành tài trợ, thực chất nhằm mục đích truyền đạo là chính, sau đó họ làm 1 cái party cho sinh viên nước ngoài ăn uống. Trước party, có một ông linh mục đến giảng đạo, ngay ban đầu ông ấy đã đặt ra câu hỏi : “who is your father?”, rồi kèm theo một loạt các câu “who is your father of your father?” , “who is your father of your father of your father…?” sau đó ông ta gào lên “ GOD”. Sau đó, ông ấy yêu cầu mọi người nhắm mắt để lẩm nhẩm mấy câu có liên quan đến GOD. Anh bạn học giỏi thông minh kia rất khó chịu, anh ta cho rằng thật ông ấy truyền đạo hơi bị thô bạo. Kiểu 4: Những người kiểu này không nhiều, họ rất khôn, họ hiểu rõ bản chất sự vật, đánh giá khá khách quan vấn đề, năng lực học cũng cao, khả năng tiếng Anh rất tốt. Nhưng lúc nào họ cũng chỉ thích đi ra nước ngoài, đặc biệt rất thích sang Mỹ, thích mọi thứ liên quan đến nước ngoài và Mỹ. Bạn tôi là một trường hợp, anh ta học tại Nhật theo một học bổng research, sau khi học xong anh ta có đủ khả năng để xin tiếp học bổng Monbusho của Nhật (khoảng 1800 đô / 1tháng). Vậy mà anh ta kiên quyết về Việt Nam để xin học bổng VEF đi Mỹ. Kiểu 5: Đó là những người cũng biết rõ bản chất vấn đề, đánh giá cũng khách quan, họ ra nước ngoài mong muốn tìm được một ai đó sáng suốt, có thể thay đổi vận mệnh của đất nước. Đến lúc họ nhận ra tất cả đều giả tạo, họ chẳng tìm thấy ai như vậy, họ buồn rầu quay về nhà tiếp tục làm kinh tế và không bao giờ nghĩ đến việc tìm ai đó. Kiểu 6: Hỗn hợp của hai hay nhiều kiểu trên, rất lúng túng. Tôi là một trong số đó. Kiểu 7: Đang hoạt động chính trị trong nước, tư tưởng chống đối với chính quyền rất mạnh mẽ, có người trong số đó đang bị tù đày. Kết luậnKiểu 1 (bất lực): những người có kinh nghiệm hiểu đời, họ hiểu hết nhưng họ già rồi, “lực bất tòng tâm”, muốn thay đổi cũng rất khó. Họ luôn cảm thấy bất lực, nên phải theo cuộc sống tâm linh, những người khác bực bội thì chỉ có thể chửi bới xã hội. Kiểu 2 (sợ): Biết mọi thứ trong sách vở ở trường là giả dối, quay lại với mớ lý luận Đảng thì không quay lại được vì họ cũng biết là đạo đức giả, nhưng họ vẫn còn trẻ họ vẫn phải tìm đến những ông Kim để học tập.Tuy thế, họ cũng không dám chống đối ai vì họ rất sợ. Kiểu 3 (cứng nhắc, khó thay đổi): Đây là những người bị nhồi sọ nhiều quá, rất khó thay đổi. Tôi nghĩ là tôi tôn trọng ông GOD, vì chúng ta luôn kính trọng Hồ Chủ Tịch, cụ Hồ như thánh ở Việt Nam. Vậy tại sao ta có quyền ca ngời cụ Hồ mà lại khinh rẻ ông GOD ở đạo tin Lành. Kiểu 4 (khôn quá): những người trong kiểu này là những người rất khôn ngoan, họ còn trẻ họ cũng hiểu biết, tài giỏi và không sợ hãi. Tuy thế, do khôn quá, nên họ luôn nghĩ mọi cách làm lợi cho bản thân. Họ thích đến Mỹ vì xã hội Mỹ là xã hội vật chất đầy đủ, có thể thoả mãn khát vọng của họ. Nhưng họ cũng không nghĩ đến đấu tranh vì Nhân Quyền và Tự do tôn giáo đâu vì họ rất ích kỷ. Kiểu 5 (cấp tiến): đây là dạng người cấp tiến. Nhưng họ chỉ tin vào bản thân mình, rất có khả năng sẽ bị biến thành kiểu số 4. Kiểu 6 (có rất nhiều): Lúng túng. Kiểu 7: hầu hết mọi người có rất ít thông tin về họ. Trong xã hội còn rất nhiều tầng lớp, nhưng đây chỉ là sự nhận xét của cá nhân của tôi về tầng lớp trí thức Việt Nam. Rất mong được BBC truyền tải sự nhận xét này tới các bạn nước ngoài, mong nhận được sự đóng góp ý kiến. Đây cũng chính là lý do tại sao những người Việt kiều không hiểu được người trong nước, nên họ luôn dùng các khẩu hiệu đao to búa lớn Dân chủ, Nhân quyền, Tự do tôn giáo. Nếu các bạn tung hô các khẩu hiệu đó nhiều quá tôi tin là phản tác dụng với những thành phần hiện đang sống tại Việt Nam, đặc biệt là tầng lớp trí thức. Nguyen, Smyrna, USATôi quan sát đoạn video về cuộc hội đàm của Tổng thống George W. Bush và Thủ tướng VN Phan V Khải, tôi nhận xet rằng ông Khải sau mỗi câu đọc thì chỉ cúi gầm xuống hoặc lẩn tránh, hay không hướng nhìn về tổng thống Bush. Theo tâm lý rất phổ thông ở Mỹ , khi tiếp xúc đối thoại nhất là trong cuộc phỏng vấn xin việc) , thì phải hướng mắt (eyes contact) với người đang đàm thoại với mình để biểu lộ sự thành thật , quan tâm và nhiệt tình; nếu không thì họ chắc chắn sẽ đánh giá là ta không thành thật, có ý gian hay không tự tin. Điều này các em học sinh từ nhỏ đã được giáo dục rất kỹ. Nếu ai đó còn nhớ chuyến công du của Bill Clinton năm 2000 thì đã có hàng chục ngàn người chào đón cực kỳ nồng nhiệt vị Tổng thống hào hoa này, ngược lại bác KHẢI vừa đặt chân đến Mỹ thay vì được đón tiếp giống như bác BILL nhà ta thì bác Khải đựoc đón tiếp bằng rừng cờ vàng của bọn "phản động hải ngoại" rồi còn hát bài "quốc ca phản động" nữa. No nameTôi thấy Thủ Tướng Kiệt và Phó Thủ Tướng Vũ Khoan trả lời trước giới truyền thông như vậy là tốt rồi. Trước kia tôi nghĩ chắc các vị không làm được như thế. Chúc cho Thủ Tướng Khải cùng các quan chức Việt Nam nhuần nhuyễn nữa khi tiếp xúc với giới truyền thông Phong, Sydney, AustraliaTôi để ý thấy đa số giới lãnh đạo bên VN và TQ khi đọc diễn văn cứ cầm tờ giấy đọc mãi, mặc kệ thính giả. Hơn nữa, khi trả lời phóng viên luôn tỏ ra rất căng thẳng và không được trôi chảy trong lời nói. Có vài nguyên do dẫn đến hiện tượng như vậy: kém tài, không thực thập nhiều cho lãnh vực truyên thông qua hợp báo, sợ nói sai sẽ chịu hậu quả khó đo lường. Thế nhưng, nghe qua lời phát biểu của Thủ Tướng Khải trong cái audio clip của BBC sau cuộc họp với ông Bush thì tôi nhận xét rằng ông ta có giọng nói khá hay, chứa đầy quyền lực của một vị thủ lãnh, từ ngữ gọn nhưng ý nghĩa đầy đủ và thuyết phục. Tuy nhiên, nếu ông ta vừa đọc vừa thường xuyên giao tiếp với thính giả của ông ta qua cặp mắt thì sẽ hay hơn nhiều. Le Vu Minh Tan, TP HCMĐây là một nhận xét chính xác. Các nhà lãnh đạo Việt Nam cần phải có trợ lý hoặc cố vấn truyền thông. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, tổng thống Bush phát biểu rất tự nhiên và rất thuyết phục, nhưng thủ tướng Phan Văn Khải xuất hiện không ấn tượng lắm trước giới báo chí, mặc dù phát biểu của ông có nội dung khá thuyết phục, nếu ông không nhờ vào tờ giấy cũng như nhìn thẳng vào giới truyền thông thì sẽ gây ấn tượng mạnh hơn nhiều. Trường hợp này cũng xảy ra với ông Vũ Khoan, mặc dù khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của ông là khá, trả lời trực tiếp vào câu hỏi, nhưng phong thái không thuyết phục và thiếu tự tin. Chúc các ông tiến bộ khi tiếp xúc với giới truyền thông. Chim CuTôi thấy ông Kissinger là chính trị gia giỏi hơn cả khi ngắt những câu hỏi 'móc máy' định đưa ông ta vào bẫy. Nó hoặc chỉ chứng tỏ người hỏi không có hiểu biết gì nhiều về người trả lời, hoặc chỉ định phô trương những màn giật gân nhằm lôi kéo người nghe, vì đây thường là cách hay được áp dụng của nhiều hãng truyền thông. Anh Quang, Hà NộiTôi đọc mãi mà chả thấy có cái gì là mâu thuẫn giữa nội dung Xuân Trung nói và những gì Đài BBC nêu cả. Lúc ông Khải đến NY Stock Exchange phải theo đúng giờ giấc đã định, đấy có phải lúc take questions không nhỉ? Từ chối một vài câu hỏi không phải là tiêu chí để đánh giá. Bush đã quá nhiều lần từ chối trả lời đó thôi, mà thái độ dữ dội là đàng khác. Thật vớ vẩn! Quí vị phóng viên BBC Việt ngữ vốn toàn là người trong nước đi kiếm việc rồi tìm cách xin ở lại (ví như ..... tư cách vô cùng tồi tệ). Quí vị mới học được vài ba điều i tờ về xã hội Tây phương rồi bỗng ngộ nhận mình giỏi hơn trong nước và có tư cách thuyết giáo! Xin thưa, còn xa! Những cung cách hành nghề báo chí vừa qua chứng tỏ hiểu biết của quí vị chưa vượt mức common sense thôi hà. Nếu là bản lĩnh thì phải học bà phóng viên BBC Anh ngữ đặt câu hỏi hóc cho Kissinger đó.
Lễ kỷ niệm 30 năm ngày kết thúc chiến tranh Việt Nam cũng là lúc nhìn lại các những điều được nói và viết về diễn biến bên trong Dinh Độc Lập vào ngày lịch sử đó.	Ngày 30.04.1975 trong Dinh Độc Lập	Cho đến nay có nhiều ý kiến khác nhau về giờ phút quân cách mạng tiếp quản sự đầu hàng của chính quyền Sài Gòn và nhiều chi tiết khác. Điều chắc chắn là sáng ngày 30 tháng Tư 1975, các xe tăng mang cờ của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam Việt Nam, dù các bộ đội đa số là người từ miền Bắc vào, đã húc đổ cổng Dinh Độc Lập và sau đó, lễ bàn giao diễn ra trong Dinh. Người đứng đầu phía chính quyền Sài Gòn là Tổng thống Dương Văn Minh. Các tài liệu của Việt Nam trong nhiều năm và các sách nước ngoài ghi rằng người tiếp nhận sự bàn giao từ tay Đại tướng Dương Văn Minh là đại tá quân đội Nhân dân Việt Nam Bùi Tín. Nhưng cũng có các nguồn tin báo chí Việt Nam, chủ yếu về sau này, nhất là sau khi ông Bùi Tín đã ở lại Pháp và trở thành một nhân vật bất đồng chính kiến với đảng Cộng sản Việt Nam, lại nhấn mạnh đến vai trò của trung tá Bùi Văn Tùng trong những giờ lịch sử tại Dinh Độc Lập. Còn một bài trên tờ Vietnam Net năm 2000 thì người gặp tướng Minh để tiếp quản sự đầu hàng lại là ông Phạm Xuân Thệ (xem link trang bên). Lời kể của ông Bùi Tín Theo lời kể cho ông Bùi Tín, hiện sống tại Paris, cho đài BBC ngày 29.04.2005 thì ông là người nhận sự bàn giao của tướng Minh. Theo những gì ông Bùi Tín nhớ lại, ông khi đó mang hàm đại tá và là phó Tổng biên tập báo Quân Đội Nhân Dân. Ông vào Dinh Độc Lập đúng 12 giờ trưa giờ Sài Gòn (thời đó còn chênh giờ Hà Nội một tiếng) và đi cùng với trung tá Nguyễn Trần Thiết, biên tập viên phòng Quân sự của báo. Hai sỹ quan khác mang hàm trung tá là ông Bùi Văn Tùng, chính ủy lữ đoàn 203, và Nguyễn Văn Hân, trưởng ban bảo vệ quân đoàn 2. Ông Tín nói trung tá Hân có mang theo bản đồ và được lệnh xác định vị trí để vào chiếm năm mục tiêu cơ bản là Dinh Độc Lập, Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Chỉ huy Sài Gòn, Nha Cảnh sát và sân bay Tân Sơn Nhất. Các mục tiêu khác được tư lệnh quân giải phóng cho là không quan trọng bằng. Theo ông Bùi Tín, nội các của đại tướng Dương Văn Minh ngồi đợi trong một phòng lớn. Các quân nhân cách mạng gồm cả sỹ quan và bộ đội đã đến nhưng không vào phòng. Chỉ có trung tá Nguyễn Văn Hân, vào phòng nói rằng ‘Sẽ có đại diện quân giải phóng vào gặp các ông’. Sau đó, vẫn theo đại tá Bùi Tín thì ông được hai trung tá Hân và Tùng hai lần nói ông ra nhận sự đầu hàng. Ban đầu ông Tín nói ‘Tôi làm báo, có trách nhiệm gì đâu’ nhưng sau cảm thấy để nội các của ông Dương Văn Minh ngồi đợi quá lâu nên đã bước vào. Mặt khác, vì mang hàm đại tá, ông thuộc hàng cán bộ cao cấp của quân đội cộng sản, trong khi những người còn lại chỉ mang làm trung tá. Ông nói khi vào phòng ông vẫn đội mũ cát, đeo túi, tay cầm một cuộn bản đồ Sài Gòn mà ông giải thích trên bức ảnh có màu trắng (xem ảnh bên). TT Dương Văn Minh đứng chắp tay phía trước và tiến lên một bước, bên cạnh là phó TT Nguyễn Văn Huyền, người gầy yếu. Ông Tín nói ông nhận ra ông Minh ngay vì vóc người cao lớn. Nghe vậy, cả ông Minh và các thành viên chính phủ vui hẳn lên và ông Tín mời họ ngồi xuống trò chuyện. Giờ phút ấy, vẫn theo đại tá Bùi Tín, có các phóng viên nước ngoài như Ý, Úc chứng kiến, còn bức ảnh chụp ông đứng trước ông Dương Văn Minh lại do phóng viên báo Giải Phóng chụp. Sau đó, trung tá Bùi Văn Tùng đưa TT Dương Văn Minh ra đài phát thanh để đọc lời tuyên bố đầu hàng. Câu chuyện về đại tá Bùi Tín tình cờ nhận vai trò tiếp quản chính quyền Sài Gòn tại Dinh Độc Lập được các nguồn tin Việt Nam và nước ngoài ghi nhận. Trong các nguồn nổi tiếng nhất có cuốn ‘Vietnam: A History của Stanley Karnow, một nhà báo Mỹ nổi tiếng từ thời chiến tranh Việt Nam. Lời kể của ông Bùi Văn Tùng Thế nhưng từ khoảng năm 2000 lại có các nguồn tin từ Việt Nam nói rằng nhân vật đó là trung tá Bùi Văn Tùng. Theo bản tin của AFP đánh đi từ TPHCM ngày 29 tháng Tư 2000 thì ông Tùng cho AFP biết chính ông mới là người tiếp quản chính quyền Sài Gòn tại Dinh Độc Lập ngày 30 tháng Tư 1975 từ tay TT Dương Văn Minh. Ông Tùng còn lên án việc ông Tín trở thành người phê phán đảng Cộng sản Việt Nam. AFP có vẻ như không tin câu chuyện của ông Bùi Văn Tùng, khi ấy đã là đại tá, nên chạy tựa cho bản tin là ‘Việt Nam viết lại lịch sử để bác bỏ vai trò của một nhân vật bất đồng chính kiến (nguyên văn tiếng Pháp: Le Vietnam réécrit son histoire pour nier le rôle d'un dissident). Tuy vậy, có một số báo khác ở Việt Nam cho đến 2001 vẫn viết không thay đổi về vai trò của ông Bùi Tín. Bản tin của VnExpress ngày 08.08. 2001 (có chữ trích theo The Star và Reuters) về cái chết của cựu tổng thống Dương Văn Minh tại California rằng 'Trưa ngày 30/4/1975, tại Dinh Độc lập, ông Dương Văn Minh gặp đại tá Bùi Tín, khi đó là phó tổng biên tập Báo Quân đội Nhân dân Việt Nam'. Vẫn theo VnExpress, Vị tổng thống thất thế uể oải: “Tôi đã đợi từ lâu để chuyển giao quyền lực cho ông”. Đáp lại, Bùi Tín nhấn mạnh: “Không có vấn đề chuyển giao quyền lực ở đây. Chế độ của ông đã sụp đổ. Người ta không thể chuyển giao cái mà người ta không có được”. Tướng Minh đã chấp nhận đầu hàng vô điều kiện và ngay lập tức lên đài phát thanh Sài Gòn đọc tuyên bố chính thức. Nhưng gần đây thì vẫ́n theo các báo Việt Nam không thấy đại tá Bùi Văn Tùng nói đến việc ông tiếp nhận sự đầu hàng của TT Dương Văn Minh. Trong bài viết về ông đăng trên trang điện tử báo Tuổi Trẻ ngày 23.03.2005 người ta mô tả ông như sau: Người lính tóc bạc phơ vẫn điềm tĩnh ngồi trên xe lăn, kể lại câu chuyện về phút lịch sử 30-4-1975: Tôi thảo cho ông Dương Văn Minh lời đầu hàng. Sau khi ông đọc xong thì tôi đọc lời tuyên bố: Chúng tôi đại diện lực lượng quân giải phóng miền Nam VN long trọng tuyên bố TP Sài Gòn đã được giải phóng hoàn toàn, chấp nhận sự đầu hàng không điều kiện của ông Dương Văn Minh, tổng thống chính quyền Sài Gòn... Đoạn này đúng với những gì ông Bùi Tín nói rằng ông Tùng đã đưa ông Minh lên xe ra đài phát thanh và lo việc để ông Minh đọc lời tuyên bố đầu hàng. Như vậy, nếu nói là ông Tùng thay mặt cho quân cách mạng tiếp nhận sự đầu hàng trên làn sóng radio thì chắc là đúng nhưng đó lại là chuyện khác vì câu chuyện ở đây là khoảng khắc lịch sử trong Dinh Độc Lập.
Ngày 1/5/2004, khối EU sẽ chính thức mở rộng thành 25 nước, trong đó có nhiều nước thuộc khối cộng sản Đông Âu cũ như Ba Lan, Hungary, CH Czech.	EU mới và kinh doanh của người Việt	Liên Hiệp Âu Châu mới sẽ là một thị trường khổng lồ, với hơn 455 triệu người tiêu dùng. Nhiều người tin là sức hấp dẫn của nó đối với các doanh nghiệp Việt Nam sẽ bằng hoặc lớn hơn thị trường Mỹ. Người Việt tại các nước Đông âu gia nhập EU sau ngày mùng tháng Năm khi thức dậy sẽ phải đối diện với một thực tế mới. Nhiều thứ sẽ phải chịu sự chi phối của luật lệ Âu Châu, từ buôn bán, thuê mướn người, cho đến xuất nhập khẩu. Thuế nhập khẩu giảm Có một số qui định về thuế quan mà các doanh nghiệp cần phải để ý tới, theo ông Nguyễn Dương, giám đốc công ty Scitexim, một doanh nghiệp kinh doanh hàng Việt Nam đặt trụ sở tại CH Czech. Ông Dương cũng là chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp VN tại CH Czech Vào cái thời điểm ấy chắc chắn toàn bộ các hiệp định thương mại mà VN ký với CH Czech cũng như những chính sách ưu đãi thuế quan được ký kết giữa hai nhà nước VN và Czech sẽ bị hủy bỏ và sẽ áp dụng toàn bộ những chính sách thuế của EU. Với một số mặt hàng thì sự thay đổi nó không lớn lắm nó có thể có một sự tăng giá nhỏ về thuế. Cạnh đó sẽ có nhiều mặt hàng mà hiện nay mọi người đang ráo riết chuẩn bị như là gạo hay thủy sản thì việc nhập khẩu những mặt hàng đấy trở nên cực kỳ khó khăn về hạn ngạch và về thuế. Nhưng cũng có một số doanh nghiệp đang chuẩn bị đưa sang những mặt hàng mới ví dụ như mặt hàng cà phê là hàng sẽ được hủy thuế. Tại CH Czech có nguồn tin nói rằng hoạt động buôn bán của những tiểu thương người Việt tại các khu chợ đầu mối đã giảm, một phần vì sự cạnh tranh từ các siêu thị lớn đang gia tăng. Chợ ngoài trời của người Việt còn tồn tại? Cũng có người quan ngại về tương lai của những khu chợ Việt Nam sau ngày mùng 1 tháng 5, vì luật lệ của EU đòi hỏi giấy tờ, thuế khóa, xuất xứ hàng hóa rõ ràng và chặt chẽ hơn. Nguyễn Đức Hà là cộng tác viên của ban Việt ngữ tại Ba Lan, tin rằng cũng phải mất một thời gian người ta mới đưa ra chính sách đối với các chợ này vì chính quyền nào cũng phải cần đến thuế của giới tiểu thương để tồn tại Trước cảnh buôn bán của tiểu thương Việt không được rõ ràng về giấy tờ hay thuế má, chính quyền Ba Lan đang tìm cách hợp pháp hóa làm ăn của người Việt ở đây thế nhưng việc đó cũng không làm ngay lập tức được. Bản thân Ba Lan cũng có rất nhiều người hoạt động theo kiểu như vậy. Cái chợ Sân Vận Động không thể ngày một ngày hai mà người ta có thể dẹp bỏ được vì đằng sau đó là lợi nhuận thu được của những người đóng thuế chợ hoặc đóng tiền chỗ ngồi hàng ngày. Đấy là một món lợi rất lớn đối với thành phố và như vậy người ta cũng không thể ngay lập tức mà bỏ được. Tôi nghe nói là cái chợ đấy người ta đã ký hợp đồng cho hoạt động trong ba năm nữa. Thị trường lớn cho Việt Nam Nhiều chuyên gia tin là sau ngày mùng 1 tháng 5, EU sẽ trở thành một thị trường qui mô lớn hơn nữa đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Theo giới chuyên môn, thì một EU mới sẽ thu hút sự quan tâm của các công ty trong nước hoạt động trong các lĩnh vực như may mặc, nông thổ sản, hay thủy hải sản. Ông Diệp Hoài Minh là Giám đốc công ty Tư vấn -Tiếp thị và Thương mại điện tử Cẩm Vinh tại tp Cần Thơ có cái nhìn như vậy Chuyện một số nước cựu thành viên của khối SEV cũ khi gia nhập Liên hiệp Âu Châu thì cái đó chỉ có tăng thêm thuận lợi chứ không tăng khó khăn cho nền ngoại thương của Việt Nam. Vì hiện nay VN đang theo đuổi chính sách mở cửa cho nên nếu mà họ vào những nước đó thì hàng hóa cũng như con người sẽ qua được thị trường khác hay qua được những nước Âu Châu mà tránh được hàng rào thuế quan hay thủ tục xuất nhập cảnh. Từ trước đến nay doanh nghiệp Việt Nam rất quan tâm đến thị trường EU. Trong đó có các ngành như may mặc, hay xuất khẩu thủy sản. Sau vụ Hoa Kỳ kiện VN bán phá giá tôm và cá basa thì doanh nghiệp VN đang muốn mở rộng đưa hàng sang thị trường Âu châu vì cảm thấy đỡ phiền phức hơn. Có người coi thời điểm mùng một tháng Năm 2004 là cột mốc quan trọng cho sự trưởng thành của người Việt và các công ty Việt Nam tại phần Đông của EU. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa? Lúc đó họ sẽ có một cái đích lớn hơn để ngắm tới và vươn lên. Tiêu chuẩn và cách thức kinh doanh của Tây Âu sẽ giúp cho cộng đồng này cạnh tranh và phát triển, như niềm tin của ông Nguyễn Dương, giám đốc công ty Scitexim tại CH Czech, công ty bán hàng thủ công mỹ nghệ từ Việt Nam hơn 10 năm qua Nó sẽ xoá dần đi cung cách làm ăn và cái khác biệt trong cuộc sống giữa người Việt của mình ở Đông Âu và Tây Âu. Hai cái môi trường này hiện tại còn rất khác nhau và đây là một sự hội nhập rất lớn và là sự kiện rất có ý nghĩa. Theo ông Dương nếu nhìn vào lịch sử buôn bán của doanh nhân người Việt tại thị trường Âu Châu thì đây là một cơ hội rất lớn. Hồi những năm 1990 khi khối các nước cộng sản Đông Âu sụp đổ, người Việt đã chớp lấy cơ hội này ra làm ăn buôn bán, với nhiều người mở công ty riêng. Và đến thời điểm này, 2004, nếu công ty nào chuẩn bị kỹ thì sẽ có cơ hội nhiều hơn để kinh doanh tại một thị trường lớn hơn, với luật lệ rõ ràng, mọi thứ có thể thấy trước được. Tuy nhiên thị trường nào nó cũng có quy luật đào thải của nó, ông Dương kết luận. .
Hiến pháp 2013 nêu rõ bầu cử là quyền của công dân, nhưng chính quyền Việt Nam trong những ngày này đang ráo riết tuyên truyền rằng bầu cử là quyền và nghĩa vụ công dân.	Bầu cử VN: Thực chất bỏ phiếu là quyền hay nghĩa vụ?	Cử tri Việt Nam luôn được tuyên truyền rằng bầu cử là nghĩa vụ của công dân "Bầu cử là quyền và nghĩa vụ của công dân." "Bầu cử là quyền và nghĩa vụ của cử tri." "Bầu cử vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của cử tri." Những khẩu hiệu trên đang được lặp lại với tần suất ngày một dồn dập trên truyền thông Việt Nam, trong bối cảnh ngày bầu cử 23/5 đang đến gần. Có thể thấy, các khẩu hiệu trên đều nhấn mạnh hai yếu tố "quyền" và "nghĩa vụ" song hành. Vậy thực ra bầu cử là quyền hay nghĩa vụ? Thông điệp của chính quyền Việt Nam có thể đứng vững trước các quy định của chính Việt Nam hay không? VN nên khoan dung chính trị để có nguyên khí quốc gia? Quốc hội VN: Đa dạng cách loại ứng cử viên độc lập Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, luật sư Phùng Thanh Sơn, Giám đốc Công ty luật Thế Giới Luật Pháp tại TP HCM cho rằng, trên thực tế thì người dân Việt Nam đang được tuyên truyền bầu cử là quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm của người dân. Và không ít các trường hợp người dân bị "vận động" đi bầu: "Tổ trưởng tổ dân phố, cảnh sát khu vực gọi điện, đến gõ cửa từng nhà để thúc giục cử tri đi bầu nếu không đi thì sẽ bị liệt vào "danh sách đen" của địa phương, sau này khi cần xác nhận giấy tờ gì sẽ bị làm khó. "Nguyên nhân của hiện tượng này, theo tôi, là xuất phát từ bệnh thành tích của các tổ bầu cử, đơn vị bầu cử. Và nhìn ở một góc độ nào đó, có thể nói là 'ép' người dân thực hiện quyền của mình," ông Sơn nói. Chính quyền VN tuyên truyền gì? Điều 27 Hiến pháp 2013 nêu rõ: "Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Việc thực hiện các quyền này do luật định." Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 quy định: "Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ 18 trở lên có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của Luật này." Tuy nhiên, cách dẫn giải của chính quyền rằng đi bỏ phiếu vừa là "quyền" vừa là "nghĩa vụ" dường như vượt ra khỏi khuôn khổ các câu chữ trong luật. Điều này được thể hiện bằng hàng loạt bài báo, khẩu hiệu, văn bản của chính quyền. Tài liệu tuyên truyền bầu cử nhấn mạnh "trách nhiệm công dân" trên trang Cờ đỏ TP HCM, website được cho là của lực lượng dư luận viên Báo Quân đội Nhân dân ngày 14/4 viết: "Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của cử tri." Tờ này trích dẫn Điều 15 Hiến pháp 2013 với nội dung "Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân" để củng cố lập luận "bầu cử là nghĩa vụ của cử tri". Đây cũng chính là lập luận chủ chốt mà chính quyền Việt Nam đưa ra trong những ngày qua, từ những tờ báo lớn tới các cổng thông tin điện tử cấp phường, xã, huyện, tỉnh và các bộ, ngành, rồi cả các trang của đội ngũ dư luận viên nữa. Báo Tuyên Quang ngày 30/3 viết: "Quyền bầu cử là quyền chính trị cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật quy định nhằm bảo đảm cho mọi công dân có đủ điều kiện thực hiện việc lựa chọn người đại biểu của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ của công dân." Tài liệu tuyên truyền bầu cử trên cổng thông tin điện tử huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình Báo Vietnamplus diễn giải thêm một ý nữa: "Nói bầu cử là nghĩa vụ bởi nếu công dân (cử tri) không đi bầu cử thì không thể thành lập các cơ quan lập pháp, hành pháp như luật định. Đó là: nếu không bầu cử thì không có đại biểu Quốc hội và từ đó không thể thực hiện việc bầu các chức danh Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ,..." "Điều này cũng có nghĩa rằng công dân không thực hiện nghĩa vụ bầu cử thì đã xâm phạm đến quyền ứng cử của công dân khác bởi các ứng cử viên đó không có ai bầu thì không thể trở thành các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp," tờ này kết luận. Truyền thông nhà nước cũng mạnh mẽ tố cáo "các thế lực thù địch đã xuyên tạc" rằng bầu cử chỉ là quyền, không phải nghĩa vụ, nên công dân Việt Nam có thể đi bầu hoặc không đi bầu. Theo luật thì sao? Các quy định thành văn - từ văn bản cao nhất là hiến pháp tới các luật và quy định dưới luật - đều minh định bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử là quyền, không phải là nghĩa vụ. Thực tiễn cũng cho thấy chưa ai bị xử lý theo các căn cứ pháp luật đối với hành vi không thực hiện quyền bầu cử. "Về logic, nếu đi bầu cử là quyền thì nó không thể là nghĩa vụ hay trách nhiệm của công dân. Ngược lại nếu nó là nghĩa vụ, trách nhiệm thì không thể nào còn là quyền nữa. Nên không thể căn cứ vào Điều 15 của Hiến pháp, rằng 'quyền không tách rời nghĩa vụ của công dân', để cho rằng đi bầu cử vừa là quyền vừa là nghĩa vụ, trách nhiệm của người dân được," luật sư Phùng Thanh Sơn diễn giải. Theo luật sư Sơn, "với Điều 15 của Hiến pháp, phải hiểu rằng công dân không thể chỉ biết sử dụng quyền của mình không thôi mà còn phải thực hiện các nghĩa vụ khác nữa, như đóng thuế, bảo vệ môi trường, tuân thủ quy định pháp luật." "Về mặt pháp luật thực định cũng vậy, Hiến pháp quy định bầu cử là quyền của công dân, như Điều 27 nêu. Và luật cũng không có bất kỳ chế tài nào đối với người dân nếu người dân không đi bầu cử," luật sư phân tích. "Một khi nó là quyền thì người dân có quyền sử dụng hoặc không sử dụng, tức là có quyền đi hoặc không đi bầu cử," ông nói. Hình ảnh cổ động bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân khóa 15 trên đường phố Hà Nội Ở đây, có thể thấy chính quyền có hai lập luận: Thứ nhất, một công dân có quyền bầu cử thì đồng thời cũng phải có nghĩa vụ bầu cử, vì theo họ, quyền không tách rời nghĩa vụ như Điều 15 Hiến pháp nêu. Thứ hai, hành vi không đi bầu của người này sẽ xâm phạm tới quyền ứng cử của người khác, vì người này không bầu thì người kia ứng cử cho ai, không bầu thì làm sao thành lập được các cơ quan nhà nước. "Hai lập luận này rất buồn cười và không đứng vững," một nhà báo giấu tên phụ trách mảng nội chính ở TP HCM chia sẻ với BBC News Tiếng Việt. "Ta lấy chính Hiến pháp 2013 ra để xem xét. Hiến pháp có quy định rất rõ về quyền và nghĩa vụ. Ví dụ Điều 36 nêu 'Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn', nghĩa là nam và nữ đến tuổi theo luật định thì có thể thực hiện quyền kết hôn, ly hôn đúng pháp luật. Nếu nói rằng anh có quyền kết hôn thì đồng thời anh có nghĩa vụ kết hôn, tức là bắt buộc anh phải kết hôn thì rất phi lý. "Thêm nữa, nếu nói rằng việc anh không chịu kết hôn là xâm phạm quyền kết hôn của người khác, tức khiến người khác không biết kết hôn với ai, thì lại thêm một điều phi lý nữa. Như vậy, chỉ cần xét riêng câu chữ của Hiến pháp 2013 là đã thấy lập luận của nhà nước phi logic rồi." "Quyền là thứ mà một người có thể sử dụng hoặc không; còn nghĩa vụ là điều mà công dân phải thực hiện, không thực hiện là vi phạm pháp luật. Chẳng hạn, Hiến pháp 2013 quy định công dân có quyền biểu tình, nghĩa là anh muốn thì có thể đi biểu tình. Trong khi cũng theo hiến pháp, nộp thuế là nghĩa vụ, mà đã là nghĩa vụ thì bắt buộc phải thực hiện," nhà báo này phân tích. Trang School of Activism (một sáng kiến phi lợi nhuận về xã hội) minh họa chuyện của Tí (một công dân đủ tuổi đi bầu) để chia sẻ thông điệp bầu cử là quyền chứ không phải nghĩa vụ Phân tích sâu hơn, luật sư Phùng Thanh Sơn cho rằng các nhà lập pháp không thể quy định bầu cử là nghĩa vụ của công dân và chế tài khi công dân vi phạm nghĩa vụ đó. Bởi lẽ, nguyên tắc của bầu cử là tự nguyện, trực tiếp, không bị ép buộc, bỏ phiếu kín. Bản chất của bầu cử là thể hiện sự tín nhiệm của cử tri ra bên ngoài bằng phiếu bầu. Nếu cử tri tín nhiệm và mong muốn ai trúng cử thì tự khắc cử tri sẽ đi bầu. "Việc cử tri không đi bầu cũng là một hình thức thể hiện sự không tín nhiệm của cử tri đối với các ứng viên trong danh sách bầu cử. Chúng ta cần phải tôn trọng quyết định này của cử tri," luật sư Phùng Thanh Sơn phân tích. Còn nhà báo nói trên cho rằng: "Dù lập luận rất cưỡng ép và ngô nghê, nhưng với bộ máy tuyên truyền khổng lồ, chính quyền chắc chắn sẽ đạt được mục đích, đó là gieo vào đầu người dân ý niệm rằng họ phải đi bầu." Những điều bị cho là 'bất cập' khác Một số quy định khác về bầu cử cũng được các nhà phân tích đánh giá là chưa hợp lý. Chẳng hạn, theo Thông tư số 01/2021/TT-BNV của Bộ Nội vụ ngày 11/01/2021 hướng dẫn nghiệp vụ công tác bầu cử, việc phiếu bầu mà gạch hết tên của tất cả ứng cử viên là không hợp lệ. "Theo tôi, quy định như vậy là không hợp lý, bởi suy cho cùng việc gạch tên tất cả các ứng viên cũng là thể hiện đúng ý chí của cử tri là không tín nhiệm đối với tất cả các ứng viên đó," luật sư Sơn nhấn mạnh. Ông bổ sung: "Chúng ta không thể ép buộc cử tri phải tín nhiệm và bầu cho ít nhất một ứng viên trong danh sách bầu cử. Phiếu bầu mà gạch tên tất cả các ứng viên thì vẫn phải xem là phiếu hợp lệ. Có như vậy mới có thể đo lường chính xác tỷ lệ tín nhiệm của cử tri đối với các ứng viên." Trang School of Activism gửi gắm thông điệp bầu cử là tự nguyện và nên đi bầu khi các ứng cử viên chất lượng, thuyết phục Thông tư 01/2021/TT-BNV cũng không quy định dùng loại bút gì để gạch tên các ứng viên không tín nhiệm. Trên thực tế, cử tri có thể dùng bút chì, bút sáp để gạch và điều này đã xảy ra tại không ít điểm bầu cử trước đây, dấy lên nghi ngờ rằng các lá phiếu sau đó sẽ được tẩy xóa, chỉnh sửa. "Theo tôi, để tránh ai đó có thể thay đổi nội dung phiếu bầu, luật cũng nên quy định rõ không được phép dùng bút chì hoặc loại bút bi vốn có thể dễ tẩy xóa để gạch tên ứng viên," luật sư Phùng Thanh Sơn nói. Về lâu dài, theo ông Sơn, để người dân có thể giám sát trực tiếp việc bầu cử, có thể thấy sự thay đổi tỷ lệ tín nhiệm của cử tri đối với ứng viên ngay tức thì, nên ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác bầu cử.
BBC được nghe một số bằng chứng mới dường như cho thấy sức ép Trung Quốc không phải là yếu tố đằng sau tin đồn ExxonMobil muốn rút khỏi dự án dầu khí tại miền Trung Việt Nam.	Cá Voi Xanh: Tìm hiểu ‘khó khăn’ của ExxonMobil và PetroVietnam	Lễ ký kết thỏa thuận khung hợp đồng bán khí mỏ Cá Voi Xanh năm 2017 Cá Voi Xanh: Hai cách Trung Quốc gây sức ép 'ExxonMobil muốn gây sức ép lên chính phủ VN' Những ngày qua, dư luận Việt Nam quan tâm tin đồn liệu có phải tập đoàn Mỹ muốn, hay đã thông báo cho Việt Nam ý định, rút khỏi dự án khí Cá Voi Xanh. Mới nhất, các nguồn tin từ Việt Nam cho BBC hay có một văn bản của tập đoàn ExxonMobil, ký ngày 28/8, được PetroVietnam nhận vào ngày 6/9. Ngày 12/9, PetroVietnam ra thông cáo ngắn nói: "Các dự án Dầu khí ở miền Trung Việt Nam (bao gồm các dự án trên biển và trên bờ) được Tổ hợp nhà thầu (ExxonMobil, PVN và PVEP) triển khai theo kế hoạch." "Tập đoàn Dầu khí Việt Nam không có ý kiến bình luận đối với thông tin không chính thức xung quanh các Dự án này." Quanh tin đồn này, nhà báo BBC cũng là chuyên gia về Biển Đông, Bill Hayton, nhận định trên trang Twitter cá nhân, nói ông cho rằng nếu tin đồn có thật, có lẽ đó là quyết định mang tính chất thương mại từ trụ sở hay văn phòng khu vực của Exxon, chứ không phải do sức ép chính trị từ Bắc Kinh. Ông Bill Hayton chỉ ra rằng mỏ khí Cá Voi Xanh nằm ngoài cái gọi là 'đường chữ U', tức hải vực Biển Đông Trung Quốc vẽ ra để đơn phương tuyên bố chủ quyền. Thêm nữa, nhà báo người Anh cho hay suốt nhiều năm qua, ExxonMobil đã thương thuyết với Việt Nam về giá bán khí từ mỏ Cá Voi Xanh nhưng vẫn chưa đạt thỏa thuận. Vào năm 2017, PetroVietnam và ExxonMobil Việt Nam đã ký thuận khung Hợp đồng Bán khí Cá Voi Xanh. Theo đó, trong giai đoạn đầu, sản lượng khai thác của Dự án sẽ đủ cung cấp khí cho bốn nhà máy điện với tổng công suất 3.000 MW (02 Nhà máy đặt tại khu kinh tế Chu Lai, tỉnh Quảng Nam và 02 Nhà máy đặt tại khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi). Sản lượng khai thác trong giai đoạn mở rộng sẽ cung cấp khí cho hóa dầu, hoặc nhà máy điện thứ 5 với công suất khoảng 750 MW như trong Tổng Quy hoạch Điện 7 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Tổng đầu tư chuỗi dự án khoảng 10 tỷ USD và sẽ đóng góp vào ngân sách Nhà nước gần 20 tỷ USD, theo thông báo năm 2017. Tranh cãi giá điện Theo quy hoạch thông qua cuối năm 2018, Việt Nam xác nhận khu kinh tế mở Chu Lai sẽ đầu tư xây dựng hai dự án nhà máy điện tuabin khí Miền Trung I và Miền Trung II công suất 750 MW, sử dụng lô khí Cá Voi Xanh. Hai nhà máy điện tuabin khí này do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam làm chủ đầu tư, với số vốn dự kiến lên tới hơn 38,5 nghìn tỷ đồng (30% vốn chủ sở hữu và 70% vốn vay). Dự án nằm tại khu vực phía Đông Nam khu kinh tế Chu Lai, Quảng Nam. Dự án dự kiến vận hành vào năm 2023 với nhà máy miền Trung I và 2024 với nhà máy Miền Trung II. Như tin trên báo chính thống đầu năm 2019 cho hay, PetroVietnam đề nghị chính phủ chấp thuận cơ chế về giá điện nhằm bao tiêu hết sản lượng khí cam kết với nhà thầu Exxon Mobil. Theo đó, giá bán điện của dự án được tính toán đầy đủ để đảm bảo hiệu quả đầu tư; giá điện của nhà máy được tính toán trong phương án giá bán điện hàng năm của EVN. PetroVietnam kiến nghị cho phép nhà máy điện được phép không tham gia thị trường điện để đảm bảo tiêu thụ hết khí từ dự án Cá Voi Xanh. Bản tin của VietNamNet tháng 3/2019 tiết lộ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng đó là mức giá khá cao so với giá bán điện bình quân hiện nay. Bộ Tài chính thì đề nghị PetroVietnam phân tích, đánh giá về tính cạnh tranh giá điện của dự án với các dự án điện khí khác. Tập đoàn Điện lực Việt Nam lại đề nghị PetroVietnam tính toán lại giá mua khí Cá Voi Xanh cho năm 2023 với độ trượt giá khí có xem xét đến Chỉ số giá tiêu dùng thực tế của Mỹ các năm 2016, 2017 và 2018. Bản tin của VietNamNet khi đó cho hay Tập đoàn Điện lực đề nghị phân tích và xem xét lại phương án tài chính được kiến nghị vì phương án này sẽ có nguy cơ gặp nhiều khó khăn, kéo dài các quá trình thương thảo, gây ảnh hưởng đến tiến độ của dự án và chuỗi dự án khi điện Cá Voi Xanh. Ngày 9/9, trong lúc tin đồn về ExxonMobil lan ra, phó bí thư Đảng ủy PetroVietnam Nguyễn Xuân Cảnh cho biết một số dự án dầu khí như Cá Voi Xanh vì vướng cơ chế mà chậm trễ, từ đó hiệu quả dự án không còn như trước. Dự án dầu khí Cá Voi Xanh được ông Nguyễn Xuân Cảnh nhắc đến tại hội nghị Đảng ủy Khối doanh nghiệp Trung ương ngày 9/9. "Các dự án như Cá Voi Xanh, Lô B như nồi cơm của PVN, nồi cơm của tăng trưởng GDP và thu ngân sách. Nhưng vướng cơ chế nọ, cơ chế kia nên bị chậm trễ hết rồi", ông Cảnh nói. Một viên chức từ PetroVietNam giải thích với BBC về dự án Cá Voi Xanh: "Sản lượng khí từ mỏ khí Cá Voi Xanh được xác định tiêu thụ hết tại khu vực gần nguồn khí do không có đường ống kết nối đi xa hơn, ra Bắc vào Nam." "Nếu thị trường tại chỗ dư thừa, sản lượng khí có thể sẽ vận chuyển đi các khu lân cận theo hình thức CNG và LNG." "Các bên xác định nhu cầu tiêu thụ của mỏ này dựa trên sự phát triển một thị trường khí mới tại các tỉnh miền Trung, chủ yếu ở Quảng Nam và Quảng Ngãi." Viên chức này cho biết trách nhiệm của ExxonMobil là khai thác, đưa khí vào bờ, trong khi PetroVietnam cần làm nhà máy điện khí, tìm nguồn tài chính, đàm phán giá điện với EVN. "Để PetroVietnam làm được các việc này, quyền quyết định cao nhất là từ phía chính phủ," người này giải thích. Một báo cáo của Viện Dầu khí Việt Nam tháng 2/2017 nhận định "mức giá khí đề xuất Cá Voi Xanh khó đạt hiệu quả kinh tế khi phải tham gia thị trường điện cạnh tranh, do đó cần có cơ chế riêng". Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 31/5 Sức ép? Trả lời BBC ngày 12/9, ông Nguyễn Lê Minh, thành viên Hội đồng Biên tập và Phản biện Tạp chí Năng lượng Việt Nam, cho rằng có việc ExxonMobil đang gây sức ép lên chính phủ Việt Nam để rút ngắn quy trình phê duyệt, nhằm giúp dự án kịp tiến độ. "ExxonMobil muốn chính phủ Việt Nam cần thúc đẩy nhanh việc phê duyệt giá bán điện của PVN và EVN cho các nhà máy điện." "Dù việc phía Việt Nam bán điện không liên quan đến lợi ích kinh tế của ExxonMobil, nhưng nếu không được phê duyệt sớm thì cũng dẫn đến làm chậm tiến độ dự án của ExxonMobil." Các thông tin trên đặt ra một số điểm, như:
Vài ngày sau khi lực lượng cách mạng tiến vào Sài Gòn hôm 30/04/1975, Tổng thống Hoa Kỳ được thông báo về những quyết định mới nhất của chính quyền quân quản Sài Gòn - Gia Định.	Phi cơ VNCH có công giúp Hoa Kỳ thắng Iraq năm 1991	Phi công VNCH - VNAF Báo cáo 'chỉ dành riêng cho Tổng thống' (for President only) của CIA ngày 5/05/1975 ghi một loạt sự kiện: Tổng thống Gerald Ford cũng nhận được thông tin rằng, "chuyến bay Việt Cộng - a Vietcong flight - đầu tiên đã đáp xuống Tân Sơn Nhất. Nhưng tin quan trọng hơn khiến Hoa Kỳ không thể bỏ ra, là yêu cầu của chính quyền cộng sản Việt Nam "gửi công hàm sang Thái Lan, Philippines, Malaysia và Singapore" đòi lại các tàu thuyền, chiến hạm và rất nhiều máy bay của Không quân VNCH bỏ chạy sang các nước láng giềng. Nếu mất Huế TT Thiệu 'đã sụp đổ' từ 1972 30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH VNCH: thuộc địa kiểu mới hay nước có chủ quyền? Câu chuyện về cả trăm loạt phi cơ mang phiên hiệu Không lực VNCH - VNAF đã đáp xuống U Taphao, Thái Lan, để rồi sau trở về Mỹ. Có cựu phi công VNCH sau đã tham chiến ở vùng Vịnh năm 1991 được ghi lại trong bài 'Escape to U Taphao' của Ralph Wetterhahn trên tạp chí Air & Space Magazine (01/1997). Bài báo kể về hai nhân vật: Henry Lê của VNCH và Chuẩn tướng Không quân Hoa Kỳ Harry 'Heinie' Aderholt. Bay sang U Taphao rồi đi tiếp Ông Henry Lê đã lái chiếc A-37 bay thoát khỏi phi lộ bị pháo kích ở sân bay Tân Sơn Nhất ngày 29/04/1975 cùng hai đồng đội. Đáp xuống U Taphao, ông trao lại chiếc phi cơ cho lực lượng Hoa Kỳ ở Thái Lan MACTHAI. Sau đó, ông sang Guam, rồi về Mỹ tiếp tục làm phi công. Về sau, ông là trung tá trong Quân Trừ bị Hải quân Hoa Kỳ, bay các chuyến S-3 Viking săn ngầm ở Subic Bay và A-6 Intruder tại vùng Vịnh Ba Tư. Nhưng Henry Lê chỉ là một trong hàng trăm phi công VNCH thoát khỏi Nam Việt Nam những ngày cuối của cuộc chiến. VNAF Sau Hiệp định Paris 1973, Hoa Kỳ rút quân nhưng bàn giao lại rất nhiều phi cơ cho VNCH, khiến nước này trở thành cường quốc không quân thứ tư thế giới. Một thống kê nói đến năm 1973, Không lực VNCH có 2276 phi cơ, tăng lên từ 482 chiếc năm 1969. Về trận Phước Long ở Tây Ninh năm 1975 ‘Hiểu thêm’ về thế hệ người lính VNCH Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968 Trong các cuộc giao tranh năm 1975, hàng trăm phi cơ đã bị lực lượng cách mạng và Bắc Việt giành lấy, và một số chiếc sau được dùng trong cuộc chiến Campuchia. Dù Hoa Kỳ cử Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Erich von Marbod và ông Richard Armitage, cựu quan chức tình báo hải quân thạo tiếng Việt sang Sài Gòn hôm 24/04 để tìm cách đem phi cơ, tàu chiến của VNCH ra khỏi Việt Nam, nhưng kế hoạch đó không được thực hiện đầy đủ, một phần vì Đại sứ Graham Martin phản đối. Chưa kể nhiều sân bay đã bị pháo kích và các cơ đội VNCH không kịp chuyển hết phi cơ từ miền Trung và Biên Hòa về Cần Thơ, ra Phú Quốc. Tuy nhiên, hàng trăm máy bay VNAF đã bay sang các nước Đông Nam Á cùng phi công của họ. Và ở Thái Lan, có những người Mỹ như tướng Alderholt đã tìm mọi cách giữ phi cơ này lại chứ không nộp cho Hà Nội. Là tư lệnh MACTHAI, ông Harry Aderholt tin rằng nếu tất cả số phi cơ này, nhiều chiếc mới toanh, rơi vào tay Bắc VN thì chẳng mấy chốc mà đồng minh Thái Lan bị đe dọa áp đảo về không lực. Mặt khác, ông cho rằng phi cơ thuộc sở hữu của chính phủ Mỹ, chỉ cho VNCH mượn mà thôi, và vì vậy Mỹ không phải trả cho ai hết. Sau tháng 4/1975, có cả thảy 165 phi cơ quân sự của VNCH tới U Taphao, gồm cả phản lực cơ F-5, máy bay vận tải C-130A Hercules, trực thăng UH-1 Bell... Ngoài ra còn có 97 phi cơ của quân đội hoàng gia Campuchia chạy sang khi Phnom Penh bị Khmer Đỏ vào chiếm đầu tháng 1/1975. 30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH "Năm năm vàng son" của Việt Nam Cộng Hòa Tổng thống Diệm: Độc tài hay nhân trị? Sức ép ngoại giao từ Hà Nội lên Hoa Kỳ và các chính phủ trong vùng khiến Tướng Aderholt đã phải tự ý làm những việc "ngoài luồng" để cứu máy bay VNCH, và ông đã bị mất chức cho hành động này. Chẳng hạn, Aderholt đã tự tổ chức vận chuyển máy bay ra tàu sân bay Mỹ, đem máy bay cũ, nhỏ hơn bay đi các phi trường nhỏ, hẻo lánh ở Thái Lan để cất, rồi sau đó thuê cả thuyền để chở chúng từ rừng ra đường xá và chuyển về Mỹ. Chỉ trong một lần vận chuyển, hàng không mẫu hạm USS Midway đã đem 101 phi cơ của Không lực VNCH về Guam, để sau đó có 21 chiếc F-5E về tận căn cứ McClellan Air Force Base ở California. Chưa kể, quân Mỹ còn phải tìm cách cứu máy bay và phi công VNCH đáp khẩn cấp xuống Thái Lan. Một phi cơ A-37 còn nguyên bom dưới cánh đã đáp xuống xa lộ phía Bắc Bangkok và phi công người Việt đã lái nó chạy khỏi con lộ, tới sân một trường học thì lao vào và dừng lại. Phía Mỹ đã cử người tới lái chiếc máy bay bay về căn cứ Korat. Đa số máy bay cuối cùng được chuyển về Hoa Kỳ, tới các căn cứ ở Arizona, Nevada và có chiếc được đưa về California. Cuối cùng thì không một chiếc máy bay nào của VNCH được Thái Lan và các nước trong vùng trao lại cho nước VN thống nhất. Tiếp tục hoạt động Trong vòng 12 năm tiếp theo, phi cơ F-5E từng mang phiên hiệu VNAF được dùng trong huấn luyện để giới thiệu cho phi công Mỹ các thế hệ sau cách chống máy bay Liên Xô. Những phi công này đã thành công trong cuộc chiến đánh Iraq trên bầu trời Baghdad năm 1991. Tỷ lệ 'sát thủ' của họ nhắm vào không quân Iraq do Liên Xô huấn luyện là 4:1. Tháng Tư những mất và còn Lệnh rút khỏi Huế của Tổng thống Thiệu Lịch sử có nợ gì Tướng Dương Văn Minh? Ralph Wetterhahn kết luận: "Thành tích này, một phần không nhỏ thuộc về các nỗ lực của những phi công cuối cùng của Không lực VNCH. Nhiều máy bay họ đem ra khỏi Việt Nam vẫn tiếp tục bay trên khắp thế giới. Không lực của họ đã ngừng tồn tại ngày 30 tháng Tư năm 1975, có lịch sử đúng 20 năm, không một ngày ngưng tiếng súng." Phi cơ C-141 của Không lực Hoa Kỳ chuyển quân tới VN - hình tư liệu Chuyến bay cuối cùng Chuyện về máy bay của Việt Nam Cộng Hòa tưởng như chỉ dừng lại ở đó nhưng không phải. Cuối năm 1979, một chiếc C‐130 Hercules từ Việt Nam xin đáp khẩn cấp xuống Singapore, chở trên khoang 13 người. Trước sự kinh ngạc của chính quyền sở tại, một sỹ quan không quân Quân đội Nhân dân Việt Nam cùng thân nhân yêu cầu Singapore cho họ liên lạc với Đại sứ quán Hoa Kỳ để xin đi Mỹ tỵ nạn. Theo New York Times trong bản đăng tin hôm 26/11/1979, Hoa Kỳ trả chiếc máy bay này cho Việt Nam nhưng cho toàn bộ nhóm người đi Mỹ. Có lẽ đây là chiếc máy bay VNCH cuối cùng từ Nam Việt Nam trốn sang Đông Nam Á, hơn bốn năm sau khi cuộc chiến kết thúc. Báo Việt Nam cho biết trong vụ 'cướp máy bay C-130' này, người thực hiện là cơ trưởng Tiêu Khánh Nha. Trước đó, vào tháng 3/1978, một phi cơ C-47 do thượng úy Đinh Công Giểng, người Bắc, và cựu trung tá phi công VNCH Lại Đắc Ngọc cùng điều khiển đã trốn sang Singapore.
Trong hoàn cảnh kinh tế còn èo uột, năm nay hệ thống truyền hình Hoa Kỳ vẫn còn niềm an ủi. Là bội thu nhờ quảng cáo chính trị trong mùa tranh cử, nhất là ở các tiểu bang "xôi đậu" mà kết quả có thể ảnh hưởng đến cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ.	Có tiền là mua được ghế Tổng thống Mỹ?	Mitt Romney (trái) đang dẫn trước Tổng thống Obama về tiền quyên góp Lần này, số tiền mà các phe cùng tung ra sẽ vượt xa kỷ lục của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thống năm 2010. Từ đầu năm 2001 đến Tháng Sáu vừa qua, ngần ấy đài truyền hình đã thu được gần 600 triệu Mỹ kim. Chưa từng thấy! Cũng ly kỳ như những bùn nhơ đang được tung lên truyền hình để xuyên tạc đối thủ, ngân sách quảng cáo chính trị rất cao là điều đáng chú ý Nhưng ai chi ra khoản tiền đó và để làm gì khi tác động vào quần chúng và cử tri? Câu hỏi ấy dẫn tới huyền thoại về thế lực tiền tài trong thể chế dân chủ Hoa Kỳ. Chẳng hạn như bọn tài phiệt, dân Do Thái, thậm chí tổ chức tội ác, hay các tay lái súng, v.v. đã dùng tiền bạc lũng đoạn bầu cử và đưa tay chân lên lãnh đạo nước Mỹ. Hình như sự thật lại không đơn giản như vậy. Quần chúng thờ ơ Từ nhiều năm nay, các nước dân chủ Tây phương đều gặp một hiện tượng chung là quần chúng ngày càng ít tham gia tiến trình quyết định chính trị qua việc đi bầu hoặc gia nhập công đoàn. Người ta có nhiều ngả khác để tác động vào nhận thức lẫn chính sách quốc gia. Đó là các đoàn thể quần chúng, tổ chức ngoài chính phủ (NGO), hội thiện hay sáng viện, các nghiệp đoàn và doanh nghiệp đa quốc gia, v.v.... Trong số này, dư luận chú ý nhất đến doanh nghiệp. Cái "thuyết âm mưu" theo đó tài phiệt có thể bố trí nhân sự thi hành chính sách có lợi cho họ là một lý luận có vẻ hợp lý. Thể hiện ra bên ngoài là việc tung tiền vận động hành lang chính trị (lobby) và cấu kết với chính trường làm lệch lạc chính sách quốc gia, nên cứ mùa bầu cử là lúc tiền tài phấp phới màu sắc tham ô. Quy nạp vào chế độ tư bản Mỹ thì có vẻ đúng nhất. Thuyết âm mưu này giúp người ta khỏi suy nghĩ. Nhưng sự thật lại rắc rối hơn vậy. Nước Mỹ có 12 ngàn người ghi danh với pháp luật là tư vấn chính trị, nôm na là "thuyết khách", làm lobby tại thủ đô Washington, và năm ngoái chi hơn ba tỷ Mỹ kim cho hoạt động này. Nước Anh có 14 ngàn tay thuyết khách và chi ra hai tỷ Anh kim (quãng ba tỷ đô la) dù dân số chỉ bằng một phần sáu của Mỹ. Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International - TI) chuyên trị về chống tham nhũng toàn cầu. Theo phúc trình mới công bố hôm mùng sáu Tháng Sáu, TI đã khảo sát quy chế vận động chính trị tại 25 quốc gia Âu Châu và thấy ra 19 nước không có luật lệ kiểm soát hoạt động lobby, trong đó có nước Anh, cũng là nơi không có giới hạn về việc góp tiền cho chính trị. Tổ chức TI còn than phiền là Liên hiệp Âu châu thiếu luật lệ chặt chẽ ngay trong cơ chế điều hành tại thủ đô Bruxelles và bị ảnh hưởng quá nặng và quá mờ ám của doanh trường. Quần chúng ở phương Tây ngày càng ít đi bầu Ngược lại, Mỹ là nơi có... quá nhiều luật lệ chi phối và kiểm soát các hoạt động nằm trong vùng tiếp cận giữa tiền bạc và chính trị. Pháp quyền nhà nước tại đây không là khẩu hiệu mà là một cánh rừng nhiệt đới - không phải ngẫu nhiên mà đa số chính khách Mỹ lại là luật sư! Hoa Kỳ chỉ có 5% dân số địa cầu mà có 70% số luật sư của thế giới vì hệ thống luật lệ vô cùng phức tạp.... Một thí dụ của "đời thường": John Edwards là luật sư và trở thành triệu phú nhờ biệt tài "rượt xe cứu thương" - thành ngữ Mỹ về việc chạy theo xúi giục bệnh nhân kiện cáo bệnh viện. Làm Nghị sĩ North Carolina, ông ra ứng cử Tổng thống năm 2004, đứng Phó trong liên danh Dân Chủ cùng Nghị sĩ John Kerry rồi tính thử lại thời vận trong cuộc tranh cử 2008. Nhưng luật sư tài ba này thân bại danh liệt không chỉ vì tội ngoại tình ngay giữa bầu cử mà còn bị ra toà vì tội lấy hơn một triệu bạc quyên góp cho tranh cử để che giấu vụ ngoại tình: vi phạm luật lệ tranh cử liên bang. Nhờ công tố viên cột hồ sơ không chặt mà ông ta thoát được 30 năm tù! Vận động tiền bạc Hoa Kỳ là một xứ thường xuyên có bầu cử. Rẻ ra thì hai năm là bầu lại toàn thể 435 Dân biểu Hạ viện, một phần ba của 100 Nghị sĩ Thượng viện, và bốn năm một lần, lại bầu Tổng thống cùng Phó Tổng thống. Việc bầu ra 537 chức vụ dân cử cấp Liên bang đó bị luật lệ chi phối và thuộc quyền kiểm soát của Hội đồng Bầu cử Liên bang FEC. (Chuyện bầu bán tại tiểu bang và địa phương thì chấp hành luật lệ ở cấp thấp hơn.) Trong tranh cử cấp liên bang, các ứng viên được nhận tiền của công chúng hoặc của công quyền. Nguồn tài trợ của công quyền thì có giới hạn và điều kiện khắt khe chứ của công chúng mới là chuyện lớn. Ví thế, đây cũng là đề mục gây tranh cãi, với hệ thống luật lệ thường thay đổi kể từ năm 1971. Đổi luật cũng là một tiến trình vận động tiền bạc! Sở dĩ gây tranh cãi vì góp tiền vận động cho chính sách hay chính khách của mình là thể hiện quyền tự do ngôn luận của người dân. Nhưng dùng thế lực tiền tài trong chính trị có thể làm ung thối cơ chế quốc gia và bất công. Tìm ra giải pháp thỏa mãn hai yêu cầu trái ngược này là điều khó, thường gây bất mãn nên cứ thành đề tài tranh cãi. Năm 2010, Tối cao Pháp viện và Tòa Kháng án của Hạt 9 tại thủ đô Washington lại có hai phán quyết lịch sử: cho doanh nghiệp và nghiệp đoàn rộng quyền góp tiền vào bầu cử ở cấp liên bang. Vấn đề là thu tiền ở đâu và dùng vào việc gì? Về số thu, người ta có bốn nguồn chính: từ cá nhân cò con, mỗi người không quá hai trăm bạc: từ các nhà hảo tâm giàu có; các ủy ban quyên góp; sau cùng là ứng viên tự tài trợ bằng tiền riêng. Thông thường, đảng Cộng Hoà có ưu thế trong ngả tự tài trợ và quyên góp cò con mà thua đảng Dân Chủ trong hai ngả kia (đại gia và ủy ban vận động). Về cách chi thì luật lệ có những quy định chặt chẽ với hơn hai chục giới hạn để tránh nạn lũng đoạn. Không đi đúng ngả, dùng đúng cách là phạm luật. Nhưng các ứng cử viên và và tổ chức chính trị vẫn còn nhiều phương thức khác. "Tích tiểu thành đại" là cách gom các nguồn ủng hộ cò con thành một khoản lớn, qua một tay tích cực sau này có thể được đền đáp ân tình. "Vận động Hành lang" là một cách khác, với việc lập ra các Ủy ban Hành động Chính trị (Political Action Committees PACs) và cả "Siêu PAC" là các đơn vị độc lập không minh danh ủng hộ một ứng cử viên nào nhưng không bị giới hạn về tiền bạc để tác động vào tranh cử qua một số hồ sơ phản ảnh lập trường của ứng cử viên đó. Ngoài ra, còn các đoàn thể vô vụ lợi được quy định trong điều khoản 501(c) và 527 của luật lệ thuế vụ liên bang. Các tổ chức này cũng tác động vào chính trường vì ảnh hưởng đến nhận thức của cử tri - miễn là phải làm ăn hợp pháp với sổ sách phân minh cho sở thuế liên bang. Sau cùng, các chính đảng cũng có quyền huy động quyên góp và khai thác ngần ấy ngả nói trên và một yếu tố thành công trong đấu tranh dân chủ cũng là khả năng huy động này. Nhưng quy luật chung vẫn là người nhận lẫn các tổ chức vận động đều phải khai báo rõ ràng. Tựu trung, tiền bạc là cái đòn bẩy, được sử dụng khá tinh vi để ảnh hưởng đến nhận thức của cử tri và lá phiếu về chính khách và chính sách, nhưng mọi việc đều công khai hóa và phải hợp lệ. Ngộ nhận George Soros đã tuyên bố sẵn sàng hy sinh cả gia sản để đánh bại Tổng thống George W. Bush Một trong những người giàu nhất thế giới là nhà đầu tư George Soros đã tuyên bố sẵn sàng hy sinh cả gia sản để đánh bại Tổng thống George W. Bush trong cuộc tranh cử năm 2004 và thực tế là chi tiền rất nhiều cho các tổ chức đấu tranh bên cánh tả của đảng Dân Chủ cho mục tiêu đó. Nhưng ông ta phải làm đúng luật, y hệt như các tỷ phú khác đã muốn tác động vào cuộc tranh cử tổng thống năm nay, qua cả hai đảng. Trận chiến về tiền bạc này là đề tài hấp dẫn cho truyền thông. Nhưng báo chí không được mời tham dự dạ tiệc gây quỹ cho các ứng cử viên, một tiết mục hấp dẫn khác. Tỷ phú David Koch theo xu hướng tự do tuyệt đối (libertarian) đã mời bằng hữu vào tư thất để ăn cơm riêng với ứng cử viên Mitt Romney sẽ đại diện đảng Cộng Hoà trong cuộc tranh cử tổng thống. Một khẩu phần ăn là năm vạn đô la. Bên kia ranh giới chính trị, hai tài tử điện ảnh là George Clooney và Sarah Jessica Parker, hay tỷ phú Tony James trong tập đoàn đầu tư Blackstone, cũng có sinh hoạt tương tự. Muốn ăn cơm tối để hàn huyên với thượng khách là Tổng thống Barack Obama thì xin chi ra dăm ba vạn. Đấy là phút nói thật giữa tiền bạc với chính trị? Truyền thông không được biết nhiều về các cuộc gặp gỡ đó mà chỉ ghi nhận là khi chuẩn bị tái tranh cử, trong hai năm qua ông Obama đã dự 177 sinh hoạt gây quỹ. Cùng khoảng thời gian đó thì ông Bush cha có 86 lần, ông Bill Clinton 70 lần, ông Bush con 24 lần, Jimmy Carter 25 lần và Ronald Reagan vỏn vẹn ba lần trong các năm 1983-1984. Nhưng có phải vì vậy mà cử tri sẽ bỏ phiếu theo quan điểm của kẻ lắm tiền bộn bạc nhất không? Sau cùng, ngoài việc dùng tiền tác động vào chính trị thì phải khai báo và hợp pháp trong mê cung của chính trường Mỹ, người ta vẫn thấy ra vài ba ngộ nhận. Đa số người Mỹ gốc Do Thái lại dồn tiền qua đảng Dân Chủ, vốn dĩ có lập trường nhiều khi trái ngược với quốc gia Israel của dân Do Thái tại Trung Đông. Các tỷ phú Mỹ cũng thế, họ dồn tiền - nên dồn phiếu - nhiều hơn cho đảng Dân Chủ. Và thế lực tiền tài và nhân lực mạnh nhất tại Mỹ trong mùa tranh cử này không nhất thiết là tài phiệt mà còn có các nghiệp đoàn trong khu vực tư doanh lẫn công chức. Nổi tiếng mà đầy nghịch lý là sức huy động rất mạnh của nghiệp đoàn giáo chức. Các tổ chức này không chỉ dồn tiền vận động cử tri đi bầu và bỏ phiếu cho ứng viên Dân Chủ. mà còn tranh đấu cho các chủ trương xã hội như nữ quyền, dân quyền của thiểu số, hoặc quyền phá thai hay hôn nhân đồng tính. Nghịch lý ở đây là sự sa sút của nền giáo dục trung tiểu học tại Mỹ, trong khi đại diện của thầy cô lại phất cờ cho những mục tiêu khác. Nghịch lý ấy cũng giải thích vì sao mà ngay giữa cơn suy trầm kinh tế, ứng cử viên Obama lại chọn một số đề mục tranh cử về xã hội mà thiên hạ cho là không thuộc loại ưu tiên như kinh tế. Ngoài đòn phép chính trị khá bẩn, việc theo đuổi tiền tài này mới là vấn đề cho nền dân chủ Mỹ. Nhưng hình như cử tri Hoa Kỳ mới là lực lượng được o bế nhất - và họ vẫn có thể gây bất ngờ. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa, sống tại California, Hoa Kỳ.
Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam tuyên bố rằng họ không thấy có bằng chứng về gian lận hay tham nhũng của các cán bộ PMU 18, mặc dù họ phát hiện thấy có các thiếu sót trong việc quản lý hai dự án đường bộ khác.	Cán bộ PMU 18 'không tham nhũng'?	Tuyên bố này được đưa ra trong một buổi họp báo được tổ chức tại Hà Nội ngày hôm nay, thứ Hai 28/5. Ngân hàng Thế giới triển khai việc đánh giá chi tiết tình hình thực hiện dự án để tìm hiểu có chuyện sử dụng sai tiền viện trợ hay không ngay sau khi giám đốc ban quản lý Dự án thuộc Bộ giao thông, Bùi Tiến Dũng, bị bắt giữ về tội đã cá cược bóng đá tới 7 triệu đôla. Trong thông cáo báo chí đưa ra ngày hôm nay tại Hà Nội, Ngân hàng Thế giới nói: “Kết quả kiểm tra cho thấy không có bằng chứng nào về sự gian lận hay tham nhũng của cán bộ PMU18, và các dự án đã đạt được những kết quả như dự kiến, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội tích cực”. Tuy nhiên, đánh giá về hai công trình khác là dự án Giao thông Nông thôn 2 và dự án Nâng cấp hệ thống đường bộ, Ngân hàng Thế giới cho biết có các thiếu sót trong việc “quản lý một cách minh bạch và có trách nhiệm, ví dụ như thiếu hệ thống kế toán thống nhất”. Họ cũng chỉ ra các dấu hiệu bất thường, như thời gian thanh toán quá dài, thông tin chưa chính xác trong đơn rút vốn… và những sai sót yếu kém trong thủ tục đấu thầu, quản lý tài chính ở các dự án. Ngân hàng Thế giới cho biết các dấu hiệu bất thường chủ yếu diễn ra ở các ban quản lý Dự án ở cấp tỉnh. Yếu kém Có mặt tại buổi họp báo, quan chức bộ Giao thông Việt Nam đã thừa nhận những yếu kém này. Các dự án đường bộ là do Bộ Giao thông quản lý, nằm dưới sự kiểm soát của Ban Quản lý Dự án 18, hay PMU 18. Giám đốc PMU 18, Bùi Tiến Dũng, bị bắt vào năm ngoái về tội đánh bạc. Vụ tai tiếng này khiến Bộ trưởng Đào Đình Bình phải từ chức vào tháng Tư năm ngoái, mặc dù ông không bị buộc tội có các hành vi sai trái. Một thứ trưởng khác trong Bộ Giao thông, Nguyễn Việt Tiến, cũng bị cảnh sát bắt giữ vì có liên quan tới vụ này. Giới chức Việt Nam vẫn đang điều tra về vụ tham nhũng tại Bộ Giao thông. Sau khi tuyên bố không có bằng chứng cho thấy các quan chức PMU18 tham nhũng, quyền giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Martin Rama nói: “Nếu kết quả đánh giá của chúng tôi mâu thuẫn với kết quả của các nhà điều tra Việt Nam thì chúng tôi sẽ mở lại vụ này”. Thứ trưởng Giao thông Việt Nam, Nguyễn Hồng Trường, thì phát biểu: “Chúng tôi sẽ xem xét rất kỹ những kiến nghị của đánh giá này để áp dụng vào những dự án trong tương lai”. -------------------------------------------------------------------------TNTham nhũng ở VN thì một đứa con nít cũng dư biết. Quan lớn ăn lớn, quan nhỏ bắt chước ăn theo thành ra một hệ thống từ dưới lên từ trên xuống chằng chịt, dựa dẫm lẫn nhau. Bây giờ nếu bứng cây thì động rừng, làm mạnh tay quá không chừng hệ thống này "xụm bà chè" cho nên các quan lớn chỉ chống lấy lệ và không muốn cho dân hay báo chí tham gia. Quốc tế cũng biết VN là một nước tham nhũng có tầm cỡ, lẽ nào mấy tay ở WB không biết gì, có thể họ còn biết tham nhũng gởi tiền ở nước nào, bao nhiêu nữa là khác. Tuy nhiên nếu anh mượn tiền tôi, trả cả vốn lẫn lãi đúng hạn kỳ thì tại sao tôi phải nói xấu anh? Chuyện anh dùng tiền mượn để làm những công trình chi tiết như thế nào, ích nước lợi dân về lâu về dài ra sao để người dân có! thể vừa kiếm sống vừa trả nợ sòng phẳng hay là các công trình "rởm" để rồi dân phải è cổ ra trả từ đời này sang đời khác là chuyện của các anh tôi không cần biết. Mà những công trình do mình làm tại sao phải nhờ người khác đến kiểm tra và đánh giá chất lượng? Thật là mắc cỡ. Nguyễn Thị Trinh, Cà MauThân gửi bạn KHÔNG NÊU TÊN hoặc bạn là Bùi Tiến gì ấy ây tôi không quan tâm.Nhưng suy nghĩ của bạn thật buồn cười hơn nữa. Trong lúc nhân dân cả nước cùng nhau xây dựng một nền kinh tế vững chắc để hòa nhập vào cộng đồng thế giới bằng những cam kết sử dụng vốn vay một cách hiệu quả nhất thì một bộ phận không nhỏ như PMU 18 là một con sâu khổng lồ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển chung của đất nước hơn 80 triệu dân này bạn có biết không? Nếu WB và các tổ chức kinh tế thế giới cùng nhau cắt các khoản vay viện trợ thì hệ quả chắc bạn biết rồi, thời kỳ đồ đá thập niên 70-80 sẽ trở lại ngay. Bạn còn bâng khuâng cho rằng 6-7 triệu USD có nhiều khả năng do đánh bạc mà có thì ôi thôi các Công ty cá cược nổi tiếng như Ladbrokes... phá sản lâu rồi. Ẩn DanhMột "kết luận" như kiểu của NGTG mới làm rõ được "tầm nhìn" của nhà báo Việt Nam. Hôm nay, tôi mở các báo ở Việt Nam và giật mình, vì các tờ báo này đưa tin ngây thơ, và hồn nhiên quá. Một vụ án lớn, được phanh phui ngay trước thềm Đại Hội Đảng; đã được TW Đảng, Bộ Chính trị, Chính phủ Việt Nam nén đau để xác định đây là vụ án là "án điểm" phải xử lý nghiêm khắc. Hơn nữa, đây trong khoảng thời gian "nhạy cảm" bởi cơ quan điều tra đang tiến hành thu thập chứng cứ thì, hehe, báo chí Việt Nam lại dựa vào thông cáo của NHTG để kết luận "Không có tham nhũng". Buồn cười thật! Nguyên Nguyên, An GiangKhông biết các thanh tra, quan sát viên làm thế nào để nhận định như thế. Nhưng xin thưa với các Ngài rằng: giao thông nông thôn ở Việt Nam thuộc loại "nhà nước và nhân dân cùng làm" Tức là nhà nước hô hào rồi nhân dân góp của, góp công lại làm mà thôi. Còn đường bộ cho xe cơ giới thì tốc độ thực hiện cứ 100m/năm. Làm chưa xong thì đã sửa. Có con đường quoấc lộ mà mấy chục năm rồi cũng hơn được bao nhiêu đâu. Minh, Melbourne, AustraliaỞ Việt Nam đến một doanh nghiệp nhỏ như mắt muỗi cũng có 2 hệ thống sổ sách, huống chi là một đơn vị tầm cỡ như PMU18? Quá trình điều tra vụ tiêu cực PMU18 mãi vẫn chưa có kết luận thanh tra từ phía chính phủ. Tin dữ lan xa, WB muốn đến tận nơi kiểm tra. Liên quan trực tiếp đến các khoản tiền khổng lồ khác rót vào Việt Nam trong tương lai nên nếu không lo êm vụ này thì nguy to. Người Anh có câu "Rob Peter to pay Paul" rất hay xem chừng đúng trong trường hợp này. Tài "mông má" thu chi thì Việt Nam có lẽ không ai giỏi bằng. Đến WB cũng bị qua mặt thì biết trình độ của nhau rồi đấy! WB vốn không dễ bị lừa, nên VN phải sử dụng đến những kỹ xảo tuyệt chiêu nhất tầm cỡ quốc gia để đối phó, đem thể diện quốc gia đánh đổi, mới mong thoát nạn. Nay có kết luận bằng văn bản của WB rồi, mấy ông to bà lớn Việt Nam có thể thở phào nhẹ nhõm. Vừa được tiếng là khách quan (có WB minh oan) vừa được miếng (các khoản đầu tư viện trợ nước ngoài lại ùn ùn đổ về, qua hệ thống dần sàng rổ rá mới đến đích cần tới). Không nêu tênTôi thấy nhiều ý kiến thật buồn cười. Chẳng phải chính WB mới là người quan tâm diệt trừ tận gốc tham nhũng tại các dự án WB cho vay hay sao? Vậy kết luận của WB là đang tin cậy chứ. Không lý các bạn mới đáng tin hay sao? Hay các bạn chỉ muốn là phải kết tội Bùi Tiến Dũng là tham nhũng? Cá nhân tôi tuy thấy rất khó hiểu là tại sao Bùi Tiến Dũng có đến 6-7 triệu USD đánh bạc, nhưng tôi cho là để kết luận là Bùi Tiến Dũng tham nhũng hay không phải có chứng cứ chứ. Ai khẳng định được số tiền khổng lồ nêu trên không phải là do đánh bạc mà có? TPT, HuếBuồn cười thật! Bùi Tiến Dũng lấy tiền đánh bạc 6-7 triệu mà World Bank nói là "không tham nhũng", theo tôi chỉ có 2 trường hợp này xảy ra thôi: 1/Các ông Cán bộ NHTG quen lối thanh tra kiểu "Cưỡi ngựa xem hoa" mà có khi còn tệ hơn là "Cưỡi máy bay xem hoa" nên không thể hiểu rõ lối "làm ăn" của các vị trong PMU18. 2/Các vị quan của NHTG trúng "viên đạn bọc đường" trong quá trình điều tra ở VN nên mới công bố kết quả sai lệch với các cơ quan điều tra VN như thế. Một người dân thường ở VN cũng biết: "từ cấp Bộ trưởng cho đến cán bộ địa chính xã nếu sống bằng lương bổng thì cả đời không mua nổi một căn nhà chung cư để ở chứ đừng nói là có bao nhiêu nhà đất xe cộ, dư tiền đánh bạc hàng triệu đô. Một phúc trình cực kỳ ngây ngô. Kang Nguyễn, Hà NộiTrời, ông Tổng Giám đốc World Bank còn bao che cho bồ thì làm sao mà tin được mấy cái báo cáo này của các ông ấy HIP Pham, Hải PhòngTôi không hiểu Ngân hàng thế giới điều tra theo phương pháp nào đưa ra công bố như vậy? Nhưng tôi chắc chắn một điều rằng, nguồn vốn mà PMU18 quan lý gây thất thoát ở đây là nguồn mà Chính phủ Việt Nam phải đi vay của các tổ chức quốc tế. Mà nói đến đi vay thì có nghĩa là phải trả. Vậy nguồn thu để trả ở đâu? Câu trả lời ở đây là gì? Đó là công trình kém chất lượng dẫn tới khấu hao nhanh, chưa kip thu hồi vốn công trình đã xuốg cấp nghiêm trọng, tiền duy tu bảo dưỡng cũng đã quá nhiều rồi chứ chưa nói gì tới việc thu hồi vốn để trả nợ. Vì vậy, việc trả nợ chỉ trông chờ vào Ngân sách của Chính phủ. Trong nguồn ngân sách này có một phần là mồ hôi nước mắt của người dân. Vì vậy, với kết quả nghiên cứu như trên của Ngân hàng thế giới chỉ là "một cái gì đó" làm thiệt hại tới Nhà nước Việt Nam, ở một khía cạnh nào đó chứ không phải là một lời nhận xét mang tính tích cực tới TƯƠNG LAI của Chính phủ Việt Nam. Liệu lời nhận xét này có mang "lợi ích mờ ám" gì cho Họ không??? Nguyễn Thị Trinh, Cà MauTôi cho rằng Kết quả kiểm tra của WB là hòan tòan chính xác, khách quan.. Ví dụ trong báo cáo sử dụng vốn viện trợ 500 triệu USD, PMU18 chi hết 450 triệu bằng các chứng từ thu chi kèm theo các hợp đồng cụ thể thì tốn 50 triệu là quá rõ ràng! Thậm chí chứng từ sổ sách chính xác đến từng xu thì WB không kết luận như trên mới lạ. Nhưng WB có biết đâu đơn vị nhận thầu ký nhận 450 triệu USD mà có nhận đủ đâu chí ít phải lại quả 50 triệu là giá chót. Do vậy chất lượng công trình tòan là bêtông cốt tre, mặt đường thì trải nhựa mỏng như lá lúa vài tháng là thành ổ Trâu, ổ Voi...Lại tiếp tục lập đề án mới để xin kinh phí sửa chữa. Nếu có điều kiện WB kiểm tra thêm chất lượng công trình thì lòi ra tất...Do vậy WB mới thòng thêm một câu: "nếu kết quả đánh giá của chúng tôi mâu thuẫn với kết quả của các nhà điều tra Việt Nam thì chúng tôi sẽ mở lại vụ này”. Xin các bác đừng vội mừng nhé! An Bình, Nha TrangThưa quý vị, Họ "WB" kiểm tra cái gì? sổ sách gì?...???. Tất cả đều lừa dối cả, theo cách mà nhà nước ta thường gọi là "Phải theo mô hình Siêu Vĩ Mô". Điều tra ư?... Trụ bê tông cốt Tre sừng sững ra đó và hàng loạt công trình cầu cống, đường xá nông thôn chưa khánh thành thì đã xuống cấp trầm trọng... Chỉ có trò siêu ảo thuật "Documents and liar" thì mói tuyên bố như vậy. Xin thưa, nếu để nông dân Ba Miền điều tra cái vụ bê bối siêu tinh vi này thì chắc chắn là 99% kết quả sẽ ngược lại. Thông thường nội bộ của ta có cách tiếp khách rất siêu cũng như báo cáo láo thì càng siêu hơn. Như vậy thì làm sao mà Ông WB có bằng chứng để tặng cho chúng ta là tham nhũng. Nói chung là Lừa dối lẫn nhau để mà tồn tại. Nguyễn Hùng, HPHoan hô! Các bạn thấy chưa, cán bộ đảng ta đúng là trong sạch nhé, quốc tế ( xịn WB đấy) đã xác nhận "không có tham nhũng". Nhưng tiền đâu ra nhiều thế? Đó là do vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê vào thực tế Việt Nam, đảng cs lại chiến thắng, đảng cs sẽ muôn năm giầu sụ còn Dân tộc Việt nam sẽ giật lùi. Trang, Sài GònChuyện các quan lớn trong Bộ Giao Thông có tham nhũng hay không, tôi thấy thật đơn giản. Thử hỏi ông Bùi Tiến Dũng lấy ở đâu ra 7 triệu Mỹ kim để đánh bạc ?? Có thể là tiền tham nhũng từ PMU 18 hoặc có thể là tiền tham nhũng ở các nơi khác, nhưng dù nguồn gốc của tiền tham nhũng ở đâu thì cũng là tiền tham nhũng hết. Từ trước tới nay mọi chuyện đều phải được giữ bí mật và nếu như báo chí có biết cũng không dám đăng vì nếu đăng thì các quan CS sẽ khép vào tội tiết lộ bí mật quốc gia và cho đi tù không có ngày ra. Trở lại vụ PMU-18, tôi thấy có thể là các quan lớn CS đang tranh chấp nhau nên mới đưa ra cho báo chí đăng. Chúng ta hãy chờ xem họ dàn xếp với nhau ra sao và màn kịch sẽ kết thúc như thế nào. No Name, Hà NộiThật là buồn cười khi VTV1 đã đưa tin về dự án đường giao thông "Bê tông cốt tre" mà lại kết luận không có tham nhũng. Nguyễn Long, HCMNgân hàng TG cho VN vay chứ viện trợ không hoàn lại đâu mà họ lo các dự án không hiệu quả. Dù sao đi nữa người VN cũng phải còng lưng ra mà trả nợ cho WB (đúng hơn là các nước trùm Tư bản tài phiệt). Nhà nuớc VN cần phải chống tham nhũng triệt để mới mong nở mặt nở mày với thế giới, cho thế hệ sau bớt khổ, nếu không thì chế độ này cũng sụp đổ. Hoàng Nam, OhioViệc NHTG điều tra họ chỉ dựa vào những mẩu báo cáo thanh toán ngân khoản, chứ họ không cần điều tra con đường lươn lẹo,ma việc thanh tóan theo mẫu báo cáo thì làm sao có sự sơ hở được, bởi vậy NHTG kết luận không có tham nhũng là đúng thôi, hơn nữa có tham nhũng thì có vay nợ của họ như vậy lợi cả đôi bên. Ẩn DanhKhông lý do gì để khiển trách WB được vì số tiền của WB không bị mất nghĩa là tròn số và được chịu trách nhiệm gánh lãi. WB cho một đường gỡ qua kết quả của họ "nếu bị mâu thuẫn với kết quả thì họ mở lại điều tra" đố ai dám lên tiếng nhờ WB điều tra lại vụ việc. Mọi việc đã đi vào quá khứ rồi dùng một chân tiến về tương lai phát triển nước nhà thì tốt hơn. Tran Tan Viet, Sài gòn, Việt namTôi thấy nhiều người thật buồn cười. Ngân hàng thế giới điều tra theo tiêu chí riêng, cho nên kết luận không có tham nhũng cá nhân không có gì lạ. Giả sử một dự án được dành 500 tỷ từ WB, BTD không thể nào tham nhũng được từ số này, vì sổ sách quản lý và giải ngân không đơn giản. Cái BTD làm là chọn thầu, ví dụ công ty X. Trường hợp này X có thể chỉ làm hết 450 tỷ, còn dùng 50 tỷ để lại quả BTD. Như vậy không có tham nhũng nếu nhìn từ WB, nếu cty X có giấy tờ đầy đủ chứng minh mình dùng hết 500 tỷ. Như vậy không có nghĩa BTD hay công ty X vô tội, nhưng đó không phải cái WB điều tra. Thính giả giấu tênMánh mung kiểu VN thì làm sao các anh ngoại quốc tìm ra. Như tôi từng bị công an TPHCM thổi lại, biểu đứng đó chờ ngoài nắng cháy da chảy mỡ, trong khi ông ta đứng chơi trong bóng râm nói chuyện. Lát hồi thì có anh chạy xe ôm lại gần hỏi sao vậy. Tôi than phiền bị thổi lại không biết lý do gì, thì anh ta nói, bỏ 100 ngàn vô cái thùng kiểm soát giao thông kia rồi đi tự do. Tôi bỏ vô rồi đi thoải mái, ông công an kia vừa tiếp tục nói chuyện chơi vừa thấy tôi đi mà không nói gì cả. Như vậy, cho dù tôi là công an chìm từ Hà nội vào có băng thu âm, thu hình mọi việc cũng làm sao mà bắt được, vì tôi chỉ nghe lời xúi bậy của ai đó không liên quan, mà ông công an cũng không hề đụng đến đồng nào, vì dám chắc anh đi xe ôm sẽ thò tay lấy, đến cuối tuần cuối tháng nào đó lại "đánh rơi" vài triệu trong gốc cây nào đó rồi ông công an vô tình lượm được, hay kẹp vào tờ báo trong quán cóc rồi ông công an ngồi bàn kế bên "mượn đọc", v.v... Cái tham nhũng kiểu PMU18 còn tinh vi hơn nhiều, cho dù có "đấu thầu" thì đố ai không đút lót từ đâu đó mà trúng thầu, vả lại ai làm ăn đàng hoàng thì làm sao bỏ thầu đủ thấp, vì các người trúng thầu làm ăn gian dối, dùng sắt nhỏ, xi măng xấu, rồi lo lót cho người đi nghiệm thu, để rồi sau vài năm công trình sụt lún thì đã vừa hết hạn bảo hành, mà cho dù có sụt lún trước đó thì họ thiếu gì cách chắp vá tàm tạm cho qua, giấu cấp trên, không cho báo chí hay, mà báo chí có biết cũng không dám đăng khi chưa có "chỉ thị" từ cấp trên, mà cấp trên thì sao lại tự đánh đổ chén cơm của mình vì có phần trong đó cả, v.v..... Ẩn danhÔi chao, lại chuyện gần giống cái lò nguyên tử Chéc-nô-biu bên Liên-Xô. Cái ông XỊA (CIA) Mỹ giả vờ không biết, cho con ngựa Trò-gian (Trojan horse) vào để phá kinh tế các quốc gia không thân thiện, như báo chí Mỹ vài ngày nay đăng tin ông XỊA giả vờ cho rò rỉ kỹ thuật nguyên tử vào Iran (như trước kia vào Liên Xô), để ngày nào đó chính các kỹ thuật bề ngoài giống thiệt nhưng bên trong bị các lổ hở được tính toán trong vài năm sẽ nổ tung. Ông XỊA làm gì không biết quan chức chóp bu VN bỏ tiền vào ngân hàng ngoại quốc, ổng nắm cái Clearing House bên Brussels là ra cả, nhưng chưa phải lúc, mà chỉ ghi sổ để ngày nào nếu cần thì lấy đó săng-ta các ông lớn ngoài Hà nội thôi. Bỏ vào VN vài chục tỉ đô la để VN mang công mắc nợ ngập đầu, PMU 18 cất đường chưa xong đã sập lại càng tốt, vi hại là hại VN, vì không xong lại phải mượn thêm tiền, càng mắc nợ nhiều, càng phụ thuộc nhiều. Nói thiệt, PMU 18 là bạn tốt nhất của nhiều thế lực ngoại bang, họ dại gì bỏ đi, mà hoặc làm thinh hoặc ủng hộ cho PMU 18 làm hại VN càng nhiều càng tốt thôi cho các quyền lợi mờ ám của họ. Cao Minh, TP HCM, Việt namĐích thân đại diện Ngân hàng Thế giới công bố thế mà các ông còn ý kiến thế thì đúng là cá ông không từ một cơ hội nào để chửi VN. Các ông không biết tin vào ai à!? Huynh BayTOT, TP HCM, Việt namBấy lâu nay tôi cũng chờ đợi xem xử lý kiểu gì, ai dè kêu Ngân hàng Thế giới vào cuộc để che đậy mọi chuyện tham nhũng của cái gọi là PMU18. Xin lỗi Ngân hàng Thế giới họ biết cái gì của cái gọi là "bao che" của Việt nam, tiền chúng tôi đóng thuế mà cả tập đoàn nó lấy sài vô tội vạ, mà nói là không vi phạm. Bây giờ muốn bắt tham nhũng không? Tôi biết chắc rằng mấy cha trong nội bộ của Chính phủ sẽ không dám, cứ nhắm mắt coi nhu mù đi tôi cũng bắt mấy thằng tham nhũng như "bắt kiến" cho xem. Tôi đề nghị Chính phủ nếu trung thực thì nên thí mấy thằng cán bộ tham lam để lấy lòng nhân dân vốn bấy lâu nay đã mất tất cả rồi. Thính giả giấu tênThiết nghĩ, một vấn đề hệ trọng nhu vậy tại sao nhà cầm quyền Khánh Hòa lại không thiực hiện 1 buổi trưng cầu dân ý như các nước phát triển vẫn làm. Dẫu biết rằng Chính Phủ chủ trương để địa phương chủ động trong công tác qui hoạch nhưng chẳng nhẽ hàng trăm ngàn nhân dân trong tỉnh Khánh Hòa đều đồng ý với chủ trương xin rút tên ra khỏi Danh Thắng Quốc gia của Ban Lãnh Đạo tỉnh Khánh hòa. Nếu dân đống thuận một cách minh bạch thì lãnh đạo địa phương có thể mạnh dạn thực hiện ước nguyện đó. Còn nếu cho rằng cử tri (nhân dân) tiếng nói chưa hẳn đã đúng (như lời bà Tôn Nữ Thị Ninh đã từng phát biểu) thì chắc là "Bó tay" mà thôi. Lang thang, Sài gòn, Việt namCó lẽ những người điều tra của ngân hàng thế giới về PMU 18, họ có bị đui thì cũng đang thấy mờ mờ một chút. nhưng đằng này thì đui hẳn ! xin thưa rằng ở việt nam nhà thầu phải chi cho các quan chức quản lý dự án có tỉ lệ phần trăm gía trị công trình hẳn hoi. và theo chức vụ từng người, chỉ tính riêng người quyết định giao công trình cho nhà thầu nào. thì nhà thầu đó phải có trách nhiệm cống nộp 10% giá trị mổi lần thanh toán cho người ấy .trời đánh cũng không thoát. (ngoài các khoản không bắt buộc như lể tết, tân gia, sinh nhật vv). giống như cảnh sát giao thông ngoài đường vậy thôi. xe loại nào phải chung chi theo loại xe đó. trừ 3 loại là xe đạp,xe máy, xe du lịch 4 chổ đời mới. nếu ai đi trên 3 loại xe này thì cũng thấy "mờ mờ", kh! ông đến nổi như ngâ hàng thế giới. cứ theo kiểu cho con vay rối bắt cha mẹ trả thì thật khổ như tội bị trời đày. PinochioNếu WB đúng thì tiền bị lấy không phải của WB mà là của Nhân Dân VN. Cho nên đối với WB thì không có tham nhũng và VN vẫn tốt trong công tác quản lý tiền viện trợ. Cũng là một tin may mắn cho VN, cho dù sự thật thế nào thì điều này cũng giúp VN giữ được uy tín với cộng đồng thế giới. Còn chuyện cá nhân những người phạm tội với Nhân Dân VN thì đã rõ ràng rồi, không có gì đảo ngược lại được. Việc họ tham nhũng là có thật, chỉ có vấn đề là Nhà Nước đã tránh được chuyện ảnh hưởng đến tiền viện trợ mà thôi. Nguyễn Thanh Tùng, Hà NộiVụ PMU18 chẳng qua là cái trò đấu đá nội bộ. Tôi làm trong bộ GTVT nên mới biết rõ sự tình. Đầu tiên là ông bộ trưởng Đ Đ Bình tham quyền muốn tại vị muốn đánh ông TT Tiến nên mới xì tay Bùi Dũng đánh bạc (900000USD thôi chứ không dám có 7 triệu như cái ông BBC này đăng đâu). Thế rồi như vết dầu loang, lan đến cả bộ CA rồi TƯ, đúng lúc các Bác đang đánh nhau để vào TW. Vụ PMU18 mà tổng GĐ Bùi Dũng bị bắt vì đánh bạc là đúng, nhưng nếu so sánh với mặt bằng chung của XH việt Nam (làm gì cũng phải đút tiền) thì cũng chẳng có gì là khủng khiếp cả !!! Qua vụ này mới thấy báo chí ở nhà thời mở cửa hội nhập là vậy, cứ nói là bị bịt mồm bịt miệng, thế nhưng để cho cho nói thì ăn tiền khủng bố thông tin hoặc không thì chỉ nhằm đăng tin giật gân mà không kiểm chứng thông tin để bán được báo !!! Ẩn danhNgân hàng thế giới cũng là con người, không phải ai cũng an toàn trước viên gạch bọc đường. Hơn nữa lấy giá của thế giới để so sánh thì cẩn thận. Ở Việt Nam nhân công rẻ, cũng một đoạn đường ấy ở thế giới phải làm hết tỷ đồng thì ở Việt Nam chỉ làm 200 triệu.Tám trăm triệu đi đâu? Ông Dũng lấy đâu ra hàng triệu đôla để đi đánh bạc, và ăn chơi trác táng như thế? Phạm Mai Trang, Hà NộiLại chuyện hài hước nữa đây! Mới đây các điều tra viên phát hiện ra là, chỉ riêng ngôi nhà xây dựng lên để giám sát quá trình thi công cầu Bãi Cháy chi phí chỉ tốn dưới 2 tỷ VNĐ. Đến khi quyết toán lại lên con số chóng mặt là 29 tỷ VNĐ. Vậy số tiền này thuộc Ngân hàng thế giới cho vay hay của dân đen đóng thuế? Các công trình khổng lồ của PMU18 thì con cháu họ đút túi bao nhiêu? Có lẽ ngân hàng thế giới lại cùng tham gia với các quan tham của VN làm xiếc rồi. Đề nghị Ngân hàng thế giới xác minh nguồn tin là chính Tổng bí thư ra lệnh đình chỉ vụ này bởi nếu làm tiếp tục thì phải bắt một loạt con cháu các vị tai to mặt lớn (cả trong Bộ chính trị). Nếu đình chỉ vụ này thì chắc phải mang tướng Quắc ra xét xử vì can tội vu khống cán bộ lãnh đạo cấp cao và con cháu họ. Còn không thì phải kết luận là chế độ bảo kê cho tham nhũng.
Nhiều người thường so sánh Việt Nam với các nước như Mỹ, Anh, Pháp hay Balan, Tiệp, Hàn Quốc, Singapore để chê bai và cho rằng Việt Nam phải đi theo con đường đa nguyên chính trị để được như họ.	Nghĩ về một lộ trình phát triển	Sự thật có phải như vậy? Trước hết tôi cho rằng chúng ta không thể lấy lý thuyết và thực tiễn chính trị của các nước châu Âu (Anh , Pháp, Ý, Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy…) hay Mỹ để áp dụng cho Việt Nam, bởi vì các nước đó có hoàn cảnh lịch sử-xã hội khác xa với Việt Nam. Các khả năng Xét về đặc điểm xã hội, đa số các nước châu Âu đều không phải là các nước đa dân tộc, đa văn hóa, đa tôn giáo, vì vậy các mâu thuẫn xã hội ít phức tạp; xét về mặt lịch sử, hệ thống chính trị đa nguyên ở các nước đó đã xuất hiện cách đây hàng trăm năm và đã trải qua những thời kỳ sóng gió để đạt được trình độ như ngày nay. Với Mỹ, mặc dù là một nước đa dân tộc đa văn hóa nhưng trong đó người da trắng gốc Âu vẫn chiếm đa số (khoảng 75%), Thiên chúa giáo vẫn là tôn giáo chính (85%), và nước Mỹ cũng đã trải qua hàng trăm năm để phát triển và hoàn thiện hệ thống chính trị lưỡng đảng của mình. Chúng ta cũng không thể bắt chước máy móc con đường của các nước Đông Âu (Ba Lan, Hungari , Tiệp, Nga…) để áp dụng cho Việt Nam, bởi vì mặc dù các nước trên đã một thời là xã hội chủ nghĩa như Việt Nam, nhưng đặc điểm xã hội, lịch sử và trình độ phát triển của các nước đó cũng khác xa với VN. Về mặt xã hội, các nước này cũng không phải là các nước đa dân tộc, đa tôn giáo, và không có các mâu thuẫn gay gắt do lịch sử để lại như Việt Nam (tại thời điểm những năm 90, phần lớn công dân của các nước này là các thế hệ sinh sau chiến tranh), hơn nữa trình độ kinh tế, trình độ dân trí của các nước đó tại thời điểm những năm 90 của thế kỷ XX cũng phát triển cao hơn Việt Nam hiện nay. Hơn nữa, thay vì thay đổi hoàn toàn, nếu các nước trên duy t! rì được hệ thống cũ (với những cải biến nhất định) để đảm bảo sự ổn định về mặt chính trị đồng thời với việc mở cửa về mặt kinh tế -xã hội thì rất có thể các thành tựu mà họ đạt được còn lớn hơn nhiều và tránh được những cái giá mà nhiều nước đã gánh chịu trong 15 năm qua (chia rẽ, nội chiến, gia tăng sự bất bình đẳng). Chúng ta cũng không thể lấy kinh nghiệm của Căm pu chia vì sản phẩm đa nguyên của Căm puchia ra đời do những nguyên nhân lịch sử nhất định: tại thời điểm 1990, ở Cămpuchia có 2 lực lượng chính trị đối kháng kịch liệt (Đảng NDCM Căm phu chia có Việt Nam trợ lực, Liên minh Khơ me đỏ + Sihanuk + Sonsan do Mỹ & Trung Quốc trợ giúp…) và sự ra đời chế độ đa nguyên hiện nay là một thỏa hiệp chính trị có lý do lịch sử. Mặc dù là đa nguyên chính trị nhưng tình hình chính trị, kinh tế, xã hội hiện tại của Cămpuchia không hơn gì Việt Nam, thậm chí thua kém về nhiều mặt (kém ổn định hơn về chính trị, tăng trưởng kinh tế thấp (trong 2 năm 2004-05, chỉ tăng trửong 3,5 -4%), tệ nạn tham nhũng cũng khủng khiếp…). Dù sao Cămpuchia cũng là một nước nhỏ, không phức tạp về mặt dân tộc (gần 100% là người Khmer), tôn giáo (gần 100% là đạo Phật) và xã hội (tất cả đêu thừa nhận quyền lực của nhà Vua). Chúng ta có thể lấy kinh nghiệm của Đài Loan, Hàn Quốc, Singapor, Malaixia…nhưng nên lưu ý là các nước đó có đặc điểm dân tộc, xã hội, lịch sử khác Việt Nam khá nhiều: ngọai trừ Malaixia, các nước còn lại đều là các nước có một dân tộc đa số và một tôn giáo gần như tuyệt đối. Hơn nữa, thời ký phát triển nhất của của các nước đó trong thế kỷ XX lại gắn liền với giai đọan gần như độc quyền về mặt chính trị của một nhà độc tài hoặc một đảng độc quyền, chứ không phải là đa nguyên về mặt chính trị. Vấn đề này đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập, nên tôi xin phép không đi sâu. Một vài nước tương tự Chúng ta hãy lấy thực tiễn và kinh nghiệm đa nguyên của các nước có hoàn cảnh xã hội, lịch sử… tương tự như Việt Nam để phân tích, so sánh và rút ra kết luận cần thiết là có nên lựa chọn con đường đa nguyên chính trị Việt Nam ở thời điểm hiện nay hay không? Đó là những nước nào? Theo tôi, đó là Philippines, Indonesia, Mianmar, TháiLan (ở Đông Nam Á), Pakistan, Bangladesh , Srilanca (ở Nam Á), Peru, Bolivia (Nam Mỹ). Xét về mặt xã hội, lịch sử , địa lý các nước này có những đặc điểm tương tự với Việt Nam như sau: Về mặt xã hội, đây đều là những nước khá đông dân (hầu hết trên 50 triệu người), đa dân tộc, đa tôn giáo và có các mâu thuẫn xã hội (dân tộc, tôn giáo, giai cấp) rất phức tạp do lịch sử để lại… mặc dù biểu hiện ở mỗi nước có những sự khác biệt nhất định. Về mặt lịch sử đây đều là những nước thuộc địa cũ của phương Tây, mới giành được độc lập từ năm 1945 trở lại đây, và xuất phát điểm khi giành được độc lập đều là những nước rất nghèo. Về mặt địa lý: đây đều là các nước có diện tích nhỏ nhưng địa hình phức tạp, không thuận tiện về mặt giao thông và dễ dàng bị chia cắt (Philippines và Indonesia có nhiều đảo, Pakistan nhiều đồi núi, địa hình hiểm trở; Việt Nam dài nhưng hẹp, có nhiều đồi núi; Bangladesh thì quá trũng , thường xuyên bị úng lụt). Tuy nhiên, khác với Việt Nam, sau khi giành được độc lập, các nước trên không trải qua các cuộc chiến tranh khốc liệt, kéo dài, và đặc biệt là không đi theo con đường xã hội chủ nghĩa mà đều xây dựng nhà nước theo chế độ cộng hòa với hiến pháp dân chủ (tam quyền phân lập) và đa nguyên về mặt chính trị (đa đảng), không có nước nào xây dựng hiến pháp theo chế độ cộng sản, độc tài hay quân chủ. Sự xuất hiện các nhà độc tài hay các chính quyền quân sự lâm thời ở các nước này trong một giai đoạn lịch sử nào đó thực ra chỉ là hệ quả của sự tranh giành quyền lực giữa các lực lượng đối lập trong hệ thống đa nguyên ở những thời điểm khủng khoảng về chính trị và bất ổn về xã hội (sẽ phân tích ở sau). Vậy chúng ta xem các nước đó đã phát triển như thế nào? Ở Đông Nam Á, Philippinesvà Indonesia giành được độc lập gần như đồng thời với Việt Nam (Indonesia 1945, Philippines 1946), và từ đó đến nay gần như không có chiến tranh với nước ngoài. Như vậy họ đã giành đuợc độc lập 60 năm nay, cũng đi theo quỹ đạo của Mỹ và phương Tây từ đó, và cũng xây dựng hệ thống chính trị theo mô hình đa nguyên từ đó (mặc dù có những giai đọan do hệ quả của hệ thống đa nguyên chính trị đã xuất hiện các nhà độc tài và chính quyền quân sự), nhưng cho đến nay về kinh tế xã hội họ không hơn Việt Nam là bao nhiêu thậm chí nhiều mặt còn sút kém. Về kinh tế, theo thống kê hiện nay (CIA World FactBook 2005), GDP/người theo sức mua của Indonesia (3700 USD) chỉ hơn Việt Nam (3000 USD) 1,2 lần, còn Philippines (5100 USD) hơn Việt Nam 1,7 lần, trong khi đó, vào năm 1990 thì tỷ lệ này là 2 lần (với Indonesia) và ba lần (với Philipine). Còn nếu tính theo HDI - chỉ số phát triển con người nói chung (cả về kinh tế , văn hóa, sức khỏe…) thì năm 2005 Việt nam (với 0.704 ở vị trí 108/177 nước), mặc dù còn dưới Philipne (0.697, 87/177) nhưng trên Indonesia (0.758, 110/177). Điều đáng chú ý là mức độ tăng trưỏng về GPP và chi số HDI của Indonesia và Philippines chậm lại kể từ khi các nước này dấn sâu hơn vào con đường đa nguyên về mặt chính trị. Theo tốc độ tăng trưởng hiện nay chỉ 2 năm nữa, Việt Nam sẽ qua mặt Indonesia và trong 5- 7 năm tới sẽ vượt qua Philippines, các nước đi trước và là thành viên WTO trước Việt Nam nhiều thập kỷ. Điều đáng lưu ý là do chọn con đường đa nguyên về mặt chính trị mà trong quá khứ cũng như hiện! tại Philippines và Indonesia thường xuyên phải đối mặt các vụ khủng khoảng chính trị và rối loạn xã hội do đảo chính, bạo lực (khủng bố) và chia rẽ (Indonesia đa mất Đông Timo, vùng Acer cũng đang đòi tách..), và đó là lý do chính làm cho các nước này chậm phát triển về mặt kinh tế và xã hội. Và mặc dù đa nguyên về chính trị, Philippines và Indonesia cũng được liệt vào các nước tham nhũng nhất trên thế giới (Philippines hơn Việt Nam một bậc còn Indonesia còn tệ hơn Việt Nam –PERC 2006). Còn với Thailand, mặc dù hiện nay có GDP cao hơn Việt Nam khoảng 3 lần, nhưng nếu tính cả chặng đường phát triển hàng thế kỷ không bị chiến tranh (thậm chí được hưởng lợi từ chiến tranh) thì đó cũng chưa phải là một thành tựu. Hơn nữa hệ thống chính trị của Thailand hiện nay cũng đang đối mặt với hàng loạt các vấn đề tương tự như Philippines và Indonesia (các vụ gây rối, khủng bố ở các tỉnh phía Nam Thailand hiện nay là một ví dụ). Ở Nam Á, các nước như Pakistan, Bangladesh, Srilanca cũng giành được độc lập hơn trên dưới 50 năm nay và cũng lựa chọn con đường đa nguyên (mặc dù đôi khi do sự rối loạn của hệ thống chính trị đa nguyên mà các chính quyền quân sự độc tài xuất hiện) nhưng lại là những nước chậm phát triển nhất và thường xuyên bất ổn về mặt chính trị vì biểu tình, bạo lực, khủng bố, thậm chí nội chiến (như ở Srilanca). Năm 1990, Pakistan có GDP/người là 409 USD (tính theo giá trị hối đoái) gần gấp đôi VN (215), Baladesh thì xấp xỉ VN (khoảng 200 USD) nhưng đến năm 2005, GDP/người của Pakistan chỉ tụt xuống còn 2400 USD (tính theo sức mua), bằng 0,8 của VN (3000 USD), còn Bangladesh thì chỉ mới đạt 2100 USD (bằng 0,7 của VN), mặc dù hai nước này được Mỹ và phương Tây thường xuyên khen là dân chủ và cũng thường nhận được những khỏan viện trợ lớn, có nhiều ưu đãi trong thương mại (đều là thành viên WTO). Xét theo chỉ số HDI, tức là sự phát triển về con người, các nước này đều thấp hơn VN rất nhiều: Pakistan xếp thứ 135/177 nước (chỉ số 0.527), Bangladesh xếp thứ 139/177 nước (0.520) so với VN là 108/177 (0.704). Xin nhắc lại chỉ số này bao gồm không chỉ về kinh tế mà cả sức khỏe (tuổi thọ), giáo dục (tỷ lệ biết chữ), y tế (số giường bệnh và bác sỹ), và các dịch vụ xã hội khác (xem Report của UNDP năm 2005 và các năm trước). Như vậy, mặc dù là các nước lựa chọn con đường đa nguyên trước Việt Nam hàng mấy chục năm, không hề bị chiến tranh, lại đựoc sự trợ lực của Mỹ và nhiều nước phương Tây nhưng Pakistan và Bangladesh…vẫn không phải là các nước phát triển. Tình hình cũng như vậy với Srilanca và gần đây là Iraq . Ở Nam Mỹ, các nước như Bolivia, Peru…mặc dù diện tích và dân số nhỏ hơn Việt Nam nhiều, vốn là sân sau của Mỹ, cũng lựa chọn con đường đa nguyên mấy chục năm nay nhưng các cải cách xã hội thường diễn ra chậm chạp vì thường xuyên bất ổn vì hệ thống chính trị. Lời kết Những ví dụ trên đây cho thấy, các nước có hoàn cảnh tương tự như Việt Nam (dân số đông, đa dân tộc, đa tôn giáo, cơ cấu xã hội phức tạp, các mâu thuẫn do lịch sử để lại còn căng thẳng) lựa chọn con đường đa nguyên về chính trị chỉ làm cho tình hình chính trị xã hội thêm phức tạp và vì vậy không có điều kiện để tập trung sức lực và trí tuệ phát triển kinh tế và thực hiện các cải cách dân sinh khác. Có thể phản bác lại ý kiến này rằng thực ra các nước như Philippines, Indonesia, Thailand, Pakistan…trước đây chưa phải là các nước đa nguyên về mặt chính trị, chưa phải là các nước dân chủ. Bằng chứng là ở các nước đó đã tồn tại của các chế độ độc tài (như Marcos của Philipine, Suharto của Indonesia) hoặc các chính quyền quân sự (như các chính! quyền quân sự ở Nam Việt Nam, Thailand, Pakistan trước đây hay ở Mianmar hiện nay)? Tuy nhiên, cần phải phân biệt bản chất hệ thống chính trị của một nước (thể hiện qua Hiến pháp và các luật cơ bản) với thực tiễn sân khấu chính trị của nước ấy. Ở các nước trên, Hiến pháp và hệ thống chính trị được xây dựng theo các nguyên tắc dân chủ (đa nguyên, tam quyền phân lập) ngay từ khi giành đựoc độc lập, nhưng trong thực tế do các mâu thuẫn xã hội phức tạp và sự can thiệp của nhiều thế lực khác (cả bên trong và bên ngoài), nên các cuộc tranh giành quyền lực giữa các đảng phái chính trị rất căng thẳng và trong cuộc tranh giành quyền lực đó các nguyên tắc dân chủ thường bị vi phạm (như gian lận bầu cử họăc tố cáo nhau gian lận bầu cử, không chấp nhận thất bại, dùng các biện pháp cực đoan để gây s! ức ép về chính trị, tiến hành đảo chính)… Và một khi sự tranh giành quyền lực giữa các đảng phái dẫn đến sự hỗn lọan về mặt chính trị- xã hội thì dễ dàng tạo cơ hội cho sự xuất hiện các nhà độc tài hay các chính quyền quân sự. Như vậy thực ra, các nhà độc tài và chính quyền quân sự cũng là sản phẩm bất đắc dĩ nhưng tất yếu của chế độ chính trị đa nguyên, khi nó gặp những điều kiện xã hội, dân tộc, tôn giáo phức tạp. Đó là thực tế sân khấu chính trị của các nước như Philipines, Indonesia, Thailand, Pakistant, Mianmar… (và cả ở các nước khác ngoài châu Á, như Chi Lê, Venezuela, Peru, Bolivia vv…) mấy chục năm vừa qua và đến nay khả năng khủng khoảng như vậy vẫn tiềm ẩn ở các nước trên (vụ đảo chính vừa xảy ra ở Philipine là một ví dụ). Và cái chu trình dân chủ > (hỗn lọan) > độc tài (quân sự) > dân chủ >…cứ lặp đi lặp lại…và để đạt đến một trình độ dân chủ kiểu như hiện nay, các nước đó đã mất vài chục năm. Như vậy, nếu Việt Nam lựa chọn con đường đa nguyên ở thời điểm hiện nay thì lấy gì để đảm bảo Việt Nam không lặp lại con đường “dân chủ”mà các nước đó đã đi qua và phải mất mấy chục năm nữa Việt Nam mới có một chế độ dân chủ kiểu như Thailand và để có nó Việt Nam phải trả giá bằng sự bất ổn về mặt xã hội và chậm phát triển về mặt kinh tế - xã hội do không ổn định về mặt chính trị như thế nào? Trong khi đó, trong 20 năm qua Việt Nam và Trung Quốc mặc dù chỉ có một Đảng lãnh đạo nhưng đã tạo ra những thay đổi vượt bậc về kinh tế và xã hội, điều mà không một nước nào có hoàn cảnh lịch sử- xã hội tương tự nhưng có hệ thống chính trị đa nguyên làm được trong cùng giai đọan vừa qua (từ năm 1986 đến nay Việt Nam tăng trưởng ở mức trên 7%, Trung Quốc trên 9%; Việt Nam có chỉ số HDI duới 120 những năm đầu 90 lên vị trí 108 hiện nay, Trung Quốc từ vị trí dưới 100 lên vị trí 85). Vậy thì tại sao chúng ta lại tự nhiên từ bỏ con đường đang thuận lợi đó để lựa chọn một con đường khác mà thực tế nhiều nước có hòan cảnh tương tự đã cho thấy không phải là sáng sủa. Tất nhiên với những bất cập của hệ thống chính trị một đảng (bất cứ hệ thống nào cũng có những bất cập của nó) vẫn còn nhiều việc phải làm để cho hệ thống vận hành tốt nhưng không phải là thêm một lần thử nghiệm nữa. Cuối cùng tôi đề nghị các vị chủ trương đa nguyên thử hình dung về viễn cảnh của một Việt Nam đa nguyên sẽ như thế nào? Theo sự hình dung của tôi thì, một khi hệ thống chính trị đa nguyên đa đảng được áp dụng, ít nhất có các đảng phái và các tổ chức chính trị sau đây sẽ ra đời ở Việt Nam: - Đảng Cộng sản: chủ trương con đường xây dựng xã hội như hiện nay. - Các đảng phái theo hướng Dân chủ xã hội: lấy mô hình Tây Âu và Bắc Âu. - Các đảng phái theo khuynh hướng dân tộc như Quốc Dân Đảng: có thể áp dụng các mô hình cổ điển của Đài Loan, Hàn Quốc (độc tài trong đa nguyên). - Các đảng phái có khuynh hướng “quốc gia”, chủ trương khôi phục chế độ Việt Nam cộng hòa, nhưng với nhiều quan điểm khác nhau (Đảng thì ủng hộ chế độ Ngô Đình Diệm, Đảng thì ủng hộ chế độ Nguyễn Văn Thiệu). Ngoài ra sẽ có các đảng phái có khuynh hướng tôn giáo (Thiên Chúa Giáo, Phật giáo, Hòa Hảo): chủ trương tôn giáo tự trị, thậm chí là các vùng tự trị tôn giáo. - Các đảng phái của các tộc người thiểu số...chủ trương độc lập hoặc tự trị cho các vùng Tây Nguyên, Tây Bắc, Việt Bắc (thậm chí có khi còn chủ trương sát nhập một phần vào nước ngoài) - Các đảng phái có khuynh hướng địa phương chủ nghĩa, chủ trương phân chia Bắc, Trung, Nam...thậm chí tách các vùng này thành các quốc gia độc lập...vv. Trong các đảng phái, các tổ chức chính trị trên đây, chắc chắn sẽ có các đảng phái, các tổ chức chính trị có chủ trương, đường lối trái với lợi ích quốc gia, nhà nước sẽ xử lý như thế nào? Nhà nước có thể cấm họ tổ chức, tuyên truyền và hoạt động, nhưng như vậy sẽ vi phạm các quy tắc của trò chơi dân chủ (quyền lập hội, quyền tự do ngôn luận, quyền không bị phân biệt đối xử vì chính kiến), và sẽ đẩy họ vào con đường đấu tranh phi pháp. Vậy thì chấp nhận luật chơi cạnh tranh, cứ để họ tổ chức đảng phái, tuyên truyền và tham gia bầu cử, nếu thu trên 5% sẽ được vào Quốc hội còn dứoi 5% thì ở ngoài để tiếp tục tranh đấu một cách hòa bình? Xin thưa lý thuyết là như vậy, nhưng thực tế thì lại khác. Lịch sử quá khứ và tình hình hiện tại ở Philipine, Indonesia, Srilanca, Iraq, Pakistan, Thailand, Peru, Bolivia, Nam Tư và hàng loạt các nước khác cho thấy khi mà dân trí thấp, khi mà các mâu thuẫn về lịch sử xã hội, tôn giáo và dân tộc phức tạp, khi mà lợi ích cục bộ bị đặt trên lợi ích quốc gia, khi mà các thế lực bên ngoài tìm mọi cách can thiệp chia rẽ để trục lợi, có không ít đảng phái lựa chọn các hình thức khác nhau (hợp pháp và phi pháp và bất bạo động và bạo động) để tạo ra sự hỗn lọan, gây sức ép nhằm thực hiện mục tiêu chính trị của mình. Và lấy cái gì để đảm bảo điều đó không lặp lại ở Việt Nam? Hàng loạt các cuộc biểu tình, bạo động, khủng bố đòi tự trị, đòi độc lập, đòi ly khai nổ ra khắp nơi, chính quyền phải xắn tay áo lên mà đối phó, thậm chí phải dùng bạo lực để dẹp lọan…, và các thế lực bên ngoài được dịp nhảy vào dưới cái mác dân chủ và nhân quyền để can thiệp và hưởng lợi. Lúc đó, chắc chán xã hội Việt Nam sẽ bị chìm ngập vào các cuộc tranh cãi về chính trị, bạo lực, thậm chí là nội chiến, ly khai, và thế là các nhà đầu tư nước ngoài sẽ rút chạy, khách du lịch sẽ không dám đặt chân đến, và tất nhiên các cải cách kinh tế, xã hội và dân sinh sẽ bị đình đốn. Điều đó cũng có nghĩa là sự nghiệp đổi mới mà chúng ta đang tiến hành sẽ thất bại và giấc mơ hiện đại hóa đất nước sẽ tan thành mây khói. Có thể có người cho rằng Việt Nam có các đặc điểm xã hội- lịch sử không phức tạp như các nước trên, nên con đường đi đến dân chủ bằng đa nguyên sẽ dễ dàng hơn? Tại thời điểm này, trong điều kiện hiện nay, với sự chuyên chính (độc tài) của hệ thống luật pháp một đảng kết hợp với chính sách đại đòan kết dân tộc, tôi đồng ý rằng Việt Nam có điều kiện chính trị xã hội ổn định hơn các nứoc trên. Nhưng nếu mở cửa cho đa nguyên xem, bức tranh chính trị- xã hội của Việt Nam sẽ hoàn toàn khác. Lúc đó, dưới quan niệm cực đoan về tự do, đặc biệt khi lòng thù hận, sự kỳ thị và chia rẽ, sự mù quáng và cuồng tín được kích động , dù có các thiết chế dân chủ cũng không có gì đảm bảo rằng các mâu thuẫn về chính trị, sắc tộc, tôn giáo, địa phương lại không bùng phát…rằng các nhóm cực đoan sẽ không sử dụng bạo lực để đạt những mục đích mà họ không đạt đựoc bằng con đường dân chủ, hoặc khi họ cho rằng dân chủ là giả hiệu. Iraq trước chiến tranh dưới chế độc tài của Hussein, người Sunni, người Shiite, người Kurd, mặc dù không thật thân thiện nhưng vẫn sống cùng nhau bình thường trong xã hội, nhưng từ sau chiến tranh, mặc dù đã có hiến pháp, có một chính quyền dân chủ, họ lại lao vào chém giết nhau với lòng thù hận và khát máu…và đất nước Iraq hiện đang đứng bên bờ vực nội chiến, bất chấp sự có mặt của hơn 130.000 lính Mỹ. Có thể có người còn cho rằng người Việt Nam có văn hóa hơn, đủ khôn ngoan hơn để không chọn các giải pháp cực đoan và chia rẽ. Mặc dù tôi không coi tính hay chia rẽ, thiếu đoàn kết là bản tính cố hữu của người Việt nhất là trong điều kiện hòa bình, nhưng nhìn vào lịch sử dân tộc thời loạn 12 sứ quân, thời Trịnh Nguyễn phân tranh, thời thuộc Pháp, thời Việt Nam Cộng hòa trước 75 và cả hiện tình cộng đồng người Việt hiện nay ở hải ngoại, tôi nghĩ không nên quá tự tin cho rằng trong cơ chế đa nguyên thì người Việt không chia năm sẻ bảy, không có hành động bạo lực hay chia rẽ như người Philipine, người Indonesia hay người Iraq. Đất nước mới qua thời tao loạn và đang bắt đầu hồi sinh, phát triển. So với 15- 20 năm trước đây, con tàu đất nước đã khỏe hơn nhiều và con đường đi tới cũng đã rõ hơn nhiều. Có nhiều trắc trở khó khăn nhưng đây không phải là lúc chúng ta đứng trước ngã ba đường để băn khoăn chọn hướng, mà là lúc chúng ta đang tìm cách làm cho con tàu tăng tốc để tiếp tục cuộc hành trình. Nếu có phải lựa chọn, thì sự lựa chọn lúc này không phải là thêm một lần thử nghiệm rẽ sang phải hay rẽ sang trái, mà là làm sạch bộ máy, chỉnh sửa hỏng hóc, thậm chí thay thế những bộ phận hư hỏng thoái hóa và tiếp thêm nhiên liệu, nguồn lực mới để con tàu đi nhanh hơn, đến đích sớm hơn trên con đường đã chọn. .......................................................... Tuấn Anh, TP. HCMTôi từng sống ở Philippines một thời gian dài, một quốc gia gần cả ngàn đảo, đa dạng tiếng nói, ngôn ngữ, tôn giáo, dân tộc. Nền tảng dân chủ ngày nay của Philippines đã đem lại sự hy vọng, phồn thịnh và tốt đẹp cho Philippines rất nhiều hơn so vơí chế độc tài Marcos trước kia. Và Philippines còn nhiều người nghèo, và chậm tiến nếu so với Hàn quốc, nhưng họ vẫn hơn VN chúng ta khá xa nếu so sánh thậm chí bây giờ. Tôi không có ý tự khen dân tộc mình thông minh và giỏi hơn dân Philippines, nhưng tiềm năng về sự cần cù, sáng tạo và thông minh dân tộc chúng ta có thừa, nhưng tôi phải gần như bật khóc khi ghé thăm làng quê miền trung VN quê của người bạn đi cùng. Chứng kiến đời sống lam lũ ,sinh hoạt thiếu thốn, ăn uống, vệ sinh và đói khổ khổ của dân tộc chúng ta làm tôi không khỏi bùi ngùi. Nhưng căm giận là cán bộ cầm quyền thì quan liêu, tham nhũng và lạm quyền mà không ai dám lên tiếng. Nhưng khi du lịch qua Thái lan, Hàn quốc, Malaysia, Singapore với nền dân chủ khác nhau, nhưng nhân dân đều chung một mẫu số là không bị áp đặt bởi "độc" Đảng muốn làm gì làm không qua bầu cử tín nhiệm của nhân dân, nếu đảng cầm quyền làm tốt thì nhân dân họ tiếp tục tín nhiệm và ngược lại. Các nhà kinh tế học củng đả chứng minh, một quốc gia dân chủ trong sáng trong chính trị, chính sách và pháp luật công bằng , thì sẻ là môi trường và kích thích phát triển kinh tế. Từ đó, chứng kiến sự thịnh vượng và sung túc của quốc gia họ thì thầm ước gì đất nước mình củng được như vậy. Cuối cùng, vấn đề khủng bố, cuồng tín, bạo loạn và xung đột chủng tộc thì tất cả quốc gia giầu nghèo đều không thể tránh khỏi, nhưng áp dụng chính sách độc tài, độc đảng, và đàn áp tiếng nói của nhân dân thì có thể giải quyết sự "ổn định" trong tạm thời nhưng gây hậu quả nguy hiểm, tụt hậu, bạo lực và hại lâu dài cho quốc gia đó không xa trong tương lai. KhangBạn Linh à, tôi không cho rằng dân chủ là cực đoan.nó là một điều rất tốt đẹp. Đa nguyên cũng vậy. Tuy nhiên để vận hành tốt nền dân chủ cần phải có một số điều kiện nào đó. Ví dụ bản lĩnh chính trị và văn hoá, lòng tự trọng (phải biết rút lui khi không hoàn thành bổn phận chẳng hạn) của nhà lãnh đạo, thói quen tuân thủ luật pháp của dân chúng. Ở ta chưa đủ các điều kiện đó đâu. Linh, MoscowBạn Khang à, dân chủ không cực đoan như bạn nghĩ đâu. Tôi không thấy lý do gì để gây ra chia rẽ lớn đến mức đối kháng điên giữa những cái gọi là “ Hải ngoại” “Quốc nội” hay “Quốc gia” ”Cộng sản”. Thời kỳ “man rợ” đó đã qua rồi. Vẽ ra viễn cảnh hốn loạn chỉ là sự ác ý của một số người quá tham quyền cố vị, chỉ lo cho bản thân nhằm mục đích hù cho người ta sợ mà thôi. Thực ra trong ĐCS hiện nay không phải không có những người phủ nhận đa nguyên, như ông Nguyễn Trung chẳng hạn. Ở đây tôi muốn nhấn mạnh đến quyền lợi của người dân chứ không phải là những người cầm quyền. Nhân dân phải được quyền bổ nhiệm và thay thế những người điều hành đất nước, tất nhiên là thong qua bầu cử tự do. Chuyện một số ông bà họp với nhau tự phân chia : anh nắm cái này, tôi nắm cái kia .. có phải là một sự vô lễ với nhân dân , người chủ đất nước hay không? KhangThân gửi bạn Linh: Như bạn quốc An đã nói "tài năng trước hết phải được thể hiện bằng hành động cụ thể có lợi cho dân chúng, từ đó mới có người noi theo, mới tập hợp được đám đông hay sau đó là lực lượng để dần thực hiện được những việc lớn hơn." Nói thì dễ làm mới khó. Tôi nghĩ câu hỏi của tôi không vội vàng đâu. Những nhà "dân chủ " chả đã nói đừng nghe CS nói, phải xem CS làm cơ mà. Sao bạn lại bảo phải nghe họ nói về chương trình tranh cử. Chương trình bao giờ chả hay, khi lên nắm quyền rồi có thực hiện được không mới là điều cần bàn chứ. NTTVề bài của anh Quang Linh tôi xin hoàn toàn ủng hộ anh vì tính thuyết phục của lập luận và tính nghiêm túc của lý luận. Anh và nhiều người thanh niên Việt trẻ có tri thức khác đã bắt đầu lên tiếng. Tôi đang thấy những tín hiệu đáng mừng cho đất nước, chúc anh sẽ có nhiều bài viết chất lượng hơn nữa để làm sáng tỏ nhận thức của nhiều người. Linh, MoscowChào bạn Khang! Mặc dù sống ở Moskva đã lâu đọc nhiều báo chí trên mạng tôi không thấy báo nào chửi bới nạn nhân chất độc màu da cam cả. Nếu có thật thì cho tôi gửi lời khinh bỉ đến họ. Về câu hỏi của bạn để khẳng định ngay ai là người xứng đáng nhất, có tài có đức lãnh đạo đất nước thì tôi cho rằng hơi vội vã. Phải để cho các ứng cử viên tranh cử đã chứ. Các cử tri phải biết được tiểu sử thành tích ,kiến thức khả năng diễn thuyết, nguồn gốc tài sản, chương trình hành động v.v.. của mỗi ứng cử viên mà lựa chọn. Người hay đảng phái nào có sức thuyết phục, được tín nhiệm hơn sẽ thay mặt nhân dân cầm quyền điều hành đất nước. Tất nhiên đội ngũ chấp chính phải có quốc tịch Việt Nam. Đây là tôi đã sơ lược hóa chứ ai cũng biết là quá trình vận động tranh cử sôi động hơn rất nhiều. Tôi cho rằng cách lựa chọn như vậy hay (cho dân) hơn là BCT của đảng độc quyền ngồi họp kín, chia nhau ghế mà đảng viên cơ sở cũng chẳng được tham gia bầu bán gì hết. KhangTôi đồng ý với bạn Quốc An. Bạn Tuấn khoa và bạn Linh thân mến: Trong số những nhà chính trị người Việt hiện nay ở nước ngoài (vì theo bạn ở trong nước bị CS bóp nghẹt tài năng nên tôi không đòi hỏi) bạn hãy chỉ cho tôi người nào đủ tài đủ đức đi. Tôi thật xấu hổ khi thấy các báo hải ngoại công kích những người nạn nhân chất độc da cam khi họ đi kiện các công ty hoá chất của Mỹ. Nạn nhân chất độc da cam họ còn không thương xót nói chi đến ngừời thường. Mong rằng bạn Tuấn Khoa không phải là một trong số đó. Còn câu chuyện con gà và quả trứng thì bạn Quốc An đã trả lời rất rõ. Thời thế tạo anh hùng mà bạn Tuấn Khoa. Quốc An, Hà NộiTôi muốn có một vài ý kiến với bạn Tuấn Khoa, Houston: Đừng đổ lỗi cho chế độ hiện nay về việc bạn chưa thấy ai có tài, có đức. Nếu bạn coi thời nay ở ta là "có loạn" hay tự do bị bóp nghẹt thì chính thời loạn mới là thời sinh ra nhiều anh hùng. Thật vậy, nhìn ra thế giới ta thấy ở những nơi có những chế độ độc tài, chuyên chế hà khắc nhất là những nơi dễ xuất hiện anh hùng nhất: Mandela ở Nam Phi khi nước này nằm dưới chế độ phân biệt chủng tộc,Ghandi ở Ấn độ khi Ấn độ còn bị thực dân Anh cai trị, Phidel Castro ở Cuba dưới thời chế độ độc tài Batista. Còn ở ta, trước năm 1945, dưới chế độ thực dân Pháp, một chế độ còn tệ hơn độc tài nhiều, tại sao lại có nhiều người có tài, có đức thế? Nếu ở ta ai đó có tài, có đức thật thì trước hết cứ làm cái gì có lợi cho dân chúng trước đi: Quyên góp cho người nghèo, vận động đền bù cho người bị chất độc màu da cam, tuyên truyền chống AIDS, khuyến học v.v... Tại sao cứ để những thành tích ấy lọt vào tay ĐCS. Có ai cấm anh thể hiện tài năng ở những việc ấy đâu? Theo tôi tài năng trước hết phải được thể hiện bằng hành động cụ thể có lợi cho dân chúng, từ đó mới có người noi theo, mới tập hợp được đám đông hay sau đó là lực lượng để dần thực hiện được những việc lớn hơn. Ở ta hiện nay chỉ thấy nhiều trí thức trùm chăn, mấy ai dám dấn thân làm một cái gì có lợi cho dân ngoài võ mồm đâu. Linh, MoscowBộ ông Khang coi mấy ông tham nhũng nhất nhì hiện nay là lực lượng không thể thay thế để lãnh đạo đất nước thiệt hả. Nghe ông hỏi có ai biết ông HMC và Trần Mạnh Hảo là ai mà tôi suýt vỡ bụng vì cười. Tôi đố ông tìm được ở Việt nam năm 1983 mười người biết Michael Jackson là ai. Bưng bít thông tin cỡ đó thì có thánh mới biết được. Tuấn Khoa, HoustonBạn Khang và Quốc An đang đi theo cái câu hỏi mà người Mỹ thường tránh khi muốn biết: con gà và trái trứng cái nào có trước. Bạn vội kết luận: "tôi cũng chẳng thấy ai có tài, có đức ở đây để dân chúng noi theo" mà không tự hỏi sống trong một xã hội độc đảng thì chỉ có đảng viên mới được bao chí ca tụng tài đức thì làm sao bạn thấy được những hình ảnh của người khác được. Hãy để dân chủ cho VN đi, bạn sẽ thấy nước mình nhân tài như lá mùa Thu cho bạn tha hồ chọn theo. Còn bây giờ có tài đức như Nghiêu, Thuấn thì giỏi lắm là thứ nhất ngồi lì thứ nhì đồng ý thôi bạn à. Gà mà gáy “không định hướng, không nghị quyết” cũng sẽ bị oánh cho dập mỏ thì chắc chắn phải hoá câm rồi thành ngu. Lắm khi còn bị vặt sạch lông cho vào nồi luộc chín nữa kìa. Giờ đây, con gà nào cũng chỉ muốn mãi mãi là trái trứng có vỏ bọc yên lành. KhangĐa nguyên là tất yếu của tất cả các xã hội văn minh. Tuy nhiên tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của bạn Quốc An:"tôi cũng chẳng thấy ai có tài, có đức ở đây để dân chúng noi theo". Qua đọc các bài của các nhà "dân chủ" ở trong nước cũng như ở nước ngoài tôi chỉ thấy hận thù quậy phá trong đó, nói như nhà văn Vũ Thư Hiên họ chỉ yêu mình bằng trái tim của dân tộc ( như cụ HMC chẳng hạn lấy gì đảm bảo rằng cụ đối lậo không phải đẻ kiếm tiền sang Mỹ chữa bệnh). Theo tôi có lẽ người Mỹ chủ trương hội nhập kinh tế. Đòi hỏi hội nhập sẽ kéo theo cải cách đân chủ và làm cho Đảng CS phải đối mới. Khi đó sẻ có các xu hướng khác nhau trong đảng. Một phe phái nào đó tất nhiên lãnh tụ của họ phải có kinh nghiệm chính trị sẽ tách ra lập đảng khác và mô hình đa nguyên sẽ xuất hiện đúng lúc không gây bất cứ sự mất ổn định chính trị nào. Chứ bây giờ để các nhà dân chủ như Hoàng Minh Chính, Trần Mạnh Hảo...lập đảng thì có mà chỉ suốt ngày om sòm làm ăn gì được chứ. Cứ giả sử bây giờ có bầu cử đa đảng đi. Trong 80 triệu người VN có bao nhiều người biết Hoàng Minh Chính.Có mấy ngàn người đọc được mấy bài phê phán chủ nghĩa Mác một cách quê mùa rối rắm của Trần Mạnh Hảo. Các bạn thử tìm cho tôi một vài lãnh tụ ngoài đảng công sản đi, nếu có ai xứng tầm tôi sẽ đồng ý mô hình đa nguyên lập tức của các bạn. Nguyễn Hùng, WestminsterBạn Quang Linh lý luận thật hay và khá thuyết phục, nhưng sau đây là phản hồi của tôi. 1. Tôi không thấy có ai đem Mỹ, Anh, Pháp, Ba-lan ra để so sánh với VN cả, mà chỉ đem những nước này ra làm gương cho VN soi mà thôi. 2. Bạn không thể “tung hỏa mù” khi đem VN ra so sánh với những nước gần đó để kết luận về chế độ chính trị như vậy, vì những nước này có hoàn cảnh địa lý, khí hậu, dân số, tài nguyên thiên nhiên, .... hoàn toàn khác với VN. Để so sánh cho công bằng, bạn phải so sánh những nước có hoàn cảnh thật gần với nhau về mọi mặt. Điển hình là Nam VN 54-75 so với Bắc VN 54-75, Bắc Hàn so với Nam Hàn, Đông Đức so với Tây Đức, Tây Âu so với Đông Âu, thì sự so sánh của bạn mới là công bằng và chính xác để đi đến kết luận. Riêng cho trường hợp VN, bạn có thể sẽ nói rằng miền Bắc bị Mỹ ném bom nên không phát triển được. Nếu vậy bạn phải biết rằng miền Nam phải chịu một cuộc chiến khủng bố và phá hoại do miền Bắc gây ra trong 20 năm, và vì vậy để công bằng bạn phải làm thống kê về sự thiệt hại của cả hai bên vì cuộc chiến (thí dụ, mỗi bên có bao nhiêu cầu bị phá hỏng, bao nhiêu khúc đường bị hư hại, cần bao lâu và tốn bao nhiêu để sửa chữa lại; mỗi bên có bao nhiêu hecta ruộng bị bỏ hoang, v.v...). Trong trường hợp Bắc / Nam Hàn, bạn có thể cho rằng vì Mỹ viện trợ cho Nam Hàn nhiều hơn, nhưng sao bạn không đặt vấn đề là tại sao Liên Xô, Trung Quốc không viện trợ kinh tế cho Bắc Hàn đi! Tôi có thể đưa ra 1 trong vài lý do: vì cả hai nước này là hai nước kinh tế quân sự – súng đạn thì có chứ làm gì có tiền mà cho! 3. Về mức độ phát triển ở VN, tuy 7.5% là tốc độ nhanh, nhưng bạn lại quên đi một điều là Bắc VN đã bị khủng hoảng kinh tế từ 1954 và cả nước bị khủng hoảng từ 1975. Ta đi từ đói sang bớt đói thì có gì đâu mà đã tự mãn. Nếu không có đảng CSVN cầm quyền từ 1975 thì khủng hoảng có nhiều cơ hội không xảy ra và tôi tin đến nay VN cũng phải ít nhất ngang hàng với Thái Lan, nếu không nói là với Nam Hàn! 4. Về Đa Nguyên: Marx-Lenin cũng đưa ra một hệ thống lập luận thật chặt chẽ cho rằng kinh tế tư bản cứ tới chu kỳ là bị khủng hoảng để làm dân ... sợ! Tôi nghĩ điều này cần để nhân dân VN phán đoán: khủng hoảng triền miên thì hơn hay phát triển dài dài và lâu lâu có cơ khủng hoảng một lần thì hơn. Trên thực tế, kinh tế tư bản chưa bị khủng hoảng thì kinh tế Marx-Lê đã phá sản rồi. Cũng vậy, bạn đưa thí dụ về dân chủ tại những nước như Philippines, Indo hay Mã lai... nhưng lại cố tình quên đi bối cảnh của những nước này. Thí dụ, ngoài việc dẫn chứng sai về tôn giáo, bạn còn quên xét đến vấn đề nhân văn, chính trị và địa lý: Cả ba ba nước này không thể so sánh với VN hay đem ra làm dẫn chứng về chính trị cho VN, vì cả ba đều do một chế độ độc tài cai trị mãi đến sau 1975. Cả ba nước cũng đều bị quân du kích CS thực hiện chiến tranh du kích phá hoại mãi đến gần đây mới tạm coi là ổn. Về tôn giáo, Indo và Mã Lai có Hồi Giáo gần như quốc giáo còn Philippines thì có Công Giáo gần như quốc giáo. Về nhân văn, Indo và Phillipines có nhiều chủng tộc khác nhau và ngôn ngữ! khác nhau. Về địa lý, cả Indo lẫn Philippines đều có nhiều đảo nhỏ mà tại nhiều nơi dân đảo này hoàn toàn có ngôn ngữ và văn hóa khác đảo kia, khác đến độ họ không hiểu tiếng của nhau.... Bạn đưa mấy nước này ra so sánh để “tung hỏa mù” và rồi “rung cây nhát khỉ” phải không bạn? Nguyễn Quang, Hải PhòngBạn Quang Linh một lần nữa giúp tôi ôn tập lại những kiến thức mà ĐCS đã dạy tôi trong phần lớn quãng thời gian cắp sách tới trường. Bản thân tôi đã rất nhiều lần được học là ĐCS là đỉnh cao trí tuệ, là quang vinh, là duy nhất đúng, là tiên phong. Nhưng điều làm tôi suy nghĩ nhất là tại sao dân ta nghèo thế, dân trí ta còn thấp thế, dân chủ và nhân quyền của người dân ta bị vi phạm trầm trọng đến như vậy. Câu trả lời đã quá rõ ràng: đất nước ta chỉ có một đảng cai trị (đã là một đảng thì tên gọi là gì cũng vậy thôi), vậy mà những ông thầy thì vẫn luôn mồm lặp đi lặp lại:"Chúng ta có xuất phát điểm thấp, lại trải qua chiến tranh kéo dài, những thế lực thù địch luôn chống phá, tàn dư của Đế quốc, của phong kiến...chúng ! ta hãy nhìn sang một số nước như Campuchia, Miến Điện hay một số quốc gia trung phi thì thấy họ còn thua xa mình..." Dẫu sao thì chúng ta cũng chưa phải đội sổ thế giới, tôi thiết nghĩ nếu ĐCS thực sự lo cho dân, cho nước như họ vẫn nói thì thay vì ngoảnh mặt nhìn lại những nước lạc hậu hơn mình hãy mở to đôi mắt để thấy được những nước tiến bộ hơn đang đi trước chúng ta. Viễn cảnh về một đất nước Việt Nam dân chủ, đa đảng chính trị, phát triển ổn định là rất sáng sủa nếu như những người cộng sản biết gạt sang một bên chủ nghĩa cá nhân để cải cách chính trị, đề ra những bước đi để tiến đến một nền dân chủ đa nguyên vào một mốc thời gian cụ thể nào đó, được như vậy đất nước có thể sẽ tránh được một số nguy cơ xấu có thể xảy ra (đảo chính, bạo loạn trên diện rộng! , không ngoại trừ nội chiến...) Tuấn Khoa, HoustonBạn Quang Linh à, bạn đang viết về hướng đi tương lai cho cả một dân tộc. Bạn đã dùng những câu chắn chắn, đinh đóng cột, như: “…Chúng ta cũng không thể bắt chước máy móc con đường của các nước Đông Âu để áp dụng cho VN…” Tôi xin đề nghị khi bạn viết cho tương lai của một đứa bé, con hay cháu bạn thôi chứ không phải của cả dân tộc VN, hãy nên nghiên cứu kỹ lưỡng nhé. Đừng có đưa đề nghị chơi chơi xong lại thòng thêm cái bài ca con cá sống vì nước, ối dzời ơi, cái gì cũng đều có thiếu sót của nó. Khi tôi vào website của đất nước Đài Loan, Singapore và Nam Hàn (nơi bạn đang sống) thấy họ cứ nằng nặc khoe là đa tôn giáo trong khi bạn nhất định nước họ là “…có một tôn giáo gần như tuyệt đối” nên mới đưa ra con số thống kê của họ cho bạn và mọi người rõ. Những nước bạn nói đa tôn giáo như Thái, Phi, Nam Dương thì tôi lại chỉ thấy hầu như chỉ có một tôn giáo thống trị. Giờ đây trả lời khó thông, bạn lại nói “…Không có kiến thức, không có phương pháp thì phải học…”. Xin được trả lời cho bạn hay dù bạn có học suốt đời cũng không thể nào tới Singapore để cãi nước họ có một tôn giáo gần như tuyệt đối được đâu và làm ơn khi viết về đất nước nào hãy chịu khó vào website của nước đó mà đọc. Bảy Cá LócTôi vốn chỉ là anh nông dân dốt đặc, suốt ngày lo loanh quanh với mấy sào ruộng, thấy trên diễn đàn BBC dạo này bàn luận sôi nổi về tình thế đất nước, lòng chẳng được yên, xin tham gia vài dòng. Ông Quang Linh có nói: “Phân loại là một trong những thao tác đơn giản nhất khi quan sát và nghiên cứu thế giới vạn vật”. Là nông dân như tôi đây, muốn cho lúa đạt năng xuất cao, tôi cũng phải “phân loại” và phải chọn từ giống cho đến phân bón làm sao đạt phẩm chất tốt nhất. Hay nói cách khác, muốn cưới cho mình một cô vợ hay chọn cho mình một tấm chồng, điều trước tiên là phải vừa ý mình. Thế thì tại sao bạn lại cho rằng 80 triệu người dân Việt Nam không cần phải chọn con đường nào khác, ngoài chế độ XHCN mà đảng CS đang bóp nghẹt hằng bảy thập kỷ nay? Đây, há phải chăng là cách “phân loại và nghiên cứu thế giới vạn vật” của ông đấy ư ông Quang Linh? Quang Linh, SeoulTrao đổi với bạn Trần Minh, tp HCM : Cảm ơn bạn đã có ý kiến. Tôi cho rằng hai cách hình tượng ẩn dụ của tôi (xã hội như một tòa nhà trong đó ĐCS đóng vai trò như cái lõi thép) và của bạn (xã hội như một giàn hợp xướng trong đó các đảng lãnh đạo đóng vai trò như một nhạc trưởng), không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau và cả hai đều góp phần làm rõ thêm vấn đề. Để cho đơn giản và dễ hiểu tôi đã tạm thời trừu tượng hóa cái mặt động của xã hội, tức là tạm thời xem xét nó ở dạng tĩnh nên đã dùng hình tượng tòa nhà. Còn bạn lại chú ý đến mặt động của xã hội nên chọn hình tượng một ban nhạc (dĩ nhiên là đang biểu diễn). Dù khác nhau về cách nhìn và cách dùng hình tượng, nhưng cả hai đều giống nhau ở chỗ: trong một tòa nhà kiên cố nhưng đẹp, thuận tiện thì không nhất thiết các lõi sắt phải nằm ở tất cả mọi chỗ , thay thế cho các vật liệu khác. Cũng như vậy trong một ban nhạc chuyên nghiệp và biểu diễn hay, nhạc trưởng không thể hoặc không nên vừa điều khiển vừa làm thay nhiệm vụ của một hay một vài nhạc công khác. Xin cảm ơn. Tok PhanTác giả Quang Linh chỉ đưa ra những nước có chính sách đa nguyên chính trị kém cỏi nhất để làm bức tranh u ám cho cho nền dân chủ mà không đề cập đến những thành tựu của các nước dân chủ khác đem lại. Tác giả lấy điển hình của hai nền chính trị mà tác giả cho là rối loạn mới đây ở Philippines, Thailand để minh chứng cho bức tranh u ám này hòng thuyết phục người đọc. Cái mà bạn cho là “rối loạn chính trị” thực ra là để đem lại công bằng cho xã hội, sự “rối loạn” đó buộc chính phủ đương nhiệm phải xem xét lại mình trong cung cách lãnh đạo, và một khi có chuyện “rối loạn” ắt chính phủ đó phải có “vần đề”. Đó là qui luật phát triển tự nhiên trên diễn đàn chính trị ở các nước dân chủ. Như bạn thấy, ở các nước này chính quyền chỉ ngăn cản không cho người dân manh động, còn biểu tình thì cứ việc biểu tình, đó là quyền của con người. Ngược lại ở những nước CS, quyền cơ bản này bị cấm đoán. Còn nhớ cách nay chưa đầy 20 năm, sinh viên Trung quốc đã xuống đường biểu tình đòi quyền dân chủ, nhưng họ bị chính quyền ra tay đàn áp, đã biết bao con người bị giết dưới họng súng và bánh xích xe tăng của quân đội TQ. Hình ảnh dã man và phản dân chủ này không thể có ở các nước mà bạn Quang Linh cho là “rối loạn chính trị” như Philippines, Thailand. Và nếu một khi chính quyền của hai nước này mà hành động như kiểu của TQ, chắc chắn là chính phủ của đảng đương quyền sẽ bị sụp đổ ngay tức thời. Quang Linh, SeoulTiếp theo đây, tôi xin trả lời bạn DVM. Quang Linh, SeoulXin trả lời bạn Tuấn Khoa (Houston): Trong bài viết trên của tôi, với quan niệm hoàn cảnh xã hội như là sự tổng hòa các đặc điểm lịch sử, xã hội, kinh tế, địa lý… tôi đã phân tích so sánh một số đặc điểm nhất định để chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa Việt Nam với các nước khác, trong đó tôn giáo chỉ là một trong những đặc điểm chứ không phải là đặc điểm duy nhất dùng để so sánh. Vì bài viết trên của tôi không phải là một bài nghiên cứu (academic paper) mà chỉ là một bài viết phổ cập trên các phương tiện thông tin đại chúng cho nên tôi chỉ nêu lên một số đặc điểm cơ bản và chưa đi sâu phân tích các đặc điểm đó (trong đó có đặc điểm về tôn giáo) cả trên hai mặt luợng và chất (trong phấn phân tích về đặc điểm tôn giáo của bạn, bạn mới chỉ đề cập đến mặt lượng mà chưa đề cập đến mặt chất). Để chỉ ra mức độ giống và khác nhau về mặt hoàn cảnh lịch sử xã hội của hai (hay nhiều) nước thiết nghĩ phải phân tích định luợng và định tính một một cách toàn diện và đầy đủ các đặc điểm dựa trên một loạt các tiêu chí như: - Về mặt xã hội- văn hóa: dân số đông/ít, đa dân tộc/ ít đa da dân tộc hơn, đa văn hóa/ít đa văn hóa hơn, đa tôn giáo/ít đa tôn giáo hơn, phân biệt giai cấp rõ/ ít phân biệt giai cấp hơn, dân trí cao/dân trí thấp, nhiều mâu thuẫn tiềm ẩn/ít mâu thuẫn tiềm ẩn. - Về mặt lịch sử: độc lập đã lâu/mới độc lập, đã từng là thuộc địa/không bị thuộc địa, bị chiến tranh lâu dài/không bị chiến tranh lâu dài. - Về mặt kinh tế: giàu/ nghèo, công nghiệp là chủ yếu hay nông nghiệp, - Về mặt địa lý: lãnh thổ rộng/ hẹp, địa hình phức tạp/ ít phức tạp, có tranh chấp/ không có tranh chấp lãnh thổ…. Tỷ lệ tương đồng giữa các đặc điểm trên của hai (hay nhiều) quốc gia càng cao thì mức độ giống nhau về hoàn cảnh lịch sử- xã hội…của chúng càng lớn, ngược lại tỷ lệ đó nhỏ thấp thì mức độ giống nhau càng nhỏ. Vì vậy chỉ lấy bất kỳ một đặc điểm duy nhất nào (thậm chí một vài đặc điểm không cơ bản) để khẳng định hay phủ định sự giống nhau hay khác nhau về hoàn cảnh lịch sử -xã hội của một nước là việc làm phi khoa học. Nếu bạn Tuấn Khoa so sánh theo phương pháp phân tích đa biến với tất cả các tiêu chí trên (hoặc lựa chọn những tiêu chí cơ bản nhất như đa dân tộc/ít đa dân tộc, đa tôn giáo/ít đa tôn giáo, dân trí cao/dân trí thấp, đã từng là thuộc địa/ không bị là thuộc địa, giàu/nghèo, kinh tế công nghiệp/nông nghiệp là chính, địa hình phức tạp/ ít bị phức tạp…) thì liệu bạn Tuấn Khoa sẽ xếp Việt Nam vào nhóm nào trong các nhóm nứoc sau (a) Anh, Pháp, Đức, Mỹ… (b) Ba Lan, Hunggari, Tiệp..(c) Nhật, Hàn quốc, Đài Loan…(d) Philipne, Indonesia, Thái lan, Miamar, Pakistan…? Phân loại là một trong những thao tác đơn giản nhất khi quan sát và nghiên cứu thế giới vạn vật, nhưng để phân loại một cách khoa học thì cũng phải có kiến thức và phương pháp, nhưng muốn có kiến thức và phương pháp thì …phải học. Không có kiến thức, không có phương pháp, chỉ ngồi loay hoay tính đếm cái này bao nhiêu , cái kia bao nhiêu, thì chẳng bao giờ tiệm cận được đến chân lý khoa học. Đình Vong, Little SaigonTôi xin thưa với quí vị rằng tôi không phải là một nhà lý luận gì cả. Caí bằng THPT tôi còn không có, và cũng đã hơn cái tuổi "cổ lai hi" cả chục năm. Tôi chỉ xin nêu lên ý kiến của một người bình dân rằng Ai là người có quyền lực chọn hoặc áp đặt một nền chính trị nào đó lên đầu cả một dân tộc? Tại các nước XHCN thì Đảng Cộng Sản cứ khơi khơi làm cái chuyện bất cần dân này. Nhưng thật ra thì đâu có phải là toàn Đảng CSVN muốn như thế đâu. Bất quá chỉ có chứng hơn một trăm ông lớn thuộc Uỷ Ban Trung Ương đảng. Rồi hơn trăm ông lớn này lại phải cúi đầu nghe lệnh của chưa tới 20 ông lớn hơn trong Bộ Chính trị và một ông siêu lớn là ông TBT. Còn lại 3 triệu đảng viên CS thi chế độ chính trị, chính em gì cũng đơợc, miễn là ta đơợc ưu tiên là OK ngay. Nói tóm lại là chỉ có chưa đầy hai chục ông lớn mà muốn bắt hơn 80 triệu dân theo 2 câu trong Truyện Kiều của cụ Tiên Điền là "bắt phong trần phải phong trần. Cho thanh cao mới được phần thanh cao". Thú thật rằng với cái tuổi hơn 80 của tôi, lê bước chân chạy trốn Đảng từ bắc vào nam rồi lại từ nam VN trốn sang xứ Cờ Hao này, thì kể từ ngày có Bột Chính Trị Đảng CSVN hơn 60 năm trước cho tới ngày hôm nay toàn dân VN chỉ thấy có "phong trần" còn "thanh cao" vẫn cứ là cái bánh vẽ được những hoạ sĩ tài ba nhất của Đảng vẽ ra bằng các khẩu hiệu như "van minh, tiến bộ, giàu đẹp...". Dầu sao thì tôi vẫn cứ phục những lý luận Marxist rất sắc bén của ông QL. Nhưng xin khuyên ông nên làm một việc nhỏ này là khi nào ông ở Hàn Quốc về, xin ông cứ hỏi ngay nhũng người hàng xóm láng giềng thân thiết rằng họ có bằng lòng cho Đảng CS mãi mãi "nhất thống giang hồ, muôn năm trường trị" hay không? Tuấn Khoa, HoustonSau đây là những điểm tôi phản bác lại anh Quang Linh. PhilipNhững ngày tháng qua tôi cứ mơ hồ giữa hai sự lựa chọn - Nước ta nên theo đa nguyên hay không, tôi chẳng thể tìm ra cho mình một lối đi cho những ý nghĩ đó cho đến khi đọc bài của anh Quang Linh. Cảm ơn anh đã phân tích một cách chi tiết và cặn kẽ những điều mà tôi vẫn thắc mắc. Và tôi đồng ý với ý kiến của anh . Tôi là một người Việt trẻ và đang bị mơ hồ giữa những ý kiến khác nhau, có lúc tôi thấy rằng Việt Nam nên đa nguyên vì tôi so sánh giữa Hàn Quốc(theo đa nguyên) và Bắc Triều Tiên(độc đảng) tôi thấy rằng Hàn Quốc hơn hẳn Bắc Triều về mọi mặt. Rồi có lúc tôi lại ủng hộ một đảng duy nhất vì tôi cho rằng như vậy Việt Nam sẽ ổn định hơn không có những vụ bạo động biểu tình hay chém giết nội bộ. Chúng ta chẳng nên so sánh bởi như vậy sẽ là khập khiễng không thực tế, chỉ khi phân tích tỉ mỉ từng chi tiết ta mới thấy rằng Việt Nam đang đi trên một con đường đúng, xã hội nào mà chẳng có tiêu cực, Việt Nam cũng vậy cũng có nhiều tiêu cực nhưng những điều đó tôi nghĩ sẽ được giảm nhiều trong tương lai. Và đó là điều hy vọng của tôi một người Việt Trẻ. DVMGửi bạn Quang Linh, tôi rất nể phục các lập luận của bạn về lộ trình dân chủ cho Việt Nam. Và một điều nữa, bạn rất giỏi lập luận. Tôi muốn trao đổi với bạn mấy ý sau đây. Thứ nhất, nếu xét về cá nhân, trong hàng triệu con người, sẽ khó có một người nào TỰ NGUYỆN san sẻ của cải, tiền bạc và tình yêu thương cho người khác, ngoài người thân trong gia đình mình. Đấy là bản năng ích kỷ của con người, mà khi mỗi cá nhân sinh ra đã có sắn, như tạo hoá đã ban cho họ. Vậy cái này để nói lên điều gì? Tôi xin thưa với bạn Quang Linh rằng, cá nhân một con người khó tự nguyện thì một tập đoàn (đảng phái) khi họ có chuyến chế thì càng không thể tự nguyện ban phát đâu. Không hề có chuyện bạn tự nguyên san sẻ quyền lực và của cải khi bạn còn thiếu thốn. Bạn Quang Linh thân mến, những ‘lộ trình dân chủ’ cuả bạn nêu ra rất hay, phải nói là trên cả tuyệt vời. Nhưng những điều tốt đẹp đó cũng chỉ ý kiến chủ quan của chính bạn, và cũng đẹp đẽ như học thuyết Marx mà mọi người bị lôi kéo, mù quáng chạy theo, hy sinh tính mạng, của cải đến hôm nay đã 76 năm có dư trên đất nước Việt Nam đau thương và hào hùng này. Học thuyết Marx đẹp đẽ, nhưng nó là ước mơ của loài người, nó xa xôi vời vợi bởi vì nó thiếu con người có những đức tính ĐẸP ĐẼ như tôi nói ở trên. Kêu gọi Đảng độc quyền hãy thương yêu và vì dân chúng là điều ảo tưởng. Điều này có khác gì bạn khuyên một ông Bùi Tiến Dũng hãy bớt tính tham lam và tăng lòng thương yêu dân chúng. Trong một xã hội con người, chỉ có định chế của một lực lượng ngang bằng mới buộc được con người không làm điều xấu, mà biết sống vì cộng đồng. Vậy ai định chế để kiểm soát lộ trình trao trả quyền làm chủ cho nhân dân đây? Tôi xin thưa với bạn Quang Linh rằng hiện nay chả có ai cả, chả có lực lượng nào đủ khả năng để thay đổi BẮT BUỘC người đang có quyền lực và có tiền tự nguyên thực thi theo lộ trình đẹp đẽ mà bạn đưa ra cả. Thứ hai, chỉ còn mỗi một cách duy nhất là ý thức lại cho người dân hiểu rằng, họ có quyền đấy, họ là chủ nhân của đất nước Việt Nam đấy. DÂN TỘC VIỆT NAM BIẾT ĐƯỢC QUYỀN VÀ HÃY DŨNG CẢM ĐÒI LẠI QUYỀN ĐÓ. Đảng Cộng Sản Việt Nam đã có công dẫn dắt dân tộc Việt Nam thoát ách nô lệ và thống nhất giang sơn hãy để cho người dân biết ơn Đảng một lần này nữa bằng hành động HÀO HIỆP là nhanh chóng cải cách chính trị theo hướng dân chủ không quá mười năm. Làm được điều này, đảng Cộng sản Việt Nam vẫn ở trong lòng dân tộc, và vẫn lãnh đạo dân tộc ta, nhưng một cách quang minh chính đại. Trần Minh, TP. HCMBạn Quang linh dùng hình tượng các lõi thép nằm tiềm ẩn sâu bên trong kiến trúc của một toà nhà để diễn đạt vai trò của đảng trong xã hội tức đảng là yếu tố chính để tác động đến sự phát tiển của đất nước? Theo tôi yếu tố quan trọng chính là tiềm năng thật sự của mỗi con người được đóng góp cho xã hội. Tôi lại nghĩ việc điều hành đất nước trong một thể chế đa nguyên đa đảng giống như một bản giao hưởng mà người lãnh đạo đóng vai trò chỉ huy dàn nhạc quyết định sự thành công của quốc gia trong tương lai. Lãnh đạo phải có tinh thần cởi mở ý thức được những gì đang diễn ra xung quanh mình, nhìn thấy trước những nguy cơ có thể đưa đến những rối ren hoặc xa hơn nữa là nội chiến nhờ đó có những chính sách đúng đến giúp cho đất nước dù đa đảng vẫn ổn định tiếp tục phát triển nhanh và bền vững. Là một người dân, có thể trình độ của tôi thấp nhưng tôi nghĩ rằng khi được cầm lá phiếu tự do đi bầu tôi vẫn có thể chọn mặt gởi vàng được, tôi không ngớ ngẩn đến nỗi bầu cho ai có những luận điệu hô hào bè phái đâu! Tôi sẽ bầu cho ai có chủ trương đấu tranh bảo vệ quyền làm người một chữ NGƯỜI tinh ròng nguyên sơ không kèm theo bất kỳ từ nào sau đuôi cả. Chỉ có như vậy người được tôi bầu mới có thể giúp tạo nên một thể chế đứng trên mọi khác biệt chính kiến, tôn giáo, giai cấp làm chỗ dựa cho toàn thể dân tộc nhờ đó người ta không còn e ngại thể chế đa đảng nữa, mọi người sẽ hoà nhập với nhau cùng phát triển. Mà nếu tôi chọn lầm thì chỉ cần vài năm tôi sẽ hạ bệ người lãnh đạo ngay chứ không tôn thờ sùng bái ai cả! Robert, Anaheim, Hoa KỳChuyện gì cũng có hai mặt tích cực và tiêu cực. Nếu tác giả muốn tìm khía cạnh tiêu cực của nền chính trị đa đảng thì đương nhiên sẽ tìm được. Nhưng trên phương diện một bài phân tích để tìm ra phương hướng cho tương lai, hay một "lộ trình phát triển", tác giả cần có một cái nhìn tổng thể hơn, vì số liệu cụ thể chỉ là kỹ thuật dùng để chứng minh sau đó. Tôi không thấy tác giả đề cập có bao nhiêu nền kinh tế trên thế giới hơn VN, và thua VN. Trong những nền kinh tế đó, có bao nhiêu đi đôi với nền chính trị đa đảng, và độc đảng, và tỉ lệ đang tăng hay giảm thế nào. Trong bài phân tích, tôi thấy tác giả có phần công nhận hầu hết các quốc gia đã phát triển đều đi theo mô hình đa đảng. Tuy nhiên, tác giả lý luận rằng họ đã có một lịch sử phát triển hàng trăm năm không gián đoạn. Tại sao tác giả không nghĩ rằng, nếu họ mất hàng trăm năm để rút ra kết luận đa đảng là phương cách, thì tại sao chúng ta lại muốn lặp lại con đường mà họ đã đi qua, để khám phá lại một điều đã được khám phá? Độc đảng hay đa đảng là vấn đề của "cơ chế" (theo từ ngữ của giới lãnh đạo chính trị VN). Nếu đã là cơ chế thì mỗi cơ chế sẽ không vượt qua được giới hạn của nó. Chẳng hạn, nếu anh có một chiếc xe Honda 67, anh có thể xoáy nòng, lột dên, xả bô để nó có công suất và tốc độ cao hơn, nhưng cuối cùng anh cũng sẽ không thể nào hơn đuợc một chiếc xe tương tự đời mới. Nếu anh muốn phát triển, anh phải biết nắm bắt cơ hội, và phải biết rằng không có một cơ hôi tốt đẹp nào mà không đòi hỏi một sự thay đổi, đặc biệt là về "cơ chế". Tuy cơ hội luôn đi kèm với rủi ro, nhưng trong điều kiện hiện nay, anh nên cảm thấy khích lệ khi biết rằng đa đảng không phải là sự thử nghiệm trong tay VN. Trái lại, nó đã được chứng minh thành công ở nhiều nơi từ lâu rồi. Thay vì nhận xét Indonesia va Philippines "không hơn" VN, anh nên nghĩ rằng họ "không thua" VN, dù họ không phải là những ví dụ tốt đẹp của nền chính trị đa đảng. Bill, ĐứcTheo tôi, đa nguyên,đa đảng là nhu cầu tất yếu cho sự phát triển quốc gia, nó làm tăng thêm trình độ dân trí của mọi tầng lớp vì có nhiều đảng phái thì có nhiều nhân tài phục vụ cho đất nước ngày càng tốt đẹp hơn. Khi ra tranh cử tất cà mọi đảng phái phải đưa ra chủ trương của đảng mình và giải thích rõ ràng có hợp tình hình chính trị, xã hội, văn hóa,kinh tế, giáo dục, quốc phòng…từ đó người dân sẽ học hỏi và sẽ nghe ở mọi khía cạnh và thảo luận tư do, dân chủ. Nếu chưa hiểu được lập trường của đảng phái này hay đảng phái kia thì người dân yêu cầu giải thích và người dân cũng đòi hỏi nguyện vọng chính đáng của mình, nếu đảng phái nào ủng hộ chấp thuận thì người dân bầu. Bạn Quang Linh cứ tưởng tượng trong xã hội chính trị VN hiện nay rất rõ ràng là độc đảng thống trị, quan liêu, quốc nạn tham nhũng không thể diệt trừ, nền luật pháp không công minh và kèm theo nền giáo dục XHCN dưới CN Marx-Lenin. Xét cho cùng luận điệu sơ hải đưa ra chủ đề mâu thuẫn trình độ dân trí thấp, về xã hội ,tôn giáo,về lịch sử VN chống đa nguyên đa đảng, không phù hợp với Việt Nam là để mưu cầu toàn trị muôn năm của Đảng CSVN. Minh, TP. HCMĐa đảng hay độc đảng đều có cái hay và cái dở của nó. Làm sao phát huy được cái hay, hạn chế được cái dở, đó mới là vấn đề. Độc đảng có cái hay là chính sách nhất quán, các kế hoạch dài hạn được thực hiện. Nhưng phải có minh quân, giống như Singapore (Lý Quang Diệu), Đài Loan (Tưởng Giới Thạch), Hàn Quốc (Park Chung Hy) hay Nhật Bản (TT Suzuki). Vấn đề là minh quân chỉ được chọn từ một tập thể có nhiều người tài, mà tập thể có nhiều người tài chỉ được chọn khi có tiêu chí về hiệu quả công việc rõ ràng và quyết tâm chống tham nhũng. Tức là ít nhất phải có Toà án mạnh, phải có Đảng mạnh và trong sạch. Còn dân chủ thì không cần thiết. Tôi nghĩ, Đảng cần thanh lọc đội ngũ mình trước đã, bằng cách chọn tiêu chuẩn cụ thể, bỏ chủ nghĩa lý lịch, lãnh đạo tập thể, cơ cấu. Cho đảng viên dân chủ phát biểu ý kiến và tranh luận công khai. Thú thật, tôi đã đến Ấn Độ và Campuchia, và không ấn tượng lắm với cái gọi là dân chủ ở đây. Tình trạng vô chính phủ, tham nhũng ở đây hết thuốc chữa. Một ngày nào đó Campuchia bị hỗn loạn và rơi vào tay lân bang như Thailand chẳng hạn thì tôi cũng chẳng lấy gì làm lạ. Ý kiến của DVM thì tôi chưa thấy ai nói bao giờ. Nghe ngộ ghê. Bạn đã thấy nước nào mà không có đảng bao giờ chưa? DemocratTác giả phạm quá nhiều lỗi "selective bias" (thành kiến chọn lọc). Tác giả không thể vạch lá tìm sâu ở vài đối tượng nào đó, rồi cho rằng không ai nên BẮT ĐẦU giống như vậy. Thí dụ, tác giả có thể tương tự mà cho rằng không ai nên BẮT ĐẦU chơi đá banh cả, vì cho dù đá giỏi như Văn Quyến thì vẫn là người thế này thế nọ. Đa nguyên, đa đảng, không hề là giải pháp duy nhất để giải quyết quá nhiều vấn đề cho VN. Việc điều hành quốc gia, cho dù trong chế độ dân chủ cách thế nào đi chăng nữa, trong 1 chính phủ công bằng với bao nhiêu quan chức quang minh chính đại đi chăng nữa, vẫn có thể bị sai lầm khi mọi người ngoái đầu nhìn lại quá khứ. Thí dụ, làm sao đoán trước 1 cách chắc chắn trong 20 năm nữa VN sẽ ra thế nào khi hôm nay cho thành lập 4 tập đoàn tư bản theo kiểu Samsung, hoặc theo kiểu GM, hoặc nên thành lập 7, hay 10 thay vì 4? Mọi người chỉ biết rằng, dù gì đi nữa thì kinh tế VN lúc đó vẫn hơn nếu vẫn do chính phủ VN kiểm soát triệt để, và giữ nguyên việc bao che cho quan chức ăn hối lộ hàng trăm ngàn tỉ đồng. Vấn đề ở đây là không ai có quyền quyết định dùm toàn bộ 84 triệu dân VN, mà chính đa số người dân VN phải được tự do chọn người, chính phủ lãnh đạo. Cho dù tổng thể họ quyết định sai, thì họ cũng sẽ vui lòng chấp nhận trong vài năm, và chỉ cần vài năm sau họ sẽ lại có dịp chọn cách điều hành đất nước nào họ cho là có lợi nhất. Có sai thì sai chung cả xứ, nếu đa số tiếp tục sai thì đa số không có lý do gì để phàn nàn. Rất có thể, họ muốn độc đảng, hay 2, 10 đảng, điều này không đến phiên bất cứ ai quyết định giùm cho dù ngưòi đó có biện luận hay, đúng, không thành kiến, thế nào đi chăng nữa. Điều đơn giản này, tác giả thừa sức hiểu, chỉ là không muốn hiểu mà thôi. Quốc An, Hà NộiHầu hết những người kêu gọi đa nguyên không nêu được một đường lối nào khả dĩ đưa đất nước đến chỗ tốt hơn so với hiện nay. Quang Linh, Hàn QuốcRất cảm ơn bạn DVM đã có ý kiến. Sau đây là phản hồi của tôi. Phan, CanadaGởi bạn Quang Linh, 30 năm trước, dân nghèo Việt nam ăn bo bo củ sắn, trong đó có tôi và cả Đảng viên. Đảng đã tiên phong quảng lý tài sản của tư bản để "chia lại cho dân". Hiện nay, tư bản cũ không còn nửa. Dân nghèo no cơm ấm áo. Đất nước phát triển. Đảng viên trở thành tư bản đỏ. Và dân nghèo vẫn nghèo nhất thế giới. Nếu Việt nam vẫn giữ nguyên con đường phát triển này: 30 năm sau, dân nghèo sẽ có TV, tủ lạnh, xe máy. Đảng viên sẽ trở thành đại tư bản. Và dân nghèo Việt nam vẫn nghèo nhất thế giới. Bạn không nên so sánh Việt nam với Iraq, vì sau 30 năm, tàn quân VNCH đã biến mất từ lâu rồi. Cũng không nên so sánh VN với Phi hay Indo, vì quân đội, và công an VN hiện nay quá mạnh, và thuần nhất sau 30 năm. Và tư tưởng Phật giáo, Khổng giáo vẫn còn trong nhiều người Việt. Cứ cho là Phi và Indo có vấn đề, bạn thử xem về mức độ đời sống của người dân nghèo VN và họ? Tại sao bạn lại không so sánh VN với Hàn Quốc, nơi bạn đang sống? Họ có hỗn loạn không? Hoài ThanhBạn Quang Linh thân mến, bài viết của bạn rất công phu, đây là một trong những bài dùng vấn đề phát triển để ủng hộ hệ thống độc đảng hay nhất mà tôi đã từng đọc. Chỉ tiếc một điều rằng, nhiều ví dụ trụ cột mà bạn lấy làm dẫn chứng trong bài đã muộn khoảng 10 năm. Cụ thể, trước cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 97-98, các ví dụ của bạn về những con hổ châu Á có thể đứng vững. Nhưng sau vụ khủng hoảng, thì chính tại các nước đó đã có sự nhìn nhận lại về quá trình phát triển của mình. Tôi nói ngay về trường hợp Hàn Quốc, nơi bạn đang sống. Trước 1997, Hàn Quốc là một nhà nước chuyên chế, ở đây trong giai đoạn thịnh vượng kinh tế, quyền lực chính trị không hề được chuyển giao cho một đảng đối lập. Sự thành công của Hàn Quốc đã được dùng như một ví dụ nói rằng dân chủ không cần thiết cho phát triển. Nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á đã bộc lộ tính dễ tổn thương của kinh tế Hàn Quốc (và nhiều nước khác trong vùng). Sau biến cố này, ý kiến chung của các chuyên gia là một nền dân chủ có thể giảm bớt tham nhũng, móc ngoặc, và một nền dân chủ có thể chịu đựng được tốt hơn một khi khủng hoảng xảy ra. Lưu ý bạn là tổng thống Hàn Quốc Kim Dae Jung sau đó thừa nhận: “Dân chủ phải đi đôi cùng với tăng trưởng kinh tế.” Cũng sau khủng hoảng, chủ tịch Ngân hàng Thế giới James Wolfensohn nói: “Chỉ thông qua sự thiết lập ĐỒNG THỜI sự cai trị cởi mở và thị trường, thì sự phát triển xã hội chân thực mới có thể đạt được.” Lý thuyết có thể đi trước thực tiễn, nhưng cũng được mài dũa và thay đổi theo thực tiễn. Thành tựu kinh tế của những nước như Hàn Quốc trong giai đoạn độc tài, không ai phủ nhận. Nhưng nay, người ta cũng nhận ra rằng có những cái giá phải trả từ thời kì chuyên chế, khiến không thể đạt được sự phát triển bền vững. Vì thế, trường hợp một nước như Hàn Quốc nay đã được nhìn qua một lăng kính phân tích khác, đó là “về ngắn hạn, các nhà độc tài có thể đạt được tăng trưởng khá. Nhưng về lâu dài, những quốc gia không dân chủ sẽ gặp tổn thương.” Vì thế nếu không sớm tạo dựng các định chế dân chủ, thì sự phát triển bền vững chỉ có trong mơ mà thôi. David Nguyễn, San JoseNói tới, nói lui với đủ mọi luận điểm, so sánh, anh Quang Linh ở xứ Hàn cũng lại đi đến một kết luận hù doạ y hệt như của Đảng CSVN là" Đa nguyên sẽ dẫn đến bạo loạn, nội chiến, kinh tế suy sụp. Đa nguyên về chính trị cũng có những tuân thủ luật pháp nhất định của nó mà bộ luật cao nhất là Hiến Pháp do một Quốc Hội lập hiến được bầu ra để soạn thảo trước khi thực hiện Đa nguyên về chính trị. Và với một hệ thống tam quyền phân lập rõ ràng, các tổ chức, đảng phái nào vi phạm nguyên tức dân chủ, sử dụng bạo lực sẽ bị chế tài ngay lập tức. Lực lượng quân đội và công an lúc đó là phục vụ cho đất nước, cho dân tộc chứ không còn là những công cụ bạo lực cho một đảng nao như hiện nay nữa. Không "sai bảo" đơợc 2 lực lượng võ trang này liệu có đảng phái chính trị nào dám làm loạn hay không thưa ông bạn Quang Linh? Cứ OK độc một đảng CS cai trị theo sự ám chỉ của ông Quang Linh thì có thể dân ta sẽ khá hơn bay giờ, khá hơn bay giờ thôi đấy nhé, không được so sánh với các nước khác trong vùng, chắc là phải hơn 60 năm nữa. Nếu thực sự muốn biết dân tộc VN ngày nay muốn gì tốt nhất là Đảng CS tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý dưới sự giám sát của LHQ thì biết ngay thôi ông Quang Linh ạ. Nhưng cũng xin lỗi ông trước là xin ông đừng buông một câu rằng: "Dân trí của ta còn...thấp không nên tổ chức trưng cầu dân ý trong lúc này". ADKTôi không ủng hộ hoàn toàn quan điểm của anh Quang Linh về viễn cảnh về đa đảng tại Việt Nam. Vấn đề đa đảng không hoàn toàn là rất nhiều đảng phía nhỏ với những lợi ích cục bộ của một nhóm người. Nếu khéo léo thiết kế thì sẽ có một môi trường sinh hoạt chính trị phù hợp. Ví dụ, nếu Hiến pháp chỉ quy định tối đa cho 3 đảng phái chính hoạt động và tham gia các hoạt động bầu cử. Như vậy, nếu nhiều nhóm người với những lợi ích khác nhau sẽ phải liên kết thành một trong 3 đảng như vậy để tranh cử và tổ chức hoạt động của chính phủ. Bản thân chính những hoạt động của các nhóm người này thỏa thuận với nhau về những nguyên tắc chung, nhiệm vụ chung của Đảng sẽ thống nhất được lợi ích của họ. Do vậy, viễn cảnh về một xã hội rối loạn là không có khả năng. Ngoài ra, Hiến pháp cần phải quy định để thành lập một Đảng như vậy thì phải tập trung được tối thiếu là 500 ngàn người ủng hộ, ví dụ như vậy, sẽ đảm bảo không bị rối loạn. Hơn nữa, trên thực tế, nếu áp dụng hệ thống 3 đảng phái, thì trong thời gian đầu xem ra ĐCS vẫn có thể có ưu thế về số lượng so với 2 đảng còn lại. Và thời gian sẽ có đủ để các đảng tự bồi dưỡng và phát triển đội ngũ đảng viên của mình. Tóm lại, nếu nghiên cứu và thiết kế tốt, một hệ thống chính trị gồm 3 đảng phái sẽ đem lại một " thực đơn" mới về chính trị cho mọi người dân Việt Nam. Quang Huy, Hà NộiSau khi đọc xong bài viết của Bạn Linh tôi hoàn toàn ủng hộ quan điểm của bạn. Bằng lối văn mạch lạc, lô gíc dễ hiểu có dẫn chứng cụ thể có sự so sánh làm sáng tỏ điều mình đưa ra. Khi mà trình độ kinh tế và trình độ dân trí còn thấp thì người dân dễ bị lôi kéo và bị lợi dụng bởi các mỹ từ tự do dân chủ, hay những toan tính cho những lợi cục bộ đặt trên cả lợi ích quốc gia dân tộc, chính vì vậy mà ngay cả Đài Loan, Hàn Quốc, Sinhgapore cũng trải qua một giai đoạn độc tài quá độ để tiến lên dân chủ thực sự và họ đã thành công. Nếu Việt nam hôm nay mà đa đảng thì viễn cảnh chắc chắn là đất nước chia năm sẻ bảy, các đảng phái đấu đá trành giành quyền lực bằng việc lôi kéo, kích động quần chúng hoặc nhờ vào thế lực bên ngoài can thiệp, ko biết tương lai đất nước sẽ đi về đâu. Điều những người dân trong nước hiện mong muốn là tập trung phát triển đất nước để nhanh chóng thoát nghèo, Đảng Cộng sản phải không ngừng đổi mới, hoàn thiện và làm trong sạch mình, để cho báo chí và người dân có tiếng nói hơn có quyền giám sát hoạt động cuả bộ máy nhà nước, pháp luật phải thực sự nghiêm minh. Các đảng viên phải nhận thấy trách nhiệm của mình với đân với nước, chứ không phải chỉ lo tham nhũng và cửa quyền để sách nhiều người dân và doanh nghiệp. Đảng phải đặt lợi ích của dân tộc nên hàng đầu, ko phải chỉ chăm chăm lo giữ vị trí độc tôn của mình, Đảng phải biết tiếp thu những ý kiến góp ý, hay chỉ trích những mặt chưa làm được của mình để sửa đổi. Đảng phải biết tập hợp mọi nguồn lực và sự đoàn kết của toàn dân để phát triển đất nước, chừng nào Đảng còn biết chăm lo cho dân, phục vụ lợi ích của dân thì dù chế độ có Độc đảng thì người dân vẫn tin yêu và ủng hộ. DVM, Hà NộiTheo ý kiến của bạn Quang Linh, tôi nghĩ không nên đa đảng thì cũng chẳng cần độc đảng. Tại sao tôi nói vậy? Đảng phái ở đây là nhằm bảo vệ các tập đoàn người có cùng quyền lợi. Xã hội loài người không khi nào thủ tiêu được cạnh tranh, đó là quy luật tự nhiên. Tôi chưa nói là phải đấu tranh gành giật. Độc đảng là đội tiền phong của một giai cấp, tức là trong xã hội do Marx sáng tạo ra sẽ tiến đến xoá bỏ giai cấp. Hiện nay ở Việt Nam, thực chất là đã chấp nhận đa giai cấp, đa quyền lợi. Liệu luận điểm về học thuyết Marx có còn phù hợp không? Tình thế cấp bách hiện nay ở Việt Nam buộc phải có lý luận thuyết phục để nhằm ổn định xã hội và phát triển NHANH kinh tế, văn hoá nhằm rút ngắn khoảng cách với các nước khác trên thế giới. Theo lý lẽ của bạn, nếu người dân ở trình độ dân trí thấp, đa sắc tộc, đa tư tưởng... (theo sự lập luận của bạn) thì xã hội sẽ không thể ổn định để phát triển nếu Việt Nam thực hiện đa đảng (như bạn phân tích nhiều khả năng). Vậy tôi xin đồng ý với bạn lập luận đó, nhưng lãnh đạo quốc gia phải là người thực sự đại diện cho đại đa số dân chúng Việt Nam, chứ không thể tự khẳng định mình mà không thông qua dân chúng tín nhiệm. Nếu để dân chúng tín nhiệm thì phải làm gì? tôi không nhắc lại, vì có quá nhiều các nhà học giả nổi tiếng phân tích rồi. Vậy phải chăng, nếu đa đảng không thể, như bạn lập luận, thì cũng không cần độc đảng. Cả dân tộc chỉ cần một mình quốc hội là đủ, không cần một đảng phái nào bên cạnh quốc hội cả. Bạn trả lời cho tôi luận điểm này.
Đảng bộ chính phủ Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng làm bí thư vừa thông báo kết quả họp kiểm điểm phê bình và tự phê bình hôm thứ Tư ngày 19/9.	Chính phủ tự phê: ‘Có nhiều thành tích’	Chính phủ ông Dũng khẳng định đã làm được nhiều việc cho đất nước. (Ảnh: TTXVN) Theo kết quả này, được công bố trên trang mạng của Chính phủ Việt Nam, thì nội các của Thủ tướng Dũng đã có ưu điểm và thành tích nổi trội hơn nhiều so với khuyết điểm và thiếu sót. Đợt phê và tự phê này, nằm trong chiến dịch chỉnh đốn để làm trong sạch Đảng Cộng sản Việt Nam được phát động hồi cuối năm ngoái tại Hội nghị trung ương 4, đang được tiến hành rầm rộ tuần tự tại tất cả các đảng ủy các tỉnh thành, các bộ, ban, ngành và các cơ quan trung ương. Đợt phê và tự phê này bắt đầu từ đầu não của Đảng là Bộ chính trị và Ban bí thư hồi cuối tháng Bảy đầu tháng Tám vừa rồi. Khi đó, từng cá nhân trong số 14 ủy viên Bộ chính trị đã phê và tự phê trong vòng 12 ngày. Theo thông báo trên trang chinhphu.vn thì lần tự kiểm điểm này của Ban cán sự đảng chính phủ đã kéo dài trong năm ngày, từ ngày 11 đến ngày 15/9. Ủy viên Trung ương Đảng Nguyễn Văn Quynh, phó trưởng Ban tổ chức trung ương, đại diện cho trung ương Đảng đã tham dự đợt sinh hoạt chính trị này của chính phủ. ‘Hết lòng vì dân vì nước’ Theo thông báo được chính phủ phát đi thì Ban cán sự Đảng của chính phủ đã làm tốt trên tất cả các mặt mà Đảng yêu cầu tự kiểm điểm. Về tư tưởng chính trị, Đảng bộ chính phủ khẳng định họ ‘không suy thoái về tư tưởng chính trị’. Qua kiểm điểm đã khẳng định Ban Cán sự đảng Chính phủ luôn kiên định với Chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu lý tưởng Chủ nghĩa xã hội, cương lĩnh, đường lối của Đảng, thông báo của chính phủ cho biết. Về đạo đức lối sống, các đảng viên trong chính phủ cũng ‘không suy thoái’, ‘không cục bộ, bè phái’, ‘không lợi ích nhóm’ và kiên quyết đấu tranh chống ‘tham nhũng lãng phí’. Về cung cách làm việc, đảng bộ chính phủ ‘luôn nghiêm túc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ... phát huy vai trò tập thể và cá nhân người đứng đầu. Ban cán sự Đảng chính phủ là một tập thể đoàn kết, thống nhất cao, thông báo viết. Về thành tích điều hành kinh tế-xã hội, Đảng bộ chính phủ cho rằng họ đã đạt nhiều thành tích như ‘điều hành ổn định kinh tế vĩ mô’, ‘duy trì tăng trưởng hợp lý’, ‘giữ vững quốc phòng an ninh’, ‘bảo đảm trật tự xã hội’ và ‘cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân’, đặc biệt ‘trong bối cảnh có rất nhiều khó khăn thách thức’. Ban Cán sự đảng Chính phủ cho rằng tất cả hành động của họ là ‘vì lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, vì độc lập chủ quyền quốc gia, vì sự ổn định và phát triển của đất nước’. Khuyết điểm yếu kém Các cựu thủ tướng và phó thủ tướng cũng từng có phiên họp kiểm điểm chính phủ đương nhiệm Tuy nhiên, Đảng bộ chính phủ cũng chỉ ra những ‘hạn chế, yếu kém’ mà họ ‘thẳng thắn nhận trách nhiệm’. Về mặt quản lý điều hành, họ cho rằng đã làm ‘chưa tốt’ với ‘năng lực tư duy, tổ chức triển khai (các chính sách) còn hạn chế’. Họ cũng nhìn nhận hiệu quả điều hành ‘chưa cao’ nên kinh tế-xã hội đất nước ‘còn nhiều mặt yếu kém’. Chính phủ thừa nhận họ ‘chưa ngăn chặn được’ tình trạng tham nhũng lãng phí. Việc ‘một số lãnh đạo tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước vi phạm pháp luật nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về kinh tế và bức xúc trong xã hội’ cũng được nhắc đến trong kết quả kiểm điểm này. Mặc dù khẳng định toàn Đảng bộ chính phủ không phai nhạt lý tưởng chính trị và ‘không suy thoái’ về đạo đức lối sống, kết quả kiểm điểm cũng thừa nhận ‘một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công chức’ đang ở trong tình trạng này. Theo thông báo của chính phủ thì họ đã tiến hành phê và tự phê một cách ‘nghiêm túc, cầu thị, thẳng thắn, trách nhiệm’ và có tiếp thu ý kiến đóng góp của các tổ chức và cá nhân. Ban Cán sự Đảng Chính phủ khẳng định quyết tâm phát huy ưu điểm, khắc phục yếu kém, khuyết điểm; nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, thông báo kết luận. Các kết quả kiểm điểm của Ban Cán sự Đảng Chính phủ cũng như của Bộ chính trị và Ban bí thư dự kiến sẽ được trình lên toàn thể các ủy viên trung ương Đảng xem xét đánh giá tại Hội nghị trung ương 6 sắp tới. Chính phủ của Thủ tướng Dũng đang hứng chịu nhiều chỉ trích từ các sai phạm và tham nhũng tại các tập đoàn kinh tế nhà nước gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho đất nước. Bản thân thủ tướng là người cổ súy mạnh mẽ cho việc xây dựng các tập đoàn trở thành trụ cột của nền kinh tế quốc dân. Ai dám phê thủ tướng? Các vụ việc như Vinalines và Vinashin đã làm lung lay uy tín của Thủ tướng Dũng Khi lên thay cựu Thủ tướng Phan Văn Khải vào năm 2006, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã từng tuyên bố rằng nếu ông không đẩy lùi được tham nhũng thì sẽ từ chức. Trước khi phê và tự phê với nhau, hồi cuối tháng Năm, Ban cán sự Đảng của ông Dũng đã mời các vị nguyên thủ tướng và nguyên phó thủ tướng đến họp ‘góp ý’ cho chính phủ đương nhiệm, trong đó có cựu Thủ tướng Phan Văn Khải và các cựu phó thủ tướng Đồng Sỹ Nguyên, Nguyễn Mạnh Cầm, Phạm Gia Khiêm, Nguyễn Khánh, Vũ Khoan và Nguyễn Công Tạn. Trong một lần trả lời phỏng vấn BBC trước đây, ông Lê Hiếu Đằng, nguyên là phó chủ tịch Mặt trận tổ quốc thành phố Hồ Chí Minh, đã từng nhận xét rằng ‘Trong chi bộ chính phủ thì ai dám phê bình Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng’. Ông cho biết ông có nhận định như vậy từ kinh nghiệm phê và tự phê tại Đảng bộ cơ quan ông khi mà ‘bao nhiêu đảng viên im như thóc không ai dám phê bình lãnh đạo’. Ông đưa ra dẫn chứng là nhiều chi bộ đảng được đánh giá là ‘trong sạch vững mạnh’ mà cuối cùng ‘té ra vi phạm rất nhiều’ như Vinashin để chứng minh rằng việc phê và tự phê ‘chỉ là hình thức’. Phải dùng pháp luật để giám sát hoạt động của các vị trong Đảng và Nhà nước, ông nói. Ông cũng phê bình bộ máy chính phủ là ‘bị đồng tiền chi phối nên không đặt lợi ích quốc gia, lợi ích của quần chúng lên trên mà làm theo mệnh lệnh của đồng tiền, của các chủ đầu tư’. Ông Đằng cũng không cho rằng chính phủ của ông Dũng có ‘thành tích gì nổi bật cả trong 5 năm qua’ cả. Tôi thường đi chợ thấy vật giá tăng khủng khiếp. Đời sống nhân dân rất khó khăn, ông nói, Các vị có con cái đưa qua Mỹ, qua Tây mua nhà, mua xe hơi xịn sẽ không thấy điều đó. Thêm về tin này Chủ đề liên quan
Cuộc chiến 1945-1954 giữa thực dân Pháp và các phong trào kháng chiến giành độc lập của các dân tộc Việt Nam, Cam-pu-chia và Lào thường được các nhà viết sử gọi chung là chiến tranh Đông Dương.	Ba mươi năm gọi tên gì cho cuộc chiến?	Đối với từng quốc gia Đông Dương, cuộc chiến này còn mang những tên khác nhau nhưng cùng một ý nghĩa. Chẳng hạn trong trường hợp Việt Nam, đây là chiến tranh giành độc lập, chiến tranh chống đế quốc Pháp hay ngắn gọn hơn, chiến tranh Việt-Pháp. Tất cả những cách gọi tên này đều đúng và không có gì cần phải tranh luận. Khi cuộc chiến 1955-1975 tiếp diễn trên lãnh thổ Đông Dương được gọi là chiến tranh Đông Dương lần thứ hai thì cách gọi không sai nhưng nội dung của nó không đơn giản như lần trước, vì thành phần tham chiến và thời gian chiến tranh ở mỗi quốc gia Đông Dương không giống nhau. Trên chiến trường Đông Dương, Hoa Kỳ thay thế Pháp nhưng chỉ trực tiếp tham chiến ở Việt Nam từ 1965 đến 1972 và hỗ trợ những lực lượng chống cộng sản ở Lào và Cam-pu-chia. Ngay cả những cuộc dội bom ở hai quốc gia này cũng không ngoài mục đích chính là ngăn chặn Bắc Việt sử dụng lãnh thổ hai nước láng giềng làm căn cứ tiếp viện cho bộ đội côïng sản ở miền Nam. Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất được giải quyết chính thức và toàn bộ bởi Hiệp định Genève 1954 với Việt Nam là trọng điểm. Trong chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, tình trạng ba nước Lào, Việt Nam và Cam-pu-chia đuợc quốc tế giải quyết vào ba thời điểm cách xa nhau: Lào bằng Hiệp định Genève năm 1962, Việt Nam bằng Hiệp định Paris năm 1973, và Cam-pu-chia bằng Hiệp định Paris năm 1991. Mặc dù những đặc tính khác biệt đó, gọi cuộc chiến tranh 1955-1975 là chiến tranh Đông Dương lần thứ hai cũng vẫn đúng trong ý nghĩa tổng quát của chiến trường. Trong trường hợp Việt Nam, vấn đề gọi tên cuộc chiến sau hiệp định Genève 1954 đã được tranh cãi dai dẳng cho đến nay, ba mươi năm sau chiến tranh, vẫn chưa đạt được đồng thuận. Những quan điểm bất đồng được xoay quanh nhiều tên gọi: chiến tranh chống cộng, chiến tranh chống Mỹ-Ngụy, nội chiến, chiến tranh của Mỹ, chiến tranh Việt Nam, chiến tranh ủy nhiệm. Bỏ qua một bên chiến tranh "chống cộng" và "chống Mỹ-Ngụy" chỉ thích hợp trong thời chiến, ở đây chỉ cần thảo luận về bốn tên gọi còn lại thường được tranh cãi nhiều nhất. Cuộc chiến 1955-1975 ở Việt Nam được gọi là nội chiến vì sau khi đất nước bị chia đôi, chính quyền miền Bắc đã để lại cán bộ, chôn dấu vũ khí và hoạt động bí mật đàng sau các phong trào tranh đấu ở miền Nam; trong khi đó, chính quyền Ngô Đình Diệm cũng phát động chiến dịch tố cộng sâu rộng và mãnh liệt. Đảng cộng sản phản công bằng những hành động khủng bố và ám sát các viên chức Việt Nam Cộng Hoà. Đầu năm 1959 thì miền Bắc bắt đầu mở đường xâm nhập bộ đội và vũ khí vào miền Nam qua đường mòn Hồ Chí Minh và phát động công cuộc đấu tranh vũ trang với phong trào "Đồng khởi". Năm 1960, Mặt trận Giải phóng miền Nam ra đời được miền Bắc hỗ trợ kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang ở các tỉnh miền Nam. Năm 1963, sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ, tình hình chính trị và quân sự ở miền Nam càng ngày càng tồi tệ dẫn đến việc Mỹ quyết định đưa quân vào yểm trợ quân đội VNCH nhưng thực tế nắm vai trò chủ động. Đây là giai đoạn "Mỹ hoá" cuộc chiến cho tới năm 1969 thì chính quyền Nixon trở lại chương trình "Việt Nam hoá" chiến tranh và bắt đầu rút quân về nước. Trận chiến quốc-cộng tiếp tục cho tới khi miền Nam hoàn toàn sụp đổ vào tháng Tư 1975. Cuộc nội chiến vì lý tưởng khác biệt, cộng sản và không cộng sản, có mầm mống từ những năm cuối thập kỷ 1920 khi Việt Nam Quốc Dân Đảng do Nguyễn Thái Học cầm đầu được thành lập năm 1927 và Đảng Cộng Sản Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc thành lập ở Hong Kong năm 1930. Sự khác biệt ban đầu về chủ trương chỉ trở thành đối nghịch (nhưng chưa giết hại nhau) sau khi cuộc khởi nghĩa Yên Bái của VNQDĐ bị thất bại năm 1930 và phong trào Xô-viết Nghệ Tĩnh của ĐCSVN bị Pháp dẹp tan năm 1931 khiến những người còn sống sót của hai đảng đều phải bỏ chạy sang Tàu. Vì sống chung dưới chính thể Trung Hoa Dân Quốc của Tưởng Giới Thạch, các đảng viên cộng sản Việt Nam đều phải hoạt động âm thầm trong khi các lãnh tụ không cộng sản thì hoạt động công khai với sự giúp đỡ của Trung Hoa Quốc Dân Đảng (THQDĐ), một số còn được đào tạo tại trường quân sự Hoàng Phố ở Quảng Châu và lên đến cấp tướng trong quân đội Trung Hoa. Nhược điểm của các đảng phái quốc gia là không có tổ chức qui củ và đường lối minh bạch, chỉ trông cậy vào sự che chở của THQDĐ để chống Pháp trong khi Trung Hoa dù không ưa Pháp nhưng đang là đồng minh của Pháp chống Nhật ở Đông Dương. Các lãnh tụ quốc gia lại không đoàn kết được với nhau trong khi không có hoạt động gì đáng kể ở trong nước. Tình trạng đó kéo dài cho đến khi THQDĐ quá thất vọng với các phe nhóm quốc gia nên đã giúp cho Hồ Chí Minh đại diện Việt Nam Cách Mệnh Đồng Minh Hội đưa người về Việt Nam tăng cường hoạt động chống Nhật năm 1944. Nhân dịp này Hồ Chí Minh củng cố được Mặt Trận Việt Minh thành lập từ năm 1941. Cuộc tranh chấp giữa các đảng phái quốc gia và Việt Minh trở thành những cuộc thanh toán đẫm máu giữa đôi bên trong năm 1946 và lực lượng quốc gia đã bị tiêu diệt gần hết trước khi chiến tranh Việt Pháp bùng nổ trên toàn quốc vào cuối năm đó. Việt Minh hoàn toàn lãnh đạo cuộc chiến chống Pháp và cuộc xung đột quốc-cộng chỉ tái diễn chính thức và qui mô sau khi đất nước bị chia đôi và chính thể Việt Nam Cộng Hòa được thành lập ở miền Nam. Mặc dù cuộc xung đột 20 năm giữa những người Việt Nam cộng sản và không cộng sản đã rõ ràng là một cuộc nội chiến có gốc rễ sâu xa, tên gọi này vẫn không được giới lãnh đạo miền Bắc chấp nhận. Để xây dựng và bảo vệ chính nghĩa của mình, nhà nước cộng sản đã gọi cuộc chiến này là chiến tranh chống Mỹ cứu nước hay chiến tranh chống Mỹ-Ngụy. Sau chiến tranh, vì nhu cầu bang giao, thì gọi là chiến tranh của Mỹ hay do Mỹ gây ra (American war), nhất là trong trường hợp sử dụng tiếng Anh. Cách gọi "American war" còn có ngụ ý nhắc nhở lỗi lầm của Hoa Kỳ và phủ nhận cách gọi của người Mỹ là "Vietnam war" (chiến tranh Việt Nam). Trong một cuộc trao đổi ý kiến gần đây giữa một số học giả quốc tế gồm cả người Mỹ và Mỹ gốc Việt, có người đã dùng tên gọi "American war" để chỉ định cả hai cuộc chiến trong thời gian từ 1945 đến 1975, vì ngoài việc viện trợ và tham chiến trực tiếp trong cuộc chiến lần thứ hai, chính phủ Mỹ đã viện trợ tiền bạc và vũ khí cho Pháp trong suốt cuộc chiến lần thứ nhất. Nhưng nếu đặt tên chiến tranh bằng tên của quốc gia viện trợ thì cũng phải gọi tên cuộc chiến này là chiến tranh của Liên Xô và Trung Quốc vì hai nước này đã viện trợ kinh tế và quân sự rất quan trọng cho chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Cũng hiểu theo cách rộng rãi như thế thì cuộc chiến lần thứ hai phải được gọi là chiến tranh của Mỹ và các đồng minh Úc, Tân Tây-Lan, Đại Hàn, Phi- Luật-Tân và Thái Lan. Bởi vậy không nên đặt tên chiến tranh bằng tên của những quốc gia viện trợ hay dự phần vào cuộc chiến, mặc dù có lý do chính đáng để gọi giai đoạn Mỹ hoá chiến tranh (1965-1972) là "American war". Cũng nên ghi nhận là Mỹ bắt đầu rút quân từ 1969, và tên gọi "Vietnam war" chỉ có nghĩa là chiến tranh ở Việt Nam chứ không phải là "Vietnamese war" tức là chiến tranh của Việt Nam hay do Việt Nam gây ra. Đáng chú ý là phần lớn các tổ chức chính trị trong cộng đồng người Việt hải ngoại cũng không chấp nhận tên gọi cuộc chiến 1955-1975 là "nội chiến", khẳng định rằng đây là cuộc chiến của dân tộc Việt Nam chống lại chủ nghĩa và chế độ cộng sản độc tài. Như trên đã nói, đây là cách gọi tên theo lập trường chính trị chẳng khác gì phía cộng sản đã gọi đây là cuộc chiến tranh nhân dân chống ngụy quân ngụy quyền. Những tên gọi này chỉ có giá trị nhất định đối với mỗi bên trong những năm đang có chiến tranh mà thôi. Sau hết, cần bàn về "chiến tranh ủy nhiệm". Tên gọi này phản ánh một sự thật hoàn toàn khách quan nhưng không một quốc gia tham chiến nào, trực tiếp hay gián tiếp, muốn chấp nhận nó để phải mang tiếng xấu. Gọi là ủy nhiệm vì từ cuộc xung đột về ý thức hệ, hai phe Việt Nam đã bị các cường quốc lãnh đạo hai khối tư bản và cộng sản sử dụng như những công cụ đua tranh thế lực trong thời Chiến tranh Lạnh. Hoa Kỳ đã dùng chiến trường Việt Nam để thí nghiệm và tiêu thụ các loại vũ khí kể cả chất độc da cam, trong khi Liên Xô và Trung Quốc đã nhiệt tình giúp đỡ và thúc giục Bắc Việt tận lực hi sinh và chiến đấu trường kỳ. Các quan sát viên quốc tế hồi đó đã có một nhận xét rất đúng về dụng ý của Trung Quốc khi viện trợ cho Việt Nam: "Trung Quốc đánh Mỹ đến người Việt Nam cuối cùng." Quả thật, giải pháp chấm dứt chiến tranh Đông Dương đều do các nước lớn sắp đặt sẵn với nhau rồi ép buộc đồng minh Việt Nam, cộng sản hay quốc gia, phải chấp thuận. Các nhà ngoại giao Hà Nội tại những phiên họp hậu chiến Việt-Mỹ từ 1995 đến 1998 cũng như các sách vở lịch sử ở Việt Nam đều xác nhận điều này. Cố ngoại trưởng Trần Văn Đỗ cũng than phiền rằng tại hội nghị Genève 1954, Pháp đã không cho phái đoàn quốc gia biết cuộc thảo luận của các nước lớn về việc chia cắt Việt Nam và ông đã được Phạm Văn Đồng mời họp riêng để tìm giải pháp giữa hai bên người Việt với nhau nhưng không thực hiện được. Nhờ mâu thuẫn Liên Xô-Trung Quốc, nhờ phong trào phản chiến rầm rộ của dân chúng Mỹ và lợi thế chính trị đặc biệt sau khi Tổng thống Johnson tuyên bố không tái ứng cử năm 1968, Việt Nam cộng sản đã tránh được sự áp đặt của "các nước bạn" trong tiến trình hội nghị "hai phe bốn phái đoàn" ở Paris (1968-1973). Như vậy, sau khi đã gạn lọc lập trường chính trị của mỗi bên để xác định bản chất thật sự của nó trong lịch sử, cuộäc chiếán 1955-1975 phải được gọi là một cuộc nội chiến đồng thời là chiến tranh ủy nhiệm. Con dân một nước cùng một dòng giống-thực tế thì hầu như gia đình nào cũng có bà con gần hay xa ở phía bên này hay/và bên kia-đã tàn sát lẫn nhau ít nhất là trong hai mươi năm, vì lý tưởng khác nhau mà không hoàn toàn do mình chủ động. Tổng số người Việt Nam thiệt mạng riêng trong cuộc chiến này, kể cả quân và dân của cả hai bên, lên tới gần bốn triệu người. Riêng bộ đội cộng sản còn có khoảng 300,000 người chưa tìm được xác. Đất nước và tài sản của dân chúng cả hai miền đều bị chiến tranh tàn phá đến mức độ chưa từng thấy trong lịch sử, cho đến nay vẫn còn những di hại của bom, mìn chưa nổ và chất thuốc khai quang. Trong chiến tranh ủy nhiệm, phía Việt Nam quốc gia phải chịu sức ép của đồng minh Hoa Kỳ cho tới những ngày chót của hội nghị Paris. Từ 1965, Hoa Kỳ hoàn toàn lãnh đạo cuộc chiến cho tới 1969 mới bắt đầu giai đoạn chuyển tiếp Việt Nam hoá chiến tranh, nhưng vẫn nắm quyền định đoạt các phương tiện chiến đấu, không theo nhu cầu của giới chỉ huy quân sự Việt Nam. Từ sau hiệp định Paris 1973 thì Quốc Hội Hoa Kỳ lại mạnh tay cắt giảm viện trợ kinh tế và quân sự khiến cho miền Nam phải sụp đổ mau chóng hơn cả kế hoạch dự liệu của các chiến lược gia Hà Nội. Trong khi đó, mặc dù khéo khai thác mâu thuẫn giữa Liên Xô và Trung Quốc để được cả hai đồng minh lớn đua nhau viện trợ, Việt Nam cộng sản cũng không tránh khỏi áp lực của mỗi "nước bạn", nhất là sự kiểm soát và ngăn chặn của Trung Quốc đối với những toan tính ngoại giao độc lập của Việt Nam. Hà Nội dứt khoát đi với Liên Xô khi ký Hiệp ước Hợp tác và Hữu Nghị với Aleksei Kosygin vào tháng Mười Một năm 1978 và gần như hoàn toàn trông cậy vào viện trợ của Liên Xô cho đến khi Mikhail Gorbachev và những chính quyền kế tiếp không còn có mối quan tâm chiến lược ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Người Việt Nam cộng sản và không cộng sản đều đã có quá nhiều kinh nghiệm về quan hệ hợp tác với các đồng minh của mình để thấy rằng đồng minh nào cũng chỉ ủng hộ một nước bạn chừng nào sự ủng hộ ấy phù hợp với lợi ích riêng của họ chứ không phải vì cùng theo đuổi một lý tưởng chung. Sau chiến tranh, bài học ấy có thể là một động cơ cho phe thắng trận tập hợp được khả năng của toàn dân vào công cuộc tái thiết và phát triển đất nước thời hậu chiến. Nhưng chính sách sai lầm của các nhà lãnh đạo miền Bắc đối với miền Nam đã làm tê liệt những đóng góp quan trọng của một nửa dân số toàn quốc trong mười mấy năm cho đến đầu thập kỷ 1990 mới thực sự chuyển hướng. Riêng đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhà cầm quyền trong nước đã sớm nhận ra khả năng đóng góp to lớn của tập thể này vào công cuộc phục hồi kinh tế cũng như những tiềm năng trí tuệ có thể đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước. Thái độ đối với tập thể này thay đổi hẳn, từ việc kết tội người tị nạn là "những kẻ phản bội" đến sự công khai nhìn nhận họ là "một nguồn lực phát triển quan trọng của dân tộc." Tuy nhiên, trong khi kêu gọi cộng đồng hải ngoại dẹp bỏ quá khứ, hướng tới tương lai để cùng chung sức xây dựng và bảo vệ quê hương, Nhà nước vẫn chỉ ban hành những biện pháp cởi mở hạn chế nhằm đáp ứng lợi ích vật chất nhỏ nhặt mà chưa thật tình hòa giải trong tinh thần bình đẳng. Vì thế những đóng góp chất xám của công dân ngoại quốc gốc Việt chưa vượt qua mức tối thiểu và các phong trào chống đối chính quyền trong các cộng đồng ở hải ngoại vẫn còn rất mạnh. Lịch sử Việt Nam là một thiên hùng sử của một dân tộc hàng ngàn năm tranh đấu chống ngoại xâm và bảo vệ độc lập cho tổ quốc. Cho đến đầu thế kỷ 20, do ảnh hưởng của Tây phương, các đảng phái quốc gia và cộng sản ra đời cũng đều hoạt động chống đế quốc thực dân để giành lại độc lập. Biết bao nhà cách mạng, cộng sản hay không cộng sản, trí thức hay lao động, đã bị chính quyền Pháp bắt bớ, tù đày và sát hại. Chỉ đến khi tranh giành quyền lãnh đạo dân tộc thì hai bên mới lâm vào cảnh huynh đệ tương tàn và bị các nước lớn sử dụng trong một cuộc chiến tranh ủy nhiệm. Trong cuộc chiến này, phe cộng sản vì nhiều lý do đã thắng phe quốc gia nhưng điều đó không có nghĩa là chỉ có kẻ thắng trận mới là người yêu nước. Gần đây, một nhà sử học ở Hà nội đã nhắc đến những nhân vật yêu nước không cộng sản như Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, và đã có những nhận định xác đáng: "Chủ nghĩa yêu nước thì khác nhau nhưng lòng yêu nước thì ai cũng có. . . . Tôi nghĩ rằng con người rất phức tạp, hoàn cảnh lịch sử càng phức tạp. Nếu chúng ta không đánh giá lòng yêu nước rạch ròi, chúng ta sẽ ngộ nhận, chúng ta sẽ độc quyền yêu nước." Ba mươi năm sau chiến tranh, đã đến lúc chính quyền trong nước và cộng đồng hải ngoại cần phải nhận ra thực chất của cuộc chiến, ôn lại những bài học quá khứ và nhìn nhận nhau với những trao đổi bình đẳng hai chiều để có thể cùng góp công xây dựng một nước Việt Nam giàu, mạnh và dân chủ, hội nhập thành công vào cộng đồng thế giới và có đủ khả năng đối phó với những đe dọa mới từ phương Bắc. Giữa hai bên, những bước đầu tiên cần phải được thực hiện bởi chính quyền trong nước một cách thật tình và cụ thể. Một khi thiện chí ấy đã được chứng tỏ, cộng đồng hải ngoại cũng cần phải đáp ứng tích cực. Trở lại vấn đề gọi tên cuộc chiến 1955-1975, để các phe liên hệ có thể vượt lên khỏi những ám ảnh tiêu cực của quá khứ và chấm dứt những cuộc tranh luận do tình cảm chủ quan, cuộc chiến này nên được gọi đơn giản là "chiến tranh Việt Nam" với ý nghĩa khách quan phi chính trị là chiến tranh xảy ra trên đất nước Việt Nam. Nội dung phức tạp của nó sẽ được lịch sử ghi chép một cách đầy đủ và trung thực. ........................................................................................ Về tác giả: Giáo sư Lê Xuân Khoa là cựu Chủ tịch Trung Tâm Tác Vụ Ðông Nam Á (SEARAC) và là giáo sư thỉnh giảng tại trường Cao học Nghiên cứu Quốc tế thuộc Ðại học Johns Hopkins, Washington, D.C. Tác phẩm nghiên cứu của ông, "Việt Nam 1945 - 1995: Chiến tranh, tị nạn, bài học lịch sử", đã ra mắt tập Một vào năm ngoái. Địa chỉ email của GS. Lê Xuân Khoa: Lxkhoa@hotmail.com Ý kiến thính giả về bài viết của giáo sư Lê Xuân Khoa xin gửi về vietnamese@bbc.co.uk hoặc dùng hộp tiện ích bên tay phải. ......................................................................................... Do số lượng thư gửi về ngày một nhiều, chúng tôi đã mở một trang khác lưu lại các ý kiến trước đây để quý vị tiện theo dõi. --------------------------------------------------------------- Đoàn, Hà NộiChiến tranh đã qua ba mươi năm rồi mà người Việt chúng ta vẫn còn chia rẽ đến thế này đây. Tôi là một người Việt trẻ, sinh ra sau năm 1975, trưởng thành sau năm 1986 (không còn nhiều ấn tượng về thời bao cấp đen tối). Đối với thanh niên Việt nam trong nước bây giờ, vấn đề quan trọng nhất là làm giàu, không phải là "cộng sản" hay "tư bản". Chúng tôi bây giờ đều có tư tưởng hướng về tương lai. Chúng tôi không trải qua thời chiến tranh, nên trong chúng tôi không có thù hận. Chúng tôi cũng không được dạy để thù hận những người Việt đã tham gia cuộc chiến ở phía bên kia (tạm gọi thế, vì bây giờ không còn "bên" nữa). Quá khứ đã qua rồi, hãy chấp nhận nó như nó đã xảy ra. Đó là suy nghĩ của tôi cũng như các bạn của tôi. Tôi nghĩ những người Việt đang sống ở nước ngoài nên để ý đến một điểm: phần lớn dân số Việt nam bây giờ được sinh ra sau chiến tranh, như tôi. Về vấn đề cuộc chiến, cái tên gọi "Vietnam war" là cách gọi thống nhất của thế giới. Nó phù hợp cho những người không phải người Việt. Còn đối với người việt, tôi nghĩ rằng chúng ta không thể dùng tên gọi "chiến tranh Việt nam" để gọi cuộc chiến 20 năm đó được. Chiến tranh Việt nam ư? Thế cuộc chiến Việt-Pháp 1946-1954 gọi là gì? sao không gọi là Chiến tranh Việt nam? Thế Trịnh nguyễn phân tranh gọi là gì? Cũng là chiến tranh Việt nam. Ba lần kháng chiến chống quân Nguyên cũng xảy ra trên đất Việt đấy thôi. Từ 1954-1975 gọi là gì? Chiến tranh Việt nam ư? Thế nửa triệu quân Mỹ từng có mặt ở Việt nam trong thời gian đó thì sao? Họ đánh nhau với ai? Sao không có tên họ trong cuộc chiến? Miền Nam hay Miền Bắc cũng đều là đất đai của người Việt cả. Sắp đến ngày 30/4 rồi, tôi càng ngày càng thấy biết ơn những người đã đổ máu để cho tôi bây giờ được "vào nam ra bắc" tự do. Xem phim Hàn, tôi lại nhớ đến những người đã chết để cho người Việt được thống nhất, không rơi vào cảnh phân chia như người Triều Tiên. "Việt nam ơi, bừng cơn mơ, cho mắt nhìn sạch tan căm thù". Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã hát như vậy. Tôi mong rằng cơn mơ này, dù là ác mộng hay say sưa trong men say chiến thắng, cũng sớm tan đi, để chúng ta cùng góp "Bàn tay giúp nước, bàn tay kiến thiết, những dấu căm hờn xưa nhạt mờ". Vũ Sinh, Hà NộiTranh luận thật nhiều mà ý kiến các bạn cuối cùng cũng là sự đối lập về tư tưởng giữa những người sống ở chế độ CS, tự hào chiến thắng dân tộc, những người ở hải ngoại, căm thù chế độ đã đẩy mình ra nước ngoài. Ba mươi năm cuộc chiến cũng là 1/3 cuộc đời vậy mà tranh luận vẫn không ngừng. Nhưng có một điều về cuộc chiến là trường tồn đó là: Lòng dũng cảm, đức hy sinh của người Việt Nam, là sự khốc liệt đến phi nhân tính của cuộc chiến. Nếu bạn đã xem TV phim tài liệu Hồ sơ chiến tranh: Bí mật cuộc chiến, bạn sẽ thấy minh chứng cho điều này, đó là: Tại mảnh đất này, vũ lực đàn áp đồng nghĩa với thất bại thảm hại... Người VN có thể không đồng quan điểm, nhưng ngoại bang sẽ không bao giờ chiếm được mảnh đất này. Nguyễn NamCâu này để trả lời anh Nguyễn Hùng ở Denver. Theo anh thì Mỹ sẽ thao túng thị trường VN nếu có thể. Có bao giờ anh ngó lại việc Mỹ 'thao túng thị trường' Nhật Bản từ sau Thế Chiến thứ Hai đến nay để Nhật trở thành cường quốc kinh tế số hai trên thế giới. Và Mỹ đã 'thao túng thị trường' Nam Hàn để Nam Hàn từ một quốc gia lạc hậu trở thành một cường quốc kinh tế như hôm nay. Nếu quả thật như vậy thì tôi cũng chỉ mong Mỹ sẽ có dịp 'thao túng thị trường' VN mà thôi. Lily Phan, Brisbane, ÚcNếu cuộc Tổng tuyển cử thống nhất xẩy ra 1956, Miền nam sẽ thua Miền bắc, vì thống kê dân số Miền bắc lúc đó đông hơn dân số Miền nam ( khoảng trên 1 triệu người ), mặc dầu đã có gần 800.000 người di cư từ Bắc vào Nam , cộng với chế độ công an trị, kiểm soát chặt chẽ người dân bằng chính sách hộ khẩu,theo dõi... do đó Miền bắc sẽ 100% bầu cho Đảng Cộng sản. Biết chắc điều đó xẩy ra, nên phía chính quyền Miền nam không ký vào hiệp định Geneva 1954. Ngược lại, nếu Phía chính quyền Miền bắc nhắm không thắng được trong cuộc tổng tuyển cử (như dân số Miền bắc ít hơn dân số Miền nam và chính quyền không kiểm soát chặt chẽ được người dân), chắc chắn Miền bắc cũng từ khước tổng tuyển cử mà thôi. Bây giờ, ta hãy nhìn Nhật bản, từ một nước bại trận, họ đã nhẫn nhục chịu đựng bắt tay và hợp tác với kẻ thù Mỹ. 20 năm sau, Nhật bản trở nên một cường quốc giầu mạnh, nếu Nhật bản lúc đó chống Mỹ bằng hình thức nhẹ như bất hợp tác, tẩy chay hay mạnh như chống đối, phá hoại, gây bất ổn, liệu Nhật bản có được vị trí như ngày nay không? Quốc HuyCạnh tranh cũng phải có nguyên tắc của nó thì mới phát huy được các mặt tích cực. Dân chủ thì cũng vậy, phải có những nguyên tắc cơ bản. Gọi là “tổng tuyển cử” mà 2 bên đều tự do dùng mọi thủ đoạn thao túng đến mức tối đa: Tuyên truyền bịp bợm, hối lộ tinh thần, khủng bố... Việc này tự bản thân đã phá bỏ những nguyên tắc dân chủ. Cho nên cũng không thể trách được ông Diệm đã chống “tổng tuyển cử”, một cuộc đấu mà ông ta không thể chơi bẩn hơn đối thủ, lúc đó ông Hồ đã lập sẵn rất nhiều đảng “chân gỗ” (hình như đảng Dân chủ và đảng Xã hội) để có liên minh đa số. Cho nên “tổng tuyển cử” lúc này không hề mang giá trị dân chủ, người ta không thể phá bỏ cái mà nó không có. Tóm lại chân lý chưa chắc đã thuộc về số đông. Nhưng tôi thắc mắc với bạn Hùng ở câu “vì bất cứ lý do gì”, thật sự bạn cho rằng chủ nghĩa CS là “lợi ích chung” của dân tộc VN hay sao, và chủ nghĩa tư bản là “lợi ích riêng” của Mỹ? Tôi chưa thấy ở đâu chỉ vì cái chung mà không có cái riêng, cái lợi riêng luôn nằm trong cái lợi chung. Nguyễn Hùng, DenverGửi bạn Quang Lê: Cám ơn bạn đã cung cấp một cái nhìn từ phía bản thân. Tuy nhiên vì gia đình bạn di cư vào Nam trong những năm 54, đương nhiên gia đình bạn sẽ có cảm giác không thích chính thể miền Bắc. Và do phần lớn người thân của gia đình bạn có lẽ cũng thuộc thành phần này nên cảm giác chung của bạn sẽ là miền Bắc không được ủng hộ. Tương tự như vậy tôi nghĩ những người ủng hộ chính quyền miền bắc sẽ có cảm giác là ai cũng ủng hộ như họ (vì đa số bạn bè, ngưòi quen sẽ là những nugoiwf ủng hộ giống mình). Do vậy mà câu hỏi miền nào sẽ thắng nếu tổng tuyển cử xảy ra dường như khó trả lời (và thật sự thì không thể trả lời được 100% vì đáng tiếc là nó đã không xảy ra). Tuy nhiên những người cho rằng chính phủ của ông Hồ s! thắng ông Diệm họ dựa vào hai điểm sau: - Thứ nhất là dựa theo các tài liều của Mỹ, trong đó thường nói rằng tin tình báo của CIA hồi đó nhận định là ông Hồ có ưu thế hơn (cũng đúng vì ông ta nổi tiếng là người đã đánh thắng PHáp. trong khi ông Diệm thì chưa rõ là có thành tích gì vào thời điểm đó). - Thứ hai là vì trong khi miền Bắc tuyên bố ủng hộ tuyển cử, thì ông Diệm và người Mỹ lại tuyên bố chống lại nó. Điều này chắc khiến cho ngưòi ta không khỏi thắc mắc động cơ của ông. Đương nhiên nếu ông thắng đưọc thì ông đã ủng hộ tuyển cử rồi. Có một số bạn giải thích là ông Diệm không ủng hộ tuyển cử vì cộng sản còn "cài cắm" người của mình trong Nam. Vậy thì người cộng sản có phải là con người không? Họ có quyền bầu cử không? Miền Nam nằm trong tay ông Diệm, và thực tế thì ông ta cũng cố gắng thao túng nó đến mức tối đa. Vậy nếu trong miền Nam có những người dân (do ý thức hệ cộng sản) mà không bầu cho ông ta thì tức là ông ta không xứng đáng được trúng cử chứ sao! Nếu nói rằng vì lý do này mà ông ta không chấp nhận bầu cừ là đúng thì hoá ra dân chủ chỉ thực sự là dân chủ khi nhất định là ông Diệm phải thắng hay sao? Cứ như tôi nhận xét thì diễn đàn này cho thấy rằng có lẽ thời điểm này người ta vẫn chưa thể thống nhất được về cuộc chiến này. Cách hay nhất là bây giờ mỗi bên đều ghi lại cảm nhận của bản thân về cuộc chiến. Hậu thế sẽ căn cứ vào tài liệu của tất cả các bên để mà phán xét thôi. Tôi cũng muốn trao đổi với bạn Lily Phan nữa. Bạn cho rằng Mỹ không có ý định khai thác tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam cho nên không thể nói là chiến tranh chống thực dân Mỹ. Thực tế thì người ta cũng không gọi người Mỹ là thực dân. Phe CS hồi đó gọi Mỹ là đế quốc, hay là thực dân kiểu mới. Tuy không khai thác tài ngyuên thiên nhiên nhưng nếu chiếm được Việt Nam thì Mỹ sẽ thao túng được thị trường Việt Nam (thông qua việc thao túng chính quyền - ông Diệm không muốn bị họ thao túng nên bị họ loại), có vị trí chiến lược để chống lại Trung Quốc .... Đó là chưa kể đến học thuyết Đô Mi Nô nữa. Vì bất cứ lý do gì, Việc Mỹ đưa quân vào Việt nam vì lợi ích riêng của mình, trong khi Việt Nam chưa hề có hành động nào tấn công Mỹ, cũng là điều không thể chấp nhận được. Quang LêĐể thảo luận về cái tên phản ánh cho từng giai đoạn chiến tranh đã tiếp diễn trên đất nước VN của chúng ta từ 1945 đến 1954, rồi lại từ 1955 cho đến 1975, tôi nghĩ thời điểm này không phải là sớm. Nếu những người của ngày hôm nay không xác định được, thì tương lai sách sử nào sẽ là những tư liệu để kết luận? Mặc dù tương lai thì những phe nhóm, thế lực liên hệ trực tiếp đến cuộc chiến đã hoàn toàn lui vào lịch sử, hậu thế có toàn quyền phê phán, nhưng vẫn phải căn cứ trên những gì mà những nhà viết sử hôm nay ghi chép lại có trung thực hay không. Có vài vị khẳng định rằng nếu 2 năm sau hiệp đinh Geneve mà tổng tuyển cử thì bên này đương nhiên thắng, bên kia nhất định thua, nên tôi xin đóng góp vài dữ kiện tôi nhớ, tôi thấy để hy vọng chúng ta tìm được một cái chung. Tôi ra đời năm 1945,tại miền Bắc, cha tôi khi đó đã gần ba mươi tuổi, bây giờ tuổi ông xấp xỉ 90 còn minh mẫn, và tôi thì gần tròn 60. Những đứa trẻ lưu lạc trong chiến tranh như tôi thường học dốt, nhưng nhận thức rất sớm các biến cố trong đời sống và không dễ gì quên được. Khi đất nước bị chia đôi, hiệp định Geneve qui định cho dân VN hai miền được rời đổi theo chế độ mình muốn trong một thời hạn. Gia đình tôi muốn ở lại miền Bắc, hồi hương, nhưng rồi đã trốn vào Nam sau khi thành phố chúng tôi ở đã thuộc về chính phủ Hồ chí Minh trên 5 tháng. Khi đó mấy thành phố như Hải Phòng, Kiến An việc quân Pháp rút đi, và việc di cư chưa hết hạn, nhưng dân chúng trong những vùng đã tiếp thu bắt đầu hoang mang về kiểm kê ruộng dất, về đấu tố, tuy đã chậm trễ nhưng nhiều gia đình vẫn còn muốn ra đi, hoặc tìm cách cho con cái trốn về cảng Hải Phòng để vào Nam. Ở miền Bắc,khi đón quân giải phóng về thành, dân chỗ tôi ở và mọi nơi rất phấn khởi, hết chiến tranh thôn quê và thành thị đi lại tự do, nhiều gia đình đoàn tụ, hạnh phúc lo hồi hương, nhưng sau vài tháng nơi nào cũng chỉ ồn ào với mít tinh, biểu tình, đi dân công, kiểm kê nhà cửa và đóng góp. Kinh tế thì chuẩn bị gom vào hợp tác xã, khiến dân chúng hoang mang, thiếu thốn vì nạn đầu cơ tích trữ. Luật pháp thì còn tùy tiện do các cán bộ, công an địa phương quyết định, nhiều cơ quan vẫn cần đến những nhân viên cũ có khả năng. Dân chúng mất niềm tin vì quan niệm sống thay đổi, ai ai cũng lo lắng khai báo cho mình một tiểu sử nghèo, dốt, không "bóc lột". Cờ đỏ sao vàng và cờ Cộng Sản quốc tế lúc nào cũng rợp trời. Tình hữu nghị Việt, Trung, Sô được thể hiện trong mỗi nhà, mỗi lớp học,chỗ nào cũng thấy hình ông Mao Trạch Đông và ông Ma Len Kốp kèm hai bên hình ông Hồ Chí Minh. Đương nhiên ở miền Bắc khi ấy còn rất nhiều người từng chống Pháp nhưng không theo CS. Trong miền Nam khi ấy thì quân Pháp, dân có quốc tịch Pháp lần lượt lên máy bay, xuống tàu về Pháp. Dân miền Bắc di cư vào tập trung rải rác nơi các trại định cư, gạo nước sống tạm nhờ viện trợ Mỹ. Ông Quốc trưởng Bảo Đại vẫn trú ngụ đâu đó bên trời Tây, mọi việc điều hành chính phủ, xắp xếp cho gần một triệu dân di cư đều trao cho ông thủ tướng Ngô Đình Diệm, hình ông Diệm cũng tràn ngập sách báo, đường phố, cũng có bài hát suy tôn. Quân đội miền Nam thời đó rất phức tạp, ngoài lực lượng của chính phủ ông Diệm, phần lớn từ người Pháp trao trả, còn có thêm quân đội Bình Xuyên của ông Bảy Viễn thân Bảo Đại trấn bên kia cầu chữ Y, Sài Gòn. Ở vùng Tây Ninh thì có quân đội Cao Đài của ông Phạm Công Tắc. Ở miền đồng bằng Cửu Long thì có quân đội Hòa Hảo của ông Lê Quang Vinh (tự Ba Cụt). Ở miền Trung thì người ta nghe đến nhiều hệ phái VN Quốc Dân Đảng, và giới Hoàng tộc. Tất cả các lực lượng và dân chúng thân các phe kể trên từng chống Pháp, chống CS và khi đó không hợp tác ông Diệm. Trong thời gian hơn một năm,(1954-1955) ông Diệm với sự yểm trợ mạnh mẽ của người Mỹ, và dân di cư ủng hộ (lúc đó nghe nói có trên 500 cố vấn Mỹ) đã lần lượt chiêu dụ, dẹp yên các “xứ quân” nói trên, rồi thừa thắng truất phế vua Bảo Đại, bất tín nhiệm với Ủy ban quốc tế kiểm soát đình chiến bị lên án là thiên vị CS. Có một điểm cần ghi nhận là các lực lượng quân đội trên ngoài những thủ lãnh bị bắt, bị xử, còn các thuộc cấp được sát nhập, được giải giới, không cần cải tạo vì cùng ý thức hệ. Miền Nam khi ấy có bề ngoài tạm ổn định mà thôi vì những người theo CS dù tập kết cũng còn lại gia đình, hoặc vẫn còn ẩn náu chờ thời. Lúc bấy giờ dân VN dù ở Bắc, dù ở Nam đều rất phấn khởi đã đuổi tan giặc Pháp, nhưng cả hai chính phủ chưa được toàn dân tín nhiệm. Khi quốc tế định ra mốc thời gian 2 năm để hai phe chính quyền VN tổ chức tổng tuyển cử có lẽ chỉ muốn hiệp ước sớm ký kết ngưng bắn, nên sau đó không có biện pháp nào áp lực hay yêu cầu chính quyền đôi bên nghiêm chỉnh soạn thảo điều lệ để tổ chức, vận động tranh cử, bầu cử. Ở miền Nam tôi chỉ nghe những hoan hô chính thể "Quốc gia" bên này, đả đảo chế độ Cộng Sản bên kia chung chung mà thôi, còn người dân thì bao giờ cũng muốn an thân mà lập nghiệp. Cho nên khó mà khẳng định phe nào thắng, phe nào chấp nhận thua dù có một cuộc tuyển cử thật trong sạch do quốc tế kiểm soát lúc bấy giờ. Ấy là chưa kể bên nào cũng có những đàn anh vĩ đại đứng phía trước. Suy ngẫm từ cuộc nội chiến nước Mỹ, tôi không nghe thắc mắc về tên gọi "cuộc chiến tranh Nam Bắc" hay "cuộc chiến giải phóng nô lệ" hay gì gì nữa, có phải vì họ đã an cư lạc nghiệp sau chiến tranh? Còn VN chúng ta vẫn thắc mắc một cái tên gọi cuộc chiến sau 30 năm thống nhất là vì sao? Hay là trong thâm tâm chúng ta thắc mắc như trên vì nước ta là một con bệnh từ thời phong kiến, thầy thuốc Tây cho uống "khai hoá văn minh" nhưng là thuốc lường gạt, thày thuốc Mỹ cho chích "ngừa Cộng Sản" nhưng là thuốc lạm dụng, thày thuốc ta học từ bên Nga, bây giờ lại kê toa "độc đảng" nên VN ngày nay vừa phong kiến vừa chậm tiến. Cho nên chúng ta muốn tìm đúng cái tên, cái biến chứng của hôm nay để tìm ra thuốc chữa? Lily Phan, Brisbane, AustraliaĐây là ý kiến chung của cả gia đình sau một tuần tranh luận và đi đến kết quả như sau: Cuộc chiến tranh V.N, vì sự khác biệt trong cách nhìn và sự liên hệ của từng cá nhân ít hay nhiều trong cuộc chiến đó, cho nên sự đánh giá , có nhiều mối bất đồng. Theo tôi, cuộc chiến đó gọi là cuộc chiến tranh Ý thức hệ là hợp lý nhất, vì sao? Bây giờ, ta thử đặt câu hỏi, nếu cuộc chiến đó xẩy ra giữa hai Miền Nam, Bắc vì lý do tôn giáo, chủng tộc hay lãnh thổ, liệu Mỹ có viện trợ tiền bạc, vũ khí cho Miền nam và đưa quân tham chiến không ? câu trả lời chắc chắn là không. Cũng cuộc chiến Nam Bắc với lý do tương tự, chắc chắn Nga Xô và Trung Quốc cũng không ủng hộ và viện trợ hết mình cho Miền bắc. Từ đó, cho ta thấy cuộc chiến rõ rệt mang mầu sắc Ý thức hệ và bất hạnh thay, V.N trở thành bãi chiến trường cho hai phe thi thố. Cũng cần nói thêm là cho đến nay, sau 30 năm, các tài liệu mật về cuộc chiến V.N đã bạch hóa, giải mật gần hết, nhưng chưa có một chi tiết nào cho thấy Mỹ đã khai thác hay có kế hoạch, chương trình thăm dò tài nguyên thiên nhiên của V.N nhằm để khai thác, do đó nói cuộc chiến đó là cuộc chiến chống thực dân Mỹ là không xác đáng. Hy Anh, TP. HCMTôi đồng ý lý lẽ của giáo sư Khoa về tên gọi chính thức của cuộc chiến này. Tuy nhiên, tôi cũng muốn thêm rằng cách gọi tên sự vật, đối với công chúng, cũng còn tuỳ thuộc về sự chọn lựa tự nhiên (natural selection of terminology) về mặt ngôn ngữ nữa. Ví dụ, tên gọi chính thức của ngươì da đen tại Mỹ là African-American nhưng có thể trong ngữ cảnh (context) thông thường, tuỳ theo ngữ thế (speaker's positioning) của ngươì nói mà người ta dùng từ "black American" hoặc chỉ là "black". Hoặc từ "nội trợ" trong tiếng Anh người ta đề nghị sử dụng một số lối diễn đạt chính thức như: domestic worker, house-worker... nhưng bên ngoài người ta vẫn dùng housewife. Riêng tôi, tên gọi "chiến tranh Việt Nam" hay " Vietnam War" đều rất "thuận" trong diễn đạt, ít nhất là với tôi và các bạn tôi khi nhắc về cuộc chiến này. Tại Việt Nam, tôi thấy ngươì bình thường hay dùng khái niệm "chiến tranh" gọi nó và họ dùng rất tự nhiên. Mong rằng Mạo từ Xác định "the" trong "the war" mà công chúng thường dùng chỉ để nói về cuộc chiến ấy trong quá khứ và ngươì Việt không phải phân biệt nó vơí một cuộc chiến nào trong tương lai. Quốc HuyCảm ơn GS Lê Xuân Khoa, từ trước đến nay hiếm có công trình tổng kết nào đi suốt chiều dài lịch sử 2 cuộc chiến tranh mà lại cô đọng được trong 1 bài viết rất giản dị dễ hiểu như thế. Chỉ bằng phân tích những cái “tên” thôi, GS đã đi hết từ khía cạnh này sang khía cạnh khác của cuộc chiến để cuối cùng tìm ra 1 lời giải đáp thấu tình đạt lý. Phơi bày sự thật về bản chất của chiến tranh VN. Cuộc chiến đã qua nhưng vẫn để lại di chứng, nỗi ám ảnh hãi hùng mà không phải ai cũng có thể thoát ra được, những đánh giá cảm tính sẽ còn nếu như trong đầu chưa dứt bỏ hình ảnh máu lửa cuộc chiến để bình tĩnh quan sát đám cháy bắt nguồn từ đâu. Cuộc chiến tại VN về bản chất không khác gì cuộc chiến tại Triều Tiên, sự khác nhau nằm ở chiến thuật quân sự và mức độ can thiệp trực tiếp. Chiến tranh Triều Tiên là cuộc chiến tổng lực mà 2 phía đều cùng áp dụng triệt để. Còn chiến tranh VN thì bên cạnh tổng lực CS miền Bắc còn áp dụng chiến thuật du kích, ưu điểm của chiến thuật này không phải là ưu thế quân sự mà là hiệu quả trong tuyên truyền, làm suy yếu tinh thần và tâm lý đối phương. Quân đội Mỹ đã gặp phải khó khăn trong nhận diện đối phương, bởi nhiều khi đối tượng cần bảo vệ cũng chính là mục tiêu phải tiêu diệt. Sau này bác tôi cho biết vì sao Liên Xô và Trung Quốc không can thiệp trực tiếp bằng quân đội nhiều ở VN, nguyên nhân là từ chiến tranh Triều Tiên, bác cho rằng Mỹ lo sợ nếu tấn công lên phía Bắc thì chí nguyện quân Trung Quốc sẽ lại tràn sang VN như Bắc Triều Tiên. Nhưng có lẽ người Mỹ đã quá lo xa, vì còn 1 nguyên nhân nữa là thời kỳ này CS Liên Xô và CS Trung Quốc đang mâu thuẫn gay gắt nên không dễ gì nhân nhượng nhau trong việc giành ảnh hưởng tuyệt đối với CSVN. Mỹ đã có thể giành thắng lợi với lực lượng hùng hậu 50 vạn quân, chỉ cần di chuyển quân tấn công nhanh lên phía Bắc dọc miền duyên hải thì Hà Nội sẽ nhanh chóng thất thủ bởi vì tất cả quân chủ lực đã rải dọc dãy Trường Sơn, vùng rừng núi Lào và Campuchia nên di chuyển rất chậm không có khả năng quay ngược trở lại để ứng cứu Hà Nội. Điều gì sẽ xảy ra nếu Mỹ chiếm được Hà Nội và cắt đứt đường tiếp tế cho đạo quân này, đó sẽ là thảm hoạ, nhưng may mắn thay cho CSVN vì đó chỉ là giả thuyết lịch sử và nó đã không thể xảy ra. Bác nói may mà Mỹ rút quân thì ta mới chiến thắng và thống nhất được chứ Mỹ ở lại thì còn lâu lắm, không biết đến bao giờ, tôi nói nếu ta mà thua thì cũng thống nhất được chứ sao thì bác cười. Mặc dù vậy sự thật là lính Trung Quốc đã có mặt chiến đấu tại miền Bắc, đó là các đơn vị pháo phòng không và công binh, người ta không dám thống kê bao nhiêu máy bay Mỹ đã bị các đơn vị cao xạ Trung Quốc bắn rơi, họ là những chiến sỹ và chiến công vô danh mà cả CSVN, CSTQ đều không muốn công bố. Chỉ sau cuộc chiến biên giới năm 1979 thì mới có tin ầm ỹ phát hiện rất nhiều kho vũ khí mà công binh Trung Quốc cất dấu để sẵn sàng tràn người sang phát động 1 cuộc chiến tranh (?) Có người thì cho rằng các kho vũ khí đó chỉ là đồn thổi của phe cánh Lê Duẩn, nhưng ai mà chắc được sự thâm hiểm của Trung Quốc. Về tên gọi cuộc chiến thì tôi đồng ý với GS Khoa, hãy để cho cuộc chiến mang 1 tên gọi của chính nó chứ không phải cách hiểu chủ quan từ bất cứ phía nào. Chế độ CSVN hiện nay coi trọng cái tên gọi, bởi vì nó còn là 1 khẩu hiệu tuyên truyền, nếu bỏ đi cái ý nghĩa tuyên truyền thì nó còn đâu là “chính nghĩa” nữa. Đối với gia đình tôi thì cuộc chiến này đã có cả niềm vui và nỗi buồn, bác tôi là thương binh và gia đình hiện nay tương đối khấm khá nhưng vẫn phải sống cùng với mấy hộ khác trong 1 cái biệt thự của “nguỵ”, còn gia đình chú tôi thì bất hạnh. Chú đã hy sinh năm 1974, cô đi lấy chồng khác, đứa em trai con chú bị bệnh chết còn chị gái nó bị lừa bán sang Trung Quốc đến nay vẫn biệt tích. Được cái ông bà tôi vẫn giữ quyển sổ liệt sỹ của con, tháng lĩnh vài trăm nghìn cũng g! i là khá so với bà con thôn quê. Riêng tôi thế hệ sinh sau chẳng thiết tha gì tên gọi của cuộc chiến, thế nào cũng được miễn sao phải giảm đi nỗi đau của cả 2 phía. Đừng tịch thu sổ liệt sỹ của ông bà tôi tuy nó ít thật đấy, gọi đó là sổ trợ cấp bồi thường chiến tranh cũng được, nó chẳng thấm vào đâu so với mất mát của gia đình tôi. Mong rằng bài của GS Khoa sẽ đến được với mọi người, mở ra nhiều đề tài của sinh viên và cả các luận án tiến sỹ nữa, và nhất là đến với các em học sinh để chúng có thể nhìn thấy sự thật mà sống đoàn kết yêu thương nhau hơn. An, Vinh, Nghệ AnNhân có quí vị đề cập đến sự chia cắt đất nước thời Trịnh - Nguyễn, tôi muốn cùng quí vị điểm lại một số lần đất nước đã từng bị chia cắt trong lịch sử để từ đó lấy cơ sở suy đoán sự phán xét lịch sử, các thế hệ sau này sẽ nhìn nhận sự chính nghĩa cuộc chiến 54-75 như thế nào? Xin thưa, chủ đề chính là chúng ta đang bàn về chiến tranh 54-75, mong rằng quí vị cần phân biệt, không lấy những mặt chưa được của chính quyền hiện nay để chỉ trích, quy chụp suy diễn cho cuộc chiến trong quá khứ. Lịch sử VN đã xảy ra các cuộc nội chiến, chia cắt. Từ xa xưa loạn 12 sứ quân, chiến tranh liên miên chết chóc. Lúc đó Đinh Bộ Lĩnh đã dấy lên dẹp yên 12 sứ quân bình yên đất nước. Cái chính nghĩa là đây, Đinh Bộ Lĩnh đã ghi danh vào lịch sử, lịch sử ghi nhận điều đó và không lạm bàn đến cái đúng sai của từng sứ quân sao phải đánh nhau. Gần đây trong lịch sử, đất nước bị chia cắt đàng trong và đàng ngoài, chiến tranh xảy ra giữa chúa Trịnh và chúa Nguyễn. Mỗi bên đều đưa ra lẽ đúng: Phù Lê diệt tặc. Lịch sử không lạm bàn chúa Trịnh, chúa Nguyễn ai đúng ai sai nhưng một chính đáng tất yếu xảy ra, nhà Lê suy yếu tất sẽ diệt vong. Đất nước bị chia cắt, chiến tranh.. dân chúng khổ cực chán ghét triều đình 2 bên. Rồi khởi nghĩa Tây sơn do vị anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ lãnh đạo dẹp tan Trịnh, Nguyễn thống nhất đất nước và bảo vệ bờ cõi biên cương chống quân xâm lược, chính nghĩa là ở đây. Tiếc thay vị vua đầy tài lược Quang Trung mất sớm triều đình phân bè phái, quan tiếm quyền vua, các tướng tài bị ám hại, triều đình suy yếu và Nguyễn Ánh đã quay lại lật nhà Tây Sơn, đây cũng là chính nghĩa. Chắc quị vị và tôi đều có những bài học lịch sử, có những phán xét chung và những đánh giá riêng của mình về lịch sử. Xét lịch sử nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn, tôi dành tình cảm cho vua Quang Trung, nhân dân cả nước tôn thờ vị anh hùng dân tộc đã có công thống nhất đất nước và chống ngoại xâm. Còn Nguyễn Ánh dù có công mở rộng bờ cõi đất nước nhưng nhờ ngoại bang - hình như quân Xiêm đánh triều Tây Sơn xâm lăng đất nước, "cõng rắn cắn gà nhà" nên bị phán xét là sai lầm. Trở về cuộc chiến 54-75 có lẽ lịch sử rất lâu sau này thiếu những cơ sở và tư liệu sống như bây giờ để phân tích mổ xẻ về tính chất cuộc chiến, nhưng tôi tin vào một phán xét chính nghĩa. Tại sao miền Bắc tuy dù được Liên Xô, Trung Quốc giúp đỡ nhưng sức mạnh quân sự thua xa Mỹ vẫn thắng được đế quốc số 1 này? Tại sao quân đội miền nam lại thua một cách nhanh chóng năm 73-75, dù ngay Mỹ rút đi nhưng tiềm lực quân sự lúc đó của họ vẫn còn vượt so với miền bắc. Việt Nam thắng Mỹ vì sức mạnh của chính nghĩa, VN thắng Mỹ ở ý chí và tinh thần. Nước Mỹ bị phản đối gay gắt của cộng đồng quốc tế lẫn nhân dân trong nước nên phải rút quân. Trong nước đông đảo nhân dân cả nước ủng hộ bộ đội miền Bắc, trong khi tinh thần binh lính miền nam đã suy sụp và thất bại nhanh chóng. Chính nghĩa thắng hung bạo là đó. Hiện tại rất nhiều nơi trong nước có các chùa, đền thờ chủ tịch HCM, đây thực sự mới chính là kho tàng lịch sử trong dân gian để lưu giữ câu chuyện và trở thành truyền thuyết về một vị anh hùng giải phóng dân tộc, giống như Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt.. năm xưa. Giữa tôi và quí vị vẫn còn những quan điểm khác nhau, đều có lý lẽ riêng.. đều có thể được chấp nhận được. Nhưng có lẽ tôi tin lịch sử sẽ phán xét theo một câu nói triết lý: Trong chiến tranh kẻ thắng là chính nghĩa. Anh, TP. HCMSai lầm lớn nhất cuả Mỹ là đã đem quân vào Việt Nam, sự hiện diện cuả quân Mỹ trên đất Việt là nguyên nhân cho cái gọi là sự xâm lược cuả Mỹ vào Việt Nam. Còn Trung Quốc và Liên Xô không đưa quân vào Việt Nam nhưng họ áp dụng kế sách thâm hiểm là " Chống Mỹ cho tới người Việt Nam cuối cùng", cái kế sách là nham hiểm, thâm độc, tại sao miền Bắc không nhận ra mà hoà giải cùng Miền Nam. Muốn nhìn nhìn nhận đây là cuộc nội chiến, thì phải định nghĩa hế nào là nội chiến. Cuộc chiến này, xảy ra trong vùng lãnh thổ của Việt Nam do hai ý thức hệ khác nhau, có sự tham gia trực tiếp cuả con người việt Nam bao gồm nhiều dân tộc với sự hỗ trợ cuả các thế lực nước ngoài bao gồm cà yếu tố tài lực và nhân lực trong đó miền bắc chỉ hiện diện cuả các cố vấn Trung Quốc và Liên Xô- khối Vasava, còn Miền nam có sự hiện diện cuả quân Mỹ và các cố vấn Mỹ. Vậy nên gọi cuộc chiến này là cuộc nội chiến có sự can thiệp cuả nước ngoài mà kết quả cuối cùng là sự chia rẽ dân tộc Việt, tàn phá đất nước Việt từ thế hệ đó đến các thế hệ sau, làm giảm sức sống của dân tộc Việt để rồi cả dân tộc Việt đứng ngoài nhìn chiến lợi phẩm từ cuộc chiến là cái bắt tay giữa Trung Cộng và Hoa kỳ. Quang Huy, ParisKính thưa Giáo sư, trước hết xin trân trọng cảm ơn giáo sư đã có bài viết rất tâm huyết, công phu, đã đưa lại cho độc giả một cái nhìn sâu rộng, đa chiều về cuộc chiến Việt Nam. Cuộc chiến đã để lại một vết thương lớn cả về vật chất lẫn tinh thần mà cho đến nay vẫn chưa hàn gắn được, do đó việc nhìn nhận lại nó là cần thiết để người Việt Nam chúng ta có thể đồng thuận hướng về tương lai. Theo tôi, cuộc chiến 54-75 là một bi kịch lớn của dân tộc Việt Nam. Nó là sự đan xen của khát vọng độc lập vô bờ bến của một dân tộc vừa phải trải qua gần 100 sống dưới ách thực dân và sự đối đầu ý thức hệ đang lên đến đỉnh điểm của cả nhân loại trong thế kỷ trước. Hai chữ độc lập là mong ước tột bậc khiến cho người dân Việt Nam ủng hộ và biết ơn đảng cộng sản, cho dù không hiểu mấy về chủ nghĩa cộng sản. Tình cảm đó những năm 54 là rất thực chất, đảm bảo một thắng lợi chắc chắn nếu có tổng tuyển cử. Nhân dân (đa phần là nông dân) vừa thoát khỏi ách phong kiến đã tin theo đảng là điều đương nhiên, nhưng đồng thời họ cũng coi đảng như một chế độ quân chủ, tức là tuyệt đối tuân theo cả cái đúng lẫn cái sai. Sự biết ơn này đã củng cố khuyết tật cơ bản của chủ thuyết cộng sản, tính độc tài. Ông Ngô Đình Diệm biết rõ điều này, biết rằng người cộng sản không bao giờ cộng tác với ai không cùng quan điểm với họ, nên chống phá đến cùng. Ông ta chống không phải vì cho rằng cộng sản là có hội cho đất nước mà đơn giản chỉ là để bảo vệ quyền lực của mình, không dám tổng tuyển cử vì cũng sợ bị mất quyền lực đó, chống lại sự tham gia của quân Mỹ cũng không gì khác ngoài việc sợ quyền lực bị chia sẻ. Tóm lại giai đoạn này (55-63) là sự đối đầu của hai thể chế độc tài không ai chịu ai, là một cuộc nội chiến của người Việt với người Việt. Xin lưu ý là trong giai đoạn này thế trận khá cân bằng, phía miền Bắc không có chiến công nào đáng kể. Bi kịch của đất nước thực chất bắt đầu từ đây, khi nước Mỹ dần thấy rõ sự thất thế của ông Diệm so với ông Hồ, ở lòng dân chứ không phải ở ưu thế quân sự, nên đã quyết định thay ngựa giữa dòng và trực tiếp tham chiến để đảm bảo một chiến tuyến chống cộng vững chắc, ngăn ngừa lây lan sang các nước khác. Liên Xô ở những năm 60 lại đang ở thời kỳ phát triển đỉnh cao, kỹ thuật quân sự, vũ trụ đã bắt đầu vượt Mỹ nên đã không ngần ngại viện trợ ào ạt. Về phía Việt Nam, sự tham chiến của quân Mỹ làm bùng lên ngọn lửa chống ngoại xâm, sức mạnh chiến đấu của nhân dân được nâng lên gấp bội. Uy thế của đảng cộng sản không ngừng nâng cao, đủ sức che lấp những yếu kém, khuyết điểm như cải cách ruộng đất, kinh tế bao cấp, t! rì trệ, bất công xã hội. Việt Nam bị cuốn vào vòng xoáy, vào biên giới của cuộc đối đầu Đông-Tây, là trung điểm của chiến tranh lạnh. Tên gọi chiến tranh uỷ nhiệm vì thế mà xác đáng, như chính tổng bí thư, tổng kiến trúc sư của chiến lược đánh, đánh đến cùng Lê Duẩn đã phát biểu : "Việt Nam đánh Mỹ là đánh vì Liên Xô, vì khối cộng sản". Dân tộc bị rơi một tấn bi kịch lớn do sự kết hợp của nhiều hoàn cảnh cùng lúc. Giá như lúc đó nước Mỹ tỉnh ngộ ra rằng cộng sản không đáng sợ đến thế, sớm muộn rồi cũng tự sụp đổ thì đã chẳng hốt hoảng lo nó lan đến Hawai bao giờ. Giá như Liên Xô năm 60 là Liên Xô năm 90, để không có súng AK, xe Zin, xe tăng, pháo, mig21, sam 2, xăng dầu .. thì đã cứu được bao nhiêu triệu người Việt Nam. (Tôi dám chắc như vậy vì phía Mỹ không bao giờ có ý định tiến quân ra Bắc). Giá như không xuất hiện một lãnh tụ anh minh, đức độ, để cho cộng sản thay vì là một công cụ lại trở thành một đức tin rồi người ta nhắm mắt làm theo bất chấp hậu quả, tôi tin chắc Việt Nam vẫn sẽ độc lập, thống nhất như bao dân tộc khác. Quá khứ đau thương đã qua, chúng ta không thể mãi nuối tiếc mà phải hướng đến tương lai. Tên gọi chiến tranh Việt Nam như giáo sư đề xuất là hợp lý. Vấn đề là làm sao để có thể phát triển đất nước tiến kịp bạn bè thế giới. Và để phát triển thì câu hỏi đặt ra là có phải sự lãnh đạo duy nhất của đảng cộng sản như hiện nay, một di sản của cuộc chiến đã qua, là hợp lý hay không. Dân tộc Việt Nam có nên tự mình quyết định lấy đường lối phát triển đất nước, thay vì tất thảy tin tưởng, giao phó cho đảng cộng sản tự áp dụng, thử nghiệm và sửa chữa những ý kiến của riêng họ hay không? Minh Nam, Việt NamCó lẽ gọi tên cho đúng thực chất cuộc chiến ở VN 1954-1975 là điều còn sớm vì người Việt do quan điểm cá nhân và do bị cả hai phía tuyên truyền nên không thể thống nhất với nhau được. Con người hành động gì cũng tìm cách giải thích hành động của mình – và họ nêu ra những bằng chứng “hiển nhiên” để tự bênh vực lập luận của mình. Và cái chính là để lôi kéo người khác ủng hộ họ. Trước đây, đất nước đã từng bị chia cắt 200 năm, trong thời gian đó các thế lực phong kiến cầm quyền (Trịnh và Nguyễn) đã đánh nhau nhiều lần. Chúa Trịnh đem quân đánh chúa Nguyễn với danh nghĩa “theo lệnh vua Lê” và “trừng trị kẻ bầy tôi bất trung, thoán nghịch”; đặc biệt, họ còn mong được thiên triều công nhận để thêm phần “chính nghĩa”. Còn chúa Nguyễn chống lại là “do họ Trịnh tiếm quyền, coi vua Lê là bù nhìn”, và họ quyết “diệt Trịnh để phù Lê”. Nam Bắc chia cắt đến mức sau này thư từ giao dịch hai ! bên gọi nhau là “quý quốc”. Lịch sử đã lùi xa, đến nay ta chẳng sợ gì mà không lên án cuộc chiến tranh đó. Gọi chính xác, nó là cuộc nội chiến, huynh đệ tương tàn, do các thế lực thống trị đem xương máu của dân lành bảo vệ quyền lợi ích kỷ của họ. Quyền lợi cao nhât của giới thống trị là được thống trị mãi mãi, vì họ có “chính nghĩa”, được “trời định sẵn”. Hai bên bất phân thắng bại, vì đã cạn lực (do đã phung phí xương máu và tài sản của dân đến cạn kiệt). Nhưng cả hai bên đều có “liệt sĩ”, “chiến công” và giới cầm quyền mỗi bên đều bắt các nhà “sử học” ghi vào sử sách. Vào thời ấy, dân mỗi miền nếu phát ngôn trái với “chính sử” thì mất đầu ngay. Ngày nay, đa số chúng ta đều cho rằng cuộc chiến chống thực dân Pháp là chiến tranh ái quốc, trong đó ĐCSVN có công lãnh đạo. Khi đó, đảng còn yếu nên cố gắng đoàn kết toàn dân và hết sức tranh thủ sự giúp đỡ của phe CS và các lực lượng thông cảm với nguyện vọng độc lập của dân Việt. Tuy nhiên, khi đảng bị Trung Quốc Và Liên Xô CS thúc ép thi hành “đường lối giai cấp” thì thảm hoạ lập tức xẩy ra (Cải cách ruộng đât, diệt tư sản, Nhân Văn Giai Phẩm, chỉnh đốn tổ chức...). Sự tuyên truyền ý thức hệ sau 1954 rất gay gắt và công khai. Nhiều cuộc chỉnh huấn căng thẳng để mỗi cá nhân gột rửa hết tư tưởng phi vô sản. Đáng chú ý là mọi đảng viên và hầu hết dân chúng đều thành thực tin rằng làm cách mạng thì phải dùng bạo lực, phải chỉ rõ được giai cấp thù địch và tiêu diệt không thương tiếc; sau đó sẽ xây dựng một xã hội tốt đẹp. Đảng phát động cuộc chiến tranh chống Mỹ được hầu hết dân miền bắc hưởng ứng và được một bộ phận khá lớn đồng bào miền nam tán thành. Ai cũng thấy Mỹ thay Pháp, đám tay sai của Pháp hầu hết quay sang làm tay sai cho Mỹ. Về sau này, khi chính quyền miền nam mạnh hơn, có thể chế rõ ràng, mới huy động được tiềm lực trong dân chúng chống lại CS thâm nhập. Dân chúng miền nam dù muốn hay không, cứ phải thi hành pháp luật do chính quyến ban bố. Tâm lý chung ở miền bắc là hy sinh vì chống Mỹ là rất xứng đáng, bao nhiêu cũng không tiếc. Nhiều em bé lo rằng minh chưa kịp lớn để ! đánh M ỹ thì kháng chiến đã kết thúc. Đến nay thì mọi sách giáo khoa lịch sử đều nói : cuộc chiến tranh chống Mỹ do đảng ta phát động. Còn VNCH được phe tư bản (đứng đầu là Mỹ) - với trên 40 nước đặt đại sứ (miền bắc có 12 nước đặt đại sứ). Họ cũng “lý lẽ” rằng họ không ký hiệp định Geneve (quy định tổng tuyển cử 1956), và thực tế là quân đội miền Bắc vượt vĩ tuyến 17 vào đánh họ ở miến Nam, họ phải tự vệ. Khi núng thế, họ phải cầu viện “đồng minh”. Nhưng khách quan mà nói, VNCH là phương tiện để Mỹ ngăn làn sóng CS, chứ chẳng phải đồng minh gì ráo. Khi đó ở miền bắc chưa ai tưởng tượng rằng thành trì CS sẽ xụp đổ trong tương lai khá gần, mà chỉ yên chí rằng sau khi VN thắng Mỹ thì sẽ dấy lên cả một phong trào trên toàn cầu đánh đổ phe tư bản. Hầu hết thanh niên rất thuộc và hiểu thấu đáo câu thơ Tố Hữu (ta vì ta ba chục triệu người, còn vì 3000 triệu trên đời). Nếu có dịp đọc Hồi Ký của mấy ông trung ương đảng, người ta thấy đảng CSVN cũng rất phụ thuộc và rất sợ các lãnh tụ LX, TQ. Do vậy, một số ý kiến cho rằng cuộc chiến tranh vừa qua là chiến tranh ý thức hệ, do hai phe tiến hành, nhưng lấy VN làm chiến trường, lấy xương máu hai miền để thử vũ khí. Thế lực đứng đằng sau hai phe đã nhiều dịp công khai nói ý đồ của họ. Riêng tôi, có anh (và bạn bè, làng xóm) từ miền Bắc vô nam đánh Mỹ, nhưng thực tế anh tôi chỉ giết được “nguỵ” (dũng sĩ diệt nguỵ) và cuối cùng bị “nguỵ” giết. Do vậy, tôi muốn nói rằng anh tôi được Đảng ta phái vào miền nam chống xâm lược, nay là liệt sĩ. Nói là huynh đệ tương tàn thì cái chết của người thân, hàng xóm, dân làng, bạn bè tôi... phỏng còn có ý nghĩa gì? Tôi tin rằng hậu thế vẫn gọi tên cuộc chiến tranh như tôi mong đợi. Lê Thanh, BostonAnh Duy ở Quy Nhơn tại sao tức giận dữ vậy? Chủ đề này hình như không phải nói về "Nhân Quyền", anh có hơi bị lạc đề không? Anh không sống ở Mỹ cho nên anh không có đủ tin tức về những chính sách đối ngoại của chính phủ Mỹ. Mong anh lên mạng và vào CNN.com để biết rõ hơn về tin tức hàng ngày của Mỹ. Mặc dù tôi nghĩ anh bị lạc đề, nhưng tôi cũng sẽ trả lời câu hỏi của anh. Tôi không muốn tranh cãi với anh về Irag tại vì chiến tranh chưa kết thúc, khi nào tình hình được ổn định thì thực hư sẽ rõ. Về Cuba hàng ngày đều có người vượt biên sang Mỹ. Nếu Mỹ muốn họ, không cần phải gây mất trật tự đơn giản như vậy thôi đâu. Họ không muốn tốn công sức mà thôi. Một nước tốt đẹp thì tại sao có người vượt biên. Bắc Triều Tiên, họ luôn muốn viện trợ của Mỹ và đưa bom nguyên tử ra để hù dọa. Bằng chứng là họ luôn muốn thương lượng đơn phương với Mỹ, nhưng Mỹ không chịu. Nếu Bắc Triều Tiên sử dụng bom nguyên tử thì những nước lân cận sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp chứ Mỹ đâu có hề hấn gì. Bắc Triều Tiên nghèo rớt mồng tơi thì có lợi gì cho Mỹ đâu mà gây mất trật tự. Nhưng tại sao họ vẫn lên tiếng tại vì họ phải bảo vệ những nước đồng minh như là Nam Triều Tiên, Nhật Bản...Mà hình như Bắc Triều Tiên là nước gây chuyện chứ không phải là Mỹ. Còn Trung Quốc và Việt Nam. Họ chỉ lên tiếng như vậy thôi chứ họ có làm gì hai nước này đâu. Vả lại bộ anh thấy những gì mà Mỹ gọi là "Nhân Quyền" là sai hết sao? Trong quan hệ bang giao thì luôn có những điều kiện. Và đây là điều kiện của Mỹ. Ví dụ: anh muốn bang giao với tôi thì đây là điều kiện của tôi, và kia là điều kiện của anh, thế thôi. Cho anh một ví dụ: trong "Nhân Quyền" có vấn đề "Child Labor" và nó có ảnh hưởng đến luật pháp của Mỹ. Nó còn ảnh hưởng đến sự cạnh tranh giá cả ở thị trường Mỹ. Chẳng lẽ anh nói "Child Labor" là đúng? Còn ở Châu Phi có rất nhiều chính sách đối với những nước có bạo loạn và có nhiều ngân sách để ngăn chặn HIV ở Châu Phi. Nhưng theo tôi nghĩ đây là chuyện của LHQ. Anh nên suy nghĩ lại, chuyện gì cũng phải có lý do của nó. Xin hầu chuyện anh về vấn đề Irag lần sau. Xin cám ơn. Brian Nguyễn, CaliforniaTôi thấy tên "Chiến tranh Việt Nam" là đúng nhất. Tôi cũng xin góp vài nhận xét về cuộc chiến của VN và Cumpuchia, thật ra có bạn cho rằng VN là chính nghĩa bởi đã giải thóat cho dân Cumpuchia khỏi nạn diệt chủng....Bề ngoài là như vậy, nhưng nếu tìm hiểu sâu hơn thì ý nghĩa đích thực của cuộc chiến đó không phải VN đi giải phóng cho dân Cumpuchia mà là thay thế chính phủ Cumpuchia lúc đó bằng một chính phủ khác theo phe của mình cùng phe với Liên xô thế thôi. Còn nói đến việc nhiều người cứ bào chữa cho chính quyền VN đương thời bằng mọi thứ chẳng hạn như "đang đổi mới, đang tên đường cải cách kinh tế thị trường..." Đảng CS và chính quyền VN (kể cả VNDCCH) từ 1945 đến nay biết bao là sai lầm, qúa nhiều không kể hết nơi đây, nhưng có chịu rời ghế đâu. Còn bọn phương tây tư bản xấu xa, nếu Thủ lãnh Quốc gia điều hành đất nước kém, chưa nói là sai lầm trầm trọng, thì nhiệm kỳ tới, dân sẽ phế bỏ để bầu lên người khác. Duy, Quy NhơnTheo tôi, tại sao bây giờ lại đặt ra vấn đề thay đổi tên gọi làm gì, phải chăng quý đài có ý gì khác, bây giờ cho tôi hỏi: Tại các nước Châu Phi đang đói kém, nạn xung đột sắc tộc, li khai diễn ra hàng ngày, nhân quyền ở đây coi như "xấp xỉ bằng không" tại sao Mỹ không can thiệp? Tại sao Mỹ cứ nhằm vào Iraq hay Cuba, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam? Phải chăng đây là những khu vực chiến lược, để Mỹ làm bá chủ toàn cầu? Thái độ tự coi mình là nước đàn anh, áp đặt các nước phải theo mình? Tôi khẳng định rằng phía sau chiêu bài "nhân quyền, dân chủ" là cái cớ để gây mất trật tự an ninh các quốc gia khác. Mỹ nên lưu ý: tất cả các nước sẽ tiêu diệt ý đồ ngông cuồng đó của Mỹ. Tôi tin rằng ở Mỹ rất tự do, tự do một cách bệnh hoạn, con cái hỗn láo với bố mẹ, trẻ em cầm súng bắn thầy cô, ai cũng có thể sử dụng súng... đó là kiểu tự do gì vậy? Người Mỹ nên thay đổi quan điểm và nên biết điều hơn để cho thế giới này bình yên, nếu không Mỹ sẽ không thể nào tránh khỏi làn sóng chống Mỹ trên toàn thế giới đi đầu là Nga và Trung Quốc. Nếu có thể cho tôi phát động một cuộc chiến tôi sẽ phát động cuộc chiến: " Chống thói ngông cuồng của Mỹ" dạy cho Mỹ mộ! t bài học để Mỹ hiểu thế nào là " Tự do, bình đẳng". Nguyễn Nam, Cincinnati, Hoa KỳQua ý kiến các bạn về cuộc chiến VN gửi đến diễn đàn này của đài BBC, tôi thấy có lẽ mong muốn đoàn kết dân tộc của chúng ta sẽ còn rất lâu mới thực hiện được. Đầu tiên từ "đoàn kết" có nghĩa là tất cả mọi thành viên trong một tập hợp đều có chung một mục đích và thống nhất với nhau về cách hành động để đạt mục đích đó. Rất tiếc điều đó đã không diễn ra trên forum này và theo hiểu biết của tôi, nó cũng không diễn ra ngoài thực tế xã hội. Những người theo tư tuởng Cộng Sản kêu gọi xoá bỏ hận thù để đoàn kết dân tộc nhưng vẫn giữ quan điểm về cách nhìn nhận cuộc chiến và ý thức hệ như là 30 năm về trước, khi mà lòng hận thù đố kỵ lên đến cực điểm. Như vậy thử hỏi phía bên kia có thể nào đứng về phía các bạn. Còn những người theo chủ nghĩa Quốc Gia lại chỉ toàn đem những mặt không hoàn thiện của chính quyền hiện tại ra để chê bai. (Chính các bạn cũng biết trước 75 cũng có tham nhũng, tệ nạn). Các bạn có nghĩ người hàng xóm bị các bạn xỉ vả cả ngày sẽ đối đãi tốt với mình? Theo ý kiến chủ quan của tôi, sự đoàn kết sẽ được hình thành khi mỗi bên phải thay đổi quan điểm của mình để đến gần hơn mục tiêu chung là xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh. Không thể có sự đoàn kết khi cờ Vàng vẫn Vàng, Đỏ vẫn Đỏ. Có lẽ cần một lá cờ giữa Vàng lẫn Đỏ, một lá cờ Hồng mà tổ tiên đã dùng chăn? Minh Hải, TP. HCMTheo tôi: tên gọi của cuộc chiến này không còn phải bàn cãi đó là cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược để thống nhất tổ quốc, còn việc đặt tên khác là sự chối tội và bào chữa của Mỹ. Tất cả mọi người đều biết không có Mỹ can thiệp đem súng đạn và quân vào Vn thì đã không có cuộc chiến 20 năm với nhiều đau thương mất mát. 1, năm 1945 nước Vn đã nổi dậy chống Nhật dành độc lập và tuyên bố với thế giới và đồng bào nước Vn đã độc lập. 1946, cả nước tiến hành bầu cử bầu ra chính phủ đầu tiên, lúc đó nước Vn đã là một, 3 miền cùng chung một nước Vn thống nhất. 12/46 Pháp lần thứ 2 xâm lược Vn. Sau chiến thắng 1954 ở điện Biên phủ, hiệp định Geneve được ký kết, 2 miền tạm thời chia cắt,quy định 2 năm sau sẽ tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Nhưng Mỹ đã nhảy vào Mn thay chân Pháp dựng lên chính phủ tay sai, ngăn cản không cho tổng tuyển cử để thống nhất đất nước, vì họ biết rằng lúc này bầu cử thì ông Hồ sẽ thắng. Mỹ muốn chia cắt Vn lâu dài. Xin thưa với bạn Kim Dung là không phải Chính phủ Vn không cho bầu cử năm 1956 nhé, mà Mỹ Diệm đã không thực hiện tổng tuyển cử trong cả nước. Lúc đó 2 miền đấu tranh đòi thực thi hiệp định Geneve, khi cơ hồi hoà bình không còn đến năm 1960 ông Hồ mới quyết định đấu tranh vũ trang để thống nhất đất nước. Các phong trào đồng khởi của nhân dân, sinh viên diễn ra khắp Miền nam dương cao khẩu hiệu " đảo đảo đế quốc Mỹ xâm lược, đảo đảo chính phủ bù nhìn Ngô đình Diệm", rồi các phong trào phản đối Mỹ đem quân xâm lược và dùng B52 ném bom huỷ diệt MB đã diễn ra khắp nơi trên thế giới, từ Châu Âu, Mỹ la tinh, châu A', mà hình ảnh đó đã được các phóng viên nước ngoài ghi lại. Khi Mỹ không ưa chính quyền Diệm thì đã tiến hành đảo chính gia đình họ Ngô, để dựng lên chính quyền Thiệu dễ sai bảo hơn. Tôi tin nhiều người biết các vụ thảm sát ở Sơn Mỹ, rồi lực lượng mãnh Hổ của quân đội Mỹ sát hại hàng trăm người dân Vn, đem bom B52 dải thảm Hà nội để đưa Hà nội 1000 năm tuổi trở về đồ đá, dải chất độc da cam trên khắp miền nam, mà đến nay 3 triệu người dân Vn bị nhiễm, đó là tội ác xâm lược của Mỹ. Xin thưa với bạn Nguyên Anh ở SanJo. Dân tộc Vn ta từ xưa đến nay là dân tộc yêu hoà bình, độc lập, không để cho bất kỳ kể ngoại bang nào xâm lược, độc lập dân tộc là điều bất khả xâm phạm khi kể thù xâm lược thì giặc đến nhà đàn bà cũng đánh. Khi đã dành được độc lập rồi thì sẵn sàng hoà hiếu, quên đi hận thù. Vn bây giờ gác bỏ hận thù quá khứ làm bạn với tất cả các nước trong đó có Mỹ, Úc, Nam hàn cũng là thể hiện tinh thần hoà hiếu hiếu của cha ông. Theo tôi Nhà nước Vn đã cởi mở hơn rất nhiều, khuyến khích mọi người dân làm giàu chính đáng, dân chủ và nhân quyền rồi sẽ cải thiện trong tiến trình hội nhập. Đất nước đã chịu qua nhiều đau thương mất mát, và chia rẽ, đã đến lúc mọi người cùng chung tay xây dựng đất nước. Xin cảm ơn quý vị. Andrew Phan, Brisbane, ÚcTheo tôi, muốn đánh giá một cuộc chiến tranh, ta phải tìm hiểu mục đích tối hậu của nó. Thông thường, trên lý thuyết, nếu có một cuộc chiến tranh nào xẩy ra, cần phải kịch liệt lên án những quốc gia chủ động. Nhưng trong thực tế, ta thấy cũng có những cuộc chiến tranh là cần thiết và chấp nhận nó, như những cuộc chiến tranh nhằm lật đổ những chế độ phi nhân, tàn bạo, phản dân chủ, chuyên gây bất ổn. Như trước đây, V.N mang quân qua Cam bốt, lật đổ chế độ Khờ-me đỏ, lúc đó V.N bị nhiều nước trên thế giới lên án và cô lập. Nhưng cho đến nay phải công nhận Cam-bốt khá hơn dưới thời Khờ-me đỏ rất nhiều, đất nước hòa bình và ổn định, như vậy cuộc chiến tranh đó là cần thiết và hợp lý. Có nhiều người Cam-bốt hiểu được giá trị đó, họ phải biết ơn V.N. Nay, Mỹ đem quân qua lật đổ chế độ Saddam Hussein, Mỹ cũng bị nhiều nước lên án. Nếu Mỹ làm đúng như lời hứa là xây dựng một nước Iraq dân chủ và ổn định trong vùng, rồi sau đó Mỹ rút toàn bô quân đội chiếm đóng, tới lúc đó cũng chẳng có ai nói Mỹ là kẻ xâm lăng, thực dân. Nhưng chuyện đó phải để thời gian trả lời. Nay đặt trường hợp, nếu phía Mỹ thắng cuộc chiến V.N và xây dựng một thể chế dân chủ, V.N trở nên phồn thịnh như Nam Hàn, lúc đó đâu có ai nói là Mỹ xâm lăng, thực dân. Trong suốt cuộc chiến, phía Cộng sản V.N đã vi phạm các Hiệp định hay các Thỏa hiệp mà họ đã đặt bút ký, tỷ như trong Hiệp định Paris 1973, có ghi hai bên lâm chiến đâu ở đó, không được dành dân lấn đất, tấn công lẫn nhau… nhưng phía Cộng sản V.N. có thi hành đúng theo Hiệp định đâu ! Họ đánh chiếm rất nhiều nơi và cuối cùng họ chiếm toàn bộ Miền nam V.N bằng võ lực, trái với tinh thần Hiệp định Paris. Đúng giao thừa Tết Mậu thân, năm 1968 phía C.S.V.N đồng loạt tấn công các đô thị, thị trấn Miền nam V.N, đã vi phạm thỏa hiệp hưu chiến mà chính họ đã cam kết. Còn phía V.N.C.H không cho tổng tuỵển cử 1956 theo như Hiệp định Geneve qui định, vì họ biết rõ những thủ đoạn tuyên truyền và chính sách kiểm soát từ tư tưởng đến hành động người dân của C.S, về điểm này C.S là bậc thầy, phía V.N.C.H thua xa. Biết được điều đó nên phía V.N.C.H không đặt bút ký Hiệp định Geneve 54. Nay trở lại vấn đề đặt tên cho cuộc chiến đó thật không dễ dàng vì bên nào cũng cho mình là đúng cả. Theo tôi, đặt tên nó là cuộc chiến tranh V.N là tạm ổn, vì nó xẩy ra tại V.N và là cuộc chiến tranh lớn và lâu dài. Còn những cuộc chiến tranh nhỏ như Việt nam lật đổ Khờ-me đỏ hay Việt nam với Trung quốc thì phải có cái tên kèm theo tỷ như chiến tranh biên giới Hoa Việt. Phương Nam, San JoseHình như không một người Việt Nam nào lại không muốn quên quá khứ để cùng nhau tiến tới tương lai. Nhưng quá khứ vẫn là bóng ma nếu nó không được giải quyết đến tận ngọn nguồn, gốc rễ. Mà muốn giải quyết một việc gì hay vấn đề gì thì trước tiên chúng ta phải đặt cái tên cho nó. Vì vậy, việc xác định cái tên cho cuộc chiến tại xẩy ra tại Việt Nam từ năm 1955-75 là điều quan trọng. Vì nếu không quan trọng như nhiều người xác nhận thì chắc chắn trong các ý kiến đã không có những cái nhìn đầy thiên vị và cảm xúc cá nhân. Nghĩa là tùy thuộc ở chỗ đứng của người viết nhìn về cuộc chiến đó nên mang nhiều chủ quan hơn là cách nhìn khách quan của người đọc lịch sử từ con mắt khoa học. Trần Hải, CanadaXin anh Chế Trung Hiếu đừng nên nói ẩu. Anh đừng đánh giá thấp những người vào diễn đàn này. Anh nên hỏi lại là trong thời gian 1955 - 1975, anh đang ở đâu thì đúng hơn. Tôi sinh tại Sài Gòn, sống ở đó thời gian trên. Tôi từng là học sinh, rồi sinh viên ở đây cho đến khi rời Sài Gòn năm 1979. Xin lỗi anh, nhưng thời gian đó, tôi không thấy sinh viên học sinh ở Sài Gòn biểu tình rầm rộ như anh kể. Chỉ vài lần biểu tình năm 1970 phản đối nhà trường tăng học phí mà thôi. Tuy rằng có một số sinh viên nằm vùng gài vào các trường như ông Huỳnh Tấn Phát, nhưng cũng không thể tạo nên ''biểu tình dữ dội' như anh bảo. Anh vẫn còn thái độ trịch thượng, ban ơn cho chúng tôi như thế, thì làm sao nói việc hòa giải. Hòa giải thật sự là chúng ta tôn trọng ý kiến, quyền lợi, tư tưởng của đôi bên. Hoàng Trung, Garden GroveGởi bạn Chế Trung Hiếu. Nghe khẩu khí của bạn,Đọc giả trên diễn đàn này đã biết bạn là ai rồi, xin miễn bàn. Có một điều xin hỏi bạn, cuộc chiến mà những người Công Sản gọi là cuộc chiến tranh Giải phóng Miền Nam, thì thực chất ngày hôm nay có thể gọi ngược lại hay không? Thực tế là, những bước đi cải cách của Chính phủ Hà Nội ngày hôm nay gồm các mặt: Kinh Tế, Giáo Dục,Y Tế, Xã Hội là dọ dẫm đi theo Đường lối cai trị của Chính quyền miền Nam trước 1975, nhưng ở dạng thô thiển và không đồng bộ. Còn công, tội, tên gọi cuộc chiến này thì hãy để lịch sử phán xét. Nhưng có một điều bạn nên nhớ rằng, trong suốt cuộc chiến, nhân dân Miền Nam vừa tự vệ trước sự xâm lăng của Việt Cộng, vừa bảo vệ lãnh thổ. Không một tất đất nào rơi vào tay ngoại bang. Còn những mất mát trong cuộc chiến, thì đó là hệ quả tất yếu của bất cứ Quốc Gia nào có sự dính líu đến Cộng Sản. Điển hình là Liên Sô, số nạn nhân chết trong hai cuộc chiến, ít hơn số nạn nhân bị thanh trừng từ 1919-1990. T.B. Minh, HungaryGửi bạn Nguyễn Anh, San Jose. Bạn đã viết :"Tại sao ngụy đã nhào rồi, quý vị lại ngửa tay ra nhận 3 tỷ Mỹ Kim hàng năm? Bạn Anh ạ , tôi đoán chắc bạn chưa bao giờ gửi những đồng tiền xương máu của mình về để giúp đỡ cho người thân trong nước nên mới phát biểu như vậy. Nhưng nếu bạn đã có gửi cùng với những lời trên thì còn đáng buồn hơn. Nhiều Việt kiều dành dụm được tiền, gửi về VN là để giúp đỡ người thân của họ ,họ mong muốn những người thân của họ đỡ vất vả hơn hoặc sung túc hơn. Có lẽ nào những Việt kiều đó lại nghĩ rằng cha mẹ anh chị ở VN ngửa tay xin tiền từ họ? Nếu bạn gửi tiền về VN thì cũng là cho cha mẹ anh chị bạn chứ nào cho cha mẹ anh chị tôi, chứ nào cho ông tổng bí thư hay ông chủ tịch nước? Tiểu học sĩTheo nhận định của tôi, GS. Lê Xuân Khoa đã kỳ công dàn trải lớp lang tất cả những giai đoạn lịch sử VN cận đại mà ông thu thập được từ nhiều nguồn sử liệu đáng tin cậy, để chúng ta có thể nhìn lại cuộc chiến trên đất nước mình một cách bao quát hơn. Trong chúng ta chắc chắn rất nhiều vị lớn tuổi đã từng trải qua, hoặc từng nghe nói đến nhiều sự kiện trùng hợp, để có thể đánh giá được những gì ông trình bày. Cho nên trong chủ đề này tôi thấy rất nhiều người tham gia ý kiến, mặc dù hoàn cảnh và quan điểm còn dị biệt, nhưng vô hình chung đã có những vấn đề được chấp nhận giống nhau. Để không lập lại những gì mà các quý vị đã phân tách, tôi mạo muội đưa ra so sánh điều tôi thấy trong chủ đề này, giống như giáo sư Khoa là người bày ra một bữa tiệc, mà quý vị là những thực khách. Những món ăn của bữa tiệc gồm rất nhiều món lạ, xào nấu bởi các tay đầu bếp thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, đàn anh Liên Xô, đàn chị Trung quốc, đàn em VNCH, đàn em VNCS. Rồi nhìn vào những khay thức ăn mà quý vị tự chọn, đã thấy rất nhiều người khẩu vị giống nhau, rất nhiều người gắp thêm những món ăn họ chưa từng thử, và chỉ có một số rất ít vì lý do có thể là bịnh tật phải ăn kiêng, nên chỉ ăn món gì mà họ vẫn từng ăn. Từ so sánh này, tôi thấy hầu hết quý vị đã lần lượt chấp nhận thêm những quan điểm mà trước đây còn phủ nhận, chỉ có một số ít không quan trọng là vẫn còn cố chấp, ý kiến của họ chỉ đơn giản "yes", "no" , sớm muộn sẽ sửa đổi hoặc bị đào thải. Trên diễn đàn nào thì cũng có ngộ nhận, nhưng sáng suốt và hoà giải, thế nào rồi quý vị cũng đạt được một mẫu số chung cho Việt Nam tiến bộ, cho một nền dân chủ thiết thực. Andrew Phan, Brisbane, ÚcTheo tôi, muốn đánh giá một cuộc chiến tranh, ta phải tìm hiểu mục đích tối hậu của nó. Thông thường, trên lý thuyết, nếu có một cuộc chiến tranh nào xẩy ra, cần phải kịch liệt lên án những quốc gia chủ động , nhưng trong thực tế, ta thấy cũng có những cuộc chiến tranh là cần thiết và chấp nhận nó, như những cuộc chiến tranh nhằm lật đổ những chế độ phi nhân, tàn bạo, phản dân chủ, chuyên gây bất ổn … Như trước đây, V.N mang quân qua Cam bốt, lật đổ chế độ Khờ-me đỏ, lúc đó V.N bị nhiều nước trên thế giới lên án và cô lập và trong suốt cuộc chiến đó, không tránh khỏi những chết chóc, mất mát, đau khổ và thiệt hại cho cả hai phía, nhưng cho đến nay ai cũng phải công nhận Cam-bốt khá hơn dưới thời Khờ-me đỏ rất nhiều, đất nước hòa bình và ổn định, như vậy cuộc chiến tranh đó là cần thiết và hợp lý, có nhiều người Cam-bốt hiểu được giá trị đó, họ phải biết ơn V.N. Nay, Mỹ đem quân qua lật đổ chế độ Saddam Hussein, Mỹ cũng bị nhiều nước lên án… nếu Mỹ làm đúng như lời hứa là xây dựng một nước Iraq dân chủ và ổn định trong vùng, rồi sau đó Mỹ rút toàn bô quân đội chiếm đóng, tới lúc đó cũng chẳng có ai nói Mỹ là kẻ xâm lăng, thực dân …và người dân Iraq phải biết ơn người Mỹ mới đúng, nhưng chuyện đó phải để thời gian trả lời. ...Trong suốt cuộc chiến, phía Cộng sản V.N đã vi phạm các Hiệp định hay các Thỏa hiệp mà họ đã đặt bút ký, tỷ như trong Hiệp định Paris 1973, có ghi hai bên lâm chiến đâu ở đó, không được dành dân lấn đất, tấn công lẫn nhau… nhưng phía Cộng sản V.N. có thi hành đúng theo Hiệp định đâu! Họ đánh chiếm rất nhiều nơi và cuối cùng họ chiếm toàn bộ Miền nam V.N bằng võ lực, trái với tinh thần Hiệp định Paris. Đúng giao thừa Tết Mậu thân, năm 1968 phía C.S.V.N đồng loạt tấn công các đô thị, thị trấn Miền nam V.N, đã vi phạm thỏa hiệp hưu chiến mà chính họ đã cam kết… Còn phía V.N.C.H không cho tổng tuỵển cử 1956 theo như Hiệp định Geneve qui định , vì họ biết rõ những thủ đoạn tuyên truyền và chính sách kiểm soát từ tư tưởng đến hành đ! ộng người dân của C.S, về điểm này C.S là bậc thầy, phía V.N.C.H thua xa. Biết được điều đó nên phía V.N.C.H không đặt bút ký Hiệp định Geneve 54. Nay trở lại vấn đề đặt tên cho cuộc chiến đó thật không dễ dàng vì bên nào cũng cho mình là đúng cả. Theo tôi, đặt tên nó là cuộc chiến tranh V.N là tạm ổn, vì nó xẩy ra tại V.N và là cuộc chiến tranh lớn và lâu dài, còn những cuộc chiến tranh nhỏ như Việt nam lật đổ Khờ-me đỏ hay Việt nam với Trung quốc thì phải có cái tên kèm theo tỷ như chiến tranh biên giới Hoa Việt… Chính Nhân, Hà NộiChào ông Chế Trung Hiếu. Năm 2005 rồi mà ông còn mê ngủ vậy?. Tôi nghĩ không lầm ông chắc là "Cái loa của Đảng và Nhà Nước". Hãy tỉnh dậy đi ông. Nhà Nước đang cần đôla mà ông!!! Chế Trung HiếuThưa Ngài Giáo Sư Lê Xuân Khoa, vậy chứ khi cuộc chiến tranh tại Việt nam từ 1955-1975 Ngài GS đã sống và làm gì ở đâu vậy? Học Sinh và Sinh Viên miền Nam chúng tôi lúc đó từ Huế đến Saigòn thường hay xuống đường giương cao các khẩu hiệu "Đả Đảo Đế Quốc Mỹ Xâm Lược" "Quân Xâm lược Mỹ cút đi"... Cuộc chiến đấu chống Mỹ xâm lược của Nhân dân Việt nam chúng tôi không những được Nhân dân Trung Quốc, Liên Xô giúp đỡ mà còn được sự ủng hộ bằng cả tinh thần và vật chất của những người có lương tri trên toàn thế giới, trong đó có cả Nhân dân tiến bộ Mỹ. Từ Âu sang Á chỗ nào Đế Quốc Mỹ cũng bị lên án, nhất là sau khi chúng bắn giết hãm hiếp hơn 500 đồng bào vô tội ở Sơn Mỹ... Chiến tranh đã lùi xa, nhân dân chúng tôi đã chịu nhiều thiệt thòi do cuộc chiến tranh. Tuy nhiên với truyền thống tốt đẹp và vị tha của Dân tộc Việt Nam, chúng tôi đã dám "Khép lại quá khứ nhìn về tương lai" xoá bỏ hận thù ra sức củng cố mối đoàn kết dDân tộc và bắt tay làm bè bạn với các dân tộc. Với âm mưu muốn diễn biến hoà bình, phủi tay tội ác của bọn tay sai đế quốc Mỹ đối với nhân dân Việt nam trong quá khứ thì bày đặt ra cái trò " Gọi lại tên cho cuộc chiến Việt Nam". Cũng giống như hiện nay, chỉ có tay sai cho Mỹ mới đồng tình gọi cuộc chiến xâm lược Iraq là "Cuộc Cải cách Dân chủ". Nguyễn Anh, San JoseRiêng cá nhân tôi, tôi hoàn toàn đồng ý với nhân định của giáo sư Lê Xuân Khoa. Các quý vị bênh vực cho CNCS cứ nhất định cho là cuộc chiến VN đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào là đúng, là công của Việt Cộng thì tôi chỉ xin quý vị trả lời hộ cho những câu hỏi sau đây của tôi: Tại sao Mỹ đã là xấu là xâm lăng thế sao quý vị đã đánh cho Mỹ cút đi rồi, sao bây giờ lại rước Mỹ trở lại và gửi rất nhiều cán bộ và du học sinh sang Mỹ du học để làm chi vậy? Tại sao ngụy đã nhào rồi, quý vị lại ngửa tay ra nhận 3 Tỷ Mỹ Kim hàng năm? Ông Nông Đức Mạnh chả nói là Đảng Cộng Sản đã có những sai lầm nghiêm trọng trong đường lối, chính sách nhất là trong giai đoạn sau khi đã lấy được miền Nam, quý vị có nghe, có đọc điều này không? Sau đó ông Mạnh còn kêu gọi hòa giải, hòa hợp với những người VN ở ngoại quốc. Muốn hòa giải, hòa hợp mà vẫn ăn nói ngược ngạo, vẫn tranh công kiểu này thì ai mà tin được. Quý vị nên nhớ đánh Pháp đánh Mỹ là công của tất cả dân VN chứ không phải là công riêng của Việt Cộng đâu nhé. Thành quả này là công sức bao gồm tất cả mọi thành phần đảng phái, vua quan, tôn giáo, sắc tộc mọi miền trong cả nước. Kim DungXin chào các anh chi, tôi không định viết nhưng rồi tay cũng không yên. Vấn đề tên gọi cho cuộc chiến, tôi có nhận xét: nếu khách quan từ ngoài nhìn vào thì gọi là cuộc “chiến tranh Việt nam”; đứng từ phía trong nhìn chung thì đây là cuộc nội chiến: cha con, anh em chém giết lẫn nhau…; đứng phía Miền Băc thì đây là cuộc chiến đảng Cộng sản chiếm Miền Nam và đã thắng; đứng phía Miền Nam, đây là cuộc chiến chống Cộng sản Niềm Bắc xâm chiếm Niềm Nam nhưng đã thất trận! Tôi xin giải thích thêm tên gọi thứ 3: Cộng sản luôn hô hào tràn ngập sách giáo khoa cũng như trên mọi truyền thông: 30/4/75 là ngày giải phóng Niềm Nam Việt nam. Nhưng nếu ta phân tích kỹ thì không phải thế. Này nhé Cộng sản Niềm Bắc là do ông Nguyễn Ái Quốc đưa từ nước ngoài về để chống lại Pháp. Hiệp định Genève 1954, Pháp trả lại chủ quyền cho Việt nam. Niềm Bắc, chủ nghĩa CS chiếm đóng; Miền Nam của chính phủ quốc gia Việt nam chuyển từ chính quyền bù nhìn của Bảo Đại sang chính quyền Diệm. Nếu cứ đất ai nấy ở, nhà ai nấy sống, cơm ai nấy ăn thì đâu có “20 năm nội chiến từng ngày”. Cho tôi gởi nhắn bạn Thu Hà ở Hà nội, tôi có lần hỏi ba tôi, (người đã chứng kiến qua các thời kỳ: Pháp, Nhật, Việt minh, Mỹ, Việt cộng) sao Chính phủ Việt nam không giữ lời hứa tổng tuyển cử năm 1956? Ba tôi trả lời: vì Cộng sản đã gài quân khắp cả miền Nam, nên ông Diệm cho trưng cầu dân ý: bất tín nhiệm Bảo Đại và không chấp nhận tổng tuyển cử. Không nói bạn cũng biết, nếu miền Nam cho tổng tuyển cử thì kết quả đã có sẵn rồi ! Cho tôi nhắn gởi Quang Huy, Hà nội , có lẽ anh chỉ học lịch sử chiến thắng Niềm Nam trong các sách giáo khoa ở Niềm Bắc nên có lối nhìn theo kiểu ấy! Quang Huy có biết không, vào năm 69- 70, bà con của tôi vào rừng khai phá đất để sinh sống, họ đều bị bắt dẫn đi, may còn vài người trốn về, khóc bù lu nói: “ họ bị Việt cộng bắt dẫn đi sâu vô rừng rồi. Việt cộng người đi đằng trước, một người đi đằng sau, nghe tiếng súng nổ, người sau đi nhanh ra trước nên tôi trốn chạy về!”. Những người bị bắt đó, sau thời gian biệt tăm, trở về, đứng lên chống Mỹ- nguỵ, bắn cả anh em mình sau khi bị nhồi nhét. Chú tôi là điển hình và Dượng tôi bị chính anh ruột mình bắn chết! Mặt trận GPMN, trong thời chiến thì chối phăng với quốc tế là không phải của CS, như sau năm 75, hiển nhiên trở thành CS, nghĩ cũng ngộ thật, việc làm mờ ám đó cho thấy bản chất thế nào rồi! Ở đây tôi không bênh ai và cũng không muốn nhắc lại để gây chia rẽ, tôi rất đồng ý với Quang Huy, chúng ta hãy gác quá khứ để cùng nhau xây dựng quê hương. Nhưng không vì thế mà chúng ta bóp méo lịch sử! hãy trả lại cho lịch sử sự thật của nó. Le Thanh, BostonÝ kiến của tôi là không nên tranh cãi nữa, tại vì chiến tranh đã qua 30 năm, tên nào cũng được. Điều chúng ta cần làm là làm sao để nước VN được giàu mạnh. Tôi có một đề nghị: Nếu chính phủ VN thật sự muốn hàn gắng dân tộc thì phải để cho những người Việt ở nước ngoài trở về tham gia chính quyền. Cho phép họ được tự do lập đảng phái để đến lúc bầu cử được tự do ứng cử. Để xem người dân VN bầu cho chính quyền nào. Nếu người CS tự tin họ là chính nghĩa và được nhân dân VN ủng hộ thì tại sao lại không tổng tuyển cử như hiệp định Geneve. Mặc dù đã trể gần 50 năm, nhưng trể còn hơn không. Nếu Đảng CS thắng cử thì những người quốc gia không còn gì để chống nửa, mà họ phải làm việc gì đó có lợi cho dân để lần tuyển cử cử sau họ có cơ hội thắng cử. Bên phía quốc gia luôn chống đối Đảng CS thì cứ đê! ̉ cho họ tham gia chính quyền, để xem họ làm được gì cho nhân dân VN. Tổng tuyển cử một lần nửa với sự giám sát của LHQ là cách duy nhất để hòa giải dân tộc. Đây chỉ là ước mơ của tôi thôi, chứ tôi biết là giấc mơ này sẽ không bao giờ thành sự thật. Nhưng mà nếu ngày đó có thật thì???????? Chỉ nghĩ tới thôi mà đã vui mừng không thể nói nên lời.
Tính từ thứ Tư 19/12 này, nước Anh chỉ còn đúng 100 ngày để rời Liên hiệp châu Âu.	100 ngày đến Brexit: Anh vẫn 'dùng dằng nửa ở nửa đi'?	Điều 50 Hiệp ước Lisbon: từ 29/03/2019 Anh không còn trong EU Dù thỏa thuận Brexit có qua được kỳ bỏ phiếu tháng 1/2019 hay không, hạn chót để Điều 50 Hiệp ước Lisbon có hiệu lực là từ 29/03/2019: Anh không còn trong EU. Theresa May thoát hiểm phiếu bầu tín nhiệm 'Anh có quyền đơn phương hủy Brexit' Anh Quốc và hai mặt đối nghịch của Brexit Hôm 12/12, Thủ tướng Anh Theresa May đứng trước nguy cơ phải từ chức khi đối mặt với cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm. Mặc dù tiếp tục giữ được vị trí lãnh đạo đảng Bảo thủ nhờ giành 200 phiếu trên tổng số 317 phiếu bầu tín nhiệm, nhưng có thể thấy rằng 117 dân biểu Bảo thủ bỏ phiếu bất tín nhiệm là "điều không dễ chịu chút nào" và là "một đòn thực sự" cho uy tín chính trị của bà. Các đời thủ tướng trước bao gồm các ông John Major và Tony Blair hôm 17/12 liên tục thúc giục một cuộc trưng cầu dân ý khác nếu như các nghị sĩ trong đảng không thống nhất được cách giải quyết chung cho cuộc ly hôn 'Brexit'. Nước Anh thời Brexit Bà May thì phản pháo rằng việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý khác sẽ chỉ "phá vỡ niềm tin của người người dân Anh". Brexit có lý do lịch sử Tham gia chương trình Bàn tròn BBC hôm 13/12/2018, tại London, luật sư Hoàng Đức Thắng, người có nhiều năm sinh sống và làm việc tại Anh Quốc, bình luận về Brexit - cuộc ly hôn còn nhiều 'đau đớn' cho cả Anh lẫn EU. BBC: Nước Anh liệu có ra khỏi EU hay không hay đây là một cuộc ly hôn kéo dài với rất nhiều vấn đề đau đầu? Luật sư Hoàng Đức Thắng: Chúng ta cần điểm lại tiến trình lịch sử Anh gia nhập Liên hiệp châu Âu cũng như hậu quả hiện nay của nó là Anh muốn ra khỏi EU. Sau Chiến tranh Lạnh, việc hình thành Liên hiệp châu Âu đã có ý‎ tưởng rằng Anh nên dẫn đầu với ‎tưởng thành lập nên Liên hiệp châu Âu hiện nay. Nhưng rốt cuộc rằng lúc đó chính thủ tướng Anh và các chính đảng trong chính giới Anh lo ngại rằng Anh quốc không thích hợp trong vai trò như vậy bởi vì họ muốn có một vai trò bên ngoài và vai trò ảnh hưởng nhiều đến thế giới hơn là nó đóng vai trò vào một khối hẹp như vậy. Sau đó, dưới thời Thủ tướng Calaghan thì có ‎ý định là Anh sẽ lại gia nhập khối đó nhưng vẫn vấp phải ảnh hưởng rất là mạnh trong chính giới của Anh về việc Anh không nên gia nhập. Vì thế cho nên đến năm 1973 mới có việc là Anh gia nhập khối này rất lâu sau khi khồi này được hình thành hơn 10 năm. Thời Thủ tướng James Callaghan, Anh có ý định sẽ lại gia nhập EU nhưng vẫn vấp phải ảnh hưởng rất là mạnh trong chính giới của Anh về việc Anh không nên gia nhập Cũng phải lưu ý một điều là kể từ thời điểm đó đến nay không có lúc nào mà chính giới của Anh không có tiếng nói rằng Anh quốc cần phải tách khỏi Liên minh châu Âu. Và tiếng nói đó mạnh đến mức độ khi ông David Cameron thắng cử một trong những lập luận để thắng cử là ông bắt buộc phải chấp nhận rằng sẽ có bỏ phiếu để Anh quốc rời khỏi Liên minh châu Âu. Và ông đã giữ lời hứa của mình và đưa ra cuộc bỏ phiếu như vậy. Một cuộc bỏ phiếu mà khiến cho lãnh đạo toàn thế giới rất kinh ngạc, như ông Tổng thống Nga lúc đó là Vladimir Putin nói thẳng với ông Cameron rằng tôi không hiểu các ngài tại sao chính phủ muốn ở lại mà lại đưa ra bỏ phiếu để tách ra. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với ông Cameron rằng: "Tôi không hiểu các ngài tại sao chính phủ muốn ở lại mà lại đưa ra bỏ phiếu để tách ra" Bà May hiện nay đứng ở vị thế rất khó khăn khi mà trên thực tế người dân Anh đã đưa ra quyết định như vậy. Và nếu để ý đến kết quả bỏ phiếu thì thấy rằng 52/48% muốn tách ra và trong cơ chế dân chủ hiện nay thì 4% chênh lệch là một tỷ số rất lớn. Còn nếu tính đến số người đi bầu thì phải thấy rằng những người trong độ tuổi trên 40 là những người đã có cuộc sống đã từng trải nghiệm cả những cái gì có lợi và có hại của Liên minh châu Âu thì chiếm tới 70% là muốn Anh quốc ra khỏi. Cho nên nếu nói về ‎ý nguyện của nhân dân thì đó là một ý nguyện thực sự của nhân dân chứ không phải chỉ là 'war win' tức là suy nghĩ thoáng qua như một số người lập luận. Còn câu hỏi "liệu Anh quốc có ra khỏi hay không?" thì đây là một tiến trình khá phức tạp bởi vì nó tùy thuộc vào ý chí chính trị của các bên và đây thực sự là trò chơi chính trị trong chính trường Anh. Ngay cả bản thân trong Đảng Lao động của Anh hiện nay cũng thể hiện rõ rằng đây là trò chơi chính trị mà các bên đều sẵn sàng ở một mức độ nào đó, tôi không thể nói là hy sinh quyền lợi quốc gia, nhưng họ vẫn sẵn sàng đẩy câu chuyện này lên mức cao hơn mức nó phải có vì những quyền lợi riêng của mình. BBC: Nước Anh sắp ra khỏi EU, nhìn rộng ra thế giới sau khi nước Anh ra khỏi EU thì ý tưởng như là k‎ý kết thêm các Hiệp định Thương mại Tự do với Hoa Kỳ, với cả Việt Nam rồi với những nước khác khi Anh không còn là thành viên EU thì nó có khả thi, có bù đắp những mất mát về mặt quyền lợi kinh tế mà Anh đang được hưởng, ít ra là trong phần thương mại giữa Anh và EU? Câu chuyện này liên quan đến lý do vì sao Anh Quốc muốn tách ra khỏi EU và truyền thông xưa nay đưa tin chưa được đầy đủ, nhất là truyền thông ở những nước châu Á mà thiếu nguồn thông tin. Có bốn căn cứ chính khiến Anh Quốc tách ra khỏi EU. Thứ nhất là họ muốn khôi phục tự do và quyền làm chủ về luật pháp của họ. Thứ hai họ cho rằng yếu tố về chủ quyền quốc gia bị hạn chế rất là nhiều trong phạm vi châu Âu. Chủ quyền quốc gia ở đây cụ thể là như thế nào. Anh thấy rằng vị thế của mình trong Liên minh châu Âu cao hơn so với những nước khác ở trong Liên minh châu Âu và điều này là hoàn toàn đúng. Nếu các qu‎ý vị để ý thì thấy rằng là Anh là một trong năm thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, điều mà những nước khác không có được trừ Pháp. Luật sư Hoàng Đức Thắng tham gia Chương trình Bàn tròn Thứ Năm của BBC Tiếng Việt tại London nói: 'Câu hỏi "liệu Anh quốc có ra khỏi hay không?" là một tiến trình khá phức tạp bởi vì nó tùy thuộc vào ý chí chính trị của các bên và đây thực sự là trò chơi chính trị trong chính trường Anh' Anh Quốc cũng là một nước lớn và là một trong những nước có nền kinh tế mạnh có thặng dư cao đóng góp ròng cho Liên minh châu Âu và hàng năm có tiếng nói và tầm ảnh hưởng rất lớn. Anh có giá trị mềm về văn hóa, lịch sử, chính trị cũng rất lớn và ảnh hưởng trên toàn thế giới với bạn đồng minh Hoa Kỳ là một đối tượng rất là mạnh. Và ưu thế về tình báo và an ninh của Anh quốc cũng rất là mạnh. Cụ thể là Liên minh Năm Con mắt (Five Eyes) với Canada, New Zealand, với liên minh giữa Anh và Hoa Kỳ là liên minh chính chia sẻ những nguồn tin tình báo có giá trị lớn trên thế giới chứ không phải là những nguồn khác. Trong bối cảnh như vậy mà vai trò của Anh quốc hiện nay lại bị bó hẹp trong phạm vi của Liên minh châu Âu thì Anh thấy rằng chủ quyền của mình bị hạn chế bớt đi trong khu vực đó. Lý‎ do thứ ba, cũng quan trọng, là vấn đề khi tham gia Liên minh châu Âu thì bên cạnh thị trường mở thì cũng phải mở cửa cả về thị trường lao động và thậm chí không phải là thị trường lao động bình thường mà là cả quyền công dân. Cụ thể là công dân Liên minh châu Âu được phép cư trú, làm việc và sinh sống tại tất cả các quốc gia trong EU. Điều này khiến cho việc Anh quốc là nơi chịu làn song từ các nước Đông Âu mới tràn sang nhiều nhất, lớn nhất, tới gần chục triệu. Đây là con số khi mà Brexit thì họ đưa nguồn tin như vậy, tôi không thể nào nói chính xác hay không, ví dụ như nguồn tin chính thức của chính phủ thì nói rằng riêng người Ba Lan là hơn một triệu còn người nước khác thì đóng góp từ 1,5 đến 2 triệu nữa. Tổng cộng khoảng ba triệu người. Nhưng mà các nguồn khác họ nói rằng là con cái của các gia đình đó sinh ra cũng được tính vào đó, rồi những người nhập cư kết hôn… Đấy là nguyên nhân tiếp theo khiến cho người ta tập trung vào và những cái tầng lớp nghèo khổ của Anh Quốc họ tin rằng đấy là đối tượng trực tiếp xâm hại đến quyền lợi của họ, chiếm hết những công việc rẻ tiền, công việc nhàn hạ mà họ vẫn làm đồng thời cũng làm thâm hụt nguồn ngân sách xã hội mà dùng để trang trải tiền nhà cửa đến các tiện nghi khác. BBC: Đấy chỉ là quan điểm của những người ủng hộ Brexit, những phân tích khác thì họ nói rằng người nhập cư hợp pháp họ đóng góp rất nhiều vào thuế, vào trong ngân sách của nước Anh và họ cũng đâu có rút ra cái gì? Đấy cũng là một lập luận nhưng phía bên kia họ bác bỏ rất là nhiều. Họ nói rằng số lượng người mà đóng góp trực tiếp so với số tiền rút ra để chi cho họ thì nó chênh lệch rất là lớn và tỷ lệ họ tính vậy là khoảng 300% tức là đóng góp được một đồng thì lại xài ba đồng vào các lĩnh vực khác. 'Anh quốc là nơi chịu làn song từ các nước Đông Âu mới tràn sang nhiều nhất, lớn nhất', luật sư Hoàng Đức Thắng L‎ý do cuối cùng, tôi cho là lý do quan trọng nhất mọi người ít nói đến là lý do về mặt kinh tế. Có rất nhiều báo cáo chính thức đều nói rằng là hiện nay thương mại của Anh Quốc với châu Âu là 44% tổng thương mại của Anh quốc trên toàn thế giới. Trong 44% đó Anh Quốc là nước nhập khẩu ròng tức là cán cân thương mại nghiêng về châu Âu mỗi năm dao động từ 80 đến 100 tỷ Bảng. Phần còn lại với thế giới là 56% và nếu mà cán cân nhìn thuần như vậy thì thấy rằng là với thế giới là nhiều hơn với châu Âu. Nếu nhìn nhận trong tương quan như vậy thì thấy rằng là Anh từ xưa đến nay vẫn là một quốc gia quần đảo và nó luôn luôn là một hòn đảo, tính tách biệt của nó với châu Âu là rất rõ ràng. Cho nên là một quốc gia ở châu Âu nhưng vì vị thế của Anh từ xưa đến nay nên họ có phần thương mại ngoại biên thương mại quốc tế rất là mạnh. Hiện nay khi ở trong EU thì Anh quốc bị giới hạn bởi các quy định về luật pháp, cả về thể chế lẫn cơ cấu kinh tế của châu Âu dẫn đến việc Anh không thể nào tự do tìm kiếm các cơ hội khác nữa. Nói cách khác Anh như một đứa bé ở trong cái áo rất là chật đang trong độ lớn. Trong trường hợp này, tôi tin chắc rằng trong đầu rất nhiều người Anh khác vẫn còn có ‎tưởng rằng bây giờ phải vươn ra khỏi thế giới bắt đầu một chu kỳ mới. Để có chu kỳ mới như vậy thì rõ ràng cần phải thoát khỏi cái áo kia và họ sẽ có cơ hội làm như vậy nếu họ có Brexit. Xem thêm tin về Brexit: Thủ tướng Anh dám để Brexit 'rơi tự do' Brexit: bảng Anh sụt giá và nội các khủng hoảng Brexit: Anh cần ít nhất 3 năm 'chuyển tiếp' Lãnh đạo EU đồng ý thỏa thuận Brexit Thoả thuận thương mại với Mỹ 'quan trọng sau Brexit'
Vụ hải sản chết hàng loạt ở miền Trung có thể được khẳng định là 'sự cố môi trường' do con người gây ra, và mặc dù quá trình điều tra nguyên nhân sự cố đang tiếp diễn, có thể thấy ngay đây là 'một bài học' và các cơ quan quản lý cần ngay lập tức rà soát lại toàn bộ các khu công nghiệp ven biển ở Việt Nam, vẫn theo ý kiến này.	Bài học từ vụ cá biển chết?	Lãnh đạo và đại diện lãnh đạo khu công nghiệp Formosa xin lỗi trước truyền thông Việt Nam về phát ngôn liên quan sự cố môi trường. Trao đổi với BBC hôm 26/4/2016, sau khi Ban lãnh đạo khu công nghiệp Formosa đóng tại tỉnh Hà Tĩnh họp báo hôm thứ Ba và đưa ra lời xin lỗi về một phát ngôn của người đại diện trước đó, PGS. TSKH Nguyễn Văn Cư, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, nói: "Lẽ ra lời xin lỗi đấy là phải sớm hơn và thứ hai là nhà chức trách Việt Nam phải có trả lời sớm hơn cho người dân, chứ không gây ra tình hình hiện nay, chúng ta biết là sản xuất của người dân bị đình trệ, nhất là các ngư dân người ta sống bằng nghề bám biển, và như vậy rất ảnh hưởng tiêu thụ các hải sản đó. "Tôi cho rằng về phía Formosa cũng phải trả lời sớm hơn và nhà chức trách, tôi được biết là đại diện của Bộ Tài nguyên, Môi trường nói rằng đây là được cấp phép này khác, cấp phép xả thải như thế này, mà lại xả thải ra biển, thì cái này cũng phải xem xét." 'Tự họ đánh giá' Bình luận về phát biểu của phía Formosa cho rằng khu công nghiệp này đã đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường của Việt Nam và vượt qua những lần kiểm tra cấp phép gần nhất, PGS. TSKH Nguyễn Văn Cư nói: "Đấy là do họ, họ tự nhận thấy thế, chứ còn thực ra đây là trách nhiệm của các nhà chức trách lẽ ra là phải có kiểm tra, kiểm soát hết sức nghiêm túc, định kỳ và phải không theo định kỳ có kiểm tra. Mình (Việt Nam) ở đây cứ tin vào phía đối tác, như thế nó gây ra các hậu quả." Chuyên gia và cựu quan chức môi trường cũng khẳng định các tiêu chuẩn môi trường của Việt Nam không có nhiều khoảng cách với quốc tế và khu vực, ông nói: "Tiêu chuẩn Việt Nam, xây dựng các bộ tiêu chuẩn ấy cũng dựa vào các tiêu chuẩn của quốc tế là chính, thế còn cái mà chúng ta biến hóa thêm, cái đấy không đáng kể, chủ yếu phải dựa vào các tiêu chuẩn của khu vực và của quốc tế bây giờ, nhất là trong thời kỳ hội nhập. "Chứ không thể nào nói là tiêu chuẩn Việt Nam thấp hơn tiêu chuẩn quốc tế và khu vực." Gần đây, truyền thông Việt Nam phản ánh một số cơ quan liên ngành, giới chức địa phương đã gặp khó khăn khi không thể tiếp cận kiểm tra sản xuất, kinh doanh và đảm bảo môi trường ở nhiều khu chế xuất và khu công nghiệp tập trung của nhà đầu tư nước ngoài ở địa phương, và bị từ chối tiếp với lý do họ có giấy phép đầu tư lâu dài và có quyền 'nội bộ, tự chủ'. Bình luận về hiện tượng này, ông Nguyễn Văn Cư nói: "Các khiếm khuyết, bây giờ các bộ luật của mình (Việt Nam) có khiếm khuyết là phải bổ sung ngay, bởi vì các luật, ngay cả Hiến pháp cũng phải có thay đổi để cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển một. "Thì các luật cũng vậy, tiếp theo là các nghị định, các thông tư là phải có sửa đổi, mà các nhà đầu tư vào Việt Nam là phải tuân theo các luật pháp của Việt Nam, đấy là một cơ sở pháp lý, để chúng ta có thể để chúng ta có thể vào bất cứ một cơ sở nào để kiểm tra, kiểm soát xả thải, cũng như gây ô nhiễm môi trường." Từ kinh nghiệm xử lý sự cố môi trường do con người gây ra ở quốc tế và khu vực, cựu quan chức Bộ Tài nguyên, Môi trường Việt Nam, bình luận liên quan vụ cá, hải sản chết hàng loạt đang nằm ở tâm điểm quan tâm của dư luận. Ông nói: "Ngay trong luật cũng đã xử lý rồi, những người gây ra ô nhiễm phải có trách nhiệm bồi hoàn và xử lý, khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường, đấy là trách nhiệm và trong luật cũng ghi rất rõ. "Ngay cả đối với Formosa cũng phải có trách nhiệm và đồng thời ngay lần này, Việt Nam phải làm rất nghiêm túc, nghiêm khắc và phải cho đúng luật, như thế mới được. "Những người có trách nhiệm, ngay cả những nhà quản lý mà để lơi lỏng quản lý ấy cũng phải có trách nhiệm, và đồng thời những người quản lý ở cấp trên cao nhất ở Bộ Tài nguyên, Môi trường cũng phải có trách nhiệm." Truyền thông Việt Nam hôm thứ Ba đưa tin Ban lãnh đạo Formosa đã họp báo và đưa ra một lời xin lỗi công khai trước truyền thông Việt Nam, tờ VnExpress.net cho hay: "Mở đầu buổi họp báo, ông Trương Phục Ninh, Phó tổng giám đốc Công ty Formosa, cho rằng những phát ngôn của ông Chu Xuân Phàm, Phó phòng đối ngoại, đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới mối quan hệ tốt đẹp giữa Formosa, chính quyền Hà Tĩnh và Chính phủ Việt Nam. "Đây là ý kiến cá nhân của ông Phàm và công ty sẽ xử phạt nghiêm khắc", ông Ninh nói và cùng tập thể lãnh đạo công ty cúi đầu xin lỗi người dân Việt Nam," VnExpress tường thuật. Ban quản lý khu công nghiệp Formosa ở Vũng Áng, Hà Tĩnh nói phát ngôn của một quan chức đối ngoại hôm 25/4 chỉ là một 'ý kiến riêng'. "Trước đó ngày 25/4, trả lời VTC, ông Chu Xuân Phàm đã nói: "Hồi xưa, khi giải phóng mặt bằng đã tính phương án hỗ trợ ngư dân đánh bắt cá chuyển sang nghề khác rồi, sao cứ phải đánh bắt quanh vùng biển này. Muốn bắt cá, bắt tôm hay nhà máy, hãy chọn đi. Nếu chọn cả hai thì làm Thủ tướng cũng không giải quyết được”. Cùng ngày, một thông báo gồm bốn điểm của Tổng Công ty thép Formosa Hà Tĩnh, được nhà đầu tư đến từ Đài Loan công bố, mà BBC đọc được, có đoạn viết: "Đối với sự kiện sinh vật biển tử vong trên quy mô lớn ở Hà Tĩnh, Quảng Bình lần này, công ty chúng tôi hy vọng chính phủ Việt Nam và các bộ ngành có liên quan điều tra tìm ra nguyên nhân đích thực, giải đáp thắc mắc của các giới xã hội có nghi vấn." Hôm 26/4, một thông tin về kết quả xét nghiệm nguyên nhân cá chết đã được giới chức một trong bốn địa phương ven biển miền Trung Việt Nam đưa ra, cho hay cá chết hàng loạt do nhiễm kim loại nặng. Tờ Vietnamnet.vn hôm thứ Ba viết: "Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thừa Thiên Huế sáng nay cho biết đã có kết quả phân tích mẫu nước lấy tại khu vực đầm Lập An, cửa biển Lăng Cô (huyện Phú Lộc) vào thời điểm xuất hiện cá chết tràn lan. "Kết quả cho thấy các chỉ tiêu về hóa lý như độ pH, hàm lượng ô xy hòa tan (DO), nhu cầu ô xy hóa học (COD), hàm lượng xyanua (CN-), tổng hàm lượng dầu mỡ, tổng các chất hoạt động bề mặt đều nằm trong giới hạn cho phép của Bộ TN&MT. "Các thông số gồm tổng hàm lượng nitơ tính theo amoni (NH4+-N), hàm lượng kim loại nặng crôm (Cr) vượt giới hạn cho phép của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước biển cũng như quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt. "Sở NN&PTNT Thừa Thiên - Huế đã khảo sát và lấy 9 mẫu nước mặt và 7 mẫu trầm tích tại khu vực đầm Lập An (gần cửa biển Lăng Cô), vùng ven bờ xã Quảng Công (huyện Quảng Điền) và các xã Điền Hương, Điền Hải (huyện Phong Điền) để phân tích, đánh giá các thông số về môi trường theo quy chuẩn Việt Nam," tờ Vietnamnet.vn cho biết.
Giám đốc FBI James Comey lần đầu tiên xác nhận cơ quan này đang điều tra cáo giác Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ 2016.	Giám đốc FBI xác nhận điều tra Nga ‘can dự’ bầu cử Mỹ	Một bức tranh tường minh họa Putin cười bí hiểm khi lật chiếc mặt nạ Trump trong phố Brooklyn, New York, Mỹ Tuy nhiên, ông Comey nói FBI không thấy bằng chứng nào để chứng thực các buộc của ông Trump rằng ông ta bị chính quyền Obama nghe lén. Ông Comey ra điều trần trước Ủy ban Tình báo Hạ viện. Chính phủ Trump nói không có gì thay đổi và "không hề có bằng chứng về Trump cấu kết với Nga". Nga vẫn luôn bác cáo buộc gây ảnh hưởng bầu cử Mỹ. FBI sẽ điều tra các mối liên hệ khả dĩ giữa các cá nhân trong chiến dịch vận động của Trump và chính quyền Nga và tìm xem liệu có sự cấu kết giữa Nga và chiến dịch Trump, ông Comey nói. FBI cũng sẽ xem xét hành vi phạm tội liên quan, ông nói. Tình báo Mỹ điều trần về Trump QH Mỹ bác bỏ việc Trump bị nghe lén Ông Comey nói cuộc điều tra "rất phức tạp" và ông không thể định được thời gian hoàn thành. "Chúng tôi sẽ theo đuổi sự thật đến bất nơi nào chúng dẫn đến," ông nói. Nhưng thư ký báo chí Nhà Trắng Sean Spicer nói chính phủ của Trump không hề quan tâm: "Các ông có thể tiếp tục tìm kiếm, nhưng cứ tiếp tục tìm một thứ không tồn tại chỉ chẳng vấn đề gì." Người đứng đầu Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) đô đốc Mike Rogers cũng xuất hiện trước ủy ban tình báo. Ông nói NSA đồng thuận với báo cáo của cộng đồng tình báo vào tháng 1. Báo cáo nói rằng Tổng thống Nga, Vladimir Putin đã ra lệnh một chiến dịch để hãm hại cuộc vận động tranh cử Hillary Clinton, đối thủ của Trump. Giám đốc FBI James Comey điều trần về các mối liên hệ có thể giữa Nga và chiến dịch tranh cử của ông Trump Anthony Zurcher, phóng viên BBC News tại Washington, phân tích: Những thông tin mà giám đốc FBI James Comey không tiết lộ trong buổi điều trần về việc Nga can dự bầu cử 2016 cũng quan trọng không kém những thông tin ông đã tiết lộ. Cựu quản lý chiến dịch tranh cử của Trump, Paul Manafort, người có dính líu đến chính trị gia Ukrainian ủng hộ Nga? Không bình luận. Cố vấn lâu năm của Trump, Roger Stone, người được báo cáo là đã liên lạc với các tin tặc tấn công emails của Ủy ban Quốc gia Dân Chủ? Không bình luận. Cựu cố vấn anh ninh quốc gia Michael Flynn, người bị buộc phải từ chức sau khi lộ bằng chứng ông thảo luận biện pháp trừng phạt Nga với một phái viên Nga? Không bình luận. "Tôi không muốn phải trả lời bất cứ câu hỏi nào về một người Mỹ," ông Comey nói. Tất cả những điều này là bằng chứng cuộc điều tra không chỉ diễn ra, nó độc lập và rất sâu rộng. Trong khi người theo Đảng Dân Chủ sẽ rất ủng hộ điều này, nó cũng cho thấy phía Cộng Hòa cũng đang gây áp lực lên Nhà Trắng - mối quan tâm lớn nhất là cơ quan đã lộ thông tin này với truyền thông. Nếu ông Trump có thể củng cố sự hỗ trợ của đảng ông ta, nó sẽ giúp cách ly ông ra xa khỏi những hệ lụy xấu của cuộc điều tra này. 'Không có nghe lén trong Tháp Trump' Ông Comey nói ông không hề có thông tin về những cáo buộc vô căn cứ mà ông Trump nhắn trên Twitter tháng này về việc cựu Tổng thống Barack Obama ra lệnh nghe lén Tháp Trump. Một cáo buộc mà không có bằng chứng nào, ông nói. Bộ Tư pháp cũng không có thông tin gì, ông nói thêm. Bà Merkel lộ vẻ ngạc nhiên khi ông Trump nói cả ông và bà đều bị nghe lén bời ông Obama Trong khi đó, Đô đốc Rogers mạnh mẽ bác tuyên bố rằng NSA đã yêu cầu cơ quan tình báo GCHQ của Anh để do thám ông Trump - một tuyên bố vốn đã bị bác bỏ bởi Sean Spicer. Một cáo buộc "rõ ràng làm thất vọng một đồng minh quan trọng của chúng ta," ông nói. GCHQ nói cáo buộc này "hoàn toàn nực cười." Câu đùa mới đây của ông Trump về ông Obama nghe lén Thủ tướng Angela Merkel và ông ta "làm phức tạp hóa vài chuyện" với một đồng minh, Đô đốc Rogers nói thêm. Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ Viện thuộc đảng Cộng Hòa Devin Nunes, nói vẫn có khả năng là ông Trump và những cố vấn của ông ta bị giám sát bằng những hình thức khác. Những cáo buộc gì? Tháng Một, các cơ quan tình báo Mỹ nói một nhóm tin tặc do điện Kremlin ủng hộ đã xâm nhập vào một số tài khoản email của các nghị sĩ Dân chủ cao cấp. Họ đã tiết lộ một số email được cho là giúp ông Trump đánh bại đối thủ Hillary Clinton. Ông Putin "ghét bà Clinton" đến mức ông sẽ ủng hộ đối thủ của bà ta, ông Comey nói. "Đó là một kết luận khá dễ dàng cho cộng đồng tình báo," ông Comney nói. "Putin ghét cựu bộ trưởng Hillary cho nên ông sẽ có sự ưu tiên hơn cho người đối đầu với người ông ta ghét." Tuy nhiên, cuối mùa hè năm ngoái, Nga cũng tuyên bố Trump không có cơ hội thắng cử, dựa trên kết quả các cuộc thăm dò ý kiến vào thời điểm đó, và chú trọng hơn vào việc hạ bệ bà Clinton, ông Comey nói. Cả hai nhà lãnh đạo cơ quan tình báo nói rằng Nga để lộ sự can thiệp của nước này vào cuộc bầu cử năm ngoái lộ liễu một cách bất thường, có lẽ với mục đích phá hoại nền dân chủ của Mỹ. Ông Comey nói rằng Nga đã thành công, bằng cách tạo ra sự hỗn lọan, chia rẽ và bất hòa. Ông Trump vẫn đang đối mặt với các cáo buộc nhóm vận động tranh cử của ông thông đồng với quan chức Nga. Cựu Giám Đốc Tình báo quốc gia James Clapper nói rằng ông đã không thấy bằng chứng cấu kết nào, cho tới khi ông rời chức vào tháng 1. Những thành viên nào trong chiến dịch vận động tranh cử bị cáo buộc gian lận? Hai quan chức cao cấp trong chính quyền Trump bị dây vào cáo buộc - cựu cố vấn anh ninh quốc gia Michael Flynn, và Tổng chưởng lý Jeff Sessions. Micheal Flynn ủng hộ chính sách mềm dẻo hơn với Nga và cứng rắn hơn với Iran Mỹ: Cố vấn an ninh Flynn từ chức Ông Flynn vừa bị sa thải tháng trước sau khi ông không trung thực với Nhà Trắng về các cuộc đàm thoại với đại sứ Nga trước khi ông được bổ nhiệm làm cố vấn anh ninh quốc gia. Ông được cho là đã bàn về các biện pháp trừng phạt của Mỹ với đại sứ Nga Sergei Kislyak. Một công dân tiến hành hoạt động ngoại giao ở Mỹ bị cho là hoạt động phạm pháp. Ông nói ông "không có liên hệ gì với người Nga", nhưng sau đó hóa ra ông đã gặp đại sứ Kislyak trong chiến dịch tranh cử. Ông Sessions phủ nhận đã có hành động sai trái, nhưng tự loại mình ra khỏi điều tra của FBI về can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử.
Nếu bạn vô tình gửi nhầm email cho người khác hoặc bấm nhầm “reply all” (chuyển thư lại cho tất cả) thì câu chuyện sau đây sẽ làm bạn thoải mái hơn.	Cần làm gì để cai nghiện email?	Email gây nghiện vì nó kích thích cùng một khu vực trong não giống như cocaine. Người ta dễ có cảm giác đã làm xong một việc gì sau khi trả lời email. Chuyện xảy ra năm 2008, một luật sư người Philadelphia bắt đầu thảo email cho một đồng nghiệp. Nội dung liên quan tới đề xuất cách giải quyết vụ kiện hãng dược phẩm lớn Eli Lilly and Company. Luật sư này bắt đầu viết tiên của đồng nghiệp vào dòng “gửi” và không để ý rằng email đã tự động điền tên người khác (theo chức năng auto-fill của email). Người thực tế nhận thư lại là một phóng viên báo New York Times. Một thời gian sau, tờ báo đăng lên trang nhất một câu chuyện về cách dàn xếp vụ kiện hàng tỷ USD. Không rõ lỗi này được coi là mẻ cá lớn tới đâu với báo này nhưng đây là một trong những sai phạm email ngớ ngẩn được nói tới nhiều nhất. Việc chúng ta dựa quá nhiều vào email trong giao dịch công việc cũng có nghĩa là tất cả chúng ta đều có những câu chuyện sai lầm phiền toái mặc dù chúng ta hy vọng rằng đã tránh được sai lầm tiền tỷ đô la. Một gánh nặng nữa của email là ta có nghĩa vụ quá lớn trả lời các thư tới. Nhưng, dù thích hay ghét email thì sử dụng nó như là một phương tiện liên lạc trong công việc đã định hình lại cách thức làm việc của chúng ta vĩnh viễn. Chỉ trong thời gian một thế hệ, việc gửi và nhận thông tin đã đi từ chậm chạp, không chắc chắn tới nhanh như chớp. Theo nghiên cứu của Tập đoàn Radicati thì ngày nay 100 tỷ email giao dịch công việc được chuyển đi trong một ngày. Đến năm 2017 có thể lên tới 130 tỷ. Tất cả điều này chỉ mới xảy ra trong vài thập niên. Thậm chí 20 năm trước rất ít người dùng email đều đặn. Chắc rằng, từ khi đó, nhiều người trong chúng ta đã có tài khoản AOL (American Online) nhưng chủ yếu là để quan hệ cá nhân. Suốt những năm thập niên 1990, việc trả lời nhanh không phải tiêu chuẩn, thậm chí fax được coi là hiệu quả hơn là email. Tiện lợi kiểm tra được email trên điện thoại khiến người sử dụng liên lạc bằng email nhiều hơn. Những năm đầu của thập niên 2000 đã có sự thay đổi khi mà email là phổ cập tại văn phòng. Rồi BlackBerry xuất hiện vào năm 2003. Nó không phải là điện thoại đầu tiên truy cập được email nhưng với tính năng di động, dễ sử dụng, bàn phím tiện dụng và tính năng an toàn nên các chuyên gia có thể kiểm tra email và trả lời ngay tức khắc, thậm chí ngoài giờ làm việc. Ông Will Schwalbe, Phó Chủ Tịch Điều Hành về phát triển biên soạn và phát triển nội dung của nhà xuất bản sách Macmillan ở New York nói rằng email đã thay đổi cơ bản và rất nhanh gần hết mọi công việc chuyên môn. Đột nhiên người ta trở nên ám ảnh với thư đến, mất hàng giờ gửi và nhận tin nhắn. “Email đã đến với thế giới này mà không có hướng dẫn sử dụng nó như thế nào” ông Schwalbe nói. Thay đổi công việc và đời sống của chúng ta Trong những ngày đầu của thiên niên kỷ mới, ông Schwalbe là biên tập viên sách và ông nhận thấy ngay rằng email đã tiêu tốn hết thời gian của ông như thế nào. “Kể như là chúng ta một hôm thức dậy và vỡ nhẽ là đã sử dụng 70% thời gian chỉ cho email,” ông nói. Do vậy năm 2006, ông Schwalbe và nhà văn David Shipley đã cùng viết một cuốn cẩm nang các việc vặt. Cuốn “Gửi email: Vì sao người ta viết email kém đến thế và viết thế nào cho tốt hơn” đã trở thành một trong những cẩm nang ra đời sớm về qui tắc dùng email trong công việc. Thí dụ: thủ trưởng nên qui định cách nguyên tắc sử dụng email, nhân viên nên tránh trả lời cho tất cả mọi người khi nhận một thư gửi chung cho nhóm (hiếm khi cần thiết làm thế) và hãng nên xây dựng cách viết tắt nội bộ, thí dụ như KCTL, nghĩa là không cần trả lời. Đối với những người sử dụng tốt thì email là sự chuyển tải thông tin gần như tức thời bậc nhất thế giới. “Email đúng là một công cụ không thể tưởng tượng nổi để liên lạc giữa con người,” ông nói. Những nét không rõ ràng Khó có thể định lượng là thế giới này có thêm được mức hiệu quả tăng như thế nào nhờ có email, kể cả việc gửi thông tin lẫn việc truyền thông tin chính yếu như là bố trí một cuộc họp hoặc giới thiệu về chủ đề nào đó. Nhưng lúc này với điện thoại thông minh và thậm chí đồng hồ đeo tay thông minh, đối với nhiều người nó đã trở thành một gánh nặng, một công cụ làm ta không thể tách khỏi công việc, cô Julie Morgenstern nói vậy, cô là chuyên gia quản lý thời gian và tác giả cuốn “Không bao giờ kiểm tra email vào buổi sáng”. Cái rắc rối là nhiều người để email nó lấn át mình, ngay cả nếu công ty của họ không yêu cầu phải trả lời 24/7, Morgenstern nói. “Email là một công cụ mạnh vô cùng, nhưng nếu bạn không thận trọng thì nó sẽ lấn át hết mọi việc bạn làm.” Nhưng có một điều chắc chắn: Chúng ta không đơn giản rời bỏ nó được không phải chỉ vì công việc của ta không cho phép. Theo nhà nghiên cứu Tom Stafford ở trường Đại học Sheffield thì email gây nghiện, nó kích thích cùng một khu vực trong não giống như cocaine. Đó là vì người ta dễ có cảm giác đã làm xong một việc gì sau khi trả lời email. Trong thực tế, đó là một cảm nhận sai về sự hoàn thành. Trong phần lớn trường hợp thì công việc email không xuất hiện ở bất cứ đâu trong mô tả công việc của ta. Trừ trường hợp ngoại lệ, Morgenstern nói, có thể là của những người ở dịch vụ khách hàng mà nhiệm vụ của họ là gửi và nhận thư. Còn đối với chúng ta, thành quả công việc và chúng ta có được coi là thành công hay không, chắc rằng sẽ không bao giờ được xác định bằng số lượng email đã gửi đi trong ngày. Quá nhiều cái tốt Làm cho các thư ban đầu có hiệu quả có nghĩa là ít có thư tiếp theo, điều này sẽ giúp cho hộp thư đỡ quá tải. Bí quyết để cai nghiện email là giảm bớt thời gian email trong ngày, Morgenstern nói. Ta bắt đầu bằng cách không mở hộp thư khi mới ngủ dậy vào buổi sáng. nên giành thêm thời gian đi ngủ sớm hơn thay vì kiểm tra email. Rồi không lâu sau, bạn sẽ chỉ trả lời email vào những thời gian thường được coi là kém hiệu quả đối với các công việc khác, thí dụ ngay trước khi ăn trưa và ngay trước khi rời cơ quan về nhà. Vậy sẽ như thế nào nếu bạn bị tụt hậu và có một nghìn email trong hộp thư đến? “Xin đừng cố trả lời hết những email cũ,” Morgenstern cảnh báo. “Sẽ không bao giờ làm nổi đâu.” Thay vì làm thế, bạn tuyên bố phá sản email, một từ vựng được một giáo sư luật ở Harvard năm 2004 sáng tác ra. Việc này bắt đầu bằng cách tạo ra một thư mục, thí dụ, “2014”. Đưa vào đó tất cả các email cũ. Chắc hẳn rằng bạn không bao giờ xử lý hết chúng, do vậy bạn gác chúng một bên và bắt đầu từ đầu. Với việc hết trách nhiệm ấy, nay là lúc bạn thực hành email đúng nhất. Email sẽ dễ quản lý hơn đối với những người thường ít trả lời, Natalie Houston nói, bà là giáo sư trợ giảng Anh ngữ trường Đại Học Houston ở Texas. Nếu bạn trả lời email ngay tức khắc thì bạn đã tạo cho đồng nghiệp nghĩ là lúc nào bạn cũng rảnh rỗi. Hãy đợi vài giờ rồi mới trả lời nếu như không gấp quá. Hãy cân nhắc xem bạn sẽ viết và trả lời như thế nào. Bạn sẽ giảm nhẹ gánh nặng của tất cả email và trả lời một cách thận trọng, sử dụng các đoạn ngắn, gạch đầu dòng và các tiêu đề phụ, Houston nói vậy. Một cuộc hội thoại điển hình trên email bao gồm bẩy ghi chú. Làm cho các thư ban đầu có hiệu quả có nghĩa là ít có thư tiếp theo, điều này sẽ giúp cho hộp thư đỡ quá tải. “Quy tắc áp dụng để viết một đề xuất cho tốt cũng là quy tắc viết một email cho tốt,” Houston nói. “Bạn muốn nó dễ hiểu và muốn quan điểm của mình được đầy đủ mà không phải nói đi nói lại nhiều lần.” Cũng có một quy tắc đơn giản này mà Schwalbe áp dụng: nếu như vấn đề có thể gây tranh cãi hoặc phức tạp thì không nên trao đổi qua email. Thay đổi tốt hơn Mặc dù sự tràn ngập email có thể gây căng thẳng và rối trí, nhưng ai cũng cho rằng email đã làm thay đổi cơ bản nhiều ngành công nghiệp theo hướng tốt hơn. Ví dụ dễ thấy: Hãng Bao Bì Taylor tại Imperial, Missouri. Vào cuối thập niên 1990, nhà thiết kế bao bì gửi mẫu cho khách hàng theo đường thư tín. Sau đó, khoảng vài tuần, mẫu được gửi trở lại với nhận xét về những thay đổi mà khách hàng mong muốn. Sẽ có nhiều lần qua lại như vậy. Giờ đây người phụ trách của công ty, Sara Taylor Hardy, gửi mẫu kỹ thuật số theo email, và nhận được ý kiến về sửa đổi mẫu sau một thời gian chỉ vài giờ. “Trước, theo đường bưu điện thư thường thì phải mất sáu tuần từ đầu đến cuối,” Taylor Hardy nói. “Nay? Chúng tôi có thể có những thành phẩm hoàn thiện cho khách hàng trong vòng một tuần một cách dễ dàng.” Bài gốc tiếng Anh đã được đăng trên BBC Capital.
Tin từ Đức cho hay công tố viện bang Thuringia (Thüringen) của Đức đang khởi tố, điều tra ông Mark Hauptmann, 36 tuổi, người cho tới đầu tháng 03/2021 vẫn còn là nghị sĩ trong Quốc hội Liên bang Đức.	Ba nghị sĩ QH Đức gồm ông Hauptmann 'quý VN' từ chức vì 'bê bối khẩu trang'	Vụ bê bối khẩu trang đang làm chao đảo đảng Dân chủ Thiên chúa giáo cầm quyền Dù đã ra khỏi Quốc hội hai tuần trước, nay ông Hauptmann phải rút khỏi đảng cầm quyền CDU (Dân chủ Thiên Chúa giáo) vì bị nghi ngờ nhận tiền môi giới hợp đồng bán khẩu trang vào Đức cuối năm 2020. Covid-19: Anh Quốc tăng tốc tiêm chủng một năm sau đại dịch Lãnh đạo EU họp về kế hoạch 'kiểm soát xuất khẩu vaccine' Đức sốc về nạn buôn người vào EU của 'mafia Việt Nam' Hôm 26/03/2021, dưới sức ép trong đảng CDU, ông Hauptmann đã phải tuyên bố tự rút lui khỏi đảng và mọi vị trí chính trị liên quan. Theo tường thuật của tờ Spiegel, nhà chức trách đã khám xét văn phòng, tài sản của ông Mark Hauptmann, và cơ quan điều tra đang chú ý những nghi vấn về hành vi có thể là "nhận tiền lại quả" gần 1 triệu euro. Trước ông Mark Hauptmann, hai nghị sĩ Quốc hội Liên bang cũng thuộc Liên minh CDU-CSU đang cầm quyền của bà Thủ tướng Angela Merkel đã phải rời vị trí. Theo đài Deutsche Welle của chính phủ Đức, các ông Georg Nüßlein, 51 tuổi và Nicolas Löbel, 34 tuổi cũng đã phải chia tay với mọi chức vụ và ra khỏi đảng vì hoạt động 'môi giới, vận động hành lang' cho doanh nghiệp. Trong bài 'Germany: Third conservative MP quits as pressure grows over lobbying scandals', Deutsche Welle nói ông Löbel thừa nhận công ty của ông nhận 250 nghìn euro tiền môi giới nhập khẩu trang. Ông Nüßlein bị cho là "kiếm lời từ mua bán khẩu trang" với khoản tiền 600 nghìn euro và đã cũng phải rút khỏi các ủy ban của Quốc hội ngay lập tức khi bắt đầu có cuộc điều tra. 'Bạn quý của Việt Nam' Riêng về ông Mark Hauptmann, các nguồn tin từ cộng đồng Việt tại Đức cho hay ông được nhiều người Việt Nam biết tới bởi "là một người bạn quý của Việt Nam". Là sáng lập viên và Chủ tịch Hội Nhịp cầu Châu Á (Asienbrücke e.V.), ông Mark Hauptmann có giao tiếp với Đại Sứ quán Việt Nam ở Berlin. Theo Deutsche Welle trích nguồn Spiegel thì ông Hauptmann còn chịu trách nhiệm xuất bản một tờ báo địa phương ở tiểu bang Thuringia, và tờ báo "nhận đăng quảng cáo của du lịch Azerbaijan, Đài Loan và Việt Nam". Trong khi bị cáo buộc "nhận tiền từ các đối tác nước ngoài" ông Hauptmann bác bỏ "nghi ngờ" rằng ông nhận tiền qua quảng cáo trên tờ Südthüringer Kurier, một tờ báo thân cận với đảng CDU của ông trước đây. Ông Hauptmann nói trên báo Đức Die Welt rằng đó là cách "diễn giải sai lệch" về chuyện quảng cáo. Theo trang Focus Taiwan 15/03/2021 thì vụ việc đã bị phe đối lập ở Đài Loan đem ra chất vấn chính phủ và Bộ Ngoại giao. Nguồn tin này nói, theo số liệu của Đài Loan, ông Tạ Chí Vĩ, Chủ nhiệm Văn phòng đại diện Đài Loan ở Đức (tương đương đại sứ) đã chi 24 nghìn euro cho vụ quảng cáo trên tờ báo của ông Hauptmann. Focus Taiwan viết thêm: "Đại Sứ quán Azerbaijan ở Berlin chi 16.744 euro để quảng cáo một thương xá tại Baku trên tờ báo. Còn Đài Loan trả 24 nghìn euro, nhiều hơn tiền Azerbaijan và Việt Nam chi ra." Thời điểm quan trọng trong chính trị Đức Không chỉ truyền thông Đức mà các trang của Mỹ và Anh đều đã đăng tin liên quan đến "bê bối hợp đồng bán khẩu trang" của ba cựu nghị sĩ Đức. Vấn đề trở nên nghiêm trọng vì châu Âu hiện tiếp tục bị coi là chậm hơn Anh và Hoa Kỳ trong chương trình tiêm chủng, và liên minh cầm quyền CDU-CSU tại Đức chuẩn bị thay đổi lãnh đạo. Thủ tướng Angela Merkel vì nói là bà sẽ không ra tranh cử nữa vào mùa thu năm nay, nên bị cho là đã "hết quyền lực" sau nhiều năm "cầm lái". Theo nhà báo Lê Mạnh Hùng từ Berlin thì thời điểm mất chức của các nghị sĩ Đức là rất đáng chú ý, nhất là ông Hauptmann: "Truyền thông Đức đang tập trung bắt mạch các đảng phái nhân cuộc bầu cử tháng Chín sắp tới, một sự kiện đáng chú ý sau khi bà Merkel đã rút khỏi chức Chủ tịch Đảng và không tiếp tục ra ứng cử sau 16 năm cầm quyền. "Ông Hauptmann, cũng như các nghị sĩ khác cũng thuộc Đảng CDU, rơi vào tầm ngắm của tờ Spiegel, đầu tiên là vì họ thân với một quốc gia bị dư luận Đức cho là còn nặng di sản chính trị kiểu Liên Xô cũ - tham nhũng, sống nhờ dầu mỏ và trứng cá tầm - Azerbaijan. Báo chí Đức tố cáo không chỉ thăm viếng đất nước "tai tiếng" này, ông Hauptmann còn nhận kha khá tiền đăng quảng cáo cho Azerbaijan trên Südthüringen Kurier, tờ báo địa phương của Đảng CDU ở huyện Suhl mà ông là dân biểu và chủ báo. Từ Azerbaijan mới lộ ra thêm chuyện một số nước bỏ tiền đăng quảng cáo ở tờ báo "cấp huyện", trong đó có Việt Nam. Phí quảng cáo có thể lên tới nhiều ngàn euro." Trước bầu cử Quốc hội Liên bang Đức vào tháng 09/2021 này, uy tín của Liên minh CDU-CSU đang cầm quyền đã bị ảnh hưởng rất mạnh, từ nhiều vấn đề. Một điều tra dư luận của đài ZDF hôm thứ Sáu, 26/03/2021 cho thấy nếu bầu cử ngay bây giờ, CDU-CSU chỉ còn có 28% số người được hỏi ý kiến ủng hộ. Đây là con số thấp kỷ lục, chỉ nhỉnh hơn đảng Xanh một chút. Theo CNN, đảng Xanh ở Đức đã lên tiếng nếu trúng cử và lập được chính phủ, họ sẽ bỏ ngay dự án ống dẫn khí từ Nga Nord Stream 2. Đảng này cũng đề cao vấn đề môi trường trong cương lĩnh chính, bên cạnh nhân quyền trên thế giới. Nghị sĩ Đức nói ông Phạm Chí Dũng "không tuyên truyền chống nhà nước" Nhà báo tự do Lê Mạnh Hùng từ Berlin tin rằng càng gần ngày bầu cử ở Đức, dư luận và báo chí tự do ở quốc gia đông dân nhất EU này sẽ càng "rọi đèn" vào những vấn đề như quan hệ của các nhân vật Đức với quan chức Việt Nam và giới doanh nhân gốc Việt tại Đức. Gần đây nhất, một nghị sĩ đảng Xanh của Đức, bà Renate Künast đã ra tuyên bố nhận bảo trợ cho các nhà báo độc lập Việt Nam, nói việc bảo trợ hoàn toàn không phải là chuyện "can thiệp vào tình hình nội bộ" của quốc gia Đông Nam Á. Trước đó, chính trị gia của "Liên Minh 90 - Đảng Xanh", nghị sĩ Quốc hội Đức (Bundestag) và là Chủ tịch Nhóm Dân biểu Đức về Quan hệ với Khối ASEAN, đã ra thông cáo báo chí ngay sau khi nhận được tin về phiên xử sơ thẩm ở TP Hồ Chí Minh đối với ba ông Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Lê Hữu Minh Tuấn, hôm 5/1.
Vì kêu gọi ủng hộ Black Lives Matter (BLM), dân biểu tiểu bang Massachusetts Trâm Nguyễn bị lăng nhục và bị gọi là cộng sản, trong khi thương gia Lê Hoàng Nguyên tại Houston, Texas, còn bị một số người khủng bố tinh thần bằng cách hô hào phải ''treo cổ''.	Ủng hộ Black Lives Matter, hai người Mỹ gốc Việt bị gọi là ‘cộng sản’ và khủng bố tinh thần	Dân biểu Trâm Nguyễn và thương gia Lê Hoàng Nguyên Hiện tượng này cho thấy trong bối cảnh nước Mỹ ngày càng bị phân cực, sự phân hóa của cộng đồng người Mỹ gốc Việt về nạn kỳ thị chủng tộc cũng đã lên đến đỉnh điểm, và không có dấu hiệu sẽ dịu xuống. BBC News Tiếng Việt phỏng vấn hai nhân vật đang phải đối phó với hàng loạt vụ tấn công trên mạng vào cá nhân và gia đình, vì họ đã lên tiếng kêu gọi sự tiếp tay vào việc ngưng kỳ thị chủng tộc. Chuyện trò với dân biểu tiểu bang Trâm Nguyễn Đầu tháng Bảy, nữ dân biểu Trâm Nguyễn đăng một video trên FB cá nhân, thông báo việc bà đang bị một nhóm người tấn công và lăng nhục vì một video bà đã đăng trên FB trước đó vài tuần. Trả lời phỏng vấn của BBC News Tiếng Việt, nữ dân biểu gốc Việt đầu tiên của tiểu bang Massachusetts, nói: ''Tôi đăng video là vì muốn nhờ mọi người lên tiếng về những tấn công tàn độc vào cá nhân và gia đình tôi trên mạng xã hội vì tôi ủng hộ Black Lives Matter. Nội dung video tôi post lên Facebook trước đó không chỉ để kêu gọi người Mỹ gốc Á ủng hộ phong trào Black Lives Matter, mà là tôi kêu gọi ủng hộ tất cả mọi người da màu, những cộng đồng bên lề, như người LGBT, người mới định cư, và biết bao nhiêu cộng đồng dễ bị tổn thương khác, mà chúng ta cần hỗ trợ.'' Về những người tấn công mình, dân biểu Trâm Nguyễn nhận xét: ''Họ là một nhóm nhỏ nhưng mạnh miệng trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt chống lại Black Lives Matter và ghét người da đen.'' ''Họ gọi tôi là một người cộng sản. Bài đăng và lời bình của họ rất thô tục và hằn học trong cách họ đặt vấn đề với sự thông minh của tôi, sự thông minh của gia đình tôi. Họ chất vấn sự chính trực của tôi, họ đi xa đến độ nói rằng tôi là một sự ô nhục của cộng đồng người Mỹ gốc Việt, là sự ô nhục của gia đình, vì tôi ủng hộ phong trào Black Lives Matter, và vì nỗ lực của tôi trong việc thúc đẩy công bằng xã hội và đấu tranh đòi công lý cho tất cả.'' Bà Trâm Nguyễn giải bày. Video kêu gọi mọi người tiếp tay vào việc thúc đẩy công bằng xã hội và đấu tranh cho những cộng đồng thiểu số, trong đó có cộng đồng người da đen của dân biểu Trâm Nguyễn được Facebooker Bao Chau Kelley, có hơn 5.000 người xem truyền đi, và thu hút hàng ngàn lời bình, đa số là đả kích kịch liệt, của nhiều người khác khắp nơi trên thế giới. Facebooker này, cho đến giờ, chưa đáp ứng yêu cầu phỏng vấn của BBC Tiếng Việt. Đại diện cho khu vực 18 của tiểu bang Massachusetts, với dân số khoảng 45.000, dân biểu Trâm Nguyễn là phụ nữ da mầu, và là người Mỹ gốc Việt đầu tiên được bầu vào cơ quan lập pháp của tiểu bang. Đa số dân trong khu vực này là người da trắng, với khoảng 10% là người gốc Á, và 1% người da đen. Bà Trâm Nguyễn cho biết trước khi đắc cử dân biểu năm 2018, bà là một luật sư tư vấn pháp luật và từng làm việc với nhiều dự luật đấu tranh cho quyền lợi của nhiều giới trong đó có người di dân, các cụ già, cựu quân nhân, người bị tàn tật, v.v, và hai năm qua, chức vụ dân biểu cho bà cơ hội được làm việc cho những chính sách bà đã cổ súy trước khi đắc cử. Việc kêu gọi mọi người ủng hộ phong trào Black Lives Matter, một phong trào chống kỳ thị chủng tộc đang lan rộng khắp thế giới và được nhiều sắc dân tham dự, vì thế, với bà là một điều không chỉ nên làm mà còn rất tự nhiên. Dân biểu tiểu bang Trâm Nguyễn nói về tâm trạng của mình khi bị tấn công: ''Tôi hết sức kinh ngạc khi thấy sự tấn công này đến từ một số người trong cộng đồng người Việt nhiệt thành ủng hộ Trump. Những ngôn từ họ dùng rất là lăng nhục về nhiều khía cạnh.'' ''Mọi người đều có quyền phát biểu ý‎ kiến và quan điểm. Và khi bất đồng quan điểm với ai, bạn có thể ngồi xuống nói chuyện, nhưng bạn không thể tấn công người đó.'' ''Tôi sẵn sàng trao đổi với những người có quan điểm trái ngược với mình để thảo luận, điều đó không sao, nhưng khi một người bắt đầu chửi thề hay tấn công tôi để thắng cuộc tranh luận và nói rằng nếu không đồng quan điểm với họ thì tôi là kẻ thù, là tà ác, là người kinh khủng hay gia đình tôi kinh khủng, thì những điều đó không mang đến được gì cho cuộc đối thoại.'' Không chỉ riêng cá nhân dân biểu Trâm Nguyễn bị tấn công, mà là cả gia đình bà bị gọi là cộng sản. Bà Trâm Nguyễn cho biết. ''Bố tôi phục vụ trong quân đội VNCH và phải đi tù cải tạo trong 8 năm dưới chính thể cộng sản. Nói rằng chúng tôi là cộng sản không chỉ sai, mà còn coi thường giá trị của chúng tôi.'' ''Nhưng chúng tôi không sợ hãi vì chúng tôi biết mình đang ở phía bên phải của lịch sử.'' Chuyện trò với thương gia Lê Hoàng Nguyên Ông Lê Hoàng Nguyên vượt biên, đến Mỹ năm 1979 với một người bà con, khi mới 9 tuổi, và bố, một sĩ quan VNCH, khi đó, vẫn còn đang bị giam cầm trong trại cải tạo, còn mẹ ông ở lại để thăm nuôi bố. Ông trước là một kỹ sư cơ khí, sau chuyển nghề thành nhà môi giới địa ốc và bảo hiểm tại thành phố Houston, Texas, đã rất e ngại trước khi đồng ‎ý trả lời BBC News Tiếng Việt. ''Tôi đã vô tình dẵm chân vào ổ kiến lửa'', không biết xuất hiện trên báo chí có làm tệ thêm tình hình không. Ông tỏ lộ sau cuộc phỏng vấn. Được hỏi về tấm bảng quảng cáo ''định mệnh'' trên đường Bellaire ở Houston, Texas, với những hàng chữ Black Lives Matter - ngưng kỳ thị chủng tộc - stop racism, đã ném đời ông và gia đình vào sóng gió, ông Lê Hoàng Nguyên kể: ''Tôi thuê cái khung của bảng hiệu này từ 18 năm nay rồi. Mỗi năm chúng tôi thay đổi nội dung quảng cáo ba bốn lần. Vào giữa tháng Năm, tôi dự định đổi bảng hiệu thành thông điệp cám ơn những nhân viên y tế tuyến đầu. Còn đang xét lại những phác họa của công ty thiết kế, thì ngày 25/5 xảy ra.'' Bảng quảng cáo với dòng chữ Black Lives Matter gây ra rắc rối cho ông Lê Hoàng Nguyên ''Hôm ấy là sinh nhật thứ 50 của tôi. Tôi thẫn thờ ngồi xem khúc video chiếu cảnh George Floyd bị giết bởi người cảnh sát đó trong vòng 8 phút 46 giây. Lúc hấp hối, ông ấy kêu lên mama, mama.'' ''Xem xong tôi bật khóc. Người bị chèn cổ chết đó có thể là tôi, có thể là một trong ba đứa con tôi. Tôi tự hỏi mình phải làm gì về điều này.'' ''Tôi đọc thêm về lịch sử, về người da đen. Rồi tôi tìm thấy bài báo của tờ New York Times nói về việc một nhóm người đấu tranh người da đen năm 1978 đã gửi thỉnh nguyện thư đến tổng thống để xin cho người tị nạn Đông dương được vào Mỹ.'' ''Năm 1978. Trời ơi!'' ''Năm 1978, tôi còn là đứa bé 8 tuổi, đang lang thang ở trại tị nạn. Tôi không hề biết những người này. Họ cũng không biết tôi, nhưng đã đấu tranh cho tôi. Ý nghĩ đó khiến tôi nghĩ là mình phải lên tiếng.'' ''Thoạt đầu tôi chỉ định để bảng với hàng chữ ''Ngưng kỳ thị chủng tộc, stop racism'' nhưng tôi quyết định thêm hàng chữ Black Lives Matter, vì với tôi đây là một phong trào rất đẹp được 50 tiểu bang, 18 quốc gia tham dự, đấu tranh cho tất cả mọi màu da, mọi người bị kỳ thị.'' Quyết định rồi, ông vẫn còn phân vân, vì lo sợ lên tiếng như vậy có thể bị một số người không thích, khiến cơ sở thương mại của mình bị ảnh hưởng. Ông Nguyên cho biết. ''Thế rồi Houston có một cuộc biểu tình ôn hòa với hơn 60.000 người tham dự. Họ đồng thanh lên tiếng kêu gọi cho công bằng xã hội, rồi nỗi sợ hãi của tôi biến mất.'' Ông tâm sự. ''Bảng quảng cáo được treo lên hôm thứ Hai. Tôi đã lái xe đến đó buổi chiều để chụp ảnh với cái bảng mình rất tâm huyết ấy.'' Ông Lê Hoàng Nguyên hãnh diện bên tấm bảng chuyển tải thông điệp của mình ''Tối hôm đó đi ngủ, tôi cảm thấy rất tự hào vì khi cho dựng bảng, tôi có ba mục đích: a) công khai kêu gọi ngưng kỳ thị chủng tộc; b) khuyến khích giới trẻ lên tiếng cho những gì mình tin vào; và c) khởi đầu một cuộc thảo luận, dù cho đó là cuộc thảo luận đầy khó khăn.'' Sáng thứ Ba khi ông Lê Hoàng Nguyên ngủ dậy thì phone của ông nổ tung, và ông bỗng thấy mình đang là mục tiêu của một cuộc tấn công ồ ạt, liên tục và kéo dài, cho đến giờ đã gần hai tuần. Nhiều cuộc thảo luận về tấm bảng này xảy ra khắp nơi từ mạng xã hội đến các diễn đàn, vào cả những cuộc hội thoại. Người ta lên án, sỉ vả và đe dọa ông. Một người dẫn chương trình cuộc hội thoại được đăng trên Youtube còn hô hào là ''Lê Hoàng Nguyên phải bị treo cổ.'' Không ai muốn thảo luận với Lê Hoàng Nguyên hết, ngay cả những người ông quen biết. Ông cho biết nhiều người gọi ông là cộng sản, bảo phải kéo tấm bảng xuống trước khi bị người Việt 'nhổ vào mặt'. Người khác nói ông làm 'xấu hổ triều đại nhà Lê', và lên tiếng ''từ'' (disown) ông. Được hỏi ông và gia đình có sợ trước những đe dọa này không, Lê Hoàng Nguyên trả lời: ''Sợ thì không sợ, nhưng tôi buồn, rất buồn.'' ''Người phụ nữ chụp hình tấm bảng này đăng lên với lời chỉ trích rồi gửi đi khắp nơi, là một người tôi coi là bạn. Tuy không là bạn thân nhưng chúng tôi đã từng sinh hoạt chung với nhau trong cộng đồng, cùng chia sẻ mục đích phát triển giới trẻ gốc Việt.'' ''Bà ấy biết tấm bảng này là của tôi. Nhưng đã không gọi tôi để hỏi tại sao tôi làm thế. Bà ấy viết trên Facebook rằng tôi chắc đã 'nhận tiền' của Black Lives Matter để cho họ đăng thông điệp của họ lên đó.'' ''Và đó là khởi đầu của việc tôi bị đấu tố trên mạng. Mọi người ào ạt vào chửi rủa. Mọi lời bình vẫn còn nằm nguyên trên mạng lưới internet'' Được hỏi về tâm trạng trước diễn biến bất ngờ này, ông Lê Hoàng Nguyên tỏ lộ: ''Tôi sững sờ trước trình độ và cách ứng xử của những người này. Họ không nói tại sao họ không ủng hộ quan điểm của tôi. Họ lập tức chụp mũ tôi là cộng sản. Lần đầu tiên tôi hiểu thấm thía hai chữ chụp mũ.'' ''Đa số lời bình được viết bằng tiếng Việt, nhưng cũng có nhiều bình luận được viết bằng thứ tiếng Anh không chuẩn, cho thấy họ có thể là những người mới đến Mỹ.'' ''Tấn công tàn ác nhất đến từ một nhóm người ủng hộ Trump. Tôi có thể thấy được điều này khi vào xem Facebook của họ. Lần đầu tiên tôi hiểu thế nào là cuồng-tổng-thống-Trump. Xem xong tôi mới biết mình đã vô tình làm cho nhóm người mình không hề biết là họ hiện hữu nổi giận.'' ''Thông điệp của tôi, Black Lives Matter - ngưng kỳ thị chủng tộc, stop racism chỉ cổ động sự bình đẳng xã hội, đã hoàn toàn được họ hiểu sai là một thông điệp chính trị nhắm vào một đảng phái.'' Giới ủng hộ bắt đầu lên tiếng Ông Lê Hoàng Nguyên cho biết ngay sau khi tấm bảng được dựng lên, nhiều người đã hô hào kêu gọi tẩy chay cơ sở thương mại của ông: ''Tôi đã mất vài khách hàng, tuy nhiên thời gian còn quá sớm để biết sự tổn hại sẽ lớn đến như thế nào.'' Nhưng không phải mọi người đều tấn công, ông Lê Hoàng Nguyên cho biết. ''Nhiều sự ủng hộ khắp nơi cũng đang đổ về. Nhiều người tôi không quen biết đã viết trên Facebook của tôi là họ sẽ bắt đầu hỗ trợ cơ sở thương mại của tôi ngay từ bây giờ.'' ''Một người khác hỏi tôi có cần họ thiết lập một trang Go Fund Me để giúp không. Những người có cùng quan điểm đã xuất hiện. Họ là những người trẻ khoảng 30 tuổi.'' Tương tự, dân biểu tiểu bang Trâm Nguyễn cho biết ngày cũng càng có nhiều người lên tiếng ủng hộ điều bà đang làm, và số người cùng quan điểm thật ra đông hơn sự phản đối ồn ào của một nhóm người bà gọi là 'thiểu số lớn miệng' nhiều. Được hỏi đã rút tỉa kinh nghiệm gì qua biến cố này, và nếu có cơ hội ngược dòng thời gian, thì bà có làm khác đi không, dân biểu tiểu bang Trâm Nguyễn trả lời: ''Tôi nhận được ra rằng chúng ta cần tiếp tục lên tiếng. Nếu không làm như vậy, sẽ trông có vẻ như người Mỹ gốc Việt đa số là những người ủng hộ Trump và không chống kỳ thị chủng tộc.'' ''Nếu đi ngược dòng thời gian, tôi vẫn làm như vậy. Vì đây là những điều tôi tin vào. Lý do tôi ra ứng cử là để đấu tranh cho bình đẳng của tất cả mọi người. Không sự tấn công nào có thể thay đổi cam kết của tôi với l‎ý tưởng đó.'' Với cùng câu hỏi, ông Lê Nguyên Hoàng trầm ngâm: ''Ban đầu khi tất cả những điều này xảy ra, tôi rất tức giận vì họ hiểu lầm, và không dành thời gian để tìm hiểu lý do tại sao tôi treo tấm bảng đó lên mà lập tức công khai bức hại tôi.'' ''Ban đầu, khi tự vấn, tôi nói mình sẽ làm y như thế, vì mục đích của tôi rất trong sáng, đó chỉ là một lời kêu gọi chấm dứt nạn phân biệt chủng tộc đối với tất cả mọi người. Nhưng thật không may, một số người coi đó là một thông điệp thù ghét đối với một bên cụ thể'.' ''Nhưng sau đó nghĩ thêm, tôi biết mình yêu cộng đồng người Việt. Tôi đã tiếp tay xây dựng nó trong suốt nhiều năm qua, và những gì đang xảy ra với cộng đồng làm tôi đau lòng.'' ''Nếu được làm lại tôi sẽ vẫn làm điều đó, nhưng tôi sẽ chú ý đến thông điệp mình đưa ra, và chọn một thông điệp nào dễ được tiếp thu hơn.'' Ông nói. ''Thú thật, cách đây bốn năm, tôi cũng phản đối phong trào Black Lives Matter, nhưng sau khi thấy vấn đề mãi vẫn không được giải quyết, và sau khi tốn nhiều thời gian để nghiên cứu và tìm hiểu lịch sử, tôi mới thấy mình cần lên tiếng ủng hộ họ. Lúc chưa tìm hiểu tôi rất kiêu căng, nghĩ rằng họ ở đây đã mấy trăm năm rồi mà tại sao như thế, còn chúng ta mới ở đây mấy chục năm đã được như thế này. Lúc đó tôi chưa biết luật Jim Crow là gì, chính sách tống giam hàng loạt người da đen ra sao.'' "Sau khi hiểu rõ thêm, tôi đã thay đổi quan điểm.'' ''Ở Mỹ, điều đáng trân trọng nhất của chúng ta là quyền tự do phát biểu. Nhưng phát biểu không phải là để tạo sự giận giữ, mà phải làm sao để mọi người dễ tiếp thu điều mình muốn nói. Tôi sẽ cân nhắc thông điệp của mình hơn.'' ''Có thể như thế là tôi sẽ tự kiểm duyệt mình. Có thể lắm. Nhưng tôi sẽ chọn kiểm duyệt mình một chút vì sự hòa hợp của cộng đồng người Mỹ gốc Việt.''
Mỗi sáng sớm, các Ama lặng lẽ đi vào bóng đêm nơi bến cảng, mang theo đuốc tre và rồi lao mình vào các con sóng.	Những tiên cá bí ẩn cuối cùng trong biển Nhật	Một Ama trong trang phục truyền thống Kimiyo Hayashi ngồi sưởi bên đống lửa bên trong căn chòi ở Vịnh Ago, Nhật Bản. Bầu không khí bên ngoài đặc quánh, nhơm nhớp. Bà ngồi lặng lẽ rì rầm nói chuyện với đứa cháu gái Tomomi Nakanishi. "Bác đã sống ở biển cả cuộc đời, và bất kể thời tiết có nóng tới đâu thì bác vẫn cảm thấy lạnh thấu xương," Hayashi nói. "Bác thích cái truyền thống ngồi sưởi ấm mỗi khi xong việc." Thiên đường từ sự phản bội đẫm máu ở Nhật Bản Câu chuyện về con búp bê Nhật kokeshi Lạc lối trong quá khứ samurai Toilet siêu thông minh ở Nhật Bản Nằm trong số ít ỏi còn sót lại những nữ thợ lặn không dùng bất kỳ dụng cụ hỗ trợ nào, Hayashi và Nakanishi khăng khăng giữ nguyên lối sống kiểu ngày xưa. Sàn nhà lát bằng gỗ tần bì, một ấm nước ám khói sôi trên ngọn lửa, và mái nhà đầy muội khói. Những tấm mặt nạ và những bộ đồ lặn bằng cao su đã sờn, vật dụng khiêm tốn của những người phụ nữ này, được treo trên giá. Các Ama xuống biển mà không dùng công cụ, thiết bị nào hỗ trợ Những cảnh không vương chút màu thời gian dường như đã biến mất khỏi Nhật Bản hiện đại, nhưng ở vùng Ise-Shima thuộc tỉnh Mie này, mọi nét truyền thống gắn với biển vẫn còn nguyên vẹn. Và không gì tuyệt vời hơn là những câu chuyện về Ama, những người phụ nữ bí ẩn của biển cả, những nhân vật từng được ghi nhận trong những áng thơ ca cổ nhất của Nhật, Man'yoshu, có từ thời thế kỷ thứ 8. Người ta nói rằng đó là huyền thoại đã có từ 3.000 năm trước. Năm nay 61 tuổi, đôi mắt rất tinh tường, Hayashi bắt đầu kể câu chuyện cuộc đời bà. Thời nhỏ, mỗi sáng, trong ánh bình minh lờ mờ, bà bắt đầu theo dõi hàng chục Ama hầu như câm lặng đi vào bóng đêm nơi bến cảng, mang theo đuốc tre. Một số người để ngực trần, chỉ mặc fundoshi (yếm che ngực) và tenugi (băng quấn quanh đầu). Bà thường vẫy tay chào bà ngoại và mẹ, cả hai đều là những Ama, và luôn tự hỏi điều gì đã khiến họ đi vào những con sóng. Rồi tới khi 16 tuổi, bà bắt đầu được yêu cầu đi cùng mẹ và bà. Bốn mươi lăm năm sau, những nghi lễ bà dành cho biển cả vẫn vậy. Một khi lên thuyền, mặc bộ trang phục vải trắng truyền thống từ chân tới đầu, bà lao đầu xuống mặt biển, đôi khi ở những vị trí cách xa bờ chừng 1 km. Với tất cả sự duyên dáng, khéo léo như người cá, ngón chân và đùi duỗi thẳng đầy uy lực, bà biến sâu xuống mặt nước, đôi khi tới 10 mét, lẫn vào đáy biển giữa những đám sò, ốc và rong biển. Không có phương tiện, thiết bị gì hỗ trợ - không có bộ mặt nạ lặn nổi snorkel, không có bình khí - khó có thể tưởng tượng được hết những vất vả, khó khăn mà các Ama phải đối diện trong nước biển giá lạnh và những dòng hải lưu nguy hiểm. Những lần thu hoạch được nhiều như thế này đang ngày càng trở nên hiếm hoi cho các Ama Những vụ tai nạn thường xuyên đã trở thành điều không xa lạ gì với họ, chuyện gặp phải cá mập cũng từng được nghe nói, và chuyện giá lạnh tê tái là điều đương nhiên. Hayashi nói rằng trải qua năm tháng, bà đã mất đi nhiều người bạn tốt. Vấn đề là ở chỗ, bà giải thích, không phải Ama có thể nhịn thở được bao lâu, mà là họ có thể săn tìm nhanh tới mức nào. Lặn dưới những làn sóng trong thời gian đôi khi kéo dài tới cả hai phút, Ama cần phải rất quyết đoán và hiệu quả. Trong thời hoàng kim của mình, bà nói bà thường trở về bờ với những thùng gỗ chứa đầy bào ngư, nhum, ốc, tôm hùm và bạch tuộc. Các Ama thường thích tìm bắt ngọc trai, nhưng một mùa vụ thu hoạch tốt các loại trai hến, giáp xác khác cũng có thể giúp họ thu nhập được tới 27 triệu yen. Nhưng ngày nay, sự tấp nập nơi khu cảng biển đã biến mất. Tuy Ama vẫn tiếp tục truyền thống lâu đời với việc lao vào những ngọn sóng nơi biển cả, nhưng số lượng trong phường hội đang ngày càng giảm đi. Hayashi và Nakanishi đang dần chấp nhận thực tế rằng họ có lẽ sẽ là những người cuối cùng trong thế hệ của mình. Những người con gái của họ không quan tâm gì tới nghề này, và tuổi trung bình trong cộng đồng những người đi lặn biển nay đã vượt quá ngưỡng 65 tuổi. Thật đáng kính phục là người thợ lặn không mang thiết bị hỗ trợ nào cao tuổi nhất của Ise-Shima nay đã ở tuổi gần 90. Hai phụ nữ Ama đang đưa lên bờ thành quả thu được Câu hỏi là: làm sao mà những người thợ lặn chuyên bắt, nhặt những loài hải sản bằng biện pháp thô sơ này lại có thể tồn tại được trong một xã hội hiện đại như Nhật Bản? Số lượng các Ama đã giảm mạnh khiến nay chỉ còn chưa tới 2.000 người làm nghề này, tức là ít hơn thời phát triển mạnh nhất, hồi sau Đại chiến Thế giới II tới 8.000 người. Và con số này đang tiếp tục giảm. Tại Vịnh Ago, tâm điểm của huyền thoại Ama, nay chỉ còn có 25 người làm nghề này, và tại các thị trấn duyên hải khác số lượng cũng khiêm tốn không kém. Việc phải chứng kiến thế giới của mình dần mai một là một điều đau lòng, Hayashi nói với giọng đầy tiếc nuối. "Chúng tôi cần có thêm những người phụ nữ trở thành Ama để truyền thống này không chết dần chết mòn. Nhưng những người đó ở đâu ra? Điều đó khiến tôi cảm thấy rất buồn." Vấn đề là không mấy các cô gái trẻ Nhật Bản thấy lợi ích của việc theo nghề. Bị áp lực do nguồn tài nguyên hải sản giảm, cho nên việc làm ăn không còn màu mỡ dễ dàng như một thời nó đã từng, và các công ăn việc làm tại Osaka, Nagoya và Tokyo thì hấp dẫn hơn nhiều. Vào một hôm không thuận thì người thợ lặn chỉ kiếm được 2.000 yen, trong lúc những nguy cơ, rủi ro phải đối diện, thậm chí có thể mất mạng, thì lại cao. Ama cũng trở thành nạn nhân của việc đánh bắt thương mại, là hoạt động đang tiếp tục làm giảm đáng kể các nguồn hải sản. Bào ngư là món rất được giá, có thể bán tới 10.000 yen một kg tại chợ, nhưng trong nỗ lực nhằm hỗ trợ tái sinh sản và bảo đảm an toàn về dài hạn cho loài này, chính phủ đã ra quy định nghiêm ngặt, theo đó không cho các Ama bắt chúng. Điều cứu giúp Ama có lẽ chính là lịch sử nghề này. Trong năm ngoái, bốn ama-goya truyền thống, tức là các chòi thô sơ cho các thợ lặn tới nghỉ ngơi và sinh hoạt giao lưu với nhau, đã được mở cho du khách, và những Ama kỳ cựu như Hayashi nấu những món ăn từ các con trai sò ốc hến họ tự tay bắt về để tiếp đãi các vị khách. Từng hiếm khi có ai được xem bên trong những căn chòi như vậy, cho nên việc này giúp người ngoài có cơ hội tìm hiểu và biết rõ hơn về cách sinh hoạt mang tính bí mật, kiểu cổ này. Vào lúc này thì Hayashi nói sáng kiến mới đó đã giúp củng cố quyết tâm của bà. "Tôi yêu công việc của mình và sẽ không đánh đổi nó lấy bất cứ thứ gì," bà nói. "Tôi thì còn khỏe mạnh, vui vẻ, còn hít thở đi lại được ít nhất là 20 năm nữa. Cho nên tôi sẽ tiếp tục lặn. Tôi sinh ra là để làm việc này." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel.
Biến cố 30/04/1975 – như cố Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt đã từng nói với BBC – là một sự kiện mà khi nhắc đến có hàng triệu người vui nhưng cũng có hàng triệu người buồn.	Giáo hội Công giáo VN sau biến cố 30/4	30/4/1975 là sự kiện có hàng triệu người vui, nhưng cũng có hàng triệu người buồn, theo cố Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt. Triệu người buồn vì ngày ‘miền Nam giải phóng’ hay sau khi ‘đất nước thống nhất’ cũng là lúc họ phải bỏ nước ra đi hoặc bị bắt bớ, tù giam, phải đi cải tạo, mất tài sản hay chịu những thua thiệt, ngược đãi khác. Giáo hội Công giáo cũng phải đối diện với khá nhiều mất mát, giới hạn sau ngày 30/04/1975. Giám mục bị giam Một ví dụ điển hình cho những mất mát, đau thương ấy là trường hợp Đức cố Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận. Sáu ngày trước sự kiện 30/04/1975, Đức cha Nguyễn Văn Thuận – lúc đó là Giám mục Giáo phận Nha Trang – được Đức Giáo hoàng Phaolô VI bổ nhiệm làm Tổng Giám mục phó Tổng Giáo phận Sài Gòn với quyền kế vị. Ngày 08/05/1975, ngài rời Nha Trang vào Sài Gòn để nhận nhiệm sở mới. Nhưng Sài Gòn vừa mới được ‘giải phóng’ không còn dễ dàng, đơn giản như trước. Vì vậy, thay vì được tự do, trọn vẹn thi hành sứ vụ mới của mình tại đây, ngài buộc phải trải qua 13 năm gian khổ, cùng cực tại nhiều trại tù khác nhau ở Việt Nam. Bị bắt ngày 15/08/1975, ngài bị giải về lại Nha Trang và bị quản thúc tại Cây Vông, Diên Khánh, Khánh Hòa. Sau đó, ngài bị đưa vào giam ở Phú Khánh, Nha Trang rồi Thủ Đức. Ngày 01/12/1976, cùng với nhiều tù nhân chính trị khác đang bị giam ở miền Nam, ngài bị đưa ra miền Bắc và những năm sau đó bị tù giam tại nhiều nhà lao khác nhau, trong đó có chín năm biệt lập – dù không một bản án, không một lần xét xử. Có thể nói, dù chỉ là một người tu hành, ngài cũng phải chịu cảnh tù giam cơ cực, đau khổ như bao sỹ quan, quan chức của chế độ cũ khác sau biến cố 30/04. Nếu nỗi đau lớn nhất của những sỹ quan, quan chức của Việt Nam Cộng hòa là phải sống xa gia đình, người thân, điều khiến ngài đau khổ nhất là không được gần con chiên, không được thi hành sứ vụ của mình. Cố Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận và cố Giáo hoàng John Paul II tại Vatican. Nhưng là một mục tử luôn sống tâm tình phó thác, tin tưởng, ngài đã đón nhận tất cả, cố gắng sống trọn vẹn ‘giây phút hiện tại’ và luôn lạc quan, hy vọng dù đó là những lúc cô đơn, đau khổ, cùng cực nhất. ‘Đường Hy Vọng’ – một trong những cuốn sách góp nhặt lại những suy nghĩ, cảm nghiệm của ngài về cuộc sống nói chung và đời sống đức tin nói riêng và nay đã được dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau – được viết trong những năm tháng lao tù cùng cực ấy. Vì cảm nghiệm và sống tâm tình đó ngài đã vượt qua được những năm tháng tù giam cơ cực, đen tối, cảm hóa được bao người ngài tiếp xúc và đặc biệt không trách móc, oán hận ai dù bị ngược đãi. Đức cha Nguyễn Văn Thuận được thả ngày 23/11/1988 và ba năm sau đó sang Rôma chữa bệnh. Vì không phép trở lại Việt Nam, ngài buộc phải ở lại Ý. Nhưng nếu ở Việt Nam ngài bị chính quyền Cộng sản khinh thường, tìm cách cô lập, loại bỏ thì tại Rôma ngài được Tòa Thánh quý mến, trọng dụng, tôn vinh. Năm 1994, ngài được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Hội đồng Tòa Thánh Công lý và Hòa bình và bốn năm sau đó được chọn làm Chủ tịch Hội đồng này. Năm 2001, ngài được thăng lên bậc Hồng y. Chỉ ít năm sau khi ngài qua đời, Giáo hội đã chính thức mở án phong Chân phước cho ngài. Tài sản bị mất Cũng như Giáo hội Công giáo tại miền Bắc sau 1954, người Công giáo ở miền Nam sau 1975, phải đối diện với vô số khó khăn và chịu nhiều mất mát về tinh thần, vật chất. Nhiều sinh hoạt, hoạt động của Giáo hội – từ những sinh hoạt đức tin, tu trì thuần túy đến các hoạt động về giáo dục, y tế, bác ái – bị giới hạn, cấm đoán. Rất nhiều cơ sở của Giáo hội – như trường học, bệnh viện, trung tâm bác ái – bị tịch thu. Nhiều hạn chế vẫn được chính quyền áp dụng đối với cộng đồng Công giáo ở Việt Nam, theo tác giả. Vào năm 2009, khi đánh giá tình hình Giáo hội tại Việt Nam, Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, khi ấy là Tổng Giám mục Sài Gòn, nhận định rằng việc thay đổi chính trị tại Việt Nam vào năm 1975 đã ‘làm tan rã khung nếp văn hoá xã hội kinh tế chính trị cũ, lôi kéo theo nhiều mất mát và giới hạn cho Giáo hội’. Theo ngài, vì biến cố đó và với hơn 10 năm Đất nước đóng cửa, mối liên hệ giữa người Công giáo Việt Nam với thế giới bên ngoài và mối hiệp thông với Giáo hội toàn cầu hầu như bị cắt đứt. Riêng Tổng Giáo phận Sài Gòn phải đổi tên thành Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, với nhiều tổn thất lớn. Cụ thể, về nhân sự: số linh mục đã giảm từ 414 xuống 226, số giáo dân từ 516.000 xuống 387.184. Về cơ sở giáo dục, y tế, từ thiện nhân đạo, Tổng Giáo phận đã mất gần 400 cơ sở. Vì vậy, Giáo hội không còn trường học để dạy giáo lý, giáo dục đức tin cho giới trẻ; không còn bệnh viện để chữa trị, chăm sóc bệnh nhân; không còn những trung tâm từ thiện nhân đạo, những tổ chức, hoạt động bác ái xã hội để giúp người nghèo, cô thế, thiếu may mắn. Nhưng những giới hạn, mất mát ấy không làm giảm niềm tin nơi người Công giáo. Bị loại khỏi đời sống xã hội, họ cố gắng sống niềm tin ngay tại giáo xứ, dòng tu hay trong môi trường mới của mình. Và như Đức Hồng y Mẫn nhận định chính sự khiêm tốn sống niềm tin ấy đã dần dần đổi thay lối nhìn của nhiều người trong xã hội về Giáo hội. Vẫn bị giới hạn Trước sự cởi mở của chính quyền Việt Nam từ những năm cuối thập niên 1980, cũng như những người dân Việt Nam khác, người Công giáo Việt Nam được tự do, thoải mái, dễ dàng hơn trong sinh hoạt, hoạt động của mình. Chẳng hạn, các các chủng viện bị đóng cửa sau 1975 – như chủng viện Sao Biển, ở Nha trang hay Xuân Lộc – được mở cửa trở lại để đào tạo linh mục. Các giáo xứ cũng được phép sửa chữa hay xây dựng các cơ sở thờ phượng. Hạn chế số lượng cơ sở tôn giáo, văn hóa, giáo dục và từ thiện của công giáo gây ảnh hưởng tới chính phát triển cộng đồng ở Việt Nam, theo tác giả. Nhưng đến giờ, dù quan hệ giữa chính quyền Việt Nam và Giáo hội Công giáo đã được cải thiện nhiều và bốn vị lãnh đạo cao nhất – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội – của Việt Nam đã được Đức Giáo hoàng Benedict và sau đó Đức Giáo hoàng Francis tiếp đón, người Công giáo Việt Nam ít nhiều vẫn bị phân biệt đối xử. Quyền lợi cũng như đóng góp của họ vẫn chưa được ghi nhận, tôn trọng đúng mức. Chẳng hạn, một số cơ sở của Giáo hội – như Giáo hoàng Học viện tại Đà Lạt, nơi đến nay đã có tới 10 Giám mục Việt Nam từng theo học – vẫn chưa được trả lại cho Giáo hội. Giáo Hội vẫn chưa có chỗ đứng trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội – đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, y tế, từ thiện, nhân đạo. Đây là những nơi mà Giáo hội luôn được mời gọi dấn thân phục vụ và cũng là những lĩnh vực mà Giáo hội có nhiều tiềm năng, thế mạnh và Việt Nam đang có nhiều bất cập. Trong bản ‘Nhận định về một số tình hình tại Việt Nam hiện nay’ năm 2012, Ủy ban Công lý và Hòa bình của Hội đồng Giám mục Việt Nam đã nêu ra một số vấn đề đáng quan ngại ở Việt Nam – trong đó những bất cập về giáo dục, y tế. Bản Nhận định này cũng nhắc lại rằng nếu đã kêu gọi ‘xã hội hóa’ giáo dục và y tế, chính quyền Việt Nam ‘nên tạo điều kiện để các tôn giáo trong nước được tham gia trực tiếp vào hai lĩnh vực này’. Nhắc lại một vài mất mát, giới hạn mà người Công giáo – cũng giống như bao nhiều người Việt khác – phải chịu trong 40 năm qua không nhằm gây hiềm khích, nghi kị, chia rẽ. Vì luôn được mời gọi sống yêu thương, hòa giải và tha thứ – và đặc biệt trong bối cảnh vẫn có hàng triệu người Việt buồn dù đất nước đã thống nhất 40 năm – Giáo hội càng cảm thấy cần sống trọn tâm tình hòa giải, bao dung đó. Nhưng nhắc lại những điểm đó để nói lên rằng xã hội Việt Nam sẽ tốt đẹp hơn, đất nước sẽ giàu mạnh hơn nếu không ai bị bất công đối xử vì chính kiến và cũng không ai tự độc quyền yêu nước hay – như lời của cố Thủ tướng Việt Nam ông Võ Văn Kiệt – coi Tổ quốc là của riêng mình. Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, một người Công giáo, đang sống tại Anh. Bài được gửi tới BBC sau khi BBC mời độc giả tham gia viết bài vở, đóng góp tư liệu, chia sẻ thông tin, cảm nghĩ về sự kiện 30/04/1975.
Những bất ổn tại Thái Lan hiện nay lại khiến lập luận tuyên truyền “đa nguyên đa đảng làm chi để loạn lạc” được xướng lên.	Từ khủng hoảng Thái, nghĩ về dân chủ	Bài viết này nhằm mục đích phản biện lại ý kiến đó. Nếu có thống kê những xung đột xã hội ở các nước độc tài và dân chủ, chắc chắn tỷ lệ xung đột ở các nước độc đảng lớn hơn nhiều so với các nước dân chủ. Cơ chế giải quyết mâu thuẫn Kết quả các cuộc xung đột đó ở các nước độc tài bao giờ cũng đẫm máu. Các xung đột ở một số nước dân chủ non trẻ ở châu Phi, Nam Tư cũ hay Trung Đông phần lớn bắt nguồn từ chia rẽ tôn giáo, sắc tộc, chứ không phải vì dân chủ. Nếu có một phần nào đó có thể quy kết dân chủ trong các xung đột ấy, thì đó là thể chế nhà nước và hệ thống bầu cử đã không được thiết kế phù hợp, góp phần hằn sâu thêm các chia rẽ sắc tộc. Tuy nhiên, vấn đề này có thể được giải quyết nếu quá trình xây dựng nhà nước dân chủ được nghiên cứu thỏa đáng ngay từ đầu và được sự đồng thuận rộng rãi của nhân dân. Xã hội Việt Nam cũng không giống các nước đó. Lịch sử đã chứng minh truyền thống “Tam giáo đồng nguyên”, Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo cùng tồn tại và có ảnh hưởng lớn trong xã hội. Một số mâu thuẫn liên quan đến sắc tộc hay tôn giáo không phải bắt nguồn từ sự kỳ thị lẫn nhau giữa các dân tộc hay các tôn giáo, mà chính là từ chính sách kiểm soát và phân biệt của chính quyền, khiến họ phản kháng. Tuy vậy, dân chủ, đa nguyên, đa đảng, không phải là liều thuốc thần có thể điều trị mọi vấn nạn trong xã hội. Chúng chỉ là điều kiện cần để một xã hội phát triển lành mạnh. Công nhận đa nguyên đã để xã hội phát triển một cách tự nhiên, những cái tốt của con người có điều kiện phát triển và phát huy. Cần dân chủ và luật pháp công minh là để ngăn chặn những tính xấu của con người và cổ vũ sự bao dung, tinh thần tôn trọng sự khác biệt. Điều kiện đủ chính là yếu tố con người, là tài trí, sự liêm khiết của những người lãnh đạo, là sự dấn thân của các trí thức, là ý thức về trách nhiệm với việc nước và sức nặng của lá phiếu của mỗi người dân bình thường. Dân chủ mở ra cơ hội, còn cơ hội đó có được tận dụng một cách khôn ngoan và có trách nhiệm hay không là phụ thuộc vào chính những con người trong xã hội đó. Dân chủ là cơ chế chính trị cho phép giải quyết các xung đột chính trị một cách hòa bình bằng đối thoại và lá phiếu. Sự ổn định xã hội là quan trọng, nhưng quyền của người dân được lên tiếng và hành động (một cách có trách nhiệm) trước các vấn nạn như tham nhũng, lạm quyền cũng quan trọng không kém. Bài học về nếp sinh hoạt chính trị dân chủ Bất ổn tại Thái Lan không phải là “tại” dân chủ. Trái lại, chính nền dân chủ đang cho phép Thái Lan giải quyết xung đột một cách ít hậu quả nhất. Đặt trường hợp Thái Lan không cho phép đa nguyên, tức là không cho phép những ý kiến trái chiều với đảng lãnh đạo, có lẽ một Thủ tướng Thaksin Sinawatra tham nhũng vẫn nắm quyền, tiếp tục vi phạm luật pháp mà tiếng nói phản đối của người dân chẳng “xi-nhê” gì cả. Đặt trường hợp Thái Lan không có đa đảng, không có bầu cử tự do, tức là không có cạnh tranh chính trị, nếu người dân vì quá bức xúc, tức nước vỡ bờ, biểu tình ôn hòa đòi chính phủ từ chức, có lẽ chính phủ tham nhũng, lạm quyền sẽ đàn áp thẳng tay, vì họ không phải là chính phủ “do dân” nên chẳng cần “vì dân”. Đằng này, Tòa án Tối cao Thái Lan xử thủ tướng Thaksin hai năm tù vì vi phạm luật về mâu thuẫn lợi ích. Người ta nhận thấy một cách hành xử “khôn khéo” của cựu Thủ tướng Samak Sundaravej khi ông này thiết lập mối quan hệ với các quân đội, tỏ ra lắng nghe Quốc Vương Bhumibol Adulyadej, và đẩy nhanh phiên tòa xử ông Thaksin. Chính phủ đương nhiệm cũng phải thận trọng hơn trong cách xử lý mâu thuẫn. Tướng Anupong Paochinda, về phần ông, kêu gọi chính phủ giải tán Quốc hội và tổ chức bầu cử để nhân dân bày tỏ ý kiến. Việc người chỉ huy quân đội kêu gọi bầu cử thể hiện sự tôn trọng của ông ta với phương cách giải quyết mâu thuẫn ôn hòa và dân chủ này. Đồng thời, những bất ổn chính trị này là phép thử cho nền dân chủ non trẻ của Thái Lan. Liệu các phương cách dân chủ có hiệu quả hay lại cần sự can thiệp của quân đội để giải quyết khủng hoảng chính trị? Có hai giá trị và lợi ích cần phải được dung hòa: sự ổn định chính trị và quyền phản đối chính phủ của nhân dân. Giải đáp cho bài toán này phụ thuộc cả vào giới lãnh đạo và phe đối lập. Chính phe đối lập cũng phải tôn trọng các giá trị dân chủ. Chính họ cũng cần nhìn nhận lại mình, biết giới hạn của vị trí của mình trong chính trường, trong lòng dân, và thực thi tinh thần dân chủ. Liên minh Nhân dân vì Dân Chủ đã đi quá giới hạn khi phản đối kết quả bầu cử tháng 12 năm ngoái theo đó Đảng sức mạnh Nhân dân thắng cử, mặc dù Ủy ban bầu cử độc lập đã xác minh rằng không có chuyện mua bán phiếu. Trong cuộc biểu tình tháng 11 vừa rồi, họ cũng từ chối mọi đối thoại và có những động thái gây ảnh hưởng đến nền kinh tế như phong tỏa sân bay, thậm chí tuyên bố “quyết tử”. Phe đối lập, nếu hành xử một cách dân chủ cần tỏ ra có trách nhiệm, lấy quyền lợi đất nước và nguyện vọng của đa số người dân làm hàng đầu, và biết dừng lại đúng lúc. Hãy đưa ra ý kiến xây dựng tích cực Nhìn vào những gì xảy ra trong khu vực hay thế giới để phản đối dân chủ ở Việt Nam là điều không cần thiết. Không cần thiết bởi vì hai chữ “dân chủ” hiện nay đã có sự đồng thuận của xã hội. Đọc báo chí trong nước, hai chữ dân chủ xuất hiện thường xuyên. Điều đáng thảo luận là phải bắt đầu xây dựng một thể chế dân chủ cho phù hợp với lịch sử, đặc thù chính trị, xã hội, văn hoá và nhu cầu của Việt Nam hiện nay; và cùng nhau thực thi dân chủ chứ không phải chỉ hô hào khẩu hiệu. Nhìn vào kinh nghiệm, đôi khi đau thương, của các nền dân chủ non trẻ đi trước, là để rút ra kinh nghiệm để không đi vào vết xe đổ ấy, chứ không phải để lấy đó làm cái cớ để tiếp tục duy trì các bất công và trì hoãn dân chủ. Thay vì lo ngại đa nguyên đa đảng dẫn đến bạo loạn, điều hợp lý hơn cần làm là cùng nhau thảo luận về một mô hình đa nguyên, đa đảng phù hợp nhất cho Việt Nam, và cùng hành động để giữ cho mô hình đó đi đúng hướng. Nói dân chủ thì dễ, hành xử một cách dân chủ mới khó. Mà nếu không bắt đầu thì đến bao giờ mới có cơ hội rèn luyện tác phong dân chủ đây? Nguyễn Hoàng Lan hiện đang học ngành Luật tại Đại học Indianapolis, Hoa Kỳ. Cô cũng là Thành viên Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ và đảng viên Đảng Dân Chủ Việt Nam, một đảng đối lập không được nhà nước Việt Nam công nhận. Dương XinhNhững ý kiến đóng góp của Hoàng Lan và nhiều nhà trí thức trong ngoài nước phải được đánh giá là nhiệt tâm của giới trí thức trẻ VN ngày nay, vì họ đã thấy được nhân quyền ở thế giới bên ngoài. Họ mang hoài bão đóng góp dân trí VN mỗi ngày mỗi sáng suốt, không lệ thuộc tuyên truyền, để tự chủ tạo ra sức mạnh khai phá con đường canh tân đất nước. Những ai phản biện tại sao chỉ biết phê phán mà không nêu ra một phương cách hành động để xây dựng đất nước, để hợp tác với tập đoàn lãnh tụ, cần thức tỉnh rằng trước tiên phải giúp mỗi người hiểu được quyền sống của mình, hiểu được bổn phận trách nhiệm chung của mình với đất nước. Rồi từ dân trí đó những lề lối thực hiện dân chủ mà nhân loại đã vạch sẵn từ hàng trăm năm trước, dân tộc ta sẽ biết cân nhắc, mạnh dạn tiến theo. Biến cố kéo dài trong những ngày qua tại Thái Lan, chứng tỏ dân trí Thái Lan rất cao, cho nên các nhóm đối lập mới có thể vận động, tổ chức biểu tình phản đối chính quyền trong sự đoàn kết, và tạo được kết quả một cách mau chóng. Hơn nữa các lực lượng quân đội, công an, cảnh sát Thái Lan cũng ý thức trách nhiệm vì dân, vì đất nước chứ không vì đảng phái,vì cơ chế, cho nên sự bất ổn chỉ trong một giới hạn, không biến thành nội chiến khiến dân tộc Thái phải trải qua thương vong nhiều thế hệ,và bị ngoại bang lợi dụng. Mai Việt TúRất đồng ý với Nobody về vấn đề tham nhũng. Ngoài ra một hình thức dân chủ mới cho VN sẽ áp lực TQ rất nhiều bởi vì CP TQ sẽ không còn xử dụng CP VN như một cảnh sát địa phương (regional sheriff) cho tiểu bang An Nam của họ để ngăn chặn làn sóng dân chủ. CP TQ biết rằng dân chủ sẽ làm cho đất nước họ tan vỡ như Liên bang Sô Viết và Nam Tư. Họ càng kéo dài độc tài càng lâu để đồng hóa tiếng nói bằng ngôn ngữ phát âm chung là tiếng Quan Thoại để cho thế hệ sau chỉ thấy một chủng tộc TQ. Ái VânThái lan là nước dân chủ hơn ở Việt nam. Đó là một thực tế. Ít ra người dân được biểu lộ công khai phẫn nộ của mình ma không bị trù dập băt bỏ tù. Báo đựoc đăng tin mà không bị bắt đi vào lề bên phải. Nói tóm lại quyền làm chủ của người dân cao hơn ở Việt nam gấp nhiều lần. Tùng"Nếu có thống kê những xung đột xã hội ở các nước độc tài và dân chủ, chắc chắn tỷ lệ xung đột ở các nước độc đảng lớn hơn nhiều so với các nước dân chủ." Nói như Hoàng Lan thì trẻ con cũng nói được. Để có một kết luận là ở chế độ nào có xung đột nhiều hơn thì ít ra phải có số liệu chính thức từ một nguồn tin cậy, hoặc tự mình làm các case studies. Người dân có hiểu biết một tí mà mất lòng tin vào CS một phần thì với các vị họ mất cả mười phần. Minh NgọcThưa bạn Phuocbeo. Bạn nghĩ thế nào về quyền bầu cử và ứng cử của hơn 80T dân bị tước đoạt bởi đảng/NN lâu nay? Khi CP không dám tin vào lá phiếu bầu chọn trực tiếp của người dân thì đó là khi dân tiếm quyền tạo ra mầm mống bất mãn, bạo loạn. Đại đoàn kết dân tộc và hiềm thù chỉ mất đi khi Đảng thực thi dân chủ, dân quyền để trả lại các quyền căn bản tối thiểu của người dân lúc đó vai trò giám sát của người dân đ/v NN mới được thực thi. Nếu đcs tự giác tổ chức bầu cử tự do tạo đ/k cho dân chúng thuộc mọi thành phần, đảng phái hay không đảng phái, tôn giáo hay không TG đều có quyền ra ứng cử, tranh cử ngang hàng với đ/v CS. Phải bắt đầu từ đ/k tiên quyết đó thì mới có CP thực tài. Một CP không do dân bầu lên sẽ không có được hậu thuẫn và tôn trọng đại đa số và chính là mầm mống gây chia rẽ dân tộc. FinTôi rất tâm đắc và hoàn toàn đồng tình với ý kiến với Mr Neo trong vấn đề này. Đúng là cơ chế đa nguyên cho phép thực hiện được nhiều chuyện. Nhưng đó là khi dân trí người dân đã cao để có thể thấy đúng sai. Thật ra mà nói, cho rằng thể chế độc tài là hoàn toàn vô dụng, đáng lên ác là thái quá. Tôi không nói về Việt Nam. Điển hình là Nam Hàn. Các anh chị có biết rằng những năm tháng đầu tiên sau chiến tranh Nam Bắc, Nam Hàn có một thể chế độc tài. Lúc đó Hàn Quốc còn rất nghèo, thua cả Bắc Hàn. Nhưng chính ông tổng thống này đã tạo tiền đề cho sự phát triển của Nam Hàn sau này. Những việc ông làm bao gồm cấm bài bạc, rượu chè dưới mọi hình thức, thực hiện lao động bắt buộc với mọi người dân (công ích xã hội) và gửi quân tới Việt Nam để đổi lấy viện trợ từ Mĩ. Ông đã dùng tiền này để phát triển hệ thống giao thông ở Hàn Quốc. Cho tới bây giờ, hệ thống giao thông ở Seoul vẫn là niềm tự hào của người Hàn. Và cho dù ông độc tài, người dân Hàn vẫn biết ơn ông. Khi dân trí chưa cao thì người dân chỉ biến thành công cụ của chính trị. NobodyCác quí vị đã đúng khi nói đa nguyên đã đảng không phải là vị thuốc thần để điều trị mọi vấn nạn. Nhưng ít nhất cơ chế đa nguyên, đa đảng cho ta cơ hội để chống lại các tệ nạn, chứ với chế độ độc đảng thì không cho ta hy vọng điều đó. Phải nói một cách thẳng thắn là với tình hình hiện nay thì cơ chế này dung dưỡng tệ tham nhũng. Đăng TuyềnDân chủ kiểu Thái lan, bắn giết lẫn nhau, làm phiền nhiễu cho hàng vạn khách nước ngoài ... thì Việt nam xin tránh xa. Chiêu bài dân chủ nhân quyền để bạo loạn lật đổ chính quyền đã lỗi thời lắm rồi mà. Mr. NeoTôi không nghĩ là cách giải quyết khủng hoảng ở Thái Lan là hay. Nó cho thấy người dân, như những con rối, dưới sự lãnh đạo hay gọi là giật dây của một số thành viên đã gây ra những điều tệ hại cho đất Thái. Nói chính xác những con rối này không hề biết sợ, không hề nghĩ đến tương lai và cũng không hề biết mình cần gì muốn gì. Vì họ chỉ đơn giản nghe theo lời của kẻ giật dây họ, bị những người đó lợi dụng cho những âm mưu riêng. Và xót xa hơn là thiểu số này lại sẵn sàng dùng vũ lực với đa số còn lại để giải quyết xung đột. Cách nhìn nhận Thái Lan cũng như một gã Chí Phèo tự đập đầu mình và cầm vũ khí hăm dọa những người khác khiến họ nhượng bộ. ChickenCó nhiều người lối suy nghĩ giống Jasmine. Nhưng tôi có một vài lời chia sẻ như sau: 1. Đa đảng là 1 điều rất tự nhiên, vì người dân có quyền tự do ứng cử, lập đảng, lập hội. Chuyện đa đảng ở trong 1 đất nước người dân được tự do ứng cử là không thể tránh khỏi. Tất nhiên điều quan trọng nhất là được lòng dân, được người dân tín nhiệm và bầu lên. 2. Ở một đất nước như Singapore với cơ chế 1 đảng, cũng không có gì đáng ngạc nhiên vì ở đây người dân thực sự làm chủ đất nước. Chính họ bầu lên đảng lãnh đạo hiện tại. Người Sing vẫn có thể lập đảng phái đối lập nếu ai đó có nhu cầu. Nhưng họ không làm vì đảng hiện tại đang làm rất tốt, thực hiện đúng ước vọng trưng cầu dân ý. Nếu Jasmine đọc hiến pháp của Singapore, họ có ghi: Freedom of assembly (tự do ứng cử, lập đảng). Còn ở VN thì trong hiến pháp ghi rõ, chỉ có đảng duy nhất lãnh đạo đất nước. Tức đã không có Freedom of assembly, Hiến Pháp đã tước đi quyền tự do lập đảng, tự do ứng cử của người dân. Hòa, Hà Lan@ Jasmine: Thể chế đa nguyên, đa đảng tuy không thể chống dứt khoát tệ nạn tham nhũng, nhưng nó hạn chế tệ nạn tham nhũng đến đáng kể. Do nhiều đảng phái cùng cạnh tranh với nhau. Các đảng có thể khui ra những sai lầm, tội vạ của các đảng khác. Để có 1 xã hội dân chủ, thì điều không thể thiếu là tự do báo chí (báo chí không bị chính quyền kiểm duyệt), tư nhân có quyền làm báo. Và quyền lực phải trao về nhân dân (tự do ngôn luận, nói mà không sợ bị chính quyền đàn áp), để dân tự bầu ra người lãnh đạo hoặc đảng lãnh đạo đất nước (trong 1 nhiệm kỳ). Dân có quyền bầu lên người đại diện cho mình, và cũng có quyền đưa ông đó rời khỏi ghế bất cứ lúc nào, một khi ông ta không được người dân tín nhiệm nữa. Đó mới là trưng cầu dân ý, người dân làm chủ. Chỉ có người dân biết khi nào đất nước phải thay đổi và phải thay đổi như thế nào. JasmineTôi không cho rằng dân chủ theo kiểu đa nguyên, đa đảng thì giải quyết được tham nhũng. Thái Lan, Phillipine đều là đa đảng, đa nguyên, được xem là dân chủ đấy nhưng tham nhũng vẫn cứ là tham nhũng! Và khi phanh phui ra thì không hề nhỏ. Ở Đông Nam Á, 1 quốc gia khác cũng độc đảng như VN nhưng lại trong sạch và giải quyết vấn đề tham nhũng triệt để đó là Singapore, bạn nghĩ nước này có dân chủ theo kiểu đa nguyên đa đảng? Họ dân chủ đấy, nhưng lãnh đạo của họ lại là 1 đảng duy nhất. Vậy thì đừng có lôi đa nguyên đa đảng ra để nói về 1 thể chế của 1 quốc gia. Tham nhũng ở VN còn lắm phức tạp, cái ta cần tìm là những biện pháp chống lại tham nhũng, những thành phần biến chất của giới lãnh đạo, chứ không phải là phá bỏ cả 1 nhà nước để đi theo lối khác được, có ai chắc rằng 1 đảng nào đó lên cầm quyền sẽ trong sạch? Nam Minh, Bình ĐịnhVấn đề bạn Hoàng Lan nêu không phải những người trong Đảng CSVN không biết. Tuy nhiên, duy trì chế độ hiện tại đang có lợi cho đồng chí, gia đình và con cái họ. Không dễ gì ĐCSVN từ bỏ đặc quyền, đặc lợi. Đó cũng là bản chất của kẻ nắm quyền. Phuocbeo, DaNangBài viết của Hoàng Lan đưa ra lập luận rất khá, đúng là tại VN có lập luận tuyên truyền “đa nguyên đa đảng làm chi để loạn lạc” sau sự kiện biểu tình ở Thái lan. Nhưng xin hỏi Hoàng Lan làm cách nào để xây dựng thể chế dân chủ ở VN một cách phù hợp và không gây ra thù hằn chia rẽ dân tộc, mọi vấn nạn trong xã hội không thể giải quyết bằng liều thuốc dân chủ. Bạn được học ở một nước dân chủ, bạn có mang những gì đã học về giúp VN không hay chỉ dừng lại ở những bài viết bất đồng chính kiến, điều mà nhiều người VN trong nước rất hiểu và đang tìm cách thực hiện, không cần phải học nơi này nơi nọ như bạn mới nhận định được như bạn đâu! Hoàng Lan ạ! Nobody, VNĐảng Cộng Sản Việt Nam thà hi sinh lợi ích của dân tộc chứ ko thể hi sinh lợi ích của bản thân. Sự ích kỉ đó đã dẫn nước ta tới nguy cơ bị mất đi tài nguyên đất nước trong tình trạng đất nước "Độc lập, tự do, hạnh phúc". Vậy thử hỏi Đảng Cộng Sản nói còn ai tin? Chi Mai, VNKhông cần phải bàn nhiều mọi người cũng hiểu được ý nghĩa và vai trò của dân chủ trong cuộc sống ngày nay. Nói như mấy ông CS "dân chủ vừa là mục tiêu vừa là động lực". Dân chủ có thể giải quyết được rất nhiều vấn đề nan giải của Việt Nam hiện nay. Vấn đề là làm sao có được dân chủ, bao giờ có dân chủ và dân chủ có ở mức nào cho phù hợp với trình độ dân ta mới là điều đáng bàn. Lý HoàSói Trắng nói rất đúng, ở VN mà đòi hỏi dân chủ là phản động, là bị trù dập dưới nhiều hình thức, không cứ gì phải vào tù như luật sư Nguyễn Văn Đài, Lê Thị Công Nhân mới là bị trừng trị; trúng tuyển vào bộ đội như Nguyễn Tiến Trung cũng là một hình thức trù dập nham hiểm. Nhưng chẳng lẽ sống tự do ở nước ngoài mà không lên tiếng cho đồng bào trong nước, thì còn thua loài ngựa . Ẩn DanhTôi đồng ý với bạn Lan "Chính nền dân chủ đang cho phép Thái Lan giải quyết xung đột một cách ít hậu quả nhất". Và chính nhờ điều này mà một Thiên An Môn của Thái Lan đã không xuất hiện. thanh hoa HCMHay quá, mong rằng sẽ có nhiều bài phản biện hơn nữa về dân chủ. Chúc Hoàng Lan vui khỏe. Nguyen, SaigonBài viết hay. Nếu có, BBC cũng nên đăng những bài viết của các cán bộ, đảng viên cộng sản trẻ trong nước để mọi người đọc, đóng góp ý kiến và phản biện nhé. Nên ủng hộ và dõi theo từng bước đi của những người trẻ đầy tâm huyết như Hoàng Lan. SG14, Sài GònKarl Popper đã nói trong tác phẩm "Xã hội mở và những kẻ thù của nó" Open Society and Its Enemies - bản dịch của Nguyễn Quang A): ..."thay câu hỏi: Ai phải cai trị? bằng câu hỏi mới: Làm sao có thể tổ chức các thể chế chính trị sao cho các nhà cai tri xấu hay bất tài bị ngăn khỏi gây ra quá nhiều thiệt hại?"... Và nhiều kiến giải xuất sắc khác, mong các bạn cùng nghiên cứu. DemocracyDân chủ là cần thiết, nhưng dân chủ theo "kiểu Thái Lan" thì "đáng sợ" thật! Thật ra thành phần dân đi biểu tình phản đối CP hầu hết là những con rối của các tay chính khách "ma mãnh, hoạt đầu" đứng ngoài giựt dây. Tham vọng điên cuồng của họ là chiếm lấy chính quyền với những mưu đồ chính trị "gian manh", bất kể đến quyền lợi tối cao của quốc gia dân tộc. Lịch sử đã chứng minh ở Thái Lan hay ở những nước kém phát triển (hoặc đang PT) có tay Thủ Tướng hay Tổng thống nào mà "không tham nhũng"? Các tay "đầu cơ chính trị" này lấy cớ diệt tham nhũng để rồi còn tham nhũng "bạo hơn" khi nắm quyền. Chỉ tội cho đám "ngu dân" biểu tình, tính tình nhẹ dạ, chẳng hề hiểu rằng mình đã bị "lừa gạt" một cách khéo léo. Không thích độc tài, nhưng dân chủ kiểu "hỗn loạn" đó cũng chẳng ham! Sói trắngTác giả bài viết này muốn đa nguyên, đa đảng ư, tốt thôi. Hãy về Việt nam đi, đừng ở nơi xa lắm mà la làng la xóm ra vẻ ta đây là người bất đồng chính kiến. PPTKhông phải chỉ từ khủng hoảng TL mới nghĩ về dân chủ ở VN. Cũng không phải chế độ độc đảng hay đa đảng làm hại đến nền dân chủ. Vấn đề ở VN là, đảng Cộng Sản sau những công trạng ban đầu nay đã đến lúc thoái hóa không còn xứng đáng lãnh đạo đất nước. Người Cộng Sản biết việc đó và đã vội vàng ghi vào Hiến Pháp điều khoản cho họ độc quyền nhà nước, một là để họ thực hiện mưu đồ "kẻ cướp lịch sử" đối với dân tộc, hai là để tránh việc bị nhân dân phán xét cái công cũng như cái tội. Nền dân chủ bao giờ cũng là nguyện vọng của toàn dân, là cái tiến bộ nhất của loài người. Chính sự cản trở dân chủ mới là phản động, phản tiến hóa. Khi một chính thể không tạo điều kiện cho người dân thực hiện quyền dân chủ của mình thì họ buộc phải đứng lên đòi quyền đó. Đứng lên là một truyền thống nổi bật của người Việt Nam.
Nguyễn Từ Chi (1925 - 1995) là một nhà dân tộc học nổi tiếng của Việt Nam.	Những tiêu cực lộ ra qua nếp sống ở Tây Nguyên	Trong bài viết gần đây về anh mình, ông Nguyễn Huệ Chi, thuộc Viện Văn học ở Hà Nội, dẫn lời tổng thống Pháp Jacques Chirac "đánh giá Nguyễn Từ Chi cùng Nguyễn Văn Huyên là hai nhà dân tộc học được học giả Pháp kính nể." Nhân gần đến ngày kỷ niệm 10 năm ngày mất của ông (15-10-1995), chúng tôi xin giới thiệu trích đoạn bài viết "Những tiêu cực lộ ra qua nếp sống văn hóa ở Tây Nguyên", được tác giả viết ra gần 20 năm trước đây. Tôi sẽ nhấn mạnh các mặt tiêu cực của nếp sống văn hóa, cụ thể là những gì mà tôi đánh giá là sai trái trong việc thi hành chính sách dân tộc từ sau ngày miền Nam giải phóng. Sự chọn lựa đó đã được nêu lên qua đầu đề của bài viết. Nhưng, trước khi đi vào đấy, tôi muốn điểm qua một số mặt tích cực, những gì mà tôi xem là thành tích. Không phải để cho nó “chính trị”, hay cho nó cân bằng, có nọ có kia, mà để đặt các mặt tiêu cực lên một bối cảnh chung cho dễ nhìn hơn. Xin tóm lại thành mấy điểm ngắn như sau: - Trường cấp I dần dà mọc lên gần khắp các xã. ở huyện lỵ nào, cũng có trường cấp II, đôi khi cấp III. Ở tỉnh lỵ của ba tỉnh họp thành Tây Nguyên (Plei Ku, thuộc tỉnh GiaLai – Kon Tum, Ðà Lạt, thuộc tỉnh Lâm Ðồng, Buôn Ma Thuột, thuộc tỉnh Ðắc Lắc), ngoài các trường phổ thông ra, thị xã nào cũng có một trường cao đẳng hay đại học; - Ðường sá được mở thêm, hay mở rộng thêm, điều kiện cho nhân dân Thượng ở các vùng đi lại với nhau dễ dàng hơn, kéo các làng lại gần đô thị hơn trước; - Thị trường được mở rộng, vì nhu cầu tăng lên hơn xưa. Nhà nước là người mua chính, vì cần gỗ, cà phê, chè để xuất khẩu. Người bán cơ bản cũng là nhà nước, thường là nhà nước địa phương: tỉnh, huyện. Những con buôn người Việt ở đồng bằng, đặc biệt ở tỉnh Quảng Ngãi, Bình Ðịnh, cũng hàng ngày đi lại với Tây Nguyên, đưa sản phẩm miền xuôi lên, như cá tươi, một số đồ tiêu dùng khác, mua cà phê về. Trong luồng buôn bán nhỏ, nhưng có vẻ “rần rật” đó, vì đa số người đi xe ca là con buôn miền xuôi, người Thượng hẳn có tham gia một phần, bao nhiêu phần trăm thì chưa rõ, vì không có một thống kê nào về mặt ấy, nhưng chắc chắn có, dù cho tỷ lệ có thể chưa cao; - Ðưa lúa nước, mà năng suất cao hơn lúa rẫy nhiều, vào một số vùng có đất trũng. Thành công nhất về mặt này là huyện Ayun Pa, thuộc tỉnh Gia Lai ở Bắc Tây Nguyên; - Trong cơ cấu các cấp ủy, ủy ban, cơ quan, người Thượng đã có mặt, đông nhất là ở cấp xã, càng lên càng ít đi, nhưng có. Quan trọng nhất là nhân vật chủ chốt trong từng tỉnh như đồng chí Bí thư Tỉnh ủy kiêm ủy viên Trung ương Ðảng. Ðó, một số mặt tích cực, mà tôi tóm lại dưới dạng ngắn nhất. Còn những mặt tiêu cực thấy được, tôi sẽ trình bày dướiđây, cũng trình bày thành từng điểm, chỉ hai điểm thôi, nhưng tổng hợp hơn trên, và được giãi bày kỹ hơn tí chút. Hãy nhắc lại rằng, mới đây thôi, người Thượng, dù thuộc dân tộc nào, đều định cư trong từng làng tự trị hay độc lập, và lấy hoạt động trồng lúa khô trên rẫy làm nguồn chính để nuôi thân. Chính vì thế mà, qua một phần trên, tôi có nhận xét rằng văn hóa Thượng, tuy xưa, cũng đã là ‘sơ sử’ rồi, không còn là ‘tiền sử’ nữa. Nói một cách khác, từ bao giờ thì chưa rõ, nhưng chắc chắn là rất lâu rồi, người Thượng đã chuyển từ hái lượm và săn bắt qua trồng trọt. Họ không phải là người ‘nguyên thủy’, như một số cán bộ ở Tây Nguyên thường nói. Ðể trồng trọt, con người phải định cư lại thành từng làng, đơn vị tập hợp người hoàn chỉnh nhưng nhỏ nhất, mỗi làng chiếm lĩnh một địa bàn có ranh giới rõ ràng, mà làng khác không được xâm phạm đến, không thế thì xảy ra chiến tranh. Trên địa bàn của từng làng, có một điểm nhỏ, nơi tập trung nhà ở của dân làng: đó là khu cư trú. Còn lại phần lớn nhất của địa bàn, trong trường hợp của người Thượng thì chủ yếu là rừng: khu canh tác. Trong mùa rẫy, từ sớm người người từ khu cư trú ra đi, đến khu canh tác lao động, sắp tối lại trở về khu cư trú. Phải nhắc lại như thế, nhắc lại những điều ai cũng biết, vì đã xảy ra một hiểu lầm lớn, cứ tưởng không đáng gì, nhưng lớn lắm. Nạn phá rừng Nạn phá rừng ở Tây Nguyên đã ra đời lâu lâu rồi, không phải từ sau ngày giải phóng. Ðầu đuôi như thế này. Trong thời Pháp thuộc, theo sách báo thời ấy để lại, thì đã có đồi trọc, có những vùng rừng đã thưa đi. Hàng trăm năm, e đến hàng nghìn năm hỏa canh mà Cao nguyên lại tương đối bằng phẳng, đất đỏ ba zan của nhiều vùng lại màu mỡ, người kéo đến đấy định cư không phải ít. Dù sao, đấy là biệt lệ, còn cảnh chung là rừng vẫn sum suê, còn nhiều cánh rừng nguyên thủy chưa ai đụng đến. Ði ô tô ban ngày trên đường cái, thỉnh thoảng có người thấy từ xa một con hổ tạt qua đường. Ðã có một số tư nhân Pháp đến Tây Nguyên lập đồn điền, cả mở nhà máy, nhà máy chè ở Bắc Tây Nguyên chẳng hạn. Dù sao, diện tích rừng bị phá là không đáng kể, vì số đồn điền đâu có nhiều, e có thể đếm trên đầu ngón tay. Có thể nói là nạn phá rừng đã bắt đầu từ buổi ấy. Thêm vào đó là những cuộc oanh tạc phá rừng bằng chất độc hóa học của không quân Mỹ - ngụy. Tôi cứ thắc mắc: không biết những trận lụt mấy năm nay ở Trung và Nam Trung Bộ có phần nào do đó mà ra? Cánh rừng Tây Nguyên là cánh rừng lớn cuối cùng của nước ta. Nếu rồi đây nó trọc cây đi như nhiều vùng rừng ở miền Bắc, thì cát và đá sẽ được mưa đẩy trôi về cực Nam Trung Bộ, cả về miền Tây Nam Bộ, vựa thóc của nước ta hiện nay. Còn người Thượng ? Ðiều phải nói ngay là họ không ‘du canh - du cư’ theo nghĩa người ta thường viết. Ta đã nói rằng địa vực của mỗi làng, dù thuộc dân tộc nào, đều có ranh giới rõ rệt, và dân làng này không có quyền đốt rừng làm rẫy trên khu canh tác của làng kia. Cũng có khi họ dời làng đi nơi khác để tìm một vùng đất màu mỡ hơn, đặc biệt khi bị một làng mạnh nhiều lần tấn công, mà họ thì không đủ sức chống cự. Khó lòng bảo rằng họ chuyên ‘du cư’. Canh tác, họ làm rẫy theo lối hỏa canh: đốt rừng, rồi dùng gậy chọc lỗ mà tra hạt trên đất rừng đã trụi cây. Mới cách đây một số năm, họ chưa biết bón phân: tro đốt rừng là phân tự nhiên của họ. Sau vài ba năm canh tác trên mảnh đất đã khai phá bằng lưa, họ phải chuyển qua khai phá một mảnh khác, khi đất cũ đã bạc màu. Ðốt rừng ở đâu, chuyển đến khu rừng mới nào, điều đó không phụ thuộc vào ý thích từng lúc của mỗi gia đình, mà tuân thủ một quy tắc nhất định, dân tộc nào có quy tắc ấy, chặt lỏng còn tùy nhưng ít nhiều chấp nhận quyền kiểm soát của tổ chức quản lý làng. Nhà dân tộc học Pháp G. Condominas từng chứng kiến cách làm của một làng Mnôông Ga ở Ðắc Lắc: sắp qua năm mới, các ‘già làng’, trong số đó có một thầy cúng, dùng bói toán mà quy định một cánh rừng mới cho cả làng sang năm đến đấy làm rẫy, một cánh rừng mà từ lâu dân làng chưa động đến. Các ‘già làng’ còn căn cứ vào số người của từng gia đình mà phân cánh rừng ra nhiều mảnh to nhỏ khác nhau, để chia cho các nhà. Tất nhiên, đây chỉ là một cách, giữa nhiều cách của nhiều dân tộc. Dù cách nào đi nữa, sau mấy chục năm chuyển đất làm rẫy khắp khu canh tác của làng, người ta quay về chỗ cũ nay đã thành rừng trở lại. Như vậy mà gọi là ‘du canh’, thì đã sát chưa ? Mà dù có là ‘du canh’ chăng nữa, thì điều quan trọng là rừng không bị vĩnh viễn hủy hoại. Tóm lại, phát rừng để sống, nhưng vẫn chờ cho rừng tái sinh, vẫn nuôi dưỡng rừng, vì tiêu diệt rừng đồng nghĩa với tự tiêu diệt mình. Ðiều quan trọng là người Thượng cảm nhận cảnh phá rừng diễn ra hàng ngày trước mắt họ như thế nào? Và phải làm những gì để cản việc phá rừng lại ? Ði Tây Nguyên vì những chuyện khác, tôi chưa có dịp đặt các câu hỏi ấy cho một người Thượng đã ra phố, càng không phải người cán bộ hay trí thức Thượng. Có lần, giữa bữa rượu, tôi hỏi mấy người Thượng, toàn cán bộ cả. Một anh trả lời y như người Việt thế thôi: phá rừng nhiều quá, thì cũng có thể bất lợi cho sản xuất, nhưng... Còn những anh khác thì không nói gì. Giữ ý, hay không có gì để nói ? Nhất là khi họ đã thay đổi môi trường sống, và rừng, đối với họ, không còn là khung cảnh hàng ngày như xưa. Chỉ còn đoán định nữa thôi, đoán định được phần nào hay phần ấy. Người Thượng, trong cuộc sống hàng ngày của họ, không phá rừng, trái lại, nuôi dưỡng rừng. Nhưng đừng đơn giản hiểu rằng đấy chỉ là phản ứng, hay một kinh nghiệm mang tính chất kinh tế. Không phải vậy, nó đã đi vào tâm thức của người Thượng, có thể nói đã vào vô thức. Một nhận xét nhỏ thôi, nhưng cũng có ý nghĩa nào đấy. Một bằng chứng nữa về vị trí rừng trong tâm thức của người Thượng là sự am hiểu của họ về rừng. Phải nói đến gỗ, những thứ lá, kể cả lá thuốc và lá nhuộm, những thứ củ ăn được, những củ thuốc, như loại sâm ở núi Ngọc Linh (Bắc Tây Nguyên) rồi những sản phẩm khác nữa của rừng, mà người Thượng biết rõ công dụng và đã sư dụng từ lâu đời. Những điều nói trên mới là những ý, những cách nhìn chưa phải là lập luận hoàn chỉnh để biện minh cho mối quan hệ khăng khít giữa người Thượng và rừng, một mặt chính trong nếp sống, hay văn hóa hiểu theo nghĩa ‘dân tộc học’, của các dân tộc Thượng. Nhưng ít nhất thì chúng cũng hé được một cánh cửa sổ để ta nhìn vào chính giữa vấn đề, bằng cặp mắt bình tĩnh hơn, để rồi từ đó tìm cách cứu rừng. Thái độ với tập quán cổ truyền Sau phá rừng, hiện tượng nổi bật nhất trong các mặt tiêu cực đang hiển hiện ở Tây Nguyên, còn một mặt nữa, quan trọng không kém mấy, mà cũng tổng hợp, nghĩa là bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau: Thái độ của cán bộ ta đối với phong tục, tập quán cổ truyền của các dân tộc Thượng. Trên dặm dài tiến lên chủ nghĩa xã hội, nhiều nét của nếp sống cũ tự chúng, sẽ mất đi, qua những cuộc cải cách kinh tế và xã hội. Cái đó là tất yếu. Còn nhiều nét, vì không mâu thuẫn gì với cuộc sống mới, sẽ được bảo lưu trong một thời gian dài. Có những nét, nhìn bề ngoài thì có vẻ như ngược với tư tưởng mới, nhưng cũng được bảo lưu, vì gắn quá chặt với nếp sống của dân tộc. Một ví dụ là tục thờ cúng tổ tiên của người Việt. Cho đến nay, đã qua hơn bốn chục năm Cách mạng rồi, mà đến nhà nào ở nông thôn lẫn đô thị, kể cả nhà cán bộ, mà cán bộ cao cấp hẳn hoi, tôi cũng thấy một chỗ dành riêng cho việc thờ phụng đó. Ở nông thôn thì vẫn còn bàn thờ ở gian giữa, tuy đơn giản hơn nhiều so với xưa. Ở thành thị, vì nơi ở quá chật, mỗi gia đình thường chỉ chiếm một phòng con, nên không còn bàn thờ nữa, chỗ thờ có thể là một cái trang nhỏ đính lên vách, thậm chí một chỗ dành riêng ở đầu tủ, đồ thờ chẳng nhiều gì, chỉ một bức ảnh và một bát nhang, đôi khi chỉ một bát nhang thôi, nhưng đều có. Giỗ cũng vậy, đơn giản đi nhiều, không còn mâm cao cỗ đầy như xưa, nhưng ít nhất cũng nải chuối, chén rượu, không còn mấy ai tin rằng ông bà hay cha mẹ mình về đấy mà ăn chuối, uống rượu. Nhưng khi đứng trước bàn thờ hay chỗ thờ mà nói, thì từng người đều giữ thái độ thành kính. Trong trường hợp dân tộc Việt, trước những dấu tích phổ biến và còn đậm đà như thế của nếp thờ phụng tổ tiên, không ai lấy làm lạ. Người ta xem là hiển nhiên. Nhưng đối với những dân tộc ít người, không phải luôn luôn như vậy. Một ví dụ là tục mo trong đám tang Mường. Người hành lễ, tức bố mo phải mo qua nhiều đêm, nghĩa là ngâm lên áng mo, những tang ca dài qua đó bố nhắc lại với người chết, và đồng thời với cả mọi người sống đang ngồi dự lễ, ý nghĩa cổ truyền mà người Mường gán cho cái sống và cái chết. Trong lời mo Mường, cũng như trong nội dung của tục thờ phụng tổ tiên ở người Việt, không thiếu gì những tồn đọng của mê tín. Nhưng cái chính toát lên từ lời mo là một tinh thần nhân bản phải nói là ‘có một không hai’: mối gắn bó chặt chẽ giữa người sống và người chết, cả giữa cõi sống và cõi chết, nỗi đau khổ của mọi người sống đang có mặt ở đây trước buổi ra đi của một người quen mới đây còn sống với mình, mối quyến luyến khôn nguôi của người chết lúc chia tay với người thân của mình, cả với con trâu, con chó trong nhà... Nói dông dài về người Mường và người Việt như vậy để cho vấn đề rõ ra hơn, trước khi quay về với người Thượng. Về thái độ của cán bộ đối với phong tục tập quán của các dân tộc Thượng, còn một mặt nữa bảo là tiêu cực cũng được, nhưng nói cho rõ hơn mà không ra vẻ cường điệu, thì là một khoảng trống, một cái thiếu. Nhiều cán bộ xã hiện nay ở Gia Lai - Kon Tum, khi đến làm việc với một làng không phải làng mình, đều cư xử như mọi cán bộ xã khắp nơi trong nước: ăn nói dứt khoát, giải quyết nhanh nhẹn, không phải là dùng giọng kề cà đâu, người Thượng nói chung không có tật ấy, nhưng cư xư đúng vị trí lãnh đạo của mình. Trái lại, khi về làm việc với chính làng của mình, thì anh dè dặt hơn nhiều. Bạn đọc sẽ bảo: cán bộ Việt cũng thế thôi, kể cả cán bộ cao cấp khi về làng. Ðúng. Nhưng cán bộ xã người Việt thì cố tránh, cực chẳng đã mới làm việc với làng mình; trong đảng ủy hay ủy ban xã, thiếu gì những đồng chí người làng khác. Từ trụ sở về đến nhà, anh chỉ còn là người dân như mọi người khác trong làng, tối tối cũng qua nhà này nhà kia chơi, nói chuyện bao đồng, có ai hỏi đến chính sách thì nói một câu chiếu lệ, thỉnh thoảng cũng tranh luận, nhưng giữ vị trí ngang hàng với mọi người ngồi đó. Còn đa số cán bộ cao cấp, có về làng chơi, thì cố gắng ăn nói sao cho khỏi phật lòng người, nhất là bà con của mình, rồi ‘rút lui... có trật tự’. Cán bộ Thượng không hoàn toàn thế. Ðặc biệt khi tuyên bố điều gì mới về chính sách đối với dân làng mình, anh tranh thủ trước ý kiến của những người có tuổi, mà đến nay người ta đều tiếp tục gọi là ‘già làng’, không kịp hỏi trước thì vừa trình bày vừa luôn đưa mắt về phía các cụ, chờ mong một thái độ đồng tình. Các ‘già’ cũng đúng mực lắm, vẫn nói thẳng, nói thực, cũng tranh luận với nhau , ra nhẽ thì tốt, chưa ra nhẽ thì thôi, dù thế nào thì sáng sớm hôm sau các cụ lại tiếp tục cùng con cháu đi rẫy như thường lệ... Không khỏi có những lúc khó khăn , đặc biệt khi xảy ra mâu thuẫn lớn giữa ý kiến của các ‘già’ và chính sách mà cán bộ xã truyền đạt. Trong những trường hợp như thế, người cán bộ xã khó xử lắm: cứ cho là các ‘già’ nói đúng đi, nhưng bản thân anh đâu phải là người làm ra chính sách, mà chỉ là người truyền đạt ý kiến của cấp trên. Cơ cấu cổ truyền Có lẽ cũng cần dừng một chốc ở đây, để tóm lại cơ cấu cổ truyền của xã hội Thượng. Qua nhiều đoạn trên, tôi đã nói rằng, dù thuộc dân tộc nào, người Thượng đều sống thành từng làng độc lập hay tự trị. Ðộc lập là không phụ thuộc vào làng khác, giữa các làng gần nhau chỉ có quan hệ giao hảo, hôn nhân, buôn bán..., và thảng hoặc, nếu có mâu thuẫn không giải quyết được giữa họ với nhau, thì quan hệ chiến tranh, nhưng chỉ trong một thời gian nào đó. ở đây, làng không gắn với nước, như trong trường hợp xã hội Việt, để thành ‘làng nước’, mà làng là nước. Tuy nhiên, từ bao giờ không rõ, nhưng ít nhất cũng từ khi người Pháp đến Tây Nguyên trong nưa cuối thế kỷ XIX, thì họ đã gặp ở đó tình trạng sau đây: tại nhiều vùng, đã có tù trưởng lớn, gọi là thủ lĩnh cũng được, mà quyền lực bao trùm lên một số làng, nhiều ít tùy từng trường hợp. Số lớn có lẽ là thủ lĩnh chiến tranh, từng chống lại quân Pháp khi chúng mới đến Tây Nguyên, mà người Pháp, khi thiết lập xong quyền lực của họ, đã vô hiệu hóa đi, rồi loại bỏ dần. Ít nhất cũng có một chế độ thủ lĩnh tôn giáo, với các ‘Vua Lưa’ và ‘Vua Nước’ mà ta đã nhắc đến, nay còn để lại dấu tích đậm đà ở Bắc Tây Nguyên. Không rõ trước kia đã có chưa, nhưng trong thời thuộc địa ở tỉnh Ðắc Lắc ngày nay, sát biên giới với Hạ Lào và Ðông Campuchia, lại ra đời một chế độ tù trưởng buôn bán được người Pháp chấp nhận, chỉ tồn tại có mấy mươi năm, gần đây không còn nữa. Cho đến nay, chưa ai nghiên cứu các chế độ thủ lĩnh khác nhau đó cho có đầu có đũa. Ðiều biết được khá chắc là những làng được đặt dưới quyền lực của một thủ lĩnh phải làm tròn một số bổn phận nào đó đối với thủ lĩnh, thậm chí phải cống nạp, nhưng từng làng vẫn giữ nguyên cơ cấu kinh tế và xã hội của mình. Vì thế, tôi gọi là làng tự trị. Tự trị ở chỗ, tuy phụ thuộc vào thủ lĩnh, làng vẫn giữ sinh hoạt riêng của mình, như khi chưa phụ thuộc, thủ lĩnh không xen vào đấy. Về cơ cấu kinh tế của moị làng Thượng cổ truyền, dù độc lập hay tự trị, chỉ cần nhắc lại rằng đất trồng trọt, tức rẫy, vì được chu chuyển từ cánh rừng này qua cánh rừng kia trên khu canh tác của làng, nên qua bao đời rồi mà vẫn là đất chung của làng, không bị phụ thuộc vào quyền sở hữu tư nhân của người nào cả, dù người ấy là ‘già làng’ hay người cầm đầu làng. Trên bối cảnh kinh tế đó, cơ cấu xã hội của từng làng Thượng lặp lại cách tổ chức rất dân chủ của thiết chế mà Ăngghen trước đây từng gọi là ‘công xã nông thôn’ hay ‘công xã nông nghiệp’. Ðể nói cho gọn, có thể biểu hiện cơ cấu đó bằng một hình vẽ gồm ba vòng tròn đồng tâm, tương tự như cái bia tập bắn. Vòng nhỏ nhất ở trung tâm là tù trưởng làng, hay, nói như người Việt ởvùng Thượng, là ‘chủ làng’. Vòng giữa bọc sát vòng nhỏ nhất là tập thể các ‘già làng’, một thứ hội đồng, có thể nói là hội đồng bô lão. Vòng ngoài cùng là toàn dân làng, trong đó đa số các trường hợp là những đại diện của mọi gia đình trong làng. Dù là gì, dù có uy tín đến mấy, ‘chủ làng’ Thượng, nói chung, không phải là người có toàn quyền đối với mọi chuyện to nhỏ của làng: trên danh nghĩa, ông là người đốc suất mọi người trong làng thực hiện những quyết định của tập thể các ‘già làng’. Trong thời Pháp thuộc, cơ cấu vừa trình bày vẫn cơ bản được bảo lưu, mặc dầu từng làng không còn hoàn toàn độc lập hay tự trị như xưa nữa, mà bắt đầu bị chi phối bởi các cấp hành chính do người Pháp áp đặt lên trên làng. Còn từ khi miền Nam được giải phóng, dưới chế độ ta, cơ cấu nói trên bị giải thể. Về hành chính, từng làng không còn là một chỉnh thể nữa, mà nay là yếu tố cấu thành của đơn vị hành chính thuộc cấp thấp nhất: xã. Mỗi làng cũ trở thành một thôn trong xã mới, chịu sự điều hành và lãnh đạo của Ðảng uỷ và Uỷ ban nhân dân xã. ‘Chủ làng’ không còn nữa, nhường chỗ cho thôn trưởng. Nhưng nếu như ‘chủ làng’ xưa thường là một ‘già làng’, và có mặt đấy để đốc suất dân làng thi hành những quyết định của tập thể các ‘già làng’, trong một số trường hợp là của toàn dân làng, thì, trái lại, thôn trưởng ngày nay là người truyền đạt ý kiến của xã, cùng dân làng (hay dân thôn) thi hành những quyết định của xã. Tất nhiên, Ðảng ủy và ủy ban xã cũng là những cơ quan được bầu lên. Nhưng việc bầu bán ấy, một nét dễ thấy của nền dân chủ mới, lấy xã làm khung hiển hiện, còn nếp sống dân chủ của xã hội Thượng cổ truyền thì toát lên ngay từ khi sinh hoạt làng, có thể nói là từ cuộc sống hàng ngày của từng người Thượng. Như vậy, từ độ giải phóng, nền dân chủ trong đó người Thượng mới đây còn sống hàng ngày, giờ lại được đẩy xa lên một nấc, không còn sát sườn họ nữa. Mà cấp xã thì mặc xã, tuyệt đại đa số nông dân Thượng vẫn chủ yếu sống trong làng cũ, với làng cũ, lao động trên khu canh tác của làng cũ. Ðịa vực của làng cũ có bị cắt xén, đôi khi đến hai lần, lâm trường hay nông trường mọc lên cạnh làng cũ, trên đất của làng cũ, làng kinh tế mới cũng vậy, đường lên đô thị dễ đi hơn xưa, nhưng cuộc sống hàng ngày của người nông dân Thượng chưa thay đổi là bao. Không lạ rằng, một mặt, thì tập thể các ‘già làng’, về danh nghĩa, không còn nữa, mặt khác, ít nhất cũng quanh một vài khía cạnh của cuộc sống tập thể trong làng mạc, người nông dân Thượng vẫn hướng về những người cao niên, mà trong thâm tâm lẫn qua lời nói họ xem là ‘già làng’. Tập thể ‘già làng’ không phải là tổ chức ‘độc nhất vô song’, chỉ có mặt trong xã hội Thượng cổ truyền. Trái lại, nó là hiện thân của cơ chế gọi là ‘lão quyền’ từng được quan sát ở nhiều nơi: một số vùng ở châu Âu trước Cơ Ðốc giáo, ở châu Mỹ trước và ngay sau khi người Âu đến, nhất là ở châu Phi đen, hầu khắp châu Phi đen mà trong thời mới gần đây thôi... ở mức hoàn chỉnh nhất, nó hiện lên trong tổ chức rộng lớn hơn mà dân tộc học quen gọi là thiết chế ‘các lớp tuổi’. Ðời từng người được chia làm nhiều chặng nối tiếp nhau, mỗi chặng là một ‘lớp tuổi’, và được đánh dấu bởi một mốc tuổi tác. Bước từ chặng này qua chặng kia, từ ‘lớp tuổi’ này qua ‘lớp tuổi’ kia, con người có khi phải trải qua một cuộc thư thách, thường thì có lễ nghi để hợp thức hóa bước chuyển. Mỗi chặng mới là một bước tiến thân: qua chặng mới, con người được xã hội trọng hơn, so với hồi còn ở chặng cũ, được hưởng nhiều quyền lợi hơn, chủ yếu là quyền lợi tinh thần, nhưng chính vì thế mà gánh thêm bổn phận đối với tập thể, với dân làng. Và bước vào tuổi già thì con người trở thành bô lão, tức ‘già làng’, được mọi người làng hết sức vì nể, có quyền và trách nhiệm bàn bạc mọi việc quan trọng của làng. Ðiều đáng nói ở đây là các xã hội Thượng đang ở giai đoạn cuối mức phát triển ấy, bỗng gần đây có điều kiện để vượt một lúc nhiều bậc mà bước ngay vào con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội. ‘Vượt nhiều bậc’, là nhìn vào xu thế lịch sử mà nói. Chứ thực ra, cho đến hôm nay, đời sống vật chất của người Thượng chưa được nâng lên là bao. Một vài làng đã có điện, vì ở gần trạm điện của huyện. Ðã có ruộng nước và lúa nước, mà năng suất cao hơn lúa rẫy nhiều, nhưng chỉ hạn chế ở một vài vùng có đất trũng thôi, mặc dầu trung ương và tỉnh cố sức đầu tư để xây dựng thủy lợi. Kinh tế vườn vốn đã ló mặt từ thời Mỹ tại một số làng sát các đô thị lớn, nay được mở rộng ra ít nhiều, với cà phê, và bước đầu cả hồ tiêu, nhưng chưa phải đã trong tầm tay của mọi làng Thượng. Nhược điểm này, tiện thể thì nói luôn, có lẽ xuất phát từ chỗ có đề ra, có tuyên truyền, vận động, có cả cơ quan phụ trách của từng tỉnh nữa, nhưng chỉ dừng lại đây, bao năm nay vẫn thiếu hẳn khâu hướng dẫn cụ thể cho từng gia đình nông dân Thượng một. Mà chuyển từ một cách làm ăn này qua một cách khác hẳn là việc cực khó, khó ngay từ kỹ thuật, chưa nói đến chuyện từng gia đình làm vườn cà phê, chè, hồ tiêu... phải biết tính toán đối với thị trường, điều mà người nông dân Thượng chưa quen, vì bao đời rồi chỉ tự cấp - tự túc trên rẫy của mình. Dù sao, sau hơn có mười ba năm, xin nhắc lại, đời sống người Thượng đã nhúc nhích rồi, nhưng chỉ mới nhúc nhích, chưa biến đổi là bao, hiện lại vấp phải khó khăn về lương thực. Tình trạng này sẽ còn kéo dài. Mà trong tương lai xa, cuộc sống ấy có tiến cao đến mấy, thì tuyệt đại đa số người Thượng vẫn sống với đất đai, với rừng nữa, nếu rồi đây trung ương chấp nhận ‘trả rừng lại cho người Thượng’. Ðiều chắc chắn là nếp sống xã hội chủ nghĩa sau này ở Tây Nguyên, dù có thoát ra từ một nền sản xuất và thu nhập cao đến mấy, nhất thiết phải là nếp sống tập thể của người Thượng, tuy tính tập thể sẽ được mở rộng ra đến mức nay ta không lường được, sẽ không còn co lại trong riêng một làng như gần đây. Trong hoàn cảnh đó, tại sao không chính thức hóa tổ chức các ‘già làng’ đi, mà cứ lẳng lặng để cho nó tồn tại như một dấu tích thôi, thậm chí, trong một số trường hợp, như một ‘cánh’ hay phản đối? Cứ để ‘già làng’ là ‘già làng’ trong từng làng (thôn). Ðó là về danh nghĩa. Còn về mặt tác dụng thực tiễn mà nói, tại sao không tập hợp các ‘già’ của nhiều làng (thôn) lại thành một thứ hội đồng họp đều kỳ, cứ gọi là ‘hội đồng các già làng’ đi, bên cạnh Ðảng ủy và ủy ban xã? Các ‘già’ sẽ học tập chính sách mới trước dân thường trong từng làng (thôn), nhất là có điều kiện để góp ý kiến về cách làm ăn và tổ chức làm ăn với các cơ quan lãnh đạo và điều hành ở cấp xã. Ðiều đó, các ‘già’ chắc chắn làm được, với kinh nghiệm dày dặn của những người am hiểu rừng, từng sống lâu nhất với rừng. Cấp huyện cũng cần một hội đồng như thế, vì rừng, nếu được ‘trả lại cho người Thượng’, nhiều khi đòi hỏi sự hợp tác của nhiều xã trong cùng huyện. Tất nhiên, số lượng thành viên trong hội đồng cấp huyện sẽ bị hạn chế lại, không phải bao gồm mọi ‘già làng’ của tất cả các làng (thôn), các xã, mà chỉ là đại diện của các ‘già’ ấy, do các ‘già’ ấy cư lên, cư theo cung cách riêng của họ. ‘Hội đồng các già làng’ sẽ là dấu nối giữa thời ‘sơ sư’ xa xăm với thời hiện đại nóng bỏng, nhưng, ngay trước mắt, sẽ nói với dân tộc Thượng, mà không cần phải thông qua lời, rằng văn hóa cổ truyền của họ được tôn trọng. Những điều đã nói về nạn phá rừng và việc không biết đến vai trò của các ‘già làng’ là hai khuyết và nhược điểm tổng hợp, có lẽ dễ thấy nhất trong chính sách dân tộc đang được áp dụng ở Tây Nguyên. ........................................................................................................................... Trần Minh ThảoMấy suy nghĩ nông cạn về Tây Nguyên: Đọc ý kiến của nhà dân tộc học Nguyễn từ Chi về Tây Nguyên, tôi thấy ông nói trúng 2 nguyên nhân trực tiếp (phá rừng và vai trò của già làng) làm cho bộ mặt Tây nguyên biến động, rối rắm như ta thấy hiện nay. Một nhận định khác ông không đưa vào phần kết nhưng tôi thấy rất quan trọng: đối với người bản địa Tây nguyên, buôn (làng) cũng là nước, khác với người kinh tập hợp làng là nước. Về vấn đề Tây nguyên, 20 năm qua tôi thấy có nhiều nghiên cứu khác (có cả các nhà dân tộc học Liên xô cũ) ở trong nước và cả nước ngoài tiếp cận Tây nguyên dưới nhiều góc độ khác nhau. Những nghiên cứu đó là khách quan, có cơ sở khoa học nhưng không làm lay chuyển ý chí của quyền lực cai trị. Tại sao? Theo suy nghĩ của tôi, có bốn vấn đề cơ bản,sâu xa làm cho Tây nguyên có những rối rắm như hiện nay: 1/ Về cái mà người Pháp cho là: “Ai làm chủ Tây nguyên là làm chủ Đông dương” 2/ Chính sách đất đai của đảng Cộng sản và của các triều đại phong kiến Việt nam nói chung 3/ “Thực dân” theo suy nghĩ của người Tây nguyên bản địa là những ai? 4/ Vai trò lãnh đạo toàn diện,tuyệt đối của đảng Cộng sản. Tôi thấy cần nói thêm đôi điều về già làng. Người cán bộ Cộng sản có khai thác vai trò của già làng. Trong hai cuộc kháng chiến, người Cộng sản ở Tây nguyên vừa coi già làng là tầng lớp trên, là đối tượng của cách mạng lại vừa phải dựa vào già làng để tập hợp lực lượng và để giúp họ giải quyết các vấn đề khác phát sinh hàng ngày trong mối quan hệ giữa cách mạng và quần chúng Tây nguyên. Sau 1975, vai trò của già làng cũng được “khai thác” có hiệu quả trong các việc quan trọng như “chiêu hồi” fulro, kinh tế mới định canh định cư,trồng cây công nghiệp,lúa nước… Nhưng cách làm đó là cách “khai thác” không phải là “phát huy”. Tức là buộc già làng phục tùng ý chí của Cách mạng không phải là cách phát huy vai trò vốn “phải như vậy” của già làng trong truyền thống văn hóa Tây nguyên. Về vai trò truyền thống của già làng, Nguyễn từ Chi phân tích rất sâu sắc tôi không có ý gì thêm. Tôi xin nhấn mạnh, 2 nguyên nhân căn bản và trực tiếp “làm rối” tình hình Tây nguyên mà nhà nghiên cứu Từ chi nêu ra là rất chính xác: Phá rừng và vai trò của già làng. Sau đây là mấy suy nghĩ nông cạn của tôi về các nguyên nhân sâu xa “Ai làm chủ Tây nguyên…” đã phát sinh ra chủ trương coi Tây nguyên là địa bàn chiến lược trọng yếu về an ninh quốc phòng, mất Tây nguyên là mất tất cả. Sau 1975, mọi chính sách về Tây nguyên (kinh tế mới, định canh định cư, tổ chức bộ máy chính quyền…) đều phục tùng lợi ích “địa bàn chiến lược trọng yếu” đó. Tuy thế Tây Nguyên ngày nay có còn là vị trí chiến lược”ai làm chủ Tây nguyên là làm chủ đông dương”? Nếu nó vẫn còn là vị trí quan trọng như vậy thì có nên giử nó theo cách gây ra xung đột giữa các nền văn hóa, giữa các lợi ích khác nhau của các trình độ phát triển khác nhau như hiện nay? Nếu Tây nguyên không còn là vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng nữa thì “khai thác”,phát huy nó như thế nào? Có nên coi Tây nguyên là vùng bảo tồn sự đa dạng các nền văn hóa của các dân tộc anh em và tài nguyên thiên nhiên, làm kinh tế kết hợp với nghiên cứu khoa học không? Do hậu quả của các đợt di dân có tổ chức và tự phát của các sắc dân khác lên Tây nguyên thì nên chăng có một chính sách mới cho riêng Tây nguyên trên cơ sở các nghiên cứu khoa học? Tôi nghĩ người Việt nam phải nghiêm túc tìm hiểu tại sao các sắc dân Tây nguyên có vẻ “trông cậy” người ngoài hơn là anh em người Kinh. Họ coi người Kinh là ai? Trong nghiên cứu của Ông Nguyễn từ Chi có một kết luận khá lý thú: buôn(làng) chính là nước. Như vậy với người Tây nguyên bản địa, ai đến chiếm đất của buôn làng đều là “thực dân”.Phải vậy không? Đối với người Tây nguyên bản địa, thực dân nào nguy hiểm hơn thực dân nào? Vấn đề đó phải được xem xét một cách tỉnh táo. Người Tây nguyên bản địa có ý thức quốc gia Việt nam là lãnh thổ từ ải Nam quan đến mũi Cà Mâu từ lúc nào? Người Tây nguyên bản địa có ý thức về 56 sắc dân trên lãnh thổ Việt nam là một dân tộc thống nhất từ lúc nào? Có nên có nhiều bộ luật khác nhau cho nhiều dân tộc khác nhau? Luật về an ninh quốc gia hiện nay có nên áp dụng chung cho cả kinh lẫn thượng? Chính sách đất đai lạc hậu không chỉ làm khó cho các sắc dân Tây nguyên mà còn làm rối rắm cả nước. Phải chăng nên có hai chính sách đất đai hoặc nhiều chính sách đất đai cho các vùng có trình độ phát triển khác nhau trên cơ sở coi sở hữu tư nhân về đất đai là động lực phát triển đất nước một cách bền vững? Đảng Cộng sản nên thấy rằng với quan điểm đảng lãnh đạo tuyệt đối là nguyên nhân sâu xa không phát huy được quyền làm chủ của người dân trong đó có các tộc người Tây nguyên. Về lâu dài quan điểm khoa học, khách quan vẫn có giá trị hơn là các quan điểm chính trị cục bộ, ngắn hạn được qui định bởi các lợi ích trước mắt. Nếu đảng Cộng sản còn tiếp tục sai lầm về Tây nguyên thì chỉ di họa cho mai sau mà thôi. Tôi nghĩ ai nắm quyền ở Việt nam khi giải quyết vấn đề Tây nguyên thì nên lắng nghe các nhà nghiên cứu và có quan điểm toàn diện hơn là chỉ nhìn Tây nguyên từ góc độ chiến lược an ninh quốc phòng. Vấn đề Tây nguyên không quá phức tạp, chỉ có chính sách không phù hợp đã làm cho nó trở nên phức tạp, rồi coi sự phức tạp đó là “thù địch”.
Mùa bầu cử tổng thống sơ bộ của Mỹ càng kéo dài, các kết quả phân tích càng có vẻ giống với các động thái trên thị trường cổ phiếu.	Bà Clinton với cuộc chơi phiếu bầu	Kevin Connolly ở Ban thời sự của BBC từ Evansville, theo dõi cuộc bầu cử từ đầu mùa nhận thấy đôi lúc các thống kê thực sự về số phiếu bầu không quan trọng bằng các cấp độ các diễn biến thay đổi mà người ta dự đoán. Nhà báo Connolly lấy ví dụ cuộc bầu cử sơ bộ ngày 22-4 ở Pennsylvania, với việc bà Hillary Clinton đã cần một chiến thắng cách biệt với hai con số để chứng tỏ rằng bà vẫn là một ứng viên đáng tin cậy đối với lựa chọn của đảng Dân Chủ. Thế nên, khi bà đã đạt điều thực sự là một chiến thắng rõ ràng đáng ngạc nhiên như vậy, thì ở một mức độ nào đó, kết quả đó lại chỉ được coi là một chiến thắng vừa đủ để giữ cho bà khỏi bị loại ra khỏi cuộc đua. Cứ như thể mỗi khi thượng nghị sĩ Clinton dành thắng lợi mạnh mẽ, thì bà lại bị chỉ trích là đã không thắng lợi một cách vang lừng. Tất nhiên các cuộc chỉ trích như vậy cũng cho phép bà Clinton tô điểm cho bức chân dung của mình như một người rơi vào thế phải chiến đấu từ bên ngoài vì bị người ta đẩy ra khỏi cửa. Không hề dễ chịu Vẫn theo cảm nhận của Kevin Connolly, một trong những điều làm cho bà Clinton trở nên quyến rũ về mặt tâm lý đến thế, là ở khuynh hướng khắc hoạ mọi sự việc dưới ngôn ngữ của những xung đột và đối đầu. Mặt khác, một trong những đặc điểm làm cho bà trở nên rất thú vị là ở chỗ bà là một ứng cử viên tốt hơn rất nhiều khi mọi việc trở nên tồi tệ, hơn là khi ở trong hoàn cảnh tốt đẹp, thuận lợi. Theo quan sát của Connolly, hiện tại, nữ thượng nghị sĩ bang New York đang chắc chắn là đi đúng hướng và làm các công việc của mình tốt vừa đủ để có các bước đi thuận lợi cho việc dành quyền chỉ định làm ứng viên duy nhất của phái Dân chủ. Bà cũng đang làm cho cuộc tranh đấu tay đôi trở nên không hề dễ chịu đối với ứng cử viên Barack Obama mặc dù ứng cử viên này vẫn tỏ ra có vẻ sẽ là người chiến thắng trung cuộc. Thượng nghị sĩ bang Illinois hiện vẫn đang dẫn một khoảng cách nhỏ nhưng quan trọng về mặt số lượng phiếu siêu cử tri, là những thành phần quan yếu quyết định ai sẽ được đảng Dân chủ lựa chọn cuối cùng. Thực ra, hiện rất khó để bà Clinton có thể thu đủ số lượng phiếu của các siêu cử tri để có thể dành chiến thắng trước đối thủ trực tiếp trong cuộc chơi. Song cũng rõ ràng rằng cả hai ứng cử viên đảng Dân chủ đều không đạt được con số kỳ diệu 2025 số phiếu bầu quan trọng này để có thể đảm bảo một chiến thắng rõ ràng ở riêng các vòng bầu cử sơ bộ. Và điều này cũng cho phép bà Clinton đi tiếp đến hội nghị đề cử ứng viên của Đảng Dân chủ vào mùa hè này. Rõ ràng là trong khi nhiều người lý sự rằng bà có thể bị thua trong cuộc chơi về số lượng, thì trận chiến để được đề cử của bà vẫn chưa hề thất bại. Và nếu lúc này bà Clinton có thể ở vị trí của người được lên tiếng bàn cãi lại, chắc chắn là bà lập luận như thế. Phiếu siêu cử tri Nhà báo Kevin Connolly của BBC cho rằng các tấm phiếu bầu của cái được gọi là "siêu cử tri" (super-delegates) đương nhiên là tính quyết định vô cùng to lớn. Những cử tri nặng ký sẽ bỏ các lá phiếu quyết định này gồm đủ các loại nhân vật từ quan chức quan trọng của Đảng, các thượng nghị sĩ, các vị thống đốc bang và các thành viên quốc hội khác. Thượng nghị sĩ Obama từ đầu đến giờ đã khá là thành công trong việc hấp dẫn nhiều phiếu siêu cử tri tập trung cho mình. Nay sẽ rất thú vị cho mọi người theo dõi xem thắng lợi của bà Clinton ở Pennsylvania sẽ lôi kéo được thêm bao nhiêu siêu phiếu chạy về phía bà. Vẫn theo quan sát của Kevin Connolly, thì mặc dù không có một dâu hiệu cụ thể nào, nhưng sự thật là đối thủ trực tiếp của bà Clinton hiện đang có được đà và những xung lực mạnh mẽ một cách bí ẩn và quý giá. Ông Obama cũng làm được một điều kỳ diệu khác trong việc gây quỹ vận động tranh cử của mình. Vị thượng nghị sĩ 47 tuổi của Illinois qua mạng internet đã quy tụ được hàng triệu những người đóng góp, ủng hộ cỡ nhỏ nhưng vai trò lại không nhỏ chút nào. Những nhà ủng hộ với những khoản tiền khiêm tốn khi tập hợp lại đã làm cho ngân quỹ của người mà họ ủng hộ đủ sức đối đầu ngang ngửa với tài chính của các ứng cử viên khác trong suốt cuộc vận động từ đầu đến giờ. Với truyền thống bầu cử của Mỹ, người ta có chiều hướng chỉ chi và góp tiền cho ai có vẻ thắng và không làm chuyện đó với kẻ có vẻ sẽ thua. Và suốt mấy tháng qua, dường như quy luật này rất đúng với ông Obama. Vậy thì bây giờ, khi bà Clinton đang trở lại với thắng lợi đáng ngạc nhiên ở Pennsylvania thì việc theo dõi xem việc di chuyển các đồng xu sẽ diễn ra như thế nào từ túi của các ủng hộ viên đến các ngân quỹ bầu cử của cặp ứng cử viên đang song đấu. Ác mộng Dân chủ Kevin Connolly đặt câu hỏi lớn vào việc chiến lược của bà Clinton hiện nay và sắp tới sẽ ra sao. Nhà báo thời sự này phỏng đoán liệu cựu đệ nhất phu nhân Mỹ có đang hình dung về một trận so găng theo kiểu knock-down tại sân đấu Hội nghị Đề cử mùa hạ này. Hay liệu bà đang đặt tin tưởng vào một vụ dàn xếp khép kín giữa hai phe của Đảng bà mà trong đó có nhiều người là những nhà đầu tư lâu dài vào thương hiệu Clinton. Hoặc thậm chí, có thể bà tin rằng trong cuộc đua sát nút này, ai kiên trì hơn, trì thủ hơn đến phút cuối, có thể sẽ tạo ra một hiệu quả đặc biệt và kỳ diệu nào đó để đánh thắng đối thủ của họ. Connolly cho rằng cả ba chiến lược trên đều có ít cơ hội. Song có thể là chiến lược cuối trong số này có thể tạo ra sự khác biệt, vì hiệu quả phút chín mươi vẫn là điều một ứng cử viên chắc chắn nhất cũng không thể nào biết. Thế nhưng, đối với Đảng Dân chủ thì cuộc đua kéo dài này sẽ là một cơn ác mộng. Các miếng võ sẽ được các ứng cử viên cùng là gà nhà mang ra cựa với nhau, điều có thể vừa làm chia rẽ các ủng hộ viên. Sự cay cú vì ứng cử viên mà mình ủng hộ bị thua cuộc trong cuộc đua Hillary - Obama, có thể sẽ dẫn đến việc người ủng hộ cho Hillary sẽ không bỏ phiếu cho Obama nữa và ngược lại. Và cơn ác mộng này sẽ có thể đến cùng với vòng bầu cử Tổng thống đối đầu giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà của ứng cử viên có vẻ như đang ngồi đó quan sát và chờ sẵn, John McCain.
Bị Đức hạ với tỷ số 4-0 trong trận đầu, Bồ Đào Nha hiểu rằng sự thất bại trước đối thủ cùng bảng G, tuyển Mỹ, đồng nghĩa với việc chấm dứt cuộc chơi, và một trận hòa sẽ khiến trận cuối cùng của Bồ trong vòng đấu bảng trở thành trận nỗ lực tột cùng trong lúc kết quả vẫn năm ngoài tầm kiểm soát.	Bồ Đào Nha hút chết, Bỉ chắc chân	Nani nhanh chóng ghi bàn thắng đầu tiên cho Bồ Đào Nha ở phút thứ năm Với quyết tâm cao, Bồ Đào Nha đã khởi động nhanh ngay từ đầu, và bàn thắng mở tỷ số ở phút thứ 5 của Nani khiến Bồ tràn trề hy vọng. Tuy nhiên, pha gỡ hòa ở phút thứ 64 từ cú sút căng hiểm hóc của Jones cách khung thành chừng 20 mét đưa hai đội trở lại thế cân bằng. Chưa hết, vào phút 81, trong một pha phối hợp rất ăn ý với ba nhịp chuyền bóng giữa các đồng đội cùng một lần bóng đập chân hậu vệ Bồ Đào Nha bật ra, cựu cầu thủ của Fulham, Clint Dempsey đỡ bóng bằng ngực, đẩy vào lưới từ cự ly gần. Mỹ dẫn trước 2-1. May mắn cho Bồ Đào Nha, vào những giây cuối cùng, Varela vớt lại được cho đội một điểm quý giá, nuôi tiếp giấc mơ World Cup. Jermaine Jones có cú sút hiểm hóc, gỡ hòa cho tuyển Mỹ Dempsey đưa Mỹ vượt lên với cú đỡ bóng bằng ngực ở cự ly gần ở phút 81 Varela (trái) gỡ hòa vào những giây cuối cùng của trận đấu Bồ Đào Nha so giầy với Mỹ vào lúc 05:00 23/6 (giờ Hà Nội), tại sân Arena Amazonia. Lần cuối cùng Bồ Đào Nha không qua được vòng đấu bảng là hồi 2002. So với đối thủ, đội Mỹ thoải mái hơn nhiều. Bởi họ sẽ có vé vào vòng loại trực tiếp nếu lặp lại được chiến thắng, sau trận vẻ vang thắng 2-1 trước Ghana. Tại Hoa Kỳ, bóng đá luôn bị coi là thứ yếu. Thế nhưng đã có 11,1 triệu người xem trận tuyển Mỹ gặp Ghana trên kênh ESPN tại Mỹ, một con số kỷ lục trên kênh chuyên phát các trận cầu World Cup. Trong trận tối nay, Mỹ có một thay đổi so với đội hình gặp Ghana, với Graham Zusi thay cho Jozy Altidore bị chấn thương. Phía Bồ Đào Nha, huấn luyện viên Paulo Bento có bốn thay đổi sau thất bại 0-4 trước Đức. Thủ môn Rui Patricio chưa phục hồi khỏi chấn thương đùi, được thay bằng Beto. Ricardo Costa, Andre Almeida và Helder Postiga vào thay cho bộ đôi cùng bị chấn thương Fabio Coentrao và Hugo Almeida, và Pepe bị treo giầy do bị phạt thẻ ở trận trước. Trận đầu tiên ngày 11 World Cup Origi ghi bàn vào phút thứ 88, sau cú lật bóng chuẩn xác của Hazard Trận đầu tiên trong ngày, giữa Nga và Bỉ thuộc bảng H, diễn ra trên sân Estadio do Maracana của Rio de Janeiro vào lúc 17:00 giờ địa phương, vừa kết thúc với tỷ số 1-0, với chiến thắng thuộc về các học trò của ông Marc Wilmot. Cầu thủ Divock Origi, vào thay Romelu Lukaku ở phút thứ 58, đã đem thắng lợi về cho tuyển Bỉ khi đồng hồ đã chỉ vào phút thứ 88 của trận đấu. Alexander Kokorin của Nga đã bỏ lỡ cơ hội tuyệt vời nhất ngay khi trận đấu mới bắt đầu, khi anh có cú đánh đầu từ góc rộng cách khung thành chỉ khoảng 6 mét. Cũng đáng tiếc không kém, cầu thủ vào thay Kevin Mirallas nã bóng trúng cột dọc trong cú sút đầu tiên trúng đích của đội Bỉ khi trận đấu chỉ còn bảy phút. Thế nhưng Origi đã xoay chuyển tình thế từ cú lật bóng của Eden Hazard, đưa đội quân của ông Marc Wilmot nay thẳng tiến vào vòng trong. Trọng trách cá nhân Trước giờ so giày, giới chuyên gia nhận định Nga khó lòng kiềm chế được tiền vệ công Eden Hazard của Bỉ, nhưng một cầu thủ có khả năng đảm trách được vai trò này. Đó là Andrey Eshchenko. Eden Hazard có công trong việc kiến tạo bàn thắng của Origi Theo ghi nhận của Fifa, trong trận hòa với Hàn Quốc hôm 18/6, hậu vệ của Anzhi Makhachkala đã càn quét tổng số 10.855 mét, hầu hết là ở khu vực mà Hazard tìm cách khai thác trong trận đọ giày Chủ Nhật. Cầu thủ nhỏ người của Bỉ không đạt phong độ tốt nhất trong trận thắng Algeria 2-1, nhưng anh rất nhanh nhẹn, lắt léo và đã ghi 10 bàn thắng cho Chelsea trong mùa giải trước. Thế hệ vàng các cầu thủ của Bỉ thiếu cú chạm Midas trong trận mở màn với Algeria nhưng đã vươn lên ở thế thắng 2-1 sau khi bị dẫn để giành trọn ba điểm. Với trận thắng Nga, các cầu thủ của ông Marc Wilmot sẽ không cần mấy bận tâm về trận cuối cùng vòng đấu loại bảng, khi gặp Hàn Quốc. Hy vọng của Nga trong việc giành vé vào vòng trong nay phụ thuộc vào trận cuối của đội, gặp Algeria. Trong trận hòa Hàn Quốc, quân của ông Fabio Capello đã chơi tốt hơn nhưng vẫn không thể bứt lên được. Tới trận này, Bỉ đã tìm được đường tới chiến thắng dẫu cho đã có màn trình diễn không mấy thuyết phục. Origi đã chơi rất ấn tượng khi anh từ ghế dự bị vào sân trong trận thắng Algeria và hôm nay, một lần nữa tiền vệ của Lile đã rất xuất sắc khi thế chỗ Lukaku ở đầu hiệp hai. Tuy có sáu điểm sau hai trận, nhưng Bỉ, vốn bị mất hậu vệ Arsenal Thomas Vermaelen do chấn thương, sẽ phải chơi tốt hơn nhiều nếu muốn tiếp tục đi xa. Trước trận hôm nay, hai đội từng gặp nhau tám lần, với Nga thắng bốn và Bỉ thắng ba. Trong số này, có bốn trận diễn ra trong các kỳ World Cup. Trận thứ nhì: Algeria thắng giòn giã 4-2 trước Hàn Quốc Sau 45 phút của nửa đầu trận đấu, Algeria dẫn trước Hàn Quốc 3-0 với các bàn thắng của Slimani (phút 26) và Halliche (phút 28) và Djabou (phút 38). Cổ động viên Algeria ở quê nhà tưng bừng trước thắng lợi của đội nhà Từ một cú nhồi bóng từ giữa sân, Islam Slimani (13) đã nhanh chóng đối diện thủ môn, bất chấp hai hậu vệ áo đỏ đeo bám, và từ vị trí khá thoải mái, anh tâng bóng qua người thủ thành, đẩy vào lưới ở phút thứ 26. Ngay sau đó, hàng phòng ngự của Hàn Quốc đã không thể chặn được cú phạt góc của Abdelmoumene Djabou, câu bóng vào cho Rafik Halliche đánh đầu thành công trong bàn thắng thứ hai. Cuộc chơi lúc này giống như màn mèo vờn chuột, giữa những người đàn ông trưởng thành và những cậu bé ngơ ngác, với Algeria mạnh mẽ trước các cầu thủ Hàn Quốc hỗn loạn, và kết quả là bàn thắng thứ ba ở phút thứ 38 cho các cầu thủ áo trắng. Hàn Quốc có bàn rút ngắn tỷ số ở phút thứ 50, khi Song Heuung-min của Bayer Leverkusen đỡ bóng bằng lưng rồi khéo léo gẩy bóng qua chân thủ môn. Tuy nhiên, chỉ hơn 10 phút sau đó, vào phút thứ 62, đội áo trắng đã có bàn thắng thứ tư, đẩy chênh lệch tỷ số trở lại như khi kết thúc hiệp một. Koo Ja-cheol (trái) rút ngắn khoảng cách cho Hàn Quốc trong trận gặp Algeria Cuộc chơi càng trở nên gấp gáp, khi Hàn Quốc tiếp tục rượt đuổi và có pha ghi bàn thứ nhì, rút ngắn khoảng cách ở phút thứ 72, lần này do công của Koo Ja-cheol. 4-2 cũng là kết quả chung cuộc, đem về cho Algeria chiến thắng ngọt ngào đầu tiên trong các kỳ tham dự World Cup. Sau trận đấu, cựu tiền vệ Jason Roberts của Blackburn Rovers nhận xét: "Ta có thể thấy trận thắng này có ý nghĩa tới mức nào đối với các cầu thủ Algeria, họ đã có một màn trình diễn tuyệt vời. Từ cú ghi bàn đầu tiên trở đi, chúng ta không thấy gì ngoài thắng lợi của Algeria." "Hôm nay, chúng ta đã được chứng kiến một đội Algeria đầy quyết tâm làm chủ trận đấu, và họ xứng đáng với chiến thắng." Nay, với ba điểm sau hai trận đấu, Algeria đang tạm đứng thứ nhì bảng H. Với kết quả hiện nay, Bảng H hứa hẹn sẽ đem lại những trận cầu thú vị trong lượt cuối vòng loại, khi ngày 26/6 Algeria gặp Nga cùng lúc với Hàn Quốc gặp Bỉ, đội đã chắc chân vào vòng sau.
Trả lời BBC, quyền Tổng biên tập Sài Gòn Tiếp Thị sắp bị chuyển chủ, ông Nguyễn Xuân Minh nói về số phận tờ báo có tính cách và kể lại các giai đoạn thăng trầm của báo.	'Tôi nhớ thời hoàng kim của SGTT'	Ông Nguyễn Xuân Minh nhớ lại 'thời hoàng kim' của báo Sài Gòn Tiếp Thị Tin báo Sài Gòn Tiếp thị (SGTT) sẽ ngưng hoạt động và chính thức sáp nhập vào Thời báo Kinh tế Sài Gòn kể từ ngày 1/3 năm sau, theo quyết định của các cơ quan chức năng vẫn khiến làng báo Việt Nam xôn xao. Ông Nguyễn Xuân Minh giải thích với BBC về quá trình gọi là 'sáp nhập với cơ quan chủ quản mới' theo các tin đưa ra. Ông Nguyễn Xuân Minh: Đây là một quyết định cũng làm cho đội ngũ của tôi trăn trở. Tờ báo sẽ chấm dứt hoạt động và chuyển giao về Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Bên đó sẽ mở một ấn phẩm phụ mang tên Sài Gòn Tiếp thị. Mình không thể bê nguyên đội ngũ cũ qua mà sẽ có một sự sàng lọc nhất định. Họ phải đảm bảo những yếu tố giúp họ tồn tại và phát triển vì bên kia cũng đang ở trong một giai đoạn rất khó khăn. Điều đó cũng bình thường nhưng mà đúng là người lao động bức xúc vì người ta đã giúp xây dựng thương hiệu này rất nhiều năm rồi, giờ thì sau Tết họ lại có thể mất công ăn việc làm. Đây là điều mà mình làm một tờ báo thì phải chấp hành BBC: Những nguyên nhân nào khiến tờ báo phải ngưng hoạt động thưa ông? Ông Nguyễn Xuân Minh: Thực ra thì tờ báo từ rất lâu đã có lỗ. Đỉnh điểm của khó khăn về mặt tài chính đó là vào năm 2011, nền kinh tế khủng hoảng đến mức lãi suất lúc đó lên đến hơn 23%, toàn bộ tiền bạc chúng tôi làm ra phải trả lãi vay cho ngân hàng. Thành phố cũng đã quyết định cho chúng tôi bán trụ sở của mình mà khi trước sắm bằng tiền của đội ngũ tập thể ở đây để thanh toán nợ. BBC: Báo trong nước nói là bản thân trụ sở của SGTT có giá trị cao hơn gấp nhiều lần so với khoản nợ mà tờ báo đang đối mặt hiện nay và nếu bán trụ sở này thì SGTT hoàn toàn có thể chi trả nợ và tiếp tục hoạt động. Vậy ông nghĩ nguyên nhân sâu xa dẫn đến quyết định của cơ quan chức năng trong việc buộc tờ báo chuyển chủ và sung số tài sản dôi ra vào công quỹ có bắt nguồn từ vấn đề nào nằm ngoài vấn đề tài chính hay không? Thực ra thì nếu chúng tôi bán nhà thì ủy ban thành phố có quyết định rằng chúng tôi sẽ hưởng toàn bộ khoản đó chứ không phải nộp ngân sách. Không phải vì lý‎ do tài chính mà chúng tôi khó khăn. Tôi vừa làm việc với một đơn vị và khả năng là tiền thu từ việc bán nhà là cao hơn rất nhiều lần so với số nợ mà chúng tôi đang có. Có lẽ có những vấn đề sâu xa mà chúng tôi không hiểu được. BBC: Tờ báo đã từng viết khá nhiều về chủ đề chính trị, xã hội, ông có cho rằng đây là một trong những vấn đề khiến tờ báo gặp rắc rối hay không? Ông Nguyễn Xuân Minh: Theo tôi đó là thời gian trước đây. Sau này chúng tôi cũng đã cố gắng điều chỉnh khi anh Chánh đột ngột đổi tổng biên tập. Điều đó cho thấy rằng chúng tôi tự tìm hiểu lý do của nó và hiểu rằng mình phải điều chỉnh nội dung tờ báo theo tôn chỉ, mục đích của tờ báo trên giấy phép. Chính những vấn đề này đã dẫn đến những sự xáo trộn trong bộ máy quản lý‎ của tờ báo. Chúng tôi đã thay đổi rất nhiều nội dung và thậm chí nhiều người nói là tờ báo bị ‘hèn đi’. Nhưng thú thật là chúng tôi phải trở lại với con đường của mình đó là một tờ báo hàng hóa, tiêu dùng, thị trường và những vấn đề khác thì cũng đề cập có liều lượng. Trước đây mình sa vào những vấn đề vĩ mô quá thì cũng mang lại nhiều bất lợi. BBC: Năm 2009 SGTT đã cho thôi việc nhà báo Huy Đức vì bài “Bức tường Berlin” trên blog riêng của tác giả. Các hãng thông tấn quốc tế nói Ban Tuyên giáo Trung ương đã ‘than phiền’ về các bài blog và bài báo của ông Huy Đức. Phải chăng việc cho thôi việc nhà báo Huy Đức là để tránh cho tờ báo khỏi những rắc rối nằm ngoài vấn đề tài chính? Ông Nguyễn Xuân Minh: Ở đây có yếu tố nhạy cảm, như bản lĩnh về mặt chính trị để xử lý vấn đề đó. Cũng đã rất nhiều lần chúng tôi bị bên tuyên giáo phê bình và cũng cần nói rõ không ai ép buộc anh Huy Đức nghỉ. Chính ban biên tập lúc đó có thảo luận với anh Huy Đức là tình hình rất gay go và chúng tôi có đề nghị với anh Huy Đức là mình chia tay với nhau để tờ báo khỏi có những chuyện căng thẳng, và sau này có những bài vở nào thì anh có thể tiếp tục cộng tác. Sau đó thì anh Huy Đức cũng vui vẻ, không có vấn đề gì. BBC: Phía bên Thời báo Kinh tế Sài Gòn họ có cho biết là sẽ nhận vào bao nhiêu nhân sự từ SGTT hay không? Tâm lý cán bộ và phóng viên SGTT hiện nay ra sao và mọi người đã lên kế hoạch gì cho thời gian sắp tới? Ông Nguyễn Xuân Minh: Tôi đã làm việc với các anh chị bên ban biên tập Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Người ta phải cân nhắc để thu gọn bộ máy nhằm phát huy hiệu quả cao nhất. Tất nhiên họ phải sàng lọc đội ngũ của SGTT mà bộ máy của tôi hiện nay là 107 người. Việc đó cũng bình thường, nếu là tôi thì tôi cũng sẽ làm vậy thôi, để đảm bảo hiệu quả cao nhất. Hiện nay hai bên đang làm việc nội bộ theo tinh thần đó chứ không có vấn đề gì như là nộp đơn thi tuyển lại hay gì khác. Xin nói thẳng là họ cũng không vui vẻ gì khi nhận SGTT vì họ đang có một nhóm báo với nhiều ấn phẩm khác nhau. Với người lao động thì chúng tôi sẽ có nhiệm vụ giới thiệu một số người cho báo Thời báo kinh tế sài Gòn để họ gặp gỡ và thỏa thuận. Tất nhiên có những người khác mà những vấn đề như chế độ làm việc hay lương hướng mà người ta không vui vẻ thì lại muốn đi tìm một tờ báo tốt hơn. Khi nhận về thì Sài gòn tiếp thị mới sẽ vận hành theo cách mới chứ không thể vận hành theo cách lâu nay. BBC: Sau khi chuyển sang cơ quan chủ quản mới, ông sẽ nhớ gì về SGTT những ngày cũ? Ông Nguyễn Xuân Minh: Tôi nhớ về thời hoàng kim của SGTT. Tôi cũng chưa phải là người đã ở đây lâu lắm.Tôi biết có những anh chị gắn bó với tờ báo từ ngày khai sinh, khi đó vẫn còn là ấn phẩm phụ của Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Lúc đó cả đội ngũ phóng viên, biên tập viên phải lao đi làm Hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao, cho đến giờ đã là một hội chợ lừng danh cả nước. Giờ thì báo đã phát triển chính quy hơn và các phóng viên có thể làm việc chuyên môn của mình và chuyện làm hội chợ để một đội ngũ khác. Theo tôi nghĩ là phong trào người Việt dùng hàng Việt cũng là ‎ý tưởng do chúng tôi bền bỉ nuôi dưỡng ‎ từ chương trình hàng Việt Nam chất lượng cao từ năm 1996, khi hàng ngoại tràn ngập thị trường. Đó là dấu ấn lớn nhất trong đội ngũ của chúng tôi. Một điều nữa, đó là không khí làm việc của tờ báo. Tình cảm gắn bó của anh em ở đây mà dẫn đến cả sự bức xúc lúc này, là do không gian hành nghề của SGTT là rất đáng qu‎ý và dù có đi đây đi đó thì cũng sẽ nhớ về không gian đó nhiều nhất.
Nếu lãnh đạo và quản lý đúng, phù hợp quy luật khách quan, thì mới có nền kinh tế thị trường trong Chủ nghĩa Xã hội, một cựu phó trưởng ban Tuyên giáo TW Đảng CSVN nói khi Hội nghị Trung ương 5 nhóm họp.	Lãnh đạo Việt Nam quản lý sai nên kinh tế không như ý?	Vai trò của TBT Nguyễn Phú Trọng ngày càng nổi bật trong các vụ 'chống tham nhũng' "Sự lãnh đạo và quản lý chưa thể là một đặc điểm của nền kinh tế. Đặc điểm của nền kinh tế sẽ hình thành trong thực tế một cách khách quan, nó không phải là sự lãnh đạo và quản lý của ai, mà là kết quả của sự lãnh đạo và quản lý ấy thế nào," Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoàng viết trong bài "Cần hiểu đúng để không làm sai" trên VietnamNet hôm 05/5/2017. Đảng CS: 12 đại án của năm 2017 Bàn tròn của BBC thảo luận Hội nghị TW5 Trung ương 5 và vấn đề 'nhất thể hóa' Theo nhà lý luận này của Đảng CSVN thì chính sách của nhà nước phải phù hợp với kinh tế thị trường, dựa vào các quy luật của thị trường để điều tiết chính nó, ông viết tiếp: "Nhà nước không kinh doanh, không để các cơ quan hành chính đi kinh doanh, các cơ quan chuyên chính càng phải thế. "Việc chính của nhà nước là tạo điều kiện cho mọi chủ thể trong xã hội được kinh doanh thuận lợi, bình đẳng thật sư, không bị thị trường ngầm, không có buôn gian bán lậu, càng không để cho cán bộ của nhà nước tham gia hoạt động trong và cho các "nhóm lợi ích". Cần kinh tế thị trường đầy đủ Blogger Người Buôn Gió nói về ông Trịnh Xuân Thanh Dư luận mạng viết về đề nghị kỷ luật ông Đinh La Thăng 'Khó đoán kết quả bỏ phiếu ở Hội nghị Trung ương 5' Theo ông Vũ Ngọc Hoàng, Đại hội XII của Đảng CSVN đã khẳng định sự cần thiết của một nền 'kinh tế thị trường đầy đủ', ông nhận định: "Đó là quan điểm đúng đắn nhằm bảo đảm cho kinh tế thị trường không bị biến dạng bởi sự chủ quan duy ý chí. Tiếp đến, nếu phân loại sâu hơn thì, kinh tế thị trường trong CNXH sẽ là một nền kinh tế thị trường xã hội." "Trong đó, có vai trò đáng kể của nhà nước đối với việc điều tiết nền kinh tế vì mục tiêu xã hội. Nhà nước điều tiết một cách khoa học chứ không phải can thiệp thô bạo vào thị trường, càng không làm thay hoặc chống lại thị trường." Đổi mới thể chế kinh tế sang kinh tế thị trường là một cam kết mạnh mẽ của Việt Nam, theo PGS. TS Phạm Quý Thọ từ Bộ Kế ho & Đầu tư. Bình luận với BBC hôm thứ Sáu, một nhà quan sát không muốn tiết lộ danh tính từ Hội khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng bài viết của tác giả Vũ Ngọc Hoàng đã: "nêu ra được một số điểm đáng lưu ý, như nhà nước không nên kinh doanh, và không để các cơ quan hành chính, công quyền và lực lượng vũ trang làm kinh tế, doanh nghiệp. "Ông Hoàng cũng đã 'khéo léo' nhấn mạnh Việt Nam cần đến một 'nền kinh tế thị trường đầy đủ' trong lúc nhà nước cần điều tiết 'khoa học' chứ không nên can thiệp thô bạo, tuy nhiên ông vẫn chưa dám nói mạnh, nói trực diện về đâu là lực cản, là 'thủ phạm' của cản trở đổi mới, cải tổ, mà vẫn phải mượn các lời lẽ, trích dẫn kinh điển của chủ nghĩa Marx vì có lẽ là để thận trọng," vẫn ý kiến này bình phẩm. Ai cấp tiến, ai bảo thủ? Trong Tọa đàm Trực tuyến của BBC Việt ngữ trên Facebook Live và YouTube tuần này về Hội nghị Trung ương 5 nhóm họp, một số ý kiến bàn về kinh tế và đường lối của Đảng trong lĩnh vực này đã được chia sẻ và bàn bạc. Từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, PGS. TS. Phạm Quý Thọ nêu quan điểm khá thẳng thắn về đường lối đã được cam kết của cải tổ kinh tế Việt Nam và đâu, cũng như ai là lực cản, ông nói: "Chúng ta (Việt Nam) đã cam kết chuyển sang hay là đổi mới thể chế kinh tế sang kinh tế thị trường, đấy là một cam kết rất mạnh mẽ và cứu Việt Nam khỏi khủng hoảng trong những năm 1980 và 1990, điều đó tuy là cam kết rồi, nhưng phải hành động như thế nào, đó là những cái mà chúng ta thấy luôn luôn không có một đường lối một cách nhất quán và cụ thể. "Tôi lấy thí dụ, như Tiến sỹ Nguyễn Quang A (khách mời cùng tại Bàn tròn của BBC) nói về kinh tế tư nhân, đáng lẽ chúng ta phải làm cái này sớm hơn, thí dụ như chúng ta chuyển sang kinh tế thị trường thì chúng ta phải tôn trọng những nguyên tắc của kinh tế thị trường, trong đó có kinh tế tư nhân, trong đó có sở hữu tư nhân. "Cũng như chúng ta chỉ nói về kinh tế tư nhân mà không nói gì về sở hữu tư nhân một cách mạnh mẽ, được xác lập một cách đảm bảo lâu dài cũng như các hợp đồng có tính chất tự nguyện của các công ty tư nhân và một cách kiểm soát chủ nghĩa cơ hội, thì không thể tiến được. Việt Nam đang đứng trước nguy cơ cả khủng hoảng kinh tế lẫn xã hội và chính trị, theo ông Nguyễn Quang Dy "Như vậy những người theo cam kết ban đầu của chúng ta (Việt Nam) về chuyển đổi (sang) kinh tế thị trường một cách chi tiết, cụ thể và có đường lối rõ ràng, thì đấy là những người cấp tiến, thế còn những người chống lại hoặc tìm cách này, cách kia với lý do để ổn định xã hội, ổn định này, ổn định kia, dưới chiêu bài này, chiêu bài kia, thì đều là những cái có tính chất giáo điều, mà không phù hợp với quá trình đổi mới này," chuyên gia về chính sách công từ Học viện Chính sách & Phát triển nói với Bàn tròn. Ném chuột sợ vỡ bình? Trong một bài viết tuần này được đăng trên trang điểm báo của Viet-studies, chuyên mục kinh tế, một nhà quan sát chính trị-xã hội Việt Nam, ông Nguyễn Quang Dy nêu quan điểm: "Nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước 3 nguy cơ có thể cản đường đổi mới: Thứ nhất, đồng tiền Việt Nam có thể bị mất giá từ 4% đến 5% trong năm 2017. Thứ hai, tăng trưởng thương mại và đầu tư toàn cầu tiếp tục sụt giảm, ảnh hưởng đến thương mại và thu hút FDI của Việt Nam. Thứ ba, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế với các FTA mới đang gặp nhiều khó khăn, có thể làm suy giảm động lực cải cách thể chế của Việt Nam. "Tăng trưởng thực sự của Việt Nam hiện nay chỉ bằng 5% (theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh). Thảm hoạ môi trường biển do nhà máy Formosa Vũng Áng gây ra từ tháng 4/2016 đến nay làm cho hàng trăm ngàn ngư dân phá sản. Đồng bằng sông Cửu Long, vựa lúa của cả nước, bị hạn hán và ngập mặn nặng nề, làm sản xuất lúa gạo bị tổn hại nghiêm trọng. Về chăn nuôi, giá heo giảm xuống mức kỷ lục hiện nay, đang làm nông dân điêu đứng." TBT Trọng từ nói về đánh tham nhũng rằng 'đánh chuột' cũng phải lo không vỡ bình quý Tác giả cũng đề cập tới một khủng hoảng kép ở Việt Nam mà ông coi là 'nguy cơ', đồng thời chia sẻ quan điểm làm thế nào để chống tham nhũng hiệu quả bên cạnh bài toán về sở hữu, mà ông nhấn mạnh nhu cầu cần phải 'tư hữu hóa đất đai' và 'tài sản công', ông Nguyễn Quang Dy viết trong phần kết của bài viết: "Việt Nam đang đứng trước nguy cơ cả khủng hoảng kinh tế lẫn xã hội và chính trị. Không phải chỉ có dân chúng mất niềm tin, doanh nghiệp hoang mang, mà cả cán bộ cao cấp cũng nhấp nhổm chuồn ra nước ngoài (mỗi khi bị truy cứu trách nhiệm). Hội nghị TW5 sẽ mở màn cho một đợt thanh trừng mới, đẩy tranh giành quyền lực lên một tầm cao mới. Nhưng nếu không cải cách thể chế (chính trị) thì không thể tránh được khủng hoảng chính trị. "Muốn chống tham nhũng, trước hết phải kiểm soát quyền lực (bằng tam quyền phân lập). Thứ hai là phải tư hữu hoá đất đai và tài sản công. "Đánh chuột sợ vỡ bình" là một nghịch lý chết người do thể chế hiện nay đang làm hệ thống phân liệt. Bắt xong sâu này sẽ có sâu khác, nếu cái lồng ấp sâu vẫn còn nguyên. Diệt xong hổ này sẽ có hổ khác nếu nguyên nhân sinh ra và nuôi dưỡng hổ báo vẫn còn. "Đã đến lúc phải dũng cảm thay đổi thể chế (thậm chí phải thay bình mới) thì may ra mới giải được nghiệp chướng hiện nay để thoát hiểm. Xét cho cùng, nguy cơ của dân tộc Việt Nam không phải chỉ là "thù trong" mà còn là "giặc ngoài". Vì vậy, nếu không sớm dẹp được "thù trong", thì làm sao có thể chống được "giặc ngoài", tác giả bài viết có tựa đề 'Đấu đá giữa kỳ & vận mệnh quốc gia' kết luận. Dám làm hay không? Hội nghi Trung ương 5 khóa 12 của BCHTƯ đảng CSVN đang nhóm họp có hai nội dung chính là bàn về đường lối kinh tế và vấn đề tổ chức của Đảng, theo truyền thông chính thống Việt Nam, trả lời Bàn tròn thứ Năm của BBC về việc liệu ban lãnh đạo cao cấp của Đảng và nhà nước Việt Nam có dám đẩy mạnh tới cùng các cải tổ và đặc biệt là chống tham nhũng một cách căn cơ, triệt để và công tâm hay không, Tiến sỹ Nguyễn Quang A đáp: "Trong lúc xã hội đang rất ngổn ngang, Việt Nam đang gặp những vấn đề rất đau đầu, lẽ ra giới lãnh đạo cần phải đoàn kết lại, để đưa ra những chính sách thật là phù hợp với Việt Nam để đẩy sự nền kinh tế và sự phát triển xã hội lên. Trong lúc xã hội đang rất ngổn ngang, Việt Nam đang gặp những vấn đề rất đau đầu, lẽ ra giới lãnh đạo cần phải đoàn kết lại, TS Nguyễn Quang A nói với BBC. "Rất đáng tiếc tôi có thể nói rằng chuyện mà người ta làm, tôi nhắc lại đây là cuộc đấu tranh giữa các phe phái trong nội bộ đảng với nhau, việc chính thì không làm, mà đi làm những việc nội bộ và thực sự đó là một điều rất đáng tiếc. "Có dám làm hay không? Ở đây có hai ý, tức là thanh trừng lẫn nhau, thì tôi nghĩ chắc chắn là ông Nguyễn Phú Trọng rất kiên quyết để làm việc đó, vấn đề là ông ấy có thể làm được hay không là tùy vào tương quan lực lượng giữa phe của ông ấy và phe nghịch với ông ấy. "Còn chuyện có dám làm hay không về vấn đề đổi mới đường lối kinh tế, xã hội, chính trị, thì tôi có thể nói rằng chắc chắn là không, chừng nào mà ông Nguyễn Phú Trọng còn nắm chức Tổng Bí thư. "Bởi vì ông ấy là người kiên quyết nhất giữ đường lối kinh tế, xã hội rất là bảo thủ từ trước đến nay, và chừng nào ông còn ở đó, và nếu ông ấy thành công trong việc 'thanh trừng' ông (Đinh La) Thăng và một vài người nữa thuộc phe của ông (Nguyễn Tấn) Dũng cũ, thì nó càng củng cố sức mạnh của ông ấy, "Và như thế càng không có một sự thay đổi gì trong đường lối và chính sách cả, đấy là về cái có dám hay không dám là như vậy," Tiến sỹ Quang A nói với BBC Tiếng Việt. Mới quý vị bấm vào đường dẫn này để theo dõi toàn văn cuộc Tọa đàm Bàn tròn của BBC nhân Hội nghi Trung ương 5 nhóm họp.
Nhà tự nhiên học, nhà hoạt động truyền thông Anh Quốc, Sir David Attenborough đề xuất bảy hành động cấp thời để các chính phủ và người dân cứu Trái Đất trước thảm họa.	7 hành động để cứu môi trường trên Trái Đất từ 2021	Ngay từ năm 2017, Sir David Attenborough đã nêu ra các quan ngại của ông trước việc Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu (2015). Lời cảnh báo từ David Attenborough Làm sao chống lại một thế giới tràn ngập rác thải nhựa? Tại sao sinh vật biển ăn đồ nhựa đến chết? Trong những năm sau đó, ông tiếp tục lên tiếng về nguy cơ môi trường sống của nhân loại bị hủy diệt, cảnh báo về vị trí chông chênh của loài người “như bên bờ vực 'Chernobyl' về môi trường. Năm 2020, Sir David Attenbourough (93 tuổi) chuẩn bị ra cuốn sách 'A Life On Our Planet' (Cuộc sống trên Hành tinh chúng ta), và đề ra Bảy Hành Động để cứu môi trường. Bảy Hành Động để cứu Trái Đất Các báo Anh giới thiệu bảy hành động này vào dịp cuối năm 2020 như một bản cam kết cho giới đấu tranh vì môi trường trong năm 2021 và những năm sau. BBC News Tiếng Việt xin giới thiệu: 1. Đặt con người và hành tinh lên trên lợi nhuận Phê phán 'cơn đói khát tăng trưởng kinh tế không nghỉ (hunger for perpetual economic growth) ông Attenborough chỉ ra rằng bảng xếp hạng Hạnh phúc (Happy Planet Index) cần được áp dụng để đánh giá tác động của môi trường đối với sự an lành của con người, và đó mới là tiêu chuẩn của thành công. 10 điều bạn nên làm trong nhà tắm Những loài vật bị thói mê tín đe dọa Bắc Cực bốc cháy: Tai họa đối với khí hậu toàn cầu Nhân loại đã phá hủy một nửa số rừng rậm nhiệt đới, xóa đi rừng núi, đồng cỏ tự nhiên để làm nông trại, để xây chung cư và gây ra sự hủy hoại triệt phá với thực vật, động vật, côn trùng. Nguyên tắc số 1 mà Sir David Attenborough nêu ra là nhằm đảo ngược triết lý sống và phương thức 'phát triển' của mọi nước, mà đa số đặt lợi nhuận lên trên môi trường và sự bình an, hạnh phục thực thụ của công dân. 2. Thay dầu lửa bằng năng lượng tái tạo Năm 2019, 85% năng lượng trên toàn thế giới có nguồn gốc hóa thạch (dầu, khí), David Attenborough viết. Thay đổi nguồn năng lượng không chỉ cứu môi sinh mà còn cải thiện cuộc sống của chúng ta. Cảnh đẹp chết chóc do bàn tay con người tạo nên Dự án phá đập thủy điện lớn nhất nước Mỹ Khai thác vàng: Miếng mồi béo bở nhưng khó ăn Đập thủy điện làm thay đổi thế giới ra sao “Khi năng lượng sạch, phi carbon bắt đầu được dùng, con người sẽ cảm nhận được lợi ích ngay. Cuộc sống sẽ bớt ồn ào. Không khí, nước sẽ sạch hơn, số tử vong sớm vì ô nhiễm không khí sẽ giảm.” 3. Chọn lối sống bền vững Ông Attenborough mong muốn nhân loại quay về với lối sống cân bằng với thiên nhiên, thậm chí cần “trả lại nông trang, các đồn điền trồng cấy cho thiên nhiên... Cần chấm dứt việc dùng quá mức phân hóa học và giảm lượng nước ngọt trong sinh hoạt”. Ở cấp độ quốc gia và toàn cầu, ông kêu gọi cắt giảm gấp khí thải nhà kính. Các báo Anh khi giới thiệu Bảy Hành Động mà Sir David Attenborough đề xuất đã nhắc tới những sáng kiến nhỏ, ai cũng thực hiện được như giảm lượng túi ni-lông bạn dùng hàng ngày, dùng cốc, ly cà phê, trà nhiều lần, tăng đi bộ, đi xe đạp. Bạn cần ý thức được sức mua là một quyền lực mà người tiêu dùng nào cũng có để đóng góp cho thay đổi tích cực, vì môi sinh, ví dụ như giảm mua nông phẩm vận chuyển từ xa tới để góp phần cắt bớt khí CO2, mua thực phẩm từ nông trang địa phương... 4. Lập các vùng cấm đánh bắt ngoài đại dương Biển và đại dương không chỉ chiếm 2/3 bề mặt Trái Đất mà còn giúp thu nhận CO2, và một môi trường biển có các loài sinh vật biển hồi sinh thì tính đa dạng của hệ sinh thái sẽ tăng, và cuối cùng thì con người lại nhận được nhiều thực phẩm hơn. Đừng bắt cá nhỏ, hãy để cá lớn, sinh sản và mở rộng phạm vi sinh sống của chúng sang cả các vùng biển khác, nhà tự nhiên học từ Anh Quốc kêu gọi. 5. Nuôi trồng thông minh hơn và ăn ít thịt hơn Cần giảm lượng thịt tiêu thụ trên toàn cầu, nuôi trồng dùng ít đất hơn và cắt giảm thịt đỏ, nhất là thịt bò, để giảm cả lương thực nuôi bò mà hiện đang chiếm 60% số đất nông nghiệp. Theo ông Attenborough, “chỉ cần thay đổi thói quen tiêu thụ, nhân loại sẽ có thể nuôi sống mình với một nửa số đất nông trại, đồn điền hiện nay”. 6. Bảo vệ rừng Sir David Attenborough nói rằng cả thế giới cần ủng hộ các quốc gia đang gặt hái thành công trong việc sử dụng đất rừng mà không làm hại, hoặc là mất đi diện tích rừng. Cách làm tốt là “chuyển hướng thương mại và đầu tư”, và cần tìm ra cách biến rừng và đất phủ cây xanh thành môi trường có ích bền vững cho người dân, cùng với việc đảm bảo tính đa dạng của hệ sinh thái (biodiversity). 7. Giúp người dân thoát nghèo nhờ giảm sinh suất Ông David Attenborough chia sẻ: “Khi tôi ra đời, trên cả hành tinh này có chưa tới hai tỷ người. Hôm nay chúng ta có số dân tăng gần bốn lần.” LHQ dự báo dân số thế giới sẽ tăng lên mức 9,4 – 12,7 tỷ vào năm 2100. Thông điệp của Sir David Attenborough là “Để ai trên Trái Đất cũng có phần sống bình đẳng của mình thì chúng ta cần cùng giảm tiêu dùng và tìm ra các cách ổn định tăng trưởng dân số.” “Cách công bằng nhất để ổn định dân số thế giới là giúp các nước nghèo phát triển. Khi đó, họ sẽ cải thiện dinh dưỡng, dịch vụ y tế, và tử vong của trẻ sơ sinh sẽ giảm, và hộ gia đình sẽ có ít con hơn.” Anh Quốc đã và đang làm gì? Để chuẩn bị cho Hội nghị LHQ về Biến đổi Khí hậu (COP26) ở Glasgow vào tháng 11/2021, chính phủ Anh tung ra nhiều chương trình vì môi trường như cấm bán xe chạy xăng và dầu diesel từ 2030. Các xe chạy xăng và diesel đã và đang sử dụng sẽ tiếp tục được dùng nhưng không ai được mua bán và đăng ký mới xe thế hệ cũ nữa, để nhường chỗ cho xe chạy điện. Các hoạt động của giới bảo vệ môi trường tại Anh những năm qua cũng đem lại kết quả đáng nể về trồng rừng và phủ xanh đất đai. Theo Ủy ban Lâm nghiệp (Forestry Commission), tính đến đầu 2020, số đất phủ cây xanh (woodland, gồm rừng, rừng tái sinh và thảm thực vật có cây, không phải đồng cỏ) trên toàn lãnh thổ Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland đã đạt phần trăm như thế kỷ 1 (năm 43 sau Công nguyên). Cụ thể là 3,19 triệu ha, bằng 13% diện tích toàn UK hoàn toàn được phủ xanh, phần lớn nhờ công tác trồng rừng. Tại xứ Anh (England), đất phủ xanh bằng cây rừng nay đạt 10% diện tích, còn ở Wales là 15%, Bắc Ireland 8% và Scotland đạt 19%. Từ nhiều năm trước, chính phủ Anh đã ước tính nước này cần thêm 1,5 tỷ cây xanh để góp phần chống biến đổi khí hậu và các chiến dịch trồng rừng do nhiều hội cây xanh (woodland trusts) đề ra đã đạt kết quả khá tốt. Những tên gọi và khẩu hiệu như Time4Tree, Rewilding Britain... trở nên quen thuộc. Đặc biệt, một phong trào do quỹ Plantlife tung ra đã yêu cầu các hội đồng địa phương không xén cỏ ở vỉa hè, vệ đường, các điểm công cộng cho đẹp mắt mà để hoa cỏ mọc tự nhiên. Còn gọi là 'Road Verge Campaign' họ đã giúp biến hàng nghìn hectare vỉa hè tại Anh thành môi trường mini cho chim chóc và côn trùng sinh sống. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, phong trào Plant Britain bắt đầu từ 2020 được các kênh truyền hình nội địa như BBC (Countryfile) hỗ trợ đạt ra mục tiêu trồng thêm 750 nghìn cây. Ngoài việc tổ chức các vườn ươm cây với hạt giống nội địa để bảo tồn các loài cây của đảo Anh, Plant Britain khuyến khích người dân tự trồng cây xanh quy mô nhỏ, thậm chí trong đôn, chậu trên ban-công, bệ cửa sổ nếu không có vườn riêng. Các chiến dịch của Clean River Campaigns đặt ra mục tiêu biến nước sông tại Anh đạt tiêu chuẩn sạch để người bơi được. Số người ở Anh có ý muốn ăn ít thịt cá hoặc chuyển sang cách tiêu thụ sản phẩm thịt, sữa có ý thức bảo vệ động vật cũng tăng. Hồi tháng 4/2020, một nghiên cứu của Georgia Rose-Johnson đăng trên báo Anh cho biết số người ăn chay (không thịt) ở Anh chỉ khoảng 6,7 triệu, bằng 7% dân số. Tuy thế, số người nêu cam kết đầu năm 2020 rằng họ sẽ chuyển sang ăn các món không thịt hoặc chỉ ăn cá (meat-free diet) tăng lên 12 triệu. Khép lại năm 2020, các báo Anh chưa có thống kê chính thức bao nhiêu người thực hiện được cam kết nói trên nhưng xu hướng ăn giảm thịt đang trở thành thịnh hành trong xã hội Anh. Phần lớn các công ty cung cấp thực phẩm, nhà hàng ở những thành phố lớn nay đã có món không thịt trong thực đơn. Anh Quốc không phải là quốc gia đầu tiên hay duy nhất ở châu Âu muốn đề cao mục tiêu vì môi trường. Các nước EU năm 2020 cũng lên kế hoạch tái thiết kinh tế sau đại dịch Covid theo hướng phát triển bền vững, xanh và sạch hơn, với khẩu hiệu 'European Grean Deal' (Thỏa thuận Xanh cho châu Âu) từ cuối 2021. Trong năm 2021, BBC News Tiếng Việt sẽ đăng nhiều bài về môi trường và các giải pháp bảo vệ hệ sinh thái cũng như cách phát triển bền vững.
‘Người hùng của cuộc Cách mạng Cam’ ở Ukraine, bà Yulia Tymoshenko, vừa được trả tự do sau ba năm bị cầm tù.	Thân thế và sự nghiệp Yulia Tymoshenko	Người phụ nữ xinh đẹp, hoạt ngôn, từng dẫn dắt cuộc đấu tranh chống lại kết quả bầu cử năm 2004, bị kết tội hồi năm 2011 vì lạm dụng quyền lực khi thỏa thuận hợp đồng khí gas với Nga. Hợp đồng này bị cho là gây hại cho Ukraine và bà Tymoshenko bị án tù bảy năm. Bà luôn luôn khẳng định rằng các cáo buộc đối với bà đều là giả dối và do người mà bà đã giúp lật đổ năm 2004, ông Viktor Yanukovych, dựng ra. Ông Yanukovych quay lại cầm quyền sau khi chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2010. Việc trả tự do cho bà Tymoshenko là kết quả của thay đổi trong luật hình sự mà Quốc hội Ukraine vừa biểu quyết thông qua như một phần trong thỏa thuận cho Liên hiệp châu Âu làm trung gian mà Tổng thống Yanukovych ký phê chuẩn hôm 21/2. Bà Tymoshenko lâu nay đã được cho như biểu tượng của phe đối lập Ukraine và các đồng minh của bà hy vọng bà sẽ sớm quay trở lại chính trường, Trong thông cáo trên website của mình, bà tuyên bố: “Nền độc tài đã sụp đổ”. Các luật sư của bà cho rằng nhà chức trách muốn cầm tù bà suốt đời. Bà còn bị buộc tội trốn thuế từ khi còn làm giám đốc một công ty năng lượng tư nhân những năm 1990. Trả tự do cho Tymoshenko là một trong các điều kiện đặt ra cho Yanukovych khi ông cân nhắc ký thỏa thuận thương mại và đối tác EU-Ukraine hồi tháng 11 năm ngoái. Bà bị bỏ tù năm 2011 và từng kêu gọi nhà chức trách cho phép bà sang một bệnh viện của Đức để các bác sỹ tại đó có thể chữa bệnh đau lưng mãn tính của bà. Vào tháng Tư 2013, Tòa án Nhân quyền châu Âu phán quyết rằng việc giam giữ Tymoshenko trước khi xét xử là bất hợp pháp, tuy chưa có quyết định gì về việc kết tội bà liên quan tới thỏa thuận khí gas năm 2009. Tòa này cũng không ủng hộ cáo giác của Tymoshenko là việc bắt giữ bà mang động cơ chính trị, cũng không xem xét tố cáo rằng bà bị ngược đãi và không được chăm sóc y tế ở trong trại giam. Đầu tiên bà bị chuyển tới nhà tù Lukyanivska, nơi bà bắt đầu bị đau lưng. Con gái của bà, Eugenia, lúc đó tuyên bố rất lo lắng cho mạng sống của mẹ. Cuối năm 2011 bà được chuyển tới một trại giam ở thành phố Kharkiv phía đông Ukraine. Tuy nhiên bệnh đau lưng của bà không thuyên giảm và các bác sỹ Đức nói bà phải được chăm sóc của chuyên khoa. Năm 2012 Tymoshenko tố cáo giám thị trại giam đã đánh bà khi bà từ chối không tới bệnh viện địa phương để chữa bệnh. Lúc đó bà đã tuyệt thực để phản đối. Nhà chức trách nói bà đã khai man. Cho tới lúc được trả tự do, Tymoshenko bị quản thúc tại một bệnh viện ở Kharkiv. Tymoshenko và Yuschenko là đồng minh trong cuộc Cách mạng Cam Cạnh tranh gay gắt Yulia Tymoshenko trở nên giàu có vào những năm 1990 khi lập một công ty năng lượng tư nhân và sau đó bắt đầu con đường chính trị. Bà bắt đầu được biết tới nhiều năm 2004 trong cuộc Cách mạng Cam, khi bà và đồng minh Viktor Yushchenko hô hào người dân xuống đường phản đối cuộc bầu cử bị gian lận có lợi cho ứng viên thân Nga Yanukovych. Tòa án Tối cao Ukraine đã chuẩn thuận khiếu nại của họ và liên minh màu Cam nắm chính quyền với nghị trình thân phương Tây và chống Nga. Tuy nhiên ngay sau khi bà Tymoshenko trở thành thủ tướng và ông Yushchenko làm tổng thống thì quan hệ giữa hai người bắt đầu trục trặc. Ông Yuschenko sa thải bà ngay cuối năm đó sau khi bà có mâu thuẫn với các đảng viên của ông. Tháng Chín năm 2007 bà được bổ nhiệm trở lại khi hai đảng nối lại quan hệ liên minh, nhưng bà và ông tổng thống vẫn tiếp tục cãi vã. Tình trạng này khiến chính phủ không đưa ra được phương cách gì khắc phục tình trạng khủng hoảng kinh tế toàn cầu, vốn ảnh hưởng rất xấu tới Ukraine. Cử tri bắt đầu than phiền và tới cuộc bầu cử năm 2010 thì Cách mạng Cam chỉ còn là dĩ vãng. Ông Yushchenko giành được chưa đầy 6% số phiếu trong vòng đầu, xếp thứ năm. Trong khi đó Tymoshenko duy trì vị trí đứng đầu và lọt vào vòng hai để tranh cử với Viktor Yanukovych. Tuy nhiên uy tín của bà dường như đã sụt giảm và bà thất bại. Lúc đó bà cũng cáo giác là việc bỏ phiếu đã bị gian lận, nhưng các nhà quan sát nước ngoài công nhận kết quả bầu cử. Sau đó Quốc hội đã bỏ phiếu loại Tymoshenko khỏi vị trí thủ tướng cho dù bà đã nỗ lực đấu tranh để tại vị. Trở thành đối lập, bà lên tiếng cam kết sẽ chống Tổng thống Yanukovych tới cùng: "Chúng tôi sẽ bảo vệ Ukraine trước tai họa mới xảy ra với đất nước”. Thế nhưng nhiều phân tích gia cho rằng tai họa xảy ra từ khi các cuộc đấu đá chính trị giữa các phe phái đã khiến kinh tế Ukraine xuống dốc không phanh. Tài phiệt kinh tế Những người ủng hộ Yulia Tymoshenko luôn luôn dựng lên hình tượng bà như một nữ lãnh đạo cách mạng xinh đẹp, đấu tranh không mệt mỏi với tầng lớp lãnh đạo chính trị gân guốc và tham nhũng. Các cuộc tấn công của bà hướng vào giới tài phiệt vốn kiếm bộn tiền trong thời kỳ trước Cách mạng Cam, khi ông Leonid Kuchma nắm quyền, đã khiến bà được cảm tình của nhiều người Ukraine đang bất mãn vì trì trệ kinh tế và tham nhũng. Phe chỉ trích thì nhắm tới tài sản riêng của bà. Tymoshenko sinh năm 1960 tại thành phố công nghiệp Dnipropetrovsk, tại khu vực phía đông chủ yếu nói tiếng Nga, mà nay có nhiều cử tri ủng hộ Yanukovych. Bà có bằng kỹ sư và kinh tế và khi Liên Xô sụp đổ đã nhanh chóng nắm lấy các cơ hội làm ăn. Giữa những năm 1990 bà lập ra công ty Hệ thống Năng lượng Liên hợp Ukraine, làm công việc cung cấp khí gas cho nền công nghiệp Ukraine. Một số đánh giá cho rằng Tymoshenko lúc đó là một trong những người giàu nhất Ukraine, được mệnh danh là “Nữ hoàng khí gas”. Giống như nhiều nhà tài phiệt ở Ukraine, bà chuyển sang làm chính trị và tham gia chính quyền của Yushchenko thời kỳ 1999-2001, thúc đẩy cải cách năng lượng. Bà đã bất đồng với tổng thống lúc đó là Leonid Kuchma, bị giam một tháng vì nghi vấn tham nhũng. Từ đó Tymoshenko đặt mục tiêu lật đổ ông này với một chiến dịch mà cao trào là cuộc Cách mạng Cam.
Hãng tin Pháp AFP hôm 23/12 có bài phân tích cho rằng Việt Nam cần mạnh dạn cải cách hơn là bám vào hào quang chiến thắng cũ, nhân dịp Việt Nam kỷ niệm 40 năm ngày chiến đấu chống lại 12 ngày đêm Mỹ thả bom Hà Nội.	Kinh tế 'không khá hơn nhờ hào quang cũ'	Cat Barton Hãng tin Pháp AFP Hà Nội rầm rộ kỷ niệm 40 năm 'Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không' Các bích chương cổ động với hình máy bay B-52 của Mỹ rơi trong lửa đỏ ngập tràn đường phố Hà Nội để một lần nữa kỷ niệm một cuộc chiến đã lui vào quá khứ từ lâu. Tuy nhiên đằng sau sự tuyên truyền quen thuộc, nhà cầm quyền Việt Nam đang đối mặt một nguy cơ mới: sự phẫn nộ của dân chúng đối với tình hình kinh tế đất nước. ‘Không còn tác dụng’ Trong nhiều năm qua các lãnh đạo của chế độ độc đảng đã dựa vào những ký ức chiến tranh để củng cố quyền cai trị của mình vốn lâu nay vẫn ăn theo hào quang thời chiến. Tuy nhiên với nền kinh tế do khu vực nhà nước chi phối đang sup sụp, các chuyên gia cho rằng tung hê những chiến thắng quân sự cách nay hàng chục năm không còn đủ sức để giúp bảo vệ chế độ trước sự giận dữ ngày càng tăng của công chúng. Đảng Cộng sản đang đi trên băng mỏng, ông David Koh, một chuyên gia phân tích tình hình Việt Nam ở Viện nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore, nhận định. Họ nên nghĩ rằng các thế hệ sau này sẽ không chỉ nhìn vào những khoảnh khắc vinh quang trong quá khứ để xem liệu chế độ chính trị này có đáng được ủng hộ hay không, ông nói. "Họ (Đảng Cộng sản) nên nghĩ rằng các thế hệ sau này sẽ không chỉ nhìn vào những khoảnh khắc vinh quang trong quá khứ để xem liệu chế độ chính trị này có đáng được ủng hộ hay không." David Koh, Viện nghiên cứu châu Á ở Singapore Chìa khóa để củng cố tính chính danh của Đảng Cộng sản sẽ là nghiêm túc cải cách kinh tế, chuyên gia này nhận định. Bất chấp việc báo chí bị kiểm soát chặt chẽ vẫn có các dấu hiệu cho thấy sự bất mãn ngày càng tăng của công chúng – từ những tiếng nói chỉ trích đồng thanh trên mạng cho đến các cuộc phản đối tình trạng tham nhũng và thu hồi đất đai diễn ra hàng ngày ở Hà Nội. Chính phủ nên bớt tiền của và thời gian kỷ niệm các sự kiện lịch sử để quan tâm nhiều hơn đến đời sống của người dân, ông Trần Văn Đương, 65 tuổi, một cựu chiến binh đồng thời là một công chức về hưu, nói. Dường như ai cũng kiếm được ít tiền hơn trong năm nay. Mọi người đang ta thán. Người dân không hài lòng với những gì chính phủ đang làm, ông nói trong bối cảnh Hà Nội đang kỷ niệm 40 năm trận chiến trên bầu trời Hà Nội năm 1972 vốn còn được gọi là đợt ‘ném bom Giáng sinh’. Trong đợt không kích này, các máy bay B-52 của Mỹ và các máy bay ném bom khác đã dội 20.000 tấn bom xuống Hà Nội và các khu vực lân cận sau khi cuộc hòa đàm với chính phủ Bắc Việt sụp đổ. Từng được tâng bốc là ‘con hổ châu Á’ trong tương lai, nền kinh tế Việt Nam đã quay trở lại mặt đất – hệ thống ngân hàng chìm trong nợ xấu, đầu tư trực tiếp nước ngoài sụt giảm nghiêm trọng và hàng chục doanh nghiệp nhà nước đang trong tình trạng gần như phá sản. Từ chi phí y tế cao ngất cho đến giáo dục dưới chuẩn và giao thông tắc nghẽn, các nhà phân tích cho rằng những khiếm khuyết nghiêm trọng của mô hình tư bản chủ nghĩa do Nhà nước chỉ huy của Hà Nội đang bộc lộ trên tất cả mọi mặt của đời sống. Thành tích yếu kém Đảng Cộng sản Việt Nam đang bám vào hào quang quá khứ để sống còn Chế độ chính trị không hoạt động hiệu quả... Không thể điều hành một đất nước như thế. Rất là xơ cứng, ông Adam Fforde ở Trung tâm nghiên cứu kinh tế chiến lược thuộc Đại học Victoria ở Melbourne nhận định. Người dân đã mất niềm tin rằng có ai đó có khả năng xoay chuyển tình hình và tạo ra thay đổi, ông nói. Trong 20 năm qua, Việt Nam đã đi theo mô hình của Trung Quốc là kết hợp giữa thị trường tự do với nền chính trị chuyên chế để đạt tăng trưởng nhanh chóng. Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng quốc gia này cần phải cải cách kinh tế và chính trị sâu rộng. Sự trì trệ hiện tại của nền kinh tế đang gia tăng sức ép lên hàng ngũ lãnh đạo. Khoảng 1 triệu thanh niên tham gia vào thị trường việc làm mỗi năm trong khi các chuyên gia đang cảnh báo rằng tình hình tạo ra việc làm và đào tạo nghề không theo kịp thực tế. Bộ máy Nhà nước đang trong trạng thái hơi bị chết đứng, Jonathan London, một nhà nghiên cứu tại Khoa châu Á và quốc tế tại Đại học Hong Kong, nhận định. "Chính phủ nên bớt tiền của và thời gian kỷ niệm các sự kiện lịch sử để quan tâm nhiều hơn đến đời sống của người dân." Trần Văn Đương, 65 tuổi, cựu chiến binh Mặc dù theo chế độ độc đảng, cấu trúc chính trị Việt Nam bị phân rã trầm trọng trong lòng bộ máy rộng lớn của Đảng Cộng sản. Điều này có nghĩa là khi cần thì chính quyền Việt Nam không thể đưa ra các quyết định mạnh mẽ. Từ Ngân hàng Thế giới cho đến các kinh tế gia của Đảng ai cũng thừa nhận rộng rãi những gì cần phải làm để nâng cao khả năng cạnh tranh cũng như củng cố tăng trưởng GDP vốn chạm mức thấp nhất trong năm nay kể từ năm 1999. Phải cải cách khu vực Nhà nước, tái cơ cấu khu vực ngân hàng và chống tham nhũng nếu không muốn phép màu kinh tế Việt Nam, vốn từ 10 năm trước được xem như một điều hiển hiện chắc chắn, sẽ tiếp tục tan biến, phân tích gia London nói thêm. Bản thân Đảng Cộng sản cũng nhận thức được vấn đề. Tại Hội nghị trung ương 6 hồi tháng 10 Đảng đã thừa nhận sai lầm trong chỉ đạo nền kinh tế nhưng không có ai bị trừng phạt. Việt Nam cần những nhà lãnh đạo có thể chặn đứng các nhóm lợi ích đầy quyền lực – từ các tổ chức quân đội, các tập đoàn Nhà nước cho đến các quan chức địa phương – tự tung tự tác để đưa nền kinh tế trở lại quỹ đạo, London nói. Hiện không rõ liệu ai có thể làm được điều này, ông nói thêm. Thay vào đó, đất nước này đang mắc kẹt trong một phong cách lãnh đạo ‘cũ kỹ, suy đồi đưa đến kết quả là một bên là những chiếc ô-tô Bentley và Rolls-Royce còn một bên là hàng chục triệu người đang phải vật lộn’, ông nói. Thêm về tin này Chủ đề liên quan
Lần tới, khi xúc một thìa đầy sữa chua hay thìa kem mát lạnh lên miệng, có lẽ bạn nên chậm rãi dừng lại một chút để ngẫm nghĩ về những đốm đen nhỏ tí có thể có trong món ăn ngon lành đó.	Chín thứ gây kinh ngạc vì đắt hơn vàng bạc	Những chấm đen ấy là hạt khô lấy từ ba loài phong lan vanilla mọc ở những vùng nhiệt đới trũng, ở độ cao chỉ xấp xỉ mực nước biển trên thế giới. Chúng tạo hương vị thơm ngon, ngọt ngào cho bánh ngọt, kem trứng custards, sô-cô-la và các món tráng miệng. Và chúng đắt hơn bạc. 50 loại thực phẩm bổ nhất cho sức khỏe Cách thể hiện đẳng cấp qua thú chơi hàng hiệu Bí mật đáng buồn của sự thành công Đúng vậy đó, bạn không đọc nhầm đâu. Một loại gia vị lấy từ những xác vỏ quả khô trông như giun đất có giá hơn cả bạc, thứ kim loại quý, sáng bóng vốn là nỗi thèm khát của bọn hải tặc và nay được dùng rộng rãi để chế tác đồ trang sức, làm sản phẩm điện tử và thiết bị y tế. Vanilla Giá của vanilla đạt mức cao kỷ lục 600 đô la Mỹ một kg lần thứ hai kể từ năm 2017, khi một trận bão lốc làm hư hại nhiều đồn điền ở Madagascar, nơi tập trung ba phần tư vanilla của thế giới. Để so sánh thì bạc hiện có giá là 538 đô la một kg. Nhu cầu cao khiến vanilla duy trì ở mức giá cao, khiến một số nhà sản xuất kem đã phải cắt giảm, thậm chí ngừng sản xuất các loại kem có vị vanilla, làm dấy lên mối lo lắng về tình trạng thiếu hụt kem trong mùa hè. Nhưng vanilla không phải là thứ tiêu thụ hàng ngày duy nhất gây ngạc nhiên duy nhất do càng ngày càng có giá, tính theo gram, cao hơn cả bạc. Dưới đây là một số mặt hàng bất ngờ khác có giá hơn thứ kim loại quý này. Nghệ tây (saffron) Được cắt bằng tay, mỗi lần chỉ lấy được sáu sợi mảnh mai từ mỗi nhụy hoa, nghệ tây là loại gia vị đắt nhất thế giới. Phải cần khoảng 150.000 bông hoa mới làm ra được một kg những sợi mảnh mai màu vàng tinh tế rất được các đầu bếp nâng niu. Người hái phải tốn nhiều giờ đồng hồ lao động tỷ mẩn, cẩn thận, sau đó là thời gian sấy khô và lên men nghệ tây, khiến giá thành rất cao. Nghệ tây được bán trong các cửa hàng với giá từ 5 đô la cho đến 25 đô la một gram, tùy thuộc vào việc nó được bán ở đâu. Ước tính giá thị trường trung bình là vào khoảng 2.000 đến 15.000 đô la một kg. "Nghệ tây cần phải được thu hoạch một cách hết sức nhẹ nhàng - đó là một công việc đòi hỏi phải khéo léo và phải được thực hiện bằng tay," Arun Kapil, chuyên gia gia vị và người sáng lập ra công ty Ireland chuyên nhập khẩu gia vị Green Saffron, nói. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy nghệ tây có thể giúp giảm trầm cảm, bảo vệ võng mạc và giúp đối phó với chứng béo phì. Bởi vậy, cũng không mấy ngạc nhiên khi có người sẵn sàng pha trộn hoặc thậm chí bán cả nghệ tây giả; họ dùng sợi tơ tằm được nhuộm màu, sợi củ cải đường hoặc các bộ phận lấy từ những loài hoa khác. Trong một phân tích gần đây, có tới một nửa nghệ tây được thử nghiệm là hàng giả, trong khi khối lượng nghệ tây xuất khẩu từ Tây Ban Nha vượt xa sản lượng chính thức. Máu người Mỗi người trong chúng ta có từ 9 đến 12 pints (khoảng 5 đến 6,5 lít) máu chảy trong cơ thể. Máu là thành phần quan trọng - nếu bị mất đi chỉ 3 đến 4 pints, ta sẽ tử vong. Vì vậy, máu của chúng ta rất đáng giá, nhưng nếu bạn muốn mua của người khác thì sao? Một đơn vị máu người - ít hơn một chút so với một pint - có thể có giá tới 375 đô la tùy thuộc vào việc bạn mua ở nước nào. Tính ra là khoảng 833 đô la một kg, tức là cao hơn giá bạc khoảng 54%. Nếu bạn muốn mua một loại tế bào cụ thể nào đó thì giá có thể thấp hơn. Ở Anh, một đơn vị tế bào hồng cầu bình thường có giá 124 bảng (167 đô la), tức là khoảng 275 bảng (370 đô la) một kg. Nhưng với các tế bào đông lạnh, lưu trữ, rã đông và sau đó rửa sạch thì giá tăng vọt lên gần 800 bảng (1.080 đô la) cho một đơn vị - khoảng 1.780 bảng (2.400 đô la) một kg, cao gấp bốn lần rưỡi giá bạc. Việc thiếu người hiến máu, cùng với vô số các xét nghiệm mà nay cần phải được thực hiện trước khi bệnh nhân có thể được truyền máu, đã làm tăng chi phí. Nhưng đối với những người được cứu sống nhờ được truyền máu thì đây có lẽ chỉ là một cái giá nhỏ. "Giá trị thực sự là ở những gì nó có thể làm cho bệnh nhân," giáo sư David Roberts, nhà tư vấn huyết học tại NHS Blood and Transplant nói. "Không chỉ quan trọng đối với tai nạn và trường hợp khẩn cấp, việc truyền máu cũng có thể duy trì sự sống cho ai đó cho tới lúc họ gặp được và nói lời từ biệt với những người thân yêu." "Khó mà nói về giá trong những trường hợp như thế." Cà phê Bất cứ ai gần đây có mua một ly cà phê sữa latte ở London hoặc một cốc Americano ở New York sẽ hiểu rằng cà phê đắt kinh người. Đôi khi một ly thức uống này bạn mua với giá 4 đô la mà thấy giá trị thật là chẳng tương xứng gì. Nhưng không phải cà phê cũng đều được sản xuất ra như nhau. Một số loại có giá trị hơn trọng lượng bạc tương đương. Kopi luwak, còn được gọi là cà phê chồn, được sản xuất bằng cách thu thập hạt cà phê có lẫn trong phân của cầy hương, sau khi loài thú châu Á sống chủ yếu ở Indonesia này ăn quả cà phê. Những hạt cà phê không tiêu hóa được lên men khi đi qua ruột của con cầy hương, tạo nên một hương vị ngọt ngào độc đáo khi rang, ủ. Ly cà phê của bạn ra sao nếu Colombia có dịch bệnh? Chọn rượu hay cà phê để mời đối tác? Cà phê và triển vọng kết cục cay đắng Loại cà phê này có thể có giá thành tới 660 đô la một kg nếu thu thập từ phân của bọn cầy hương hoang dã. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ đối với loại cà phê này khiến các nhà hoạt động vì quyền của động vật quan ngại. Thậm chí người đã đem loại mặt hàng này đến với thị trường phương Tây, ông Tony Wild, cũng đang vận động dừng việc buôn bán cà phê chồn do lo ngại về tình trạng săn trộm bất hợp pháp cầy hương và điều kiện những con thú này bị nuôi nhốt trong tay các nhà nông thất đức, những người chỉ tìm mọi cách để kiếm được thêm nhiều tiền từ việc khai thác cà phê chồn. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn khi một số chuyên gia cà phê thậm chí cho rằng mặc dù giá cao nhưng cà phê chồn không có gì là ngon hơn so với cà phê thông thường hết. Vị trí này thuộc về Cà phê Ngà Đen đến từ Thái Lan, nơi mà các hạt cà phê được cho đi qua dạ dày voi châu Á. Một kg cà phê này có giá 1.800 đô la. Những người sành trà cũng có thể thưởng thức một loại thức uống đắt tiền. Trà Đại Hồng Bào là một loại trà Ô long sẫm màu được trồng trong đất đá của Dãy núi Vũ Di phía bắc Phúc Kiến, Trung Quốc. Loại trà này được thu hoạch từ chỉ một số ít các bụi cây trà có tuổi đời tới trên 350 năm, mặc dù việc chiết cành từ những cây này đã cho phé người ta thu hoạch được sản phẩm từ những cây có tuổi đời ít hơn nhiều, và cũng có giá rẻ hơn. Trong năm 2002, 20g trà Đại Hồng Bào được bán với giá gần 28.250 đô la, nghĩa là một kg sẽ có giá trên 1,4 triệu đô la - cao gấp 33 lần giá vàng, hiện đang có giá khoảng 41.500 đô la một kg. Với việc lứa trà cuối cùng được thu hoạch trên những cây này từ hồi 2005 và khó có khả năng việc thu hoạch sẽ diễn ra trong tương lai, vài gam Đại Hồng Bào nguyên gốc mà giới sưu tầm tích trữ được sẽ chỉ ngày càng có giá hơn. Viagra Tiền không thể mua cho bạn tình yêu, nhưng nó có thể mua cho bạn một khoảnh khắc ngắn của hạnh phúc - ít ra là nếu bạn dùng tiền để mua một viên thuốc màu xanh nhỏ. Viagra ban đầu được các nhà khoa học của hãng dược phẩm Pfizer phát triển vào năm 1989 bởi các nhà khoa học tại hãng dược phẩm Pfizer để điều trị huyết áp cao và đau thắt ngực, nhưng trong quá trình thử nghiệm họ nhận thấy một số tác dụng phụ bất thường. Chín năm sau, thuốc được cấp phép để điều trị rối loạn chức năng cương dương ở nam giới và nhanh chóng trở thành một trong những sản phẩm đem lại doanh thu lớn nhất cho hãng, với mức đỉnh điểm lên tới 2 tỷ đô la trong năm 2012. Vào đầu năm nay, Pfizer thông báo tăng giá thuốc viên Viagra xanh ở Mỹ lên tới 39% so với tháng 1/2017, theo tường thuật trên Financial Times - một viên thuốc 100mg tăng từ 57,94 USD lên 80,82 USD. Công ty hiện đã bắt đầu sản xuất một phiên bản thuốc rẻ hơn, được bán dưới dạng viên thuốc màu trắng, sau khi ký hợp đồng để cho các công ty khác sản xuất các loại thuốc bản sao Viagra của riêng họ. Nhưng rõ ràng là hãng vẫn đang thu bộn tiền từ các khách hàng ưa dùng loại thuốc viên màu xanh gốc. Tất nhiên, Viagra không phải là loại thuốc đắt tiền nhất - một số phương pháp điều trị các chứng di truyền hiếm gặp có thể tốn hàng chục nghìn đô la tiền thuốc chỉ trong một tháng. Một loại thuốc được sử dụng để điều trị ký sinh trùng gây ra toxoplasmosis có giá 750 đô la một viên (mặc dù việc tăng giá này gây ra sự phẫn nộ). Các công ty sản xuất thuốc đắt tiền cho rằng giá thuốc cần phải cao để trang trải khoản đầu tư khổng lồ mà họ thực hiện trong nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm các loại thuốc trước khi đưa chúng ra thị trường. Kem trị nhiệt miệng Thuốc kê theo toa có thể rất đắt giá, nhưng có một số loại thuốc bán tự do không cần đơn bác sỹ cũng có giá trị tới mức đáng ngạc nhiên. Trong một bài báo được công bố trên Tạp chí Da liễu, các bác sĩ da liễu tại Đại học Texas ở Austin nhấn mạnh chi phí tăng vọt của các loại thuốc bôi. Họ so sánh giá của chúng với các mặt hàng xa xỉ như iPhone và vàng, và thu được một số kết quả bất ngờ. Ví dụ như Zovirax, một loại kem được sử dụng để trị virus herpes simplex gây ra các nốt nhiệt, lở trong miệng. Mua một tuýp 2g ở Anh bạn phải trả 4,99 bảng (6,75 đô la), tính ra là 3,375 đô la một kg. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Texas nhận thấy rằng do tính đặc thù của hệ thống bảo hiểm y tế ở Mỹ vốn đẩy cao chi phí thuốc, giá Zovirax cho bệnh nhân tăng từ 22 đô la một gram năm 2007 lên 168 đô la một gram trong năm 2015. Điều đó có nghĩa là một kg thuốc này ở Mỹ sẽ có giá 168.000 đô la - gấp bốn lần giá vàng. Có vẻ như giá đã giảm kể từ đó, với mức hiện tại khoảng 48.000 USD một kg. Ngoài ra còn có các sản phẩm mang thương hiệu chung chung có giá rẻ hơn, nhưng một nhãn cạnh tranh là Xerese thì dường như còn đắt hơn - các nhà nghiên cứu nhận thấy nó có giá 248.000 USD một kg vào năm 2015. Theo Dayna Diven và các cộng sự tại Đại học Texas, tác giả bài báo, các loại thuốc thường được sử dụng để điều trị nhiễm trùng nhẹ đã "tăng vọt, qua mặt nhiều vật phẩm vốn được xã hội coi là có giá trị". Kem dưỡng da Làm đẹp cũng là mảng kinh doanh lớn - trên toàn cầu, thị trường mỹ phẩm trị giá hơn 532 tỷ đô la một năm, với việc người tiêu dùng cố gắng chống chọi sức tàn phá của thời gian với những tuýp kem tắm, kem dưỡng ẩm, mỹ phẩm và các sản phẩm dưỡng tóc. Nhiều sản phẩm được bán ra với giá cắt cổ. Lấy ví dụ như kem Creme de la Mer đắt tiền nổi tiếng - một lọ chỉ 30ml có thể có giá 162 đô la, còn loại tuýp 500ml sẽ giúp bạn phải móc hầu bao 2.057 đô la. Ban đầu được làm từ nước nấu từ rong biển lên men, công thức cuối cùng của loại kem dưỡng ẩm này là một bí mật được bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy không rõ bao nhiêu khối lượng của thứ kem chế từ công thức giàu dinh dưỡng này mới nặng đủ một kg, nhưng một lọ 500ml tính cả bao bì thì chứa khoảng 450g kem. Điều này có nghĩa là nó có đắt gấp sáu lần so với bạc. Vậy nhưng loại kem nổi tiếng này cũng chưa là gì so với một loại kem dưỡng ẩm khác gọi là RéVive. Intensité Crème Luster có giá 385 đô la cho 48g. Điều này có nghĩa là một kg sẽ có giá 7.988 đô la. "Công nghệ tiên tiến và nghiên cứu khoa học mở rộng là lý do tại sao các sản phẩm có một mức giá xa xỉ," RéVive nhấn mạnh. Mực máy in Có lẽ đã đến lúc ta cần suy nghĩ cẩn thận về việc có nên thường xuyên sử dụng máy in phun khiêm tốn đặt cạnh máy tính của mình hay không. Trong khi bản thân chiếc máy in có thể bán ra với giá rẻ thì mực mới là "máy kiếm tiền" thực sự cho các nhà sản xuất. Hộp mực máy in loại không chính hãng có giá từ 8 đô la đến 27 đô la, tùy thuộc vào từng loại máy in tương ứng. Thế còn một hộp mực đen loại in kim của hãng sản xuất có tên tuổi có thể có giá 23 đô la trong khi chỉ có 4ml mực - đủ để in khoảng 200 trang. Các nhà sản xuất nói họ cần phải tính phí để bù đắp cho khoản lỗ mà họ phải chịu trong việc bán máy in, cùng việc nghiên cứu và phát triển công nghệ mực in. Nhưng cắt mở một hộp mực và bạn sẽ thấy rằng hầu hết các không gian bên trong được đưa lên bằng miếng bọt biển, được thiết kế để giúp bảo quản và cung cấp mực. Và khi bạn phải trả với mức khoảng 1.733 đô la một kg mực in thì có khi in bằng bạc ròng còn rẻ hơn. Thuốc chữa vết rắn độc cắn Nếu bị rắn cắn hoặc bọ cạp cắn, thì tốn bao tiền cho một liều thuốc giải độc để cứu sinh mạng bạn cũng không là gì, và hẳn ai cũng vội vã điều trị. Thuốc chống nọc độc có lẽ là một trong những chất lỏng đắt nhất trên thế giới. Một lọ dùng một lần duy nhất có thể có giá từ 7.900 đến 39.000 đô la ở một số vùng của Hoa Kỳ. Cho đến gần đây, một lọ thuốc chống nọc độc để chữa vết cắn của rắn độc hổ bướm (pit viper) có giá tới 57.000 đô la. Một lọ nhỏ chứa một liều dùng chứa khoảng 10ml chất kháng nọc độc. Để có được nó là cả một công việc vừa khó khăn, vừa nguy hiểm - rắn và bọ cạp cần được chiết nọc độc, rồi nọc được tiêm vào một con vật như cừu hoặc ngựa, rồi chất kháng thể của con vật đó được trích xuất ra làm chất kháng nọc. Nhu cầu dùng chất kháng nọc độc cũng tương đối ít. Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 7.000-8.000 người bị rắn cắn, nhưng ở các nơi khác trên thế giới như châu Phi và Nam Mỹ, con số này cao hơn nhiều. Tuy nhiên, những điều trên không lý giải được vì sao giá thuốc kháng nọc độc lại cao đến vậy, theo phân tích của Leslie Boyer, giám đốc sáng lập của Viện VIPER tại Đại học Arizona chuyên phát triển huyết thanh chống nọc độc mới. Bà phát hiện ra rằng một lọ thuốc chống nọc độc trị giá 14.000 đô-la Mỹ ở Mỹ thì giá thành sản xuất chỉ là 14 đô la - tức là chỉ 0,1% giá bán cuối cùng. Các thử nghiệm lâm sàng, lệ phí pháp lý, cấp phép và lệ phí pháp lý làm tăng thêm giá, nhưng bà thấy tỷ lệ chi phí lớn nhất là chi phí mà bệnh viện theo quy định của hệ thống y tế Hoa Kỳ. Nếu tính theo mức giá phổ biến là 14.000 đô la một lọ và giả sử loại chất lỏng này nặng tương đương với nước, thì một kg chất chống nọc độc sẽ có giá 1,4 triệu đô la, gấp 2.600 lần so với bạc. Cứ giả sử là với những trường hợp bị rắn cắn đặc biệt nghiêm trọng cần phải dùng tới vài lọ để chữa trị cho một bệnh nhân thì rõ ràng là nên cẩn thận khi tới những nơi có nhiều rắn độc hay bọ cạp. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Khi tiến hành tập hợp một cuốn sách mới, Of Gods and Men, gồm những câu chuyện thời cổ đại được các nhà văn vĩ đại dịch sang tiếng Anh, tôi ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng câu chuyện về cuộc chiến thành Troy đã rất được ưu ái khi truyền tụng qua nhiều thời kỳ.	Cuộc chiến thành Troy: Huyền thoại hay lịch sử?	Các dịch giả, từ John Dryden, Alexander Pope đến Louis MacNeice, đầy xúc động chuyển ngữ các phiên bản khác nhau của câu chuyện thần thoại kinh điển này. Khi sự hoan ái lên ngôi trong nghệ thuật Vì sao thế giới sùng bái Vua Ai Cập Tutankhamun Nhân vật cổ bí hiểm làm thay đổi biên niên sử Trung Hoa Một lý do khiến Cuộc chiến thành Troy được tấu lên như một dàn hợp âm đủ cung bậc là bởi ngoài việc tự thân câu chuyện đã quá hay thì còn một điểm đặc biệt nữa, là từ lâu nay nó vốn đã bị nghi ngờ là chuyện hư cấu chứ không phải một sự kiện có thực. Trên một chiếc bình cổ hai quai của người Athen làm từ năm 530 trước Công nguyên có hình vẽ miêu tả cảnh chàng Achilles giết nữ hoàng Penthesilea của vùng Amazon Thực sự thì đối với hầu hết người Hy Lạp cổ đại, Cuộc chiến thành Troy không chỉ là một huyền thoại. Đó là một cột mốc đánh dấu thời đại trong quá khứ xa xăm của họ. Phim cổ trang Minh Lan Truyện với Trung Quốc thời nay Người da đen bị 'tẩy trắng' trong nghệ thuật Phục Hưng 6 'khuôn vàng thước ngọc' cho mọi tác phẩm văn học Như các nguồn tài liệu lịch sử - của sử gia Herodotus và nhà thiên văn học, toán học kiêm địa lý học Eratosthenes trong thời Hy Lạp cổ đại - cho thấy, trận chiến này nhìn chung được coi là có thật. Theo trường ca Iliad của thi hào Homer, cuộc xung đột giữa người Hy Lạp của Agamemnon, Vua xứ Mycenae - với người thành Troy của Vua Priam, nổ ra vào Thời Đồ Đồng Muộn và kéo dài trong 10 năm. Câu chuyện bắt đầu khi chàng Paris, người con trai xui xẻo của Vua Priam, nói rằng Aphrodite là nữ thần xinh đẹp nhất, và đổi lại chàng được nữ thần ban tặng người em dâu Helen tuyệt đẹp của Agamemnon. Quyết giành lại nàng Helen và trừng phạt người dân thành Troy, Agamemnon cùng em trai thống lĩnh đội quân hùng mạnh tiến đánh thành Troy. Cuối cùng, Agamemnon chiến thắng và buộc người dân thành Troy phải quỳ gối. Tác phẩm 'Nàng Helen thành Troy' được danh họa Edward Burne-Jones vẽ năm 1882, đã mê hoặc các nghệ sĩ qua hàng thế kỷ Trong thời cổ đại, ngay cả các nhà sử học đáng kính cũng một lòng tin rằng cuộc chiến này thực sự đã xảy ra. Trong nửa sau của Thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, sử gia Herodotus, người được mệnh danh là 'Cha đẻ của Lịch sử', cho rằng Cuộc chiến thành Troy xảy ra vào khoảng gần 800 năm trước thời đại của ông. Eratosthenes, nhà toán học Hy Lạp cổ đại thì cụ thể hơn khi cho rằng cuộc chiến xảy ra vào năm 1184-1183 trước Công nguyên. Tuy nhiên, các học giả thời hiện đại thì tỏ ra hoài nghi. Có thực sự là Cuộc chiến thành Troy từng xảy ra hay không? Câu hỏi này là tâm điểm của triển lãm có tên "Thành Troy: Huyền thoại và Hiện thực" - một triển lãm lớn tại Bảo tàng Anh Quốc ở London. Những bình hoa Hy Lạp, các bức bích họa La Mã và các tác phẩm nghệ thuật đương đại mô tả những câu chuyện lấy cảm hứng từ thành Troy được trưng bày cùng với các đồ vật khảo cổ có niên đại từ Thời Đồ Đồng Muộn. Điều nổi bật nhất từ triển lãm là mọi người đã rất hào hứng trong việc tìm hiểu lịch sử về câu chuyện Cuộc chiến thành Troy. Chiếc bình có niên đại Thời Đồ Đồng mang từ thành Troy là một trong những hiện vật trưng bày tại triển lãm Thành Troy ở Bảo tàng Anh Quốc Người La Mã đã đi xa đến mức thể hiện mình là hậu duệ của người thành Troy còn sống sót. Trong sử thi Aeneid, tác giả Virgil đã mô tả cách người anh hùng Aeneas thoát khỏi tòa thành đang cháy với nhóm tùy tùng sau khi người Hy Lạp vào thành bằng con ngựa gỗ. John Dryden, người đoạt giải khôi nguyên thi ca đầu tiên của Anh Quốc, đã dịch rất hay đoạn thơ tả việc đóng ra con ngựa: "Người Hy Lạp chán chường cuộc chiến tẻ nhạt,/ Và nữ thần Minerva giúp sức, phía sau tấm màn rộng,/ Chiến mã cao muôn trượng sừng sững hiện ra." Chàng Aeneas thành Troy cùng nhóm tuỳ tùng đã rời đi, tìm đến miền đất mới ở Ý. Thực tế nghiệt ngã Không có gì ngạc nhiên khi mọi người đều bị thuyết phục về tính xác thực của Cuộc chiến thành Troy. Những thực tế nghiệt ngã của trận chiến được mô tả vô cùng rành mạnh trong trường ca Iliad, đến nỗi thật khó mà tin rằng chúng được viết ra mà không hề dựa vào quan sát thực tế. Như chi tiết một chiến binh ngã xuống nước chết, bị "bọn lươn, cá xúm xít quanh thân, rỉa màng mỡ bám quanh thận." Achilles đâm giáo giết Hector "ngay cuống họng, đúng nơi tử huyệt lấy mạng người nhanh nhất", như bản dịch của Martin Hammond. Thành Troy cũng vậy, được mô tả vô cùng sống động, đến nỗi người đọc có thể dễ dàng tưởng tượng ra hình ảnh những bức tường tráng lệ hiện ra ngay trước mắt. Chiếc cốc bạc của người La Mã từ Thế kỷ 1 sau Công nguyên có hình Achilles Trên thực tế, chính vì khát vọng khám phá lại thành Troy của Homer mà doanh nhân giàu có người Phổ, Heinrich Schliemann, cuối Thế kỷ 19 đã đi đến nơi hiện nay là quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ. Được nghe kể về một vị trí có thể là nơi thành Troy tọa lạc, tại Hisarlik trên bờ biển phía tây của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, Schliemann bắt đầu tiến hành đào xới và phát hiện ra một lượng lớn kho báu cổ, trong đó có nhiều hiện vật nay đang được trưng bày tại Bảo tàng Anh quốc. Ban đầu ông cho rằng nhiều hiện vật có niên đại Thời Đồ Đồng Muộn - chính là thời kỳ mà thi hào Homer xác định xảy ra Cuộc chiến thành Troy - nhưng chúng thực sự đã tồn tại trước đó hàng thế kỷ. Tuy nhiên, ông đã khai quật đúng vị trí. Hầu hết các nhà sử học hiện nay đồng ý rằng thành cổ Troy đã được tìm thấy tại Hisarlik. Thành Troy là có thật. Bằng chứng về việc tòa thành bị đốt cháy và việc phát hiện ra một số lượng nhỏ đầu mũi tên trong tầng khảo cổ khai quật của Hisarlik tương ứng với thời kỳ Cuộc chiến thành Troy của Homer, thậm chí có thể coi là những dấu vết của trận chiến. Ngoài ra còn có những dòng chữ được khắc trên đá bởi người Hittites, một tộc người cổ đại sống ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ, mô tả một cuộc xung đột ở thành Troy, mà họ gọi là 'Wilusa". Không có chứng cứ liên quan trực tiếp về Cuộc chiến thành Troy, song đối với những người tin rằng có một cuộc chiến đã nổ ra thì những manh mối này được coi là có liên quan. Tác phẩm "Achilles bị thương" do nhà điêu khắc Filippo Albacini thực hiện năm 1825 Một Cuộc chiến thành Troy lịch sử dường như khác hoàn toàn so với cuộc chiến miêu tả trong các bản trường ca lừng lẫy của Homer. Thật khó để tưởng tượng một cuộc chiến diễn ra với quy mô hoành tráng như thi hào đã mô tả, kéo dài tới tận 10 năm, trong khi theo sự thực được các nhà khảo cổ học phát hiện thì tòa thành khá nhỏ gọn. Tuy nhiên, những ứng xử của các chiến binh trong cuộc chiến của Homer lại dường đều vô cùng sống động và chân thực. Homer đã vô cùng tài tình nâng cuộc xung đột chung chung thành thứ cực kỳ sâu sắc, làm nổi bật thực tế nghiệt ngã của chiến tranh. Không hề có vị thần nào tác động đến những cuộc giao tranh nơi sa trường trong Thời Đồ Đồng, nhưng những con người choáng ngợp trong cuộc xung đột đẫm máu rất có thể đã tưởng tượng ra những vị thần đó. Homer đã nắm bắt những tình tiết vượt thời gian ngay cả trong những khoảnh khắc bay bổng nhất trong bản thiên hùng ca. Trong hành trình dài trở về nhà sau cuộc chiến thành Troy, Odysseus thoát được khỏi sự quyến rũ của các nàng tiên cá, như được miêu tả trên chiếc bình gốm Athen này, có niên đại khoảng năm 480-470 trước Công nguyên Người Hy Lạp tìm thấy trong di sản của Cuộc chiến thành Troy lời giải thích cho thế giới đẫm máu và yếm thế nơi họ sống. Achilles và Odysseus đã có một thời đại hào hùng. Thời đại đó đã kết thúc, để lại đằng sau chỉ có sự khát máu nhưng không hề có chủ nghĩa anh hùng hay vẻ dũng mãnh nào của Cuộc chiến thành Troy cả. Ngay cả những gì còn sót lại ngay sau cũng mang đầy tính bạo lực. Trong một vở kịch lấy cảm hứng từ sử thi của Homer và được dịch bởi nhà thơ Louis MacNeice, nhà soạn bi kịch cổ điển người Hy Lạp Aeschylus mô tả rằng sau chiến tranh, Clytemnestra đã giết chồng mình, vua Agamemnon, "người dù là dẫn đầu cả một đàn cừu, nhưng lại bất cẩn nhất trong cả lũ cừu mà hy sinh đi con gái ruột của mình", nàng Iphigenia, chỉ để làm vừa lòng vị nữ thần nhằm giúp nhà vua được thuận buồm xuôi gió tới thành Troy. Bất kể chuyện này có liên hệ với thực tế như thế nào, thì huyền thoại Cuộc chiến thành Troy cũng có tác động dài lâu đối với người Hy Lạp và chúng ta. Cho dù được lấy cảm hứng từ một cuộc chiến đã diễn ra từ lâu, hay đó chỉ đơn giản là một tác phẩm kiệt xuất thì nó cũng để lại dấu ấn trên thế giới này, và sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng vô cùng to lớn trong lịch sử. Bài tiếng Anh đã đăng trên trang BBC Culture.
Bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại diễn đàn Shangri-La vừa qua đánh dấu một chuyển biến trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam và vẫn đòi hỏi có thêm các đánh giá đúng mức sau nhiều bình luận khen chê trong và ngoài nước.	Bước đi Việt Nam và 'quy luật niềm tin'	Trước hết, sự xuất hiện trở lại sau một thời gian khá lâu của Thủ tướng Việt Nam ở một diễn đàn quốc tế quan trọng - tính từ dịp ông tới New York tháng 3/2012 dự Thượng đỉnh An toàn Hạt nhân - là điểm son cho bản thân ông Dũng, người gặp nhiều khó khăn nội bộ thời gian qua đa số vì chính các vấn đề kinh tế nghiêm trọng của chính phủ ông điều hành gây ra. Xu hướng chuyển động Nhưng tạm gác lại chuyện nội trị để bàn về ngoại giao thì rõ ràng là bài diễn văn ở Singapore tuần qua của Thủ tướng Dũng tạo ấn tượng tốt trong chính giới ở Washington và các nước Asean chính vì đã phản ánh một số xu hướng đang thành quy luật. Thứ nhất là các nước bên ngoài không thể nói về an ninh biển ở Đông Nam Á lại không tính đến Asean, cho dù hiệp hội thường bị chê là liên kết lỏng lẻo, thiếu sức mạnh. Quy luật nữa là để có thể ‘không trở thành đồng minh quân sự với nước nào’ như lời ông Dũng nói, một dạng như quy chế trung lập của Thụy Sỹ, nước có huấn luyện quân sự toàn dân và nhà nào cũng cất súng, thì Việt Nam cần tự cường về quân sự, và hai điều này không hề mâu thuẫn với nhau. Mua sắm có đúng không, có biết sử dụng vũ khí tối tân và tinh thần chiến đấu ra sao là chuyện khác nhưng trên nguyên tắc thì chọn vị thế 'trung lập' mà không tự cường sẽ chẳng khác gì Campuchia thời Sihanouk. Đồng cảm Asean: hai bộ trưởng quốc phòng Philippines và Indonesia ở Đối thoại Shangri-La Và về địa chính trị, quy tắc áp dụng không chỉ riêng với Việt Nam, là nước nhỏ hoặc tầm trung phải chấp nhận thực tế rằng các nước lớn hơn có những quyền lợi lớn hơn để mặc cả và giải quyết trước khi quan tâm đến mình. Vì thế, thái độ của Thủ tướng Dũng trước câu hỏi không hề ngoại giao của đoàn Trung Quốc là đúng mực. Về mặt thủ tục và ứng xử, không việc gì một thủ tướng phải đôi co với một thiếu tướng, nhất là khi vị tướng đó lại là phụ nữ. Về đối sách, địa chính trị của Việt Nam không cho phép nước này đối đầu với nước láng giềng phía Bắc. Về lịch sử, Hà Nội cũng rút ra bài học đứng hẳn về một bên trong Chiến tranh Lạnh, trở thành tuyến lửa cho hai hệ thống đánh nhau, hoặc làm đồng minh của Moscow từ 1978 và bị Bắc Kinh trừng phạt trong tiếng vỗ tay khuyến khích từ Washington. Ví dụ của Ba Lan, nước luôn có dư luận thân Hoa Kỳ mạnh mẽ, cho thấy kể cả khi đã là thành viên NATO, Warsaw cũng không thể mong Hoa Kỳ xây lá chắn hỏa tiễn bảo vệ mình trước đe dọa nào đó từ Nga. Người Ba Lan phải chấp nhận rằng dù Nga có căn cứ hải quân ở Kaliningrad ngay biên giới thì Hoa Kỳ còn có cả bang Alaska ‘mặt đối mặt’ với Nga, chưa kể các tính toán chiến lược của Washington ở Viễn Đông và Trung Á không thể gặp sự chống đối từ Kremlin. Huống chi Việt Nam thực ra chưa phải là đồng minh gì của Hoa Kỳ về quân sự, vì như Đại sứ David Shear vừa nói tại California, quan hệ quân sự hai bên mới chỉ có một vài thỏa thuận chung chung. Quy luật ‘nước xa không cứu được lửa gần’ càng được làm rõ qua thái độ của bà thiếu tướng Diêu Vân Trúc khi chất vấn Thủ tướng Việt Nam, khiến cử tọa có thể đặt câu hỏi quan chức Trung Quốc còn coi Việt Nam là nước đồng minh có quan hệ ‘Bốn Tốt’, khắc bằng các dòng chữ vàng chữ bạc gì đó nữa không. Quy luật hay nghịch lý? Nhưng đã nói về quy luật thì cũng cần nêu ra một nghịch lý là với Việt Nam, ngoại giao có vẻ như không phải là phần nối dài của chính sách nội trị. Ngoại giao Việt Nam những năm qua đã có những bước tiến hội nhập chắc chắn, mềm dẻo bất chấp những lệch lạc của nội trị. Một phần là nhờ trên thế giới có các luật chơi khá rõ và các định chế quốc tế làm chuẩn và nền truyền thông phản ánh đúng những chủ đề lớn đang diễn ra nên định hướng của ngành ngoại giao Việt Nam có những điểm tựa tốt. Đó là chưa kể vào những giai đoạn trọng yếu, Việt Nam nhận được những bàn tay nâng đỡ từ bên ngoài mà báo chí trong nước thường nói đến rất ít vì nhãn quan ‘bạn thù’ còn nặng. Ngược lại, các vấn đề nội bộ, từ dân sinh, dân quyền đến dân chủ ở Việt Nam đều vấp phải rào cản mang tính cơ chế và bị phản ánh thiên lệch qua một mạng lưới truyền thông có nhiều bộ phận thiếu trách nhiệm chung lại thiên về vụ lợi bè nhóm, vùng miền. Càng hội nhập, Việt Nam càng cần áp dụng các chuẩn mực quốc tế vào các vấn đề quốc nội chứ không thể để tình trạng ‘sức mạnh mềm’ về ngoại giao và hình ảnh liên tục bị các vụ việc mang tính đối phó bạo lực, 'không làm gì được thì cấm', làm suy yếu. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nói rất thuyết phục trước cử tọa quốc tế nhiều lần về 'chiến lược xây dựng niềm tin', về thái độ ‘tôn trọng lẫn nhau’ giữa các nước. Nếu chính quyền các cấp cũng làm đúng như vậy để tạo niềm tin trong dân và trí thức thì chắc chắn nhiều hồ sơ tiềm tàng gây bất ổn ở Việt Nam sẽ dần giảm đi. Ở gần Việt Nam, chính Thủ tướng Dũng đã nêu ví dụ thành công của quá trình "cởi mở cho một tương lai tươi sáng" dựa trên căn bản của "kiên trì đối thoại, xây dựng niềm tin, tôn trọng quyền lợi chính đáng của các bên" ở Myanmar như bài học cho khu vực. Cải tổ hiến pháp ở Myanmar quả thật đã mở ra các hướng đi mới cho nước này, so với cuộc vận động 'sửa đổi hiến pháp' Việt Nam tốn kém và kết quả chưa thấy có gì. Ở xa hơn, diễn biến nhanh chóng tại Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy thêm một quy luật khác là đối ngoại hay chưa chắc đã cứu được nội trị dở. Dù là đồng minh quan trọng của Mỹ và đang vươn lên làm cường quốc vùng, Thổ Nhĩ Kỳ dưới sự lãnh đạo rắn tay của Thủ tướng Recip Tayyip Erdogan vẫn rơi vào cuộc khủng hoảng bất ngờ chưa rõ hồi kết. Nếu nhanh chóng rút ra được các bài học đang diễn ra quanh mình, Việt Nam vẫn đang có cơ hội chấn chỉnh kinh tế, kiềm chế các nhóm lợi ích và giải phóng sự sáng tạo của xã hội để tạo chuyển biến mang tính nền tảng. Sự đón nhận dành cho bài diễn văn của Thủ tướng Dũng tại Singapore cho thấy kỳ vọng của bạn bè khu vực và các đồng minh tiềm năng với Việt Nam vẫn còn rất cao và sẽ thật là điều đáng tiếc nếu nước này không đóng được vai trò như mong đợi đó.
Tranh chấp và khiếu kiện về ruộng đất là vấn đề nóng, tuy không mới, ở Việt Nam.	Vấn đề khiếu kiện trong lịch sử Việt Nam	Theo thống kê chính thức của chính phủ Việt Nam, từ 1997 đến nay, trung bình mỗi năm có gần 200.000 vụ khiếu nại, tố cáo của người dân. Chủ yếu trong số này là liên quan đến đất đai, như đòi được cấp lại đất cũ, khiếu nại về mức đền bù… Giải quyết các khiếu kiện cũng là quan tâm của các chính quyền Việt Nam trong thời kì quân chủ. Nói chuyện với Lê Quỳnh của BBC, sử gia Phạm Cao Dương, tác giả Thực Trạng Của Giới Nông Dân Việt Nam Dưới Thời Pháp Thuộc (1967), nhận xét vấn đề khiếu kiện đã được các triều đại Việt Nam kể từ thời nhà Lý liên tục cho đến thời Nguyễn quan tâm. GS. Phạm Cao Dương, hiện sống ở California, Mỹ, nói đặt vấn đề trong 1000 năm lịch sử của chế độ quân chủ, người ta cần để ý ba yếu tố: nguồn gốc của chính quyền, hệ thống pháp luật và bộ máy nhân sự. Phạm Cao Dương: Theo dõi tình hình người dân đi khiếu kiện trong nước hiện nay, tôi có cảm tưởng chính quyền không có nhân vật nào, cấp bậc nào lãnh trách nhiệm tối hậu cả. Người dân ở địa phương ra Hà Nội hay lên Sài Gòn, họ tụ tập ở nhiều chỗ. Nhưng dù họ có ra ngồi trước nhà của vị Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, Thủ tướng, cũng không được giải quyết để rồi cuối cùng công an giải quyết bằng cách đưa họ trở lại địa phương. Tình trạng này trong quá khứ không xảy ra. Trong chế độ quân chủ, tồn tại ít nhất trong 1000 năm từ thời độc lập khỏi Trung Quốc đến 1945, vua cai trị theo mệnh trời (thiên mệnh). Thiên mệnh này không phải do trời ban cho dễ dãi, mà vua phải có sứ mạng đem lại an bình, thịnh trị, bảo vệ tài sản và sinh mạng cho người dân. Khi nào vua còn làm tròn những điều đó, vua còn giữ được thiên mệnh. Khi nào không còn làm tròn trách nhiệm, thiên mệnh sẽ được trời rút lại và dân có quyền lật đổ nhà vua. Đó là nguồn gốc của vương quyền Việt Nam thời xưa, tức là lấy dân làm gốc. Thứ hai, trong hệ thống tư pháp thời xưa, mọi thứ được quy định thành luật. Tổ chức tòa án có từ địa phương với các cấp phủ, huyện, lên đến tỉnh thì đứng đầu là vị Án sát. Ở trung ương có lục bộ, đứng đầu về tư pháp là hình bộ. Cao hơn nữa có đô sát viện, và ở thời Nguyễn, cao hơn lại có tam ty và cuối cùng là vua. Trong việc kiện tụng, người dân phải đi theo từng bước và nếu không đi theo từng thức bậc, thì sẽ không được xét xử. Đấy là vài đặc điểm của nền tư pháp thời quân chủ. Nhưng vấn đề không chỉ là ở quan niệm thiên mệnh hay việc ban hành các đạo luật, mà còn là một hệ thống nhân sự được đào tạo đàng hoàng, có lễ nghĩa liêm sỉ. BBC:Theo giáo sư, như vậy chế độ quân chủ của Việt Nam đã từng có cơ chế để đối phó và giải quyết các vụ khiếu kiện của người dân? Đúng là như vậy. Nó có lý thuyết về nguồn gốc của chính quyền, trong đó có chính quyền tư pháp với vai trò chủ tể của nhà vua. Có thủ tục, thứ bậc giải quyết và người dân cũng không thể khiếu nại bừa bãi. Những người có trách nhiệm xem xét đơn thư phải làm trong thời hạn, và có người chịu trách nhiệm tối hậu. Chứ không thể có chuyện trên đẩy xuống dưới. Ví dụ từ thời Trịnh, các vụ bình thường được xử trong năm, sáu ngày. Các vụ liên hệ sinh mạng, được cho 10 ngày. Trong các trường hợp khẩn cấp, từ thời Lý, Lý Thái Tông đã đặt ra cái lệ là người dân có thể đi tắt, lên triều gõ mõ kêu oan. Đến nhà Nguyễn thì gõ trống. Một trường hợp nổi tiếng trong lịch sử là câu chuyện bà vợ của Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, dưới triều Tự Đức, đã đi ghe bầu từ Nam ra gõ trống ở kinh thành Huế, giải cứu cho chồng khỏi án tử hình. Lại nói về hệ thống nhân sự, người ta cũng quy định các quan khi trấn nhậm ở nơi xa, không được mua ruộng đất tại nơi đó, không được lấy vợ ở vùng đó. Nhưng cũng phải nhấn mạnh là chúng ta đang nói về chuyện trong quá khứ, ở một nước Việt Nam nhỏ, dân số ít, sinh hoạt tương đối còn đơn giản. Ngày xưa nếu có mở mang thì cũng chỉ là đào đường, đào kênh, đê, khai thác các vùng duyên hải. Vấn đề người dân mất đất không được bồi thường thì tương đối dễ giải quyết hơn. BBC:Rõ ràng chuyện quá khứ và hiện tại không thể bê y nguyên ra mà so sánh. Nhưng trong ba yếu tố mà giáo sư đề cập, tôi để ý đến hệ thống nhân sự mà theo ông là có tinh thần trách nhiệm cao. Tác phẩm “Quan và lại ở miền Bắc Việt Nam” của Emmanuel Poisson, gần đây đã in ở Việt Nam, cũng cho rằng bộ máy quan liêu dưới thời Nguyễn không phải là thối nát, trì trệ như cách hiểu lâu nay. Theo giáo sư, từ kinh nghiệm của truyền thống, có thể rút ra điều gì cho việc xây dựng bộ máy công chức ngày nay? Tôi nghĩ sinh hoạt của loài người mang tính liên tục giữa thời này và thời khác, bất chấp đã từng xảy ra những cuộc cách mạng. Chúng ta sống ở thời này nhưng những gì xảy ra trong quá khứ vẫn chi phối cuộc sống của mình. Trong việc đào tạo bộ máy hành chính, phải có sự hiểu biết về quá khứ, với tất cả những ưu nhược của nó. Và Khổng giáo, từng bị lên án là ý thức hệ phản động, cũng có thể đóng góp nhiều ý tưởng cho công việc của một quốc gia. Ngay cả quan niệm về vương quyền, có thể đã lỗi thời, nhưng ngay cả ở đây, ta thấy vương quyền được đặt trên cơ sở ý muốn của toàn dân. Đấy là cái mà tôi thấy ở thời nào cũng thế, không thể tách chính quyền ra khỏi dân được. BBC:Và với tư cách một nhà nghiên cứu lịch sử, tìm hiểu quá khứ dân tộc, ông có suy nghĩ gì về hiện tượng người dân đi khiếu kiện ở trong nước hiện nay? Bây giờ, ưu tiên của chính phủ là phát triển, chú trọng nhiều hơn đến sinh hoạt của các đô thị. Thành ra có vẻ nông thôn bị bỏ quên, nhất là ở những vùng sâu vùng xa. Tôi thấy có lẽ nó thiếu một sự quân bình. Thời mà tôi nghiên cứu cũng cách xa cả trăm năm, và bây giờ mình không ở tại chỗ nên cũng khó nói. Nhưng về căn bản, vấn đề đất đai luôn là chính yếu với người Việt. Các vụ khiếu kiện mà ta thấy trong thời gian qua chỉ mới là phần nào của vấn đề. Vấn đề còn lớn và phức tạp hơn nhiều. Sớm hay muộn, người ta cũng phải giải quyết. Có điều sẽ không dễ dàng vì nó đã lưu cữu từ lâu rồi. THANH, Việt NamXin nói thêm chế độ phong kiến VN qui định quan trấn nhậm không làm việc tại nguyên quán, không làm việc tại quê vợ nếu đã lập gia thất. Tại các huyện nha đều có trống để dân đánh khi có oan ức. Tri huyện sẽ trực tiếp xử lý, còn bây giờ muốn gặp quan e không dễ. Nông dân mất ruộng đất xuất phát từ chính sách qui định giá đất do nhà nước áp đặt. Khi đền bù cho nông dân nhà nước tính giá đất nông nghiệp, nhưng khi bán ra họ tính giá đất thổ cư, mà giá đất thổ cư cao hơn từ 10 lần trở lên, so với số tiền ít ỏi mà họ đền bù cho nông dân. Số tiền chênh lệch đó chạy vào túi các doanh nghiệp và quan chức . Đây là chính sách tước đoạt ruông đất của nông dân rất tinh vi và hữu hiệu. Chỉ tội nghiệp cho nông dân từ đời này sang đời khác luôn luôn bị lừa. Bình, Đồng NaiVì sao nhà nước VN không cho người dân khiếu kiện vượt cấp? Đây là bài cũ rích của chế độ CSVN. Vì sao? Nếu khiếu kiện ở địa phương thì 5-10-20 năm người dân có được giải quyết hay không? Ở địa phương giải quyết ổn thì không bao giờ dân kéo đi khiếu kiện vượt cấp. Hay chỉ là bao che cho nhau cùng bóc lột dân, chiếm đoạt tài sản của dân mà bỏ túi riêng thôi.
Giữa những ngày giữa hè nóng bỏng này, trong khi một số “nhà bất đồng chính kiến” (hay còn được gọi là các nhà dân chủ) đang hưởng giây phút vinh danh và tự do giao kết ít ỏi tại bữa tiệc chiêu đãi do Lãnh sự quán Hoa Kỳ tổ chức nhân ngày Quốc khánh Hoa Kỳ [1] thì hai nhân vật nổi tiếng trong giới văn nghệ sĩ là Đỗ Minh Tuấn và Trần Mạnh Hảo lại đang kịch chiến trên trang mạng Talawas và công khai phê phương án chế độ và bày tỏ quan điểm ly khai chính thống của mình.	Bảy hạn chế lớn của bất đồng chính kiến ở VN	Trong khi đó, “con hùm xám đường 4” một thời, cựu sỹ quan Đặng Văn Việt lại chọn đài RFA để phàn nàn rằng việc hệ thống tiếp tục bám víu lấy những quan điểm lạc hậu như độc quyền lãnh đạo [của Đảng Cộng sản] đang gây cản trở sự phát triển của xã hội [2] . Cách đây không lâu, nghệ sĩ nhân dân Trần Văn Thuỷ [3] còn chọn VietnamNet - một diễn đàn chính thống của chế độ - để thẳng thừng chỉ trích rằng hệ thống chính trị hiện tại không hề có dân chủ. Những diễn biến như thế cho chúng ta một không khí dân chủ sôi nổi và khiến chúng ta có cảm tưởng lạc quan rằng phong trào bất đồng chính kiến của Việt Nam hẳn đang có dấu hiệu lớn mạnh và các trí thức/văn nghệ sĩ cùng các cựu chiến binh ngày càng sẵn sàng lên tiếng ly khai chính thống. Có thực sự là phong trào dân chủ đang tiến những bước dài rất đáng lạc quan không? Bài nghiên cứu này muốn đưa ra một cách nhìn khác về bất đồng chính kiến ở Việt Nam và tập trung phân tích sự hình thành của không gian công phi chính thống cũng như vai trò tiềm tàng của nó trong việc đem lại sự chuyển biến về chất cho “phong trào” bất đồng chính kiến. Bất đồng chính kiến ở Việt Nam Năm năm trước, trong một nghiên cứu hiếm hoi về phong trào bất đồng chính kiến ở Việt Nam, Zachary Abuza nhận xét rằng bất đồng chính kiến ở Việt Nam còn non trẻ, yếu ớt, không được giới trí thức ủng hộ và bị chia rẽ do nguồn gốc đa dạng và phức tạp của những người tham gia phong trào này. Khi nói về hiện trạng và thiếu sót của phong trào, ông viết: “… có ít trí thức dám thò cổ ra thách thức lại nhà nước vì nhà nước kiểm soát công ăn việc làm của họ. Đây là một khó khăn thực sự nếu [phong trào bất đồng chính kiến] muốn đạt được cơ sở ủng hộ rộng rãi hơn từ giới tinh hoa nhằm kêu gọi nhà nước thay đổi các chính sách hiện hành của họ. Như ông Tiêu Dao Bảo Cự, một nhà bất đồng chính kiến từng than thở: “Trong cuộc đấu tranh cho dân chủ ngày hôm nay, trí thức đáng lẽ ra phải nắm ngọn cờ đầu. Nhưng liệu có phải thế không? Hay là ngược lại? Phải chăng sâu thẳm bên trong, trí thức ghét sợ dân chủ, vì dân chủ có thể đưa đến việc họ bị mất các đặc quyền đặc lợi vốn được coi là của riêng họ qua bao đời.” Ông đã đưa ra một nhận định quan trọng. Lý do gì khiến các nhà bất đồng chính kiến không huy động được nhiều người đi theo mình? Lý do nằm ở sự thiếu sót của phong trào: Họ gặp khó khăn thực sự khi làm việc cùng với nhau. Điều này dễ hiểu thôi nếu chúng ta biết tất cả các nguồn gốc bất đồng xuất phát từ đâu. Các nhà bất đồng chính kiến bao gồm những động viên cộng sản kỳ cựu, những người ủng hộ chế độ Sài Gòn cũ, các tu sĩ Phật giáo và các trí thức chỉ muốn quyền tự do bày tỏ ý kiến. Họ thường không tin tưởng nhau, và do bị chia rẽ, Hà Nội có thể cô lập và kiểm soát họ.” [4] Abuza đã đúng khi nhận định rằng thành phần bất đồng chính kiến của Việt Nam rất đa dạng và chính vì thế, họ hầu như không tìm được tiếng nói chung. Ngoài nguồn gốc đa dạng và số lượng ít ỏi mà Abuza đã đề cập (ít nhất 54 người theo Ân xá Quốc tế và khoảng 200 người theo Bộ Ngoại giao Mỹ [5] ), bất đồng chính kiến ở Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại còn có hàng loạt những bất lợi khác: Thứ nhất, họ sống rải rác trên nhiều địa phương khắp cả nước, từ Hà Nội, Hải Phòng tới Đà Lạt, Sài Gòn. Hà Nội và Sài Gòn là 2 thành phố tập trung các nhà bất đồng chính kiến đông đảo nhất. Tuy nhiên, trong số những người có tên tuổi được biết đến rộng rãi, thì ngay cả ở hai thành phố này, con số cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Thứ hai, nghiên cứu của Abuza cho thấy phần lớn trong số các nhà bất đồng chính kiến là những người cao tuổi. Trong số 25 nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng nhất mà Abuza khảo sát năm 2000, độ tuổi trung bình của họ là 62 [6] . Gần đây có xuất hiện một số nhân vật trẻ tuổi hơn, nhưng số này nhanh chóng bị bỏ tù với những mức án nặng nề. Có người sau khi ra tù đã không tiếp tục lên tiếng nữa (ví dụ trường hợp của Lê Chí Quang). Với tư cách là một nhà quan sát nước ngoài, những nhận xét của Abuza đã là những đóng góp tiên phong, rất hữu ích cho một hướng nghiên cứu xã hội còn đang bỏ ngỏ ở Việt Nam. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng những hạn chế sâu sắc khiến cho các nhà bất đồng chính kiến không thể “huy động được nhiều người đi theo mình” không chỉ bao gồm số lượng ít ỏi và sự đa dạng về nguồn gốc như Abuza chỉ ra [7] . Trong tiểu luận này, chúng tôi xin bổ sung thêm những hạn chế khác của bất đồng chính kiến ở Việt Nam. Một điểm dễ nhận thấy là các nhà bất đồng chính kiến ở Việt Nam chưa bao giờ được dân chúng coi là các biểu tượng cho đạo đức và lương tri dân tộc. Dĩ nhiên họ cũng có một số cảm tình viên từ các tầng lớp xã hội, nhưng hào quang của họ không vượt ra ngoài những vòng gia đình và bè bạn và những người đã biết về họ khá rõ. Một phần lớn những người ít biết về các nhà bất đồng chính kiến này khi nghe nói đến các hành động/quan điểm của họ thì hoặc cho họ là những người gàn dở bất đắc chí, hoặc ít nhiều nghi kỵ về động cơ của các nhà bất đồng chính kiến khi họ chọn cho mình con đường đối lập trực diện với hệ thống. Vì thế, ở mức độ nào đó, họ bị cô lập khỏi xã hội và không được các thành phần xã hội khác như sinh viên, trí thức, công nhân và nông dân ủng hộ. Điểm bất lợi thứ tư là họ không có hoặc có rất ít sáng kiến vận động xã hội, và do đó thường chỉ khẳng định lập trường bất đồng bằng một số bài viết và dừng lại ở đó. Thực ra, điều này cũng dễ hiểu nếu chúng ta đã nhận ra các điểm yếu trước như không có tiếng nói chung, sống tản mát khắp nơi, tuổi cao và bị quản chế chặt chẽ. Sáng kiến vận động xã hội cần có môi trường màu mỡ để hình thành, và một trong những điều kiện tiên quyết là cần có môi trường để thảo luận/trao đổi và cọ xát. Việc đứng ra xin lập Hội Nhân dân Việt Nam ủng hộ Đảng và Nhà nước chống tham nhũng” của hai ông Trần Khuê và Phạm Quế Dương [8] có thể coi là một trong những sáng kiến ít ỏi xuất hiện trong điều kiện tương đối thuận lợi của những năm 2001-2002, khi Đảng cộng sản còn đang bối rối với những chỉ trích gay gắt về vấn đề biên giới và cơ cấu quyền lực trong bộ máy còn đang trong giai đoạn củng cố sau Đại hội IX. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp của sáng kiến này thì số người ký đơn quanh quẩn vẫn là các nhà bất đồng chính kiến đã có tên tuổi chứ không hề có sự tham gia từ bên ngoài. Sự cô lập của các nhà bất đồng chính kiến (điểm yếu thứ 3 nêu trên) được thể hiện khá rõ ràng trong ví dụ này. Thứ năm là họ không được tiếp cận hoặc không chủ động tìm cách tiếp cận với các lý thuyết về chuyển đổi dân chủ, với thực tiễn sinh động và các kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào dân chủ/nhân quyền khắp nơi trên thế giới. Thật đáng ngạc nhiên là cho đến thời điểm này, đại bộ phận giới trí thức, bao gồm cả trí thức bất đồng chính kiến chưa biết gì về các khái niệm vốn đã trở thành phổ biến trong các xã hội hiện đại như “xã hội dân sự” (civil society) [9] , “quyền lực của những người không có quyền lực [10] ” (power of the powerless), các lý thuyết về đấu tranh bất bạo động (nonviolence); những thành công vĩ đại, những gương mặt lỗi lạc, nguồn cảm hứng và các bài học kinh nghiệm phong phú của các phong trào đấu tranh dân chủ trên thế giới [11] . Ngay cả Trần Mạnh Hảo, người gần đây đã lên án gay gắt bản chất của chế độ hiện hành [12] cũng suy diễn một cách đơn giản và ngây ngô rằng “xã hội dân sự = xã hội dân làm chủ mọi sự”. Hay như Đỗ Minh Tuấn, trong một bài báo dài khẳng định dứt quát lập trường ly khai chính thống của mình [13] (cái mà ông gọi là “rửa tay gác kiếm”) cũng không rõ ràng hơn. Ông lầm lẫn giữa các thành quả cá nhân, khoảng tự do cá nhân hoặc khả năng gây ảnh hưởng lên hệ thống của cá nhân với tư cách là một người nằm trong hệ thống hoặc gắn bó với hệ thống, sử dụng các quan hệ cá nhân và hướng vào các mục tiêu cá nhân với khái niệm quyền lực của con người trong xã hội dân sự theo nghĩa thực của nó [14] . Việc thiếu các lý thuyết và các bài học kinh nghiệm của các phong trào dân chủ của thế giới cũng một phần giải thích hiện tượng thiếu sáng kiến vận động xã hội của các nhà bất đồng chính kiến Việt Nam. Nó cũng là một trong những lý do giải thích vì sao không có nhiều nhân vật trong giới tinh hoa ủng hộ hoặc tham gia vào nhóm bất đồng chính kiến. Không được trang bị thông tin và lý thuyết cần thiết, kể cả những người đã “thức tỉnh” cũng cảm thấy bất lực và buông xuôi, không dám quan hệ với những người bất đồng chính kiến thành danh, chứ đừng nói là có ý định trở thành một trong số họ. Một bất lợi khác của bất đồng chính kiến ở Việt Nam là quan tâm đơn chiều. Tuyệt đại đa số các nhà bất đồng chính kiến tập trung vào phê phán chính trị trực diện với hệ thống thượng tầng. Ngoài hai ngoại lệ hi hữu là hai cuộc vận động chống tham nhũng và chống các hiệp ước về chủ quyền lãnh thổ được cho là bất bình đẳng [15] , họ chủ yếu tập trung vào đòi hỏi tự do báo chí, tự do bày tỏ chính kiến, đòi dân chủ pháp trị. Họ không quan tâm đến các biểu hiện sinh động của sinh hoạt dân chủ trong đời sống, và vì thế, không hướng vào đấu tranh nhằm hình thành hoặc mở rộng các biểu hiện sinh động ấy. Tự do báo chí hoặc tự do ngôn luận là cái xa lạ với những người lao động Việt Nam bình thường, vốn ít khi dành thời gian đọc báo và không quan tâm đến chính trị. Với những người nông dân mất đất do nhà nước thu hồi để xây các khu công nghiệp, thương mại và giải trí, nhu cầu này có vẻ hiện thực hơn. Nhưng tiếc thay, ngoài ngoại lệ hi hữu là Nguyễn Khắc Toàn, một nhà bất đồng chính kiến đang ngồi tù [16] - người đã đứng ra giúp nông dân thảo đơn kêu oan với chính phủ, hoặc Phương Nam, một nhà bất đồng chính kiến mới xuất hiện, gần đây đã chụp ảnh với những người dân quận Bình Thạnh, Sài Gòn ra Hà Nội khiếu kiện, thì chẳng có ai nào đứng ra giúp dân chúng minh biện các nhu cầu của họ và lên tiếng cho các đòi hỏi của họ. Nếu những bài báo dài dằng dặc trên tạp chí Cộng Sản không hấp dẫn được quần chúng, thì những bài phê phán nghiêm khắc chủ nghĩa Marx của các nhà bất đồng chính kiến đăng trên các trang mạng cũng xa lạ như thế. Cái chính trị mà dân chúng quan tâm là cái chính trị biểu hiện cụ thể trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày chứ không phải cái đúng sai của một học thuyết mà họ chẳng bao giờ quan tâm đến. Vì thế, khẩu hiệu đổi mới chính trị mà những nhà bất đồng chính kiến này đưa ra vừa bị chính quyền hằn học, vừa bị quần chúng thờ ơ. Chúng thiếu cái sinh khí xã hội và trở nên khô cứng không khác gì những giáo điều của hệ thống. Nếu khẩu hiệu mà hệ thống đưa ra là giáo điều thì các khẩu hiệu mà các nhà bất đồng chính kiến đưa ra cũng không kém giáo điều hơn, vì chúng không được chi tiết hoá bằng những diễn biến hiện thực của cuộc sống. Thứ bảy, họ là những người phê phán hệ thống, nhưng không phải là những người thách thức hệ thống bằng một mô hình khác được minh biện kỹ lưỡng. (Có lẽ Abuza cũng ít nhiều ám chỉ điều này khi ông gọi họ là các nhà đối lập trung thành (loyal opposition)). Các nhà bất đồng chính kiến Việt Nam nhiều khi cũng nói đến một thể chế dân chủ pháp trị thay thế cho thể chế cộng sản, nhưng đã không có một nỗ lực cụ thể nào hướng tới việc nghiên cứu nền dân chủ phương Tây và cấu trúc nên các mô hình dân chủ cho một xã hội phương Đông chậm phát triển và có nhiều điểm đặc thù như Việt Nam. Điều này không phải là khó hiểu, vì các tài liệu nghiên cứu về dân chủ phương Tây bằng tiếng Việt hầu như không tồn tại ở Việt Nam sau năm 1975. Khả năng tiếp cận vào kho kiến thức chính trị của thế giới từ trong nước trở nên cực kỳ hạn chế và đòi hỏi vốn tiếng Anh tốt - là cái mà tuyệt đại đa số các nhà bất đồng chính kiến cao tuổi không có được. Có lẽ Phạm Hồng Sơn là người đầu tiên trong số các nhà bất đồng chính kiến trẻ hơn của Việt Nam đã nhìn ra tầm quan trọng của việc nghiên cứu mô hình thay thế này và ông đã thực hiện việc dịch tập tài liệu “thế nào là dân chủ”. Có lẽ vì Đảng Cộng sản cũng nhìn thấu mối nguy hiểm tiềm tàng của việc hiện hữu một mô hình thay thế, họ đã tống giam ông với mức án hà khắc [17] . Điều gì khiến bất đồng chính kiến ở Việt Nam mang trong mình những hạn chế như thế? Và làm thế nào để bất đồng chính kiến thực sự là một phong trào với diện mạo mới và sức mạnh mới khác hẳn với giá trị tượng trưng của bất đồng chính kiến hiện nay? Chúng tôi sẽ cố gắng giải quyết những câu hỏi này bằng việc phân tích nguồn gốc của các nhà ly khai, và việc thiếu vắng một không gian công phi chính thống, trong các phần sau. --------------------------------------------------------------------------------[1]RFA: Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Sài Gòn mở tiếp tân có sự tham dự của đại diện tôn giáo và các nhà dân chủ Việt Nam; phát thanh ngày 5 tháng 7 năm 2005[2]RFA: Cảm tưởng của ông Đặng Văn Việt về Dự thảo Báo cáo Chính trị cho Đại hội 10. Phát thanh ngày 6 tháng 7 năm 2005[3]VietnamNet: Xây dựng hình ảnh đất nước Việt Nam mới; đưa lên mạng ngày 29 tháng 4 năm 2005[4]Zachary Abuza: Loyal Opposition: The Rise of Vietnamese Dissidents; Havard Asia Quarterly, Volume IV, No. 2. Spring 2000.[5]Zachary Abuza: ibid[6]Zachary Abuza: ibid[7]Zachary Abuza: ibid[8]Xem đơn xin thành lập Hội nhân dân ủng hộ đảng và nhà nước chống tham nhũng tại: http://www.ykien.net/vdhchongtn.html[9]Theo Larry Diamond: “Xã hội dân sự ở đây được hiểu là một mảng của đời sống xã hội có tổ chức, mang tính tự nguyện, tự tái tạo, (hầu như) tự tài trợ, độc lập với nhà nước, và gắn bó với nhau bằng một trật tự pháp lý hay một số nguyên tắc chung. Nó khác với “xã hội” nói chung ở chỗ nó gồm các công dân hành động tập thể trong môi trường công (public sphere) để thể hiện các lợi ích, quan tâm và các ý tưởng của họ, cũng như trao đổi thông tin, giành các mục tiêu chung, yêu sách với nhà nước, và trông chừng các quan chức. Xã hội dân sự là một thực thể trung gian, nằm giữa môi trường tư (private sphere) và nhà nước. Như vậy, nó loại trừ đời sống cá nhân và gia đình, các hoạt động nhóm hướng nội (ví dụ như thể thao, giải trí hay tâm linh), các hoạt động kiếm lời của các doanh nghiệp, và các nỗ lực chính trị nhằm giành quyền kiểm soát chính quyền. Các nhân vật trong xã hội dân sự cần sự bảo vệ bởi một trật tự pháp luật được thể chế hoá nhằm bảo đảm quyền tự trị của họ và quyền tự do hành động. Do đó, xã hội dân sự không chỉ hạn chế sức mạnh nhà nước mà còn đem lại chính nghĩa cho quyền lực nhà nước, khi quyền lực đó dựa trên pháp quyền (rule of law). Khi bản thân nhà nước lại không có luật lệ và coi thường quyền tự trị của cá nhân và các nhóm, xã hội dân sự vẫn có thể tồn tại (dù chỉ dưới hình thức sơ khai hay hoang tàn) nếu như các thành tố của nó vận hành theo một nhóm các nguyên tắc được chia sẻ (thí dụ như những [nguyên tắc] tránh sử dụng bạo lực và tôn trọng đa nguyên). Đây là điều kiện không thể tối giản trong chiều cạnh “dân sự” của nó.” [10] Chính luận “Quyền lực của không quyền lực” của Vaclav Havel (1978)[11] Bạn đọc có thể tham khảo trong series bài về Giải Nobel Hòa bình do Duy Tân Trẻ giới thiệu trên talawas.[12]Trần Mạnh Hảo: Con người có quyền lực gì trong một xã hội phi dân sự?, talawas, Tháng 6, 2005.[13]Ðỗ Minh Tuấn: Quyền lực con người trong xã hội dân sự; talawas, Tháng 6, 2005[14]Trong lý thuyết chính trị học hiện đại, quyền lực con người trong xã hội dân sự được hiểu là quyền lực của những người không có quyền lực khi, bằng hành vi của mình, họ bộc lộ bản chất thực của hệ thống mà nhà cầm quyền luôn tìm cách che giấu, và bằng việc liên kết với nhau để hình thành một xã hội song song (với nền văn hóa song song, cơ sở kinh tế song song và hệ tư tưởng song song) họ làm xói mòn cơ sở quyền lực của nhà cầm quyền, hoặc bằng việc tự tổ chức lại, họ trở thành những chủ thể quyền lực có sức mặc cả với hệ thống. [15]Ngay cả trong trường hợp đấu tranh chống tham nhũng (hay nói chính xác hơn là lên án tham nhũng) và đấu tranh bảo vệ lãnh thổ (đúng hơn là lên án Đảng Cộng sản nhượng đất cho Trung Quốc) thì các nhà bất đồng chính kiến cũng thường đi đến cùng của vấn đề và thường là dẫn tới những đòi hỏi dân chủ.[16]Amnesty International trong thông cáo báo chí số 240, ra ngày 20 tháng 12 năm 2002 đã nói về Nguyễn Khắc Toàn như sau: “…ông được cho là đã phát tán tài liệu về các cuộc biểu tình tại Hà Nội và các thư thỉnh nguyện của nông dân lên án tình trạng bị chính quyền cướp đất ra cho các nhóm vận động Việt Nam ở nước ngoài. Rõ ràng là ông cũng giúp các đại diện của nông dân khi họ có mặt ở Hà Nội như thảo giúp các thỉnh nguyện thư gởi chính phủ.” (kiểu chữ nghiêng do tác giả thêm vào)[17] Theo thông cáo báo chí ra ngày 1 tháng 6 năm 2005 của Amnesty International: “Bác sĩ Phạm Hồng Sơn, 37 tuổi, một thương gia và một bác sĩ có tài, bị bắt ngày 27 tháng 3 năm 2002 vì đã viết và gửi các bài bộ áo về dân chủ và nhân quyền lên Internet. Tại phiên tòa xét xử ông vào ngày 18 tháng 6 năm 2003, ông bị kết tội “gián điệp” theo điều 80, bộ luật hình sự và bị kết án 13 năm tù giam cộng thêm 3 năm quản chế sau khi ra tù. Ông hiện đang bị giam giữ tại trại giam Yên Định, Thanh Hóa” -------------------------------------------------------------------------------- Bài viết nguyên đăng tại trang web Talawas ngày 15-7 -------------------------------------------------------------------------------- Quang Duy, CanberraThưa quý vị, bạn Chu Thi, Hà Nội, đã nhìn rất rõ vấn đề. Số người đối lập với ĐCS đang càng ngày càng tăng và càng đấu tranh tích cực hơn. Nhu cầu liên kết mỗi ngày một tăng thêm. Đó là chưa kể khối quần chúng trầm lặng đang mong chờ ngày được nhập cuộc. Để cuộc cách mạng này có thể diễn biến một cách hòa bình. Một cuộc bầu cử tự do sẽ phải được tổ chức. Các lực lượng đối lập (LLĐL) cần sửa sọan cho một bầu cử tự do. Đấu tranh để có bầu cử tự do chưa đủ. Các lực lượng đối lập (LLĐL) cần chỉ rõ cương lĩnh, chính sách của tổ chức mình. Muốn thế các LLĐL cần đi sát với mọi tầng lớp dân chúng, lắng nghe, góp nhặt và sửa sọan một mô hình phát triển quốc gia. Một mô hình cần tòan diện, cân đối và khả thi. Mô hình này cần được triển khai để có thể thu phục được sự quan tâm và thuyết phục được sự đồng ý của đa số dân chúng, trong một xã hội đa nguyên như xã hội Việt Nam. Và một lộ trình rõ ràng để thực thi mô hình này. Song song các LLĐL cần xây dựng lại niềm tin vào tương lai của đất nước của dân tộc. Các LLĐL do đó cần phải tìm mọi cách để liên kết xây dựng cấu trúc và để chia sẻ trách nhiệm. Qua quá trình làm việc này các LLĐL sẽ nhìn thấy trước và rõ hơn sự thất bại của ĐCS. Lãnh đạo đối lập cần phải là một vị đã có quá trình đấu tranh, đặc biệt là đấu tranh trực diện với ĐCS. Tài đức trí vẹn tòan thêm với khả năng đối nội và đối ngọại. Khi có được bầu cử tự do chúng ta sẽ có người lãnh đạo (hay minh chủ), chính phủ và quốc hôi do sự chọn lựa của tòan dân, trong và ngòai nước. Con đường đi tới phía trước của dân tộc sẽ do đa số quyết đinh. Người đại diện sẽ được sự chấp nhận thực sự của Công Đồng Thế Giới. Cũng là cơ sở cho việc thực hiện được việc hòa giải và hòa hợp dân tộc. Chu Thi, Hà NộiCó vẻ như chúng ta đã dần dần vỡ ra một số vấn đề, sau khi đọc các bài của bạn Lê Đức, Berlin và bài của bạn Minh, TP. HCM, tôi có một số nhận xét như sau: - Hiện nay số người bất đồng chính kiến với Đảng cộng sản đã tăng lên khá nhiều trong mọi tầng lớp do sự mất uy tín của đảng trong việc lãnh đạo đất nước. Quang Duy, CanberraBạn Chu Thi, Hà Nội, thân. Mình hòan tòan đồng ý với kết luận của bạn "VIỆT NAM phải tự tìm lấy con đường cho chính mình". Chọn con đường đúng không chưa đủ. Những gì người Úc có được hôm nay là cả một quá trình tích lũy kiến thức, tư bản, … hằng trăm năm, trải qua cả quá trình lịch sử của nước Úc. Các điều kiện khác của Úc lại khác hẳn với VN ngày nay. Đó là chưa kể các mô hình, các lý thuyết thường dành cho giới khoa bản. Còn để áp dụng vào thực tiễn thì rất cần sự uyển chuyển để sao cho thích hợp với hòan cảnh và thời điểm của một quốc gia. Mình lại cũng rất đồng ý với bạn hiện tại VN vẫn có bầu cử nhưng chẳng qua chỉ là một sự giả tạo. Đảng đã quyết định mọi việc cho dân. Ngay cả để xây dựng lại niềm tin cho mình đã là sự khó khăn. Theo mình, lần bầu và ứng cử tự do đầu tiên sẽ là cách để dân mình chọn lựa mô hình phát triển hay những đại diện cho mình để thực hiện mô hình mà mình muốn chọn lựa. Để thực hiện được một cuộc bầu cử trong sạch và kết qủa đựợc chấp nhận, cuộc bầu cử cần được quan sát hay giám sát bởi quốc tế. Thực sự việc tham khảo ý kiến của người dân là việc ông cha ta đã làm từ xa xưa. Hội Nghị Diên Hồng là một bằng chứng cụ thể. Hội Nghị Diên Hồng đã có trước khi Úc, Mỹ lập quốc. Tuy nhiên, không thể phủ nhận ngày nay tự do bầu và ứng cử là phương pháp hiệu quả và hữu hiệu nhất để tham khảo ý kiến của người dân. Mình rất mong sẽ được trao đổi nhiều ý kiến hơn với bạn. CGOÔng Lê Đức hỏi, tôi xin ráng trả lời. Đúng là trong thời chiến, VNCH chắc chắn là cũng có cảnh sát mật vụ hay bộ nhóm gì đó để rào đón CS Bắc Việt trà trộn khủng bố. Chuyện này tôi không phủ nhận. Nhưng nếu ông Đức chú ý thì sẽ thấy tôi dùng "trong thời chiến" mà suy giải. Thời nay, VN trong thời chiến hay bình? Công an mật vụ có cũng không sao, nhưng dùng nó để trù dập, khủng bố người dân có khác chính kiến, đòi hỏi là vô dân chủ. Ông nói dân chủ là do các nước tây phương nhập vào, VN không có. Đúng ì là VN vốn có truyền thống vua chúa, cha truyền con nối. Và cho tới ngày hôm nay, hiện tượng đó cũng chưa có gì thay đổi trong bao năm cai trị của đảng CSVN. Đảng là trên hết, trên cả đất nước VN, cái này tôi không chấp nhận. Theo tôi đảng chỉ là một bộ phận thay mặt dân mà làm việc chứ không phải là ông vua mà trị vì thiên hạ được. Ông Đức còn hỏi là tại sao kẻ dã man, đại bịp mà thắng được thì đó cũng là câu trả lời rồi. Dã man tàn nhẫn, khủng bố ai không nghe theo. Đại bịp với nhân dân và nhân loại với những ngôn từ đẹp đẽ mà không được thực hành như đã hứa. Có một câu tôi tình cờ đọc được ở trong trang Tuổi Trẻ, "“Muốn tăng gia sản xuất phải làm thế nào? Không phải Chính phủ bỏ 10 -15 triệu để mở nhà máy, làm thế này thế khác; phải đem hết sức dân, tài dân, của dân… làm cho dân”. Cái hay là CSVN đem khai thác hết sức dân, tài dân, của dân... mà dân thì vẫn hoàn nghèo, cán bộ CS thì cứ nhà lầu, xe lớn, con du học, chủ hãng xưởng. Lê Đức, BerlinTôi đã theo dõi nhiều bài viết trên trang BBC, về các chủ đề, đặc biệt là trang nói về các nhà đối lập dân chủ trong nước cũng như hải ngoại, theo tôi cái kiếm khuyết to lớn của họ là lúc nào cũng đổ tội cho hoàn cảnh.. ví như công an cảnh sát, bộ máy đàn áp.. vv.Thử hỏi rằng dưới chế độ Pháp thuộc, và chế độ VNCH không có bộ máy đó ư? Chắc các chế độ n2y lấy toàn sư sãi ra làm mật vụ? Vì vậy, ngay cách đặt vấn đề tự bản thân nó đã không thể thuyết phục được thì làm sao nóicó người nghe? Đã 50 năm có lẻ, những người chống CS giương cao ngọn cờ dân chủ, la lối CNCS là thứ chủ nghĩa ngọai lai, tôi cứ tự hỏi thế chế độ dân chủ theo kiểu phương tây là chủ nghiã dân tộc à? VN là nước phong kiến lâu đời, vì lâu đời nên lạc hậu, thời điểm trước năm 45, 98 % dân VN là thuần nông, vì vậy đầu óc phong kiến, cổ hủ lạc hậu là lẽ đương nhiên, vì vậy luận cứ Đa nguyên, đa đảng, chẳng qua cũng chỉ là đi sao chép ở nước ngoài, tự thân dân tộc chúng ta chưa hề sáng tạo ra nó. Việc áp dụng chủ nghĩa này hay học thuyết khác rõ ràng , tất cả chỉ là vay mượn. Lấy cái vay này để chê cái mượn khác là tự mình chê mình. Điều đó chỉ dẫn đến , thất bại này đến thất bại khác, mà lịch sử đã chứng minh. Tôi thấy bài của ông Minh, HCM, VN là bài rất sáng suốt, bởi tính lịch sử đã xuyên xuốt minh chứng cho nhửng lời nhận định của ông. Có bao giờ trong tự mỗi người mệnh danh việc đấu tranh cho nền DCVN tự hỏi Vì sao CS dã man đại bịp mà họ thắng được Pháp Nhật,rồi Mỹ? Cốt lõi vấn đề ở đâu? Để kết thúc bài này, tôi xin được trích dẫn lời của HCM, để nhắc mấy vị dân chủ về chiến lược xuyên xuốt cho hành trình còn đầy gian khó của dân tộc: Dễ trăm lần , không dân cũng chịu Khó trăm lần dân liệu cũng xong ! Chu Thi, Hà Nội, Việt NamGửi các bạn hải ngoại Tất cả những điều các bạn viết về nước này nước kia trên thế giới giàu có dân chủ hơn Việt Nam là điều chưa thể thuyết phục để người dân trong nước tin theo, đơn giản là các bạn vẫn chỉ nhìn thấy hiện tượng, lý luận chưa chặt chẽ và sắc sảo và cũng chưa hướng đến việc “giải quyết vấn đề”. Ngay cả bản thân tôi cũng ra nước ngoài, ở nước ngoài một thời gian và dù có suy nghĩ cầu tiến nhưng vẫn thấy mình thiếu hụt kiến thức về xã hội vô cùng. Bây giờ mọi thứ thế giới đang đi đến chỗ nào tôi cũng chẳng rõ, phải chăng có thì chỉ là cái chuyên ngành hẹp tôi đang theo. Tôi chỉ nhìn thấy hiện tượng giống như “thầy bói xem voi”, tôi cũng tìm một vài quyển sách của những người Việt tại hải ngoại đọc, nhưng thật sự là số lượng quá ít, chất lượng không cao lắm. Tôi rất mong rằng càng ngày sẽ càng có nhiều bài viết và nhiều sách do những bạn hải ngoại dịch ra tiếng Việt để tôi có thể tiếp cận và học hỏi. Những bài viết như tiểu luận số 1 và số 2 của Lâm Yến và Khải Minh trên talawas rất đáng chú ý, tôi cho là những tiểu luận như vậy có giá trị, có ý tưởng và nhìn được vấn đề tương đối toàn diện. Mong rằng những bài viết có chất lượng như vậy sẽ tiếp tục xuất hiện. Bạn Nguyễn Quang Duy, Canbera, Úc viết “Như vậy, theo tôi tự do bầu và ứng cử là phương pháp để vận động tòan dân Úc tham gia quyết định mọi chính sách quốc gia. Các chính sách có ảnh hưởng đến vật chất, trí thức và tinh thần của mỗi người dân Úc.” Tôi xin thưa là ở Úc có thể làm được, nhưng ở Việt Nam thì khác hẳn. Ở gia đình nội nhà tôi, mỗi lần bầu cử chỉ có mình bà nội tôi đi bầu. Tôi hỏi bà: “bà đi bầu cử thế nào?”. Bà bảo :”người ta hướng dẫn hết, người ta bảo mình điền chỗ nào, mình sẽ phải điền chỗ đó, người ta kiểm tra phiếu trước khi bỏ vào thùng?”. Giả sử, bà tự bầu mà không có tác động của người khác thì sao, xin thưa là : trong quá trình kiếm phiếu, người ta làm ăn dối trá, thì dù mình có bầu tử tế cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì”. Rất xin lỗi bạn Nguyễn Quang Duy, nhưng những lời khuyên như vậy chưa đủ, bạn cần đặt mình vào chính hoàn cảnh của người trong nước. Việt Nam sẽ phải cố gắng đi đến dân chủ, nhưng còn theo mô hình thế nào thì chưa thể vội vàng kết luận, nó có thể “copy” theo nước này, nước kia, xong không thể copy hoàn toàn được. Việt Nam phải tự tìm lấy còn đường riêng cho chính mình. Minh, HCM, VNTôi rất tâm đắc với những ý kiến của tác giả. Những nhà bất đồng chính kiến ở Việt Nam hiện tại mới là các trí thức nửa vời, họ nhìn thấy thực tế, rút ra được một số điều, rồi vội vã xướng lên trên những diễn đàn đặc dành cho cũng những tri thức nửa vời đó. Kiến thức còn hạn hẹp, vậy mà không dành thời gian để nghiên cứu cho chỉn chu. Tôi đồ rằng họ không thực sự vì dân tộc mình, mà chỉ để tranh khôn, để thể hiện ta đây cũng biết này biết nọ, hơn người, trong khi đối tượng cần tác động tới là đông đảo quần chúng thì lại bị bỏ ngỏ. Làm sao họ có thể đoàn kết, thiết lập được sức mạnh dân tộc nếu tư tưởng “tiểu nông” đó vẫn ăn sâu trong họ? (Thực sự tôi muốn bao gồm cả những người đang miệt mài trên Diễn đàn của BBC). Vấn đề Hồ Chí Minh được đưa ra bàn luận, phân tích từ rất lâu, ngay trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, dù nhà cầm quyền có đàn áp thế nào. Song tôi thấy họ chỉ cố moi móc hòng làm sụp đổ hình tượng HCM trong lòng dân. Nhưng để thay đổi chính kiến, tình cảm của một con người đâu có thể làm ngày một ngày hai, bằng nhưng câu chuyện giấm giúi, bởi những người hở ra là bị công an túm cổ! Tôi không muốn đàm luận về động cơ của HCM, cũng như xuất phát điểm ông là người thế nào. Chỉ quả quyết rằng cả dân tộc Việt Nam, thậm chí rất nhiều dân tộc khác trên thế giới, chưa ai tạo được sự ảnh hưởng sâu rộng như vậy. Ông làm thơ rất giỏi vậy mà sẵn sàng viết những câu tưởng chừng “nhăng quậy”, bởi lẽ chúng bình dân, có thể đi vào lòng người, kích thích được tinh thần của những người dân ít học, thực tế. Ở địa vị đứng đầu một quốc gia, ông có thể tha hồ xa xỉ, ít nhất trong một quãng thời gian ngắn, nhưng vẫn cố giữ nếp sống bình dân, vì như thế ông mới duy trì được uy tín của mình. Bao nhiêu bậc đàn anh đi trước, cũng với khao khát làm nên lịch sử nhưng đâu có làm được. Hiểu biết, dũng cảm, kiên gan, bền chí, biết tận dụng thời thế, sức mạnh của toàn dân. Và tất nhiên muốn có “tiếng” thì phải hy sinh “miếng”. Chừng nào những nhà bất đồng chính kiến ở VN chí ít làm được vậy, may ra cơ hội mới đến với họ. Hải SơnỞ Việt Nam không chỉ có 7 điều làm hạn chế hoạt động của phong trào dân chủ mà đến 70 điều. Những hạn chế này không xuất phát từ nội tại của phong trào dân chủ mà bắt nguồn từ quyền lực độc tài. Sự cai trị hà khắc của ngày hôm qua để lại sự khiếp sợ cho ngày hôm nay. Những ai đã sống trong chế độ CS sẽ thấy có quá nhiều nỗi lo toan lẫn sợ hãi để đề phòng. Khi một người có tư tưởng khác đảng sẽ bị dập tắt ngay tức khắc bằng các biện pháp, không để lây lan ra xung quanh. Như vậy những người dân chủ làm sao truyền bá những quan điểm của mình? Nền giáo dục nhồi sọ của CS đã sản sinh ra một thành phần giáo điều chỉ quen biện hộ theo những điều mình đã nhọc tâm. Con người sống trong xã hội CS không được làm những gì mà đảng chưa cho phép; từ cách thức làm ăn cho đến tự do ngôn luận. Sự cai trị quá lâu và quá hà khắc của CS đã thiêu rụi sức phản kháng của một dân tộc có truyền thống quật cường. Thời trước muốn thăng quan tiến chức, muốn con cái sau này được trọng dụng thì phải kiếm cho được cái thẻ đảng viên. Đảng viên CS không hẳn là lý tưởng của mình nhưng mang lại cái lợi cho bản thân và gia đình. Vì vậy ai cũng muốn vào đảng. Đảng phải xét nét những người xin gia nhập, từ đó sinh ra cái mà người ta gọi là chủ nghĩa lý lịch. Cứ diễn biến như vậy, từ một thứ chủ nghĩa ban đầu đã sản sinh ra hàng chục thứ chủ nghĩa quái đản khác. CS tạo ra sự khan hiếm vật chất để trói buộc con người. Miếng thịt, lon gạo còn quý huống hồ gì có đảng là có cả công danh. Những người CS nhân danh những điều cao đẹp nhưng lại tìm kiếm tham vọng cá nhân. Vô hình xã hội CS tạo ra thói đạo đức giả. Người nông dân ít học bị đảng tuyên truyền làm tối mày tối mặt. Họ tỏ ra sùng bái đảng vì những chuyện thêu dệt hoang đường. Đảng tự cho là mình lý tưởng sáng ngời, là ngọn đèn soi cho nhân loại? Đường lối cai trị của CS không còn phù hợp với thời đại, nhưng những thế lực ngoan cố vẫn cố giữ lấy. Chỉ vì quyền lợi của bản thân và bè đảng mà thôi. Thành phần tinh hoa trong thanh niên không nhiều; đa số vẫn cố tình né tránh những vấn đề sống còn của đất nước, không phải do họ u mê mà chính nỗi sợ hãi làm tê liệt ý thức của họ. Và hơn nữa là do món lợi mà đảng sẽ cho họ. Con người đứng trước sự lựa chọn là theo đảng để được tất cả, hoặc chống đảng để mất tất cả. Chọn đường nào? Không phải ai cũng có đủ dũng khí để chọn mất tất cả. Đây chính là sự hy sinh lớn nhất của những người dân chủ. Một chính phủ không có những chính sách phát triển đất nước nhưng lại thẳng tay đàn áp những người đối lập; như vậy không có con đường sáng nào cho tương lai đất nước. Phong trào dân chủ có những cản trở, nhưng đầu óc của những người dân chủ thì không ngừng ngơi nghỉ, còn tâm huyết thì đang sôi sùng sục. Con đường dân chủ ở Việt Nam còn dài nhưng không phải là không có bến. Nguyễn Quang Duy Canberra, Úc Đại LợiBạn Chu Thi, Hà Nội, thân. Do sống ở Úc, tôi đã nhận thấy rằng xã hội Úc là một xã hội không phân biệt giai cấp, chủng tộc, … người có con thơ, người già, ngừơi bênh tật, người thất nghiệp có an sinh xã hội. Phục vụ công cộng cho đại chúng, như y tế, giáo dục, thì đã có chính phủ lo. Theo tôi đây chính là là kết quả của một Hiến Pháp đựơc tôn trong và được thi hành trong vòng luật pháp. Người Úc rất ít quan tâm về chính trị, cụ thể là hai đảng lớn là đảng Tự Do và Lao Động, mỗi đảng chỉ có trên chục ngàn đảng viên. Tuy vậy, người Úc được quyền chọn lựa chính phủ từ đảng phái có các chính sách, kinh tế, giáo dục, y tế, môi trường, quân sự, … thích hợp nhất trong mỗi hòan cảnh và thời điểm. Các đảng phái khác, giới truyền thông, các tổ chức dân sự hay phi chính phủ và công chúng dòm chừng việc thi hành các chính sách, việc chi tiêu… có hữu hiệu, có hiệu quả hay có gì sai sót không. Như vậy, theo tôi tự do bầu và ứng cử là phương pháp để vận động tòan dân Úc tham gia quyết định mọi chính sách quốc gia. Các chính sách có ảnh hưởng đến vật chất, trí thức và tinh thần của mỗi người dân Úc. Nhờ đó từng bước Úc đã thực hiện được một xã hội công bằng và bác ái. Con người sống nhân bản, sống phù hợp và bảo tồn thiên nhiên. Đúng là xã hội trong giất mơ của người cộng sản nguyên thủy. Nhờ đó dân ít đất rộng, người Úc đã bảo vệ đựơc lãnh thổ của mình. Một điểm cần nhấn mạnh là họ đã mang trí, sức và vốn ra để thực hiện thay vì xương và máu của đồng loại (hay đồng bào). Tự do bầu và ứng cử dẫn đến dân nước cùng giàu cùng mạnh, không phải là lý thuyết, nó là một thực tiễn đã được thực hành thành công ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Đây là một điều kiện cần và đủ để dân mình từng bước thóat khỏi, vòng lẩn quẩn đói nghèo và lạc hậu hiện tại. Để từng bước hòa nhập lại với cộng đồng thế giới văn minh và thịnh vượng.Thực sự tự do bầu và ứng cử không có gì lạ với VN đất nước của chúng ta. Năm 1946, tòan dân Việt đã một lần đựơc tự do chọn lựa. Trước 1975, ở một mức độ nào đó dân miền Nam cũng đã được thực thi. Để có lại tự do bầu cử chúng ta không chỉ phải đòi hỏi những người cầm quyền hiện tại phải trả lại quyền tự quyết cho dân tộc. Mà khi có chúng ta còn phải vận động tòan dân ghi nhớ phương châm “ĐI ĐÔNG, BẦU ĐÚNG, CỬ XỨNG”. Chu Thi, Hà NộiNhận xét của bạn Trần Trâm “Theo nhận xét của tôi thời Pháp thuộc ít ra người dân VN còn có được quyền ra báo, truyền bá tư tưởng đến quần chúng qua văn thơ, sách báo, và sự đi lại, liên lạc hội họp dễ dàng hơn bây giờ, vì nhà nước CSVN đã dày dạn kinh nghiệm trên những sơ hở của thực dân mà họ từng lợi dụng, cho nên những nhà dân chủ trong nước muốn quy tụ với nhau hoặc tiếp cận với đồng bào mình rất là khó. “Vỏ quýt dày sẽ có móng tay nhọn”. Dù nhà nước CSVN có rất nhiều biện pháp và dày dạn kinh nghiệm trong việc chống lại sự tuyên truyền của các nhà bất đồng chính kiến, tuy nhiên họ không thể “lấy tay che cả bầu trời”. Tôi nghĩ các nhà bất đồng chính kiến rất cần sự vận động, giúp đỡ của những người Việt tại hải ngoại trong việc tìm hiểu thông tin, tìm một mô hình phù hợp cho xã hội dân chủ tại Việt Nam cũng như tìm được phương pháp tuyên truyền thích hợp. Bản thân ngay chính những nhà bất đồng chính kiến cũng nên hướng đến một mục tiêu chung, không nên quá lan man vào việc sát phạt nhau khi mọi thứ vẫn còn trong “trứng nước”. Đống thời, việc nói xấu quá nhiều của phía Hải ngoại về Việt Nam nên bớt đi, vì điều này sẽ gây phản cảm với người dân trong nước, dễ bị chính quyền trong nước chụp mũ “phản động”. Khi một mô hình phù hợp cho một xã hội dân chủ và những phương pháp tuyên truyền thích hợp đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, nó sẽ nhận được những sự phản biện sắc sảo của người dân trong và ngoài nước, tôi tin nó sẽ đủ thuyết phục người Việt Nam. Chín Miên, Bình DươngTrên thương trường, phía tranh giành mua bán gọi là đối thủ cạnh tranh, từ đây đã tạo cho thị trường hoạt động phong phú hơn, người tiêu dùng cảm thấy thoải mái hơn khi chọn cho mình một mặt hàng xứng đáng với đồng tiền bát gạo mà không phải bị gượng ép" nói chung là người tiêu dùng có quyền chọn cho mình một sản phẩm thật ưng ý. Còn trên chính trường, phe phái đòi chia quyền lãnh đạo gọi là phe đối lập. Một xã hội muốn đi lên nhất thiết phải có phe phái đối lập. Những quốc gia có một đảng lãnh đạo duy nhất là những quốc gia không có nền dân chủ thực sự, những hoen ố do đảng độc quyền gây ra thường được bưng bít, bảo vệ, hầu tránh tai tiếng và những việc đó thường luôn đi kèm với thiệt hại tài sản quốc gia. Ở VN hiện còn những lãnh vực kinh tế nhạy cảm đang được giữ thế độc quyền và những vụ tiêu cực thường chỉ có ở những ngành độc quyền này. Đã chấp nhận nền kinh tế thị trường vào lãnh địa thì còn chần chờ gì nữa về một nền chính trị dân chủ một khi đã công nhận những tốt đẹp do nền kinh tế thị trường mang đến. Kinh tế thị trường và nền chính trị dân chủ đa đảng là yếu tố "hai trong một" cho bất kỳ quốc gia nào có hướng phát triển đất nước ngày một giàu mạnh, xã hội văn minh. Khẩu hiệu:dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra không bao giờ hiện thực trong một chế độ độc quyền lãnh đạo! Nguyễn Nam, Sài GònKhông có một con đường phát triển nào sẵn có cho một dân tộc, nhất là dân tộc đó có quá nhiều uẩn khúc, chia rẽ và nghi kỵ như dân tộc VN. Lịch sử đã cho dân tộc VN một số phận khác thiên hạ, nên con đường đi đến dân chủ của VN cũng khác. Ở đây hoàn toàn không giáo điều, không bắt chước, không rập khuôn theo mô hình dân chủ của đất nước khác. Chủ nghĩa CS không còn thích nghi với thời đại ngày nay, những người VN có lương tri và nhiệt huyết đang đi tìm một con đường phát triển cho đất nước, nhưng khó khăn một nỗi là chính quyền không chấp nhận những con người này. Họ dùng mọi thủ đoạn để đàn áp phong trào, điều này sẽ làm cho phong trào dân chủ không theo đúng lộ trình mà nó phải đi; cũng giống như người ta cố tình bẽ cong một thân cây đang phát triển vậy. Không một chính quyền nào tự nguyện giao lại quyền lực của mình cho lực lượng khác. Hãy nhìn thực tế xã hội VN. Chúng ta sẽ thấy một sự xuống cấp về đạo đức và thối rữa về mặt tinh thần. Những giá trị về cuộc sống đã bị đảo lộn, vì vậy chẳng ai hiểu về dân chủ là cái gì cả. Con người ta sống để thoả mãn những giá trị về vật chất hơn là tinh thần, mà dân chủ là một khái niệm thuộc về tinh thần. Khi bàn đến tình hình dân chủ quốc gia người ta thường nhìn và hai tầng lớp: một là trung lưu hai là trí thức. Cả hai tầng lớp này ở VN đều là cơ hội và pha trộn một chút lưu manh. Những trí thức trung lưu đều ít nhìêu liên quan đến chính quyền; cuộc sống sung túc của họ hôm nay là nhờ cơ chế độc tài mang lại, do đó họ chẳng ngu gì thay đổi cơ chế đó để mất tất cả. Cuộc sống sẽ đào thải những gì không còn là của nó, những kẻ giáo điều rồi cũng thất bại với sự rập khuôn của mình. Chỉ có những người cách mạng thật sự mới thay đổi đất nước theo những suy tư hàng đêm của họ. Trần Minh Thảo, Việt NamĐọc bài “Bảy hạn chế lớn của bất đồng chính kiến ở Việt nam” và nghe phỏng vấn của BBC với giáo sư Đoàn Viết Hoạt đang ở nước ngoài, là một dân thường, tôi có mấy ý kiến trao đổi: Phải nói ngay,những nhà dân chủ đối lập trong nước đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của họ trong lịch sử dân tộc,trong tiến trình dân chủ hóa đất nước. Nhiệm vụ của họ là không để tắt ngọn lửa của lương tri và lẽ phải. Tự Do, BangkokHạn chế thứ nhất mà Abuza nhận xét từ cách đây 5 năm đã được chứng minh rõ ràng qua mâu thuẩn đã lên đến cực điểm, đang còn nóng hổi giữa ông Thanh Giang và ông Hoàng Tiến. Quý vị có thể đọc thư ông Tiến vạch mặt ông Giang (đề cao cá nhân, hai mặt,...) và ông Giang tố lại ông Tiến cùng ông Hoàng Minh Chính là ghen ăn tức ở trên trang talawas! Theo tôi, tất cả các "nhà dân chủ" trong nước mà báo chí chí nước ngoài đang "tung hứng" sẽ không thể làm được gì ngoài chuyện cá nhân họ được chính quyền "chăm sóc" đặc biệt! Từng ở trong nuớc và giao tiếp (vỉa hè) nhiều, tôi biết giới trí thức trung niên - tầng lớp quan tâm và có hoài bão nhiều nhất (chứ không phải lớp hưu trí và thanh niên) - lại không đánh giá cao các ông Chính, Khuê, Giang, Quế Dương, Tiến, Quảng Độ,.. Tôi thì dự đoán rồi đây (chí ít là 5-7 năm nữa) lực lượng dân chủ sẽ phân hóa từ chính trong đảng CSVN, từ nhứng đảng viên trí thức và họ sẽ hành động có đường hướng, bản lĩnh, không cần dựa vào sự hỗ trợ từ bên ngoài. Trần TâmThật ra tranh đấu dân quyền trong một hệ thống xã hội CS độc đoán thì các nhà dân chủ cũng không mấy bận tâm phải "thách thức hệ thống bằng một mô hình khác được minh biện kỹ lưỡng " vì hệ thống tự do dân chủ trên thế giới là một mô hình tương đối đã hoàn thiện, đã trải qua nhiều thử thách của nhiều xã hội khác nhau và trên thực tế đã đem lại nhiều kết quả tốt trong đời sống . Theo nhận xét của tôi thời Pháp thuộc ít ra người dân VN còn có được quyền ra báo, truyền bá tư tưởng đến quần chúng qua văn thơ, sách báo, và sự đi lại, liên lạc hội họp dễ dàng hơn bây giờ, vì nhà nước CSVN đã dày dạn kinh nghiệm trên những sơ hở của thực dân mà họ từng lợi dụng, cho nên những nhà dân chủ trong nước muốn quy tụ với nhau hoặc tiếp cận với đồng bào mình rất là khó. Những nhà dân chủ có sẵn địa vị, hoặc học vị thì may ra nước ngoài còn biết tới, chứ giới học sinh, sinh viên, hay nông dân, thợ thuyền đơn lẻ thì rất khó gây một tiếng vang. Cho nên những nhà dân chủ trong nước rất cần đến sự yểm trợ tinh thần của những người hải ngoại tiếp tay để giúp cho dân trí trong nước ý thức được những luận điệu ru ngủ của những người hưởng lợi từ thể chế. Phong, SingaporeNhà hỏng thì phải sửa hoặc đập đi xây lại. Nhưng nếu không có tiền, không biết cách xây nhà mới mà vẫn phá nhà cũ đi thì chỉ có nước ở ngòai trời. Chống đối chế độ cũng vậy. Nếu không biết cách xây dựng xã hội tốt hơn thì đừng chống, vừa hại thân mà vừa hại dân. Dân ĐenĐây là một bài phân tích đưa ra nhiều chi tiết giúp những nhà tranh đấu dân chủ nhìn ra khuyết điểm của mình,"Họ là những người phê phán hệ thống, nhưng không phải là những người thách thức hệ thống bằng một mô hình khác được minh biện kỹ lưỡng", cần phải tìm cách hoàn thiện trong chiều hướng làm sao để tiếp cận, và chia sẻ những trăn trở của dân chúng. Tôi rất tâm đắc với những nhận xét "Tuyệt đại đa số các nhà bất đồng chính kiến tập trung vào phê phán chính trị trực diện với hệ thống thượng tầng", "không quan tâm đến các biểu hiện sinh động của sinh hoạt dân chủ trong đời sống", "Cái chính trị mà dân chúng quan tâm là cái chính trị biểu hiện cụ thể trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày chứ không phải cái đúng sai của một học thuyết mà họ chẳng bao giờ quan tâm đến". Theo tôi đây là lý do diễn đàn Việt Ngữ BBC được nhiều thành phần đọc giả theo dõi và tham gia không hẳn vì khả năng của BBC dồi dào hơn các website về xã hội khác, mà còn vì những chủ đề BBC đưa ra có tính cách thời sự liên quan ít nhiều đến chính trị của đời sống dân VN. Hơn nữa trên diễn đàn BBC tôi thấy nhiều ý kiến tuy ngắn gọn, có thể đọc mau, không nhiều chi tiết làm mệt trí người đọc, điểm trúng từng "huyệt đạo" của chế độ là mục đích cải thiện dân trí. Lời sau cùng của tôi là cám ơn sự truyền đạt khúc chiết của tác giả Lâm Yến.
Vụ xử tù bà Cốc Khai Lai đặt ra vấn đề các nhân vật quyền thế ở Trung Quốc khi vào ngục được đối xử ra sao. BBC xin giới thiệu bài của Didi Tang, hãng AP, từ Bắc Kinh về chuyện này:	Nhà tù cho VIP ở Trung Quốc	Bộ Công an không cho nhà báo AP vào thăm trại Tần Thành Khi bà Cốc Khai Lai, vợ của nhà lãnh đạo Bạc Hy Lai bị hạ bệ, phải vào tù sau vụ án giết một doanh nhân Anh, bà ta có nhiều khả năng sẽ hưởng chế độ tù giam sang trọng, có trường kỷ mềm và phòng tắm riêng. Nằm trong vùng đồi núi cách Bắc Kinh về phía Bắc chừng một giờ chạy xe, và được canh gác cẩn mật, nhà tù Tần Thành trong nửa thế kỷ qua là nơi giam các nhân vật chính trị cao cấp bị "ngã ngựa" ở Trung Quốc. Họ là cán bộ Đảng cao cấp bị thua trong đấu đá, chính trị gia bị xử vì tham nhũng, tổng biên tập các tờ báo dám phê phán chế độ, thủ lĩnh phong trào dân chủ Thiên An Môn, và cả vợ góa của Mao Chủ tịch. Đới Thanh, nhà báo và là con gái nuôi của một vị tướng cách mạng nhưng bản thân từng bị giam sáu tháng sau khi tham gia phong trào Thiên An Môn mà không có án, nói: Nhà tù này nổi tiếng vì đã giam những tù nhân chính trị nổi tiếng nhất Trung Quốc. Khi cửa nhà tù bọc thép mở ra, bà Đới nói bà ngạc nhiên vui sướng, như đã viết trong một bài hồi thập niên 1990. Xà lim giam tôi khá rộng, chừng 20 mét, bà Đới viết. Tường sơn mới, có phòng tắm riêng, và tuy giường ngủ chỉ là tấm phản trên hai kệ gỗ, nó có hai tấm chăn bộ đội dày và nệm trải. Nhưng trại tù Tần Thành không phải là một như trại ‘Club Fed’ chuyên giam tù trí thức chịu án nặng ở Mỹ. Những người từng bị tù nói họ bị đối xử tệ và bị theo dõi liên tục. Họ cũng nói về cảnh bị cho ăn đói và bị biệt giam. Nhưng so với tình hình chung ở các nhà tù Trung Quốc với cả tá tù nhân chia nhau một phòng giam và ai cũng bị buộc phải lao động nặng nhọc nhiều giờ, thậm chí còn bị đồng phạm và cai ngục đánh thường xuyên thì đây vẫn là nơi quá sướng. Tình trạng tốt hơn tại Tần Thành cho thấy giới quyền thế ở Trung Quốc biết lo cho chính mình, kể cả khi đã sa ngã. Bà Giang Thanh sau khi thất thế đã bị giam nhiều năm trước khi chết Số quan chức đã rớt đài trong các đợt truy bắt tội tham nhũng lan tràn ở Trung Quốc nhiều tới mức gần đây Trung Quốc cho mở một nhà tù mới, trại giam Yến Thành, với cả một khu chuyên cho VIP. Theo chính truyền thông nhà nước, khu này có phòng giam rộng bằng phòng khách sạn, tường kính ngăn giường ngủ với phòng tắm, có ban-công để tập thể dục hoặc phơi quần áo. Lịch sử lâu dài Nhưng Tần Thành mới là nơi có lịch sử chính trị lâu dài. Bào Đồng, cựu quan chức Đảng bị tù bảy năm tại đây vì phản đối vụ đàn áp Thiên An Môn nói: Đây đúng là nhà tù đặc biệt. Bộ Công an Trung Quốc, cơ quan quản lý nhà tù Tần Thành, đã từ chối thư của AP xin được thăm nhà tù này và cũng không trả lời phỏng vấn về địa điểm này. Nhà tù ở Tần Thành được xây dựng với sự trợ giúp của Liên Xô trong dự án 157 và đưa vào hoạt động năm 1960 để thay cho một trại giam quân sự đã cũ nát vốn là nơi cầm tù quân cán chính của chính quyền Quốc Dân Đảng bị thua trong giai đoạn Nội chiến 1940-1945. Nhằm đem lại một hình ảnh tươi sáng hơn cho chế độ mới, Tần Thành có các cơ sở vật chất như toilet giật nước, bệnh xá và cả phòng tập thể thao mà vào thời điểm đó người dân bình thường ở Trung Quốc không hề được hưởng. Nhưng điều kiện sinh hoạt bên trong khu nhà hình chữ U ba tầng, xây bằng gạch cũng khác nhau. "Trước mắt tôi hiện ra các đốm đen, và đôi khi cả một cơn mưa các chấm đen" Tướng Ngô Pháp Hiến Khu 204 nghe nói là tốt nhất, có thảm trải nền, giường gấp, và cả bình nước nóng. Tù nhân không khu 204 có chế độ ăn uống như thành viên Quốc vụ viện tức chính phủ ở Trung Quốc. Họ có cả khẩu phần đường viên để uống trà. Tình hình trong trại tù đã cải thiện nhiều so với thời Mao Khi Chủ tịch Mao tung ra đợi thanh trừng cùng lúc với Cách mạng Văn hóa vào cuối thập niên 1960, Tần Thành không đủ chỗ giam tù. Vì phải nhận quá nhiều phạm nhân đổ về, điều kiện sinh hoạt không còn như trước và tra tấn cũng xảy ra thường xuyên. Ngô Pháp Hiến, tướng không quân bị thanh trừng vì tội tổ chức tạo phản, bị giam trong xà-lim rộng một mét, dài ba mét. Trong hồi ký, Tướng Ngô viết: "Trong phòng không có bàn ghế gì, quần áo và đồ dùng của tôi đều vứt dưới nền và bị côn trùng bò lên. Một tháng một lần, ông được cắt tóc, cạo râu và phải dùng chung một chiếc cắt móng tay cùn với các bạn tù. Cơm chỉ có bột ngô và bắp cải luộc khiến ông Ngô bị suy dinh dưỡng. "Trước mắt tôi hiện ra các đốm đen, và đôi khi cả một cơn mưa các chấm đen, ông viết. Một thập niên sau, thời cuộc lại đổi và Giang Thanh, vợ góa của ông Mao bị tống vào ngục tại Tần Thành. Harry Wu, nhà vận động nhân quyền Trung Quốc hiện sống tại Hoa Kỳ có ra một cuốn sách nói rằng bà Giang Thanh được hưởng một xà-lim có hai phòng và buồng tắm riêng, điều kiện tốt nhất trại Tần Thành có thể cung ứng. Bà Đới Thanh thì cho hay tình hình trong tù cải thiện hơn so với thời trước, và bà nhận được báo và sách từ thư viện nhà tù như các cuốn về Đế chế Đức Quốc xã của William Shirer, hay các sách kiếm hiệp của Louis Cha và tiểu thuyết ‘Hồng Lâu Mộng. Mỗi ngày, bà Đới được hai giờ nghỉ nhưng thất vọng vì ra sân đi dạo chỉ có một mình, không có ai để nói chuyện cùng và dưới sự giám sát của quản giáo. Bà viết: "Giống như hổ và sư tử bị giam trong cũi, đa số chúng tôi chỉ biết đi tiến đi lui một cách nôn nóng. Còn ông Bào Đồng thì nhắc lại rằng tường ngăn các khoảng sân dày tới mức cai ngục có thể đi lại ở trên đó. "Họ đeo dây lưng có băng đạn nhưng tôi không rõ trong đó có đạn không. Ông Trần Hy Đồng là một trong số tù nhân VIP ở Tần Thành Sau khi vợ ông Bào phàn nàn với Tổng bí thư Đảng là Giang Trạch Dân khi đó, khẩu phần ăn sáng của ông được có thêm một quả trứng, thêm vào muỗng cháo và miếng bánh mì thường nhật. Gia đình cũng được gửi cho ông màn chống muỗi và một ít sách mà ông Bào chỉ được nhận sau khi nhà tù kiểm tra từng trang xem có viết thư từ gì trái phép không. Tần Thành được sửa sang lại vào giữa thập niên 1990 để đón những tù nhân loại mới: các quan chức ăn chơi xa hoa bị trừng phạt vì ăn tiền. Năm 1996, khi ông Bào quay lại xà-lim ở Tần Thành sau khi ra khỏi bệnh viện của nhà tù, điều kiện sống của ông khá hơn nhiều. Trong phòng giam ông có thêm bộ sa-lông, chiếc phản gỗ chân gỗ đã được thay bằng giường nằm có đệm. Thậm chí tấm trải giường cũng không phải màu trắng nữa. Ông Bào viết: "Tấm trải giường nay thật đẹp, cứ như là đồ cưới vậy... cứ như là người nghèo vừa đột nhiên trở nên giàu có. Những năm gần đây, Tần Thành đón cả Trần Hy Đồng, cựu bí thư Bắc Kinh, và Trần Lương Vũ, cựu bí thư Thượng Hải. Hai ông đều bị thanh trừng trong các vụ scandal ‘rút tiền công’ dù giới phân tích tin rằng họ là nạn nhân đã thua cuộc trong đấu đá chính trị. Trần Hy Đồng, mất chức năm 1995, đã tuyệt thực để phản đối khẩu phần ăn quá tệ, theo cuốn sách mới ra của Diêu Kiến Phu, một nhà nghiên cứu đã phỏng vấn ông Trần. Theo ông Diêu, ông Trần Hy Đồng được cho một chiếc radio để nghe chương trình của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) và theo dõi tình hình bên ngoài. Ông Trần Lương Vũ, mất chức năm 2006, đã dành thời gian ghi nhật ký trong tù, tập Thái cực quyền, đọc sách báo và xem TV, theo những gì truyền thông tại Hong Kong đăng tải. Họ còn nói rằng ông mặc com-plê trong tù. Thêm về tin này Chủ đề liên quan
Chính phủ Hoa Kỳ đã đóng cửa một phần trong hơn hai tuần, trong khi Tổng thống Donald Trump khẳng định ông sẽ tiếp tục như thế "không cần biết bao lâu'' để áp lực quốc hội tài trợ cho việc xây bức tường tại biên giới Mexico mà ông đề xuất.	Mỹ: Hậu quả của việc chính phủ đóng cửa	Hàng trăm nhân viên TSA đã cáo ốm tuần trước tại một số sân bay lớn vì chính phủ đóng cửa Việc chính phủ đóng cửa, bắt đầu vào ngày 22 tháng 12, đã chấm dứt tài trợ cho khoảng 25% sinh hoạt của chính phủ liên bang, khiến 800.000 nhân viên rơi vào tình cảnh không được trả lương. Vì các cơ quan trên toàn quốc đã thôi không làm tất cả các công việc không thiết yếu, hậu quả sẽ lan rộng hơn việc chỉ các đường phố Washington DC yên tĩnh và nhiều bảo tàng viện bị đóng cửa. Nhiều người hiện đang lo lắng về du lịch hàng không Hoa Kỳ, vì các nhân viên an toàn du lịch nghỉ ốm và nhiều chuyên viên điều khiển chuyến bay làm việc không được trả tiền trong nhiều giờ. Cúm xanh' gây lo ngại về an toàn khi bay Tình trạng nhân viên của Cơ quan An ninh Giao thông (TSA), những người làm việc không được trả lương, hiện đang cáo ốm, làm dấy lên lo ngại rằng khách du lịch sẽ phải đối mặt với nạn xếp hàng dài khi đi qua tuyến an ninh và sân bay không có đủ nhân viên và để tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn. CNN đưa tin hàng trăm nhân viên TSA đã nghỉ ốm tuần trước tại một số sân bay lớn trong làn sóng "cúm xanh", được đặt tên cho đồng phục màu xanh họ mặc. TSA phủ nhận bất kỳ nguyên nhân gây lo ngại nào trong một tuyên bố, nói rằng mặc dù số người cáo ốm tăng lên, nhưng chỉ "gây ra tác động tối thiểu" và việc bảo đảm an ninh không bị xâm phạm. Nhân viên kiểm soát không lưu cũng đang cảm thấy tác động của việc đóng cửa chính phủ - đặc biệt là với việc số lượng nhân viên được thấp nhất từ trước đến giờ phải điều khiển hơn 43.000 chuyến bay hàng ngày. Nhiều người đã phải làm việc trong những ca dài không được trả lương, công nghệ mới không được thực hiện và các chương trình đào tạo cho nhân viên mới rất cần thiết đã bị trì hoãn. Paul Rinaldi, chủ tịch Hiệp hội Kiểm soát Không lưu Quốc gia cho biết trong một bức thư công khai gửi Quốc hội rằng giới cầm quyền đã "làm cho một công việc vốn đã phức tạp thậm chí còn khó khăn hơn". "Ngay bây giờ, chúng tôi đang yêu cầu các nhân viên điều khiển không lưu duy trì sự an toàn và hiệu quả của hệ thống mà không cần sự đóng góp cần thiết của 3.000 chuyên gia về an toàn." 'Thảm họa có thể xẩy ra bất cứ lúc nào' Chín cơ quan đã bị ảnh hưởng bởi việc chính phủ đóng cửa, bao gồm An ninh Nội địa, Tư pháp, Nhà ở, Nông nghiệp, Thương mại, Nội thất và Ngân khố. Hầu hết các công nhân liên bang đều bị cho ở nhà - nghĩa là tạm thời bị sa thải do thiếu tiền - nhưng những người được coi là thiết yếu hiện đang vẫn đang làm việc dù không được lãnh lương. Nhiều người hy vọng họ sẽ nhận lại tiền lương khi chính phủ mở cửa lại, nhưng điều này không chắc chắn và không phải là một lựa chọn cho bất kỳ người làm việc theo hợp đồng nào. Trong 17 ngày qua, nhiều nhân viên liên bang đã dùng phương tiện truyền thông xã hội để bày tỏ sự thất vọng của họ với hashtag #ShutdownStories. Julie Burr, một nhân viên làm theo hợp đồng, nói với BBC Newsday rằng cho đến nay bà đã mất hai tuần lương - không có gì đảm bảo bà ấy sẽ được hoàn trả. "Tôi là một người mẹ đơn thân nên tôi tự mình phải đối phó với việc này", bà Burr nói. "Nếu tình trạng này tiếp tục... và tôi tiếp tục không có tiền lương, thì chúng tôi sẽ phải đối phó với việc trả tiền thuê nhà vào tháng Hai và khi đó sẽ rất khó khăn." Brian Bridgeford, một nhân viên liên bang được coi là thiết yếu, nói rằng ông được yêu cầu phải đi làm mặc dù không biết khi nào sẽ được trả lương. "Tôi sẽ không được trả lương cho đến khi việc đóng cửa chính phủ hoàn toàn chấm dứt," ông nói với BBC. "Chính phủ liên bang phải cố gắng hơn nữa để bảo vệ nhân viên của mình. "Hoặc ít ra là, tất cả các thành viên của Quốc hội và Cơ quan hành pháp không nên được trả lương cùng với 800.000 [công nhân] cũng không được trả lương." Một hiêp đoàn công nhân đại diện cho khoảng 400.000 nhân viên thiết yếu đã đệ đơn kiện chính quyền Trump và cáo buộc họ vi phạm Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động Công bằng vì không trả lương cho nhân viên. Công viên cố mở cửa Đối mặt với tình trạng ngày càng xấu đi và càng nguy hiểm, Dịch vụ Công viên Quốc gia tuyên bố sẽ bắt đầu sử dụng tiền từ phí thu của du khách để tiếp tục vận hành một số địa danh. Phó giám đốc P Daniel Smith nói trong một tuyên bố với truyền thông Hoa Kỳ: "Rõ ràng là các công viên được nhiều người thăm với đội ngũ nhân viên hạn chế có nhu cầu khẩn cấp không thể giải quyết được mà chỉ nhờ vào sự hào phóng của các đối tác của chúng tôi." Tuy nhiên, động thái hiếm hoi này có thể phải đối mặt với các vấn đề pháp lý, vì các khoản phí thu được dành để sử dụng cho các dự án lớn hơn, chứ không dùng cho việc bảo trì hàng ngày, hãng AP đưa tin. Theresa Pierno, người đứng đầu Hiệp hội Bảo tồn Công viên Quốc gia, cho biết trong một tuyên bố rằng việc nhúng vào các quỹ này "sẽ đưa công viên của chúng ta vào một cái lỗ tài chánh thậm chí còn lớn hơn". "Các công viên quốc gia đã phải sinh hoạt khá khó khăn trước khi chính phủ đóng cửa", bà Pierno lưu ý và cho biết thêm rằng chính quyền đã "cướp tiền" để giữ cho các công viên mở cửa trong thời gian đóng cửa. Hầu hết các công viên, đặc biệt là những công viên không thu phí, vẫn tiếp tục không có dịch vụ như nhà vệ sinh công cộng, thu gom rác, bảo trì đường bộ và trung tâm hỗ trợ. Một tình nguyện viên giúp dọn dẹp tại Joshua Tree National Park Công viên quốc gia thường bị đóng cửa trong các cuộc chính phủ đóng cửa trước đây. Trong khi tình nguyện viên liên kết với nhau trong hai tuần qua để giúp dọn dẹp công viên trên toàn quốc, nhiều công viên vẫn là nơi nguy hiểm do chất thải và đường không an toàn. Nhưng mối quan tâm lớn nhất trong việc mở công viên với một đội ngũ nhân viên ít ỏi là tình trạng các công viên này khó phản ứng kịp thời trong các trường hợp khẩn cấp. Ít nhất bảy người đã chết trong các công viên quốc gia kể từ khi chính phủ đóng cửa, Washington Post đưa tin. Thất thoát tài nguyên địa phương Không có nhân viên liên bang để giữ cho các địa danh quốc gia được tươm tất, nhiều thành phố đã phải sử dụng tiền của riêng họ. Thị trưởng Washington Muriel Bowser đã sử dụng các nguồn lực của quận để giữ cho thủ đô sạch sẽ với chi phí 46.000 đôla mỗi tuần. Tại New York, Thống đốc Andrew Cuomo đã cam kết trả 65.000 đôla mỗi ngày để đảm bảo Tượng Nữ thần Tự do và Đảo Ellis không có rác và mở cửa cho khách du lịch. New York phải trả 65.000 đôla mỗi ngày để đảm bảo Tượng Nữ thần Tự do và Đảo Ellis được sạch sẽ Trên toàn quốc, các thị trấn nhỏ gần quanh các tổ chức liên bang đang chuẩn bị cho các hiệu ứng lâu dài vì tình trạng chính phủ đóng cửa. Tại Ogden, Utah, nhiều nhà hàng và doanh nghiệp nhỏ đã giảm giờ mở cửa sau khi mất hàng ngàn thực khách vốn là nhân viên liên bang trong khu vực, Washington Post đưa tin. Khoa học trì trệ Vì nhiều khoa học gia làm việc cho chính quyền liên bang ngừng làm việc tại các cơ quan như Quỹ khoa học quốc gia, các phòng thí nghiệm trên toàn quốc đang phải đối mặt với hậu quả. Giới nghiên cứu lo ngại về khả năng truy cập dữ liệu liên bang và liên lạc với các quan chức tài trợ để xin tài trợ cho các dự án. Rush Holt, người đứng đầu Hiệp hội vì sự Tiến bộ của Khoa học Mỹ, cho biết trong một tuyên bố, việc đóng cửa chính phủ "có thể phá vỡ hoặc trì hoãn các dự án nghiên cứu, dẫn đến sự bấp bên về nghiên cứu mới và giảm sự truy cập của nhà nghiên cứu vào dữ liệu của cơ quan và cơ sở hạ tầng". Một phụ nữ, yêu cầu được giấu tên, nói với BBC rằng chồng bà đang xúc tiến các chương trình thuốc điều trị ung thư thử nghiệm giờ đây đang thấy sự chậm trễ khi nhân viên của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chịu trách nhiệm phê duyệt đang phải nghỉ làm. "Khi việc đóng cửa chính quyền này kéo dài, căn bệnh ung thư của họ tiếp tục phát triển và lan rộng", bà nói về những người tham gia chương trình thuốc thử nghiệm. "Có thể nói những bệnh nhân đang phải đối diện với sự sống còn." Hàng trăm nhân viên của NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia) cũng sẽ vắng mặt trong hội nghị lớn nhất của thiên văn học Mỹ năm nay, không thể trình bày những kết quả nghiên cứu của họ, vì thiếu kinh phí. Tất cả các bảo tàng Smithsonian nổi tiếng phải đóng kể từ khi chính phủ đóng cửa Smithsonian đóng cửa Khách du lịch đến DC đã không được vào thăm tất cả các bảo tàng Smithsonian nổi tiếng kể từ khi chính phủ đóng cửa. Phát ngôn viên của Smithsonian, bà Linda St Thomas, nói với BBC rằng ước tính 1,2 triệu du khách sẽ không thăm được các bảo tàng nếu việc đóng cửa tiếp tục diễn ra trong tháng 1. Bà lưu ý rằng hai phần ba nhân viên của Smithsonian hiện đang phải tạm nghỉ làm. Nhờ một dự luật trước đó, Vườn Bách thảo Hoa Kỳ và Tòa nhà Quốc hội vẫn mở cửa. Tương tự, một số bảo tàng không thuộc hệ thống liên bang vẫn được mở cửa, một số, như Ngôi nhà của Woodrow Wilson - cung cấp vé vào cửa miễn phí cho nhân viên liên bang. Các bộ lạc bản bị tổn hại Các bộ lạc của người Mỹ bản xứ nhận được tài trợ đáng kể của liên bang cho các dịch vụ thiết yếu như chăm sóc sức khỏe và thực phẩm, như một phần của thỏa thuận được đàm phán từ nhiều thập kỷ trước để đổi lấy vùng đất của họ. Tại Michigan, một bộ lạc Chippewa buộc phải sử dụng tiền của mình để chi khoảng 100.000 đôla giữ cho các phòng khám bệnh và các kho thức ăn mở cửa, tờ New York Times đưa tin. Những câu chuyện tương tự đã xẩy ra trên toàn quốc. Một số bộ lạc Navajo ở New Mexico, Arizona và Utah bị mắc kẹt trong nhà và không đển được các cửa hàng tạp hóa và thuốc men vì những con đường không bằng phẳng. Ở Minnesota, các sĩ quan cảnh sát tại Khu bảo tồn các Bộ lạc Boise Forte đã làm việc mà không được lãnh lương. Các nông trại trồn đậu nành bị tổn hại nặng nề vì cuộc chiến thương mại Tài trợ nông nghiệp bị trục trặc Với Bộ Nông nghiệp không có ngân sách, nông dân trên toàn quốc đang phải đối mặt với những rắc rối khi xin hỗ trợ của liên bang. Nông dân được hứa viện trợ vì cuộc chiến thương mại của Tổng thống Trump với Trung Quốc vẫn đang tiếp diễn, nhưng các văn phòng xét đơn xin hỗ trợ đã bị đóng cửa kể từ ngày 28 tháng 12. Các đơn xin vay tiền liên bang và các trang web thông tin cho nông dân cũng không được bảo trì. Các báo cáo của chính phủ - bao gồm những ước tính cung và cầu mà nông dân dựa vào - cũng sẽ không được công bố đúng hạn, ngay cả khi việc chính phủ đóng cửa kết thúc sớm. E-verify bị ngắt mạng Được điều hành bởi Bộ An ninh Nội địa, chương trình E-verify cho phép các chủ nhân xác nhận là người đi xin việc có thể làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ. Chương trình này đã bị ngắt mạng kể từ ngày 22 tháng 12, và điều này có thể giúp người nhập cư bất hợp pháp dễ kiếm được việc làm hơn nếu nhà tuyển dụng bỏ qua việc xác minh. Tù nhân ăn tiệc, cai tù không lương Nhờ các bữa ăn được lên lịch trước khi chính phủ đóng cửa, tù nhân liên bang được thưởng thức các món ăn đặc biệt trong kỳ nghỉ như bít tết nướng, bánh quy và bánh trái cây. Lính cai tù, trong khi đó, đã làm việc qua các ngày lễ mà không được trả lương. "Bạn đang chứng kiến tù nhân nhận được ăn bít tết, thịt bò nướng và gà con, trong khi chúng tôi thì không thể đặt các loại thức ăn đó lên bàn ăn cho chính gia đình mình", Eric Young, chủ tịch hiệp hội công nhân nhà tù quốc gia, nói với USA Today. Và không có gì đáng ngạc nhiên khi giữa nhân viên cai tù và tù nhân đang có nhiều căng thẳng. "Tù nhân biết chuyện gì đang xảy ra, họ biết về việc chính phủ đóng cửa, và họ đang cười nhạo chúng tôi", một cai tù nói với USA Today. Trung tâm giúp người Mỹ ở nước ngoài sắp phải đóng cửa Pathways to Safety International, một tổ chức hỗ trợ Công dân Hoa Kỳ ở nước ngoài, là nạn nhân bị tấn công tình dục hoặc bạo lực gia đình, nói rằng sẽ phải đóng cửa vào ngày 13 tháng 1 nếu tình trạng chính phủ đóng cửa không kết thúc. Tài trợ của tổ chức này thông qua Bộ Tư pháp Hoa Kỳ. Số tiền đó sẽ hết vào ngày 6 tháng 1. Nhân viên đã tình nguyện làm việc miễn phí trong một tuần nhưng sau đó các hoạt động sẽ bị đình chỉ. Giám đốc điều hành Paula Lucas nói với BBC rằng việc trung tâm bị đóng cửa sẽ gây ra "tình huống khẩn cấp cho người Mỹ mắc kẹt ở nước ngoài mà không có sự giúp đỡ của tổ chức". Tòa án liên bang sắp hết tiền Văn phòng Hành chính của Tòa án Hoa Kỳ cho biết họ có đủ tiền để hoạt động cho đến ngày 11 tháng 1, đến lúc đó, tất cả các nhân viên không quan trọng tại 94 tòa án quận liên bang và các tòa án hàng đầu khác trên toàn quốc sẽ phải tạm nghỉ làm. Điều này có thể có nghĩa là các vụ án dân sự bị đình chỉ, và các phiên điều trần và hồ sơ sẽ phải được lên lịch lại, Bloomberg đưa tin. Các vụ án hình sự sẽ được ưu tiên, nhưng với tòa án hoạt động với biên chế tối thiểu, vẫn có thể sẽ có sự chậm trễ trong quá trình tố tụng. Hôn nhân 'không hôn thú' Việc chính quyền đóng cửa cũng đã tạo ảnh hưởng đến một số đám cưới vào cuối tháng 12 ở Washington DC. Một cặp vợ chồng tweet rằng hôn nhân của họ vẫn không chính thức kể từ khi nhân viên phòng hôn nhân ở thủ đô bị xáo trộn phải tạm nghỉ việc trong thời gian họ xúc tiến đám cưới. Nhưng những người hy vọng nộp đơn ly hôn vẫn có thể làm như vậy vì trung tâm tiếp nhận vẫn mở, Buzzfeed News đưa tin.
Sau 9 tháng thử thách dự đoán của BBC Future và Nesta, chúng tôi đã kiểm tra các dự đoán của độc giả về Brexit, về cuộc bầu cử ở Châu Âu và số phận của đồng bảng Anh.	Bạn hãy đoán Brexit sẽ ra sao?	Thủ tướng Johnson quyết tâm đưa Anh ra khỏi EU vào ngày 31/10 Không bao giờ cụm từ "một tuần trong chính trị là một thời gian dài" lại đúng đến thế trong vài tuần qua ở Anh. Một thủ tướng mới đã nhậm chức, Quốc hội tạm ngừng và Brexit vẫn tiếp tục trên con đường đầy chông gai. Kể từ tháng Một, BBC Future đã tổ chức 'Bạn Dự Đoán Tương Lai: Brexit và Các Vấn Đề Khác, một thách thức về dự báo với nền tảng đổi mới của Nesta. Chúng tôi đã mời độc giả tham gia dự đoán kết quả về tất cả mọi thứ, từ các loại thịt thay thế và các cơn bão đến Brexit và các cuộc bầu cử ở Châu Âu. Tiếp theo bản cập nhật tháng 7/2019 của chúng tôi về kết quả dự đoán của những người tham gia, chúng tôi xin nêu dưới đây những kết quả mới nhất của dự đoán này. Vào ngày 23/5/2019, Vương Quốc Anh tham gia cuộc bầu cử Nghị Viện Châu Âu, diễn ra cho đến ngày 26/5/2019 vòng quanh châu Âu và Anh đã bầu ra 73 thành viên Nghị Viện Châu Âu trên khắp các khu vực. Những người tham gia được hỏi 2 câu hỏi về cuộc bầu cử: "Nếu nước Anh tham gia bầu cử Nghị Viện Châu Âu thì tỷ lệ được bầu của Đảng Brexit sẽ là bao nhiêu? Nếu Anh tham gia bầu cử Nghị Viện Châu Âu thì tỷ lệ được bầu của Đảng Change UK (chủ trương ở lại Châu Âu) sẽ là bao nhiêu?" Trong một thế giới không còn bóng cây xanh Sử dụng kem chống nắng có an toàn không Đảng Brexit, dẫn đầu bởi Nigel Farage, đã giành được 31,6% phiếu bầu của Vương Quốc Anh trong cuộc bầu cử Châu Âu. Quy tắc đơn giản để đoán trước tương lai Về ước nguyện 'trọn đời bên nhau' (Vì câu hỏi này đã được đăng tải, nên tên Đảng Change UK đã đổi thành 'Nhóm Độc Lập Cho Việc Thay Đổi'.) Cả hai câu hỏi đều được mở cho những người dự báo từ 3/5 đến 22/5/2019. Vào ngày khóa xổ, những người dự báo đoán Đảng Brexit rơi vào khoảng tỷ lệ 30%-35%, số phiếu bầu quốc gia thực tế là 33%. Các người dự báo có vẻ tin rằng Đảng Brexit sẽ giành được tỷ lệ phiếu bầu đáng kể - trước đây họ đoán đảng này có 12% cơ hội giành được nhỏ hơn 20% số phiếu. Sau khi số phiếu được kiểm và công bố, Đảng Brexit đã giành được 31,6% số phiếu bầu, mang lại cho họ 29 thành viên Nghị Viện Châu Âu. Nói cách khác, những người dự báo của chúng ta đã dự đoán chính xác kết quả của cuộc bầu cử cho Đảng Brexit vào đêm hôm trước cuộc bỏ phiếu ở Anh. Với Đảng Change UK, đã có một mô hình rõ ràng về sự thay đổi mức tin tưởng trong cách họ làm theo thời gian. Khi câu hỏi được mở ra, những người dự báo cho rằng 75% khả năng là Đảng Change UK sẽ có từ 5% đến 10% số phiếu bầu. Vào thời điểm câu hỏi này đóng lại, thì khả năng này giảm xuống là 30%. Những người dự báo rõ ràng mất niềm tin vào Đảng Change UK theo thời gian. Khi đóng câu hỏi, thì đề xuất rằng đảng này sẽ nhận được ít hơn 5% tổng số phiếu bầu là 55% khả năng. Cuối cùng, đảng Change UK được 3,4% tỷ lệ phiếu bầu trong các cuộc bầu cử Châu Âu trên khắp Vương quốc Anh. Chuyện sức khoẻ, thuốc men, chữa trị trong hành trình đến Mặt Trăng Làn sóng tị nạn khí hậu ở Thái Bình Dương Boris Johnson đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lãnh đạo đảng Bảo Thủ vào ngày 23/7/2019. Một lần nữa, những người dự báo đoán đúng. Cân đối sổ sách Những người dự báo của chúng ta cũng phải đương đầu với câu hỏi luôn khó khăn về tỷ giá hối đoái. Câu hỏi là "Giá trị đóng sàn của đồng bảng Anh so với đồng euro vào 1/11/2019 là bao nhiêu?" Câu này còn đang mở và những kết quả ở đây là từ dự đoán tại 4/9/2019. Tháng 6 là tháng chứng kiến sự bất trắc chính trị ở Anh, với việc bà Theresa May chính thức tuyên bố từ chức thủ tướng vào ngày 7/6/2019, và đảng Bảo Thủ tiến hành một cuộc thăm dò ý kiến thành viên để chọn lãnh đạo mới của đảng, và rồi, tân thủ tướng. Vào ngày 23/7/2019, có tin thông báo ông Vladimir Johnson đã chiến thắng trong cuộc tranh đua lãnh đạo. Dự đoán được quan tâm nhất về kết quả tỷ giá hối đoái tháng 6 là nó sẽ có giá trị "lớn hơn € 1,10 nhưng nhỏ hơn € 1,20" và "từ € 1,00 đến € 1,10, bao gồm cả 2 số biên", trong suốt tháng 6 và hai tuần đầu tiên của tháng 7. Nhưng khi thời gian trôi qua và khả năng Johnson là thủ tướng là rõ ràng hơn, những người dự báo đã nghiêng về phía bảo thủ hơn là "giữa € 1,00 và € 1,10, bao gồm cả số biên", đó là dự đoán phổ biến nhất vào ngày 4/9/2019, với khả năng là 49% cho kết quả này. Nhưng chỉ có thời gian mới trả lời là họ có đúng hay không vào đầu tháng 11/2019. Theresa May từ chức thủ tướng và lãnh đạo đảng Bảo Thủ vào ngày 7/6/2019. Lười thì làm gì cũng chậm Tại sao chúng ta lại tin vào tin tức giả Tiền thưởng Brexit Cuối cùng, những người dự báo đang phải giải quyết một trong những dự đoán chính trị khó khăn nhất từ trước đến nay, là: "Trong khoảng thời gian từ ngày 3/5/2019 đến ngày 1/11/2019, điều nào sau đây sẽ xảy ra trước tiên liên quan đến quá trình Brexit?" những người dự đoán sẽ xem xét những khả năng sau đây: a) Vương Quốc Anh sẽ rời EU theo Thỏa Thuận Tách Rời tháng 11/2018 b) Vương Quốc Anh sẽ rời EU với một phiên bản mới hoặc được đàm phán lại của Thỏa Thuận Rút hiện hữu c) Vương Quốc Anh sẽ rời khỏi EU mà không theo Thỏa Thuận Rút hiện hữu d) Vương Quốc Anh sẽ rút bỏ Điều 50 e) Thời hạn của Điều 50 của Vương quốc Anh sẽ được kéo dài qua 31/10/2019 f) Vương Quốc Anh sẽ ấn định ngày tổng tuyển cử g) Vương Quốc Anh sẽ ấn định ngày trưng cầu dân ý về Brexit Những kết quả nói ở đây là cho các dự đoán thực hiện cho đến ngày 4/9/2019. Câu hỏi này đã thấy những thay đổi lớn trong dự đoán theo thời gian. Đầu tháng 5, lựa chọn G, với Vương Quốc Anh đã ấn định ngày trưng cầu dân ý, đã được đưa ra với 39% khả năng. Nhưng sự chắc chắn tương đối đó đã không kéo dài. Vào ngày 4/9/2019, niềm tin của người dự báo về kết quả này đã giảm xuống chỉ còn 6%. Thay vào đó, dự đoán phổ biến nhất vào ngày 4/9/2019 là lựa chọn C, với Vương Quốc Anh sẽ rời khỏi EU mà không có một thỏa thuận. Lựa chọn này chỉ nhận được 8% bởi những người dự báo vào đầu tháng 5, nhưng nó đã tăng đến 30% khả năng vào đầu tháng 9/2019. Thật thú vị, chúng tôi đã thấy sự tăng đột biến về số lượng người tham gia dự báo vào cuối tháng 8 và vài ngày đầu tháng 9 mà chúng tôi có kết quả. Đây cũng là những ngày có sự bất ổn chính trị ở Anh. Chúng ta có thể thấy rằng không chỉ có nhiều người tham gia dự báo vào những ngày đó, mà một số người còn đưa ra nhiều dự đoán trong một ngày. Giống như nhiều nhà dự báo giỏi, những người tham gia đã đảm bảo họ cập nhật dự đoán của họ khi có thông tin và diễn biến mới trong tình hình chính trị. Vẫn còn thời gian để đăng ký thử thách này, và bạn có thể đọc thêm về lợi ích của việc tham gia tại đây. Bài tiếng Anh trên BBC Future
Trong kỷ nguyên các phần mềm máy tính đang ngày càng 'giật dây' nhiều hơn tới chuyện chúng ta nên nghĩ tới chuyện gì, thì một số thứ tưởng chừng đã cũ nay lại đang nổi lên thành tin tức: một nhóm những người chả phải chịu trách nhiệm về cái gì hết nay đang nói cho chúng ta biết cái gì mới đang là tin thời sự.	Facebook ngầm 'giật dây' chúng ta ra sao?	Facebook hóa ra lại đang dùng chính con người để lựa chọn các chủ đề cho hoặc không cho người dùng xem. Điều gây nhiều tranh cãi nhất được nêu ra là việc các chủ đề có tính 'trending', tức là đang được nhiều người quan tâm, được Facebook lựa chọn rất thành kiến, theo đó các chủ đề, quan điểm có tính bảo thủ thường bị ỉm đi một cách không cân xứng (điều mà Facebook mạnh mẽ bác bỏ). Facebook 'kiểm duyệt' và 'định hướng' tin tức? Tuy nhiên, khi trang công nghệ Gizmodo lần đầu tiên đưa ra tin này hồi tháng Ba, Gizmodo cho rằng có hai lý do khăng khít khiến Facebook thấy xấu hổ, mà cả hai lý do này đều không liên quan gì tới các thành kiến chính trị cả. Thứ nhất, sự can thiệp của những người bằng xương bằng thịt khiến làm vỡ mộng thứ "ảo tưởng về một quá trình xử lý xếp hạng tin tức không mang chút thành kiến nào". Thứ hai, nhóm những người "coi sóc tin tức" nhỏ hẹp này, nhóm những người làm việc tại Facebook, có vẻ như được đối đãi tốt hơn so với phần mềm máy tính: họ không phải hoạt động trong khuôn khổ văn hóa chịu trách nhiệm trong vấn đề biên tập hay lãnh đạo nào, mà chỉ phải chịu áp lực của thứ nguyên tắc mơ hồ về "tin tức đang được nhiều người quan tâm" và áp lực của việc cần đáp ứng được chỉ tiêu số lượng. Xét từ khía cạnh nào đó thì sự hiện diện của những con người cụ thể cũng như vấn đề thành kiến mang tính ý thức hệ không liên quan gì tới chuyện này. Vấn đề ở đây là Facebook - mạng chia sẻ thông tin mạnh nhất thế giới - có khả năng bí hiểm trong việc lựa chọn và quyết định để người dùng nhìn thấy những gì và không nhìn thấy những gì. Các biên tập viên bằng xương bằng thịt làm việc tại Facebook là những người kiểm soát việc dòng tin 'newsfeed' mà bạn đọc được hàng ngày gồm những tin gì Tác động xã hội Các sân chơi như Facebook đang coi sóc tin tức, thông tin của chúng ta dựa trên việc đưa ra "chủ đề nhiều người quan tâm", hay các tiêu chí "liên quan", nhưng chúng ta lại hiếm khi nhìn được vào phía sau hậu trường xem việc lựa chọn đó được thực hiện như thế nào. Đây là điều quan trọng, bởi nó làm thay đổi một cách tinh vi những thông tin mà chúng ta được tiếp xúc, dẫn đến làm thay đổi cách hành xử của chúng ta. Để hiểu được rõ hơn, ta hãy nhìn vào chính sách "cú hích", thứ khoa học ứng xử mà chính phủ nhiều nước cũng như nhiều cơ quan khác trên thế giới áp dụng. Đây là những chiến thuật tinh vi được dùng để khuyến khích chúng ta áp dụng một cách hành xử nào đó. Một ví dụ nổi tiếng là việc đưa ra lựa chọn không hiến tặng các bộ phận cơ thể, thay vì chọn có: Lẽ ra đề nghị mọi người tự nguyện đăng ký hiến tặng thì hệ thống tự động giả định là các bộ phận cơ thể của bất kỳ ai cũng đều có thể được sử dụng để hiến tặng, trừ phi người đó có yêu cầu cụ thể khác đi. Chỉ bằng việc chuyển đổi đơn giản đó, đã có nhiều người cuối cùng chấp nhận hiến tặng các bộ phận cơ thể hơn. Trở lại với thế giới kỹ thuật số và cách thức để lý thuyết "cú hích" có thể được áp dụng tại đây: khi ta dạo xem tin tức trong không gian mạng, chúng ta liên tục gặp các lựa chọn, từ việc mua gì cho tới việc tin vào cái gì, và các nhà thiết kế, các kỹ sư cũng có thể tác động một cách tinh tế khiến ta thay đổi quyết định. Rốt cuộc, không phải chỉ Facebook mới chơi trò chơi lựa chọn thông tin. Các hệ thống giới thiệu, khuyến khích, gợi ý cho người dùng đang ngày càng trở nên thông minh hơn, và chúng đang lèo lái mạnh trong thời bùng nổ hiện nay của trí thông minh nhân tạo, của các thiết bị công nghệ thông minh ta đeo trên người, và của internet. Từ Google cho tới Apple, cho tới Amazon, việc phân phối chính xác nhưng có vẻ như rất tự nhiên, ngẫu nhiên các thông tin thích hợp tới mỗi cá nhân chính là cái đích của cuộc chơi. Càng đón nhận được nhiều thông tin liên quan, chúng ta càng ra quyết định một cách thích hợp hơn: đây là một trong những nguyên tắc nền tảng của công nghệ thông tin khi đóng vai trò là một lực đẩy tích cực. Nhà triết học công nghệ Luciano Floridi, tác giả cuốn The Fourth Revolution (tạm dịch 'Cuộc tiến hóa lần thứ tư'), dùng cụm từ "kiểu thiết kế sao cho phù hợp với quy tắc ứng xử" để mô tả sự tốt đẹp nhất của tiến trình này: sự thể hiện cân bằng giữa những thông tin rõ ràng khiến bạn phải chú tâm tới vấn đề, với việc chịu trách nhiệm về một quyết định quan trọng. Các hệ thống thông tin cần phải được mở rộng thay vì thu hẹp lại trong giới hạn đạo đức của chúng ta, Floridi lập luận, bằng cách đừng tìm cách thúc, hích, tác động tới người dùng quá mức. Đừng để quyết định hiến tặng các bộ phận cơ thể thành lựa chọn tự động mà hãy cho người ta quyền đối diện với lựa chọn đó. Đừng lặng lẽ áp dụng một cách nhìn đã được định khuôn mà hãy mời người dùng kết nối, phản biện và cải thiện nó. Các thiết kế công nghệ có thể tác động tới chúng ta mà chúng ta không hề biết Có những áp lực đối trọng căn bản ở đây: giữa sự tiện lợi và sự cân nhắc, giữa những thứ người dùng muốn và những thứ có thể là tốt nhất cho họ, giữa sự minh bạch và ranh giới kinh doanh. Thông tin càng mất cân xứng về một bên, hay nói cụ thể hơn là những gì hệ thống biết về bạn so với những gì bạn biết về hệ thống, thì các lựa chọn bạn đưa ra càng có nguy cơ trở thành một chuỗi những phản ứng của cá nhân với các cú chọc, các cú đánh mà hệ thống dành cho bạn nhưng bạn lại không nhìn thấy. 'Cần tỉnh táo và biết giữ cân bằng' Tuy nhiên, sự cân bằng giữa những gì có trên mạng xã hội và những gì bạn biết được còn phụ thuộc cả vào sự phớt lờ của mỗi cá nhân. Chẳng hề có thuốc giải độc đơn giản nào cho vấn đề này, và cũng chẳng có âm mưu to lớn gì đằng sau. Thực sự, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phần mềm và sự coi sóc của con người đang nhanh chóng trở thành con đường duy nhất chúng ta có thể dựa vào để nắm bắt được khối dữ liệu khổng lồ đang ngày càng nhiều thêm trên toàn thế giới. Và điều đáng để ý ở đây là những người thiết kế ra thứ công nghệ mà chúng ta dùng thì có những mục tiêu rất khác so với mục tiêu của chúng ta. Cho dù đối tượng trung gian giúp chúng ta nắm bắt được khối dữ liệu khổng lồ đó có là một thuật toán hay là một biên tập viên là một con người cụ thể, thì việc phải 'lạng lách' thành công qua được lượng thông tin khổng lồ đó cũng đồng nghĩa với việc bạn chớ kỳ vọng là sẽ không có thành kiến của con người trong đối tượng trung gian đó. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Future.
Một nhóm người Việt bị kẹt lại ở gần trung tâm thủ đô Li Băng đã đi bộ tìm cho được một nơi có Internet và viết thư cho BBC Việt Ngữ nhờ chuyển thông điệp kêu gọi chính phủ Việt Nam đưa ra giải pháp giúp họ di tản khỏi Beirut.	Người Việt kêu cứu từ thủ đô Li Băng	Ông Hoàng Minh Trung, sống tại Li Băng khoảng 10 năm, nói vì Việt Nam không có cơ quan ngoại giao tại Li Băng nên họ đã liên lạc với Sứ quán Việt Nam tại Cairo, Ai Cập. Tuy nhiên ông Trung mô tả là "tôi phải luôn chủ động gọi điện cho họ vì họ nói là sẽ giữ liên lạc nhưng không gọi lại". Ông cũng trích lời ông Trần Việt Tú, Tham Tán sứ quán Việt Nam tại Cairo khuyên ông qua điện thoại rằng "tất cả người Việt nên ở lại Beirut, đừng di chuyển và hãy đùm bọc lẫn nhau". Ông Trung nói "Họ nói với tôi rằng hiện chi phí để đưa người ta khỏi Beirut là quá đắt và hiện chưa có một đơn vị hay tổ chức nào đứng ra chịu trách nhiệm về việc sơ tán này". Ông nói tiếp rằng "người nhà tôi ở Việt Nam cũng đã liên lạc với Bộ Ngoại Giao và Cục quản lý Lao Động tại Hà Nội để hỏi về nỗ lực di tản thì nhận được câu trả lời là tất cả người Việt tại Beirut đều an toàn". Ông nói trong một số trường hợp thì người hỏi nhận được câu trả lời là vấn đề này cũng nan giải và tốn kém, hơn nữa cũng có người đi sang đó theo kiểu tự túc không qua đường nhà nước". Ông Trung nói "theo tôi thì đi sang đây bằng đường gì thì một khi chúng tôi vẫn là công dân Việt Nam thì chính phủ nên có trách nhiệm giúp đỡ". Thất lạc giấy tờ Bà Nguyễn Thị Hồng sang làm giúp việc cho một hộ gia đình tại Beirut được sáu năm nói rằng nay bà không còn hộ chiếu. Bà nói "Chủ nhà lúc đầu gửi tôi sang nhà người quen của họ. Sau đó tôi hỏi họ là tôi muốn hỏi ý kiến xem chủ nhà có đưa tôi sơ tán cùng với họ hay không thì được cho biết là nhà chủ đã đi rồi". "Thế là tôi hoảng quá và phải nói với người quen của họ là tôi không thể ở đó được và tôi đã gọi điện cho một số người Việt để đến ở cùng nhau cho đỡ sợ". Ông Hoàng Minh Trung cho biết "theo luật lao động bên này thì chủ lao động giữ hộ chiếu và giấy tờ người lao động nên nay có thể người chủ đã mang đi hoặc thậm chí để lại thì cũng không biết họ để đâu" Ông Trung nói thêm là đa số những người tại đây tâm lý đã bắt đầu xuống cấp và có người khóc cả ngày và không ngủ được. Ông nói "hiện chỉ có điện vài giờ rồi lại mất và nay điện và khí đốt không còn nữa thì chắc chúng tôi sẽ phải kiếm củi khô để nấu cơm". Ông Trung cho biết một số phụ nữ làm việc ở miền nam Li Băng đã phải xuống hầm để tránh bom đạn. Ông nói "cộng đồng người Việt tại Beirut chỉ có khoảng hơn 100 người và chúng tôi kêu gọi chính phủ Việt Nam cũng như các tổ chức trong và ngoài nước giúp đỡ đưa chúng tôi ra khỏi Beirut". Chạy nạn Trung Đông Đây không phải là lần đầu tiên người Việt lao động tại vùng Trung Đông bị kẹt do xung đột. Cuộc chiến Vùng Vịnh hồi đầu thập niên 1990 với chiến dịch "Bão táp Sa mạc" đã khiến ít nhất 50 ngàn lao động Việt Nam phải rời Iraq. Khi xảy ra chiến sự hồi năm 1991 thì hàng chục ngàn lao động Việt Nam không có cách nào liên lạc với gia đình ngoài thư viết tay bởi điện thoại lúc đó bị cắt và thời gian đó Internet cũng chưa phổ biến. Trong một số trường hợp thư người gửi phải vài tháng mới tới được Việt Nam. Hơn 50 ngàn lao động Việt Nam đã rời Iraq bằng nhiều phương tiện khác nhau, kể cả đi bộ, xe buýt và ở lều trại tị nạn. Họ đi qua nhiều nước khác nhau như Jordan, Iran và cuối cùng cũng đã về tới Việt Nam bằng máy bay do Liên Hiệp Quốc bảo trợ với một chặng đường kéo dài vài tháng. Một số nước có người lao động tại Iraq, thậm chí là các nước đang phát triển, hồi đó đã dùng máy bay chở công dân của họ về nước trước khi xung đột xảy ra. Quí vị có thể giúp gì cho cộng đồng người Việt tại Li Băng và quí vị có kinh nghiệm gì trong đợt chạy nạn tại Iraq trong cuộc chiến Vùng Vịnh xin mời góp ý tại vietnamese@bbc.co.uk ====================================Phản hồi của Đại Sứ Quán Việt Nam tại Ai Cập Trần Việt Tú, SQ VN tại Ai CậpTôi là người được nêu tên trong bài. Trước hết, tôi khẳng định đại sứ quán được Bộ Ngoại giao chỉ thị làm mọi việc để giúp người Việt ở Libăng. Nhiều hoạt động đang được phối hợp. Trước hết phải xác định được nơi sinh sống và cách liên lạc với hàng trăm người lao động sống riêng lẻ. Chúng tôi đã đề nghị người Việt liên hệ với nhau, thông báo cho sứ quán và truyền nhau những thông tin. Trong thời gian qua, tôi chưa nói chuyện với người cung cấp tin cho BBC. Nếu phối hợp với chúng tôi sẽ được hoan nghênh. Nhiều thông tin trong bài là không chính xác. Những tin về hồi hương lao động VN tại Irac hoàn toàn sai lạc. VN đã phối hợp rất tốt, có kế hoạch với IOM đưa 16.000 lao động về nước an toàn. Đề nghị BBC kiểm tra lại thông tin nhận được để khỏi gâyxáo trộn lúc này. Mọi người Việt sống ở bất cứ đâu đều là người Việt và được Chính phủ quan tâm. Tuy nhiên không thể giải quyết ngay những khó khăn hình thành từ những năm trước. Philippines, Sri Lanca...với số lượng lao động cao hơn VN hàng trăm lần cũng đang ... (thư không dấu) vì đều là những nước nhiều khó khăn. Những nỗ lực của VN vẫn đang tiếp tục. ============================= Manh, TPHCMXin chúc mừng những công dân Việt Nam về tới VN an toàn. Tôi thiết nghĩ công lao lớn đó các anh chị không thể quên thuộc về các anh chị em trong đài Việt Ngữ BBC và hàng chục thính giả khác đã đồng lòng lên tiếng đấu tranh cho việc này. Đây lại là 1 lẫn nữa cho thất sức mạnh của người dân và sự thành công trong chiến dịch tuyên truyền vận động của BBC. Tôi thành thật chúc mừng thắng lợi của chúng ta và trân trọng cảm ơn. Không tênGần đây có nhiều người đặt câu hỏi :" Nước Việt Nam ta nhỏ hay không nhỏ". Tôi thấy thế này: Nước Việt Nam ta nhỏ, vì nếu là một nước lớn thì họ sẽ phản ứng rất nhanh nhạy và mạnh mẽ khi tính mạng của công dân họ bị đe dọa. Còn nước ta thì sao? Vụ 8 ngư dân VN bị TQ bắn chết và còn vu cho là hải tặc mà chính phủ VN có làm gì đâu. Đã thế mấy cậu thanh niên trên box Thảo luận TTVN định biểu tình ôn hoà trước cổng đại sứ quán TQ tại HN thì bị công an ra ngăn cản, box Thảo luận của thanh niên học sinh TTVN cũng bị chính quyền xoá sổ luôn. Đúng là chính phủ chỉ được cái khôn nhà dại chợ. Sao ngoại bang giết công dân của mình thì không làm mạnh đi, chỉ được ăn hiếp bọn thanh niên tụi tui là tài tình. Nguyễn Khải MinhTrong lúc chiến cuộc ở Lebanon xảy ra quá bất thường và phức tạp như phản ánh qua báo chí hiện nay, thì ý kiến của vị độc giả Phạm Anh ở bên Mỹ thật là một an ủi lớn cho những ai có thân nhân đang sống trong thành phố Beirut bị Israel tấn công. Nhưng tôi vẫn nghĩ rằng những gì trước kia ông từng cộng tác với tổ chức IOM khi giải quyết dân tị nạn ở Nam Sudan trong nội chiến, những liên hệ của ông với đại lãnh sự quán VN ở Cairo, cũng như ông đã từng đến Beruit tiếp cận với đồng hương, không thể căn cứ và so sánh để phê phán mọi ý kiến khác trên diễn đàn này là " thổi phồng tính nghiêm trọng của những sự việc đang xảy ra" . Chẳng lẽ hiện nay báo chí VN cũng đang thổi phồng khi viết rằng "Trước tình hình chiến sự diễn biến phức tạp ở Lebanon, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện yêu cầu Bộ Ngoại giao chủ động hướng dẫn, giúp đỡ công dân Việt Nam tại Lebanon về thủ tục lãnh sự và vật chất (nếu cần thiết) để họ nhanh chóng rời khỏi khu vực chiến sự, trở về nước an toàn", và thuật lại lời của một đồng bào : "Nhà tôi ở cách khu vực thường xuyên bị Israel đánh bom chỉ 1- 2 km. Mỗi khi những cuộc không kích bắt đầu, chúng tôi nghe rõ những tiếng nổ rất lớn như sát ngay bên cạnh. Nhà cửa, mặt đất rung chuyển như có động đất, các cửa va đập mạnh, cửa kính trong nhà còn bị vỡ nát. Do đó, ban ngày, chỉ khi không nghe thấy tiếng máy bay hay tiếng nổ chúng tôi mới dám chui ra khỏi hầm trú ẩn. Còn ban đêm thì buộc phải ngủ dưới hầm ." Tuy cũng có người nói khác : " Chỗ tôi ở, mọi người vẫn ăn, ở, đi lại, làm việc bình thường. Có người còn đi tập thể dục buổi sáng", nhưng cuối cùng vẫn kết luận "Thực lòng tôi cũng muốn về. Nhưng hiện nay về cũng sợ lắm bởi Israel ném bom các cửa ngõ ra vào đất nước Libăng". Ngoài chuyện bom đạn ra còn phải lưu ý đến những sinh hoạt khác như : "Khoảng 400 phụ nữ Sri Lanka chen chúc trong văn phòng sứ quán nước này ở Beirut. Hàng ngày, đại sứ Amanul Farouque phải đi khắp các cửa hàng để mua bánh mỳ cho họ". Vậy thì những người VN sống ở đó bơ vơ không tổ chức sẽ lạc lõng đói khát, bất ổn thế nào ? Theo tài liệu trên internet tôi thấy nước Lebanon chỉ lớn gần 4 lần thành phố HCM, xe chạy với vận tốc trung bình từ hai đầu biên giới xa nhất chỉ mất khoảng 4 giờ đồng hồ, vậy thì thành phố Beirut mà đồng bào Việt đang bị kẹt, có khoảng cách an toàn hay không khi cho rằng Israel chỉ tấn công khu này, mà không tấn công khu kia, vậy nếu như lực lượng Hezbollah dồn vào những khu gọi là "an toàn" này thì Israel có chịu để yên? Ai cũng đã biết chỗ trú quân của LHQ mà bom đạn cũng không kiêng nể, thì chỗ mà đa số dân bản xứ đã bỏ chạy chỉ chừa lại những kẻ làm công còn có thể an toàn được chăng ? Và thưa ông Phạm Anh, cũng trên báo VN cho biết : "Phóng viên TTXVN tại Cairo, ông Văn Lịch, cho biết Israel có cảnh báo trước điểm nào sẽ đánh bom, nhưng thực tế không phải chỗ nào cũng được báo trước và cũng có nơi báo xong thì đã ném bom rồi, nên việc đi lại là rất không an toàn." vậy ai là người đưa ra những ý kiến trung thực để bà con mình lo liệu? Người thực tế và khôn ngoan trước bất trắc của bom đạn không thể coi mạng sống rẻ hơn "những công việc làm với thu nhập ổn định mà sau này có thể sẽ khó có lại được.”, và ai không muốn đi là quyền của họ, nhưng lo giúp đỡ, bảo vệ an toàn của đồng bào là bổn phận của sứ quán VN liên hệ và chính phủ VN. Tôi không ngờ trước những lên tiếng đòi chính quyền VN phải mau chóng tìm biện pháp giúp đồng bào, trong khi các quốc gia khác bất kể giàu nghèo, nhiều hay ít kiều dân ở đấy đã bằng mọi cách sốt sắng lo cho dân của họ, không chần chờ đến sự tiếp tay của IOM thì ông Phạm Anh lại phê phán đã "lợi dụng việc này để mắng mỏ lăng mạ một cách bất chính." Theo tôi "mắng mỏ lăng mạ" một tập đoàn đảng trị, cướp đoạt nhân quyền, ngoài nước thì lơ là, vô cảm với người dân sống tha phương cầu thực, trong nước thì sa lầy giáo dục, băng hoại văn hóa, hành chánh thối nát, tham nhũng tràn lan, kinh tế trì trệ, tương lai mang gánh nặng lệ thuộc quá nhiều những nguồn vốn vay mượn nước ngoài .....thì không thể lên án là "bất chính" . Hg, PhápLá lành đùm lá rách - Đã hơn hai thập niên,hàng triệu người Việt Nam vượt biển sống sót được là nhờ những sự đùm bọc của cộng đồng quốc tế và cac hội đoàn nhân đạo . Cho đến bây giờ,với sự hiện diện của hơn hai triệu người VN tại thế giới cùng với sự thành tựu tuyệt vời về mọi mặt chúng ta không thể nào thờ ơ trước việc dưới 200 người VN lao động đang bị nạn tại Lebanon mà chính phủ Cộng Sản không làm được việc gì cho họ. Nguyễn KiểuChẳng phải chỉ có việc di tản dân Việt Nam ở chiến cuộc Trung Đông như hiện nay những người cai trị dân mới phó thác cho tổ chức IOM, mà trên báo hôm nay, Vnexpress.net còn cho thấy ngay cả xương cốt liệt sĩ "sinh Bắc tử Nam" trong nội chiến trước đây nhà nước cũng không tận tình lo, khiến cho một cựu chiến binh 4/4 sống rất chật vật ở Hà Tây từ 13 năm nay cứ lâu lâu gom được chút tiền trợ cấp thương tật, thì lại "trốn vợ" tìm về các chiến địa xưa ở miền Trung để kiếm hài cốt bạn bè cùng đơn vị. Cho đến nay ông ta và một số đồng đội tự nguyện đã tìm được cả trăm cốt liệt sĩ, trong số đó có 71 hài cốt xác định được tên tuổi nguyên quán để chuyển dùm về những thân nhân. Đấy liệt sĩ của đảng mà sau 31 năm thống nhất đất nước còn bị lăn lóc gió sương như thế, thì trách gì họ không quan tâm đến dân VN lao động nước ngoài trong vùng lửa đạn ở Li Băng. Tôi mong là IOM sẽ giúp được tất cả công dân các nước đến vùng an toàn kịp thời, và sẽ nhận được lời tri ân vô cùng nồng hậu của đảng, nhà nước, và nhân dân VN, cũng như đồng chí thương binh kể trên thế nào cũng nhận được giấy khen đã biết làm gì cho tổ quốc hôm nay. NL, Ba LanTôi thấy cả nước VN vẫn bình tĩnh tự tin lắm! Chỉ biết chờ xin ý kiến cấp trên!!! Như tôi biết người dân Balan đã di tản hết về tới Balan cách đây một tuần vào ngày 19-07. Bây giờ điện thoại bị cắt rồi thì người công dân VN liên lạc với nhau ra sao! Chắc chắn vụ này phải xem lại bộ Ngoại giao. Trước mắt thoát khỏi vùng chiến sự là điều cần làm ngay. Nhưng chưa thấy đường dây nóng lập ra để có kênh thông tin. Chuyện di dân 200 người là không nhiều. Việc di tản công dân Việt Nam ra khỏi vùng chiến sự là lương tâm của chính phủ. Như phát biểu của ông Trần Việt Tú tôi thấy quá chủ quan " Philippines, Sri Lanka...với số lượng lao động cao hơn VN hàng trăm lần cũng đang ... (thư không dấu) vì đều là những nước nhiều khó khăn". Chắc là chờ cho các quốc gia khác di tản hết thì mình mới di tản để chứng tỏ "mọi người sao tôi làm vậy" sau này người di tản không trách nhà nước. Thật đáng thương. Ẩn danhXấu hổ vì 84 triệu dân trong xứ, 3 triệu ở ngoài, mà chẳng làm gì được cho 200 khúc ruột thừa ngàn dặm, mà chỉ đùn đẩy, bán trách nhiệm, giao lại cho cơ quan IOM xử lý. Được thì kể công, không xong thì đổ thừa. IOM họ phải lo cho hàng triệu người đang muốn di tản, kể cả dân bản xứ, đâu thể tập trung lo cho dân Việt được, hơn nữa chưa chắc họ có thông dịch viên tại chỗ, rồi không thể lo cho từng người Việt như trả tiền taxi cho họ chạy lại nơi tập trung. Nếu chính phủ VN làm như chính phủ Phi thì mọi việc đã xong từ tuần trước. Chỉ cần cho biết địa điểm tập trung - như Phi thì chọn một nhà thờ lớn tại Beirut - để người lao động Việt nào muốn về nước thì gọi taxi lại đó, tiền do chính phủ trả, hoặc nếu không biết cách gọi thì nhân viên chính phủ gọi dùm. Sau đó thuê xe buýt chở qua sân bay Damascus bên Syria, cách đó 3-4 giờ chạy xe, y chang như kiểu chính phủ Phi làm cho dân họ. Khi ra khỏi vùng nguy hiểm rồi thì từ từ mua vé cho người lao động Việt về nước, không gấp, từ từ thì mua được vé rẻ, nếu ai bị mất hộ chiếu thì cấp ngay tại chỗ cho họ, hay gởi Express từ Việt Nam qua. Ai từng sống trong các trại tị nạn do IOM quản lý rồi thì hiểu nhiều. Các nhân viên rất tốt, nhưng họ không thể uyển chuyển trong nhiều việc, như ai không ăn được thì nhịn đói, chứ họ đâu thể đặc biệt ra tiền gọi món ăn khác. Nơi IOM tập trung người tị nạn thì thường hết sức đông đúc, chỉ việc đi vệ sinh mà thôi đã là vô cùng kinh khủng. Các việc này, phải có người Việt với nhau làm thì mới xong việc. IOM cùng lắm sẽ cho biết địa điểm tập trung, mà như vậy họ lại không thể ưu tiên cho dân Việt mà phải theo kiểu "ai đến trước đi trước" (first come first served), mà dân VIệt thì làm sao biết cách gọi xe chở đến địa điểm đó, hoặc có đủ tiền trả taxi hay không, nếu xui có khi lại rơi vào tay kẻ xấu lợi dụng không chừng, lúc đến rồi thì hầu như chắc chắn phải sắp hàng chờ theo sau hàng ngàn, chục ngàn người khác, có thể bị lạc với nhau, không biết tiếng nói để giao dịch, thật khó khăn muôn phần. Bất cứ việc gì IOM có thể làm cho dân Việt, thì chính phủ Việt Nam có thể làm tốt hơn, mau lẹ hơn, trong khi lại giảm bớt gánh nặng cho IOM. Lúc này thì đã muộn, chính phủ VN đã đùn đẩy cho IOM rồi, nên chỉ còn cách hy vọng mọi việc sẽ suôn sẻ, nếu không thì kỳ này chính phủ Việt Nam sẽ bị dân chúng trong và ngoài nước nguyền rủa thậm tệ, ông Thủ tướng mới của Việt Nam coi chừng bị họa lây. Phan Thanh, Cần ThơGửi ông Minh Hà nội, Quang Anh Tiệp Khắc, TUVN Cao Hùng Đài Loan. Tôi đọc bài nói về tình hình của dân Việt Nam kêu cứu tại Li Băng của BBC, rồi qua liền VNexpress.net, báo Tuổi trẽ, Sài Gòn Giải Phóng, báo Công An TP HCM, báo Thanh Niên, báo Nhân Dân, đâu có thấy họ đăng cái gì đâu. Nói thiệt không nhờ BBC lên báo phỏng vấn anh Trung bên Li Băng, đăng luôn thái độ và cách làm việc của Sứ Quán VN tại Ai Cập, tôi bảo đảm vụ này chìm xuồng lâu rồi. Mai, HKTôi thấy phản ứng thật nhanh của người Việt khắp mọi nơi trong vụ nầy thật cần thiết. Cho dù vì nhanh quá nên đôi khi (có thể) không được chính xác! Điều nầy báo cho ông nhà nước biết đây là thời đại tin học, các ông còn muốn giữ thái độ ù lì hoặc làm ngơ cũng không được nữa! Cỗ máy chạy chậm hoặc không chịu nổ thì tích tắc cả thế giới đều hay. Các quan không muốn bị nêu tên thì phải quan tâm đến mọi việc. Có như vậy may đâu dân mình mới đỡ khổ . NVN, USABây giờ là vừa quá 1 giờ trưa miền Đông Hoa kỳ ngày 24/7 bên VN đã qua ngày 25/7, nhưng tại website Bộ ngoại giao VN http://www.mofa.gov.vn/vi/ vẫn không thấy đăng chi tiết nào về bất cứ giải pháp di tản nào cho dân Việt. Cũng không thấy tin tức cập nhật về tình hình chiến sự, tình hình cell phone, hoặc các kế hoạch đã đang và sẽ được thực hiện để mang đồng bào ra khỏi vùng lửa đạn. Bên website của Bộ Ngoại giao Phi Luật Tân http://www.dfa.gov.ph/ , phần Advisory chạy ngang ngay trên cùng, ghi là tất cả cell phones ở Lebanon đã bị ngưng trệ, nên nếu thân nhân từ VN gọi cho cell phones bên đó mà không thấy trả lời thì hãy bình tĩnh (không có nghĩa thân nhân đã gặp nạn). Bên website của VN thì thay vào các tin mọi người đang quan tâm là các bản tin khoe khoang về "tăng tốc các khu kinh tế", "công nghiệp nội dung số", "phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất", hoàn toàn không liên quan trực tiếp gì đến Ngoại giao cả. Phía gần giữa trang thì có "thông báo của Bộ Ngoại giao" nhưng chỉ có các lời nói chung chung kêu gọi kiều dân VN bên Lebanon di tản, hoặc gọi cho tòa đại sứ VN bên Cairo để lại tên, địa chỉ... rồi thôi, ở đó chờ. Ai lại không biết nên di tản, nhưng bằng cách nào, ở đâu, khi nào? tnvnSức mạnh của truyền thông và của dư luận là rất lớn. Thử hỏi nếu BBC tiếng Việt cùng các báo trong nước không tích cực thông tin, các bạn đọc không nêu ý kiến lên đây thì làm sao chính phủ VN chịu phản ứng, hay là số phận người VN ở Libăng sẽ lại khốn khổ như số phận hàng chục ngàn kiều bào ta tại Iraq khi cuộc chiến vùng vịnh xảy ra vào những năm 1990? Tiếng nói của một người chẳng là gì cả, chỉ là vô vọng, nhưng nhiều người nói thì mọi việc sẽ khác. Chỉ trích cũng có tác dụng tích cực và thiết thực của nó, phải không các bác? Điều mà tôi nhận thấy khi sống ở nước ngoài là sứ quán VN rất vô trách nhiệm, họ chỉ "tích cực" trong việc làm tiền đối với bà con đi buôn bán thôi. Tôi chưa bao giờ nghe bạn bè hay người quen nói tử tế về các ngài ở sứ quán, chỉ toàn nghe xưng hô kiểu " mấy lão sứ đó" này nọ thôi. Không nêu tênXin nói thẳng, trừ khi ông Thủ tướng đích thân gọi điện thoại đến Đại sứ tại Hà Nội của các nước G8 và các nước trong vùng để khẩn nguyện họ giúp đỡ, vụ này đừng hòng có kết quả. Nếu bạn Trần Minh Thu, Hà Nội cho phép tôi khuyên bạn 1 câu, thì bạn nên liên lạc với người nhà bên đó kêu họ lập tức bỏ của chạy lấy người, van nài người xung quanh nhờ họ giúp, hoặc bạn viết một thư bằng tiếng Anh (nếu không rành bạn nên nhờ người giúp) rồi fax hoặc email hoặc đọc cho người nhà bạn ghi lại (nếu họ không biết tiếng Anh), trong đó bạn ghi rõ nếu ai (cơ quan, hãng máy bay, tàu thủy, v.v...) đem được người nhà bạn an toàn về nước thì bạn sẽ trả họ bao nhiêu tiền (cho là 10 ngàn USD, vào lúc này không thể kèo cựa trả giá), nên ghi số điện thoại, email, fax của bạn để người đó liên lạc. Bạn đừng lo không có tiền trả. Một khi thân nhân bạn về nước, kể lại câu chuyện trên các báo chí nước ngoài, thì Việt kiều khắp thế giới sẽ gởi tiền về giúp bạn trả, hoặc sẽ trả trực tiếp cho người, cơ quan, hãng máy bay hoặc tàu thủy nào đã giúp thân nhân bạn. Thẳng TiếnCác ngài chỉ biết căm thù chế độ, bất mãn với tổ quốc rồi đụng việc gì cũng lên án nhà nước vung lên cho hả dạ. Phải biết nghệ thuật lãnh đạo đất nước là linh động, không thể vội vã, mắc sơ hở như việc cá nhân. Các lãnh đạo đảng và nhà nước rất hiểu rõ tình thế, biết chỗ nào ở Li Băng bất ổn, chỗ nào ở Beruit bom đạn không lan tới, cho nên chưa vội di tản đồng bào mình ở đấy. Lúc cần thiết đồng bào ta sẽ được giúp trở về an toàn với gia đình và dân tộc, khi ấy các ngài nhớ bưng tai bịt mắt để đừng nghe, đừng chứng kiến cả dân tộc hô vang mừng thành quả của đất nước giải cứu các nạn nhân chiến cuộc ở Trung Đông. Đừng đòi hỏi tổ quốc phải làm gì cho mình, mà chính mình phải lo cho bản thân và ý thức góp công cho tổ quốc. TLHTÔi, thấy bác Trần minh Thu mừng vui, mà chúng tôi - dân đen góp thêm tiếng nói - cũng mừng theo, cảm động vô cùng. Phải chăng người cùng khổ nên dễ thấu hiểu nhau. Bác cảm ơn đài BBC là đúng rồi, còn những người lên tiếng (có khi được xem là hay bới móc) không dám nhận đâu bác nhé. Mong tất cả người Việt, người thân bác về nhà an toàn. Thẳng TiếnCác ngài chỉ biết căm thù chế độ, bất mãn với tổ quốc rồi đụng việc gì cũng lên án nhà nước vung lên cho hả dạ . Phải biết nghệ thuật lãnh đạo đất nước là linh đông, không thể vội vã, mắc sơ hở như việc cá nhân, các lãnh đạo đảng và nhà nước rất hiểu rõ tình thế, biết chỗ nào ở Li Băng bất ổn, chỗ nào ở Beruit bom đạn không lan tới, cho nên chưa vội di tản đồng bào mình ở đấy. Lúc cần thiết đồng bào ta sẽ được giúp trở về an toàn với gia đình và dân tộc, khi ấy các ngài nhớ bưng tai bịt mắt để đừng nghe, đừng chứng kiến cả dân tộc hô vang mừng thành quả của đất nước giải cứu các nạn nhân chiến cuộc ở Trung Đông . Đừng đòi hỏi tổ quốc phải làm gì cho mình, mà chính mình phải lo cho bản thân và ý thức góp công cho tổ quốc . Trần Minh Thu, Hà NộiTôi là người nhà của một số lao động đang sinh sống và làm việc ở Libăng xin thay mặt tất cả các gia đình có con em ở Libăng gửi tới ban Việt ngữ đài BBC cùng toàn thể các bạn đọc gần xa trên khắp năm châu lời cảm ơn sâu sắc nhất. Các bạn đã góp tiếng nói từ trái tim và lòng nhân ái bao la, thể hiện rõ tình đoàn kết tương thân tương ái. Các bạn đã góp phần quyết định tác động tới chính phủ VN để họ ra tay cứu giúp chồng con tôi, các anh chị của tôi có tia hy vọng được thoát ra khỏi sự nguy hiểm của bom rơi đạn lạc đang từng ngày từng giờ đe dọa sự sống còn của họ. Suốt 13 ngày qua họ đã chờ đợi mỏi mòn và để rồi gần như rơi vào tuiyệt vọng để chỉ còn biết khóc và thả trôi cho số phận. Bản thân tôi và các gia đình có con em ở Libăng cũng chỉ còn có biết ngày đêm cầu Trời khấn Phật phù hộ sau bao ngày lặn lội kiếm tìm sự cứu giúp của các cơ quan trong nước. Đi đến đâu hay gọi điện đến đâu chúng tôi cũng chỉ nhận được trả lời là: "Các quan chức đi vắng" hoặc là: "Chưa có kế hoạch cụ thể hoặc là rất khó khăn". Nhưng thật là điều kỳ diệu, sau khi có tiếng nói của các bạn thì ngày hôm nay tất cả các gia đình có thân nhân ở Libăng và cộng đồng người Việt ở Libăng đã như được tiếp thêm sinh lực sống và niềm hy vọng khi lời kêu cứu của họ đã được chính tân Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thấu nghe. Ông đã ra công điện khẩn tới các ban ngành yêu cầu họ phải lên kế hoạch hành động cụ thể để cứu giúp cộng đồng người Việt được đi sơ tán và bảo đảm an toàn tính mạng của công dân VN tại Libăng. Một lần nữa xin được gửi tới các bạn trên khắp năm châu và đặc biệt là ban Việt ngữ của BBC lòng biết ơn sâu nặng nhất. Xin chân thành cảm tạ. Bs Lam, Sài GònThật khổ cho con dân xứ Việt, sanh ra mang dòng máu Việt nam là đã thấy khổ rồi. Đại Sứ quán và chính phủ việt Nam chỉ la làng để nhân dân và quốc tế nói họ có quan tâm thôi. Chứ có việc gì lớn lao đâu di chuyển có 200, cho là 500 đi nữa, có gì là khó đâu, có tiền thì thuê một chiếc máy bay đến chở họ về, không tiền thì chạy năn nỉ LHQ hay các cường quốc Anh,Mỹ, Canada... nhờ họ di chuyển, rồi chính phủ trả tiền, hay di chuyển dân sang các nước lân cận... thiếu gì cách làm, chỉ cần có cái tâm là xong thôi. Cũng có thể Ông Đại Sứ cũng lo lắm chứ nhưng một mình ông ấy làm gì được, chính phủ phải chỉ đạo chứ. Nguyễn Trung, TP HCMBáo Tuổi Trẻ thật mỉa mai khi một mặt đưa tin chính quyền VN đang chỉ đạo và chỉ đạo thì mặt khác đưa tin đích thân tổng thống Phi đã ra phi trường đón hơn 200 kiều dân Phi về nước. Họ lo cho dân họ sao mà thấy đơn giản chứ đâu có phức tạp ngồi chờ chỉ đạo như báo mìh đưa tin. Nếu chính quyền VN chưa có kinh nghiệm di tản thì sao không nhờ chính phủ Phi tư vấn vì cùng khối Asean với nhau mà. Nếu chỉ có 200 kiều dân tại Libăng mà cũng không lo nổi thì kiều dân VN trên khắp thế giới hằng triệu người liệu có nên tin vào chỗ dựa nhà nước VN không? Ẩn danhLời chú thích trong tấm hình kèm theo bài này ghi rõ: "Tàu chiến nước lớn cho công dân nước nhỏ đi nhờ khi có ngoại giao can thiệp". Chính phủ VN nếu có 1% tinh thần trách nhiệm thì chỉ cần gọi điện thoại cho Ông/Bà Đại sứ Mỹ, Anh, Pháp, Đức, v.v... nói chung là tất cả tòa đại sứ tại VN và khẩn nguyện họ giúp đỡ. Họ sẽ có cách liên lạc với chính phủ nước họ và nếu về ngoại giao không có gì khúc mắc thi họ sẽ cho biết phương cách (máy bay loại nào, hoặc tàu chiến, hoặc xe), thời gian, địa điểm, để VN thông báo cho kiều bào tại Lebanon đi đến đó để được di tản. Cho dù họ tính tiền máy bay, tàu, xe giá mắc cắt cổ thì lúc đó chính phủ VN lập 1 quỹ công khai tài chánh rồi kêu gọi Việt kiều đóng góp, đừng nói vài ngàn USD/người, cho dù 10 ngàn USD/người cho 200 người tức là 2 triệu đô thì VIệt kiều cũng sẽ đóng góp mau chóng. Đây là chưa nói quỹ đen 16 triệu USD (đây là số công bố, sự thật và số tiền đã xài chắc chắn cao hơn hàng trăm lần) đâu rồi? Chuyện kêu gọi giúp đỡ vì lý do nhân đạo như vậy không làm thiệt hại uy tín quốc gia gì cả, mà cho dù có đi nữa thì cũng đáng. TTVNTin mới nhất cho hay chính phủ Philippines đã chi tiền hơn 2 triệu đôla để đưa 2 ngàn người dân của họ từ Libăng về nước an toàn. Phát ngôn viên của bà tổng thống Arroyo nói :" Lợi ích và sự an toàn của lao động của chúng ta tại nước ngoài và giá trị của con người là trên hết". Đích thân bà tổng thống đã đón những người trở về và nói "Các bạn đích thực là những người hùng bởi giúp đỡ gia đình và đất nước khi làm việc tại nước ngoài". Còn chính phủ VN thì làm được cái gì ? Ở Philippines, nếu bà tổng thống không tử tế với công dân thì bà sẽ bị dân chúng và các đảng đối lập chỉ trích, đảng của bà sẽ sụt uy tín và không giành được sự ủng hộ cũng như phiếu bầu trong đợt bầu cử sắp tới. Còn ở cái nước CHXHCN VN thì dân có bao giờ được bầu cử thực chất đâu mà? Vince Trần, DubaiCác bạn cũng nên hiểu Đảng và Nhà Nước đang phải khắc phục tiêu cực để đương đầu với những vấn đề trọng đại hơn như quyết tâm đánh tham nhũng và chuẩn bị vào WTO. Vài trăm dân xuất khẩu lao động ở một xứ xa xôi như Li_Băng đã có Lãnh Sự Quán lân cận lo. Trong những cuộc di tản cấp bách như thế này nước nào cũng tận dụng phương tiện quân đội, chứ không thể chờ đợi hàng không dân dụng được. “Cứu người như cứu lửa” mà. Mình thấy đề nghị xử dụng VN Airline không thực tế lắm vì chúng ta không có nhiều máy bay. Hơn nữa sẽ gây xáo trộn lịch trình bay đã có sẵn. Do đó xử dụng tàu chiến của QĐND VN là hợp lý nhất. Một Soái Hạm cỡ Phạm Ngũ Lão, HQ-01 dài 94m (tàu Mỹ để lại) hay HQ-09, HQ-10, HQ-15, HQ-17 dài 82m (tàu Nga viện trợ từ thập niên 80’s) dư sức để di tản hàng mấy ngàn người mỗi chiếc. Đặc biệt mùa này biển đang rất êm ả. Cứ so sánh các tàu chiến này với những chiếc thuyền mong manh dài không quá 20m (chứa hàng trăm người) dân Việt đã dùng để vượt biển tìm tự do trước đây mà xem. Chẳng lẽ những tàu chiến của HQVN chỉ để cặp bến, hay neo muôn năm làm kiểng hay sao? Với vận tốc trung bình 25 hải lý/giờ (tối đa 29 hải lý), ước tính mất từ một tuần đến 10 ngày là tới bất cứ cảng nào của Li-Băng. Anh Trần Việt Tú và ĐSQ còn chờ gì nữa mà không gởi ngay một Email cho QĐND? Hôm nay là ngày 24 Tháng Bảy. Chúng ta hãy bắt đầu đếm từng ngày, cầu nguyện cho VK đang kẹt ở Li-Băng và chờ chuyến hải hành lịch sử. Nguyễn Thiện, Sài GònVai trò của Đại Sứ Quán Việt Nam? Tôi rất bất bình với thái độ của Ngài Đại Sứ Việt Nam tại Ai Cập! Tự hỏi vai trò ngọai giao để xin hỗ trợ từ những nước có điều kiện hơn của Ngài như thế nào? Tự hỏi nếu trong hàng trăm sinh linh người Việt ta tại Lebanon có con cái hay gia đình của Ngài? Liệu Ngài có đưa ra lý do để trì hoãn vai trò giúp đỡ hỗ trợ hay không? Trung, Hà NộiThật quá vô trách nhiệm và thiếu tình người đối với tính mạng đồng bào ta ở nước ngoài, rõ ràng Đại Sứ Quán Việt Nam tại Cairo đã hành động quá nguyên tắc mà quên đi các yếu tố nhân bản. Tôi tin rằng họ cũng đã có các động thái trách nhiệm như xin chỉ thị từ Bộ Ngoại Giao hay Uỷ ban Người Việt Nam ở nước ngoài, nhưng vấn đề là những người Việt Nam ở Lebanon không thuộc quyền quản lý của ĐSQ Việt Nam ở Ai Cập cho nên khi tiếp nhận thông tin trên thì chắc hẳn họ sẽ nghĩ rằng, cái này không thuộc phạm vi trách nhiệm của chúng tôi. Do vậy việc ông Hoàng Minh Trung nhận được phản hồi đại loại như “ hãy giữ thông tin với chúng tôi, chúng tôi sẽ có động thái” nhưng chờ mãi không thấy hành động tiếp theo, hay “tất cả người Việ! t nên ở lại Beyrut, đừng di chuyển mà hãy đùm bọc lẫn nhau”, cũng là điều dễ hiểu. Chúng tôi yêu cầu Chính phủ phải sớm có biện pháp kịp thời đối với bà con kiều bào ở Lebanon để tránh được tình trạng bom đạn này càng sớm càng tốt. Huy Đoan, Sài GònTrước tình cảnh những người Việt đang bị kẹt tại Li Băng. Không có được sự giúp đỡ từ phía chính phủ, mặc dù họ luôn kêu gọi đồng bào hải ngoại luôn hướng về Vn. Họ không có một công hàm ngoại giao nào để giúp đõ người dân. Là một người Việ Nam tôi rất đau xót trước thảm cảnh này. Tôi kính mong các cơ quan, tổ chức thiện nguyện hãy góp một tay giúp đỡ đồng bào mình.Đây là hành động thiết thực chúng ta nên làm.Bởi vì người lao dộng Vn luôn bị bỏ rơi, dù trong hay ngoài nước khi có chuyện xảy ra. Đó là sự thật.Kính mong các tổ chức Thiện Nguyện hãy giúp đõ đồng bào chúng ta. Phong, Sydney, AustraliaQua BBC, ông Hoàng Minh Trung nói rằng đã liên lạc với ĐSQ tại Cairo, nhưng theo ông Tú, thì ông chưa nói chuyện với ông Hoàng! Vậy thì thật hư như thế nào? Dù sao đi nữa, sự kiện đang xảy ra đòi hỏi hành động cấp bách, vì nó có nguy cơ sống chết trong đó. Ngoài ra đó còn là thể diện của 1 nước, và hơn hết là bổn phận của nhà nước đối với công dân họ. Không nên để yếu tố tốn kém xen vào quá trình cứu giải. Đa số dân của các nước đang được nước họ cứu giải đều là gốc Libang chứ không phải gốc bản xứ. Vậy mà các nước đó vẫn không để bất cứ rào cản nào đứng trên quá trình giải nguy cho công dân họ huống chi những người VN đang kêu cứu lại là đồng bào ruột thịt. Hy vọng sứ quán VN tại Cairo tuyên bố những nỗ lực cụ thể đang được tiến hành để người dân trong và ngoài nước hiểu được thật trạng như thế nào mà đóng góp thêm ý kiến. News, Hà Nội, VNTôi nghĩ, chính phủ đừng giải thích gì nhiều, hãy thể hiện sự quan tâm của mình với đồng bào bằng hành động. Nếu không có tiền hãy kêu gọi tài trợ, nhân dân Việt Nam trong nước và kiều bào trên toàn thế gới sẵn sàng giúp đỡ những người đang gặp nạn. Sáng nay đọc tin tức tôi thấy thủ đô Beirut đã bị san bằng, không biết những người Việt bị mắc kẹt ở đó có còn cơ hội nhận sự giúp đỡ của chúng ta không khi mà chính phủ cứ họp, bàn, tìm giải pháp... như hiện nay. Phạm Việt Trung, HamburgDân việt không khỏi xót xa và lo ngại cho mạng sống của họ cũng như gia đình họ trong cơn khói lửa chiến tranh .Hiện nay, họ vẩn từng giờ , từng ngày chờ đợi sự cứu giúp từ bên ngoài , điển hình nhất là từ chính phủ Việt nam và Sứ Quán VN ở Cairo (Ai cập) , nơi tíếp cận gần nhât đối với họ, nhưng qua sự trả lời cũng như hồi âm trên diễn đàn BBC của chính ông Trần việt Tú đang làm Tham tán tại Cairo, thì chắc họ vẫn phải cố gắng chờ đợi tiếp tục , và cứ tiếp tục chờ đợi dài dài để chờ sự phối hợp cũa chính phủ Việt nam hiện nay. Hy vọng là sự chờ đợi ấy không gây sự tổn thất nhân mạng nào, nếu không thì chính quyền Việt nam bị mang tai tiếng lắm lắm. Cầu mong tất cả mọi người Việt nam ở Beirut đều được bình yên. Bửu Nguyễn, SingaporeThật đáng xấu hổ cho một chính phủ luôn mở miệng nói là của dân, do dân và vì dân! Qua những biến cố thế này mới biết "Đảng ta" "nhân đạo" thế nào. Còn các vị tại những đại sứ quán nước ngoài thì từ lâu đã "nổi tiếng" làm khó dễ để vòi tiền. Lưu học sinh chúng tôi đã mất tin tưởng hoàn toàn vào các vị đại diện ngoại giao này. Không thể trông chờ sự giúp đỡ nếu không có tiền cho các vị ấy. Thật khổ! Ẩn danhTôi cho rằng nếu chính phủ VN đưa toàn bộ dân VN đang trong tình cảnh trên đe dưới búa này về một cách ngoạn mục, thì cho dù tốn vài triệu đô (10 ngàn đô / người cho 200 người = 2 triệu đô) thì số tiền này cũng đáng, và không ai có thể trách cứ. Bùi Văn HảiNgay sau khi thành phố Beirut của Li Băng bị không lực Do Thái đánh bom lần đầu tiên cách nay khoảng 2 tuần lễ, có lẽ nghĩ ở đấy không có người Việt sống cho nên trên báo chí tôi đã thấy nhà nước VN mau mắn loan báo tìm mọi cách giúp đồng bào VN đang sống ở Libăng di tản. Thế mà cách nay hai ngày bộ ngoại giao VN còn chậm rãi cho biết "các bộ ngành hữu quan Việt Nam đang bàn biện pháp trợ giúp khoảng 300 người Việt ở Libăng sơ tán tới nơi an toàn khi tình hình đòi hỏi" . Chẳng lẽ những người Việt này là "lao động tự do đi theo diện bảo lãnh cá nhân hoặc du lịch, sang làm giúp việc cho cộng đồng Thiên Chúa giáo" như lời ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Phó cục trưởng Quản lý Lao động ngoài nước cho biết nên ông Đại sứ VN ở Ai Cập còn chờ xem chừng nà! o "các tổ chức quốc tế đưa tàu bè đến gom người của những nước không có sứ quán và đại diện ở Libăng, lúc đó sẽ tính"? Tôi không biết gì hơn là cầu mong những đồng bào Việt mình còn kẹt lại ở nơi đang bị bom đạn tàn phá sớm tự mình tìm ra lối thoát an toàn. Chiến tranh trước đây trên đất nước mình mà khi chạy giặc còn thấy bơ vơ, khó tìm ra nơi nương tựa, huống gì các bạn lạc lõng trên đất nước người giữa một thành phố hoang tàn đổ nát, và bom đạn các phe vẫn đang tiếp tục hủy diệt. Các bạn hãy bằng mọi cách tự cứu, đừng kỳ vọng ở các quan chức VN, dù ở Beruit mà có đại diện VN thì họ cũng chỉ là thành viên của một "nhà trẻ ở nước ngoài" mà thôi Dù sứ quán VN ở Ai Cập có sốt sắng lo cho các bạn, thì họ cũng phải lần lượt gõ cửa ít nhất là năm bẩy cửa ải hành chính của cơ chế hiện nay thì mới có quyết định cứu hay bỏ mặc. Cầu xin tình hình sớm ổn định, và cầu chúc các bạn an toàn trở về gia đình. Nguyễn Dung, Cần ThơCám ơn ông Trần Việt Tú đã có tinh thần trách nhiệm hồi đáp nhanh chóng. Tuy nhiên ông cần nâng cao hơn tinh thần đó bằng những thông tin cụ thể như ĐSQ đã liên hệ thuê tàu hoặc máy bay hay nhờ tổ chức nào giúp chưa?Ngày giờ nào phương tiện di chuyển đó sẽ có mặt ở đâu và chờ trong bảo lâu để đón công dân VN?, Đã liên lạc đươc với bao nhiêu Việt kiều tại Lebanon rồi?Những thông tin chi tiết này chứng tỏ rằng "Nhiều hoạt động đang được phối hợp". Xin đừng nói các thông tin này là bí mật quốc gia vì sợ Israel hay Hezbollah tấn công. Diễn đàn BBC là nơi lý tưởng để thông báo cho các kiều bào tại Lebanon. Quí vị kiều bào có thể liên lạc với ĐSQ: Vietnam Embassy in Egypt Add: 39, Jedda Street. Mohandessine - Cairo Tel: 335 1189; Fax: 336 8612 Code: 00-202 Chánh Đạt, Kiên GiangVấn đề người Việt đang bị kẹt tại Li băng. Tôi nghĩ rằng các nhà lãnh đạo CSVN phải có kế hoạch ngay để đưa dân mình ra khỏi vùng nguy hiểm, không nên chờ đợi ở một tổ chức bên ngoài. Nếu cần thì nên ngắt ra một tí ti nhỏ trong ngân sách tham nhũng của một quan chức cấp cao nào đó để gọi là tình tương thân tương ái với nhau, đồng thời cũng gây chút phước lành mà sau này đở được phần nào tội lỗi Hoang Ha, tp Hồ Chí MinhTôi không đồng ý với thư phúc đáp BBC của ông Trần Việt Tú. Trong những ngày dầu sôi lửa bỏng vừa qua tại Trung Đông, trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng của VN chưa hề có một thông báo , một kế hoạch nào của Bộ ngoại giao VN để tìm cách đưa ngươì VN ra khỏi Li Băng. Nếu có thì chúng ta ai cũng đã biết và thông báo tin mừng cho những đồng bào VN còn kẹt trong lửa đạn tại Li Băng biết thông qua internet và BBC việt ngữ. Bao giờ các ông sẽ đến cứu và kế hoạch như thế nào? Vấn đề này không có gì là bí mật quốc gia mà phải giấu diếm, họp bàn và không thông báo. Qua thư phúc đáp của ông, tôi thấy ông lo sợ bị khiển trách từ chính phủ và báo chí VN hơn là đề ra một kế hoạch cụ thể và cấp tốc để cứu chỉ có khoảng 100 ngươì Việt đang kẹt tại đây ! Ông nên nhớ là chỉ 100 ngươì chứ không phải hàng chục ngàn ngươì như các nước khác! Nhưng dù là nhiều ngàn ngươì hay một ngươì, sự quan tâm của chính phủ VN cũng là điều cần thiết và là trách nhiệm cùng lương tâm của con ngươì.Đừng làm cho công dân VN cảm thấy nhục khi thấy mình là ngươì VN vì những thái độ thờ ơ, thiếu tình ngươì, vô trách nhiệm của quí vị, coi cái ghế của mình quan trọng hơn mạng sống của đồng bào, những ngươì mà dù ít, dù nhiều cũng đã góp một phần vào ngân quỹ của chính phủ đang bị tham nhũng đục khoét của quí vị. Hãy cứu gấp đồng bào của mình bằng những kế hoạch nhanh chóng , công khai và cụ thể, đó là uy tín, lương tâm và trách nhiệm của những ngươì đầy tớ đang phục vụ nhân dân là ông chủ của mình!! Mong lắm thay!! Trinh, LondonTôi thấy lời khuyên của ông Trần Việt Tú rất xác đáng. Trước hết người Việt ở Li Băng hãy tụ hợp lại với nhau, đùm bọc lẫn nhau và giữ vững tinh thần. Nếu chỉ có hơn 100 người thì sẽ không khó lắm cho chính phủ Việt Nam. Thưa ông Trần Việt Tú, mong là đại sứ quán Việt Nam ở Cairo có thể thương lượng với một nước lớn hơn như Mỹ, Canada, hoặc LHQ, để họ có thể chuyển giúp đồng bào đến Cairo hoặc Thổ Nhĩ Kỳ. Ở đó sứ quán có thể lo cho họ chỗ ở tạm thời, để họ cảm thấy an toàn, rồi sẽ tính đến việc cho họ hồi hương sau. Nếu việc này mà chính phủ cũng không lo được thì hình ảnh Việt Nam sẽ rất xấu trong mắt bạn bè quốc tế, đặc biệt là người Việt hải ngoại. Các tổ chức của người Việt hải ngoại, khoan hãy lên án chính phủ Việt Nam, mà hãy thử vận động nước sở tại xem họ có giúp được gì không. Vu Minh Nho, Hà NộiTôi đã từng du học ở nước ngoài, và nhiều lần ra nước ngoài làm việc. Chưa bao giờ tôi nghe được một điều tốt đẹp của người Việt Nam nói về sứ quán của nước CHXHCN Vn. Mục tiêu duy nhất của họ là tìm cách kiếm tiền trên mồ hôi và máu của đồng bào họ. Trong trường hợp này đồng bào Vn tại Beirut đừng hy vọng gì ở mấy tay sứ quán, ở tay Tú mà thất vọng. Hãy tự mình liên hệ hoặc nhờ các sự trợ giúp khác thì thiết thực hơn. Những điều tôi nói có nhiều người chứng thực. Những điều tôi dự đoán các bạn sẽ chứng kiến. Thính giả không tênTôi vừa đọc trên CNN hôm qua thì chỉ có miền nam Li Băng là khủng khoảng nặng còn ở miền bắc và gần thủ đô Bei-rut cũng chưa có gì nghiêm trọng lắm. Ngay cả người Mỹ và Canada cũng còn chê trách chính phủ của mình - nhất là trong lúc này - Người Mỹ còn bắt cả công dân của mình ký vào giấy là phải hoàn trả lại tiền di chuyển sau này - một đất nước chi hàng tỷ đô la cho chiến tranh mà còn bắt dân mình hoàn trả tiền sơ tán? Vài thông tin để các bạn có cái nhìn độ lượng hơn với chính phủ VN. Nha Duy, tp HCMCó một vài điều muốn nói: Xem BBC, CNN... Buồn, người ta giàu có, di tản dân mình bằng tất cả những gì hiện đại nhất, lính hải quân xách dùm cho họ từng cái va ly. Nước nghèo, Philippine, tổng thống ra tận sân bay đón người trở về! Câu nói "hoàn toàn sai lạc" là câu nói "cửa mồm" của tất cả các "đồng chí" "đầy tớ nhân dân" của chúng ta! Các bạn có dịp theo dõi các thông tin của Human Right Watch, Ủy ban tị nạn của LHQ, báo cáo Nhân Quyền của LHQ... Thì sẽ hiểu rõ câu nói này hơn! Giá vé bình thường từ Libang về Việt Nam khỏang 1000USD, giờ chiến sự lên gấp 5 lần, 5000, nhân cho 200 người. 100000. Chi phí ngọai giao hoặc khác khỏang thêm vài trăm ngàn nữa, cho là khỏang 500000 ngàn đô đi. PMU đáng bạc hết 3 triệu đô, quỹ đỏ đen của bộ ngọai giao là 16 triệu đô, hàng năm Việt kiều gởi về nước là 4 tỉ đô... Chi phí di tản trên là quá đắt đỏ? Mỗi người tự suy nghĩ! Các bạn yên tâm, nếu có ai đó bị lạc đạn, thì sẽ có câu tiếp theo là "Đó là do lỗi chủ quan của cộng đồng chúng ta, không chịu nghe theo lời Sứ Quán là tự mình phải cứu lấy mình" giống như các nạn nhân trong cơn bão Chenchu vừa qua! Khoa Nguyen, BostonÔng Hoàng Minh Trung và đồng bào ở Li-băng ráng chờ thế nào cũng được ra khỏi đó. B52 thả bom ở Hà Nội như mưa mà dân mình còn chui được, chút đỉnh bom như vậy không ăn thua gì. Ông Trần Việt Tú và Bộ Ngoại Giao của ông ta biết rõ người Việt mình không hề hấn gì nên vài ba tháng giải cứu vẫn còn kịp. Còn nếu chẳng may bị vùi dưới đống gạch thì thể nào cũng tìm ra được xác. Xác lính Mỹ rải khắp nước mình mà nhà nước ta còn tìm ra thì 100 mạng người trong một thành phố thì không khó. Tien Hoang, Bắc Kinh, Trung Quốc Cách nói rất " mậu dịch" của các quan chức VN . "Chặt hết trúc Lam sơn không ghi hết tội " - Nguyễn Trãi. Chúng ta hãy cùng cầu nguyện cho đồng bào đang ở Libăng qua được cơn hiểm nguy này . Phong, Sydney, ÚcQua BBC, ông Hoàng Minh Trung nói rằng đã liên lạc với ĐSQ tại Cairo, nhưng theo ông Tú, thì ông chưa nói chuyện với ông Hoàng! Vậy thì thật hư như thế nào? Dù sao đi nữa, sự kiện đang xảy ra đòi hỏi hành động cấp bách, vì nó có nguy cơ sống chết trong đó. Ngoài ra đó còn là thể diện của một nước, và hơn hết là bổn phận của nhà nước đối với công dân họ. Không nên để yếu tố tốn kém xen vào quá trình cứu giải. Đa số dân của các nước đang được nước họ cứu giải đều là gốc Libang chứ không phải gốc bản xứ. Vậy mà các nước đó vẫn không để bất cứ rào cản nào đứng trên quá trình giải nguy cho công dân họ huống chi những người VN đang kêu cứu lại là đồng bào ruột thịt. Hy vọng sứ quán VN tại Cairo tuyên bố những nỗ lực cụ thể đang được tiến hành để người dân trong và ngoài nước hiểu được thật trạng như thế nào mà đóng góp thêm ý kiến. Doan Huy, Sài GònTrước tình cảnh những người Việt đang bị kẹt tại Li Băng. Không có được sự giúp đỡ từ phía chính phủ, mặc dù họ luôn kêu gọi đồng bào hải ngoại luôn hướng về Vn. Họ không có một công hàm ngoại giao nào để giúp đõ người dân. Là một người Việ Nam tôi rất đau xót trước thảm cảnh này. Tôi kính mong các cơ quan, tổ chức thiện nguyện hãy góp một tay giúp đỡ đồng bào mình. Đây là hành động thiết thực chúng ta nên làm bởi vì người lao dộng Vn luôn bị bỏ rơi, dù trong hay ngoài nước khi có chuyện xảy ra. Đó là sự thật. Kính mong các tổ chức Thiện Nguyện hãy giúp đõ đồng bào chúng ta. TPT, Đồng NaiTôi nghĩ là VN chỉ lên tiếng để khỏi bi phê phán thôi. Họ không bao giờ bỏ tiền ra để cứu dân thường đâu. Hơn nữa những cán bộ các Đại Sứ quán toàn là COCC, quen ở trong các "nhà trẻ trung ương" rồi họ làm việc rất "đủng đỉnh" có tiền bạc thì làm nhanh cho nên số 200 con dân VN này có lẽ phải bị hy sinh vì di tản bây giờ là quá muộn. Đến giờ mà họ còn nói là số người Việt này đi làm thuê ở LeBanon không thông qua các công ty nhà nước để chối bỏ trách nhiệm mà. Thính giả ở Hà NộiTôi nghĩ, chính phủ đừng giải thích gì nhiều, hãy thể hiện sự quan tâm của mình với đồng bào bằng hành động. Nếu không có tiền hãy kêu gọi tài trợ, nhân dân Việt Nam trong nước và kiều bào trên toàn thế gới sẵn sàng giúp đỡ những người đang gặp nạn. Sáng nay đọc tin tức tôi thấy thủ đô Beirut đã bị san bằng, không biết những người Việt bị mắc kẹt ở đó có còn cơ hội nhận sự giúp đỡ của chúng ta không khi mà chính phủ cứ họp, bàn, tìm giải pháp... như hiện nay. Không tênCòn nhớ năm 2004, chính phủ VN đã cho chở 400 người Bắc Hàn tị nạn sang Seoul. Thế thì tại sao bây giờ chính phủ VN lại không thể di tản 200 người VN ra khỏi Libanon? Mạng người Bắc Hàn to hơn mạng đồng bào VN, hay vì chở người Bắc Hàn thì chính phủ VN được chính phủ Nam Hàn trả tiền còn chở đồng bào VN thì chính phủ VN phải tốn tiền? Hoàng Minh Trung, Beirut, LibăngKính gửi bạn đọc Việt Nam trong và ngoài nước. Là một người hiện đang sống trong chảo lửa của cuộc chiến tranh, hơn thế hàng ngày phải nhận hàng chục cuộc điện thoại của công đồng người Việt tại đây với những tiếng kêu cứu và gào khóc, hỏi ai trong chúng ta có thể ngồi yên? Chỉ có những người trái tim sắt đá và vô trách nhiệm mà thôi. Chúng tôi đã tự đùm bọc và cứu trợ lẫn nhau nhưng chỉ ở một giới hạn nhất định, bởi trong cảnh hoạn nạn, bom rơi máu chảy và giá cả đắt đỏ, đến dân bản xứ còn muốn chạy di tản và kêu cứu viện trợ. Hỏi rằng lời kêu cứu khẩn cấp của chúng tôi trước cơ quan truyền thông đại chúng là đúng hay sai? Chúng tôi đăng tin không phải vì thích được lên báo chí hoặc động cơ xấu nào mà chỉ mong muốn bạn bè Việt Nam gần xa hiểu biết rõ hơn về thực trạng của chúng tôi. Rất mong sự động tâm và hỗ trợ khẩn cấp của các bạn. Xin thay mặt những người Việt Nam tại đây cám ơn nhiều. TTVNGửi ngài Trần Việt Tú, tham tán sứ quán VN tại Cairo : Ngài nói chung chung quá. Tôi muốn biết khi nào thì đồng bào tôi được sơ tán ra khỏi Libăng? Tôi nghĩ là cước phí di tản dành cho bà con không nhiều hơn 16 triệu đôla ở quỹ ngoài ngân sách tại bộ ngoại giao, và càng không nhiều hơn số tiền 4 tỷ đôla mà người Việt sống ở nước ngoài gửi về VN hằng năm Mai, HKChuyện có gì mà ầm ĩ! Cứ để Đảng và đồng chí Trần Việt Tú lo liệu. Hai hoặc ba tháng nữa thế nào cũng có máy bay đến đón đồng bào mình về mà. Phạm Việt, Hà Nội, VNTại sao đại sứ quán lại nói là không có tiền? Chỉ cần họ bỏ chút đỉnh trong cái quỹ riêng của bộ ngoại giao trị giá 16 triệu vừa bị phanh phui ra là quá đủ mà? Hay tính mạng đồng bào họ không đáng bằng số tiền họ đút vào túi? Nguyễn Phương, Hà Nội, VNNgười Việt dù ở đâu cũng là người anh em ruột thịt của chúng ta, tôi thấy cách hành xử như vậy vô nhân tính quá: kêu chi phí cao ko cơ quan nào tài trợ... Thế sự quản lý của Nhà nước thể hiện ở chỗ nào? Nhà nước đánh thuế người dân nộp, vậy bây giờ trích tiền đó ra mà di tản cho dân thường chứ! Chúng tôi từng là lưu học sinh đã từng nếm mùi "tình cảm cách mạng" kiểu đó rồi, nên tôi thấy việc nguời Việt kêu cứu ko còn là lạ gì nữa... Vấn đề ngày nay xem ra xem có khác ngày xưa khi chúng tôi đi du học không đây... Hy vọng chính phủ mới của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ khác cho người dân đuợc nhờ!!! Liệu hy vọng của chúng tôi có phải là vô vọng hay không hoàn toàn phụ thuộc vào cách hành động của chính phủ mới... LQV, VNThật là hẩm hiu cho cái thân "làm chủ tập thể" nơi xứ người, xấu hổ và nhục nhã cho cái quốc thể "định hướng..."! Trước đây tiếng kêu cứu của cô dâu, của công nhân ở Đài Loan, Hàn Quốc,...thì nay tiếng kêu cứu chìm trong bom đạn nên chẳng ai nghe. Người dân thường trong nước chỉ còn biết cầu trời khấn phật (và cả thánh Ala) chứ biết làm gì hơn. Duy Dương, tpHCM, VNĐúng là VN chỉ giỏi hô hào khí thế, chỉ có việc sơ tán cho những người dân của nước mình mà cũng làm không được, trong khi đó thì nói người VN ở nước ngoài là 1 bộ phận không thể thiếu (Việt kiều). Đề nghị chính phủ VN có những biện pháp cấp bách để có thể giúp đỡ những người còn bị kẹt lại trong lòng Li băng - có thể huy động lực lượng không quân. Mr Home, Hà Nội, VNChính phủ VN không chú ý đến dân thường, không coi trọng số mạng con người lắm (có thể lấy lý do vì còn nghèo) nhưng tôi nghĩ không phải(vì chi phí để di tản những nhóm người như vậy so với nước 80 triệu dân thì quá nhỏ). Nhưng vì các quan chức chính phủ coi đó không phải nhiệm vụ, vì đố các bạn tìm xem có văn bản pháp luật nói rằng trong các trường hợp cấp bách như vậy thi ai đứng ra lo, chi phí lấy ở đâu ra. Ví dụ : Vụ ngư dân đánh cá bị CA Trung Quốc bắn cũng thế chẳng thấy ai lên tiếng gì cả ??? Vụ giải cứu con tin của CA Hà nội cho cháu bé người Nhật cũng thế - cứ bắn qua kính otô vào tội phạm đã, con tin tính sau. Vụ con tin ở Hà Đông cũng thế, CA cứ nhẩy vào bắn nhau với đối tượng gây án đã, con tin tính sau chết sống là do số cả... Tôi chẳng biết nói gì hơn ... Không tênChắc tại xa quê nhà lâu quá nên mọi người đã quên cách hành xử quen thuộc của nhà nước Việt Nam rồi. Ở VN hiện nay, tiền bạc quý giá hơn mạng người nhiều, nhiều lắm. Long, Hà Nội, VNNhà nước VN đã "có ý định" giúp di tản người VN đang làm ăn và sinh sống tại Libăng . Nhưng có lẽ bây giờ họ đang bận rộn cho việc gia nhập WTO. Chủ thuyết cộng sản là một chủ thuyết đặt giá trị vật chất kinh tế lên trên phẩm giá, mạng sống và nhân vị con người !!! NguyenTôi nghĩ một chuyến máy bay thuê bao riêng của VNA (hoặc bất kỳ hãng nào khác mà chính phủ Việt Nam thấy an toàn và thuận lợi) để chở 200 người Việt Nam từ Lebanon về không phải là quá khó khăn. Nếu Vietnam Airlines ngại không hạ cánh xuống Lebanon, thì có thể thuê mượn một sân bay sát biên giới của một quốc gia lân cận để hạ cánh. Phần việc của đại sứ quán Việt Nam ở Ai Cập là gom số người Việt Nam ở Lebanon về sân bay này để tập trung chờ đúng ngày giờ máy bay chatter hạ cánh. Một việc không hề khó, chỉ có điều chính quyền Việt Nam có làm để cứu giúp người Việt Nam hay không. Tôi nghĩ là chính quyền muốn làm, nhưng xưa nay họ chưa từng làm như vậy, nên họ thiếu kinh nghiệm, và cũng rất có thể là trong tư duy của họ chưa có khái niệm lập cầu hàng không di tản. Xưa khi họ đi xuất khẩu lao động thì hô hào họ gửi tiền về, nay họ gặp khó khăn thì phản ứng chậm chạp kiểu này. Đúng là khả năng phản ứng của chính quyền rất kém, và có dấu hiệu vô cảm với nỗi đau của đồng loại! Việt Nam giờ đây đã không còn quá nghèo để bất lực trước việc này. Một nước Việt Nam đã bàn đến chuyện gửi quân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, thì không thể không làm nổi một chiến dịch sơ tán gọn nhẹ cho 200 người. Nước Việt Nam không phải là một quốc gia nhỏ bé, mà chính quyền không làm nổi 1 việc làm thông thường mà bất kỳ quốc gia có lòng tự trọng nào cũng cần phải làm. Nước Việt Nam nhỏ, hay suy nghĩ của chúng ta nhỏ???? Hà Nam, Sài Gòn, VNYêu cầu chính phủ phải có trách nhiệm với công dân của mình. Có thể vụ này rất tốn kém, nhưng đây là sự việc không ai muốn như vậy cả. Các quan (tham) ở tổng công ty hàng không việt nam - VNA, bòn rút lâu nay mà chẳng ai làm gì được, nay dân mình mắc nạn mà chính phủ không buộc VNA chở công dân mình về nước thì... không lẽ chính phủ bất lực trước các quan của VNA ? Nguyễn Dung, Cần Thơ, VNMặc dù không nói ra nhưng bộ ngoại giao VN có thể nghĩ rằng dân số VN đã quá đông, có mất 100 người thì cũng chẳng thấm vào đâu. Nếu họ quí trọng công dân của mình thì đã tìm cách di tản 100 người Việt này như những nước khác đã và đang làm. Chi phí cho việc di chuyển sau này chính phủ đòi lại thì các nạn nhân cũng phải trả thôi Cường Nguyễn, Seoul, KoreaNgười Việt thì ở đâu mà chẳng bị tủi nhục. Đại sứ quán VN thì ở đâu cũng chỉ đặt tiền lên hàng đầu. Họ không muốn giải quyết các vấn đề khác đâu, bà con mình có lẽ nên tự tìm cách di tản lấy vậy, hoặc nhờ một tổ chức từ thiện nào đó. Đừng hy vọng nhiều ở Chính Phủ Việt Nam Tommy Thái, Sài Gòn, VN"Nhiễu điều phủ lấy giá gương - Người trong một nước phải thương nhau cùng". Đó là đạo lý từ ngàn xưa của dân tộc Việt Nam. Bất cứ người dân Việt nào cũng được học từ khi còn ngồi ghế nhà trường. Đồng bào ta sinh sống làm việc tại Li-Băng đang trong tình cảnh "ngàn cân treo sợi tóc" và họ đang phải chịu chung cuộc khủng hoảng nhân đạo do chiến tranh gây ra. Hơn bao giờ hết, trong lúc này, những "đồng bào xa Tổ quốc", những "khúc ruột ngàn dặm" đang rất cần sự quan tâm giúp đỡ của mọi người, nhất là Chính Phủ Việt Nam. Theo như lời ông Hoàng Minh Trung sống tại Beirut thì "Họ nói với tôi rằng hiện chi phí để đưa người ta khỏi Beirut là quá đắt và hiện chưa có một đơn vị hay tổ chức nào đứng ra chịu trách nhiệm về việc sơ tán này". Đó là lý do không thể chấp nhận được. Chẳng lẽ di tản đồng bào ra khỏi "chỗ chết" cũng cần "tài trợ" hay sao? Là một sinh viên Việt Nam, tôi nghĩ rằng, chỉ cần mình có lòng, điều gì cũng có thể thực hiện chứ đừng nói là di tản khoảng vài trăm người. Mong rằng, Việt Nam cần có những biện pháp cấp bách để di tản càng sớm càng tốt đồng bào ra khỏi Li-Băng khi chiến sự ngày một leo thang như hiện nay! Cứu người thì đừng bao giờ sợ tốn kém. Tại sao rất nhiều quan chức "phá của" mà không sợ, mà lại "tiếc của" cứu đồng bào là sao??? Những hành động của Việt Nam lúc này sẽ thể hiện rõ nét nhất thái độ tình cảm đối với kiều bào! Mong rằng tình thương kiều bào không chỉ nằm trong những lời tuyên bố! Xin chân thành cảm ơn. Hy vọng Mẹ Âu Cơ sẽ phù họ cho họ - những "đồng bào xa Tổ quốc"! Chánh Đạt, Kiên Giang, VNVấn đề người Việt đang bị kẹt tại Li băng, tôi nghĩ rằng các nhà lãnh đạo CSVN phải có kế hoạch ngay để đưa dân mình ra khỏi vùng nguy hiểm, không nên chờ đợi ở một tổ chức bên ngoài. Nếu cần thì nên ngắt ra một tí ti nhỏ trong ngân sách tham nhũng của một quan chức cấp cao nào đó để gọi là tình tương thân tương ái với nhau, đồng thời cũng gây chút phước lành mà sau này đỡ được phần nào tội lỗi Nathan, Oslo, Na UyĐây là lúc Việt Nam nên tạo lại niềm tin và uy tín cho Hàng không Việt Nam, nên bắt chước gương của Canada. Các ông để tiền trong túi nhiều mà làm chi? Thà làm phước cứu một người ra khỏi cảnh đau thương, giá trị gấp ngàn lần. Hãy làm theo lời Bác và Đảng dạy đi! Đừng chỉ lo cho mình, thật quá ích kỷ, dân chết mặc kệ, làm sao thế giới có thể chấp nhận được? Trần Võ, Hoa KỳXin đồng bào Việt Nam sống ở những nước lân cận ra tay cứu giúp đồng bào ruột thịt của mình. Hiện tình trạng ngày càng khốc liệt, không thể chờ đợi chính phủ Việt Nam. Thật sự mà nói nhà cầm quyền họ cũng chẳng quan tâm cho đồng bào. Không biết bao nhiêu bài học mà chúng ta thấy khi đồng bào chúng ta gặp nạn ở nước ngoài, chính quyền đều làm ngơ... Phan Vi Tran, St Louis, Hoa KỳQuả thật chua chát. Xuất khẩu lao động thì có tiền về. Nay vắt chanh xong, cần gì cái vỏ. Nguyễn Anh Tâm Montreal , CanadaCanada đã di tản toàn bộ dân Canada gốc Li Băng ra khỏi Li Băng bằng hàng không. Chính thủ tướng Canada ông Haper đã dùng phi cơ của ông chuyên chở 63 người. Tất cả người Việt ở nước ngoài đều là bộ phận không thể tách rời thì nay họ lâm nạn ở Li Băng mà lại làm ngơ sao. Đề nghị Việt Nam có thái độ nghiêm túc và hành động cụ thể trước việc này
Các nhà khoa học vừa công bố nghiên cứu cho thấy có 6 chủng virus corona được phát hiện trên động vật hoang dã tại Việt Nam.	Sáu chủng virus corona được tìm thấy trên động vật hoang dã ở VN	Các trang trại gây nuôi động vật hoang dã chung với các thú nhà tạo điều kiện cho virus corona lây lan giữa các loài với nhau Sáu loại virus này được phát hiện trên dơi và các loài gậm nhấm tại 70 địa bàn khác nhau tại Việt Nam, nơi nhóm nghiên cứu tiến hành thu thập mẫu công phu trong vòng 5 năm, từ 2009 - 2014. Hơn một nửa số động vật hoang dã nuôi trong các trang trại ở Việt Nam được phát hiện dương tính với các chủng virus corona (60,7%), đặc biệt ở nhím và chuột tre. Đây là nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam và nước ngoài đang làm việc cho tổ chức WCS tiến hành cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, tổ chức EcoHealth Alliance của Mỹ, cùng một số tổ chức khác, công bố trên BioRxiv. Virus corona: Bao giờ VN cấm hẳn tiêu thụ động vật hoang dã? Virus corona: Mối nguy từ tiêu thụ tê tê? Thân phận gấu tại Việt Nam Nghiên cứu ra đời trong bối cảnh các tiếp xúc giữa con người với động vật hoang dã, như dơi, nhiều khả năng đã khiến một chủng virus corona được cho là có nguồn gốc từ các chợ động vật hoang dã tại Trung Quốc, lây lan rộng, dẫn đến đại dịch SARS-CoV-2. Trong khi dơi được cho là vật chủ của mọi chủng virus corona, chuỗi cung ứng động vật hoang dã tương sống nói chung bị nghi ngờ là đã đóng góp các điều kiện cần để các virus này xuất hiện, lây lan và khuyếch tán ở người. Để hiểu rõ hơn về sự tồn tại, mức độ đa dạng của virus corona ở động vật hoang dã và nguy cơ lây lan từ động vật sang người, các nhà khoa học đã lấy mẫu từ chuột đồng, từ các loại gặm nhấm được gây nuôi tại các trang trại, và từ dơi nuôi hoặc dơi tự nhiên sống gần người tại các khu vực có nguy cơ cao tại Việt Nam. Các trang trại gây nuôi động vật hoang dã được cho là góp phần gây ra các đại dịch toàn cầu, trong đó có SARS và Covid-19 Gấu nuôi lấy mật trong những chuồng nhốt bị giới vận động phê phán là chật hẹp, tệ hại ở Việt Nam (ảnh chụp tháng Tư 2018) Việt Nam có khoảng hơn 6.000 trang trại gây nuôi động vật hoang dã ở 12 tỉnh thành niềm Nam, thời điểm năm 2014, với khoảng hơn 1 triệu loài từ động vật gặm nhấm, linh trưởng, cầy hương, lợn rừng, rắn chuột, hươu, cá sấu, chủ yếu bán cho các nhà hàng trong và ngoài nước để làm thức ăn cho người. Các trang trại này tại Việt Nam là một phần của chuỗi cung ứng động vật hoang dã thương mại quốc tế, được cho là góp phần gây ra các đại dịch toàn cầu, trong đó có SARS và Covid-19. 'Đặc sản' chuột đồng, dơi dương tính với virus corona Theo nghiên cứu, mỗi năm người Việt tiêu thụ khoảng 3.300-3.600 tấn chuột đồng, vào thời điểm đầu những năm 2000. Thị trường chuột đồng lúc đó trị giá khoảng 2 triệu đôla Mỹ mỗi năm. Nhưng 'đặc sản' này có tỷ lệ nhiễm viurs corona khá cao, Hơn một nửa số chuột đồng bán tại các nhà hàng xét nghiệm dương tính với virus corona (56%), trong khi con số này là 32% ở chợ và 21% ở thương lái. Người Việt Nam và Campuchia sống dọc khu vực sông Mekong cho hay họ ăn thịt chuột ít nhất tuần một lần, vì 'rất ngon', 'giá rẻ'. Ở các vùng như Đồng Tháp, Sóc Trăng, nông dân cũng làm nhiều lưới nuôi dơi ngay sau vườn nhà, bên dưới nuôi gà, vịt, heo, bò, hoặc là sân chơi trẻ em, mà không có phương tiện bảo vệ nào. Trong khi đó, dơi tại Việt Nam, Campuchia và Nepal đã được chứng minh là vật chủ mang PREDICT_CoV-17 và PREDICT_CoV-35. Cùng một loại virus corona được tìm thấy ở nhiều loài dơi làm dấy lên câu hỏi có phải chúng đã lây lan qua nhau trong quá trình chung sống. Ngoài ra, trong phân các loài gặm nhấm được bán thương mại có virus corona tìm thấy trong dơi và gia cầm. Điều này cho thấy việc gây nuôi các loài hoang dã trong một môi trường tạo điều kiện để virus phối kết hợp, và rất có thể lây lan sang con người. Bà Amanda Fine, Giám đốc Chương trình Sức khỏe động vật hoang dã châu Á của tổ chức WCS, đồng tác giả của nghiên cứu, được trích lời trên báo Nhân Dân, cho hay: "Các chuỗi cung ứng động vật hoang dã và điều kiện sống mà động vật hoang dã trải qua trong chuỗi cung ứng này có vẻ làm gia tăng đáng kể mức độ xuất hiện của virus corona. Bên cạnh đó, chúng tôi đã ghi nhận được sự phơi nhiễm virus corona từ dơi và chim trong các loài gặm nhấm được nuôi tại các trang trại". "Sự thịnh hành và mức độ đa dạng của virus corona cùng với việc nuôi nhốt chung nhiều loài động vật như chúng tôi thấy trong hoạt động buôn bán động vật hoang dã đang tạo ra cơ hội cho các chủng virus corona kết hợp và lan rộng", bà Amanda Fine nói. Khả năng lây lan virus từ động vật sang người Một vụ bắt giữ các sản phẩm từ gấu, voi bị buôn bán trái phép Các tác giả của nghiên cứu cũng cảnh báo nguy cơ bùng phát lây lan virus từ động vật sang người trong quá trình buôn bán động vật hoang dã. Theo kết quả nghiên cứu, khi bị nuôi nhốt trong điều kiện chật chội cùng các loài động vật khác du nhập từ nhiều nguồn, động vật hoang dã thường bị căng thẳng. Bên cạnh đó, tình trạng dinh dưỡng kém góp phần làm suy giảm chức năng miễn dịch của các loài vật, dẫn tới việc gia tăng nguy cơ lây lan và phát tán virus corona trong chuỗi cung ứng. Chẳng hạn, nghiên cứu trên các loài gặm nhấm chỉ ra nguy cơ lây lan virus corona từ loài này tới các loài khác như giữa cầy và tê tê ở những nơi có số lượng lớn động vật bị thu gom, vận chuyển và nuôi nhốt. Đặc biệt, các tác giả nhấn mạnh nguy cơ của việc buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã làm thực phẩm làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus corona từ động vật sang người. Các tác giả của nghiên cứu cảnh báo rằng hoạt động buôn bán động vật hoang dã góp phần khiến con người tiếp xúc gần hơn với nhiều loài vật mang virus corona, do đó làm tăng khả năng nhiễm và phán tán virus corona. Điều này dẫn tới nguy cơ lây truyền virus trong cùng loài và giữa các loài với nhau, và làm tăng khả năng kết hợp của các chủng virus corona với nhau. Chuỗi cung ứng động vật hoang dã từ trang trại tới nhà hàng tạo ra vô số cơ hội dẫn tới bùng phát dịch bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng từng cảnh báo rằng đại dịch Covid-19 hiện nay, cùng với ít nhất 61% các bệnh ở người, có nguồn gốc từ động vật. Những dịch bệnh tương tự gần đây như SARS, MERS và Ebola cũng bắt nguồn từ các loại virus có ở động vật và lây truyền sang người. Các tác giả nghiên cứu khuyến nghị một số biện pháp phòng ngừa cụ thể như hạn chế hoạt động giết mổ, gây nuôi thương mại, vận chuyển, mua bán, tàng trữ, chế biến và tiêu thụ động vật hoang dã. Việt Nam đang làm tới đâu? BBC News Tiếng Việt mới đây gọi điện tới số điện thoại của một Youtuber sống tại một tỉnh miền múi phía bắc Việt Nam - người chuyên quay và đăng các video về các món ăn vùng cao, đặc biệt là các chuyến săn động vật hoang dã như dơi, dúi... làm thức ăn - lên YouTube. Bùi Đình Nam (tên nhân vật đã được thay đổi) nói với BBC rằng kể từ hai tháng trước anh đã ngừng hoàn toàn việc săn bắn và cũng ngừng đăng các video liên quan đến hoạt động này. "Chính phủ hiện giờ cấm rồi. Đã có hai Youtuber bị phạt vì đưa hình ảnh săn bắn và ăn động vật hoang dã lên mạng. Tuy dơi không có trong sách đỏ, không phải loài quý hiếm nhưng hiện giờ vẫn bị cấm vì dịch Covid-19," Nam cho hay. Bà Hoàng Bích Thủy, Giám đốc Chương trình WCS Việt Nam, đồng tác giả nghiên cứu nói trên, thì cho tờ Nhân Dân hay rằng kể từ khi xuất hiện dịch Covid-19, Chính phủ Việt Nam đã có những chỉ đạo "rất quyết liệt để thực thi các quy định việc buôn bán động vật hoang dã". Trong đó có công văn của Thủ tướng Chính phủ ngày 6/3/2020 "chỉ đạo xem xét việc cấm buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã". Đại diện các tổ chức bảo vệ động vật hoang dã thời điểm đó từng đánh giá cao 'bước tiến lớn' của chính phủ Việt Nam, và rằng đây phải là "hành động khẩn cấp" và họ sẵn sàng làm việc với chính phủ Việt Nam để thực thi Chỉ thị như vậy. Trao đổi với BBC News Tiếng Việt vào tháng 4/2020, bà Hoàng Minh Hồng, học giả Quỹ Obama và hiện đang điều hành tổ chức phi chính phủ CHANGE, cho hay Việt Nam "đang soạn thảo Chỉ thị nghiêm cấm việc buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã theo yêu cầu của Thủ tướng chính phủ". Thế nhưng từ đó tới nay vẫn chưa thấy tăm hơi một chỉ thị như vậy đâu.
Lễ viếng và đưa tang ông Phạm Quý Ngọ sẽ được Nhà nước Việt Nam tổ chức theo nghi lễ cấp cao vào ngày 23/02, theo thông tin trên trang điện tử Bộ Công an.	Tang lễ tướng Ngọ theo nghi thức cấp cao	Theo Nghị định về tổ chức lễ tang đối với cán bộ, công chức Việt Nam, có 4 cấp độ gồm Quốc tang, lễ tang cấp nhà nước, lễ tang cấp cao, lễ tang cán bộ, công chức, viên chức. Trước khi thông tin này được đưa ra, hình thức tang lễ cho Thượng tướng Ngọ gây tranh cãi trên mạng xã hội khi ông này tuy là cán bộ cấp cao nhưng bị nêu tên trong một vụ án tham nhũng nghiêm trọng. Ngoài ra, các trang mạng trong và ngoài nước cũng nhắc lại các chi tiết khác trong cuộc đời và sự nghiệp tướng Ngọ, từ chuyện ông bị ung thư gan đã lâu vẫn được phong Thượng tướng, và vai trò của ông trong các chuyên án như vụ xử lý nông dân Thái Bình năm 1997 và nông dân Tiên Lãng năm 2012. Một số trang mạng xã hội ở Việt Nam tiếp tục bàn tán về cái chết của tướng Ngọ, và những chuyện liên quan đến gia đình và tài sản của ông. Ngược lại, một số tờ báo khác trích lời cựu đồng đội hay người cùng quê ca ngợi ông Ngọ. Trang Đời sống và Pháp luật có bài với đoạn viết rằng 'Khi hay tin tướng Ngọ mất, những người dân nơi quê hương ông Ngọ không nguôi nuối tiếc xót thương". 'Chú yên tâm để anh lo' Tại phiên tòa xét xử vụ án “Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài”, ông Dũng khai Thượng tướng Phạm Quý Ngọ là người đã mật báo quyết định khởi tố và bắt tạm giam ông, dẫn tới việc ông bỏ trốn theo sự trợ giúp một số người trong đó có em trai là Dương Tự Trọng, nguyên Phó giám đốc Công an Thành phố Hải Phòng. Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Quý Ngọ cũng bị cáo buộc nhận ít nhất 1 triệu 500 nghìn đôla tiền hối lộ trong lời khai của ông Dương Chí Dũng. Trang tin điện tử Petrotimes hôm 20/02 cho đăng lời khai của ông Dương Chí Dũng trong thời gian bị tạm giam ở Lạng Sơn, trong đó có đoạn: “Hôm đó, tôi không nói gì về vụ việc của tôi nữa mà chỉ nhờ anh Ngọ quan tâm xem xét và tôi cũng có nói với anh Ngọ là nếu cần thì em cũng bán nhà và anh Ngọ nói là việc gì phải thế, chỗ anh em chú cứ yên tâm để anh lo.” Tuy nhiên, trang web này cũng nói ông Dũng rút lại lời khai "đưa tiền cho tướng Ngọ" được ghi lại trước đó khi còn bị giam ở TP Hồ Chí Minh. Hôm 17/02 - một ngày trước khi ông Ngọ qua đời - ban Nội chính Trung ương được truyền thông Việt Nam đưa tin nói sẽ quyết định việc xử lý những tố cáo của ông Dương Chí Dũng với ông Phạm Quý Ngọ vì Thứ trưởng Công an “thuộc diện Bộ Chính trị quản lý”. Ông Phạm Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương, được báo Người Lao Động dẫn lời “đã có một số ý kiến đề xuất đình chỉ công tác đối với Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Quý Ngọ” để đảm bảo việc điều tra những nội dung tố cáo của cựu Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam Dương Chí Dũng. Chuyện ông Ngọ qua đời là bước ngoặt trong diễn biến vụ việc liên quan tới Dương Chí Dũng, nhiều người đã đặt câu hỏi về việc liệu vụ Làm lộ bí mật nhà nước có tiếp tục được điều tra. Tuy nhiên, Thẩm phán Trương Việt Toàn, chủ tọa phiên tòa đã công bố Quyết định khởi tố vụ án nói với báo trong nước hôm 19/02 rằng sẽ phải đình chỉ vụ án. “Trong trường hợp này chỉ có mình ông Ngọ bị tố cáo, mà đối tượng bị tố cáo đã qua đời nên theo quy định sẽ phải đình chỉ vụ án”, ông Toàn dẫn chiếu tới Bộ Luật Hình Sự Việt Nam. Ông Dương Chí Dũng khai tướng Ngọ đã nhận ít nhất 1.5 triệu đô la Mỹ Theo phân tích của luật sư Hoàng Văn Hướng, trước khi nhận định của ông Trương Việt Toàn được đưa ra, vụ ông Ngọ có hai hướng đi: ''Thứ nhất nếu xác định duy nhất chỉ có ông Ngọ là người liên quan có thể có hành vi phạm tội hoặc không mà đã chết thì lúc đó cơ quan điều tra và các cơ quan tiến hành tố tụng mới đình chỉ điều tra vụ án. ''Hướng thứ hai là nếu việc phạm tội đã xảy ra mà ngoài Phạm Quý Ngọ còn có các nghi can khác thì cơ quan điều tra và thi hành tố tụng vẫn phải tiếp tục điều tra làm rõ.'' Tên ông Ngọ, ông Hùng, con trai ông Ngọ, ông Tiệp, bà Lan, một người lái xe và ông Trần Quý Thanh, cục trưởng Cục cảnh sát phòng chống tham nhũng xuất hiện trong lời khai của Dương Chí Dũng với các hành vi nhận hối lộ và môi giới hối lộ. Thái Bình - Tiên Lãng Thượng tướng Ngọ từng trực tiếp chỉ đạo, xử lý các chuyên án quan trọng như vụ biến động do nông dân nổi dậy ở Thái Bình năm 1997, khi đó ông giữ cương vị Giám đốc Công an Thái Bình. Các ngày cuối tháng 06/1997, nông dân ở các huyện Quỳnh Phụ, Hưng Hà, Tiền Hải, Ðông Hưng, Thái Thụy (5 trên 7 huyện, thị của Thái Bình) liên tục khiếu kiện về dân chủ và công bằng. Họ đòi thanh tra và công khai hóa việc phân chia ruộng, nhất là việc thu và chi các khoản đóng góp mà chính quyền địa phương (xã, huyện) thu của nông dân để xây dựng cơ sở hạ tầng. Ông đã được ông Phạm Thế Duyệt - Ủy viên Bộ Chính trị lúc đó rất khen ngợi, theo một nhà quan sát. Trên trang Diễn Đàn tại Pháp hiện còn đăng các tư liệu về vụ vùng lên đối đầu với chính quyền của người dân nhiều xã ở tỉnh Thái Bình, quê hương ông Ngọ hồi tháng 5/1997: Ông Ngọ từng chỉ đạo xử lý nông dân tại Tiên Lãng, Hải Phòng “Theo lời người kể lại, thì do cách xử sự thiếu khôn ngoan và không thỏa đáng của một số người đại diện cho quyền lực nhà nước, dân phẫn nộ đã dùng bạo lực, phá trụ sở công an huyện, tấn công bằng gạch đá vào lực lượng an ninh có trang bị xe phun nước và chó béc-giê.” “Trước 500 công an, với 3 xe vòi rồng, dùi cui lá chắn, dân bảo nhau chuẩn bị nếu bị phun nước thì cả đàn ông, đàn bà sẽ cởi hết quần áo ra tắm. Công an ném 10 quả lựu đạn cay, dân phá hỏng một xe vòi rồng trong tiếng kêu "thế này thì dân chết mất", lại có tiếng "thà chết còn hơn sống khổ". “Sự kiện lên đến cao trào bằng việc đốt phá đêm 26 rạng 27/6/97 tại xã An Ninh, huyện Quỳnh Phụ. Rồi sau Quỳnh Phụ, một loạt các huyện khác đã nổ ra đấu tranh dưới nhiều hình thức kể cả biểu tình, khiếu kiện như ở Ðông Hưng (xã Ðông Cường) lẫn tấn công bằng bạo lực vào các cán bộ xã bị coi là phần tử tham nhũng.” Lực lượng an ninh đông đảo sau đó đã giải quyết vụ việc và hàng trăm người biểu tình đã bị bắt. Trang Đời sống và Pháp luật có nhắc vai trò của ông Ngọ trong vụ này như sau: "Đặc biệt, năm 1997, tình hình an ninh thôn của Quỳnh Phụ xảy ra nhiều biến động, anh Ngọ lúc bấy giờ là lãnh đạo công an tỉnh trực tiếp đến hiện trường vận động nhân dân không được phá kích, giải quyết nguyện vọng chính đáng của nhân dân." Cũng vẫn các nguồn tin từ Việt Nam nói sau khi về Bộ Công an, ông Ngọ là người được Bộ trưởng Bộ Công an giao nhiệm vụ theo dõi, chỉ huy xử lý vụ nông dân nổ súng chống chính quyền cưỡng chiếm đất ở Cống Rộc, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng. Tướng Ngọ cũng từng chỉ đạo điều tra vụ PMU18 và gần đây nhất, ông đóng vai trò Trưởng ban chuyên án điều tra các sai phạm tại Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam – Vinalines, vụ án liên quan tới ông Dương Chí Dũng, người bị tòa án sơ thẩm kết án tử hình. 'Hết lòng cứu chữa' Một tờ báo khác, tờ Đất Việt thì vừa trích lời một quan chức từ Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cán bộ Trung ương xác nhận ông Ngọ bị phát hiện bị ung thư gan năm 2008. Ông Phạm Quý Ngọ được phong Thượng tướng dù đã mắc bệnh hiểm nghèo Sau đó, ông đã phải thực hiện phẫu thuật ghép một phần lá gan ở Singapore do một người hiến tặng, theo lời tiến sỹ Nguyễn Quốc Triệu. Ông Triệu cũng cho hay “dù ca ghép rất thành công với việc áp dụng thành tựu y học tiến bộ, song gia đình và bản thân ông Ngọ cũng biết rõ chỉ có thể duy trì cuộc sống được thêm 5-7 năm”. “Sau đó đồng chí Ngọ lại bị ung thư tái phát và được Trung ương Đảng cho sang Nhật để chữa bệnh, rồi sang cả Hong Kong, Singapore.” Tuy thế, hồi tháng 7/2013 ông vẫn được phong lên làm Thượng tướng của Bộ Công an. Chỉ bảy tháng sau đó, ông qua đời trong lúc vụ khai báo của ông Dương Chí Dũng vẫn chưa được điều tra. Và mới “cách đây hơn một tháng, các giáo sư của Mỹ, Nhật, Singapore phối hợp với các giáo sư Việt Nam tham gia hội chẩn, tìm phương án tốt nhất cho đồng chí Ngọ”, vẫn theo lời ông Triệu. Thậm chí chỉ trước khi từ trần khoảng 10 ngày, chính quyền Việt Nam lại cho ông Ngọ “ra nước ngoài để chữa trị bệnh gan” nhưng vì bệnh đã ở giai đoạn cuối nên người ta đưa ông về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ở Hà Nội. “Đảng, Nhà nước đã hết lòng tạo điều kiện cứu chữa nhưng cũng chỉ kéo dài cuộc sống được 6 năm cho đồng chí Ngọ,” ông Triệu nói. Lễ viếng ông Phạm Quý Ngọ được tổ chức từ 07h30 đến 11h00 ngày 23 tháng 02 năm 2014 tại Nhà Tang lễ Quốc gia số 05 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào hồi 11h10 phút cùng ngày. An táng tại quê nhà ở xã Đông Cường, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.
Vụ giàn khoan HD-981 triển khai ở khu vực Hoàng Sa và các cuộc biểu tình tự phát của người dân Việt Nam ở ba miền phản đối Trung Quốc đang đặt lãnh đạo Việt Nam trước một lựa chọn mới về đối sách với Bắc Kinh, theo ý kiến của nhà quan sát quốc tế.	'Thời điểm dứt khoát với Trung Quốc'	Các cuộc biểu tình phản đối giàn khoan HD-981 diễn ra ở ba miền của Việt Nam. Lần đầu tiên trong nhiều năm trở lại, dường như đã có sự 'phối hợp' giữa chính quyền và nhân dân trong một hành động chung được phối hợp nhằm phản đối các hành động mà Việt Nam cáo buộc là Trung Quốc 'gây hấn' và 'bành trướng', 'xâm lăng', theo nhận định của nhà nghiên cứu Jonathan London từ Đại học Thành thị Hong Kong. Hôm 11/5/2014, Tiến sỹ London nói với BBC: "Đây là thời điểm lớn mà lãnh đạo Việt Nam phải xem lại chính sách của mình đối với Trung Quốc, nhất là khi Bắc Kinh có thể sẽ lặp đi lặp lại lối ứng xử sử dụng sức mạnh, đe dọa sử dụng sức mạnh và lấy sức mạnh đặt điều kiện quan hệ. "Nếu Trung Quốc không thay đổi chính sách này mà lại ngày một lấn tới, thì tôi nghĩ, lãnh đạo Việt Nam khó mà có thể tiếp tục quá mềm dẻo mà sẽ phải xem lại chính sách một cách dứt khoát hơn." Theo nhà nghiên cứu, Trung Quốc đã bộc lộ rõ 'tham vọng' và ý đồ của mình. Ông London nói: "Nếu như tại Diễn đàn Shangri-La ở khu vực tại Singapore hai năm trước, Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Tấn Dũng đề cao và nhấn mạnh tới một 'lòng tin chiến lược'. "Thì qua các diễn biến và động thái của Trung Quốc ở Biển Đông, Biển Hoa Đông mà nay là vụ giàn khoan HD-981, người ta càng thấy rõ dường như Trung Quốc đang tiến hành một sách lược khác, đó là sự 'bất trắc chiến lược'." Nhiều người dân Việt Nam được phép 'công khai biểu tình' chống Trung Quốc "Vụ giàn khoan là một thử nghiệm chiến lược bất trắc này và chưa biết bao giờ Trung Quốc sẽ rút giàn khoan này ra. Hiện nay, không ai có thể trả lời rõ ràng về thời điểm nào Bắc Kinh sẽ rút giàn khoan này, "Hay là sẽ rút từ chỗ này, đưa sang chỗ khác và gây tranh chấp, xung đột tương tự, hoặc rút đi, rồi lại trở lại, không ai có thể trả lời rõ được." Về các cuộc biểu tình tự phát phản đối giàn khoan Trung Quốc của người dân hôm Chủ Nhật ở cả ba miền của Việt Nam, ông Jonathan London bình luận. "Chính quyền Việt Nam đang cần một khối đoàn kết và hậu thuẫn của người dân để làm áp lực với Trung Quốc. "Thế nhưng tôi cũng lưu ý rằng sử dụng dân như một công cụ theo lối khi nào cần thì cho phép người ta biểu tình, bật đèn xanh, nhưng khi không cần thì lại đàn áp người ta là không nhất quán, không ổn. "Nếu Việt Nam muốn đối phó với thách thức, mà là thách thức lâu dài, thì nhà nước phải tìm một phương cách mới, và phương cách ấy không có cách nào khác là phải dựa vào dân." 'Từ bỏ tư duy cũ' Thủ tướng Việt Nam kêu gọi Asean ủng hộ, nhưng Asean chỉ bày tỏ quan ngại Nhà nghiên cứu cho rằng Việt Nam cần phải xem lại chính sách của mình, nhất là trong đối phó với Trung Quốc, trong bối cảnh Trung Quốc ngày một có xu thế 'lấn lướt', 'hung hăng' và 'khó lường' hơn trong khu vực. "Việt Nam phải độc lập hơn với Trung Quốc, mà muốn có quan hệ hiệu quả, phải từ bỏ tư duy anh là nước lớn, nước mạnh, tôi là nước nhỏ, nước yếu, đã quan hệ thì phải bình đẳng. "Việt Nam hiện theo chính sách nhiều bạn, nhưng lại chưa có bạn thân, bạn thân là Trung Quốc thì như thế là không được rồi. "Bạn Nga thì để mua vũ khí, bạn Mỹ để tiếp cận thị trường, bạn Asean thì nói nhiều, làm ít." Theo nhà quan sát này, khối Asean là một khối còn chứa đựng nhiều khác biệt giữa các thành viên với nhau. "Asean không phải là một tổ chức hứa hẹn đối với Việt Nam, vì Asean không đồng nhất, lại cũng chịu nhiều ảnh hưởng của Trung Quốc, trong đó Campuchia dường như chịu nhiều ảnh hưởng hơn từ Bắc Kinh. "Tuy nhiên, nếu có được một số tiếng nói ủng hộ của các quốc gia trong khu vực như là Indonesia hay Singapore, cũng sẽ là điều quan trọng đối với Việt Nam." 'Vẫn sợ dân nổi loạn?' Chính quyền có thể vẫn sợ người dân biểu tình quay sang phản đối chính phủ. Cũng hôm thứ Bảy, một nhà nghiên cứu quốc tế khác, Giáo sư Carl Thayer từ Úc, đưa ra bình luận về các diễn biến xung quanh vụ giàn khoan HD-981 và các cuộc xuống đường của người dân. "Từ trước, chính quyền có những quan ngại các vụ biểu tình xuống đường của người dân có thể kết nối các nội dung khác nhau, tức là có thể từ tinh thần dân tộc kết nối sang các đòi hỏi, yêu sách cải tổ, thậm chí chống chính phủ. "Thế nhưng việc Việt Nam gửi tàu ra đối đầu với Trung Quốc ở khu vực giàn khoan và cho phép truyền thông công khai lên tiếng về vụ việc cho thấy đã có sự thay đổi. "Nhiều cuộc mít-tinh, biểu tình ủng hộ chính phủ đã được tổ chức, cũng là cách để đảm bảo cho các cuộc phản đối chính phủ không thể diễn ra tại thời điểm này." Giàn khoan HD-981 phủ bóng đen lên Hội nghị TƯ9 của Đảng, theo nhà quan sát. Trước câu hỏi vì sao lãnh đạo cao cấp của Việt Nam có vẻ chưa sẵn sàng trực tiếp lên tiếng với Trung Quốc và trước người dân để bày tỏ thái độ về vụ việc, nhà nghiên cứu nói: "Hội nghị Trung ương 9 của Đảng Cộng sản đang diễn ra và đúng là vụ việc đã che phủ bóng tối lên nghị trình của Hội nghị, có thể nói là một chủ đề không được lên kế hoạch từ trước để bàn thảo. "Thế nhưng các lãnh đạo vẫn còn gần một tháng để bàn bạc các phương án ứng phó, và Việt Nam đang cân nhắc việc cử đặc sứ qua Trung Quốc để đàm phán. "Trong lúc chờ đợi, lãnh đạo phải im lặng, vì họ không muốn sử dụng lời lẽ với lập trường cứng rắn quá, mà lại ở cấp cao nhất, nên sau này sẽ khó ăn khó nói hơn với lãnh đạo cao nhất của Trung Quốc. "Nhưng Việt Nam đưa các lực lượng và đặc biệt là các cuộc biểu tình của người dân có một vai trò nhất định, có thể nói là thách thức, đương đầu như vậy là đúng đắn, nếu không muốn tiếp tục bị Trung Quốc ép." Theo Giáo sư Thayer vì việc đưa giàn khoan vào khu vực tranh chấp ở Hoàng Sa là một phép thử của Trung Quốc với các quốc gia trong khu vực và cả với các đối thủ cường quốc của Trung Quốc, nên khi nào mục đích này đạt được xong, Trung Quốc sẽ có thể thay đổi. Ông nói: "Động thái này như được phỏng đoán là để đối đầu lại với chuyến đi của ông Obama tới bốn nước ở châu Á, và Trung Quốc đã lựa chọn một quốc gia không là đồng minh của Mỹ là Việt Nam để thử thái độ của Mỹ. Vụ giàn khoan cũng là động thái thử thách quan hệ Việt - Nga, theo chuyên gia. "Do Việt Nam không là đồng minh của Mỹ như trường hợp của Nhật Bản và Philippines, người Mỹ chỉ có thể bày tỏ sự quan ngại và phát biểu rằng đây là hành động có tính 'khiêu khích' của Trung Quốc, mà khó có thể làm được gì hơn." Riêng đối với Nga, nhà nghiên cứu cho rằng quan hệ Nga - Việt cũng bị đặt trong một thách thức, ông nói: "Ngay vào thời điểm này mà diễn ra diễn tập chung về hải quân Nga - Trung, thì cũng là một toan tính của Trung Quốc. "Bởi vì Trung Quốc có thể biết rằng, sau các diễn biến ở Ukraine, ông Putin sẽ muốn làm bất cứ điều gì để đối đầu lại với Mỹ và Nato. "Do đó, Nga có thể sẽ vẫn tiến hành cuộc diễn tập, mặc dù Nga biết rằng Việt Nam đã mua của Nga tới 6 tàu ngầm Kilo." Giáo sư Carl Thayer cũng cho rằng Việt Nam hiện đang ở trong một thế ứng xử khá khó khăn. Ông nói: "Việt Nam không có nhiều lựa chọn lắm, Trung Quốc thì luôn luôn nghi ngờ Việt Nam. "Việt Nam cũng đang tìm cách cân đối lại, đối trọng lại với Trung Quốc bằng việc tăng quan hệ với Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản..." "Thế nhưng như vụ việc HD-981 đang diễn ra, chúng ta thấy rằng Việt Nam đang chật vật trong chính sách đối ngoại và hợp tác quốc tế của mình," nhà nghiên cứu nói với BBC từ Úc.
Tin từ Việt Nam cho biết nhà chức trách đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về "tội chống người thi hành công vụ và gây rối trật tự công cộng" xảy ra tại Dự án khu vui chơi giải trí sân golf Kim Nỗ, Đông Anh, Hà Nội.	Khởi tố vụ dân tấn công công an ở Đông Anh	Hàng trăm người phản đối quanh việc đền bù giải phóng mặt bằng đã ném chai xăng vào công an trong cuộc đụng độ ở huyện Đông Anh, Hà Nội. Vụ việc xảy ra sáng ngày 13-12 ở khu vực triển khai dự án sân golf của Công ty liên doanh Noble Việt Nam. Quyết định khởi tố do trung tá Phạm Văn Bình - Phó thủ trưởng Cơ quan Điều tra Công an huyện Đông Anh ký. Cơ quan công an huyện Đông Anh nói nhà chức trách sẽ "xử lý nghiêm trước pháp luật những kẻ cầm đầu và kích động hàng trăm người dân thôn Thọ Đa có hành vi chống đối việc thi công sân golf Kim Nỗ và tấn công lực lượng công an." Phản đối Báo Tuổi Trẻ tường thuật rằng “khoảng 400 người đã tập trung thành hình cánh cung bao vây, dồn khoảng hơn 300 người gồm các lực lượng công an, bảo vệ chuyên nghiệp và các quan khách dự lễ khởi công." Tin ban đầu nói có 20 cán bộ công an và 10 bảo vệ do chủ đầu tư thuê bị thương. Theo phương tiện truyền thông trong nước, dự án sân golf này khởi đầu từ năm 1995 khi công ty TNHH Daeha (liên doanh giữa công ty điện tử Hanel và Tập đoàn Daewoo của Hàn Quốc) thuê 128ha đất ở xã Kim Nỗ, huyện Đông Anh. Nhưng sau đó, năm 1998, Daeha rút lui vì ảnh hưởng khủng hoảng tài chính khu vực. Đến năm 2003, công ty liên doanh Noble Việt Nam (thuộc tập đoàn Thái Lan) trở thành nhà đầu tư chính của dự án. Nhưng họ không thỏa thuận được với người dân địa phương quanh vấn đề đền bù và tuyển dụng lao động đối với thanh niên địa phương. Theo báo Tuổi Trẻ, Công an Hà Nội đã làm việc với Công an Đông Anh để xem xét việc xử lý hình sự với những người “cầm đầu cuộc gây rối”. Các cuộc biểu tình không bị chính thức cấm ở Việt Nam, nhưng được kiểm soát chặt chẽ. Kể từ khi Việt Nam bắt đầu mở cửa nền kinh tế trong thập niên 1990, đã xuất hiện một số cuộc biểu tình của người dân, chủ yếu tại nông thôn, quanh cáo buộc tiêu cực hoặc thu hồi đất của chính quyền địa phương. ............................................................................................. Thính giả ẩn danhTôi làm việc cho một đơn vị làm kinh tế và thường xuyên làm về đền bù về đất, nên biết về một số vấn đề thường gặp trong quá trình đền bù về đất đai: - Nhà nước thường không dứt khoát định giá đền bù, nên thường thua thiệt với những người chấp hành tốt việc trả lại đất, Những đối tường chống đối, khiếu kiện thường được mức đền bù cao hơn nên gây ra tâm lý chống đối, khiếu kiện kéo dài. Người dân ngoài tâm lý chây ỳ không để được hưởng mức cao hơn, còn hay so sánh giá trị đề bù tại thời điểm mình được đền bù với giá trị của đối tượng được đề bù sau nay. Theo tôi để khắc phục nhược điểm trên cần thực hiện giải pháp sau: + Xác định nhanh giá trị đền bù và thời điểm nhận đền bù. + Có thời cho việc hạn cưỡng chế và hình phạt nghiêm khắc với đối tượng không chấp hành, việc giải quyết khiếu nại của người dân nếu chưa thoả đáng thực hiện sau, do toà án phán quyết. Bên nào thược hiện sai quy định đều phải chịu trách nhiệm. Minh Quang, Nha TrangNhững người tham gia biểu tình lần này phần lớn họ là nông dân,do mất đất mới có hành động như vậy.Hãy nhìn lại xem khi mới thành lập đảng cộng sản việtnam ,Đảng đã hứa với nông dân những gì:nào là người cày có ruộng,sẽ giải phóng giai cấp nông dân thoát khỏi đói nghèo,,,.Nay thì,hàng hoá do nông dân sản xuất không có đầu ra, đất canh tác ít, làm không đủ ăn,giá cả phân bón, thuốc trừ sâu, xăng dầu đều tăng, nhà nước không có cách gì bình ổn hay giúp đỡ họ cả.Cho nên,rất nhiều nông dân lên thành phố kiếm việc làm, hình thành nên các chợ lao động nông thôn ở hà nội và thành phố hồ chí minh.Những gì xảy ra trên đây , tôi nghĩ trước sau gì cũng xãy ra, bởi vì nó đã âm ĩ quá lâu ảnh hưởng trực tiếp tới miếng cơm manh áo của hà! ng triệu nông dân việtnam,và qua đây cho thấy nông dân việt nam đã biết đấu tranh cho quyền lợi của mình,như ông cha ta từng nói "tức nước vỡ bờ" Ken Huỳnh, Atlanta, Hoa KỳTôi không đồng ý với anh Phan Hải, HN, vì ngày xưa, đảng CSVN ta đã bảo đi đấu tranh là đấu tranh cho quyền lợi của giai cấp công-nông thôi, Cán bộ đảng và nhà nước phải chí công vô tư như lời Hồ Chủ Tịch. Chứ không phải đấu tranh xong, rồi đi giật đất canh tác của người dân dưới danh nghĩa đất là của nhà nước. Nói thế chẳng khác nào bôi nhọ nhà nước CHXHCN ta là nhà nước phong kiến cổ hủ, lậu bại à. Vì chỉ có thời phong kiến, vua chúa mới làm chủ đất đai; và nói thế thì câu:" Nhân dân làm chủ" bỏ đi đâu? Đánh Mỹ cứu nước là cứu nước chứ không phải là để cứu bản thân của các Đồng chí CS. Một thính giả, TP Hồ Chí MinhĐây chứng tỏ VN có dân chủ .Người dân có quyền chống đối,và nói lên ý kiến của mình.Tôi nghĩ chỉ là tranh chấp về kinh tế xã hội nào cũng có trong quá trình phát triền.Các đài như BBC và RFA cứ làm ầm lên cứ như là ngiêm trọng lắm. Tôi xin nhắc lại tin trên vnn vẫn còn http://www.vnn.vn/xahoi/doisong/2004/12/356012/.không như ai đó to mồm. Phan Hải, Hà NộiNếu bảo công ty trả lời và trả tiền trực tiếp đền bù đất đai cho dân thì cán bộ lấy gì mà ăn? Các anh cũng phải nghĩ tới công sức của cán bộ mà bồi dưỡng xứng đáng cho họ chứ? Nếu đi buôn mà không lời, ai đi buôn làm gì? Nếu cán bộ không ăn hoa hồng làm sao mà sống được? lương nhà nước phát không đủ ăn làm sao đưa hai tay lên nổi mà làm việc? Đất không phải của dân mà là của nhà nước ngoại trừ đất của cán bộ là của cán bộ mà thôi. Cán bộ đã đánh Mỹ cứu nước, bây giờ họ phải được đền bù chứ. Tôi không đồng ý với các Việt kiều hiểu theo lối tư bản của các anh. Nguyễn Thanh Chung, Hà NộiTôi khẳng định có việc chống đối người thi hành công vụ của một số phần tử quá khích tại xã Kim Nỗ huyện Đông Anh. Theo tôi, một đất nước có chủ quyền, có đường lối chính trị và một đảng lãnh đạo đúng đắn thì việc giải quyết các vấn đề xã hội không phải cần đến các biện pháp cứng rắn. Việc nhà nước Việt Nam xử lý chuyện này hoàn toàn dựa trên cơ sở Tự do Bình đảng và Dân chủ. Nhưng một số kẻ đã muốn cái mà họ cho là quyền dân chủ để chống đối. Những kẻ này phải bị coi là kẻ chống đối. Chính quyền địa phương, xã, huyện và thành phố luôn tìm mọi cách để giải quyết trên cơ sở đem lại quyền lợi tối cao cho người dân địa phương, bằng các biện pháp thuyết phục, giải thích cho họ hiểu. Tuy nhiên chính quyền nên sử dụng các biện pháp cứng rắn hơn đối với những kẻ cầm đầu, những kẻ vô công rồi nghề, chuyên đâm bị thóc, chọc bị gạo. Chúng ta không nên nhìn sự việc một cách phiến diện. Tôi là một người dân ở Đông Anh, tôi hiểu biết rõ ràng chính quyền địa phương đã, đang và sẽ làm tất cả những gì đem lại cho dân cuộc sống ấm no và hạnh phúc. Những kẻ xâm phạm đến quyền lợi của đại đa số nhân dân sẽ phải bị trừng trị trước pháp luật. Lê Huy, Hoa KỳKính gửi ông An Le-Úc. Tin này tôi có đọc tai www.vnn.vn ngày Dec-14-04. Hôm nay bị bỏ rồi. Ông có thể kiểm chứng qua các bạn bè tại VN. Nguyễn Cường, Montreal, CanadaVấn đề đất đai rất là phức tạp ở Việt Nam. Vấn đề là nhà nước cần miếng đất nào thì nhà nước quy hoạch và đền bù cho dân. Sau đó họ đưa miếng đất này cho các chủ đầu tư. Điều này cho thấy người dân không làm chủ miếng đất của họ, người dân không có quyền từ chối. Quyền tư hữu thật sự là không có. Người dân không có quyền quyết định bán miếng đất của họ, nhà nước quyết định cho họ, định giá vv... Việc đó đã làm họ phẫn nộ. Nếu một quan chức có miếng đất trong trường hợp này, liệu cán bộ cao cấp đó có đồng ý hay không? Nhà nước nên tôn trọng quyền sở hữu của người dân. An Le, Brisbane, ÚcViệc này có thật à? Có báo nào khác đăng tin này ngoài BBC không? Người làm phỏng vấn của BBC là ai? Ẩn DanhỞ Việt Nam chánh quyền không bao giờ cho người dân biểu tình, nếu làm như vậy cả nước sẽ loạn cho nên dù có biểu tình bất cứ đúng hay sai đều bị tù đày. Hoàng Thanh, Biên HòaLâu nay chúng ta không thấy nhà nước nhắc tới câu này " Ở đâu có áp bức thì ở đó có đấu tranh " Đảng đã dạy như vậy mà. Bây giờ đây thì " Đảng và nhà nước ta " mới nên cảm ơn đồng bào ta đã đi đúng đường lối và chính sách của Đảng. Đúng là " gậy ông lại đập lưng ông " rồi đó. Lê Sơn, Kanagawa, Nhật BảnTức nước thì vỡ bờ. Đúng như vậy, có thật là tất cả dân huyện Đông Anh đã thuận tiền bồi thường? Giá cả đó ai áp đặt? Có phải chính quyền đã bỏ túi hơn phẩn nửa số trị giá? Vụ Đông Anh chỉ là một trong hàng ngàn vụ và theo tôi nghĩ nó con xảy ra ở nhiều nơi hơn nữa. Chính phủ bảo rằng nhà đầu tư phải thỏa thuận trực tiếp với dân, nhà đầu tư không thấy, hoặc làm cho có lệ. Dân không ký giấy giao đất và trao sổ đỏ quyền sử dụng đất thế nhưng họ ngang nhiên hành động. Chính quyền nên bằng mọi cách giải quyết một cách thỏa đáng để yên lòng dân. Ý dân là ý trời cơ mà. Dân có giàu thì nước mới mạnh chứ?
‘Cách mạng tháng Tám’ năm 1945 vẫn là một đề tài gây nhiều tranh luận, bàn cãi, với nhiều diện giải, nhận định hoàn toàn trái ngược nhau về nhiều khía cạnh khác nhau của sự kiện này.	Ý kiến: Việt Minh nắm quyền do đâu?	Một trong những điều gây tranh cãi là bản chất và nguyên nhân dẫn đến thành công của cuộc ‘cách mạng’ đưa Việt Minh lên nắm quyền lúc đó. Giới lãnh đạo, quan chức cũng như sử học, báo chí chính thống ở Việt Nam thường tuyên truyền rằng đó là cuộc ‘tổng khởi nghĩa giành chính quyền’ được ‘chuẩn bị công phu’, ‘diễn ra nhịp nhàng trên cả nước’ và đã ‘thành công rực rỡ’, đưa Việt Nam ‘bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội’. Họ còn cho rằng thắng lợi của cuộc cách mạng này ‘là thắng lợi của chủ nghĩa Mác - Lênin được vận dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của cách mạng Việt Nam, là thắng lợi của tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng đúng đắn và đầy sáng tạo’ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trái lại, một luồng ý kiến khác lại khẳng định chẳng có chuyện Việt Minh, một lực lượng do ĐCS lãnh đạo, ‘cướp’ hay ‘giành chính quyền’ gì – và càng không có chuyện họ phải ‘đánh đấm’ để ‘giành chính quyền’ – vì vào thời điểm đó có một ‘khoảng trống quyền lực’ và Việt Minh đã có mặt đúng lúc để lấp chỗ trống ấy. Vậy thực chất cuộc ‘khởi nghĩa’ hay ‘Cách mạng tháng Tám’ ấy là gì và điều gì đã khiến Việt Minh lên nắm quyền và lập nên nước ‘Việt Nam Dân chủ Cộng hòa’ lúc đó? Khoảng trống quyền lực Quân Nhật vào Đông Dương tháng 9/1941 Thực ra ngay sau ‘Cách mạng tháng Tám’ đã có ‘một số người’ cho rằng những người Cộng sản hay Việt Minh không phải chiến đấu gì để ‘giành chính quyền’ mà chẳng qua vì may mắn nên ‘vớ được chính quyền’. Vì vậy, vào dịp kỷ niệm một năm ‘Cách mạng tháng Tám’, trong cuốn sách cùng tên, Trường Chinh, Tổng bí thư ĐCS Đông Dương lúc đó, đã lên án những người ấy và bác bỏ nhận định đó. Tuy vậy, dù ông Trường Chinh chính thức lên tiếng bác bỏ, dựa vào những sự kiện diễn ra vào thời điểm ấy và các nhân chứng, sử liệu xác đáng khác, học giả, đặc biệt là giới nghiên cứu nước ngoài, đều kết luận rằng những người Cộng sản có thể dễ dàng lên nắm quyền hay tiến hành thành công, nhanh gọn ‘Cách mạng tháng Tám’ là vì có một khoảng trống quyền lực vào giữa và cuối tháng Tám năm 1945. Với việc Nhật đầu hàng Đồng minh ngày 14/08, lực lượng Nhật chiếm đóng tại Việt Nam cũng như chính phủ Trần Trọng Kim được Nhật bảo hộ đã suy yếu và cũng không còn cơ sở đề tồn tại. Trong khi đó, mãi tới đầu tháng Chín, quân Đồng minh mới tới Việt Nam để giải giáp Nhật. Như William J. Duiker ghi nhận trong Vietnam: Nation in Evolution, xuất bản năm 1983, chỉ trong vòng hai tuần – từ ngày 14/08 đến ngày 28/08, khi vua Bảo Đại thoái vị – miền Bắc và miền Trung đã gần như hoàn toàn nằm trong tay Việt Minh và chỉ ở miền Nam những người Cộng sản buộc phải chia sẻ quyền lực với những lực lượng, thành phần khác. Theo học giả này đó là một cuộc chuyển giao quyền lực nhanh gọn, hầu như không có đổ máu gì. Theo nhà nghiên cứu Pháp Pierre Roussett, tác giả cuốn Communisme et Nationalisme Vietnamien, xuất bản năm 1978, thực ra Việt Minh là lực lượng được mang tới quyền lực, hơn là người đã giành được quyền lực. Stein Tonnesson, người đã có nguyên một công trình nghiên cứu về ‘Cách mạng tháng Tám’, cũng nhận định rằng Việt Minh có thể dễ dàng lên nắm quyền, không phải mất xương máu gì, vì có khoảng trống quyền lực ở Việt Nam lúc đó. Trong cuốn The Vietnamese Revolution of 1945: Roosevelt, Ho Chi Minh and de Gaulle in a World at War, xuất bản năm 1991, Stein Tonnesson cho rằng lãnh đạo ĐCS không bao giờ nghĩ nhiệm vụ của họ sẽ nhẹ nhàng, đơn giản như thế. Mọi chuyện diễn ra nhanh chóng và khác hẳn với những gì họ tính toán, chuẩn bị. Ông nhắc lại người ta thường cho rằng ‘Cách mạng tháng Tám’ thành công là nhờ Hồ Chí Minh có một chiến lược tuyệt vời và Việt Minh đã xây dựng được một quân đội nhân dân. Nhưng thực tế, quân giải phóng và sự lãnh đạo của Việt Minh chỉ đóng một vai trò khiêm tốn trong cuộc cách mạng này. Chẳng hạn, theo Stein Tonnesson, ông Võ Nguyên Giáp đã chuẩn bị quân đội để đánh Nhật và chắc ông cũng đã nuôi ước mơ dẫn binh lính của mình tiến về Hà Nội sau khi đã làm nên những chiến thắng lịch sử. Nhưng Hà Nội đã được lực lượng cách mạng địa phương chiếm một tuần trước khi những nhóm lính đầu tiên của ông về thành phố. Hơn nữa, không một lãnh đạo cao cấp nào của Đảng Cộng sản có mặt khi những nhóm người trẻ tuổi cầm cờ Việt Minh giành chính quyền ở Việt Nam trong hai tuần đó. Stein Tonnesson cũng chỉ ra rằng Việt Nam không phải là nơi duy nhất có các lãnh đạo quốc gia lên nắm quyền mà không phải đối đầu vũ lực vào thời điểm Nhật đầu hàng. Ở Indonesia, Sukano và Hatta đã tiến hành thương lượng với tư lệnh quân đội Nhật ngay sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh. Hai nhà lãnh đạo này còn bay trở lại Jarkata trên một máy bay của Nhật và tuyên bố độc lập cho nước Cộng hòa Indonesia vào ngày 17/8 – hai ngày trước khi có cuộc nổi dậy ở Hà Nội. Có thể để nhằm bác bỏ ý kiến cho rằng Việt Minh may ‘vớ được chính quyền’ mà không phải chiến đấu gì, như Stein Tonnesson nhắc lại, cả trong cuốn ‘Cách mạng tháng Tám’ ra mắt năm 1946 và bài ‘Cách mạng hay đảo chính’ đăng trong Cờ giải phóng ngày 12/09/1945, ông Trường Chinh đã nhấn mạnh rằng trong cuộc khởi nghĩa tháng Tám, máu đã đổ nhiều nơi. Cũng vì nặng giáo điều, Trường Chinh lý luận một cuộc cách mạng thực sự phải có đổ máu và ông cảm thấy tiếc vì cuộc khởi nghĩa tháng Tám đã không có thêm bạo lực. Vẫn theo Stein Tonnesson, trong một chừng mực nào đó, để bù đắp cho việc thiếu đổ máu trong cuộc nổi dậy, lực lượng cách mạng đã giết một số người ‘phản bội’ sau đó. Ông cũng nhắc đến cuốn Vietnam 1945: The Quest for Power của David Marr, được xuất bản năm 1997, trong đó ước tính rằng nhiều ngàn người được cho là ‘kẻ thù của Cách mạng’ đã bị giết hoặc chết khi bị bắt giữ vào thời điểm giữa cuối tháng Tám và tháng Chín năm 1945. Khát vọng độc lập Nhưng cũng có nhiều yếu tố quan trọng khác khiến cuộc khởi nghĩa hay Cách mạng tháng Tám diễn ra nhanh gọn, không đổ máu và Việt Minh có thể dễ dàng lên nắm quyền lúc đó. Trong The Communist Road to Power in Vietnam, xuất bản năm 1981 và tái bản năm 1996, William J. Duiker nhận định rằng bất cứ cuộc cách mạng nào cũng có yếu tố thời cơ và thời cơ càng chín muồi, cách mạng càng dễ thành công nhanh gọn và Cách mạng tháng Tám không phải là ngoại lệ. Ngoài có ‘khoảng trống quyền lực’, William J. Duiker nêu ra nhiều yếu tố, điều kiện thuận lợi khác để một cuộc khởi nghĩa hay cách mạng nổ ra ở Việt Nam lúc ấy và Việt Minh đã biết tận dụng những yếu tố, điều kiện đó. Trong những yếu tố, điều kiện được William J. Duiker và nhiều học giả khác đưa ra có nạn đói 1944-45 ở các tỉnh Bắc Trung bộ và sự tê liệt, sụp đổ nhanh chóng của chính quyền cũ (từ trung ương đến địa phương, từ nông thôn đến thành thị). Theo Stein Tonnesson số người chết trong nạn đói đó được Việt Minh đưa ra vào năm 1945 cũng như được tuyên truyền những năm đó là hai triệu. Nhưng ông cho rằng con số đó bị cường điệu hóa và ước tính số người thiệt mạng khoảng từ 500 ngàn đến một triệu người. Tuy vậy, ông vẫn cho rằng nạn đói là một thảm họa và nó có tác động chính trị rất lớn. Cụ thể, nó làm người dân căm thù, tức giận (với chính sách đô hộ của Nhật hay sự bất lực của chính phủ Trần Trọng Kim), cảm thấy tuyệt vọng và đòi hỏi phải có thay đổi. Chính điều này đã đặt nền móng để Cách mạng tháng Tám diễn ra và kết thúc thành công, nhanh gọn. Những vụ tấn công, cướp các kho thóc lúc đó cũng huấn luyện người dân trong các hoạt động tập thể, giúp họ biết tự nguyện tổ chức, phối hợp với nhau trong các cuộc xuống đường biểu tình (chẳng hạn như đòi vua Bảo Đại thoái vị hay thành lập một chính phủ mới do Việt Minh lãnh đạo) lúc ấy. Một chi tiết khác mà giới nghiên cứu đều nêu ra là trong hai tuần ấy ở Hà Nội, Huế và nhiều thành phố lớn khác ở Việt Nam đã có nhiều cuộc biểu tình quy tụ hàng chục ngàn – thậm chí hàng trăm ngàn – người đủ mọi thành phần khác nhau trong xã hội và những cuộc biểu tình này đã góp phần quan trọng trong thành công của cuộc khởi nghĩa tháng Tám. Những cuộc tụ tập đông như vậy có thể dễ dàng diễn ra lúc đó là vì trong khoảng hơn bốn tháng nắm quyền, chính phủ Trần Trọng Kim (từ 17/04 đến 25/08) đã khuyến khích tự do ngôn luận và cổ vũ người dân tham gia vào các hoạt động chính trị. Theo Stein Tonnesson, đó là giai đoạn duy nhất trong thế kỷ 20 người dân Việt Nam gần như hoàn toàn được tự do ngôn luận. Trong ‘The Other Side of the 1945 Vietnamese Revolution: The Empire of Viet-Nam (March-August 1945’ được đăng trong tạp chí Journal of Asian Studies năm 1986, Vũ Ngự Chiêu nhận định rằng khuyến khích sự tham gia chính trị của đám đông là một trong những đóng góp, thành công đáng chú ý của chính phủ Trần Trọng Kim. Có thể nói không chỉ trong thế kỷ 20 mà ngay cả trong những năm đầu của thế kỷ 21 này, người dân Việt Nam vẫn không được tự do ngôn luận, hội họp, tụ tập biểu tình như dưới thời chính phủ Trần Trọng Kim. Một yếu tố quan trọng khác – nếu không muốn nói là yếu tố quyết định – khiến cuộc khởi nghĩa tháng Tám bùng nổ và thành công nhanh chóng là khát vọng độc lập, dân chủ, tự do của nhân dân Việt Nam. Tóm lại, các điều kiện để tiến hành một cuộc cách mạng ở Việt Nam lúc đó (nhằm chấm dứt sự đô hộ của đế quốc, thực dân, kết thúc sự thống trị của chế độ phong kiến và thành lập một quốc gia độc lập, một nhà nước dân chủ, cộng hòa) đã chín muồi. Theo William J. Duiker, tại những xã hội thuộc địa khác, những người có khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa, phi cộng sản là lực lượng đứng lên lấp chỗ trống quyền lực cũng như tận dụng những điều kiện chín muồi khác lúc đó để nắm quyền. Nhưng ở Việt Nam, phần vì chia rẽ, phần vì thiếu một đường lối rõ ràng, các phe phái, lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc, không cộng sản lúc ấy không thể làm những điều đó. Nhưng một yếu tố khác khiến những người Cộng sản hay Việt Minh chiếm được cảm tình, giành được sự ủng hộ của nhiều người thuộc mọi giai tầng xã hội lúc ấy là họ biết tạo một hình ảnh cởi mở, tiến bộ. Đây cũng là một trong những lý do tại sao họ, chứ không phải một lực lượng nào khác lên nắm quyền lúc ấy. Nhiều người ủng hộ Trong cuốn Britain in Vietnam – Prelude to Disaster, 1945-6, xuất bản 2007, Peter Neville cho rằng nhân vật trung tâm trong những biến cố tháng Tám năm 1945 là Hoàng đế Bảo Đại. Theo học giả này, việc vua Bảo Đại thoái vị đã mở đường cho một nhóm người thuộc nhiều thành phần, đảng phái, khuynh hướng khác nhau lập nên ‘Việt Nam Dân chủ, Cộng hòa’. Ông cũng cho rằng nếu vua Bảo Đại không từ ngôi, Việt Minh không thể lên nắm quyền. Rất khó để đánh giá một nhận định như vậy. Nhưng có thể nói việc vua Bảo Đại chấp nhận thoái vị, ‘sẵn sàng hy sinh tất cả mọi quyền lợi cá nhân’ vì ‘sự đoàn kết’ quốc gia, dân tộc trong thời điểm lịch sử ấy, và làm Cố vấn tối cao cho chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lúc đó chứng tỏ ông cũng ủng hộ Việt Minh và chính phủ lâm thời do Việt Minh lãnh đạo. Chuyện nhiều người thuộc các đảng phái chính trị khác – hay thậm chí có người không thuộc một đảng phái nào – tham gia chính phủ lâm thời do Việt Minh lãnh đạo lúc ấy cũng chứng tỏ các đảng phái, giới trí thức lúc ấy cũng ủng hộ Việt Minh. Một thành viên trong chính phủ lâm thời ấy là ông Nguyễn Mạnh Hà, một người Công giáo, nắm giữ chức Bộ trưởng Kinh tế. Theo Peter Neville, Hồ Chí Minh bổ nhiệm ông vì muốn có sự ủng hộ của những người Công giáo. Ở miền Bắc lúc ấy có khoảng một triệu người Công giáo (chiếm khoảng 10% dân số lúc đó). Tác giả này cũng cho biết, trong số những người tụ tập tại Quảng trường Ba Đình để nghe ông Hồ Chí Minh đọc ‘Tuyên ngôn độc lập’ ngày 02/09/1945 cũng có rất đông người Công giáo. Trong Hồ Chí Minh’s Independece Declaration, một chương trong cuốn Essays into Vietnamese Past, xuất bản năm 1995, David G. Marr còn cho biết ngày 02/09/1945 lại rơi vào ngày Chủ nhật và cũng là ngày Giáo hội Công giáo kính các Thánh tử đạo Việt Nam nên Nhà thờ Chính tòa cũng như nhiều nhà thờ khác ở Hà Nội chật kín người tham dự thánh lễ. Và sau thánh lễ, để biểu hiện sự ủng hộ với chính phủ mới, các vị chủ chăn đã dẫn con chiên mình về Quảng trường Ba Đình để nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập. Việc nhân dân, đủ mọi tầng lớp, thuộc nhiều thành phần khác nhau trong xã hội lúc đó đồng loạt xuống đường làm cuộc khởi nghĩa tháng Tám, dành sự ủng hộ cho Việt Minh và chính phủ lâm thời lúc đó cũng không có gì là khó hiểu. Ý tưởng, nguyện vọng, mục đích xây dựng một nước ‘Việt Nam Dân chủ, Cộng hòa’ – trong đó mọi người ‘có quyền bình đẳng’ về quyền lợi, ‘quyền được sống’, ‘quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc’ – mà những người Cộng sản hay Việt Minh lúc đó khởi xướng, theo đuổi hoàn toàn đáp ứng được mong đợi, khát vọng của người dân. Tuyên truyền rằng ‘Cách mạng tháng Tám’ thành công là nhờ vào việc chủ nghĩa ‘Mác-Lênin được vận dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của cách mạng Việt Nam’ là giả dối, nếu không muốn nói là lố bịch. Tuyên ngôn độc lập ông Hồ Chí Minh đọc ngày 2/9 không đề cập đến gì ‘Cách mạng tháng 10’ của Nga năm 1917 hay ‘chủ nghĩa ‘Mác-Lênin’. Trái lại, Bản Tuyên ngôn ấy được mở đầu bằng việc trích dẫn ‘Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ’ và ‘Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791’. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của Tiến sĩ Đoàn Xuân Lộc từ Anh.
Tôi trước đây hầu như không biết gì về chuyện một trong những quảng trường mình ưa thích ở Romania hoá ra lại là nơi có những bí mật được giấu kín dưới những đường phố hiện đại châu Âu.	Khi Đế chế Ottoman chinh phục châu Âu	Bản đồ cổ về Timisoara Tôi từng nghe đồn ở Quảng trường Tự do (Piata Libertati) của Timisoara có một nhà tắm lộng lẫy kiểu Thổ Nhĩ Kỳ có từ thời đế chế Ottoman cai trị thành phố (1552-1716). Nhưng tôi chưa bao giờ thấy bất kỳ dấu hiệu nào ngoài một bảng chữ Ả-rập nho nhỏ trên tường một tòa nhà gần đó. Tháng Chín 2014, tôi quay lại thành phố biên giới phía tây này của Romania và biết được những điều thú vị: giới khảo cổ đã khai quật được một nhà tắm 400 năm tuổi, được biết đến với cái tên gọi Grand Hammam (Nhà tắm sang trọng). Việc khai quật vẫn đang tiếp tục, nhưng tôi chẳng thể chờ lâu thế để khám phá “báu vật” ấy. Tôi hỏi thăm và được biết hoá ra những gì tìm thấy không chỉ là một nhà tắm kiểu Thổ. Nhóm khảo cổ thăm dò một số điểm xung quanh trung tâm khu vực có bề dày lịch sử này, và quá khứ Đông phương của thành phố đã lộ dạng từ dưới mặt đất. Thật là ngất ngây khi biết điều đó. Một thành phố bạn cứ ngỡ đã tường tận rồi, bỗng dưng gỡ bỏ tấm mạng che mặt để trưng ra một diện mạo hoàn toàn khác. Một nơi hoàn toàn mới, đầy quyến rũ. Giống như một chuyến du hành ngược thời gian. Thời kỳ sức mạnh Hồi giáo thống trị Trung Âu Timisoara bị Đế chế Ottoman chinh phục vào tháng Bảy 1552. Dưới sự chỉ huy của Kara Ahmed Pasha người gốc Albania, đội quân hung bạo đông khoảng 16.000 người đã chiếm thành phố và nhanh chóng biến nó thành thủ phủ của vùng Banat (nay thuộc ba nước Trung Âu là Romania, Serbia và Hungaria). Trong hơn 160 năm, Timisoara được các vị hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ (Sultan) trực tiếp cai trị và trở thành trận tiền trong cuộc chiến khốc liệt giành giật lãnh thổ giữa Ottoman và đế quốc Áo-Hung, từ đó định hình vùng đất này trong những thế kỷ tiếp theo. Quảng trường Timisoara, Romania Đứng trong khu vực khảo cổ Grand Hammam, ta có thể thấy tàn tích các buồng tắm cổ cùng các ống thông hơi đang được phục chế chậm chạp. Tôi đã đến Piata Libertati hàng chục lần mà chẳng hề biết là ở dưới lòng đất lại có những thứ như vậy. Quảng trường nằm ngay giữa quảng trường Piata Unirii - nơi hẹn hò ưa thích với các quán bar, tiệm cà phê, và quảng trường Piata Operei - nơi tổ chức các hoạt động văn hoá và và sinh hoạt cộng đồng lớn của thành phố. Hai nơi ồn ào náo nhiệt đó khiến Piata Libertati như một ốc đảo yên tĩnh với những hàng cây lặng lẽ chỉ dành cho những ai ưa nhàn tản ngồi ngắm sự đời. Hồi thế kỷ thứ 17, các quảng trường phải nằm ở vị trí lý tưởng để dân chúng có thể tụ họp. Trong khi đó, nhà tắm kiểu Thổ dù ở nơi nào trên thế giới cũng phải là phòng tắm và là nơi thư giãn. Nó không chỉ là nơi khiến mọi người gần gũi nhau hơn, mà còn có vai trò tôn giáo trong việc giúp con người ta gột rửa tâm hồn. Dấu ấn Thổ Nhĩ Kỳ Quá trình khai quật tại Piata Libertati cho thấy Grand Hammam gồm 15 phòng tắm xếp xung quanh một đại sảnh nằm chính giữa. Sàn phòng tắm được đặt trên các cột trụ vuông xây bằng gạch, nhằm để khí nóng từ lò hơi được lưu thông dễ dàng. Ở mỗi phòng tắm đều có ống dẫn khí nóng vào và ống thoát hơi. Bên ngoài, những khu vườn xanh mát và sân sau các toà nhà kế cận khiến không gian thật êm đềm và riêng tư, là nơi lý tưởng để chuyện trò. Dấu tích thi hài người Thổ Nhĩ Kỳ được tìm thấy chôn cất trong cỗ quan tài lớn tại nghĩa trang Hồi giáo Timisoara Lần trước, khi tới thăm quảng trường trong một buổi sáng mùa xuân lành lạnh, tôi đã ước các nhà tắm hơi vẫn còn đó để mình được sưởi ấm. Do muốn tìm hiểu thêm về những phế tích đang làm thay đổi bộ mặt của thành phố, tôi đã đến quảng trường thánh George - Piata Sf Gheorghe, nằm cách Piata Libertati gần 100m về phía tây. Quảng trường nhỏ nhắn hình vuông này nằm lọt thỏm giữa các toà nhà mang lối kiến trúc thành Vienna của Áo. Những lần trước đến Timisoara, tôi vẫn thường dạo qua nơi đây để ghé một trong các tiệm mua bánh mỳ xoắn hay nhặt vài quyển sách tiếng Anh bày trên những kệ sách tạm bợ. Nhưng những khám phá quan trọng tại Piata Sf Gheorghe gần đây thì lại giúp nhà khảo cổ Romania Florin Drasovean đưa ra tuyên bố đây là "thế giới của các vị thần, thế giới của sự sống và cái chết". Trong nửa đầu thế kỷ 18, Đại úy François Perette của đội quân đế quốc Áo đã vẽ lại bản đồ Timisoara, trong đó ông đánh dấu một số “mục tiêu” quan trọng có từ thời Ottoman. Một trong những điểm quan trọng nhất là Đại thánh đường Hồi giáo Timisoara. Cây bút lữ hành nổi tiếng từ thời Ottoman, nhà văn Evliya Celebi (1611-1682) trong tác phẩm của mình đã mô tả Đại thánh đường Timisoara như "chốn tuyệt vời để cầu nguyện". Sau cuộc chinh phục của người Áo vào năm 1716, Thánh đường Hồi giáo bị chuyển thành nhà thờ Thiên chúa giáo và sau đó bị phá hủy. Một nhà thờ mới được xây dựng tại đúng nơi mà Thánh đường Hồi giáo đã bị xoá sổ gần như mọi dấu vết - cho đến cuộc khai quật năm 2014. Sau hàng thế kỷ ẩn mình, nền móng và các tuyệt tác khác có từ ngày xưa dần dần lộ dạng, khiến cho nhà khảo cổ Drasovean tái phát hiện ra "thế giới của các vị thần". Việc khai quật làm lộ diện cả một thành phố văn minh dưới lòng đất Nhưng đó chưa phải là tất cả! Ngoài thánh đường Hồi giáo, các nhà khảo cổ trong quá trình đào bới Piata Sf Gheorghe còn tìm thấy vết tích của các ngôi nhà bằng gỗ và các ống dẫn nước. Các ống nước này chính là hệ thống cấp nước đô thị đầu tiên tại Romania. Tuy không phải là những người đầu tiên làm những ống nước nhưng người Thổ Nhĩ Kỳ đã dùng chúng để cấp nước cho các tòa nhà công cộng. Những ngôi nhà gỗ đã có từ thời Trung cổ, trước khi người Thổ đến đây, và chúng đã tồn tại cho tới khi người Áo bắt đầu hiện đại hóa thành phố vào thế kỷ 18. Các nhà khảo cổ cũng khai quật 160 ngôi mộ xung quanh Thánh đường Hồi giáo; hầu hết là mộ chôn cất tầng lớp thứ dân với các thi thể được bọc trong mảnh vải nguyên tấm theo tập tục Hồi giáo. Để duy trì hòa bình và kiểm soát chính trị trong thời Ottoman, người Thổ Nhĩ Kỳ chấp nhận các thành phần tôn giáo, sắc tộc khác và không can thiệp vào lối sống của dân địa phương. Điều này giữ cho Timisoara được yên ổn từ bên trong, thế nhưng thành phố vẫn phải đối mặt với các mối đe dọa từ bên ngoài. Vì vậy, người Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng cường khả năng phòng thủ cho thành phố. Tận dụng lợi thế của các con sông Bega và Timis gần đó, họ đào hào xung quanh thành phố và xây một pháo đài. Pháo đài cao chót vót trên mặt nước với những bức tường dày tới ba mét được binh lính Ottoman canh gác. Lối phòng thủ của Timisoara rất hữu dụng. Đội quân của Hoàng tử Eugene xứ Savoy (nay thuộc Pháp) chỉ hạ được thành vào năm 1716 nhờ việc người Thổ buộc phải quy hàng sau nhiều ngày bị vây hãm trong điều kiện thời tiết xấu bất thường. Các nhà khảo cổ tin rằng những phát hiện gần đây mới chỉ là sự khởi đầu. Timisoara là thành phố có bề dày lịch sử với nhiều bí mật vẫn chưa được khám phá. Quả là lý do thật hấp dẫn để chúng ta đến thăm những quảng trường đầy hứa hẹn nơi này. Bản gốc tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Travel.
Trong một bài trên BBC, TS Trần Công Trục phản biện ý kiến Việt Nam cần “chính thức tuyên bố hủy bỏ công hàm do cựu Thủ tướng (Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa - VNDCCH) Phạm Văn Đồng ký năm 1958”.	Hoàng Sa, Trường Sa: pháp lý và chính trị	VN vẫn chưa đưa các vấn đề tranh chấp chủ quyền với TQ trên Biển Đông ra tòa án quốc tế. Mặc dù trong một bài khác trên BBC, tôi có cùng kết luận với TS Trần Công Trục, tôi cho rằng một số lập luận khác của TS Trần Công Trục là chưa đủ để biện luận cho chủ quyền Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa trước Tòa hay dư luận luật học. Thủ tướng VNDCCH có thẩm quyền? Lập luận“Các Hiệp ước, Hiệp định này phải được Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất phê chuẩn theo thủ tục pháp lý rất chặt chẽ mới có hiệu lực thi hành ... các tuyên bố, các văn bản của một nhân vật nào đó, dù là những quan chức nhà nước cao nhất, có nội dung về biên giới lãnh thổ đều không có giá trị pháp lý tuyệt đối trong quan hệ quốc tế” dường như có ý cho rằng công hàm Phạm Văn Đồng (CH PVĐ) chưa được Quốc hội phê chuẩn cho nên không có đủ giá trị pháp lý. Trong phiên tòa xử tranh chấp Đông Greenland, Na Uy cho rằng Ngoại trưởng Na Uy Nils Claus Ihlen đã không có thẩm quyền khi nói với Bộ trưởng Đan Mạch rằng kế hoạch của Đan Mạch về chủ quyền Đan Mạch trên toàn bộ Greenland sẽ không gặp khó khăn gì từ Na Uy, và theo luật Na Uy thì Quốc hội mới có thẩm quyền. Nhưng Tòa đã bác bỏ lập luận này, với lý do trong luật quốc tế Ngoại trưởng có thẩm quyền để đại diện cho quốc gia trong vấn đề lãnh thổ. Như vậy, lập luận “Quốc hội chưa phê chuẩn” chắc chắn sẽ bị bác bỏ, vì trong luật quốc tế Thủ tướng cũng là người có thẩm quyền để đại diện cho quốc gia trong vấn đề lãnh thổ. Hướng lập luận “TT Phạm Văn Đồng không có thẩm quyền” là đúng, nhưng có lẽ sẽ phải dựa trên lập luận lúc đó Hoàng Sa, Trường Sa không nằm dưới thẩm quyền lãnh thổ của VNDCCH, mà dưới thẩm quyền của một quốc gia Việt khác. “Quốc gia” ở đây là khái niệm pháp lý được định nghĩa trong Công ước Montevideo 1933 là một chủ thể có lãnh thổ, dân cư, chính phủ và khả năng có quan hệ ngoại giao với các quốc gia khác. Quốc gia là khác với Tổ quốc, đất nước, nhà nước hay chính phủ. Không công nhận, nhưng không bảo lưu Lập luận “[CH PVĐ] chỉ ủng hộ và thừa nhận phạm vi lãnh hải 12 hải lý mà Trung Quốc vừa tuyên bố, không có chữ nào nhắc đến 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ...” khó có thể biện luận đầy đủ cho chủ quyền Việt Nam. Đúng là tuyên bố 5/9/1958 của Trung Quốc có đưa ra ba nguyên tắc chính: (1) lãnh hải 12 hải lý, (2) đường cơ sở thẳng và nội thủy cho Hoa Lục và các đảo gần bờ, (3) tàu thuyền nước ngoài đi lại trong lãnh hải phải tuân thủ luật Trung Quốc, tàu thuyền máy bay quân sự nước ngoài vào lãnh hải phải xin phép. Nhưng tuyên bố đó cũng ghi rằng nguyên tắc thứ nhất được áp dụng cho “tất cả lãnh thổ Trung Quốc, bao gồm... Hoàng Sa, ...Trường Sa và các đảo khác của Trung Quốc”, và nguyên tắc thứ nhì và ba được áp dụng cho “...Hoàng Sa, ...Trường Sa và các đảo khác của Trung Quốc.” CH PVĐ ghi “Chính phủ nước Việt-nam dân chủ cộng hoà ghi nhận và tán thành bản tuyên bố, ngày 4 tháng 9 năm 1958, của Chính phủ nước Cộng hoà nhân dân Trung-hoa, quyết định về hải phận của Trung-quốc.” CH PVĐ tuy không nhắc đến Hoàng Sa, Trường Sa nhưng đã ghi rằng CP VNDCCH ghi nhận và tán thành như trên mà không bảo lưu gì về hai quần đảo đó. Có thể dựa vào “không nhắc đến” để biện luận “không công nhận”, và như vậy là cần thiết, nhưng không đủ. Lý do là sự không bảo lưu trên có nghĩa VNDCCH đã không khẳng định chủ quyền Việt trước sự khẳng định chủ quyền của Trung Quốc. Vấn đề còn nghiêm trọng hơn vì từ 1954 đến 1976 VNDCCH đã không khẳng định chủ quyền Việt trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Theo luật quốc tế, nổi bật nhất là theo phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế về tranh chấp đảo Pedra Branca, nếu trong một thời gian dài mình không khẳng định chủ quyền trong khi nước khác đòi chủ quyền thì mình có thể mất. Trong kịch bản giả tưởng chính phủ VNDCCH đã là đại diện pháp lý cho toàn Việt Nam, với hành vi của VNDCCH, Việt Nam sẽ khó thắng cuộc tranh biện pháp lý. Điều làm cho Việt Nam thua trong kịch bản này sẽ không ở việc công nhận hay không công nhận, mà ở việc không khẳng định chủ quyền của mình trong khi nước khác đòi chủ quyền. Một trong những phương hướng lập luận cho Việt Nam là chứng minh rằng trong giai đoạn 1954-1975 đã có một quốc gia Việt khác với VNDCCH duy trì chủ quyền Việt trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Chủ quyền đã được một quốc gia duy trì? Công hàm 1958 do Thủ tướng VNDCCH Phạm Văn Đồng ký tiếp tục là chủ đề cần xử lý khi VN đòi chủ quyền HS-TS. Lập luận chính thức của Việt Nam về Hoàng Sa, Trường Sa viện dẫn các tuyên bố và hành động chủ quyền lãnh thổ của VNCH. Nhưng trong luật quốc tế các tuyên bố và hành động chủ quyền lãnh thổ phải là do đại diện cho một quốc gia thì mới có giá trị pháp lý. Vì vậy, để cho các tuyên bố và hành động chủ quyền lãnh thổ của chính quyền VNCH có giá trị pháp lý, lúc đó chính quyền đó phải là đại diện pháp lý cho một quốc gia. Do đó, và lưu ý đến thực tế, để cho các tuyên bố và hành động chủ quyền lãnh thổ của VNCH có giá trị pháp lý, cần vận dụng quan điểm cho rằng từ 1956 đến 1976 có hai quốc gia Việt trên một đất nước Việt Nam, mỗi quốc gia một bên vĩ tuyến 17. Thêm vào đó, cần vận dụng quan điểm cho rằng từ 1956 đến 30/4/1975 chính phủ VNCH là đại diện pháp lý của quốc gia phía Nam, và sau 30/4/1975 CP CMLT CHMNVN là đại diện pháp lý của quốc gia đó cho đến khi Việt Nam thống nhất năm 1976. Lập luận “... theo Hiệp định quốc tế Geneva 1954 bàn về vấn đề Đông Dương ... Việt Nam Cộng Hòa là một thực thể chính trị, một chủ thể trong quan hệ quốc tế được quốc tế công nhận. Vì vậy, Việt Nam Cộng Hòa là đại diện cho nhà nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam để quản lý và thực thi chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ...” đi theo hướng cần thiết: “VNDCCH không có thẩm quyền lãnh thổ đối với Hoàng Sa, Trường Sa; VNCH có”, nhưng nó có đi xa đủ và và nó có mạnh đủ chưa? Theo Hiệp định Geneva, chính quyền VNDCCH quản lý miền Bắc, và Liên Hiệp Pháp quản lý miền Nam. Vấn đề là “quản lý” có nghĩa gì? Nó chỉ có nghĩa quản lý dân sự nội địa bên trong duy nhất một quốc gia Việt, hay nó bao hàm cả thẩm quyền lãnh thổ trong quan hệ quốc tế? Nếu chỉ là trường hợp thứ nhất thì khó thể cho rằng theo Hiệp định Geneva chính quyền VNDCCH không có thẩm quyền lãnh thổ trong quan hệ quốc tế đối với Hoàng Sa, Trường Sa, và chính quyền VNCH có. Trường hợp này sẽ có nhiều rủi ro cho Việt Nam trước Tòa và dư luận luật học. Nếu là trường hợp thứ nhì, thí dụ như sau 1954 hay 1956 sự quản lý được quy định trong Hiệp định Geneva đã tiến hóa để bao hàm cả thẩm quyền lãnh thổ trong quan hệ quốc tế, thì chính quyền VNDCCH không có thẩm quyền lãnh thổ trong quan hệ quốc tế đối với Hoàng Sa, Trường Sa, và chính quyền VNCH có. Đó là điều cần thiết cho lập luận về Hoàng Sa và Trường Sa. Nhưng trong luật quốc tế thì “có thẩm quyền lãnh thổ trong quan hệ quốc tế” và “là một quốc gia” đi đôi với nhau. Như vậy, lập luận cần thiết để bảo vệ chủ quyền Việt Nam tại Hoàng Sa, Trường Sa đi đôi với quan điểm khi VNCH còn tồn tại thì chính thể đó đã từng là một quốc gia, và với quan điểm trước 30/4/1975 chính quyền VNCH là đại diện của quốc gia đó trong luật quốc tế. 'Lãnh vực nhạy cảm?' Dễ thấy vì sao hai quan điểm trên dễ bị cho là “nhạy cảm”, thậm chí là “phản động”. Thậm chí còn có thể có những chuyện chụp mũ kiểu "Anh nói có 2 quốc gia và chính quyền VNCH đã từng là đại diện pháp lý. Vậy là anh muốn khôi phục VNCH, anh là phản động, anh muốn chia đôi đất nước lần nữa." Nhưng nếu cho rằng trước 1976 và 1975 có hai quốc gia, hay cho rằng trước 30/4/1975 chính quyền VNCH đã từng là đại diện pháp lý của một quốc gia thì đó chỉ là một nhận định về quá khứ, không có nghĩa muốn chia đôi đất nước đã thống nhất năm 1976, và không có nghĩa muốn khôi phục VNCH. Mặt khác, nếu cho rằng VNDCCH và CHMNVN đã thống nhất một cách hợp pháp thành CHXHCNVN năm 1976, và do đó CHXHCNVN đã thừa kế Hoàng Sa, Trường Sa, thì dễ bị cho là “thân Cộng”, thậm chí là “biện minh cho CS xâm chiếm miền Nam”, nhưng đó cũng là chụp mũ. Thật ra khi VNDCCH và CHMNVN còn tồn tại thì quan điểm chính thức của hai chính thể đó là có hai quốc gia trên đất nước Việt Nam, mỗi quốc gia một bên vĩ tuyến 17. Quan điểm đó cũng bao hàm quan điểm trước 30/4/1975 có hai quốc gia. Nhưng ngày nay quan điểm đó bị lãng quên nhiều và truyền thông Việt Nam ít dám đụng đến nó. Về quan điểm cho rằng từ 1956 đến 30/4/1975 chính phủ VNCH là đại diện pháp lý của quốc gia phía Nam, có thể phi nhạy cảm hóa nó phần nào bằng cách lưu ý rằng đại diện của một quốc gia trong luật quốc tế là một vấn đề trong phạm trù luật quốc tế tương đối độc lập với các vấn đề chính trị, chính nghĩa của các chính quyền VNCH, chính quyền VNDCCH và chính quyền CHMNVN. Nếu không phi nhạy cảm hóa việc thảo luận giữa người Việt và việc trình bày với quốc tế về những vấn đề quốc gia, đại diện pháp lý của quốc gia, thống nhất đất nước, thì sẽ bất lợi cho Việt Nam trong tranh chấp chủ quyền. Từ trước đến nay, người Việt thường nhận định về cuộc chiến 1954-1975 từ những góc độ ý thức hệ, chính trị và chính nghĩa của bên mình. Phải chăng nhu cầu tranh biện pháp lý về Hoàng Sa, Trường Sa đang đòi hỏi người Việt phải đi đến một nhận định về lịch sử có thêm tính chất luật quốc tế và bớt bị kẹt trong các lề ý thức hệ, chính trị và chính nghĩa? Bài viết phản ánh quan điểm riêng và lối hành văn của tác giả, một thành viên sáng lập của nhóm Nghiên cứu Biển Đông.
Việt Nam kỳ vọng cao từ hội nhập kinh tế với thế giới và nguồn vốn từ Wall Street Một quan chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nói khủng hoảng tài chính ở Mỹ có tác động “khá mạnh” đến kinh tế Việt Nam.	Biến động tiền tệ Mỹ tác động tới VN	Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược Phát triển Ngân hàng, cho BBC biết giới chức có thể phải chuẩn bị hỗ trợ cho thị trường bất động sản và xử lý nợ xấu của các ngân hàng. Trong cuộc trả lời phỏng vấn thẳng thắn ngày 18 tháng Chín, ông Lê Xuân Nghĩa nói theo dự đoán, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ sẽ giảm mạnh và tăng trưởng kinh tế chỉ ở khoảng 5.5% vào năm 2009. Lê Xuân Nghĩa: Tác động trực tiếp thì không lớn vì Việt Nam không có định chế tài chính nào đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu của các tập đoàn ấy [Lehman Brothers, AIG...]. Nhưng tác động gián tiếp khá mạnh. Trước mắt có những vấn đề, ví dụ lãi suất cho vay liên ngân hàng quốc tế - LIBOR và SIBOR – đang tăng. Nó có thể ảnh hưởng tới nợ ngắn hạn của Việt Nam tại các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp. Mặc dù nợ này không lớn, khoảng hai tỷ đôla, nhưng người ta buộc phải tái cấu trúc kỳ hạn và lãi suất, và như thế có thể ảnh hưởng tình hình tài chính của một số ngân hàng và doanh nghiệp. Khủng hoảng ở Mỹ có thể làm người dân dự đoán đồng đôla sẽ xuống giá nghiêm trọng, và họ có thể rút đôla khỏi ngân hàng, hoặc bán đôla mua tiền Việt gửi vào. Nó có thể làm cấu trúc tài sản của các ngân hàng rơi vào bất lợi. Giá bất động sản, thị trường chứng khoán cũng có thể xuống thấp hơn nữa. Mà bất động sản xuống thì tài sản ngân hàng cũng xuống theo và nợ xấu có thể tăng lên. Kết quả tài chính của nhiều ngân hàng thương mại có thể không được như mong muốn vào cuối năm nay. Đấy là những tác động ngắn hạn. Về dài hạn, khủng hoảng ở Mỹ có thể khiến các cam kết đầu tư vào Việt Nam sẽ chỉ giải ngân chậm chạp, hạn chế. Xuất khẩu của Việt Nam dự kiến cũng có thể giảm mạnh. Có hai lý do: giá các nguyên liệu thô trên thị trường thế giới đang giảm, kể cả khi không có khủng hoảng ở Mỹ. Thứ hai là sự eo hẹp của thị trường tài chính dẫn đến eo hẹp thị trường hàng hóa, và dẫn đến nhu cầu về hàng xuất khẩu của Việt Nam giảm đi. Tất cả những điều đó có thể khiến tăng trưởng kinh tế chậm lại. Trong nước hiện nay, người ta dự báo tăng trưởng có thể chỉ còn 5.5 – 5.6% trong năm 2009. BBC:Sau một đêm, giá vàng tăng đến 1.3 triệu đồng một lượng. Liệu chuyện này có ảnh hưởng nhiều đến số tiền gửi trong ngân hàng? Thời gian còn ngắn, chưa đủ để thấy rõ hiệu ứng. Nhưng điều đó chắc chắn sẽ diễn ra. Dân chúng có thể bắt đầu thay đổi công cụ tài chính họ dùng để tiết kiệm. Ví dụ, thay vì tiết kiệm bằng bất động sản, chứng khoán, ngoại tệ, tiền Việt thì bây giờ có thể có thay đổi nhất định. Tôi dự đoán người dân sẽ dự trữ vàng nhiều hơn. Điều đó có thể ảnh hưởng nhất định đến tăng trưởng tiền gửi tiết kiệm của dân cư ở ngân hàng. BBC: Nó có dẫn đến tình trạng thiếu tiền mặt ở các ngân hàng, thưa ông? Chưa có hiện tượng đó vì hiện nay các ngân hàng đang có dư thừa về thanh khoản (liquidity surplus). Nhưng trong mấy tháng tới, chưa biết thế nào. BBC:Theo ông, khu vực ngân hàng của Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn hơn không? Không phải quá lớn. Tôi không nghĩ sẽ có đổ bể nghiêm trọng của hệ thống tài chính Việt Nam. Nhưng lợi nhuận của nhiều ngân hàng có thể giảm, thậm chí một số có thể lỗ. Đến cuối năm nợ xấu có thể tăng lên và lúc bấy giờ chính phủ có thể buộc phải có giải pháp để xử lý các khoản nợ xấu. Gần đây do lạm phát và khó khăn trong nước, lại có điểm lợi là hệ thống tài chính được chấn chỉnh, củng cố khá tốt, thanh khoản được cải thiện. Giám sát tín dụng và nợ xấu đã khá chặt chẽ. BBC:Những cam kết đầu tư vào Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng vì cuộc khủng hoảng tại Mỹ. Cam kết rất lớn, nhưng thực hiện có thể thấp. Dĩ nhiên cho đến nay, việc thực hiện rất tốt, giải ngân FDI đã đạt tám tỷ đôla cao hơn năm ngoái (6.5 tỷ đôla). Nhưng trước chúng tôi kỳ vọng cả năm nay, việc giải ngân FDI trên 10 tỷ, cộng cả ODA là 12 tỷ, để đỡ cho thâm hụt thương mại. Nhưng tình hình thế này, việc giải ngân ba tháng cuối năm chắc gặp khó khăn. BBC:Như vậy nó có làm dự đoán lạm phát cao hơn không, thưa ông? Lại có một khía cạnh khác trong lạm phát: nó phụ thuộc chính sách thắt chặt tiền tệ. Hiện nay, chính sách ấy gần như chưa có gì thay đổi. Vì thế, tôi nghĩ lạm phát vẫn tiếp tục xu hướng giảm do việc thắt chặt tiền tệ. Giải pháp và bài học BBC:Trên đây là những nguy cơ cho kinh tế Việt Nam, sau khủng hoảng ở Mỹ. Nhưng Việt Nam có thể làm gì để tránh những nguy cơ đó? Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đang có những chuẩn bị để giảm thiểu nguy cơ. Trước hết, chúng tôi đang giám sát chặt chẽ và chuẩn bị những hỗ trợ cần thiết cho thanh khoản của các ngân hàng thương mại. Đồng thời kiểm tra lại chất lượng tín dụng của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là tín dụng dành cho bất động sản. Chính phủ cũng có thể phải chuẩn bị các gói biện pháp để hỗ trợ thị trường bất động sản và hỗ trợ việc xử lý nợ xấu của các ngân hàng thương mại trong thời gian tới nếu nó xảy ra một cách nghiêm trọng. BBC:Từ cuộc khủng hoảng ở Mỹ hiện nay, ở góc độ nhà quản lý và chuyên gia ngân hàng, ông thấy có thể rút ra bài học gì cho Việt Nam? Theo tôi, điều quan trọng nhất là sự giám sát của chính phủ đối với hệ thống tài chính, đặc biệt là hoạt động của ngân hàng đầu tư và quỹ đầu tư thanh khoản (hedge fund). Hoạt động này có thể làm nóng thị trường bất động sản, làm nóng nền kinh tế và vì thế ảnh hưởng trực tiếp với các ngân hàng thương mại. Để tạo nên “bức tường lửa” giữa hệ thống ngân hàng đầu tư, hedge fund với các ngân hàng thương mại là điều rất khó khăn. Nhìn lại khủng hoảng châu Á 1997, các ngân hàng đầu tư và hedge fund đã đầu tư ào ạt rồi tạo ra bong bóng ở đó. Bong bóng châu Á vỡ thì họ kéo về Mỹ, Tây Âu, làm nó nóng lên và bây giờ bong bóng ở nhà họ lại nổ. Nó cho thấy sự bùng nổ của ngân hàng đầu tư và hedge fund thời gian qua đã làm giảm đáng kể khả năng chi phối thị trường của các ngân hàng trung ương và chính phủ. Đấy là kinh nghiệm không chỉ cho Việt Nam mà cả nhiều nước, từ nay về sau, phải rất cảnh giác với các định chế tài chính phi ngân hàng đầu cơ rủi ro trên thị trường tài chính.
Lễ quốc tang dành cho nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh được cử hành hôm 3/5, nhưng vắng mặt Trưởng ban tang lễ.	TBT Nguyễn Phú Trọng chỉ 'gửi vòng hoa viếng' Đại tướng Lê Đức Anh	Hình ảnh các nhân vật số hai và số ba trong hệ thống chính trị Việt Nam dự lễ viếng nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh sáng 03/05 tại Hà Nội Trước đó, Việt Nam công bố Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng là người đảm nhận vị trí này, theo báo chí nhà nước. Tuy nhiên, trong lễ truy điệu chính thức tại Nhà tang lễ số 5 phố Lê Thánh Tông, Hà Nội, người ta không thấy ông Trọng xuất hiện. Như vậy, ông đã vắng mặt trước công chúng gần ba tuần, kể từ hôm 14/04 khi truyền hình, đài báo Việt Nam đăng các hình ảnh TBT, Chủ tịch nước thăm Kiên Giang. Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng làm Trưởng Ban tang lễ Đại tướng Lê Đức Anh Bàn tròn BBC: Di sản Đại tướng Lê Đức Anh 'TBT Trọng không gặp Thượng Nghị sỹ Mỹ như đã định' Đại tướng Lê Đức Anh 'luôn vì quyền lợi quốc gia' Quanh chuyện TBT Trọng 'gửi điện mừng' Cuộc gặp Lê Đức Anh - Giang Trạch Dân vì CNXH Theo những hình ảnh truyền hình trực tiếp của nhà nước Việt Nam, ông Trọng tuy vắng mặt nhưng có gửi vòng hoa tới viếng. Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu đoàn đại diện của Trung ương Đảng và chính phủ vào viếng nguyên Chủ tịch Lê Đức Anh, Thông tấn xã Việt Nam đưa tin. Ông Phúc cũng là người đọc điếu văn tại lễ truy điệu. Trong danh sách Ban tang lễ gồm 39 thành viên mà Việt Nam công bố, ông Phúc là người đứng thứ hai, sau ông Nguyễn Phú Trọng. Những hình ảnh từ buổi lễ cho thấy ông Phúc cùng Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, thành viên thứ ba trong danh sách Ban tang lễ, đi đầu hai bên quan tài khi đội tiêu binh đưa linh cữu người quá cố khỏi nhà tang lễ. Thi hài của cố đại tướng Lê Đức Anh được chuyển bằng phi cơ vào TPHCM để an táng vào ngày 04/05, theo nguyện vọng gia đình. Nhà văn Nguyên Bình nói vấn đề quốc tang chỉ là cái chứng cớ để chứng minh rằng ông Trọng còn khỏe hay yếu Nhà văn Nguyễn Nguyên Bình từ Hà Nội, trong cuộc thảo luận Bàn tròn Thứ Năm 2/5 của BBC Tiếng Việt, nói rằng chi tiết ông Nguyễn Phú Trọng là trưởng ban tang lễ "rất được mọi người quan tâm", nhưng từ một khía cạnh nằm ngoài nghi thức hiếu hỉ. Thân thế, sức khỏe lãnh đạo VN là 'bí mật nhà nước'? Sức khỏe ông Nguyễn Phú Trọng: Mạng xã hội ồn ào tin tức TBT, Chủ tịch nước VN được 'khám sức khoẻ hàng ngày' "Nếu ông [Nguyễn Phú Trọng] ra làm thì chứng tỏ là ông ấy còn khỏe, ông ấy không vấn đề gì," bà Nguyên Bình nói. "Từ lâu nay, người ta cứ đồn mãi về chuyện ông ấy có thể bị đột quỵ, ông ấy có thể bị liệt rồi méo mồm, v.v..." "Vấn đề quốc tang cũng chỉ là cái chứng cớ để chứng minh rằng ông Trọng còn khỏe hay là ông ấy yếu." Trong một cuộc phỏng vấn với BBC hồi cuối tháng Tư, Giáo sư Carl Thayer từ Úc châu nhận xét rằng Việt Nam "có truyền thống che giấu thông tin về lãnh đạo khi vị lãnh đạo đó hoặc là ốm bệnh, hoặc là ở trong tình thế cần giữ kín hành tung để làm nhiệm vụ bí mật". Tuy nhiên, ông Thayer nói với những sự kiện chính trị quốc tế và quốc nội quan trọng đã và đang diễn ra kể từ khi có tin ông Trọng bị ốm bệnh tới nay, thì việc giữ kín tin về tình hình sức khỏe của nhà lãnh đạo Việt Nam không phải là điều khôn ngoan. "Nhìn vào các sự kiện như diễn đàn Vành đai, Con đường ở Bắc Kinh [cuối tháng Tư], Hội nghị Trung ương trong tháng Năm, và lời mời của Tổng thống Trump, mời ông Trọng tới thăm Mỹ trong năm nay, cùng nhiều sự kiện nữa lấp kín lịch," nhà nghiên cứu và phân tích chính trị Việt Nam và bang giao quốc tế nói với BBC hôm 22/4, "tôi không rõ là Việt Nam sẽ hướng ra toàn thế giới bên ngoài bằng cách giữ im lặng được bao lâu." Hôm 25/4, hơn 10 ngày sau khi có các đồn đoán ông Nguyễn Phú Trọng bị ngã bệnh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng tuyên bố vắn tắt rằng sức khỏe của ông "bị ảnh hưởng bởi khối lượng công việc nặng và thay đổi khí hậu". Với việc trưởng ban tang lễ vắng mặt tại đám tang quốc gia, dường như những lời nói trên chưa đủ để người ta tin tưởng là ông sẽ "sẽ sớm quay trở lại làm việc bình thường" như lời tuyên bố của bà Lê Thị Thu Hằng. Truyền thông và một số hoạt động Theo trang Nhân Dân của Đảng Cộng sản Việt Nam, TBT, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng vẫn nhận các điện chia buồn từ một số lãnh đạo quốc tế trước lễ quốc tang cố chủ tịch Lê Đức Anh. Theo tờ báo (03/05/2019), Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega Saavedra và Phó tổng thống Rosario Murillo "cùng gửi thư chia buồn" tới TBT, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng. Lời chia buồn từ tổng thống Mông Cổ Khaltmaa Battulga cũng được gửi tới "TBT, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng", còn lời chia buồn từ Thủ tướng Campuchia Hun Sen thì được trao cho Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc. Được biết ông Hun Sen có mặt tại lễ quốc tang Đại tướng Lê Đức Anh, nhưng không có tin tức gì về chuyện ông có hội kiến ông Nguyễn Phú Trọng tại Hà Nội hay là không. Trong khi đó, ngày 03/05, mạng xã hội có nhiều bình luận về lễ tang và sự vắng mặt của TBT, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng Sau đây là một số bình luận trên Facebook của BBC Việt Ngữ: Thanh Lân: "Vỡ mộng về truyền thông nhà nước, không còn gì để nói - trưởng ban tang lễ không thấy xuất hiện." Thuan Vu: "Sức khỏe bác TBT-CTN còn yếu lên không nhất thiết phải có mặt tại lễ tang là chuyện tất nhiên thôi chẳng vấn đề gì." Nguyen Trung Kien: "Thế nước bây giờ đã chả ra gì, nhưng bác Trọng mà có vấn đề gì thì tình hình còn tệ hơn rất nhiều. TQ dễ trục lợi; cảm thấy hơi lo lo. Mình vẫn hy vọng bác Tổng khoẻ lại. Trong cái xấu thì vẫn chọn cái ít xấu hơn." Thanh Nam Cao: "Chính trường Việt Nam là một bộ phim truyền hình thực tế dài tập. Cố theo dõi thì rất hấp dẫn,gay cấn và ly kỳ."
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hôm 25/6 công bố Báo cáo thường niên tình hình nhân quyền các nước, trong đó có Việt Nam.	Nhân quyền Việt Nam và Asean theo báo cáo Mỹ	Ngoại trưởng Mỹ John Kerry công bố báo cáo nhân quyền hôm 25/6 Đây là năm thứ 39 Bộ Ngoại giao Mỹ thực hiện báo cáo nhân quyền theo yêu cầu của Quốc hội. Dưới đây là một phần tóm tắt trong báo cáo về nhân quyền tại 10 nước trong ASEAN: Brunei Các vấn đề nhân quyền phổ biến nhất là việc công dân không thể thay đổi chính phủ thông qua bầu cử tự do và công bằng, hạn chế tự do tôn giáo và bóc lột người lao động nước ngoài. Các vấn đề nhân quyền khác gồm hạn chế tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội. Myanmar Các vi phạm nhân quyền ở bang Rakhine là sự trái ngược gây nhiều lo lắng, khác với xu hướng tiến bộ từ 2011, gồm việc thả tù nhân chính trị năm 2012, nỗ lực cải thiện điều kiện trong tù và tiếp tục đàm phán để có ngừng bắn lâu dài. Tại bang Rakhine, chính quyền trung ương và địa phương hạn chế nghiêm trọng việc tiếp cận nhân đạo và không làm gì mấy để giải quyết nguồn gốc bạo lực và phân biệt. Chính phủ không lập tiến trình công bằng để trao quyền công dân đầy đủ, không phân biệt cho người Rohingya vô tổ quốc. Hồi tháng 11 năm 2014, hơn 16.000 người Rohingya chạy trốn bằng thuyền chỉ trong hai tuần, chủ yếu có sự khuyến khích của an ninh, quân đội, kẻ buôn lậu và buôn người. Các vấn đề nhân quyền lớn khác tiếp tục trên cả nước, đặc biệt ở các vùng xung đột, gồm hãm hiếp, bạo lực tình dục; các vụ bắt giữ có động cơ chính trị và nói chung là thiếu pháp luật, dẫn đến tham ô và lấy đất sâu rộng mà không đền bù đầy đủ; các vụ bắt nhà báo; và hạn chế tự do truyền thông. Chính quyền không bảo vệ dân ở các vùng xung đột. Nhiều luật hạn chế tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, tôn giáo, đi lại vẫn tồn tại, và giới chức tiếp tục áp dụng. Campuchia Ba vấn đề nhân quyền hàng đầu là việc tùy tiện tạm ngừng quyền tụ họp ở thủ đô, tòa án thiếu hiệu quả và bị chính trị hóa, và hạn chế tự do báo chí. Các vấn đề nhân quyền khác gồm hành hạ tù nhân, tham nhũng lan rộng, các cơ quan nhân quyền chính phủ thiếu hiệu quả, và buôn người. Indonesia Chính phủ không có điều tra công khai minh bạch về một số cáo buộc giết người, tra tấn, hành hạ của lực lượng an ninh. Chính phủ áp dụng luật mưu phản, báng bổ, phỉ báng, hành vi lịch sự để hạn chế tự do biểu đạt, hội họp. Mặc dù có các vụ kết tội và bắt giữ gây tiếng vang, nhưng tham nhũng rộng khắp trong chính phủ, tòa án và an ninh vẫn là vấn đề. Sự thụ động của cảnh sát, thiếu bảo vệ nhóm thiểu số sắc tộc và tôn giáo, hành hạ tù nhân và người bị tạm giam, điều kiện vất vả trong tù, buôn người, lao động trẻ em, và không thi hành tiêu chuẩn lao động và quyền công nhân vẫn là vấn đề. Lào Các vấn đề nhân quyền quan trọng nhất vẫn là chính phủ không cho công dân quyền thay đổi chính phủ, điều kiện trong một số nhà tù khắc nghiệt, và tham nhũng trong cảnh sát và tòa án khiến cho thiếu tiến trình công bằng, các vụ bắt giữ và tạm giam tùy tiện. Malaysia Các vấn đề nhân quyền lớn nhất là chính phủ hạn chế tự do biểu đạt – gồm ngôn luận, hội họp, lập hội và truyền thông. Hạn chế tự do tôn giáo cũng là quan ngại lớn. Philippines Các vấn đề nhân quyền lớn nhất vẫn là các vụ giết người và làm mất tích của lực lượng an ninh và các nhóm dân sự; hệ thống luật hình sự quá tải và yếu ớt nổi bật vì thiếu hợp tác giữa cảnh sát và điều tra viên; hồ sơ yếu kém các vụ truy tố và kéo dài thủ tục; và tham nhũng chính quyền và lạm dụng quyền lực rộng khắp. Singapore Chính phủ có thể và đã kiểm duyệt truyền thông (từ show truyền hình đến website) nếu cho rằng nội dung gây hại cho hòa thuận xã hội hay chỉ trích chính phủ. Luật An ninh Nội bộ (ISA) cho phép bắt giam mà không cần trát, khởi tố hay quy trình xem xét của tòa án. Trong những năm gần đây, chính phủ dùng luật này với những người bị cáo buộc là khủng bố chứ không dùng với người của phe đối lập chính trị. Thái Lan Ngày 22/5/2014, trong một cuộc đảo chính không đổ máu, quân đội và cảnh sát, lấy tên Hội đồng Quốc gia vì Hòa bình và Trật tự (NCPO), do Tướng Prayut Chan-Ocha dẫn đầu, đã lật đổ chính phủ lâm thời của đảng Puea Thai. Các lãnh đạo đảo chính bãi bỏ hiến pháp (ngoại trừ các điều khoản liên quan nền quân chủ, tạm ngừng quốc hội, tiếp tục thiết quân luật đã áp dụng hai ngày trước đó, và ban hành nhiều nghị định hạn chế tự do dân sự. NCPO công bố hiến pháp tạm thời ngày 22/7, bổ nhiệm người vào quốc hội ngày 31/7, và các thành viên quốc hội thống nhất lựa chọn lãnh đạo đảo chính, Tướng Prayut, làm thủ tướng ngày 21/8. Ngoài các hạn chế nhân quyền do đảo chính, các vấn đề nhân quyền kéo dài nhất là sự vi phạm của an ninh và tình nguyện viên quốc phòng địa phương trong cuộc nổi dậy Malay-Hồi giáo ở ba tỉnh miền nam, và thỉnh thoảng có sự dùng vũ lực quá tay của an ninh, trong đó có việc giết người của cảnh sát, tra tấn, hành hạ nghi phạm, người bị tạm giữ và tù nhân. Sau đảo chính 22/5, công dân không còn khả năng thay đổi chính phủ thông qua quyền bầu cử trong bầu cử tự do và công bằng. Việt Nam Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc đoán do một đảng duy nhất - Đảng Cộng sản Việt Nam - thống trị. Cuộc bầu cử Quốc hội gần đây nhất, tổ chức năm 2011, đã diễn ra một cách không tự do và không công bằng. Chính quyền vẫn duy trì sự kiểm soát có hiệu quả đối với các lực lượng an ninh. Những vấn đề quyền con người nổi bật nhất trong nước vẫn là: sự hạn chế nghiêm ngặt của chính quyền đối với quyền chính trị của công dân, đặc biệt là quyền của công dân trong việc thay đổi chính quyền thông qua bầu cử tự do và công bằng; hạn chế quyền tự do dân sự của công dân; không bảo vệ đủ quyền pháp lý của công dân, gồm bảo vệ trước sự bắt bớ vô cớ. Những vi phạm quyền con người cụ thể bao gồm việc làm chết người tùy tiện và phi pháp; các vụ tấn công của công an và tra tấn; bắt giữ và tạm giam tùy tiện vì hoạt động chính trị; công an tiếp tục đối xử không tốt với nghi phạm khi bắt giữ và tạm giam; và từ chối quyền được xét xử nhanh chóng và công bằng. Hệ thống tòa án không minh bạch và thiếu độc lập, ảnh hưởng kinh tế và chính trị thường xuyên tác động kết quả xử án. Chính quyền hạn chế các quyền tự do ngôn luận, báo chí và trấn áp những người bất đồng quan điểm; hạn chế quyền tự do sử dụng Internet, tự do tôn giáo; theo dõi các nhà hoạt động; và tiếp tục hạn chế quyền riêng tư và quyền tự do hội họp, tự do lập hội, và tự do đi lại. Mục 'Tra tấn' trong Báo cáo Nhân quyền thường niên về Việt Nam của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nêu một loạt vụ việc: Đó là các vụ bắt nhà báo tự do Trương Minh Đức (Bình Dương), ông Bùi Văn Luốt và Lê Văn Sóc (Phật giáo Hòa hảo, Vĩnh Long), bà Trần Thị Nga, bà Nguyễn Ngọc Lụa (TPHCM), ông Ngô Thanh Kiều (chết trong đồn công an Tuy Hòa, Phú Yên), các ông Y Ket Bdap (bị đánh chết sau khi vào đồn công an) và Y Abuil Bkrong (bị bắt) ở Đắk Lắk.
Sự tự do cần thiết cho người nghệ sĩ như thế nào? Sức sáng tạo của văn nghệ sĩ bị ảnh hưởng ra sao tại những xã hội độc đoán? Các nghệ sĩ tại Việt Nam có thực hài lòng với môi trường 'bị kiểm duyệt' trong nước?	Nghệ sĩ Việt Nam và tự do	Nhân một lần bị cấm xuất cảnh, họa sĩ Nguyễn Minh Thành mới đây viết một lá thư gửi tới Bộ trưởng Bộ Văn hoá Thông tin Việt Nam, nói lên suy nghĩ về vụ việc cũng như về đường lối kiểm duyệt văn hoá tại Việt Nam hiện nay. Nói về đời sống văn hóa và tư tưởng ở Việt Nam hiện nay, Nguyễn Minh Thành nói anh 'rất tôn trọng chủ tịch Hồ Chí Minh, nhưng đừng lầm lẫn tôn trọng và mê tín' và rằng 'Nhà nước không nên bảo hộ tư tưởng và văn hoá như vậy, hãy dành quyền đó cho người dân'. Quí vị nghĩ sao về lá thư này? Và quí vị đánh giá như thế nào về môi trường sáng tác của giới văn nghệ sĩ tại Việt Nam hiện nay? Xin hãy gửi thư cho chúng tôi theo địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk, hoặc sử dụng hộp tiện ích bên tay phải. Xin cám ơn. ============================================= Cuộc thảo luận quanh chủ đề này đã khép lại. Quý vị có thể xem lại các thư đã gửi về dưới đây. Trần Linh, Hà NộiÔi chao anh Thành, Tôi viết vài dòng tâm sự hy vọng anh đọc được. Cũng có thể giờ đây anh đang nằm bẹp ở nơi nào đó không biết có ngày nào được chạm vào cái máy tính và cao hơn nữa là internet không. Anh đã sai rồi, anh ạ. Anh sai vì anh chỉ nhìn một chiều những cái còn chưa được ở chế độ này. Anh chả đả động gì đến việc anh được tự do sáng tác mà không phải nghe tiếng bom rơi, đạn nổ bên tai, nay bạo loạn này, mai khủng bố kia. Anh cũng biết, chế độ nào cũng có những vấn đề được giải quyết và những vấn đề còn tồn tại. Người ta vẫn trên con đường đi tìm phương thức giải quyết mọi vấn đề. Ngày ấy còn lâu lắm. Thế anh nghĩ là anh ở Mỹ, ở Anh, ở Úc thì tốt hơn à? Anh nghĩ bên mấy nước đó thì được tự do chăng, có cuộc sống hoàn hảo à, hay không có an ninh hay sao. Trong tình huống tương tự, nếu lỡ làm một điều như thế này với chính quyền Hoa Kỳ, FBI hay CIA sẵn sàng cho anh đi về nơi xa lắm, không rõ tung tích chứ không rõ ràng là một ngày kia được trở về như ở Việtnam đâu. Rõ ràng, anh phải trả giá cho việc làm của mình. Chúng tôi, những công dân mẫu mực cũng ủng hộ nhà cầm quyền phải xử lý những người như anh để chúng tôi được sống trong một môi trường ổn định chứ nay nhóm này, mai nhóm kia đấu đá, tranh giành quyền lực thì mệt lắm. Tôi còn cho rằng anh đã quá ấu trĩ. Sai lầm của anh, không chỉ mình anh gánh chịu mà cụ thể gia đình anh chắc chả ai ngẩng mặt được lên mà nhìn mọi người. Đó cũng là cái giá họ phải trả vì đã trót có liên hệ với anh. Chia buồn với họ, những người vô tội. Thanh Hoa, Hà NộiTôi không đồng ý với một số quan điểm của anh Thành đánh giá về đất nước tôi. Tôi mới học hết đại học,trình độ phân tích chắc còn kém xa các vị ở đây nên xin không bình luận gì nhiều,chỉ có một mong muốn là các nhân vật như anh Thành, ông Giang, ông Chính...mà các quý vị đã biết, những con người rất giỏi về khoa nói nhưng làm thì chưa chắc đã đến đâu ấy, Chúng tôi là công dân Việt Nam, chúng tôi biết đất nước chúng tôi còn nghèo,một số kẻ lưu vong phản động nói rằng chúng tôi văn hoá còn thấp, chúng tôi không giỏi giang,rằng vài nghìn đô la của họ đem về VN muốn! mua gì cũng được... Nói thật, trong đầu họ đã có sẵn định kiến với dân tộc tôi, lại thêm sự lôi kéo từ bên ngoài, lại thêm những con sâu mọt cứ đưa những luận điệu phỉ báng xuyên tạc thì chúng tôi thanh minh sao nổi. Tôi chỉ thấy buồn cười là tại sao những điều thật đáng ngờ như trong thư của anh Thành lại được quá nhiều người tán dương như vậy, tôi biết chắc khi post những dòng này lên, nhiều người trong số các bạn sẽ lại lên tiếng phản đối tôi. Nhưng không sao, ở đây người ta gọi là tự do ngôn luận mà. Tôi chẳng việc gì phải xấu hổ vì nước tôi còn nghèo cả,các vị cũng đừng tưởng tha phương bên xứ người mà đã sung sướng hơn chúng tôi,có những thứ tiền không mua được đâu, và cũng có nhiều lúc tự do như các vị cũng không phải là hay đâu. Mỗi một dân tộc có một truyền thống văn ho! riêng của mình, chúng ta nên tôn trọng nhau thì hơn,nếu thực sự là người có tâm với đất mẹ sinh ra mình, anh Thành sẽ hành động khác. Tôi không phủ nhận bộ máy hành chính nhà nước còn quá nhiều quan liêu, nhưng không phải một sớm một chiều mà mọi thứ đều thành "perfect" cả. Nếu ai cũng cứ gặp khó khăn một tí là lại lớn tiếng lu loa,rồi chê trách người này, khinh thường người kia,rồi mượn gió bẻ măng như anh Thành này thì không nên một chút nào. Tôi nghĩ sau khi cho mấy anh này trong đó có anh Thành đi du lịch Iraq vài tháng thì tạo điều kiện cho các anh ấy qua Mĩ luôn. Hai năm trước tôi biết một anh người Mỹ, khi đến VN anh ta có kể cho tôi nghe một câu chuyện thế này: Anh ấy đi du lịch VN mà kh! ông hề báo cho gia đình bạn bè biết, chỉ đến khi anh ấy đã đến VN và điện thoại về, nói rằng "con đang ở Việt Nam". Người nhà anh ấy phát hoảng lên và hỏi thế có chuyện gì xảy ra với con không, ở đó có phải lúc nào ra đường cũng nguy hiểm vì ở đâu người ta cũng lăm lăm tay cầm súng đe doạ người khác không? Và anh ấy trả lời hoàn toàn không phải, đây là một đất nước thanh bình, con người VN rất thân thiện... Ngoài những thiếu xót các vị đã chỉ ra, đất nước tôi còn bao điều tuyệt vời khác nữa...Nhân đây, tôi mong muốn các bạn đang sống ở hải ngoại, các bạn hãy tìm hiểu cho kỹ các thông tin, đừng để những luận điệu xuyên tạc ấy làm các bạn có cái nhìn sai lệch về đất nước mình. abcMọi người có biết tổng thống Mĩ Bush đi đâu cũng bỉ biểu tình phản đối không. Thử đem so sánh với thủ tướng Phan Văn Khải chỉ bị nhưng người muốn lật đổ chính quyền Việt Nam hiện nay.Quý vị hãy nghĩ gì. Một tổng thống của một nước mà quý vị coi là dân chủ nhất mà bị như thế thì quí vị nghĩ gì. Các quí vị ở nước Mĩ , tổng thống của các vị đem quân sang xâm chiếm nước khác rồi để người dân nước đó. Lấy ví dụ cụ thể là nước Iraq - khổ hơn cả lúc chưa bị chiếm đóng thì quí vị nghĩ gì. Sao quí vị không viết bài phản đối tổng thống nước mình đi, phản đối chế độ hiện nay tại Mỹ đi. Mong muốn lật đổ chế độ hiện nay tại Mỹ đi. Mà quí vị cứ ở nước ngoài mà cứ ngóng vào trong nước thế. Vũ Minh Quang, Hà NộiĐọc lại bức thư thêm vài lần nữa, càng đọc tôi càng thấy nội dung nhạt nhẽo, tầm thường .. Anh Thành ạ, có lẽ anh phải chịu khó đọc sách và trau dồi thêm lý luận, trau dồi văn hoá.. nữa đi. Anh nghĩ rằng trình độ anh đã đủ để đương đầu với Chủ nghĩa Cộng sản chưa ? Tôi tin rằng, với khát vọng của mình và nghị lực trẻ trung, anh cần phải học thêm nhiều nhiều nữa , anh sẽ là một cây lý luận tốt ! Phải gạt bỏ những bức xúc cá nhân, tìm tòi ghi chép nhân chứng- vật chứng nhiều hơn nhé !!! Hong Minh, UKNghĩ cũng vui về sự tương phản. Từ hải ngoại nhiều nghệ sĩ về nước tham gia hoạt động, trong đó có một số đã định cư hẳn như cha con Phạm Duy, Đức Huy vvv...Những điều anh Thành nói ra cũng đúng nhưng những khái niệm này cũng chỉ mang tính tương đối. Nếu nhìn vào bản chất của chính trị đặt trong môi trường xã hội với các yếu tố lịch sử, truyền thống và văn hóa thì vấn đề cũng không đến nỗi gay gắt lắm đâu. Sự tự do nếu trông đợi từ ngoại cảnh thì chẳng bao giờ có nhưng ở Việt Nam bị ràng buộc nhiều quá cũng lắm lúc phải bực mình. Nhưng thôi, bây giờ đã là khá hơn xưa nhiều rồi, mà tốc độ thay đổi cũng nhanh chứ không chậm lắm đâu, dục tốc bất đạt. Dân trí thấp mà làm nhanh thì hại nhiều hơn lợi. Bình thản và thẩm thấu sẽ có trở nên kiên nhẫn hơn. Cứ nhìn vào xã hội Phương Tây thì nó cũng có vấn đề của nó tuy đã có một quá trình lâu dài. Cứ làm tròn bổn phận mình là đủ, dù là người bình thường hay làm một kẻ tiên phong... Một ý kiếnTôi chắc rằng ông Bộ trưởng bộ Văn hoá - Thông tin sẽ chẳng đọc bức thư này một mình đâu. Nó sẽ được đưa ra xem xét tại Ban văn hoá tư tưởng trung ương, cục an ninh văn hoá thuộc bộ Công an, thậm chí cả các cơ quan tình báo...Hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành đã biết trước những gì tồi tệ sẽ đến với những người có những phát ngôn chê bai đảng Cộng sản nhưng anh vẫn dám viết bài này. Tôi tiên đoán, trước sau gì Hoạ sĩ cũng sẽ "được" chính quyền này cho đi du lịch trong "Hoả Lò Hotel". Đã có lần BBC đăng ý kiến của một bạn về việc phải tự bảo vệ mình khi đấu tranh với chính quyền cộng sản. Nay Hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành tự mình xuất đầu lộ diện, công khai chê bai đảng Cộng sản quả thật đáng nể. Đúng là "cây ngay không sợ chết trong tù". Tôi xin cúi đầu cảm phục sự dũng cảm của Hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành dù trong bức thư này hoạ sĩ luôn nói lên sự sợ hải của mình với đảng Cộng sản. Tran, Sài GònGởi ông Phạm Trung (tpHCM). Đúng ông là CS, nên ông họa sĩ này viết cái gì mà ông cũng không hiểu? Góp ý với chúng ah? Còn khuya đi ông bạn. Dân tộc này bị suy đồi về đạo đức (ăn cắp, nói láo, lừa dối v..vv.. mà không biết thẹn) là do CS đó ông ah. Tôi hiện đang công tác về ngành văn hoá tại VN, nên tôi biết tất cả, nhưng chẳng dám nói vì sẽ bị đi tù. Phạm QuangCám ơn hoạ sĩ Minh Thành. Anh đã nói lên nỗi lòng của người dân. Cầu chúc anh mã đáo thành công. Hồ Đắc Nghị, Virginia Beach, USANiềm cảm xúc lớn lao nhất của tôi khi đọc thư anh là lý tuởng anh nêu ra về một thể chế dân chủ, mơ uớc đến một chính quyền tốt hơn, một quốc gia tiên tiến, văn minh với chế độ đa đảng, tự do và dân chủ. Theo tôi lý tuởng là sự thật mà duới ánh sáng mặt trời sự thật bao giờ cũng đuợc soi sáng không sớm thì muộn. Đọc thư anh tôi thấy gần gũi vô cùng, sự gần gũi của những con nguời cùng chung lý tuởng. Nếu đứng trên phuơng diện cá nhân dị biệt thì việc cùng chung lý tuởng giữa chúng ta là 1 sự huyễn hoặc vì chúng ta đã là những nguời đứng trên hai chiến tuyến khác nhau trong cuộc chiến tàn khốc vừa qua: anh là 1 họa sĩ sinh ra và lớn lên trong chế độ Cộng Sản, còn tôi là 1 phi công của chế độ Việt Nam Cộng Hòa, sống sót sau hơn 7 năm lao tù cộng sản. Chính những tháng ngày bị đày đọa trong lao tù gian khổ đó đã dạy cho tôi biết thế nào là lý tuởng cũng như sự thù hận mà truớc đây trong chiến đấu tôi đã không nghĩ tới. Chúng tôi ,những chàng trai trong thời loạn, như những chàng tuổi trẻ trên chiếc đu bay, đi qua cuộc chiến với sự trong trắng vốn có của những con nguời hồn nhiên không hận thù. Giờ đây, dù đã đuợc sống 1 cuộc sống ý nghĩa trên xứ nguời nhưng trái tim tôi vẫn “belong” Việt Nam. Tôi nói lên đây lời tâm tình của tôi đối với anh như là 1 chiến hữu đang chiến đấu cho lý tuởng tự do dân chủ an lành và hạnh phúc cho dân tộc Việt Nam đã chịu đựng quá nhiều trong bao nhiêu năm qua vì đã bị cai trị bởi những nguời cầm quyền tham nhũng thối nát vô tài bất tuớng bóc lột nhân dân. Tội ác này rồi đây sẽ đuợc lịch sử phê phán và lên án .Tôi cũng như anh những nguơi cùng chung lý tuởng nguyện cầu và cố gắng làm những gì mà mình có thể làm đuợc cho tuơng lai của 1 nuớc Việt Nam duới 1 thể chế luỡng đảng đem lại tự do dân chủ ấm no cho nhân dân trong nuớc. Riêng những nguời tha phương như chúng tôi đuợc trở về để xây dựng cho chính quê huơng và dân tộc mình cũng như đuợc chết trong vòng tay Mẹ Việt Nam. Cuối cùng tôi xin đuợc bày tỏ lo`ng kính trọng của tôi đối với 1 con nguời đã can đảm phơi bày và vạch trần 1 sự thật mà mấy ai hành động đuợc như anh. Nếu anh nhận đuợc email này anh có thể liên lạc để tôi đuợc biết và chúng ta cũng có thể trao đổi ý kiến qua thư từ. Nguyen Quoc, Austin, USAXin ngả mũ kính phục anh Thành. Mong sao có nhiều người can đảm như anh để xã hội VN tiến bộ hơn được. Tri Du, TPHCMCăn cứ vào những cam kết, những luật lệ về nhân quyền của Việt Nam, xin mời những vị luật gia lương tâm hãy cố vấn để giúp anh Thành khởi kiện chính phủ Việt Nam ra tòa án quốc tế vì đã vi phạm nhân quyền một cách nghiêm trọng. DVM, Hà NộiTôi đọc bức thư của họa sĩ Thành và cảm phục anh, một công dân dũng cảm và có trách nhiệm. Cám ơn anh đã góp thêm tiếng nói chân thành để mọi người suy ngẫm và giúp họ dũng cảm lên. Bản thân người viết bài này cũng chỉ dám dùng tên tắt và che dấu tung tích của mình. Để lộ thông tin về mình ở Hà Nội bây giờ là khốn khổ bởi nhà cầm quyền ngay, mà chúng tôi còn con nhỏ phải nuôi và dạy dỗ chúng nó, còn cha mẹ già thiếu nơi nương tựa nếu dính vào lao tù hay CS gây khó dễ chặn mất đường sống. Tôi thích nhất nhận xét về sự dối trá bao trùm xã hội như một 'văn hoá' mà chế độ này tạo ra. Tôi có thể hình dung xã hội Việt Nam hiện nay giống như một khu vườn mà trong đó cái cây CSVN là một loại cây cho trái đắng nhưng lại tham lam bao trùm hết ánh sáng của khu vườn. Các loại cây khác mọc trong vườn phải mọc dưới tán cây kia và chỉ được phép hưởng một chút ánh sáng ban phát dư thừa tuỳ theo sự cho phép của cái cây ĐCS kia. Buồn. Huy, Sài Gòn, VNMọi người ở đây tán dương NMT là hay là anh hùng là đúng... thế có ai trong số các vị "sẵn sàng" hy sinh "nệm ấm chăn êm", chiều weekend đi siêu thị Walmart, Fashion Island, Disneyland, Las Vegas..." để về chia lửa cùng NMT? Hay chỉ là cổ vũ để "ngư ông hưởng lợi"? Nếu thế thì có thể sẽ có 1 chế độ CS khác hà khắc hơn sẽ trèo lên cổ người dân VN (y sì như Khơ-me đỏ thân Trung cộng bị triệt tiêu thì Hunsen CS thân VIệt lên tiếm quyền)? Xin các bác thôi đừng đấu võ mồm nữa vì từ 1975 tới nay đấu thế cũng đủ rồi, giờ chúng tôi cần hành động, thế có ai giám hy sinh không? Kim, TorontoĐể chứng minh những gì anh Nguyễn Minh Thành bàn về một nền văn hóa mới tại VN, không biết đài BBC Việt ngữ có biêt đến một câu chuyện gần đây đang ầm ĩ bên Đức hay không thì mang lên đây cho bà con xa gần (nhất là những bạn bên VN) được nhìn thấy . Còn nếu BBC Việt ngữ không biết cai chuyện xẩy ra ngay tại cái nước láng giềng của England thì xin BBC vào vietland.net mà đọc rồi đăng tải lên đây để mở rộng đường dư luận cho anh chị em cùng biết. Để xem nhân chứng của Nguyễn Minh Thành, các bạn có thể vào địa chỉ này Nam Cao, Việt NamTôi xin có góp ý nhỏ. Trên diễn dàn này ta nên cố gắng tìm hiểu kỹ những vấn đề mà mình sẽ đưa ra. Một số bạn ở đây cứ chê bai nhau về trình độ nhận thức nhưng có lẽ chính họ ( kể cả anh Minh Thành) cũng chưa nắm chính xác lắm, Ví dụ như về giải Nobel ... Toán học chẳng hạn. Giải Nobel được sáng lập bởi Alfred Nobel năm 1901 chỉ bao gồm các lĩnh vực vật lý, hoá học, y học, văn học và hoà bình; đặc biệt là giải hoà bình có thể được trao cho tổ chức hay cho cá nhân. Vào năm 1968, Ngân hàng Thụy Điển mới đưa thêm vào một giải về lĩnh vực khoa học kinh tế. Còn giải thưởng cao quý nhất dành cho toán học thì lại mang tên Fields và ra đời năm 1936 ở Toronto như một nỗ lực nhằm lấy lại công bằng cho môn khoa học cơ bản này. Còn lập luận của anh Minh Thành giải thích tại sao cho đến giờ Việt nam không có ai được giải Nobel tôi thấy cũng không ổn. Vì Việt nam còn có bao nhiêu người ở hải ngoại, họ sống nhiều năm ở xã hội khác, dân chủ, văn minh hơn, tiếp thu nền khoa học tiên tiến hơn tại sao cũng chẳng có ai đoạt giải Nobel cả? Trong lúc đó người Trung Quốc có văn hóa tương đồng với ta thì lại làm được điều đó? Có lẽ để cho công bằng về vấn đề này ta phải đề cập đến nhiều cái khác chứ không nên phát biểu chủ quan phiến diện như vậy về nền văn hóa dân tộc được. Lưu Đình Vong, Little Saigon, CaliforniaTôi nhận thấy ý kiến của ông Minh Boston DC có nhiều điểm rất là hay, có trình độ, nhưng tôi chỉ xin không đồng ý với vị này ở điểm yêu cầu diễn đàn BBC phải gạn lọc không đăng tải những bài viết thiếu lý luận hay dùng một số từ thiếu khiếm nhã. Tôi cho việc làm này của anh chị em ban Việt ngữ đài BBC là rất đúng, rất hay. Vì sao? Các cụ ta có câu "Chín người mười ý" cho nên cần phải đăng tải hết những ý kiến tranh luận, trừ những ý kiến nào ăn nói quá bậy bạ, hạ cấp thì mới đục bỏ. Có như thế mới gọi là "Diễn Đàn". Sự thẩm định trình độ những bài viết đăng tải trên diễn đàn BBC là của moị độc giả, thính giả và các vị tranh luận trên diễn đàn này, để biết được những ý kiến nào là nguỵ biện, là giáo điều, quá khích bảo thủ hay cởi mở hoà đồng. Còn riêng về chuyên mục này thì tôi rất cảm phục Hoạ sĩ Minh Thành đã rất cam đảm, kiên cường nói lên tâm ý của một người nghệ sĩ chân chính. Một nghệ sĩ chân chính ở trong một nước XHCN như VN, vẫn đưa những hình anh cầm búa, chị cầm liềm và vẫn cứ đòi "tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên XHCN". Một nước mà Đại hội Đảng lần nào cũng đưa ra tượng ông Karl Marx, ông Lenin và ông "thánh Sống HCM" ra, mặc dù tại chính quê hương của hai ngài, một Đức, một Nga kia người ta đã "cất" cả hình với tượng của hai ông ấy từ hơn cả chục năm nay rồi. Những nghệ sĩ chân chính như HS Minh Thành ở VN bây giờ đã được xếp loại vào những "sinh vật quí hiếm gần tuyệt chủng" cả rồi. Tiếng kêu của họ dù tâm hyết đến đâu sẽ cũng chỉ là "đàn gảy tai trâu', hay tiếng vọng vào...sa mạc. Cái "tội" của những sinh vật gần tuyệt chủng này là họ làm "văn hoá cuả nhân loại" mà văn hoá của nhân loại không 'thích hợp" với cái gọi là "Văn Hoá Đảng". Anh Một, SàigònÔi ! Tôi lo sợ cho anh Minh Thành quá . Không biết rồi đây cảnh sát và bọn côn đồ Hải Phòng có đến nhà anh để quăng mắm thối và nhớt dơ không ? Sau đó Công an địa phương cử người đến gát cổng nhà anh không? Anh Thành ôi, kể từ nay anh ra đường nên cẩn thận kẻo bị người ta gài bẩy cho xe đụng thì nguy. Chúc anh tai qua nạn khỏi . Quang Le, NYAnh Thành là người can đảm. Số nguời như anh ở cái nôi CS là Hanội bây giờ rất nhiều vì ai ai người nguời đã quá hiểu chế độ CS này. Ở Vietnam nguời dân chỉ có đuợc nghe một chiều mà thôi và tất cả đều do đảng điều khiển tất tần tật.... Thấy rõ nhất một điều là Phan văn Khải và đoàn tuỳ tùng qua Mỹ bị nguời Mỹ gốc Việt kịch liệt phản đối, cả nuớc Mỹ biết. Đảng viên Nguyễn Anh Tuấn tổng biên tập www.vietnamnet.net bị đánh vào mặt mà có báo chí trong nuớc nào nào dám hé tí răng??? Tran Van, TPHCMHình như Mao Trạch Đông có câu nói nổi tiếng trong cách mạng văn hóa :"trí thức là cục ph...". Liên hệ thế nào về trường hợp của NMT đây? Vì sao những trí thức tiểu tư sản như anh ta đã,đang và sẽ bị đối xử như vậy? MTPhải nói là những người dám đứng lên dưới chế độ hiện tại để tranh đấu cho sự tự do (cho dù chỉ cho chính bản thân họ thôi) cũng đủ được những người khác gọi là anh hùng và đáng được kính phục. Những người này thường hay bị các nhân vật khác bôi nhọ và gán ghép cho những từ ngữ không hay lắm cũng vì những nhân vật đó đang bị những người anh hùng này kéo họ ra ánh sáng. Đó là những chuyện không có gì là lạ Minh, Boston DCĐọc các diễn đàn của BBC, tôi thấy rất thất vọng ở 1 điều: ban biên tập không lược bỏ các ý kiến chỉ trích cá nhân người nêu vấn đề, hoặc người đóng góp cho diễn đàn. Đây là chổ người trưởng thành bàn các vấn đề thời sự, các ý kiến phê bình hoặc khen ngợi có tính cách cá nhân nên được gạn lọc ra, cho vào 1 chổ nào khác thích hợp hơn. Đấu võ thì cũng có hạng Olympics, hạng ngoài chợ ngoài đường. Tranh luận cũng vậy. Nghề nghiệp, tư cách cá nhân, tài năng, quá khứ, cuộc sống hiện tại, v.v... của anh Nguyễn Minh Thành (NMT) đều không liên quan gì đến các ý kiến của anh nêu ra. Nói khác đi, cho dù anh ta là thợ sửa xe đạp, công nhân hãng dệt, hay giám đốc công ty đa quốc gia, thì ý kiến anh đưa ra cũng nên được trân trọng, nếu th! ấy có giá trị thì nên đưa ra cho mọi người phân tích 1 cách công bằng minh bạch khi mà giá trị con người anh ta không tự làm ý kiến của anh trở nên đáng tin hoặc đáng lên án hơn. Ai ủng hộ hoặc phê bình ý kiến của anh thì nên mạnh mẽ viết lời bào chữa hoặc phản biện, như các luật sư biện hộ hoặc công tố viên trước tòa án lương tâm, rồi để bạn đọc làm quan tòa tự nhận thức mọi việc theo cái nhìn riêng của chính họ. Đó mới là cách hay để chính nghĩa thuộc về ai có lý trí, công bằng, chứ như theo lối BBC chọn đăng bài như hiện nay, cho dù các ý kiến đưa ra bao gồm các chữ như "TOILET" [sic], "kém hiểu biết", "rất nông cạn", "Cha NM Thành này xạo quá", v.v... là đúng thì cách thức các người đó biện luận theo lối "đánh dưới thắt lưng" đã làm ý kiến chính đáng của họ trở nên không còn giá trị gì, cũng như 1 võ sĩ quyền Anh cho dù có thắng do đánh dưới thắt lưng đối thủ thì cũng không vinh quang gì mà có thể còn bị xử thua n! a. Nếu quý vị nào thấy ý kiến anh NMT sai bét, mâu thuẩn, v.v... thì hãy chỉ ra cái sai, cái mâu thuẩn, của ý kiến anh ta, cho anh ta và "phe" bênh anh ấy tự xấu hổ, chứ quý vị nói vì anh ta là kẻ bất đắc chí, không thành công trong nghề nghiệp, v.v... nên đương nhiên, chắc chắn rằng tất cả ý kiến anh ta đưa ra đều sai, mâu thuẩn hết, thì đó là quý vị tự đánh giá quý vị quá thấp, chỉ là hạng đánh lộn ngoài đường, cho dù có thắng thì cũng không vinh quang gì. Trong tranh luận cũng như trên võ đài, thắng là quan trọng nhưng không quan trọng bằng lối hành xử cao thượng, thua là đáng tránh nhưng không vì sợ thua mà hành xử sai luật hoặc hèn mọn. Vài tờ báo và cơ quan ngôn luận của VN thường xuyên xử dụng các biện pháp "đánh dưới thắt lưng" như thế này, thí dụ vài Việt kiều, ca sĩ, nhà hoạt động cho nhân quyền nào đó họ không thích thì cho dù tòa án (cho dù tòa án cuội) chưa công tố tội nào thì họ đã dùng những từ như "tên", "bọn", "kẻ", "hắn", "mụ ta", v.v... để nhục mạ người họ "cho là" có tội, rồi đưa ra các lời tố cáo có tính cách cá nhân, ad hominem, để chưa gì thì hàng trăm ngàn người đọc vì ngây thơ hoặc vô tình mà tự thành lập nhiều ý kiến không thuận lợi cho người "bị" các báo chí VN chọn làm mục tiêu tấn công cho mục đich nào đó mà chính họ không có can đảm nói ra, có lẽ vì tự biết họ không có chính nghĩa. Hy vọng BBC ở 1 đẳng cấp cao hơn như vậy, chứ nếu cũng giống vài báo ch! í VN thì thật là điều đáng thất vọng. Danh Nguyễn, Hoa KỳXin hỏi bạn Minh, Hà Nội một câu. Bạn nói "Còn Toán học thì hiện nay chưa có một nước nào có nhiều giải Nobel hơn VN đâu". Xin bạn cho biết người VN nào được giải Nobel tóan học, và vào năm nào vậy? Nếu không có ai thì kiến thức của bạn cũng có lỗ hổng rồi đấy! Sao lại phê phán kiến thức của anh Thành? Ngoc Minh, San FranciscoLá thư rất hay! Tôi rất khâm phục sự can đảm của Hoạ sỹ Minh. Chắc chắn còn có nhiều người đồng tư tưởng ở VN. Tôi vững tin rằng nước Việt Nam rồi cũng được tự do và hùng cường. Những người gây cho dân những đau khổ không cần thiết vào thời chiến và tàn bạo để giữ quyền lực hòng vơ vét của cải của dân và của quốc gia vào thời bình sẽ phải đền tội. Xin toàn dân hãy sẵn sàng! Thân kính Patrick Phung, TPHCMHoan Hô Bạn Thành, Bạn là một nghệ sỹ dũng cảm và có hiểu biết. Sự thực về tính hai mặt của Văn Hóa Việt Nam, thường được gắn với các tính từ tự khen huyênh hoang rỗng tuyếch kiểu "tự thỏa mãn" , cần được nói to và rõ, không chỉ cho các quan chức, không chỉ để chỉ trích tính bất dung trong chủ trương hủ lậu muốn "quản lý văn nghệ" & ngăn cản tự do tư tưởng của Chính Quyền mà còn cho tất cả mọi người để hiểu rõ căn nguyên cơn bệnh Kinh tế, Chính Trị và văn hóa Việt Nam ở mức không phải chỉ đơn giản là . Vấn đề bắt nguồn từ văn hóa hủ lậu, ích kỷ, hám lợi vặt, sợ và thù ghét cái mới của người Việt ... Cheers P. MT, Đà nẵng, Việt namPhần đầu thư viết rất láo. Là một hoạ sỹ, không biết trình độ của Nguyễn Minh Thành tới đâu mà giám phủ nhận lịch sử, văn hoá của cả dân tộc. Phần tiếp là nỗi niềm tâm sự của một hoạ sĩ không thành đạt. Phần ba sợ chính quyền trả thù. Là hoạ sỹ thì cứ vẽ cái gì mình thích, tự do sáng tác, bán không được cho vào TOILET đến khi Ông chết con cháu Ông bán sẽ được giá đó. Nguyen Quang, Đà nẵng, Việt namLâu nay, thường nghe nhiều vị quan chức làm công tác văn hoá , tư tưởng hay nói là "chúng ta" có một khuyết điểm là đã không cung cấp đủ thông tin ra bên ngoài cho bạn bè năm câu hiểu chúng ta hơn. Nay có lá thứ này của anh Nguyễn Minh Thành, thiết nghĩ là cơ hội tốt nhất để "khối" tư tưởng văn hoá có dịp, có cơ hội để thanh minh, để nói rõ về mình, để cung cấp thông tin cho bạn bè năm châu hiểu hơn về đường lối của nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Minh, Hà nộiAnh họa sĩ này rõ ràng càng kiến thức về văn hóa xã hội rất nông cạn nên viết một bức thư có hàng chục chỗ thể hiện sự kém hiểu biết. Anh ta bảo "Việt nam, Văn học, Toán học, Vật lý, Hoá học... chưa có giải Nobel, hay là những nhân tài lừng lẫy thế giới". Việt Nam có Đại thi hào Nguyễn Du với Truyện Kiều, có nhà toán học Nguyễn Cảnh Toàn với lý thuyết siêu hình học phẳng (hay còn gọi là hình học Nguyễn Cảnh Toàn), có nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với những bài hát phản chiến, v.v... Học sinh VN đi thi Toán, Lý, Tin học quốc tế luôn được giải cao. Còn thiếu các giải Nobel thì chắc chắn không phải do người VN kém. Vật lý, Hóa học thì là những lĩnh vực cần phải đầu tư công nghệ và thiết bị cao cấp trong khi nước ta còn nghèo và tham nhũng. Văn học thì một nửa số cây bút còn bận ca ngợi, bợ đỡ, một nửa còn lại thì bận chọc ngoáy, chửi rủa thì làm sao viết được tác phẩm hay. Còn Toán học thì hiện nay chưa có một nước nào có nhiều giải Nobel hơn VN đâu anh họa sĩ ạ. Dong Giang, Sài gònCám ơn hoạ sỹ Minh Thành, biết đâu những bài viết như thế này sẽ trở thành giá trị lịch sử sống động cho hậu thế. Các em học sinh sẽ say sưa đọc chứ không phải học theo cách bị nhồi nhét như hiện nay "hoan hô chú bộ đội bắn Mỹ tài ghê!" v.v... nghe con mình mới vài tuổi đầu đã bị 'đầu độc' chiến tranh với chết chóc thấy mà đau lòng! May, PhápXin cảm ơn BBC đã tạo điều kiện cho tôi được đọc bức thư này và đặc biệt cảm ơn ông Nguyễn Minh Thành ! Lá thư có nội dung thật thẳng thắn và đầy uất ức của ông Thành đã làm cho người đọc như tôi cảm thấy ít nhiều thỏa thuê. Ông đã nói lên những nổi bận tâm vô cùng thật của những người có lương tri trong xã hội Việt Nam đang quá đổi nhiễu nhương này. Cầu mong cho ngày càng có nhiều ông Nguyễn Minh Thành hơn, để tiếng nói của lẽ phải không còn vang lên một cách đơn độc nữa; Mong rằng ông Thành và những người dám nói lên sự thật một cách công khai như ông sẽ không phải bắt đầu cơn ác mộng khủng bố tin thần,hoặc bị gây khó dễ trong cuộc sống hằng ngày và càng không phải mang cái mũ phản động. Cái mũ này là "vũ khí chiến lược" của chính quyền Việt Nam hiện nay để bịt mõm sự thật vô cùng hữu hiệu. Mong ước cuối cùng, mà khả năng thành hiện thức quá xa xôi, mong giai cấp thống trị ở Việt Nam hiện giờ còn có nguời chưa mất hết lương tri. Le Tran Dinh, Sài gòn, Việt namTrường hợp của họa sĩ Nguyễn Minh Thành không phải là chuyện hy hữu. Đó là tình trạng phổ biến ở Việt nam. Cái đáng trách nhất là Công an VN không hề nói rõ lý do vì sao cấm đoán điều này nọ mà chỉ nói là làm theo chỉ đạo của cấp trên. Còn 'trên' là ai thì chẳng ai biết. Bởi vậy có nhiều nhân viên an ninh đã làm khó dễ chỉ để xoay sở đòi hối lộ. Nhưng rõ ràng nghệ sĩ ở xứ này cũng chỉl à người dân mà đã là dânn thì có bao giờ có quyền gì khác ngoài quyền phục tùng chính quyền. Một người yêu nghệ thuật - Trandinh Le, Saigon Nguyễn Danh, Reseda, Hoa KỳQuý vị nào không tin anh Nguyễn Minh Thành là "người thật, việc thật", xin chịu khó bấm vào "Trang giới thiệu về Nguyễn Minh Thành" ở mục "TRANG NGÒAI BBC" trên trang Web này sẽ thấy cả hình ảnh, tuổi tác và tác phẩm của anh Thành. Tôi rất khâm phục anh Thành và đồng ý với hầu hết ý kiến của anh. Với lá thơ này, anh đã có thể sánh vai với những người trẻ VN can đảm khác như BS Phạm Hồng Sơn hay anh Đỗ Nam Hải. Điều này chứng tỏ giới trẻ trong nước không còn quá sợ hãi Đảng và Nhà nước CS nữa. Về chuyện kiểm duyệt văn hóa và tư tưởng, khi tôi còn mài đũng quần Đại học ở Sài gòn, ông thầy Lịch Sử Đảng đắc ý kể chuyện nhà trường bắt được lá thư của một nữ sinh viên gởi cho bạn bè ở ngọai quốc. Cô ta than phiền rằng các lãnh tụ VN không có ông nào được như Mustafa Kemal (nguyên thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ). Chỉ có vậy thôi, là a lê hấp, cô nàng bị đuổi học, trả về địa phương quản lý tắp lự! Thời đó, nếu ai viết một lá thư như anh Thành dám bị "tùng xẻo" hay "tru di tam tộc" chứ chẳng chơi! Điều tôi tâm đắc ở lá thư anh Thành là sự thẳng thắn, gọi sự vật, sự việc bằng đúng tên của nó. Không có chuyện vừa đập, vừa xoa, hay thòng thêm "tư tưởng Hồ Chí Minh" làm bảo hiểm nhân thọ như cụ Nguyễn Trung và nhiều người khác. Cám ơn họa sĩ Thành. Mong rằng Đảng và Nhà Nước CSVN sẽ không làm khó dễ anh, hay dùng thủ đọan hèn hạ khủng bố anh như đối với những người dân VN can đảm khác. Kiến TườngĐánh giá một con người là đảm lược, trung can thì dễ, nhưng phê phán một con người là chính hay tà lại cần đến sự công tâm . Ở quốc nội, trong hàng ngàn những người làm văn hóa , bỗng một Minh Thành gan dạ phát tán đi lá thư phản kháng của mình, của uất ức dân tộc đang tràn dâng, thì trong diễn đàn BBC này với hầu hết những ý kiến hậu thuẫn Minh Thành cũng có một Phạm Trung lội ngược giòng phê phán Minh Thành "chưa đủ sức là cái gì cả" trên sự nghiệp và tư tưởng. Theo tôi hai người này, một trung can với đảng là Phạm Quang, một cương trực với đời là Minh Thành, vậy chúng ta công nhận ai là chính trực ? Tôi muốn nhắc bạn Phạm Trung là sau khi "ráng đọc hết " thư của Minh Thành mà bạn cũng "không rõ ý anh muốn gì nữa" thế mà lại bất đồng quan điểm, lại hạ thấp giá trị họa phẩm của anh ta để đánh đồng với giá trị tư tưởng . Tôi nghĩ rằng Minh Thành là điển hình của hàng triệu người dân Việt đang phải nhẫn nhục chịu đựng sống giả đui, giả điếc, giả câm cho qua ngày, nếu sự bất công chưa chèn ép đến mình . Cho đến khi một việc nhỏ nhặt và vô lý đã xảy đến với chính anh, và những bạn bè đồng nghiệp, thì anh mới bất đắc dĩ liều lĩnh bộc phát ra những uất ức của mình . Nếu không từng tích lũy trong lòng những bất công mà mình chứng kiến, những áp lực bắt mình, bạn bè mình lệ thuộc, thì người họa sĩ này không thể nói lên được những gì khiến mọi người đồng cảm, sắc bén như những nét chấm phá rực lửa của một bức tranh vẽ cảnh đọa đày. Anh Minh Thành, cám ơn anh đã "viết" lên trung thực trên giấy trắng mực đen một bức tranh dân tộc quá khổ đau, không những vì chinh chiến, vì ngoại xâm, mà còn vì những "chú bác thâm độc", những thứ "ổn định" giả tạo bề ngoài, nó làm thức tỉnh những người xem đồng cảnh ngộ, nó cũng làm nhức mắt những kẻ cai trị đang lim dim ngủ say trên quyền lực, trên lưng đám dân lành . Trần Minh, TP. HCMĐọc lá thư của hoạ sĩ Thành tôi cảm thấy thương cảm và ngậm ngùi. Tự do rất cần cho mọi người nhất là với giới nghệ sĩ. Tự do và nghệ sĩ như cá với nước. Thực tế đã chứng minh ở những môi trường tự do văn hoá nở rộ phong phú đa dạng, và cũng thường là nơi xuất hiện những tuyệt tác. Tội nghiệp cho người VN chúng ta đã không có dịp thưởng thức những tác phẩm hay chỉ vì nó không được xuất hiện đàng hoàng trước công chúng. Khi hoạ sĩ Thành nói:"Hiện nay điều cần nhìn vào là không có chỗ trong sự thật cho ai khẳng định rằng đảng cộng sản đúng lại còn hoàn toàn đúng như nhà nước vẫn luôn dạy nhân dân". Đoạn này anh nghi ngờ ý nghĩa độc lập dân chủ mà người VN đã dành được từ ngoại xâm? Mai Hoa đã phản ứng lại và qua thư của Mai Hoa tôi cảm nhận được nỗi chua xót của người Việt chúng ta nói chung. Dân tộc Việt thật bất hạnh! Điều này gợi cho tôi một kỷ niệm thời thơ ấu mà tôi không bao giờ quên. Vào một buổi chiều lúc đó tôi không rõ mình mấy tuổi nhưng chắc phải là nhỏ lắm vì ba tôi phải bồng trên tay suốt một đoạn đường dài trở về nhà. Tôi nhìn thấy một mảng trời màu hồng ở phía xa. Hoàng hôn buông dần êm ả. Bỗng tôi nghe ba tôi cất tiếng ngâm một bài thơ. Giọng ông ngân nga...Năm lên chín tuổi tôi lại nghe ông ngâm lại điệu thơ quen thuộc này. Nhận ra âm hưởng tôi vội hỏi:"bài thơ này của ai, nói gì vậy ba?" Ba tôi trả lời :"đây là bài sấm ký thời cuộc". Mấy năm sau là biến cố 75. Sau đó tôi biết thêm bài này ra đời vào năm 46, chỉ truyền lại cho vài người biết mà thôi! Những người này bây giờ đã! không còn ai nữa! Tôi là thế hệ sau may mắn nhớ được toàn bài chỉ thiếu một câu tôi không sao nhớ lại được. Bây giờ xin trích ra đây để mọi người tự suy ngẫm. "Trời nam, rợp bóng vải sơn hồng, Âu thác đâu cùng cõi Viễn đông, Bể máu sóng dồi ôi tự chủ! Non xương gió thổi, ối quyền công! Lạnh lùng bãi cát hồn chinh tử, Tha thiết cồn bồng xác phụ ông, .................. Mấy lời ta để với non sông!" Tuan Khoa, Houston, Hoa KỳXin phép được hỏi anh Phạm Trung một câu. Tại sao một nhà họa sĩ không phê bình được chính trị? Ông tổng thống Reagan là một tài tử đã trở thành nhà chính trị lỗi lạc. Nếu tôi không lầm thì ông Hồ vừa viết văn, vừa làm thơ vừa làm chính trị. Bất cứ ai, sĩ nông công thương và cả ăn mày cũng có thể góp ý hay chê trách chính quyền nếu họ nghĩ đã làm không tốt đối với họ, gia đình họ hay bạn bè họ. Đó mới là làm cho đất nước tiến bộ. Còn cư khư khư xấu tốt gì cũng phải vỗ tay hoan hô thì mãi mãi sẽ tụt hậu, giả dối. Phạm Trung, Tp HCMTôi đọc thư của anh "họa sĩ" Minh Thành sao mà thấy chán nản quá. Thú thật, tôi "oải" lắm khi đọc bức thư của anh, chán lắm nhưng ráng đọc hết xem anh viết những gì. Chỉ vì không được đem tranh đi triển lãm, giao lưu mà anh tuyên bố những lời lẽ từ trên trời xuống biển. Nếu tôi ở trong hoàn cảnh như anh thì tôi chỉ góp ý cho bộ trưởng sao cho thủ tục về giao lưu văn hóa giữa các nghệ sĩ tốt hơn, đơn giản hơn thôi. Đọc thư anh nhưng tôi không rõ ý anh muốn nói gì nữa. Anh chê trách chính quyền không cho anh đi dự triễn lãm, chê trách thủ tục hành chính lạc hậu hay phê bình chế độ Việt nam ? Anh là họa sĩ hay là nhà phê bình chính trị ? Đọc lá thư của anh viết và xem bức hình đính kèm theo bài viết của BBC VN tôi thấy anh chưa đủ sức là cái gì cả. Trần Nhân Toronto, CanadaAnh Thành thậtlà dũng cảm, tôi xin bày tỏ lòng ngưỡng mộ chân thành, người như anh ở quốc nội bây giờ như là "...sao buổi sớm, như lá mùa thu...". Tôi đang chuẩn bị tinh thần để chờ xem hậu qủa sẽ đến với anh, đòn thù tập thể dưới danh nghĩa chuyên chính vô sản, biết làm gì để yểm trợ cho anh đây!, Lòng can đảm của anh làm cho tôi có thêm nhiều hy vọng trong công cuộc dân chủ hóa đất nước mà đại đa số dân Việt đang theo đuổi. Ước mong sao dân Việt sẽ có thêm được hàng hàng, lớp lớp những người như anh Nguyễn Minh Thành để dân tộc Việt Nam của chúng ta sớm được sống dưới một chế độ Dân chủ thật sự Minh, Sài GònCám ơn Đài BBC đã đăng bức thư nầy của bạn Mguyễn Minh Thành. Bạn Minh Thành ơi, sự thật bao giờ cũng là sự thật, dù có tàn ác, giã dối đến đâu đi nữa rồi đến đúng thời đúng khắc nó cũng phải đỗi thay thôi. Cầu chúc cho Bạn và gia đình được bình an không bị chụp mũ. Sợ cộng sản, HuếTôi cảm thấy khâm phục anh Nguyen Minh Thanh, không chỉ vì nội dung bức thư anh viết mà vì lòng dũng cảm của anh ấy để viết và gửi bức thư này đi. Có ba điều tồi tệ nhất trong thế giới loài người đó là: Fascism, Communism và Terrorism. Việt Nam mình may mắn không có Fascism và Terrorism, chỉ có mỗi Communism thôi. Như vậy cũng là may mắn lắm rồi. An phận! Trần Minh Thảo, Việt NamThoạt tiên tôi muốn đặt tên cho lá thư của hoạ sĩ Nguyễn minh Thành gửi vị bộ trưởng là tâm thư. Nhưng ngẫm nghĩ-mà nhiều bạn trên diễn đàn đã nói, tôi thấy có cả nước mắt nên lại muốn gọi thư ấy là lệ tâm thư. Nhưng đọc lại thì thấy bức thư trào ra nỗi uất hận, sự căm ghét cái xấu, cái ác, cái giả dối cao ngất trời xanh nên lại gọi thư đó là huyết lệ tâm thư, nói thay cho cả một thế hệ, cả một dân tộc. Các bạn có đồng ý không? Nhát như cáyHọa sĩ Nguyễn Minh Thành ơi nói gì thì nói chứ hơi đâu mà đựng chạm đến mấy ông CS làm gì. Lúc nào nó cũng là như vậy thôi. Xin học sĩ hãy bảo trọng vì CSVN nổi tiếng là chơi dơ cả thế giới đều biết. Hãy để dành những cái chén kiểu rồi cũng sẽ có ngày mình được đem ra dùng. Còn bây giờ thì không nên đem ra chọi với gáo dừa. Lỡ mẻ một cái thì chỉ có thiệt cho mình mà thôi. -Kính Vũ Vượng, TPHCMCha NM Thành này xạo quá, toàn bộ lá thư này chỉ rặt về vấn đề chính trị Việt Nam, vậy tay nghệ sĩ này muốn nói về vấn đề bức xúc của người nghệ sĩ hay của mộ người làm chính trị? Tui không có đề cập đến nội dung đúng hay sai mà chỉ nghi ngờ cá nhân tác giả thư. Trần Lai Khê, Sydney, ÚcTôi coi bức thư của họa sĩ Nguyễn Minh Thành như cánh chim én báo hiệu một mùa Xuân sắp đến. Cầu mong chàng trai dũng cảm này không bị vùi dập ở chốn lao tù như những người can đảm khác. Tôi rất ngưỡng mộ lòng can đảm của Nguyễn Minh Thành đã dám thẳng thắn nói lên những ý nghĩ thật của mình trên diễn đàn công để mọi người phê phán... Chủ trương bảo vệ và phát huy văn hóa truyền thống là sai lầm và vô cùng tai hại. Nước ta đang ở trong giai đoạn chuyển đổi từ xã hội nong nghiệp phong kiến lên xã hội công nghiệp cần phải thay đổi văn hóa (văn hóa là cách nhìn, lối suy luận, cách sống, cách đối xử với người khác). Xã hội Tây phương trong thế kỷ 18, 19, 20 đã trải qua những xáo trộn tận gốc rễ để thay đổi mới có ngày nay. Cương quyết cự tuyệt văn hóa Tây phương trong đó phần cốt lõi là chủ nghĩa cá nhân, ý thức nhân quyền, thể chế dân chủ tự do trong khi mơ tưởng xây dựng Việt nam thành một nước văn minh giàu mạnh là dã tràng xe cát. Vì nguồn gốc sức mạnh của Tây phương là khoa học... Nguyen Hoang Long, Hà NộiTôi thấy rất tiếc cho anh Thành. Anh đã có một lá đơn viết rất hay, điều đó nói lên anh là một người có kiến thức sâu rộng, không chỉ trong lĩnh vực của anh mà cả lĩnh vực chính trị. Tuy nhiên, có thể đây sẽ là bước ngoặt rất lớn của cuộc đời anh. Tôi rất e ngại cho tương lai của một người có tài như anh. Tôi chúc anh sẽ bình an trong tương lai. Thanh Long, Sài GònCám ơn tác giả của bức thư đã dám nói lên và nói mạch lạc những điều mà tui và chắc nhiều ngừời khác đã biết, đã thấy và cũng đã cầu an cho chính mình. Cám ơn ! Communitarian, Hoa KỳĐúng là ở Việt Nam bây giờ chỉ có người Việt Nam trói người Việt Nam. Một dân tộc không bao giờ chịu khuất phục trước ngoại xâm nhưng không tự vượt qua bản thân mình cũng sẽ không thể phát triển. Dân tộc Việt Nam chỉ có thể "ngẩng cao đầu sánh vai với các cường quốc quốc tế" khi nó tự giải phóng mình. Khi nó còn kìm hãm lẫn nhau, bon chen lẫn nhau, hãm hại lẫn nhau thì sẽ còn nghèo, và nhu nhược. Thu Phong, Silver Spring, Hoa KỳSong song với lòng kính phục anh Thành, tôi vô cùng mừng rỡ khi thấy rằng văn hóa Việt vẫn còn nguyên dù nó đang ở dưới dạng tiềm ẩn. Người CS cứ nghĩ rằng sau vài thế hệ kèm kẹp, lớp người trẻ lớn lên sẽ vào khuôn khổ như họ mong muốn, Họ đã lầm! Dù đất nước có bị ngoại xâm hay mất đi phần nào, dù thể chế chính trị có thay đổi nhưng văn hóa Việt tốt đẹp vẫn tồn tại mãi mãi. Chứng nhân là anh Minh Thành, một họa sĩ nghèo, đã dám đứng lên nói ra sự thật. Đặc biệt nhất là những lời quá đắng cay của Mai Hoa đã lột trần được sự thật của đất nước chúng ta hiện nay. Sự giáo dục tri hành bất nhất của những người đang cầm quyền đã biến bề ngoài của xã hội VN thành một nơi mất hết niềm tin. Thật sâu bên trong, dòng văn hóa Việt vẫn tuôn chảy không ngừng. Đường lối chính trị và giáo dục gượng ép một chiều đã thất bại nhiều nơi trên thế giới và nơi quê mình chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhìn vào lịch sử để thấy một định luật bất biến, đó là thế chế chính trị nào không thành thật, lỗi thời sẽ bị đào thải. Xuân lại sắp về, tuổi đời mang nặng tuổi lưu vong, người tha hương vẫn luôn mong muốn được trở về để xây dựng quê hương. Quang Le, NY, Hoa KỳThật sự "khẩu phục tâm phục" hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành. Đã là một nguời nghệ sĩ thì không thể gò ép ngay cả suy nghĩ của họ đuợc. Điều đó chẳng khác gì bắt ép một con chim hoạ mi kiều diễm hót theo tiếng gáy của một loài quạ đen. Thế cho nên tiếng hót ấy của hoạ mi cũng tựa chừng như "tiếng chim hót trong bụi mận gai". Chúc anh và những nhà làm nghệ thuật khác thành công những gì mà các anh đang theo đuổi. Phạm Mai Hoa, Hưng YênĐọc thư này tôi rất tức giận anh họa sĩ Nguyễn Minh Thành vì những điều anh đã nói thì tất cả giới trẻ đều đã biết. Thậm chí ngay với cả các em thiếu niên nhi đồng! Khi người lớn bắt phải hát các bài ca ca ngợi Đảng, ca ngợi chế độ cũng còn biết là mình phải hát thôi chứ thực lòng chúng chẳng tin đâu. Thời này trẻ con thông minh và nhanh nhậy lắm, hàng ngày chúng tiếp xúc, nghe chuyện chúng lại không biết xã hội mình đầy rẫy sự giả dối hay sao? Hãy để ý bất cứ một cuộc họp chi bộ nào của CS: Đồng chí này cần thế này, đồng chí kia cần thế kia, rồi nâng cao đạo đức cách mạng... Nhưng rời cuộc họp ra là thấy bộ mặt thật của chúng ngay. Ai mà chả biết vậy thì ông khui ra làm gỉ? hay ông muốn ám chỉ rằng giới trẻ và tầng lớp trí thức ngày nay là hèn nhát? Không có chính kiến, không giám thay đổi? Chính quyền đang ra sức tuyên truyền công lao của Đảng (bằng hình thức và nội dung như lừa dụ trẻ con, như là không biết thời đại thông tin đã bùng nổ, thế giới văn minh rộng mênh mông) thì ai mà chả phát hiện ra? Ông này to gan thật! Nhưng lại mong có nhiều người như ông. Nguyễn An, HCM, VNAnh đã nói ngay "TRÚNG TIM ĐEN" của SỰ THẬT. Cầu chúc anh và gia đình luôn mạnh giỏi. Đỗ Minh Nam, VNGia đình tôi cũng có một số đơn thư đã gởi cho những cấp thấp hơn bộ trưởng rất nhiều nhưng chưa bao giờ được hồi âm. Các vị khác nếu cũng gặp trường hợp tương tự xin nói thử coi tỷ lệ bị chính quyền của đảng ta làm ngơ là (ước lượng) khoảng bao nhiêu. Điều muốn được trả lời thì không ai thèm trả lời mình. Nhưng dù không muốn, vẫn phải cứ đượcnghe quá nhiều về "văn hoá đảng". Nghe hoài, lên cả trang web của đảng ta để tìm hiểu về văn hoá đảng mà sao vẫn chưa vỡ vạc ra được chút nào. Một anh bạn nói, gửi đơn cho quốc hội mà cũng bặt vô âm tín, không hiểu quốc hội gồm 90% ưu tú (đảng viên) có phải là đại diện của mình hay không? Dẫu sao, tôi cũng chưa mất hết hy vọng vì lần này là một công dân hành nghề văn hoá gửi thư cho chính bộ trưởng văn hoá, có lẽ sẽ được trả lời. PMC, Hà NộiCảm ơn anh Nguyễn Minh Thành và ban Việt ngữ đài BBC, tôi hoàn toàn bị thuyết phục bởi lá thư này của anh, mong nó không những đến được với ông bộ trưởng bộ văn hoá thông tin mà còn đến được những người có chức, quyền to hơn như tổng bí thư, thủ tướng chủ tịch nước, chủ tịch quốc hội. Tôi cũng mong rằng chính quyền sẽ không gây khó khăn hay phiền toái gì cho anh và gia đình sau khi đọc bức thư này. Cuối cùng tôi xin chúc anh và gia đình một năm mới an khang thịnh vượng, sức khoẻ rồi rào tiếp tục cống hiến cho đất nước. Nguyễn Quang Duy, Canberra, Úc Đại LợiĐọc thơ của họa sỹ Nguyễn Minh Thành từ Hà Nội, tôi tự nhiên thấy cay cay trong mắt, nặng nặng trong tim, không thể nào diễn tả được. Đầu tháng 11/2005, đòan Duyên Dáng Việt Nam đã được ĐCSVN tài trợ mang một phái đòan cả trăm người tới Canberra trình diễn miễn phí nhằm kỷ niệm "60 năm ngày ĐCS cầm quyền". Chi phí tính ra lên đến cả triệu đô la Úc. Cộng đồng tại Canberra đã tổ chức biểu tình và tôi đã được giao nhiệm vụ phát truyền đơn giải thích cho người tham dự buổi văn nghệ. Tôi đã vắn tắt trả lời đến nhiều người Úc :"Việt Nam một trong vài quốc gia nghèo nhất trên thế giới, ĐCS đã chi ra cả triệu đô la để tổ chức mừng sinh nhật này, vé mời mà bạn đang cầm là nỗ lực làm việc của một người Việt cả năm trời, mong bạn suy nghĩ lai." Nhiều người đã bỏ không tham dự buổi trình diễn. Có 4 nghị sỹ Úc và nhiều người Úc được mời nhưng đã tham dự biểu tình. Hôm ấy lên đến cả 2000 người biểu tình. Có người Việt tham dự biểu tình chủ yếu vì họ chỉ muốn "bảo vệ" miền đất mà họ đang sinh sống, không để bị ĐCSVN kiểm sóat, theo đúng như nghị quyết 36 của ĐCS. Biểu tình, đề đạt nguyện vọng đến đại diện địa phương là những việc mà người Việt ở hải ngọai có thể làm một cách hiệu quả. Còn chống phá để ĐCS gặp nguy nan như họa sỹ Minh Thành đã viết chỉ là một "huyền thọai" do chính ĐCS đề ra. Rất mong họa sỹ Minh Thành và đồng bào trong nước hiểu được điều này. Nguyên ThanhĐất trời đang đem về cho dân tộc một mùa Xuân thêm sức sống, thế mà có một "người nghệ sĩ lăn lóc gió sương", lại đánh liều lao vào "cơn gió bụi". Cầu mong đóa hướng dương này không bi gió bụi xé tả tơi . PHS, Hà NộiCám ơn những ý tưởng rất "thật" và hết mình của hoạ sĩ Thành. Chân thành cám ơn vì được nghe những lời tâm huyết của họa sĩ đã dành cho mọi người VN, dù ở bất cứ đâu. Cầu mong Họa sỹ luôn được Bình an và Hạnh phúc. Oanh LêAnh Thành ơi, đọc lá thư của anh tôi không cầm được nước mắt cho dân tộc VN và những người làm văn hóa như các anh. Tôi vội in thư này ra chứ không chỉ vài ngày sau chính BBC cũng sẽ xóa nó khỏi diễn đàn này. Cầu chúc anh giữ được cuộc sống an lành, và mạnh dạn trên phương diện sáng tác văn hóa, tôi ví anh như cây rừng mọc trên thế đất chênh vênh, luôn vươn thẳng lên trời xanh và cành lá hướng về ánh mặt trời. Xin xiết chặt tay anh cùng hy vọng một sớm dân tộc ta bừng tỉnh cơn mê. Đồng bào với anh. Trien Dai CaLần đầu tiên trong đời, được nói lời: "KHÂM PHỤC" Minh, Sài GònCám ơn BBC đã đăng lá thơ của nghệ sĩ Nguyễn Minh Thành, nội dung lá thơ rất là hay và trung thực. Tran, Sài Gòn, Việt NamChào Nguyễn Minh Thành. Chắc ông không sợ đi tù à? Coi chừng ông bị vào nhà đá đó. Đồng ý là những điều ông nói đều đúng, nhưng coi chừng ông bị chụp mũ là phản động đấy. Chúc ông may mắn, không bị bắt vào T6.
Gần đây ở Việt Nam tôi thỉnh thoảng vào một nhà riêng hay nhà hàng trang trí đẹp và nhìn thấy một máy quay đĩa cũ với một loa kèn to tướng. Hiện nay cũng có một phong trào tìm lại các đĩa hát cũ và hiếm.	Lịch sử đĩa hát ở Việt Nam thời thuộc địa - Thời kỳ ống xi lanh	Edison với máy ghi âm đầu của ông năm 1878 Phụng sự cho nghệ thuật: Thẩm Oánh và ban đàn Myosotis (phần 1) Nhạc sĩ-họa sĩ Nguyễn Đình Phúc (p.2) Đặng Thế Phong - sống và chết trước khi thời cơ đến (phần 1) Tôi mới bắt đầu tìm hiểu đến nền âm thanh thu thanh của xứ Việt trong quá khứ lúc tôi được mời tham gia một công trình sưu tầm và xuất bản một số bản âm nhạc được thu đĩa ngày xưa ở xứ Đông Nam Á. Kết quả của công trình này là bộ sách, đĩa với chủ đề Longing for the Past: The 78 Era In Southeast Asia (Dust-to-Digital, 2013). Thực ra thông tin về ngành kinh doanh sản xuất đĩa hát ở Việt Nam cũng hiếm. Các bài và sách nhạc sử cho rằng nhạc Việt được các công ty quốc tế khai thác ghi âm từ những năm 1920. Nhưng các công ty quốc tế lớn Châu Âu và nước Mỹ đã cố mở thị trường cho các máy quay đĩa và đĩa hát từ rất sớm và xứ Việt không phải một ngoại lệ. Qua các máy vi tính, điện thoại, loa to, ống nghe nhỏ âm thanh được thu và phát lại là một việc rất bình thường trong đời sống mỗi người bây giờ. Nhưng 150 năm trước thi chưa có ai tưởng tượng đến khả năng ghi lại âm thanh. Kỹ thuật bắt đầu có với sáng kiến của Thomas Alva Edison là một máy ghi âm gọi là phonograph. (Chữ này gốc từ tiếng Hy Lạp - phono nghĩa là tiếng, graph nghĩa là ghi). Máy này ghi âm thanh trên mặt ống xi lanh rỗng được gắn trên cây cần tròn. Âm thanh được ghi trên mặt ống xi lanh bằng một cây kim và cũng được phát lại với một cây kim. Chiếc máy chưa kèm loa này ghi trên một ống xi lanh và cũng phải quay bằng tay. Trong những năm sau thì Edison và nhiều nhà sáng chế khác phát triển máy này cho kêu rõ và vững chắc hơn. Nhờ kỹ thuật đơn sơ này người Việt được ghi âm lần đầu tiên đầu thế kỷ 20. Hiệp hội Nhân học (Société d'anthropology) đã thu âm những người Việt đến dự Hội chợ Thế giới 1900 ở Paris trong việc thực hiện một Bảo tảng Đĩa hát (Musée phonographique). Trong 388 ống xi lanh của các dân tộc đến dự Hội chợ cũng có 14 xi lanh của dân tộc "Annamite." Thông báo và Ký ức của Hiệp Hội Nhân học Paris số 3 (1902) Người thực hiện công trình này là thành viên của hội, bác sĩ Léon Azoulay. Ông chủ trương việc sử dụng máy thu thanh để sưu tầm cách nói, đọc, đối thoại, câu chuyện, bài hát và nhạc đàn của các dân tộc. Ống xi lanh đầu trên danh sách ở trên ghi 6 thứ dấu của tiếng Việt ("Les 6 tons"). Joseph Vita Viterbo là người tổ chức công việc này. Ông là một cựu chiến binh Pháp đến Việt Nam năm 1885, người từng lập ra một xưởng ở Hà Nội (có lẽ là xưởng đầu tiên) sản xuất ren dệt, đồ thêu, vật trang sức. Xưởng của ông cũng thuê độ 200 người Việt trong đó có nhiều thợ mộc chế biến bàn ghế xuất khẩu. Viterbo có vị trí lớn trong cộng đồng thực dân ở Hà Nội lúc bấy giờ. Ông từng làm thành viên của Phòng Thương mại Hà Nội (Chambre de commerce) và được cử làm thành viên hội động thành phố Hà Nội (Conseiller municipal). Năm 1900 ông Viterbo và một số công nhân của xưởng ông được đến dự Hội chợ Quốc tế để sáng chế bản sao của một đình cổ ở Cổ Loa. Tôi nghĩ rằng ông chọn trong những nhân viên của ông để thu âm cho công trình của Hiệp hội Nhân học. Theo nghiên cứu của giáo sư Jann Pasler thì một người đàn ông tên "Ba" là giọng hát và giọng nói chính trên các ống xi lanh này. (từ bài "Sonic Anthropology in 1900" trong tạp chí 20th Century Music năm 2014 của bà). Trong công trình thu thanh này ông Azoulay đã thu người đọc và phát âm một đoạn của sách Kinh Thánh là Dụ ngôn về đứa con hoàng (Phúc âm Lu-ca 11: 15 - số 185, "Enf.[ant] prod[igal] lu" [đọc] và "syllabisé" [phát âm]). Hai bản âm thanh này chứng minh công trình này tập trung vào ngôn ngữ học. Nhưng ông Azoulay cũng đã ghi một vài đoạn âm nhạc ngắn. "Déclamation théâtrale du guerrier Hang-Wou" [Sự ngâm nga sân khấu của Hán Vũ Đế?] chắc được trích từ một đoạn hát tuồng. Các chuyên gia về nhạc truyền thống và biết nhiều hơn tôi nên nghe và phân loại các bản ghi âm sau. Có một bản ghi tên "Chant populaire d'amour de Tui Kiéo" (Tình ca dân gian của Thúy Kiều?) nghe như ngâm thơ kiểu hát chèo. Giọng phát âm của người ngâm không được rõ thì rất khó nắm bắt được từng lời. Mặc dù được đặt tên Tui Kiéo/Thúy Kiều tôi không nghe được câu thơ nào của thi ca Nguyễn Du. Song lẻ cũng có một bản khác với một phụ nữ ngâm bản "Conte pour endormir les enfants (chanté et épelé)" (Câu chuyện để ru con (hát và phát âm). Bài ru con này xen kẽ chữ Truyện Kiều vào lời ngâm. Chỉ có hai bản nhạc không lời được ghi âm trong công trình năm 1900. Thứ nhất là "Deux airs populaires de fête sur flûte à 6 trous" (Hai giai điệu dân gian của ống sáo 6 lỗ tay), thứ hai là "Deux airs populaires de fête au violon / vièle à 2 cordes" (Hai giai điệu dân gian lễ hội của đàn nhị). Đại đa số các bản ghi âm được thu từ Hà Nội giới thiệu với lời tiếng Pháp "Tonkin Hanoï," nhưng có một bản "Chant populaire de l'amour" với lời giới thiệu "Tonkin Bắc Ninh" và một bản khác với lời giới thiệu "Cochinchina Saïgon." Máy ống xi lanh đầu thế kỷ 20 của hãng Columbia Graphophone Kỹ thuật ghi âm thanh năm 1900 chưa được hay và chuẩn, và các người được ghi trên ống xi lanh này có lẽ không được coi như nghệ sĩ xuất sắc. Nhưng các bản ghi âm là như một viên nang thời gian để biết chút ít về sinh hoạt văn nghệ người Việt (chủ yếu là người Hà Nội) và Hiệp hội Nhân học thu thanh hơn 100 năm trước đây. Lâu năm các bản âm thanh không được nghe ở Việt Nam. Hơn một trăm năm các ống xi lanh này chỉ nằm trong kho của Centre de rechérche en ethnomusicologie. Rất đáng mừng là họ thu lại và chia sẻ các bản ghi âm này cho mỗi người. Mặc dù là phương tiện đầu tiên để thu và giữ lại âm thanh của người Việt ngày xưa, hình như kỹ nghệ thu thanh bằng ống xi lanh không bao giờ được phổ thống ở Đông Dương. Năm 1902, hai công ty Pháp sản xuất máy ống xi lanh là Compagnie générale des phonographes, cinématographes et appareils de précision của hãng Pathé và Thibouville-Lamy et cie. có mặt tại Exposition de Hanoi để giới thiệu máy này. Năm 1905 mới có hai tiệm ở Hà Nội bán máy phonograph Pathé và ống xi lanh của nhạc Tây cho người Pháp nghe là tiệm Boilot ở rue 26 Paul Bert (phố Tràng Tiên) và tiệm Léon Chanson ở 132 Route de Grand Bouddha (đường Quán Thánh) là Café du Grand Lac (Quán Cà phê Hồ Tây). Cùng thời đã có một thứ máy thu và phát lại khác được sáng chế và cạnh tranh với máy của Edison. Đó là máy quay đĩa, và lịch sử của đĩa hát ở Việt Nam thực sự bắt đầu từ khi máy này được vào xứ Đông Dương. *Bài thể hiện quan điểm và cách hành văn riêng của tác giả Jason Gibbs, Tiến sĩ về Lý thuyết và Sáng tác âm nhạc từ Đại học Pittsburgh, Mỹ, chuyên nghiên cứu âm nhạc Việt Nam.
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua.	Vụ Capitol và luận tội Trump: 'Tôi lo nhưng tin nước Mỹ sẽ vượt qua'	Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân biểu phải nằm xuống ghế, chui xuống gầm bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên bảo vệ an ninh tại Quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có chiến tranh trong cuộc chiến mang tên “1812 War”. Cuộc tấn công vào trụ sở quốc hội lần này là từ hàng nghìn dân không đồng ý với kết quả bầu cử 3/11/2020. Trong những ngày qua giới chức an ninh Hoa Kỳ đã cảnh báo dân chúng là từ nay cho đến ngày tuyên thệ nhận chức 20/1 sẽ có những cuộc xuống đường vũ trang ở Thủ đô Washington và tại thủ phủ các tiểu bang. Sự việc gây bạo loạn tại cơ quan lập pháp liên bang của Hoa Kỳ là vi phạm pháp luật trầm trọng mà các giới chức an ninh, trong họp báo chiều thứ Ba 12/1/2021 đã nhấn mạnh rằng những kẻ tham gia bạo loạn sẽ bị trừng phạt theo pháp luật. Tội nhẹ nhất là xâm phạm khu vực cấm vào cho đến tội phá hoại, đánh cắp tài sản nhà nước hay tội nặng liên quan đến giết người. Tổng thống Trump bị qui trách nhiệm đã kích động người biểu tình nổi loạn hôm 6/1. Ngày 13/1, trong tình trạng anh ninh nghiêm ngặt với những toán vệ binh quốc gia canh giữ nhiều nơi trong trụ sở quốc hội, một sự kiện chưa từng có kể từ cuộc nội chiến, sau nhiều giờ thảo luận, Tổng thống Trump đã bị Hạ Viện bỏ phiếu đàn hặc thêm một lần nữa. Việc luận tội có ý nghĩa gì với Trump, Biden và người Mỹ? Ông chủ Twitter: Cấm Trump là việc làm 'đúng đắn' nhưng 'nguy hiểm' 65 ngày dẫn đến hỗn loạn ở Điện Capitol Phó tổng thống Mike Pence (L) sẽ tiếp quản quyền tổng thống nếu quyền hạn của Donald Trump bị bác bỏ Một tổng thống bị luận tội đến hai lần là chưa bao giờ có trong lịch sử nước Mỹ. Vẫn đang căng thẳng Tình hình chính trị nước Mỹ đang rất căng thẳng. Thượng Viện chưa biết sẽ có kết tội Tổng thống Trump trong những ngày sắp tới hay không, vì chỉ còn một tuần nữa là chấm dứt nhiệm kỳ của ông. Tuy có 10 dân biểu Cộng hoà cùng với tất cả dân biểu Dân chủ bỏ phiếu chấp thuận luận tội, nhưng lên Thượng Viện cần có 2 phần 3 trong số 100 nghị sĩ đồng ý thì ông Trump mới bị kết tội, bị mất chức và vào tù. Hiện tại mỗi đảng có 50 nghị sĩ nên thật khó để kết tội Tổng thống Trump. Trừ trường hợp có ít nhất 16 nghị sĩ Cộng hoà quyết định không còn ủng hộ Trump. Có thể Tổng thống Trump sẽ từ chức vào phút chót. Phó Tổng thống Mike Pence lên thay và sẽ nhanh chóng ân xá cho ông Trump. Như Tổng thống Gerald Ford đã làm cho Tổng thống Richard Nixon, người đã bị đàn hặc trong vụ Watergate và từ chức. Nhưng nào ai biết được những suy nghĩ, tính toán và việc làm của ông Trump trong vài ngày còn lại ở vị trí lãnh đạo. TT Trump: 'Bạo lực không có chỗ ở đất nước chúng ta' Chính vì thế mà quốc hội đang tìm cách truất phế quyền lực và kiểm soát các hành động của Tổng thống Trump. Lãnh đạo các binh chủng của quân đội cũng đã ra một tuyên bố chung là quân đội chỉ có nhiệm vụ trung thành và bảo vệ Hiến pháp. Từ trước đến nay bản tính của Trump là không bao giờ muốn làm người thua cuộc. Ông đã thua và không chấp nhận, nhưng chính trường không phải là thương trường ông từng trải qua sự nghiệp thương mại. Tôi đã quan sát nhiều sự kiện liên quan đến bầu cử, các lần đếm phiếu, các vụ kiện tụng bầu cử và những lần bãi nhiệm dân cử. Cử tri Quận Cam, nơi có đông người Việt, chắc nhiều người còn nhớ vụ Dân biểu Cộng hoà Bob Dornan kiện đòi đếm phiếu lại khi cho là có nhiều phiếu bất hợp pháp từ di dân chưa thành công dân khiến ông thua ứng viên Dân chủ Loretta Sanchez năm 1996. Thua ở toà tiểu bang, ông Dornan đã kiện lên đến cả quốc hội và nhiều đồng viện cùng đảng cũng đã không đồng ý với ông. Sự kiện bầu cử bãi chức Nghị viên Madison năm 2009 không thành công nhiều người Việt ở San Jose chưa quên. Việc bãi chức thành công Thống đốc California Gray Davis, người đảng Dân chủ, năm 2003 là sự kiện lịch sử chỉ xảy ra một lần trước đó vào năm 1921 ở tiểu bang North Dakota. Hiện nay tại California cũng đang có vận động xin chữ ký để bãi nhiệm Thống đốc Gavin Newsom và đã có trên nửa triệu cử tri ký tên. Nếu đến ngày 17/3 có đủ 1 triệu 500 nghìn người ký tên đòi bãi nhiễm thì sẽ có bầu cử đặc biệt để cử tri California quyết định. Những ngày này tôi lo sẽ có xáo trộn hay bạo động, nhưng tôi tin vào đất nước này với nền tảng dân chủ pháp trị, qua những dẫn chứng về qui trình thực thi dân chủ nêu trên. Năm 1984 tôi đang dạy học ở Togo, châu Phi. Chiều ngày bầu cử tổng thống Mỹ, tôi cùng mấy bạn đến Phòng Thông tin Hoa Kỳ ở Thủ đô Lomé xem hình ảnh sinh hoạt bầu cử, coi chiếu lại các buổi tranh luận giữa hai ứng cử viên Ronald Reagan và Walter Mondale. Đêm về chúng tôi tụ họp tại chung cư của đôi vợ chồng bạn uống bia, theo dõi kết quả bầu cử qua làn sóng ngắn VOA, BBC và Đài Phát thanh Quân đội. Quá nửa đêm thì nghe tin kết quả Reagan-Bush tái đắc cử với chiến thắng đất lở (landslide victory), mấy bạn bực mình dậm chân, đập bàn la ó bất mãn. Lúc sau có tiếng gõ cửa. Nghe ồn ào giữa đêm khuya nên hàng xóm gọi cảnh sát. Hai cảnh sát viên hỏi chúng tôi có chuyện gì vậy, một anh bạn trả lời vì thất vọng và bực tức với tin Ronald Reagan thắng cử. Cảnh sát tỏ vẻ ngạc nhiên hỏi: Tổng thống Reagan tái đắc cử sao anh không vui mừng mà lại tức giận, tại sao thế? Anh bạn đáp: “C’est Amerique.” – Đó là nước Mỹ. Tu chính án thứ 25 được sử dụng như thế nào? Bạo loạn ở Capitol: Đảng Dân chủ lên kế hoạch luận tội Trump Năm người chết trong cuộc tấn công Quốc hội Mỹ hôm thứ Tư Thời sinh viên, trong một lần đứng trước Sproul Plaza của Đại học Berkeley nghe sinh viên phát biểu chống chính sách Mỹ tại Iran, gặp một du sinh từ Trung Quốc và nghe sinh viên này than thở nếu cứ biểu tình thường xuyên như thế này thì nước Mỹ loạn mất. Tôi nói, không loạn đâu vì sinh viên ở đây luôn luôn chống chính quyền, dù Cộng hoà hay Dân chủ. Dân chủ Mỹ khó hiểu? Nước Mỹ có một nền dân chủ mà nhiều người dân trên thế giới đang trông vào mà nhiều khi không hiểu được. Sau chiến thắng bất ngờ trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2016, với Donald Trump hơn phiếu cử tri đoàn (306 – 232), nhưng thua Clinton phiếu phổ thông (66 triệu – 63 triệu) nên nhiều người không chấp nhận Trump là tổng thống qua khẩu hiệu thấy trong các cuộc biểu tình phản đối: “He’s not my President.” Hơn 60 dân cử Đảng Dân chủ đã tẩy chay lễ nhậm chức của Tổng thống Donald Trump, trong đó có 13 dân biểu từ California. Đầu năm 2017 tôi đã viết trong một bài bình luận: “Tôi ủng hộ những tiếng nói phản đối Tổng thống Trump về những chính sách sắp có dưới sự lãnh đạo của ông, nhưng những người cho rằng ông không phải là một tổng thống hợp pháp tức là họ không công nhận các định chế công quyền của đất nước này…” Vào ngày nhậm chức, tôi viết: “Tôi đã không ủng hộ ứng viên Donald Trump… Nhưng kể từ hôm nay, Tổng thống Donald Trump là tổng thống của tôi, của mọi công dân Hoa Kỳ.” Một nhiệm kỳ đã qua và Tổng thống Donald Trump không còn được người dân tín nhiệm trong bầu cử 3/11/2020. Hai đảng Cộng hoà và Dân chủ luôn đứng ở vị trí đối lập nhau, nên việc giành quyền lãnh đạo đất nước luôn xảy ra, nhưng phải làm trong tinh thần tôn trọng Hiến pháp. Từ 12 giờ trưa ngày 20/1/2021 Joe Biden sẽ là tổng thống của tôi vì tôi tin vào Hiến pháp và các định chế dân chủ của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ rồi sẽ vượt qua những thử thách và tiếp tục là nơi đáng sống, nơi nhân quyền được tôn trọng. Bài viết phản ánh quan điểm riêng của tác giả là một giảng viên đại học cộng đồng từ vùng Vịnh San Francisco, California
Nhìn lại lịch sử thì thấy, Hoàng đế Napoleon khi thiết lập nền cộng hòa cho nước Pháp và mở rộng lãnh thổ xóa bỏ chế độ quân chủ thiết lập nền cộng hòa cho nhiều nước Châu Âu, ông mong muốn di sản của mình sẽ được trường tồn.	Việt Nam cần làm gì để những thành tựu phát triển được bền vững?	Lãnh đạo Việt Nam đang chịu khó lắng nghe mạng xã hội? Việt Nam: Ngòi nổ bạo động từ khiếu kiện đất đai Án oan do luật sư chịu nhiều hạn chế yếu kém? Nhưng việc xóa bỏ các triều đình vua chúa phong kiến, thiết lập nền cộng hòa, lại khiến cho nhiều quốc gia theo thể chế quân chủ khi đó lo sợ, cho nên họ đã cùng hợp lại với nhau đánh đổ Napoleon, điển hình là các vị vua của các nước Anh, Áo và Nga. Mặc dù đế chế nước Pháp do Napoleon gây dựng không được bao lâu, nhưng nhiều thành tựu của ông đã trở lên trường tồn như những phiến đá hoa cương mà ông từng ví von mong ước cho sự bền vững đế chế của mình. Đó là tinh thần dân quyền, bình đẳng trước pháp luật, chính quyền duy lý, chế độ nhân tài dựa trên năng lực (trước đó tướng lĩnh quan lại chỉ có ở tầng lớp quý tộc), quyền sở hữu, khoan dung tôn giáo, hành chính hiệu quả. Nhiều cải cách dân sự của ông đã được duy trì dài lâu như bộ luật dân sự hay còn gọi là bộ luật Napoleon đã trở thành cơ sở cho rất nhiều luật của các nước Châu Âu ngày nay, cũng như tinh thần dân quyền có từ trước đó của cách mạng Pháp đã trở thành giá trị phổ quát cho toàn thế giới. Nhìn về Việt Nam Nước Việt Nam hiện nay cũng đang trên đà phát triển, biến đổi từ một nước chậm tiến lạc hậu ngày càng trở thành thành viên tích cực có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế, vị thế đất nước được nâng cao. Nhưng điều cần thiết là bên cạnh mong ước phát triển kinh tế Việt Nam cần phải có những hiệu chỉnh để đạt được sự phát triển bền vững, nếu cũng muốn có những tảng đá hoa cương cho mình. Mới đây phía Mỹ đã cáo buộc Việt Nam là nước thao túng tiền tệ, do không hiểu sâu về lĩnh vực tài chính tiền tệ nên tôi xin không có ý kiến, phía Bộ ngoại giao Việt Nam đã có phản bác về vấn đề này, đây là một chỉ dụ cho thấy sẽ có những ngưỡng chính sách mà quốc tế họ ấn định có nguy cơ cản trở sự phát triển của VN. Từ lâu nay Việt Nam đã thực hiện một chính sách phát triển kinh tế theo hướng khuyến khích xuất khẩu, để tạo thặng dư thương mại, tìm kiếm tăng trưởng. Các nhà quan sát, phân tích kinh tế Việt Nam vẫn nhắc nhở rằng Việt Nam vẫn còn là một quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp so với tiêu chuẩn quốc tế Nhiều tập đoàn quốc tế lớn nhận thấy điều đó nên từ lâu cũng đã chọn VN làm nơi đầu tư đặt nhà máy sản xuất hàng hóa để xuất khẩu đi thế giới, nhằm tận dụng các ưu đãi ưu thế từ các chính sách khuyến khích xuất khẩu từ phía nhà nước. Một thực tế khác là Ngân hàng nhà nước hiện nay vẫn là cơ quan trực thuộc chịu sự quản lý về mặt hành chính của chính phủ, thay vì là một thiết chế độc lập như mô hình ngân hàng quốc gia của các nước có nền kinh tế phát triển. Trong cuốn sách Hồi ký của nhà lãnh đạo Singapore, ông Lý Quang Diệu từng khuyên phía Trung Quốc nên tạo cho sự độc lập của ngân hàng quốc gia. Trung Quốc đã đạt được những bước phát triển thần kỳ, từ một nước lạc hậu nghèo đói, trong vòng 50 năm trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và sắp có thể trở thành lớn nhất. Nhưng thử hỏi xem Trung Quốc sẽ có những tảng đá hoa cương nào giúp cho sự phát triển của họ được vững bền? Đây là vấn đề cần phải suy nghĩ? Đã có những sự đồn đoán báo ứng về sự sụp đổ hệ thống và phân mảnh của đất nước Trung Quốc, mối lo đó đã được dùng làm động lực cho sự phát triển nhất quán theo một tầm nhìn chung định hướng của chính phủ nước này. Cảm xúc mâu thuẫn phức tạp giữa mong muốn phát triển và những lo lắng về giữ vững quyền lực chính trị đã khiến cho phía Trung Quốc có những chính sách phát triển quốc gia có tính gây hấn đối đầu. Thay vì trở thành một điểm tựa vững cậy yên tâm thì họ lại trở thành mối dè chừng cho nhiều nước. Tòa ở Việt Nam Chân lý giá trị Một điều có thể khẳng định là sự phát triển của VN lâu nay đã có được sự ủng hộ của chính phủ nhiều nước trên thế giới, sự động viên khích lệ của nhiều định chế thiết chế quốc tế như WTO, WB, UNICEF .v.v. Thế thì ở những giai đoạn nào đấy họ sẽ thông cảm với VN về những lạc hậu và hành xử chưa theo những chuẩn mực tiêu chuẩn chung. Nhưng đến một độ nhất định rồi thì người ta sẽ đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ này kia, mà nếu VN không dự liệu điều đó mà vẫn làm khác thì đó sẽ là điểm nghẽn cho phát triển. Trung Quốc cũng phát triển với những quan niệm giống với Việt Nam là tranh thủ môi trường quốc tế thuận lợi sau một quãng thời gian dài đi lạc theo mô hình kinh tế tập thể xã hội chủ nghĩa. Sự tranh thủ này được làm nổi bật lên qua lời khuyên của ông Lý Quang Diệu cho lãnh đạo phía Trung Quốc là "hãy cúi đầu mỉm cười thêm 50 năm nữa". Ý của ông Diệu là Trung Quốc nên khiêm tốn tranh thủ sự giúp đỡ ủng hộ của quốc tế mà phát triển. Nhưng xem ra ban lãnh đạo Trung Quốc lại có những kế hoạch khác, sớm muốn trỗi dậy dù là hòa bình, và đòi viết lại quy tắc luật chơi. Chiều hướng đó đúng sai chưa biết thế nào, có thể Trung Quốc sẽ thành công hoặc sẽ thất bại và khi đó liệu sẽ có tảng đá hoa cương nào cho nước họ? Đối với Việt Nam, khả năng đúng cho 50 năm tới là cần phải sửa đổi bản thân mình, đặt mình dần vào các khuôn khổ tiêu chuẩn chung theo quốc tế. Điều đó là đòi hỏi đặt ra đối với không chỉ ở lĩnh vực kinh tế tài chính tiền tệ, mà còn cả các lĩnh vực giá trị về quyền con người, về chính quyền duy lý, bảo vệ môi trường, xã hội dân sự, hợp tác đa phương để đẩy lùi các thách thức toàn cầu như dịch bệnh hay sự nóng lên của trái đất ..v.v. Thể chế cần phải liên tục điều chỉnh hoàn thiện, thiết lập một nền pháp quyền chuẩn mực, tạo lập hệ thống chính quyền hoạt động theo những nguyên tắc duy lý thực dụng, thay vì siêu hình duy ý chí. Thực hiện chính sách nhân tài công bằng thay vì chỉ dành cơ hội cho những người thuộc bộ máy Đảng hoặc bộ máy Nhà nước, còn người bên ngoài thì rất khó thể tham giao vào guồng máy lãnh đạo điều hành quốc gia. Thừa nhận quy luật phát triển tất yếu về quyền con người, đó sẽ là nét lớn chủ đạo của tiến trình phát triển dân tộc trong thế kỷ 21, từ đó hiệu chỉnh hoạt động bộ máy sao cho tương thích với sự trân trọng các giá trị con người. Chấp nhận những ý kiến khác biệt, tiết giảm đi những hành xử bạo lực, để sự phát triển đồng nghĩa với yên tâm thay vì cảm xúc phức tạp éo le giữa niềm vui và mối hoang mang khi hướng mắt vào tương lai. Có như thế thì những thành tựu phát triển của Việt Nam mới bền vững như những phiến đá hoa cương, và đó chẳng phải là những điều mà mọi người cùng mong muốn? Bài viết thể hiện ý kiến và lối hành văn riêng của Luật sư Ngô Ngọc Trai, gửi cho BBC Tiếng Việt từ Hà Nội.
Gợi lại chuyên xưa một chút, ví dụ như nếu được chọn một trong hai lực lượng Tây Sơn hoặc nhà Nguyễn thống trị Việt Nam, bạn chọn bên nào?	30/4: Sự phán xét của lịch sử	Ảnh chụp tháng 12 năm 2014 ở TP. HCM Tôi nhận thấy đa số chúng ta tự nhiên vẫn thiên lệch hơn trong tình cảm với triều đại Tây Sơn, khi họ ghi dấu ấn với lịch sử chống ngoại xâm của người Việt bằng việc đánh đuổi quân Thanh khỏi miền Bắc. Và có lẽ cũng một phần do chúng ta phải học về chiến công đó trong trường nhiều hơn, nên ta dễ dãi quên đi họ là những nhà quản trị đất nước khá tồi. Rõ ràng là kinh tế yếu kém không đủ sức chống lại sự kiên trì bào mòn của nhà Nguyễn, pháp trị kém để triều đình rối ren không tập trung đủ hiền tài mà kháng cự quân đội đối phương. Chưa kể họ không nhạy bén để nhận ra sức mạnh thực sự của thời đại của các cường quốc phương Tây, trong khi đối thủ của họ là nhà Nguyễn biết vận dụng triệt để và đánh bại họ. Cho đến nay, sử Việt Nam vẫn ghi nhận công lao quân đội Tây Sơn trong việc dẹp loạn nam bắc phân tranh và lớn nhất đánh tan quân Thanh, nhưng việc bình xét cũng chỉ dừng lại tại đó. Còn nhà Nguyễn thì sao? Có một sự bất công không hề nhỏ cho đế chế này trong sử Việt Nam đương đại. Nguyên do chủ yếu là khi Việt Nam chuyển sang hình thái xã hội mới đáp ứng yêu cầu giành độc lập cho nước nhà, chính thể Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà (VNDCCH) non trẻ cần phải xác định tính chính danh của nó bằng cách phủ nhận những giá trị của chính thể cũ. Cộng với sự khắc nghiệt của chiến tranh đã thu hẹp thêm nhận thức về công lao của triều đại này đối với Việt Nam, họ dễ bị quy chụp dựa trên hoạt động thất bại vào thời suy vong. Chính nhà nước Việt Nam hiện nay đang có nhiều hội thảo để khẳng định công lao của triều đại phong kiến này, nhất là việc mở rộng và định hình cho lãnh thổ Việt Nam đương đại, từ cương vực phía bắc đến đồng bằng phì nhiêu miền nam, ra tận Trường Sa, Hoàng Sa. Nhưng chỉ tiếc thay nhà Nguyễn lại sớm ngoảnh mặt với phương Tây và quay về thuần phục Trung Hoa, để rồi phải hoạ mất nước. Quay lại thực tại, đã có quá nhiều sách báo và vô vàn nghiên cứu chi tiết cuộc chiến Việt Nam rồi, tôi không muốn nhắc lại ở đây. Tôi chỉ muốn các bạn tự vấn lại những vấn đề sau. Dù là quốc gia hay cộng sản thì giấc mơ bỏng cháy của cả dân tộc Việt Nam là được thống nhất lãnh thổ và không còn sự can dự của người nước ngoài. Nhưng thay vào cuộc tổng tuyển cử là những cuộc khủng bố đẫm máu dành cho người cộng sản dưới điều luật 10-59 của Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) bảo trợ bởi người Mỹ sau khi hất cẳng Pháp. Đẩy Việt Nam hiện lên trên bản đồ thế giới với những trận chiến tàn khốc nhất nhì lịch sử thế giới cận đại. Tác giả nói ngày 30/4 là dịp thành tâm nghĩ về những người đã ngã xuống trong cuộc chiến Ở phía ngược lại, chính phủ VNDCCH đã không để bất cứ đồng minh nào tham chiến thay. Họ chỉ nhận viện trợ, cố vấn quân sự hoàn toàn nằm trên vĩ tuyến 17, họ hoàn toàn tự lực cánh sinh chiến đấu mặc dù phải chịu đựng tổn thất cực lớn. Thế nhưng dù với sức mạnh quân sự áp đảo, VNCH và đồng minh vẫn không thể đánh bại đối thủ trên chiến trường thì họ làm sao có thể giành thế thượng phong trên bàn đàm phán. VNCH không tự chiến đấu thì làm sao có thể giành quyền tự quyết cho họ. Hiệp định Paris 1973 là một ví dụ cay đắng cho tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu khi người Mỹ đơn phương quyết định điều khoản hoàn toàn bất lợi cho VNCH. Cái câu “thua một trận đánh nhưng thắng cả cuộc chiến” là điều chúng ta đáng phải suy ngẫm, học tập từ người cộng sản. Đơn cử một ví dụ khác nữa trong suốt thời kỳ chiến tranh, tại sao VNCH không xâm lược miền Bắc? Vì họ hiền hơn? Không, chỉ đơn giản là họ không làm được trước sự chặt chẽ của miền Bắc. Bao nhiêu đợt xâm nhập đều bị đánh bật hoặc tiêu diệt tại chỗ. VNCH là một chính thể được dựng lên sau, có ưu thế hơn hẳn về kinh tế quân sự và được bao đồng minh hùng mạnh giúp đỡ với những khoản viện trợ khổng lồ. Nhưng họ không thể làm được điều họ mong muốn là trở nên một quốc gia cường thịnh và thống nhất Việt Nam. Thay vào đó là nền chính trị lỏng lẻo, kinh tế phập phù lệ thuộc vào chiến phí, tổ chức quân đội yếu kém… thì bạn tiếc gì một chính thể như vậy. Trong khi người Mỹ là kẻ thực dụng, họ thuyết phục được Trung Hoa quay sang chống liên bang Xô Viết thì đương nhiên họ phải nhả miêng xương này ra thôi, sao họ phải mãi ném người, tiền vào cái túi không đáy này được. Đến giờ chúng ta vẫn tiếc rẻ cho nhà Tây Sơn. Vậy tại sao chúng ta không công tâm với nhà nước hiện tại của Việt Nam, một nhà nước đã chấm dứt sự chiếm đóng của Pháp và sự can dự của Mỹ. Họ đã làm được việc cả Nguyễn Huệ và Nguyễn Ánh từng thành công. Nếu lấy những tiêu chí thụ hưởng vật chất xã hội và quyền lợi chính trị của bộ phận nhỏ thị thành ra để đánh giá thành công hay thất bại trong mô hình xã hội thì đó là một tiêu chí bất công. Vì những cái bất cập hiện tại là ngoài việc duy ý chí của chế độ này. Nó còn do những di sản tiêu cực của lịch sử Việt Nam, từ những thói quen xấu chung của người Việt, cho đến sự cạnh tranh quốc tế gay gắt. Sự thụ hưởng vật chất là điều không sớm hay muộn mà thôi, nếu một quốc gia làm tốt khâu quản trị kinh tế. Chính cái quyền tự quyết vận mệnh quốc gia mới là cái di sản đáng giá nhất mà người cộng sản để lại cho Việt Nam, mỗi khi nghĩ về dịp 30/4 thống nhất Việt Nam. Dù sao hiện tại, tôi cũng không tán thành những lễ kỷ niệm xa hoa vào ngày 30/4 hàng năm làm gì. Tôi nghĩ rằng nên thành tâm nghĩ về những người đã ngã xuống trong cuộc chiến là đủ. Dù người thành kẻ bại, thì tất cả đã chết vì một mục tiêu chung đó là sự toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam. Phải chăng đến lúc chữ "kẻ địch" nên thay bằng “đối phương” là được rồi. Ở vị trí nào đi nữa thì cách thu phục lòng người tốt nhất há chẳng phải là tôn trọng người đối lập với mình chăng. Cay cú hay tự phụ đều là tâm lý của kẻ nhược tiểu. Lịch sử nhân loại đã chọn Việt Nam làm nút thắt khốc liệt nhất của hai dòng ý thức hệ đối lập. Dân tộc Việt Nam đã vượt qua được bằng nỗ lực không tưởng. Do đó không có lý do gì mà ta lại phải nhìn về 40 năm trước bằng tâm lý nhược tiểu nữa. Hãy ngẩng đầu lên, bắt tay và nhìn về phía trước đi. Bài viết nêu quan điểm riêng của tác giả, sống tại Sài Gòn và làm việc tại Malaysia cho một công ty dầu khí đa quốc gia. Bài được gửi tới BBC sau khi BBC mời độc giả tham gia viết bài vở, đóng góp tư liệu, chia sẻ thông tin, cảm nghĩ về sự kiện 30/04/1975 về địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk.
Trong loạt chương trình này, chúng tôi sẽ tìm hiểu những khúc quanh của lịch sử CIA, khởi đầu từ năm 1947 khi Cơ quan được thành lập qua một nghị định của tổng thống Harry Truman.	Câu Chuyện CIA: Chúng tôi làm nghề gián điệp	Trong những năm đầu vừa thành lập, CIA đã phải đối phó ngay với một đối thủ khó khăn, Liên Bang Xô Viết vốn hoàn toàn khép kín và rất khó đột nhập. Chương trình I: CIA trong Chiến tranh Lạnh Cơ quan CIA được thành lập đầu tiên để phân tích và nghiên cứu các tin tức tình báo, theo ông Goodman. Ông giải thích là mãi năm năm sau đến năm 1952, CIA mới được phép có các hoạt động bí mật, mặc dầu nhiều viên chức cao cấp của cơ quan chống lại việc này vì họ cảm thấy sứ mệnh mà tổng thống Truman trao cho họ sẽ không được hoàn tất. Sứ mệnh đó là đóng vai một cơ quan độc lập, không nằm trong tiến trình hoạch định chính sách, để có thể đóng góp cho tổng thống những phân tích và thẩm định về tình báo một cách khách quan, không bị ảnh hưởng bởi việc thúc đẩy chính sách này hay chính sách khác. Cơ quan đáng lẽ không có quyền lợi, thiên lệch hay ước muốn sửa đổi tin tức tình báo nào cả. Mục tiêu lúc đó là Liên xô, đây là giai đoạn khởi đầu của Chiến tranh Lạnh. Nhưng nguồn gốc của CIA chính là Trân Châu Cảng. Cơn ác mộng khi Nhật bất ngờ tấn công vào hạm đội Hoa Kỳ ở Trân Châu Cảng là một biến cố mà cuối cùng đã dẫn đến việc ông Truman tạo ra CIA với mục đích là tạo ra một cơ quan tình báo dân sự để bảo đảm làm sao Hoa Kỳ không bao giờ bị bất ngờ nữa. Cơ quan này sẽ dọ thám trên toàn thế giới và đưa khuyến cáo cho tổng thống Hoa kỳ về bất cứ một đe doạ nào cho an ninh quốc gia. Đứng đầu đe doạ đó là Liên xô của ông Stalin, và một trong những chiến dịch đầu tiên của CIA là làm sao chống lại được sự bành trướng của Liên xô vào Tây Âu. Lúc đó Hy lạp đang bị đe dọa trong khi ở Ý thì năm 1948 đảng Cộng sản có hy vọng thắng cử. Các viên chức tình báo lúc đó hoạt động dưới sự điều động của Bộ trưởng Ngoại giao George Marshall, một người được tổng thống Truman trao cho nhiệm vụ tái thiết Âu châu và cũng là người biết rõ mình muốn gì Ý là thành công đầu tiên của CIA và cho thấy rõ giá trị của việc hiểu biết vùng đất mình hoạt động cũng như có một hệ thống hỗ trợ ở địa phương và có nhiều đô la trong quĩ đen. Vấn đề của CIA là họ không thể lập lại được thành công đó ở nơi quan trọng nhất: Liên Xô. Không có một hệ thống giúp đỡ nào tại chỗ, CIA đã phải làm những chuyện vụn vặt như hỏi lại tin tức từ những người đến Nga làm ăn, một nguồn tin mà giá trị tình báo thường là tối thiểu. Có những lúc trong thời thập niên 1950, Cơ quan không biết cả đến giá khoai tây ở Matscơva. Thành ra cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi có những thất bại tình báo ở mức cao hơn. Việc Liên xô phóng hỏa tiễn Sputnik, tung ra vệ tinh đầu tiên của nhân loại, đã xảy ra như là một cú shock cho Washington và hòan tòan ngạc nhiên. Thành ra CIA bèn quay sang tìm giải pháp đương nhiên đối với Hoa Kỳ, qua khả năng kỹ thuật cao hơn. Như ông Dick Kerr, nhân vật thứ nhì ở Cơ quan vào cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 nhớ lại, đây là thời đại mà những hệ thống dọ thám kỹ thuật ra đời. Ông Kerr nhận xét: Vấn đề chính của chúng tôi là bản chất của khả năng chiến lược của Liên xô. Liệu họ có bao nhiêu khả năng quân sư? Họ sẽ sử dụng chúng ra sao? Họ đã thay đổi và canh tân quân đội như thế nào? Và đó là những điều chúng tôi có thể theo dõi qua tình báo kỹ thuật, với những hình ảnh liên tục chụp từ vệ tinh từ trên không, với việc theo dõi các tín hiệu thông tin và các phương tiện kỹ thuật khác. Nhưng khả năng thắng thế về kỹ thuật không thực hiện được sứ mệnh làm sao trả lời được những câu hỏi: Đối thủ của mình nghĩ sao và họ biết được những gì. Liên Xô trong khi đó có nhiều khả năng gián điệp hơn. Yuri Shvets, một cựu nhân viên của KGB ở Washington giải thích: Với khả năng của việc theo dõi các tín hiệu thông tin có thể xác định có bao nhiêu hỏa tiễn trên lãnh thổ của kẻ địch và khả năng sẵn sàng tác chiến của họ. Nhưng chỉ khi chúng ta đi được vào đầu óc của kẻ thù thì mới có thể biết dược là hỏa tiễn đó sẽ được phóng đi dau và dĩ nhiên lúc nào họ tính chuyện phóng hỏa tiễn. Thành ra ở cơ quan KGB họ tin là không có gì thay thế nổi tình báo từ các điệp viên. Điều không chối cãi được là những đường giây gián điệp của Liên Xô đã họat động rất thành công ở Tây Phương. Đường giây Portland, do vợ chồng Krugers đứng đầu, đã theo dõi căn cứ tàu ngầm của Anh ở vùng bờ biển phía Nam. Cặp vợ chồng Rosenbergs đánh cẳp tài liệu nguyên tử cho các quan thầy KGB ở Moscow. Một vấn đề rất quan trọng, một vấn đề mà CIA không biết cho đến khi quá trễ là cá tính nghi ngờ đến hoang tưởng của ông James Jesus Angleton, người đứng đầu lừng danh của tổ chức phản gián của cơ quan. Ông Angleton tin là, mà tin sai hòan tòan, là tất cả những người Nga bỏ hàng ngũ sang với Tây Phương tòan là gián điệp nhị trùng cố tình gài vào bởi KGB để đánh lừa. Thành ra rất nhiều lần những tin tức tình báo từ các nguồn tin quan trọng này đã bị bỏ qua và lờ đi không được để ý tới. Việc này lại càng dẫn đến việc CIA quá lệ thuộc vào tình báo kỹ thuật. Nhưng các nhà thảo chính sách ở Washington cũng cần bíêt về “ý định” của Liên xô. Một cách để tìm hiểu là điều tra và phân tích về nền kinh tế Liên xô, bởi từ đó có thể có nhiều câu trả lời. Nhưng ngay cả công tác này cũng ngòai khả năng của các nhà thâu lượm và phân tích tình báo ở trụ sở của CIA ở Langley, ngay bên ngoài thủ đô Washington. Arnold Horelick, một chuyên viên đã trải nhiều năm nghiên cứu kinh tế Liên Xô giải thích: Điều này có lẽ là do chúng tôi bị lòa mắt vì sản lượng vũ khí của nền kinh tế Liên xô, mà trong nhiều năm có thể bắt kịp khả năng của chúng tôi hay nếu không nói là có nhiều địa hạt vượt quá khả năng của chúng tôi nữa. Ông Horelick giải thích tiếp: Nhưng việc này đặt căn bản trên một nền kinh tế mà có thể nói chậm sau chúng tôi khỏang một thế hệ và phương thức CIA sử dụng để so sánh các nền kinh tế, phương thức được mệnh danh là hoán chuyển đô la- rúp, nay nghĩ lại thật là sai lầm. Thành ra thí dụ, ý tưởng là nền kinh tế Liên xô lớn bằng nửa nền kinh tế chúng tôi và đã phát triển để có thể bằng hai phần ba nền kinh tế của chúng tôi, theo tôi là quá sai đối với thực tế mà chúng ta có thể sờ mò tới được. Nhưng đứng trên phương diện lý thuyết thì có vẻ khá có lý. Nhưng nó sai và cái sai này đã có hậu quả chính trị to lớn. Richard Perle, sau này là phụ tá bộ trưởng quốc phòng dưới thời Tổng Thống Reagan và là một trong những nhân vật chính nhận kết luận của các phân tích của CIA nhận xét: CIA qua sự đoán lầm về gánh nặng của việc xây dựng liên tục kho vũ khí đối với nền kinh tế Liên xô trong giai đoạn đó đã đưa ra những tin tức sai lầm cho những người làm chính sách lúc đó đang ngồi vào bàn hội nghị. Thành ra, ông Perle giải thích, họ tạo cho cái cảm tưởng là nếu chúng tôi không đạt được một thỏa thuận giảm việc sản xuất vũ khí, thì sẽ có một sự gia tăng sản xuất vũ khí của họ và chúng tôi sẽ thấy họ mạnh hơn nữa. Thực ra lúc đó Liên Xô đã đạt được mức tối đa sản xuất mà họ có thể làm được và không thể tiếp tục lâu hơn nữa được. Khi Tổng thống Ronald Reagan tuyên thệ nhậm chức tổng thống năm 1981, và kể từ đó lập trường toàn cầu của Washington thay đổi. Chính sách ngăn đe và bao vây Liên xô không còn được áp dụng nữa, nay là chính sách đối đầu với một Đế Quốc của cái Ác. Tổng thống Reagan có một mục tiêu khác. Ông ta nói “tôi muốn thắng”. Bởi ông ta có mục tiêu khác, ông ta khai trương một hình thức tình báo khác. Nếu muốn thắng, thì chúng ta phải tìm cho ra nhược điểm của kẻ địch. Nếu mục tiêu chỉ là không thua trân, thì chúng ta có khuynh hướng chỉ tập trung vào sức mạnh của kẻ thù bởi chúng ta chỉ tính đến chuyện phòng thủ. Thành ra Tổng thống Reagan đã chuyển từ phòng thủ sang tấn công. Và quả thực là vậy. Chi tiêu về quốc phòng ở Tây Phương tăng vọt, các hỏa tiễn tuần du Cruise và Pershing II được triển khai ở Tây Âu. Hải và Không quân Hoa Kỳ gia tăng việc dọ thám và có những chiến dịch dọ đường vào vùng biên giới với Liên Xô. Thế các lãnh tụ già nua của Liên Xô phản ứng như thế nào, một lãnh tụ nay dưới sự điều khiển của Yuri Andropov, một cựu tổng giám đốc KGB? Đảng Cộng sản Liên Xô đã phản ứng với sự sợ hãi. Liên Xô lúc đó đang ngày càng lụn bại. Thành ra đã có một sự hốt hỏang phản ảnh trong nhận định của Liên Xô đối với tiềm năng của Tây Phương, và sự thiếu khả năng để theo đuổi hay cạnh tranh với Tây Phương. Sáng kiến phòng thủ chiến lược, vốn được gọi là Star Wars, một kế hoạch tiêu tốn nhiều triệu tỷ đô la để làm cho Hoa Kỳ không còn có thể là mục tiêu của tấn công hạch tâm nữa. Kế hoạch này, nhìn từ Moscơva, có vẻ như cho thấy là chính sách phòng thủ hạch tâm qua việc duy trì cán cân kinh hoàng của tấn công và trả đũa, vốn đã giúp duy trì hòa bình trong suốt trên 30 năm. Hơn thế, đây là một hệ thống mà Liên Xô không thể đối chọi được, cả về kỹ thuật lẫn tài chánh. Họ bắt đầu hốt hoảng. Những cuộc điều đình tài giảm vũ khí với Hoa Kỳ bị đình chỉ. Và lúc đó: Đây là giai đoạn thật đáng ghi nhớ trong lịch sử hậu chiến của Liên Xô, một giai đoạn mà CIA hoàn toàn không hiểu và diễn dịch sai. Qua những biến cố này, tin rằng Hoa Kỳ chuẩn bị chiến tranh, Liên Xô tung ra chiến dịch RYAN để tìm dấu hiệu xe liệu Tây Phương có tính chuyện tấn công trước bằng vũ khí hạch tâm chăng. Theo chiến dịch RYAN, bộ phận của KGB ở Washington cho người hàng đêm là phải lái xe đi vòng vòng. Một người đi quanh Lầu Năm Góc, một người đi quanh Bộ Ngoại Giao, Tòa Bạch Ốc, vân vân..., nói tóm lại các cơ quan đầu não của chính quyền để xem liệu có quá nhiều đèn được bật lên chăng, nhiều đèn hơn bình thường. Việc có nhiều đèn được bật lên được nghĩ là một dấu hiệu. Thành ra những họat động rất bình thường, thí dụ như một chiến dịch kêu gọi hiến máu, đột nhiên trở thành có ẩn ý đáng sợ. Nhìn từ Mascơva, những dấu hiệu lẻ tẻ này lại cho thấy cơn ác mộng chiến tranh của họ đã thành sự thật. Nhưng điều gì ở đằng sau những nhận thức như vậy. Rút cuộc sự thất bại của cả hai bên để có tin tức tình báo chính xác về ý định của nhau đã làm cuộc chiến tranh Lạnh suýt biến thành chiến tranh nóng.
Trước nhiều dự báo bão Molave có sức mạnh tương đương bão Damrey 2017, người dân miền Trung đã nín thở, cầu nguyện trước cơn cuồng phong số 9 vừa đổ bộ trưa nay.	VN: Nỗi lòng người dân 'rốn bão' trước 'cuồng phong' số 9	Ảnh chụp bão quét vào Quảng Ngãi sáng nay 28/10. Anh Nguyễn Huỳnh Sơn ở huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định nói với BBC sáng 28/10: "Chỉ mong bão nhanh qua, bà con đã chịu quá nhiều đau thương trong một năm nay rồi. Tối qua gia đình tôi trắng đêm chờ bão vì nghe gió rít. Nhiều người ở ven biển, nhà tạm không kiên cố đã làm hầm trú ẩn. Những nhà khác không có điều kiện, họ xây móng nhà rất mỏng manh và thương lợp tôn nên sẽ không trụ nỗi trước cơn bão này. Tôi chỉ mong họ an toàn". Trả lời BBC News Tiếng Việt sáng 28/10 từ Quảng Ngãi, anh Phạm Thế cập nhật: "Từ 8h sáng nay, bão đã giảm xuống cấp 12, tuy nhiên tại nhiều nơi, gió mạnh đã quật ngã cây cối, bảng hiệu, thổi bay mái tôn, mái ngói nhà dân. Hiện bão đã vào bờ, mái tôn nhiều nhà bị lật tung như tờ giấy". Trên Facebook cá nhân, nhà báo Kỳ Mai từ Hội An kể rằng người dân ở quê ông đang giúp đỡ lẫn nhau. Ông cũng cho hai vợ chồng cùng con nhỏ sang trú chân lánh nạn: "Lòng trắc ẩn đâu sợ bão giông. Nhưng, giông bão xin hãy nhẹ tay, đồng bào Miền Trung đang còn nhiều người... trú ẩn trong hầm!", ông viết. VN: Bão số 9 Molave chuẩn bị vào đất liền, 2 tàu cá mất tích Bão số 9 liên tục tăng cấp, chuyên gia nói cần 'sơ tán triệt để' 'Nín thở' chờ bão Cập nhật với BBC sáng 28/10, anh Phạm Thế cho biết Quảng Ngãi quê anh đang mưa rất to, gió rít dữ dội. Một số gia đình bạn bè anh ở khu vực gần biển như Sa Kỳ nhiều nhà đã tốc mái, bảng quảng cáo bị quật nằm chổng chơ. "Huyện như Bình Sơn nơi tôi ở gió bắt đầu rú từng cơn, giật mạnh liên hồi, người dân đều trú ẩn trong nhà, nín thở chờ bão. Gió vờn tơi bời, gió giật cả đêm, dồn dập khiến hàng cây cối như chực bay lên, xiêu vẹo". Anh Thế cho biết thêm, để đảm bảo an toàn cho hệ thống điện, điện lực Quảng Ngãi tiến hành cắt phụ tải, hầu hết các huyện đang bị mất điện trên diện rộng. Theo đó, ở nhiều khu vực TP Quảng Ngãi, Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ và huyện đảo Lý Sơn bị mất điện hoàn toàn. "Cổng chào làm bằng sắt, thép trên đường Lê Lợi và trụ BTS Vinaphone ở xã Phổ Khánh, huyện Đức Phổ đã bị ngã đổ, may mắn không ai thiệt mạng trong vụ việc", anh Thế nói. Báo Tuổi trẻ dẫn lời ông Nguyễn Xuân Cường - phó ban phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn trung ương, cho biết lúc 11g30 sáng nay, bão số 9 đã vào bờ. Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, Chuyên gia dự báo độc lập nhận định bão số 9 cho biết trên Facebook cá nhân Molave là cơn bão rất mạnh khi nó nhận được hầu hết điều kiện thuận lợi để phát triển thành cơn 'Cuồng Phong' (typhoon). Ông cập nhật dự báo mới nhất: "Vị trí tâm bão lúc này đang cách đất liền khoảng 50-60km về phía Đông bờ biển Quảng Ngãi. Dự kiến tâm bão sẽ vào đến bờ trong khoảng 1-2 giờ nữa và có khả năng giảm 1 đến 2 cấp. Chuỗi ảnh vệ tinh từ khoảng thời gian 01:00AM-4:00AM cho thấy cấu trúc mây bị vỡ ở phần đuôi sau bão. Điều này cũng đã được tôi nhận định ở các bản tin trước, với sự hy vọng mong manh nhưng thật may là nó có thể bị bớt đi năng lượng bằng cách này". "Đội Cứu hộ miền Trung đã nhận 2449 cuộc gọi cầu cứu trong lúc bão vào. Đa số các trường hợp đều có nhà đã bị tốc mái cho dù tâm bão chưa vào. Đây là lý do tôi liên tục kêu gọi sơ tán trước bão. Vào thời điểm này ngay cả các đội cứu hộ cũng không thể ra đường", ông Huy thông tin. Hình ảnh cây cối xiêu vẹo vì gió giật mạnh ở huyện Bình Sơn Báo cáo nhanh về Công tác ứng phó Bão số 9 trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tính đến 9 giờ sáng nay, tâm bão vẫn chưa vào nhưng ở Quảng Ngãi có 314 bị tốc mái và hư hỏng. Người dân ở Quảng Nam cho biết suốt đêm qua, cứ 15 phút loa xã, loa thôn lại phát đi bản tin khẩn cấp, có tên "cuồng phong số 9" đủ để thấy sức nghiêm trọng của cơn bão số 9 này. Trên Facebook cá nhân, nhà báo Kỳ Mai ở Cẩm Thanh, Hội An cập nhật tình hình cho biết ông vẫn an toàn tuy nhiên khu vực nhà ông điện đã cắt, gió vẫn giật mạnh, sóng biển dâng rất cao: "Trục đường Bạch Đằng trên phố cổ Hội An đã ngập nước, dù đêm qua lượng mưa không lớn. Mực nước sông Thu Bồn đã dâng khoảng 50 cm. Và nhiều khả năng sẽ chìm trong bể nước khi biển đã không còn đủ sức bao dung". Nhiều nhà cửa cấp bốn bị bão quật bay nóc. Anh Nguyễn Huỳnh Sơn ở huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định nói với BBC sáng 28/10: "Hiện gia đình tôi vẫn ổn, mưa to, gió rít mạnh. Khi vô đất liền tâm bão sẽ có lốc xoáy kinh khủng và những vùng gần tâm bão như quê tôi sẽ có gió hướng gió Nam-Bắc, còn Quảng Nam sẽ có hướng ngược lai. Theo dự báo, khoảng 12h trưa nay bão vào, nó sẽ nghỉ một tí rồi sẽ bứng nhổ tất cả thứ gì nó đi qua và đủ sức! Đây là kinh nghiệm mình có được vì đã và đang sống trong rốn bão!". "Bão vào buổi đêm thì càng ác liệt. Bão quật khi nước đã thúi đất, cây sẽ bật hết gốc. Hôm qua có những hộ ven biển, nhà tạm không kiên cố phải làm hầm", anh nói thêm. Từ Kon Tum, bà Nguyễn Thanh Trang cập nhật với BBC: "Mưa bão rất mạnh, đường phố vắng người qua lại, một số cây cũng bị ngã đổ trên đường. Hết lũ Bắc Trung Bộ giờ lại đến bão Nam Trung Bộ, hiện tại đồng bào Kon Tum đang co ro chống mưa bão". Theo đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Kon Tum cũng thông tin, trước diễn biến phức tạp của cơn bão số 9, hơn 160.000 học sinh toàn tình được nghỉ học 2 ngày. Facebook thành 'mặt trận' thông tin Tận dụng sự phát triển của mạng xã hội, nhiều chuyên gia, cán bộ về Biển đổi khí hậu và Phòng tránh thiên tai và người dân đã liên tục cập nhật, cảnh báo tình hình bão số 9. Trên trang Facebook, ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cảnh báo người dân không ra khỏi nhà khi thấy gió lặng. "Bà con Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định: Trưa sẽ có lúc lặng gió, tuyệt đối không ra ngoài. Gió sẽ mạnh trở lại ngay", Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo. Cũng trên trang Facebook cá nhân của mình, chuyên gia Nguyễn Ngọc Huy liên tục cập nhật dự báo: "Vào khoảng 4h sáng nay (28/10), khu vực bờ biển từ Bình Định đến Quảng Nam sẽ có gió rất lớn kèm mưa rào quất mạnh. Khoảng 7h sáng 28/10, tâm bão sẽ cách bờ khoảng 30-50km về phía Đông trên vùng biển Quảng Ngãi. Tâm bão sẽ đi vào sau đó khoảng 1,5- 2 tiếng. Vận tốc gió thời điểm đó có thể đạt 150-170km/h. Dù có thể bão giảm 1 cấp thì sức gió bão vẫn lập kỷ lục về sức mạnh đối với một cơn bão đi vào đất liền của Việt Nam". Ông lưu ý: "Sau khi tâm bão vào sẽ có khoảng 30 phút lặng tại tâm bão. Sau đó bão đổi gió và giật mạnh hơn. Đa số thiệt hại đều do gió sau của bão gây ra. Bà con không được ra ngoài vào thời điểm này". Để chuẩn bị chống bão, nhiều người dân đã làm hầm trú ẩn và gia cố mái tôn. Trên mạng xã hội, nhiều người đã chụp lại hình ảnh họ dùng bao cát, túi ni lon chứa nước chặn trên mái nhà. Có người cũng dùng dây thừng, cọc tre và nhiều thiết bị khác để buộc cánh cửa. Một số người đã viết tên của mình lên mái tôn để nếu lỡ bão thổi bay mất có thể tìm lại được. Ở Đà Nẵng, một số khách sạn, trung tâm thương mại trên các trục đường chính tiến hành chằng chống không chỉ bằng cọc gỗ, thanh sắt, mà còn thuê cả container, xe tải, xe bồn,... để tránh bão đánh sập hệ thống cửa kính. Một ngôi nhà ở Quảng Nam chống cọc tre để phòng bão đến. Nhà báo Nguyễn Đức Hiển viết trên Facebook cá nhân: "Với người dân quê, mỗi tấm tôn cũng là một món đồ giá trị. Biết là sẽ có nhà sập, tôn bay, vẫn cần để che tạm chỗ tránh mưa nắng sau bão mà". Sáng nay, bão số 9 áp sát Quảng Nam - Quảng Ngãi với sức gió mạnh nhất 115-135 km/h ở vùng tâm bão gây mưa to và gió giật mạnh. Trên Facebook, nhiều người đăng dòng trạng thái: "Mong trời đất nhẹ tay!" để cầu chúc cho đồng bào ở rốn bão. Chuyên gia cảnh báo về bão số 9, nói 'nhà cấp 4 dễ bị quật đổ' Mưa lũ 2020: Nhớ lại trận lụt đau thương năm 1999 Bác sĩ Cao Xuân Minh chia sẻ: "Cầu mong bão giảm cấp cực nhanh khi tiếp bờ. Sợ nhất bà con vùng ven biển, nôn nóng hư hại tài sản, vật nuôi nhào ra khi đang tâm bão lặng gió để rồi dính hồi mã thương bão ngược gió trở lại". Nhà báo Kỳ Mai chia sẻ trên Facebook: "Đêm qua lại một đêm không ngủ. Anh Oa hàng xóm đã đưa cha và gia đình đi sơ tán chiều qua. Vườn không nhà trống, căn nhà cấp 4 siêu vẹo, không biết có chịu nổi hết ngày nay. Lòng trắc ẩn đâu sợ bão giông. Nhưng, giông bão xin hãy nhẹ tay, đồng bào Miền Trung đang còn nhiều người... trú ẩn trong hầm!", nhà báo Kỳ Mai viết. Nhiều người dân ở Quảng Ngãi, đặc biệt là người già đã được sơ tán vào các cơ sở như trường học, nhà văn hóa để lánh bão. Nhà báo kể rằng người dân ở quê ông đang giúp đỡ lẫn nhau. Ông cũng cho hai vợ chồng cùng con nhỏ sang trú chân lánh nạn: "Lòng trắc ẩn đâu sợ bão giông. Nhưng, giông bão xin hãy nhẹ tay, đồng bào Miền Trung đang còn nhiều người... trú ẩn trong hầm!", ông viết. Nguyễn Ngọc Mai đang sinh sống ở Sài Gòn, quê ở Hội An nói với BBC: "Nhờ có mạng xã hội, tôi theo dõi những chuyên gia, nhà báo liên tục cập nhật tình hình bão để báo với ba mẹ ngoài quê vì thông tin nhanh chóng hơn trên TV. Như đợt lũ tràn vào ở Lệ Thủy, Quảng Bình, nhiều người bạn tôi ở Sài Gòn có ba mẹ ở quê cũng dặn dò họ trú ẩn, chuẩn bị lương thực còn mình thì lên mạng tìm kiếm cứu hộ. Chỉ cầu mong bình an qua cơn bão này vì người dân đã vất vã chống dịch rồi giờ lại căng sức chống bão lũ".
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi với truyền thông, một trong những người giàu nhất Việt Nam khẳng định rằng sản nghiệp được gây dựng hoàn toàn do công sức của bà.	Người đi lên từ bàn tay trắng	Bà Tư Hường, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Hoàn Cầu, là người đồng tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 ở Việt Nam. Nổi tiếng như một điển hình đi lên từ bàn tay trắng, bà Tư Hường cũng được đồn đoán là có thế lực chi phối không nhỏ trong cả giới kinh doanh và chính quyền. Giống như với nhiều tỉ phú khác ở Việt Nam, giới truyền thông có ít cơ hội để chứng thực những đồn đoán như vậy về bà. Cuộc phỏng vấn của Xuân Hồng trong mùa hè năm nay là một trong những lần hiếm hoi bà Tư Hường, 72 tuổi, đồng ý xuất hiện trên truyền thông. 'Từng bước đi lên' Sinh ra ở xã Hoài Thanh, tỉnh Bình Định, bà Tư Hường kể rằng bà lớn lên trong hoàn cảnh gia đình thất bát. Bà nói: "Tôi phải đi ở, rồi đi học may, học nhuộm quần áo, đi bán hàng, từng bước đi lên." "Sau khi lấy chồng, tôi làm về công nghiệp được năm năm, rồi sau đó thích làm bất động sản." Bà cho biết: "Tôi đi lên là nhờ buôn bán bất động sản." Không trả lời thẳng câu hỏi về chia sẻ kinh nghiệm buôn địa ốc, bà Tư Hường chỉ nói rằng: "Khi bước vô nghề, rất chông gai, phải chịu khó đủ chuyện, không phải dễ dàng." 'Không lợi dụng ai' BBC hỏi thẳng bà là sự nghiệp của bà có nhờ vào quen biết với giới quan chức hay không. Bà Tư Hường trả lời: "Thưa không, tôi gầy dựng sự nghiệp từ bản thân, bước chân tôi đi từng bước, ngoài ra không lợi dụng ai, ông nào. Tự tôi đi, thấy chân không vững thì không đi. Nếu có nhờ là khi tôi thấy việc đó đúng thì yêu cầu nhà nước ký cho tôi, đó là nhờ về giấy tờ thôi." Bà ca ngợi luật đầu tư của Việt Nam mà theo bà là "rất thuận lợi cho đầu tư bất động sản, cho cả ngoài nước, trong nước được làm như nhau", nói thêm rằng nhà nước đã "ra chính sách có lợi cho dân, đất nước quá mở cửa". Phòng khách trong nhà bà được trang hoàng với gam màu vàng là chủ đạo, như bày tỏ mong muốn "toàn bộ dân Việt Nam phải được giàu có. Bao nhiêu năm đi làm bị chèn ép nhiều, nay tôi muốn người dân phải có màu vàng hết". Bà bảo: "Lúc còn trẻ chưa nghĩ, nhưng nay già rồi, tôi thích làm từ thiện, để dạy con cháu theo con đường ông cha đi trước." Xuân Hồng hỏi bà nghĩ gì về lời đồn rằng tài sản của bà có thể đủ mua nửa nước Việt Nam. Nữ doanh nhân 72 tuổi trả lời: "Thưa ông, nước Việt Nam lớn lắm. 10 đứa con tôi làm giám đốc hết, nhưng cộng cả tôi cũng chưa được bằng 1% nước Việt Nam." Nhìn về tương lai, bà nói sẽ không mở rộng mảng kinh doanh nào nữa mà chỉ tập trung phát triển khu du lịch và mảng địa ốc của bà. Cuộc trò chuyện và thu hình về nữ doanh nhân Tư Hường nằm trong loạt bài BBC thực hiện về những phụ nữ nổi tiếng của Việt Nam. Tony, CanadaBà Hường theo tôi không là nhân vật đáng để học hỏi, thử rà lại tiểu sử kinh doanh của bà thì bà giàu nhờ kinh doanh bất động sản, nhưng kinh doanh bằng cách nào mà giàu thế thì bà lại lảng qua không trả lời. Theo tôi chẳng phải vì bí mật thương nghiệp nhưng ở VN mà không có thân thế với các quan chức hoặc dùng cách hối lộ thì chẳng có thể giàu như bà được. Những kẻ làm giàu ngoài luồng không thuộc diện vây cánh hay con ông chàu cha thì khó bình yên lắm mà lại rất dễ trắng tay vì những tiểu sảo của chính quyền. Melbourne - Phuc MN TranHôm nay em viêt thư cảm ơn anh chị về bài viết về bà Tư Hường, và hi vọng được đọc nhiều hơn những bài như vậy, có thể những lời bà ấy không hoàn toàn thật , nhưng bà ấy sẽ tạo ra cảm hứng cho rất nhiều thanh niên , thúc đẩy học suy nghĩ nghiêm túc hơn vào sự nghiệp thay vì đâm đầu vào chơi game tối ngày, cá độ bóng đã và đua xe. Điều đáng tiếc là trong giống như budget của BBC được sự dung vào mục đích nâng cao ý thức của người dân về chính trị, và trách nhiệm công dân thay vì kich thích thanh niên nghĩ tới phát triển kinh doanh và dịch vụ. Hiện tại độc giả của BBC là những người nhiều tuổi, những người bàn luận sâu sắc, mà thực sự tương lại của thế giới lại phụ thuộc rất nhiều vào thanh niên và hành động của họ. FiveNghị lực? Tài năng? Người phụ nữ vừa có nghị lực vừa có tài năng thì thật đáng trân trọng. Nhưng có nghị lực để vươn lên từ sự nghèo đói của bản thân trở thành giàu có bằng cách chiếm đoạt đất sống của người khác, gây nên sự nghèo đói ngược lại cho họ thì phải xét lại "cái nghị lực phi thường" ấy. Tài năng là để làm những gì giúp ích cho nước cho đời, chớ không phải tài năng "làm phù phép", tài năng "chui được tất cả các cửa" để làm "những cú áp-phe béo bở" liên quan đến đất sống của dân nghèo. ProMọi người cứ tập chung vào cái xấu của bà làm gì. Vấn đề ở đây là, chúng ta có thể học hỏi được nhiều điều từ bà Hường. Một người phụ nữ có nghị lực và rất tài năng. BolsaBài viết và cuộc phỏng vấn của Xuân Hồng giống như các tin mà các báo VN đang đi đúng "lề bên phải" của Bộ trưởng Truyền thông Lê Doãn Hợp phát biểu. Tôi chỉ nêu thêm các việc mà tận mắt chứng kiến như sau: Trước khi khu vui chơi giải trí của bà thành lập, khu vực này là của người dân canh tác, cư ngụ. Khi dự án được hình thành, dân địa phương kiên quyết không đi vì giá bồi thường quá bất hợp lý. Họ biểu tình, dương biểu ngữ khắp đướng với khẩu hiệu "Chống cướp đất" mà ai đi qua đoạn đường này đã từng chứng kiến. Thế rồi cũng xong "loạn" vì lực lượng cững chế quá hùng hậu. Trong quá trình thực hiện Khu vui chơi giải trí, bà có công "lấn đất lấp biển mở mang bờ cõi" báo chí có đăng ì xèo một thời gian. Kết cục, bà chỉ đóng tiền phạt tượng trưng. HuyNhững ý kiến đều thể hiện chiều hướng tiêu cực, đả kích một thực tế là người phụ nữ này có tài. Nếu không có đủ bằng chứng phủ nhận, xin hãy nhìn vào mặt tích cực của vấn đề. HumbleỞ nước người, nghề kinh doanh địa ốc được pháp luật quy định rõ ràng, không có vấn đề nhà kinh doanh cấu kết với các quan chức NN để đầu cơ trục lợi, cũng vì thế không bao giờ có vấn đề trúng đất để rồi "đổi đời" chỉ một sớm một chiều. Ở VN có khác. Nói đến KDĐO người ta nghĩ ngay đến một nghề làm giàu bất chánh, một nghề "đầu cơ trục lợi". Bạn nào thử chỉ cho tôi một tay KDĐO nào hiện nay thuộc hàng siêu đại gia mà làm ăn đàng hoàng để trở nên giàu có? Không cấu kết với quan chức NN, không đầu cơ trục lợi, nhất là không trốn thuế thì lấy đâu ra những nguồn tin quý giá từ trong chính quyền để ép uổng người dân bán lại đất đai với giá rẻ mạt để rồi "hét giá ngất trời" lại cho các tập đoàn nước ngoài, chia chác lợi nhuận cho những phi vụ mờ ám đó? KDĐO theo đúng luật pháp NN, làm giàu do tài năng công sức mình thì không đủ sức "làm từ thiện" mỗi lần hàng 5,10 tỉ bạc! Cũng không hăm hở ganh đua nhau mua xe hơi hàng mấy tỉ, thậm chí mua cả máy bay du lịch hàng! mấy mươi tỉ mà vẫn xem là chuyện nhỏ! Những tay KDĐO ở xứ VN ta, nếu khôn khéo thì nên âm thầm hưởng thụ cuộc sống giàu sang, đừng bao giờ "dại dột" khoe khoang sự giàu sang quá đáng của mình! TNỞ VN quyền lực thắt chặt với tiền bạc như bóng với hình không thể tách rời. Nói ngược lại là không thành thực. Ngoài ra còn có sự cấu kết, liên minh vô hình với nhau như nhà đất với thuế vụ, thuế vụ với hải quan. Nhiều Việt kiều không quen cách làm ăn này phải bỏ của chạy lấy người sau khi về VN làm ăn. Bà Tư giỏi theo đủ các ý nghĩa, chỉ mong bà thực hiên lời nói là hãy làm việc thiện, giúp dân nghèo có điều kiện sống tốt hơn. ChuotLàm giàu dĩ nhiên là không phải là điều dễ dàng. Bà Hường cứ bảo là khó lắm, không có dễ đâu. Một cuộc phỏng vấn hời hợt. Chỉ mong bà Hường luôn tích cực giúp đỡ những người nghèo khó như lời bà nói. pt sài gònKhông nhờ cậy ai thì cháu ngoại của bà đánh nhà báo một thời gian cũng im hơi lặng tiếng. Rồi mảnh đất được hợp thức hóa sau HHHV là một minh chứng cho sự quang minh chính đại của bà Huy, Sài GònBà Tư Hường nói vậy thì chúng ta biết vậy, không lẽ bà ta lại nói thẳng ra là tôi quen ông này, tôi thân bà nọ để rồi mất chỗ dựa làm ăn sao? Ở xã hội nào cũng vậy, muốn làm ăn lớn phải quen biết lớn trong chính quyền, chung chi đầy đủ mới các cửa từ lớn đến nhỏ mới có thể yên thân làm ăn. Đó là chưa kể đến việc còn phải giúp các quan chức "rửa tiền" đấy. Giấu tênCó thể bà nói phần nào thật, nhưng ai biết được đứng sau bà là ai? Xã hội Việt Nam ngày nay chẳng có 1 điều gì đúng như người ta nói cả, thật đáng buồn cho quê cha đất tổ của chúng ta. DNPhải thừa nhận bà thật giỏi đi lên từ hai bàn tay trắng. Tuy vậy nếu không có sự tham nhũng lũng loạn của một chế độ thì bà không thể giàu như vậy. Thành NguyễnÔng Xuân Hồng ơi! Lầm chết! Nghe cuộc phỏng vấn cuả ông cùng bà Tư Hường tôi nghĩ chỉ có nhữnh ai cạn nghĩ mơí tin những gì bà ấy nói ra thôi. Kinh nghiệm cho thấy tất cả những ai làm giàu trên một đất nước mà luật lệ tranh tối tranh sáng như VN cũng ít nhiều chung chi cho chính quyền hết. Bà ấy nói là không lợi dụng ai mà gây được sản nghiệp hết thì cũng đúng thôi. Khi giao dịch họ tạo điều kiện cho bà, bà trả tiền cho họ , thế là huề. Giàu có như bà, thế lực như bà mà không bỏ tiền ra để mua sự an toàn và bình an cho những thương vụ cuả mình sao? Tôi về Nha Trang đi qua khu đất hơn trăm mẫu cuả bà, gặp tất cả những người biết bà ai cũng bảo bà là một người có thể mua được tất cả, kể cả chính qyuền. Đừng có phỏng vấn bà tạo điều kiện cho bà này nổi tiếng đễ dàng cho bà ta thao túng với mọi dân lành và mọi người. Người Nha TrangTôi không biết bà Hường làm giầu như thế nào. Nhưng là một người VN, từ khi sinh ra đến giờ sống trong chế độ CS, tôi tin rằng không một doanh nhân VN nào có thể làm giàu nhanh chóng mà không liên minh với quan chức CQ theo kiểu quan thương liên minh. Nguyên, Sài GònỞ VN làm giàu mà không lợi dụng "ông nào" thì quả là chuyện lạ. Chuyện bà ra vào phủ thủ tướng như cơm bữa thời ông Sáu Khải còn tại vị đã nói lên nhiều điều. Dù sao thì tôi cũng khâm phục bà. Trần Tuấn, Hoa KỳLại cũng Xuân Hồng nữa. Không biết những cuộc phỏng vấn của Xuân Hồng dành cho các cán bộ Cộng Sản Việt Nam nhằm mục đích gì nếu không phải để tuyên truyền cho Cộng Sản? PPTCũng như ở nước Nga, sau khi Liên Xô tan rã thì nhiều người giàu lên đột biến mặc dầu các phép tính giỏi nhất cũng không ra được khoản tài sản đó từ lợi nhuận chính đáng nào mà có. Sau đó là nhóm thứ hai gồm các quan chức nhà nước. Họ giàu chậm hơn nhưng chắc hơn, vì phải coi ngó chiều hướng mà nhà nước sẽ hợp pháp hóa khối "tài sản mới", một phần là từ tham những phần khác là từ bảo kê cho nhóm thứ nhất. Nhóm thứ ba hình thành sau là thành phần tư bản đúng nghĩa của kinh tế thị trường. Và chỉ nhóm này mới không cần nhiều "ân huệ" vì luật lệ đã được hình thành, tự nhiên là không thể làm ăn suông sẻ mà không bôi trơn ở đất nước này. Song song với việc giàu đi nhanh chóng của một số người là sự nghèo đi của hàng triệu con người. Khi có những người đầu cơ nhà đất thì hàng vạn con người không nhà, và khi các địa chủ mới tích tụ ruộng đất thì ở ĐBSCL chẳng hạn có đến 39% nông dân không đất! Đình, Bình ĐịnhNghe người giàu có bậc nhất Việt Nam nói mà không thể tưởng tượng nổi sao bà ấy làm cách nào mà có nhiều tiền đến vậy.
Việt Nam cần phải tham gia vào Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược Xuyên Thái Bình Dương (TPP), một kế hoạch thương mại toàn diện được hỗ trợ bởi Mỹ. Hiệp định sẽ cho phép nền kinh tế Việt Nam có thể hội nhập hoàn toàn với thế giới hiện đại; và điều này sẽ đi cùng với viễn cảnh dân chủ hóa tốt hơn tại Việt Nam.	'Điều Việt Nam cần làm ngay bây giờ'	"Việt Nam không thể đảm nhiệm vai trò địa chính trị quan trọng của mình cho tới khi kinh tế phát triển đầy đủ và cải cách chính trị mạnh mẽ hơn," theo Giáo sư Tương Lai Quan trọng không kém, TPP, bao gồm 12 quốc gia Thái Bình Dương trừ Trung Quốc, sẽ điều chỉnh lại các mối quan hệ địa chính trị giữa các thành viên trong khu vực và giúp ngăn chặn chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông – một đóng góp quan trọng cho chiến lược tái cân bằng của Mỹ đối với Châu Á. Việt Nam có 3.500km đường bờ biển đối diện Biển Đông, một vùng biển mang tính trọng yếu đối với thương mại quốc tế. Gần 1/3 lượng dầu thô trên thế giới và trên một nửa lượng khí gas đã di chuyển qua đây trong năm 2013. Tuyến đường này cũng là con đường ngắn nhất từ phía tây Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương, một chặng đường thiết yếu của hải quân nhiều nước, kể cả Mỹ. Những điều cần khắc phục Nhưng Việt Nam không thể đảm nhiệm vai trò địa chính trị quan trọng của mình cho tới khi kinh tế phát triển đầy đủ và cải cách chính trị mạnh mẽ hơn. Và việc đáp ứng các yêu cầu của TPP – công đoàn tự do, giảm vai trò của nhà nước trong nền kinh tế, tăng cường tính minh bạch – sẽ giúp Việt Nam đi theo con đường đó. Sau nhiều năm cô lập về mặt kinh tế, Việt Nam đã có những bước tiến ấn tượng sau năm 1986, khi bắt đầu mở cửa với thế giới bên ngoài. Việt Nam đã đạt được một trong những tỷ lệ tăng trưởng GDP cao của thế giới trong giai đoạn 1990 – 2010. Việt Nam tham gia vào Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007, và từ đó đã ký nhiều hiệp định thương mại quan trọng. Việt Nam đã từng là quốc gia xuất khẩu gạo và cà phê lớn thứ 2 trên thế giới trong năm 2013. Năm ngoái, Việt Nam là nước ASEAN xuất khẩu hàng đầu vào Mỹ tính bằng giá trị USD, vượt trên Malaysia và Thái Lan. Nhưng đây chỉ là giai đoạn 1 của quá trình phát triển, dựa rất nhiều vào xuất khẩu nguyên vật liệu, các ngành công nghiệp dùng nhiều lao động và ít giá trị gia tăng. Việt Nam hiện tại đang đối mặt với nguy cơ vướng vào bẫy thu nhập trung bình. Tỷ lệ tăng trưởng GDP đã chậm lại khá đáng kể trong những năm gần đây. Việt Nam đang đứng cuối trong số các ứng cử viên gia nhập TPP về mặt phát triển kinh tế, với GDP bình quân đầu người vào khoảng 1.910 USD, so với khoảng 6.660 USD của Peru, một quốc gia xếp hạn áp chót. TPP cung cấp một lộ trình cho giai đoạn 2 của sự phát triển kinh tế và xã hội của Việt Nam. Như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu vào tháng 2 năm nay, trích dẫn hiệp định này và các thỏa thuận thương mại khác, “Các hiệp định này đòi hỏi chúng ta phải cởi mở hơn. Do đó thị trường của chúng ta cần phải trở nên năng động và hiệu quả hơn”. Ví dụ, TPP đồng nghĩa với một sự giảm thiểu đáng kể thuế nhập khẩu áp dụng cho hàng may mặc của Việt Nam vào các thành viên TPP khác, điều này sẽ tăng cường tính cạnh tranh của các sản phẩm đó so với những mặt hàng tương tự từ Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan. Nhưng Quy tắc Xuất xứ của TPP cũng đòi hỏi nguyên liệu sử dụng trong thành phẩm xuất khẩu cần phải được sản xuất tại địa phương. Quy định này sẽ buộc Việt Nam phải phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ và mở rộng cơ sở sản xuất của mình – cùng lúc giúp Việt Nam bớt lệ thuộc vào Trung Quốc hơn, trong bối cảnh Trung Quốc hiện đang cung cấp phần nhiều nguyên vật liệu dùng trong ngành dệt may Việt Nam. TPP cũng yêu cầu những thành viên của mình chấp nhận công đoàn lao động tự do, quyền sở hữu trí tuệ và minh bạch trong pháp luật, trong quy định và thực thi. Có lẽ điểm nổi bật nhất đối với Việt Nam là kỳ vọng của các quốc gia TPP sẽ không có các đối xử đặc biệt đối với doanh nghiệp nhà nước, nếu không nó sẽ tạo ra những biến dạng trong thương mại. Điều này có nghĩa là cần giảm thiểu một cách đáng kể vai trò của các công ty thuộc loại này tại Việt Nam. Hiện nay ở Việt Nam các doanh nghiệp nhà nước vẫn còn đang áp đảo trong các lĩnh vực chính của nền kinh tế - như ngân hàng thương mại, sản xuất năng lượng và vận tải – sử dụng đòn bẩy tài chính rất cao, nạn tham nhũng đầy rẫy. Việc hạn chế ảnh hưởng của các doanh nghiệp này sẽ gây nên các cuộc đối đầu trực diện với một số cán bộ cao cấp có quyền lợi tài chính và bám chặt vào “ý thức hệ” để duy trì quyền lực gắn với lợi ích. Một bộ phận không nhỏ trong thế lực ấy hiện nay vẫn cố trì kéo việc chuyển đổi, nhằm đeo đuổi tình hình tồi tệ này, một phần cũng bởi vì bộ máy hành chính hoạt động kém hiệu quả. Điều này có nghĩa là hiện nay Việt Nam đang còn, tuy không nhiều, những trở ngại gia nhập TPP. Chẳng hạn như, nhà nước đã đồng ý cho phép công đoàn lao động độc lập tại xí nghiệp. Chính phủ gần đây cũng nỗ lực tuân theo các quy chuẩn quốc tế về nhân quyền mà trước đây họ vẫn lẩn tránh, trả tự do cho một vài nhà hoạt động xã hội nổi bật và hạn chế bắt giữ những người bất đồng quan điểm. Chính phủ cũng đang thực thi quyền sở hữu trí tuệ, với việc lực lượng công an thực thi khám xét những cơ sở hoạt động vi phạm luật bản quyền. 'Lực cản từ Trung Quốc' Nếu nói đến lực cản Việt Nam gia nhập TPP thì duy nhất chính là sự phá rối từ phía Trung Quốc và những người hậu thuẫn cho mưu toan đó. Giới lãnh đạo Việt Nam đang có nhiều chuyến công du quốc tế nổi bật Bắc Kinh đang cố chống lại chiến lược tái cân bằng của Washington đối với Châu Á – chính sách được gọi là trọng tâm của Chính phủ Obama – bằng cách thúc đẩy khu vực thương mại tự do của họ, quảng bá Giấc mơ Châu Á – Thái Bình Dương, mở ra một ngân hàng đầu tư khu vực và rót hàng tỷ đô vào các dự án cơ sở hạ tầng to lớn. Trung Quốc cũng đang đặt rất nhiều áp lực lên các nhà lãnh đạo Việt Nam để Việt Nam không gia nhập TPP, cũng như họ đã từng làm trước khi Việt Nam ký Hiệp định WTO và hiệp định thương mại song phương với Mỹ. Một ví dụ nổi bật là khi các thông tin với độ tin cậy ngày càng cao gần đây về chuyến đi của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Mỹ vào tháng 6 thì Bắc Kinh cũng bất ngờ mời Tổng Bí thư sang Trung Quốc tham dự cuộc họp cấp cao trong tuần này. Chính vì vậy, với nhiều lý do về kinh tế, chính trị và chiến lược, Việt Nam không thể không gia nhập TPP. Nhưng để làm được điều đó sẽ đòi hỏi nhiều thay đổi khó khăn về chuyển đổi cơ cấu về nhiều mặt trong đố nội, và sự chống trả với sức ép từ phía Trung Quốc đang ngày một dữ dội. Việt Nam cần, và xứng đáng nhận được tất cả sự hỗ trợ có thể từ phía Mỹ. Phải có một nỗ lực phối hợp nhất quán để đẩy lùi tham vọng bành trướng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực. Bản tiếng Anh của bài viết này đã đăng trên báo Mỹ New York Times hôm 6.4.2015.
Một cựu quan chức lãnh đạo Văn phòng Quốc hội Việt Nam và nguyên Đại biểu Quốc hội nói ông hy vọng tân Chủ tịch Nước Việt Nam và các lãnh đạo mới của chính quyền sẽ biết tôn trọng những tiếng nói phản biện và độc lập.	Kỳ vọng gì ở tân Chủ tịch nước VN?	Tân Chủ tịch nước Việt Nam, ông Trần Đại Quang (phải) tặng hoa Chủ tịch vừa mãn nhiệm, ông Trương Tấn Sang, tại Quốc hội Khóa 13 hôm 02/4/2016. Trao đổi với BBC hôm 03/4/2016 về sự kiện ông Trần Đại Quang, Đại tướng Công an, vừa nhận bàn giao chức Chủ tịch Nước từ tay của người tiền nhiệm, ông Trương Tấn Sang, tại Quốc hội khóa 13 của Việt Nam, từ Sài Gòn, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Văn phòng Quốc hội Việt Nam, nói: "Việc dự kiến ông Trần Đại Quang làm Chủ tịch Nước đã đặt ra trong Đại hội (Đảng CSVN) lần thứ 12, coi như vấn đề nhân sự đó đã được định hình và đã được quyết bởi Ban chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị mới của khóa 12. "Còn ông Trần Đại Quang, cũng có người bình luận ở góc độ này, góc độ khác, nhưng mà tôi cho rằng chọn một con người trẻ, có học hàm, học vị, có khả năng ngoại ngữ để làm Chủ tịch Nước thì tôi cho rằng đó là một cái tốt, theo xu thế mới. "Cho nên, khác hơn, trước đây người ta hay chọn những nhân vật đó là nhân vật chính trị, bây giờ người ta chọn một nhân vật trẻ, có kiến thức, như vậy tôi rất là hoan nghênh. Ông Trần Đại Quang gần như là cả đời, suốt lý lịch của ông, là đều làm trong ngành công an. "Tôi cho rằng việc đó cũng không có vấn đề gì phải e ngại, bởi vì một người có học thức thì vấn đề xử sự, mọi việc bao giờ nó cũng tốt hơn một người học hành nó không đến nơi, đến chốn." Với trí thức sẽ thế nào? Trước câu hỏi xử sự tới đây của ông Chủ tịch Trần Đại Quang trước giới trí thức Việt Nam, đặc biệt là những người có khuynh hướng ủng hộ tự do hóa và dân chủ, sẽ như thế nào, Luật sư Thuận nói: "Tôi cho rằng xu thế mới bây giờ thì Việt Nam đã là thành viên Hội đồng Nhân quyền Thế giới (LHQ) và Việt Nam đã ký kết tham gia vào nhiều Công ước Quốc tế về nhân quyền, quyền chính trị và nhất là sau Hiến pháp 2013, như vậy tôi nghĩ rằng với tư cách (của bất cứ) ai cầm quyền trong thời kỳ này cũng phải làm theo xu thế đấy. "Còn nếu mà mình đi ngược lại xu thế đấy, thì trước hết là mình vi hiến, mình ngược lại xu thế của thời đại. "Thì thế giới người ta không ủng hộ, thì cái đó Việt Nam sẽ bị cô lập, điều đó chắc là không ai muốn. "Cho nên tôi nghĩ rằng phải hành xử trong xu thế mới. "Đó là phải tôn trọng tiếng nói phản biện, tiếng nói độc lập, đó là điều cần thiết. "Và tôi cũng hy vọng rằng trong kỳ bầu cử Đại biểu Quốc hội lần này, sẽ có những tiếng nói độc lập trúng cử vào Quốc hội. "Để Quốc hội đa chiều, có nhiều ý kiến hơn, mà nó thực sự là đại diện cho ý trí, nguyện vọng của nhân dân cả nước," ông Thuận nói. Nhân dịp này, Luật sư Trần Quốc Thuận cũng bình luận về dấu ấn, di sản của người mà hôm 02/4 vừa bàn giao chức vụ cho ông Trần Đại Quang tại Quốc hội khóa 13 của Việt Nam, cựu Chủ tịch nước Trương Tấn Sang. "Tôi cho rằng nhiệm kỳ của ông Trương Tấn Sang là nhiệm kỳ đạt nhiều thành quả lớn, trong đó nổi bật lên là thực hiện những chuyến ngoại giao và ký kết được những quan hệ chiến lược toàn diện hoặc là quan hệ chiến lược với nhiều nước trên thế giới," Luật sư nhận xét. Nỗ lực rất lớn Và Luật sư Thuận nói thêm: "Và cụ thể là đi sang Mỹ ký được hợp tác chiến lược toàn diện. Tôi cho rằng ký được cái đó là một nỗ lực rất lớn của ông Trương Tấn Sang, vì trước đó người ta có quan điểm rằng đây chỉ là một quan hệ ngoại giao bình thường như các ông Chủ tịch nước trước hoặc các Thủ tướng trước, chứ không cần phải ký cái gì quan trọng. "Nhưng do sự quyết liệt của ông Trương Tấn Sang nên mới ký được quan hệ chiến lược toàn diện với Mỹ, thì đó là một thắng lợi ngoại giao quan trọng trong tình hình biển Đông, tình hình thế giới và thiết lập quan hệ chiến lược toàn diện với Nhật. Và tôi thấy rằng là một nguyên thủ Việt Nam đi sang Nhật lần đầu tiên được phát biểu trước lưỡng viện, Thượng viện và Hạ viện và được hoan nghênh nhiệt liệt. Tôi cho rằng đó là uy tín của Việt Nam và cũng là uy tín cá nhân. "Gần đây, trong năm vừa qua thì ký được quan hệ chiến lược với Philippines, mà chúng ta biết được Philippines chẳng ký với ai, họ chỉ có ký với Mỹ và một nước nào đó thôi... Đó cũng là một nỗ lực rất lớn của ông Trương Tấn Sang. Cái thế ký quan hệ chiến lược giúp Việt Nam có đối trọng để giữ hòa bình và sự ổn định ở biển Đông rất là quan trọng. "Bên cạnh đó là vấn đề dân chủ và nhân quyền theo tôi biết là trong suốt nhiệm kỳ, ông Trương Tấn Sang chưa ra lệnh bắt bớ bất cứ một người nào và ông trực tiếp ký thả rất nhiều người, trong đó cụ thể là ông Hồng Lê Thọ, Nguyễn Quang Lập - Quê Choa... "Tôi cho là một nguyên thủ mà có quan hệ trực tiếp với các anh em tạm gọi là dân chủ, nhóm anh em tham gia phong trào sinh viên ở Sài Gòn, để thả những người có những tiếng nói độc lập rất tốt... Tôi cho rằng một người lãnh đạo như vậy là rất sâu sát và gần gũi với nhân dân. Ông Trương Tấn Sang và phu nhân trong một chuyến công du của Chủ tịch nước sang Philippines dự Hội nghị APEC lần thứ 23, cuối năm 2015. "Tôi biết rằng mọi người ai muốn gặp ông chủ tịch nước thì ông sẽ gặp mà không phân biệt người có chức có quyền. Đặc biệt những anh em ở Sài Gòn trong phong trào học sinh - sinh viên trước 1975, muốn gặp ông chủ tịch nước rất là dễ dàng... Đó là những dấu hiệu tốt và ông ấy cũng bức xúc với tình hình tham nhũng nhưng rõ ràng theo hiến pháp mới, ông Chủ tịch nước không có quyền gì cả...." Không để lại gì? Hôm thứ Bảy, cũng bình luận về dấu ấn, của cựu Chủ tịch Sang, một nhà quan sát thời sự, chính trị Việt Nam từ Sài Gòn, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng nói với BBC: "Bây giờ một số người vẫn tự hỏi với nhau về dấu ấn của các vị đã qua... người ta đành phải nói một điều thế này. Nói chung là dấu ấn lớn nhất của các vị đó là không để lại dấu ấn gì cả! "Có lẽ đó cũng là quan điểm của tôi, bởi vì tôi nhìn mãi, tìm mãi mà chẳng thấy có một cái dấu ấn gì từ phía ông Trương Tấn Sang cả, ngoài việc ông Sang đặt ra được một khái niệm mà người ta nhớ mãi và sau này có lẽ sẽ không quên, đó là khái niệm 'Đồng chí X'. "Ngoài ra những vấn đề khác thì không thấy gì nổi bật, nếu không muốn nói là trong suốt nhiệm kỳ như ông Trương Tấn Sang thừa nhận, là trong suốt nhiệm kỳ của ông ấy, ông đã ký lệnh phong cho 300 tướng cả quân đội lẫn công an, góp phần vào tình trạng lạm phát tướng lĩnh ở Việt Nam. "Thứ hai nữa là trong nhiệm kỳ của ông Trương Tấn Sang, ông ấy đã không thể nào làm được chuyện cực kỳ quan trọng của Chủ tịch nước là thống lĩnh các lực lượng vũ trang. Điều đó khó vô cùng, và ông đã không làm được. "Và vấn đề thứ ba là những chuyện nhỏ thôi nhưng ông cũng chưa thể làm được, đó là họp giao ban với khối chính phủ để nắm phần điều hành công việc của khối chính phủ như thế nào. Coi như là một cách để kiểm soát chủ tịch nước, kiểm soát bên chính phủ. "Không biết ông Trần Đại Quang có cải thiện được những việc ông Trương Tấn Sang chưa làm được hay không, nhưng dù sao ông Trần Đại Quang cũng xuất thân là ngành công an, nên phần nào kiểm soát được công an, nhưng chưa chắc kiểm soát được bên quân đội," nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng nêu quan điểm. Lúng ta lúng túng Hôm Chủ nhật, khi được hỏi liệu cựu Chủ tịch nước Việt Nam, ông Trương Tấn Sang có điểm nào có thể coi là 'mặt khuyết' chính hay không, Luật sư Trần Quốc Thuận, cũng nói: "Ông Trương Tấn Sang chưa làm hết nhiệm vụ của mình. "Trong bản Hiến pháp 2013, ông Chủ tịch nước có quyền đòi hỏi chính phủ bàn về những vấn đề mà mình quan tâm... với những bức xúc xã hội, người ta yêu cầu ông ấy phải lên tiếng một cách công khai thì ông ấy vẫn lúng ta lúng túng... "Người ta đặt vấn đề thì ông ấy nói chúng tôi đã nói ở một chỗ khác. "Người ta cũng đòi hỏi ông phải xử sự nhiệm vụ Chủ tịch nước của mình một cách tích cực hơn, thay vì mình cứ nói 'Đồng chí X', mà mình phải đặt 'Đồng chí X' phải làm thế này, phải làm thế kia... "Thì rõ ràng ông ấy vẫn chưa làm được cái mặt đó, tức là cái mặt tích cực, cụ thể. "Phải có hành động cụ thể hơn để chống lại quan liêu tham nhũng, thì ông chưa làm một cách đầy đủ nhiệm vụ của Chủ tịch nước," cựu quan chức lãnh đạo Văn phòng Quốc hội Việt Nam nói với BBC.
Với việc ra thông báo tuyển sinh vào chương trình Cao học Thần học hôm 21/01/2016, Học viện Công giáo Việt Nam đã chính thức ‘mở cửa’.	Học viện Công giáo chính thức mở cửa	Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1975, một trường Công giáo ở cấp trung học hay đại học được chính thức thành lập và công khai hoạt động. Tiến hay lùi? Trước đây ở Việt Nam, ngoài các nhà trẻ, có đến cả ngàn trường Công giáo đủ mọi cấp (từ tiểu học đến đại học), thuộc đủ loại (như từ trường y, trường dạy nghề đến trường dành cho người khiếm thị khiếm thính, trường miễn phí cho sinh viên, học sinh nghèo), và tiếp nhận học sinh, sinh viên từ mọi thành phần trong xã hội, không phân biệt tôn giáo. Chẳng hạn, một tổng kết về tình hình Giáo hội Việt Nam năm 1962-1963 cho thấy lúc đó Giáo hội đã hoạt động và đóng góp rất nhiều trong lĩnh vực bác ái, y tế và giáo dục. Ngoài 48 bệnh viện, 58 cô nhi viện và rất nhiều cơ sở bác ái, từ thiện khác, Giáo hội có đến 93 trường trung học (với hơn 60 ngàn học sinh) và 1122 trường tiểu học (với gần 235 ngàn học sinh). Theo một thống kê khác, trước 1975 ở miền Nam có đến 145 trường trung học và 1060 trường tiểu học Công giáo. Ngoài ra, còn có những đại học Công giáo, như Giáo hoàng Học viện ở Đà Lạt, Viện Đại học Minh Đức, Đại học Thành Nhân và Đại học La San ở Sài Gòn. Hồi cuối tháng 10/2015 một cơ sở giáo dục được các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm xây dựng thời thập niên 1960 đã bị đập phá Nhưng sau 1954 ở miền Bắc và sau 1975 tại miền Nam các trường Công giáo lần lượt đều phải đóng cửa. Hầu hết trường học, cơ sở giáo dục bị tịch thu và Giáo hội không còn được tham gia vào lĩnh vực giáo dục. Thậm chí, sau này, khi chính quyền Việt Nam không còn ‘độc quyền’ giáo dục và ‘xã hội hóa’ lĩnh vực này, cho phép ‘tư nhân, thậm chí người nước ngoài, có quyền mở trường tư thục’ – như Thư Chung về Giáo dục Kitô Hội Ðồng Giám Mục (HĐGM) Việt Nam năm 2007 nêu – Giáo hội Công giáo vẫn phải ‘đứng bên lề sự nghiệp giáo dục của xã hội Việt Nam’. Lý do là bởi cũng như các tôn giáo khác, Giáo hội chỉ được phép ‘mở trường tư thục cấp mẫu giáo’. Nhắc lại như vậy để thấy là trái ngược với trước năm 1975, Giáo hội Công giáo gần như hoàn toàn bị loại khỏi lĩnh vực giáo dục trong 40 năm qua. Nhưng chuyện một Học viện Công giáo được mở sau nhiều thập kỷ bị cấm đoán cũng cho thấy chính quyền Việt Nam nay cởi mở hơn. Phát biểu tại lễ công bố và trao quyết định thành lập Học viện hôm 06/08/2015, Đức Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc, Chủ tịch HĐGM, cho biết từ nhiều năm nay, các Giám mục Việt Nam đã ‘đối thoại thẳng thắn và chân thành với chính quyền’ và ‘chính quyền rất thiện chí và cởi mở đón nhận tinh thần đối thoại của chúng tôi. Kết quả thực tế lớn là việc đẩy mạnh thành lập Học viện Công giáo’. Bước khởi đầu? Hiện tại Hội đồng giáo sư và Ban Điều hành của Học viện có chín thành viên và Đức cha Giuse Đinh Đức Đạo – Giám mục phó Giáo phận Xuân Lộc và Chủ tịch Ủy ban Giáo dục Công giáo trực thuộc HĐGM Việt Nam – là Viện trưởng. Trước khi về Việt Nam làm Giám đốc Đại chủng viện Thánh Giuse Xuân Lộc năm 2009 và được bổ nhiệm làm Giám mục Phụ tá Giáo phận Xuân Lộc năm 2013, Đức cha Đạo – người đã nhận bằng tiến sĩ Thần học Luân lý tại Học viện Alfonsianum và tiến sĩ Truyền giáo tại Đại học Giáo hoàng Gregoriana – đã từng giảng dạy tại khoa Truyền giáo học và Học viện giáo lý và tu đức truyền giáo của Đại học Giáo hoàng Urbaniana ở Rôma. Chương trình Cao học Học viện Công giáo Việt Nam (HVCGVN) đang thông báo tuyển sinh và sẽ khai giảng vào tháng 9 năm nay chỉ có ngành Thần học Tín lý và Thần học Kinh thánh. Nhưng đó chỉ là bước khởi đầu. Đức cha Đinh Đức Đạo cho tôi biết, sau ít năm hoạt động, khi cơ cấu đã vững chắc, Học viện sẽ mở thêm chuyên ngành Thần học Mục vụ để đáp ứng công tác mục vụ đa dạng – như mục vụ giới trẻ, gia đình, di dân – trong Giáo hội. Ngài còn hy vọng là trong tương lai không xa, HVCGVN sẽ được mở nhiều ngành học khác. Một mong ước nữa được Viện trưởng HVCGVN đề cập đến, dù đó là ‘giấc mơ xa’, là ‘Học viện sẽ từ từ phát triển để đáp ứng nhu cầu, không phải chỉ của Giáo hội tại Việt Nam mà còn của một số nước trong khu vực’. Về phương diện nhân sự, chuyên môn, kinh nghiệm, thiện chí hay sự công nhận, ủng hộ từ Tòa Thánh và các đại học Công giáo trên thế giới, có thể nói Giáo hội Công giáo Việt Nam và HVCGVN nói riêng có đủ để đạt được hai mong ước, nguyện vọng này. Giám mục Đinh Đức Đạo (mang mũ tía) nói Học viện Công giáo sẽ mở thêm chuyên ngành Thần học Mục vụ Chẳng hạn, trong các giám mục, linh mục, tu sĩ Việt Nam có rất nhiều người được đào tạo bài bản, nhận bằng cấp cao hay từng giảng dạy tại các trường đại học có uy tín ở nước ngoài. Nhiều trường Công giáo nổi tiếng trên thế giới cũng sẵn sàng hỗ trợ HVCGVN về chuyên môn. Giáo dục là lĩnh vực sở trường của Giáo hội. Đức cha Đinh Đức Đạo còn cho biết, HVCGVN cũng đã được Bộ Giáo dục Công Giáo của Tòa Thánh công nhận như một Khoa Thần học độc lập. ‘Do đó, các bằng Thần học do HVCGVN cấp sẻ có giá trị như các bằng Thần học do bất cứ Phân khoa Thần học nào trên thế giới đã được Tòa Thánh công nhận’. Về cơ sở vật chất, nói là ‘mở cửa’, hiện tại Học viện hầu như chưa có gì và phải mượn phòng ốc của Trụ sở Hội đồng Giám mục tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đó cũng là lý do tại sao Đức cha Đạo cho biết HVCGVN ‘mơ ước có được một khoảng đất rộng để xây dựng cơ sở riêng cho mình’. Còn việc HVCGVN có được phép mở các ngành học khác – như xã hội, nhân văn – tùy thuộc vào việc Giáo hội Công giáo cũng như các tôn khác ở Việt Nam nói chung có được tự do tham gia công tác giáo dục. Nếu trong những năm tới chính quyền Việt Nam thông thoáng, cởi mở hơn, chắc chắn những nguyện vọng, mong ước của HVCGVN sẽ được thực hiện. Đây cũng là điều Giáo hội Việt Nam hy vọng. Vì vậy, như Đức cha Chủ tịch Ủy ban Giáo dục của HĐGM Việt Nam chia sẻ, khi chuẩn bị việc thành lập và mở cửa Học viện, các Giám mục Việt Nam không chỉ nghĩ đến những công việc hiện tại đang làm. Các ngài còn muốn ‘có những chuẩn bị xa để khi hoàn cảnh cho phép, các thế hệ sau có điều kiện đáp ứng sứ mệnh giáo dục của Giáo hội’. ‘Sứ mệnh giáo dục’ Giáo dục luôn là một ưu tiên của Giáo hội. Bằng việc tham gia, dấn thân trong lĩnh vực này, ngoài việc giáo dục tín hữu mình, Giáo hội còn muốn góp phần thăng tiến con người, phát triển xã hội, đất nước nơi mình đang sống. Vì luôn muốn thông phần vào việc mở mang và phát huy nền giáo dục, không ngạc nhiên tại những quốc gia tự do, dân chủ, Giáo hội Công giáo luôn tham gia rất tích cực vào lĩnh vực này. Chẳng hạn ở Mỹ, có đến gần 200 trường đại học, cao đẳng, học viện Công giáo – trong đó University of Notre Dame và Georgetown University nằm trong số 100 đại học uy tín nhất thế giới. Một số gia đình muốn gửi con cái vào các trường Công giáo bởi ‘trường các soeurs có bề dày về giáo dục mầm non và kết quả rất tốt' Các nước châu Á – như Ấn Độ, Đài Loan, Hàn Quốc, Indonesia, Nhật Bản, Philippines – đều có nhiều trường đại học Công giáo. Nhiều trường – như Catholic University of Korea ở Nam Hàn, Fu Jen Catholic University ở Đài Loan hay De la Salle University ở Philippines – được xếp hạng cao tại những quốc gia này. Nếu không có chính biến, chiến tranh và Giáo hội được tự do tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực giáo dục sau 1975, chắc chắn giờ ở Việt Nam cũng có một số đại học Công giáo có uy tín như tại những quốc gia châu Á trên. Dù bị giới hạn, các dòng tu, hội đoàn, cá nhân trong Giáo hội vẫn không ngừng nỗ lực làm tất cả những gì được phép để thể tham gia vào sứ mệnh giáo dục – như mở lớp tình thương, lập quỹ học bổng cho học sinh nghèo hoặc khuyết tật, biệt các trường mầm non, mẫu giáo. Theo một thống kê, tính đến tháng 10 năm 2014, ở Việt Nam có 269 trường mầm non, 905 nhóm, lớp mầm non do các tổ chức, cá nhân tôn giáo thành lập. Những trường, lớp mầm non này đón nhận 125.594 trẻ, chiếm hơn 3 % tổng số các trẻ đến trường mầm non trên cả nước. Điều đáng lưu ý là hầu hết các trường, lớp mầm non tôn giáo là trường Công giáo, do các dòng tu nữ mở, quản lý, nuôi dạy. Chỉ một vài tỉnh, thành – như Huế có trường mầm non Phật giáo hay trường mầm non Hòa hảo ở Long An và Kiên Giang – có một số ít trường mầm non do các tôn giáo khác mở, quản lý. Cũng theo thống kê này, chỉ có 1/3 trẻ em học ở các trường, lớp mầm non Công giáo là người Công giáo. 2/3 còn lại là con của cán bộ, công nhân, viên chức hay những người khác ngoài Công giáo. Một nữ tu dòng Dòng Thánh Phaolô tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết trong số trẻ em học ở trường mầm non của Dòng, có em ở rất xa – như Quận 8, hay Quận 9 hoặc Quận 2. Nữ tu này cũng cho biết thêm, khi hỏi tại sao họ lại chọn trường mầm non của các soeurs, các phụ huynh, trong đó có những người không Công giáo, thường đưa ba lý do: (1) ‘tin tưởng vào trường các soeurs vì các soeurs làm việc công tâm, yêu trẻ thật tình’; (2) ‘muốn con của mình được hưởng một nền đạo đức tốt đẹp và có được nề nếp, lễ phép’; (3) ‘trường các soeurs có bề dày về giáo dục mầm non và kết quả rất tốt. Chúng con biết rõ điều này qua thành tích của một số con em của bạn bè hoặc đồng nghiệp’. Nếu được phép mở trường tư thục ở các cấp khác – như tiểu học, trung học hay đại học – với kinh nghiệm, sở trường, thiện chí vốn có của mình, Giáo hội Công giáo chắc chắn sẽ nhiệt thành tham gia và đóng góp tích cực vào sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam. Bài thể hiện quan điểm và cách hành văn của người viết, một người Công giáo hiện đang sống tại Anh quốc.
Các vấn đề xung quanh Trung Quốc đang thu hút sự quan tâm chú ý của toàn thế giới. Ở Việt Nam sự thể càng đặc biệt hơn khi mô hình phát triển của Việt Nam từ lâu nay cũng rập khuôn theo kiểu Trung Quốc.	Việt Nam cần tránh đi con đường cụt của Trung Quốc?	Thế hệ trẻ TQ có thể sẽ không có được thành công như cha mẹ do hậu quả của đại dịch Covid-19 Vậy nếu đường lối phát triển của Trung Quốc hiện đang gặp rất nhiều khó khăn thì mô hình của họ có là tương lai cho Việt Nam? Đường lối nào? Đầu tiên là cần nhìn ra được đâu là đường lối phát triển của Trung Quốc. Vài ba năm trước, một dịp tôi mua được một cuốn sách viết về quá trình phát triển hóa rồng của Đài Loan, một dạng sách ưa thích viết về quá trình phát triển của các nước. Cuốn sách có tiêu đề Đài Loan - tiến trình hóa Rồng, vừa hăm hở đọc được vài trang thì tôi đã bỏ cuốn sách và không đọc lại nó cho tới tận bây giờ. Lý do là mới đọc được vài dòng thì thấy tác giả trước khi đi vào bình luận một vấn đề đã đưa ra những lời xúc xiểm miệt thị, một kiểu như xác định lập trường, sau rồi mới đi vào phân tích chuyên môn. Kiểu hành văn hoàn toàn trái ngược không giống gì với những cách hành văn của các tác giả Âu Mỹ mà tôi vẫn đọc. Những cuốn sách của các tác giả Âu Mỹ, xa xưa thì như cuốn Của cải của các quốc gia của Adam Smith, gần thì như các cuốn Thế Giới Phẳng, Chiếc Lexus và cây Ô lưu, Vì sao các quốc gia thất bại, Sự bí ẩn của tư bản. Đó đều là những cuốn sách chỉ ra chính sách phát triển đúng đắn đưa đến sự thịnh vượng của các nền kinh tế, chúng đều được hành văn một cách khoa học, sáng sủa, nhân văn, logic và đôi khi hài hước. Nhờ đọc những sách đó, người đọc có thể nói là sẽ thấm đượm tinh thần khoan dung khoa học của một thứ chủ nghĩa nhân văn sâu sắc, cho nên cách viết của cuốn sách nói trên kia quả là trái ngược. Khi 'Trung Hoa mộng' gặp 'Nước Mỹ vĩ đại' Những khó khăn kinh tế của Trung Quốc tồi tệ đến mức nào? Tìm hiểu thì được biết tác giả cuốn sách viết về Đài Loan là một học giả người Trung Quốc công tác tại Đại học nhân dân Bắc Kinh. Điều đó giúp hình dung phần nào về bầu không khí tri thức và cách thức nhìn nhận sự việc của học giả Trung Quốc. Để ý kiểm nghiệm lại thì thấy, là người Việt Nam chăm chỉ tìm đọc dòng sách tinh hoa từ khoảng chục năm trở lại đây, tôi không thấy có một tác phẩm đáng đọc nào của tác giả người Trung Quốc. Không có một tác phẩm mô tả triết lý phát triển nào của các học giả, trong khi 50 năm qua Trung Quốc phát triển thần kỳ từ một nước thế giới thứ ba đến nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới. Các lãnh đạo Trung Quốc cũng không có các cuốn sách dạng hồi ký cho thấy về những chính sách vĩ mô và vi mô đã đưa đến thành tựu phát triển cho Trung Quốc. Kiểu sách dạng như Hồi ký của nhà lãnh đạo Singapore ông Lý Quang Diệu hoặc hồi ký của nhà lãnh đạo Malaysia ông Mahathir Mohamad mà qua đó người đọc thấy được phần nào quá trình phát triển một quốc gia. Vậy thì nền tảng phát triển của Trung Quốc là gì? Những giá trị con người nào đã đưa đến sự phát triển của Trung Quốc? Nếu Trung Quốc muốn lãnh đạo thế giới thì phải thuyết phục được tầng lớp tinh hoa tri thức của các nước. Đằng này, cứ tạm coi tôi là một người thuộc giới trí thức tinh hoa của Việt Nam đi, mà tôi không thấy được thuyết phục bởi triết lý phát triển nhân văn của Trung Quốc, thì thử hỏi Trung Quốc làm sao chứng tỏ được khả năng lãnh đạo thế giới. Năm 2020: Lò sẽ đốt các nhóm lũng đoạn chính sách? Việt Nam: Ngòi nổ bạo động từ khiếu kiện đất đai Thủ tướng VN: 'Không đổi mới là chết' Tỷ lệ thất nghiệp ở TQ đã gần chạm ngưỡng lịch sử - và con số thực tế còn lớn hơn nhiều Thấy gì? Khi quan sát về Trung Quốc, người Việt Nam sẽ chỉ thấy được là khi họ giàu có thì họ sẽ như thế nào chứ họ không nói cho thấy điều gì đằng sau đã giúp trở lên giàu có. Ngoài một vài nét lớn mà ai cũng biết như việc chuyển đổi mở cửa nền kinh tế thu hút vốn đầu tư nước ngoài, một sự quay lưng với triết lý của chủ nghĩa xã hội về tư bản bóc lột trước đó, và việc tham gia vào Tổ chức thương mại quốc tế WTO. Cho tới vài năm trở lại đây, qua việc Mỹ trừng phạt thương mại, thế giới mới nhận ra đằng sau sự phát triển của Trung Quốc là những chính sách thương mại chèn ép bất công, những hành vi gian lận và đánh cắp bí mật công nghệ. Với động lực phát triển thiếu chân chính như vậy, đó là lý do đã không có cuốn sách nào về triết lý phát triển của Trung Quốc. Sự thiếu tính chính đáng là lý do khiến họ không có nhiều điều để tự hào nói với thế giới về chính sách phát triển. Trung Quốc không còn là mô hình phát triển để Việt Nam có thể học tập làm theo. Nền chính trị cường quyền và nhận thức sô vanh nước lớn là cái đã khiến họ đang dần trên con đường đi xuống. Con đường cụt Hiện nay Trung Quốc đang gặp rất nhiều khó khăn và bị thế giới tẩy chay bởi chính những lối hành xử của nước này với thế giới. Từ vấn đề Biển Đông, Đài Loan, Hong Kong, dịch cúm Covid, thực chất quan hệ thương mại với Mỹ suốt 50 năm qua, kế hoạch vành đai con đường cho các nước vay tiền và thế chấp bằng tài nguyên quốc gia, làm ăn bất chấp tiêu chuẩn giá trị về môi trường và nhân quyền. Môi trường kinh tế hiện nay là thách thức lớn nhất mà TQ phải đối mặt trong các năm gần đây Lý do là ở Trung Quốc, chính trị là thống soái. Với một hệ thống toàn trị thì quan điểm nhận thức của tầng lớp chóp bu là cái chi phối tới toàn bộ máy bên dưới và ảnh hưởng ra toàn xã hội. Do vậy mà khi đường lối chính trị nặng về cảm tính, thiếu về lý trí, thì cái hệ quả gây ra là những sự vụ bất hợp lý trong mọi mặt quan hệ xã hội, bên ngoài thì thấy rõ nhưng bên trong lại mù quáng không nhìn ra được. Ông Lý Quang Diệu từng có lời khuyên cho các nhà lãnh đạo Trung Quốc rằng "hãy cứ chăm lo phát triển kinh tế và cúi đầu mỉm cười thêm 50 năm nữa". Lời khuyên này của ông Lý ở thời điểm những năm 2000s, như thế hiện nay ông Tập Cận Bình đã đưa Trung Quốc trỗi dậy quá sớm, không đúng như lời khuyên của ông Lý, và cũng không đúng như chính sách thao quang dưỡng hối của nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình trước kia. Đúng ra theo ông Lý Quang Diệu, và cũng là theo nhận thức hợp lý của phần lớn thế giới, là khi Trung Quốc giàu lên, kinh tế phát triển, thì anh phải chăm lo cân bằng đời sống xã hội, quan tâm đến những thành phần yếu thế, các nhóm xã hội bị thiệt thòi, để phát triển hài hòa, tránh sự phát triển bất cân bằng tạo ra bất mãn xung đột xã hội. Cùng với sự phát triển kinh tế anh phải dần tôn trọng các chuẩn mực giá trị, tôn trọng nhân quyền, dân chủ hóa, có như thế Trung Quốc sẽ phát triển bền vững hơn bao giờ hết. Nhận thức hợp lý là như vậy. Nhưng thực tế ngược lại, khi Trung Quốc giàu lên, họ lại sử dụng tiền để đầu tư nhằm quản lý và cai trị xã hội chặt chẽ hơn, kiểm soát tinh vi hơn. Cùng với đó lãnh đạo Trung Quốc lại thực hiện giấc mộng Trung Hoa và biến đó thành mục tiêu cho phép họ thực hiện mọi thủ đoạn đối xử với dân chúng và quốc tế miễn sao đạt được mục đích. Bằng cách đó chính phủ Trung Quốc hoạt động thiếu lý trí, xa rời tính duy lý, họ trở nên cảm tính, mơ hồ về đường lối, nhận thức siêu hình, dẫn đến tình trạng của Trung Quốc ngày hôm nay. Tác giả Ngô Ngọc Trai trong một phòng tiếp dân Ở Việt Nam hiện nay, từ lâu cũng có quan điểm phải nhất quán, cứng rắn, thành kiến và trấn áp mọi biểu hiện đòi hỏi tự do, đặt mục tiêu phát triển kinh tế và giữ ổn định chính trị lên trên hết thảy. Điều đó thực chất đã chối bỏ không nhìn nhận một diễn tiến phát triển tất yếu về mối quan hệ song sinh giữa phát triển kinh tế với phát triển nhận thức và nhu cầu được tôn trọng thực hiện nhân quyền. Từ đó gây hao tổn nguồn lực và tạo ra thêm những xung động xã hội thay vì dành nguồn lực cho phát triển con người. Việt Nam có cố gắng cách mấy cũng chẳng thể làm tốt việc cai trị xã hội như Trung Quốc đã làm và đó chính xác là những gì đang đưa đến tình trạng khó khăn của họ như hiện nay. Do vậy Việt Nam cần tránh đi con đường cụt của Trung Quốc. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của LS Ngô Ngọc Trai từ văn phòng luật Công Chính tại Hà Nội. Đâu là 'vùng cấm' của xã hội dân sự Việt Nam? Luật sư VN có vai trò tốt cho đối nội và đối ngoại Đâu là 'vùng cấm' của xã hội dân sự Việt Nam? Ai tác động vào chính sách ở VN?
Kể từ khi các cuộc biểu tình phản đối dự luật dẫn độ bắt đầu, Hong Kong đã thu hút sự chú ý toàn cầu. Nhưng sự kiện này tại Trung Quốc đại lục phải một thời gian sau mới được tường trình.	Biểu tình Hong Kong: Người Trung Quốc đại lục nghe gì?	Người biểu tình tràn vào sân bay Hong Kong Và ở đây, mọi người chỉ được nghe kể về một số câu chuyện chọn lọc và đôi khi bị tường trình sai lệch. Báo chí nhà nước Trung Quốc mô tả người biểu tình là một nhóm nhỏ ly khai và bạo động, được kích động bởi các thế lực nước ngoài và bị dân địa phương ghét bỏ. Hong Kong, Việt Nam và những tiềm ẩn Hong Kong: Giám đốc Cathay Pacific từ chức 'Bắc Kinh và người biểu tình Hong Kong cần thỏa hiệp khi còn có thể' Trong những ngày gần đây các cơ quan truyền thông Trung Quốc phân phối video của những khoảnh khắc bạo lực nhất của sự việc, biến một nhà báo đại lục bị đánh tại sân bay thành một anh hùng. Đây là cách báo chí Trung Quốc tường thuật những cuộc biểu tình. Bị kiểm duyệt Nếu bạn Google "Hong Kong" bằng tiếng Trung, thuật ngữ đầu tiên xuất hiện là "biểu tình Hong Kong", liên kết đến những bài tường trình của cả truyền thông phương Tây như BBC và New York Times và truyền thông nhà nước như CCTV. Nếu bạn Google "Hong Kong" bằng tiếng Trung, thuật ngữ đầu tiên xuất hiện là "biểu tình Hong Kong" Nhưng quyền truy cập vào Google ở Trung Quốc bị chặn, và nếu bạn xem trên Baidu, công cụ tìm kiếm bị thanh lọc được chủ yếu sử dụng ở đại lục, bạn sẽ nhận được "các chuyến bay Hong Kong trở lại bình thường", tiếp theo là "chuyện gì đã xảy ra ở Hong Kong trong thời gian gần đây". Kết quả sẽ dẫn đến những gì đại sứ Trung Quốc tại Anh vừa nói về sự kiện này và tổn hại cho Hong Kong người biểu tình gây ra vì làm tê liệt sân bay. Nếu bạn xem trên Baidu, bạn sẽ nhận được "các chuyến bay Hong Kong trở lại bình thường", tiếp theo là "chuyện gì đã xảy ra ở Hong Kong trong thời gian gần đây" Khi các cuộc biểu tình đầu tiên bùng nổ vào ngày 9/6, truyền thông nhà nước bị kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc đã giữ im lặng, ngoại trừ tường thuật về các cuộc biểu tình của phe thân chính phủ và lời lên án của bộ ngoại giao về can thiệp của lực lượng nước ngoài . Một bài viết trên tờ Toàn cầu Thời báo theo chủ nghĩa dân tộc có nội dung: "Phụ huynh Hong Kong tuần hành chống lại sự can thiệp của Hoa Kỳ." Đầu tháng 7, truyền thông nhà nước cho đăng những câu chuyện đầu tiên về các cuộc biểu tình sau khi người biểu tình đột nhập vào tòa nhà Hội đồng Lập pháp, quốc hội Hong Kong. Tân Hoa Xã, hãng thông tấn nhà nước, chỉ trích "những hành động vô pháp luật gây ra sự tàn phá hàng loạt, gây sốc, đau khổ và tức giận", trích dẫn lời của Văn phòng Liên lạc Hong Kong của chính quyền trung ương. Loạt tường trình thứ hai về cuộc biểu tình diễn ra khi Văn phòng Liên lạc bị bao vây vào cuối tháng Bảy. Thông điệp chính thức của báo chí Trung Quốc nhấn mạnh những khoảnh khắc bạo lực, với những từ như đụng độ, đám đông và bạo loạn, làm phẫn nộ dư luận đại lục. Trong tuần qua, những bài tường thuật tập trung vào việc người biểu tình ném bom xăng và gây thương tích cho cảnh sát. Phần lớn sự chú ý trên các phương tiện truyền thông Hong Kong tập trung vào một người biểu tình phái nữ bị thương ở mắt trong các cuộc đụng độ. Người biểu tình ở Hong Kong bịt một mắt để phản đối cảnh sát dùng vũ lực Cả hai bên lúc ấy đều nhả đạn, vì vậy không rõ vết thương của cô gái biểu tình này do cảnh sát hay người biểu tình gây ra. Người biểu tình đổ lỗi cho cảnh sát, nhưng CCTV hôm thứ Hai, tường thuật, với giọng điệu kiên quyết, rằng thương tích là do một người cùng biểu tình gây ra. CCTV thậm chí còn đăng một bức ảnh cho thấy một phụ nữ đang đếm tiền mặt, và bài viết đề nghị rằng phụ nữ bị thương ở mắt chính là kẻ được trả tiền [để biểu tình]. Video cho thấy cảnh sát vũ trang tập họp tại thành phố lân cận Thâm Quyến, trên đất liền, cũng được truyền thông nhà nước phổ biến, và trích dẫn từ Văn phòng Hong Kong và Macao của chính phủ Trung Quốc cảnh báo rằng phong trào biểu tình đã đặt nền móng cho "khủng bố". Một số người cho rằng đây là động thái chuẩn bị dư luận cho một cuộc đàn áp có thể xảy ra của Bắc Kinh, thậm chí bởi cảnh sát vũ trang. Trung Quốc đang lan truyền video cho thấy cảnh một phóng viên của Global Times bị tấn công tại sân bay Một cuộc tọa đàm khiến sân bay của thành phố phải đóng cửa đã dẫn đến sự hỗn loạn chưa từng thấy tối thứ Ba khi hai người đại lục bị những người xung quanh trói và đánh. Một người, là phóng viên của Hoàn cầu Thời báo đã hét lên "Tôi ủng hộ cảnh sát Hong Kong". Phóng viên này tên là Fu Guohao, đang được mệnh danh là "anh hùng" ở đại lục. Một bình luận trực tuyến nói rằng cảnh sát Hong Kong nên học hỏi cách Đảng Cộng sản Trung Quốc dẹp các cuộc biểu tình năm 1989 "với bàn tay sắt". Bình luận này muốn nói về xe tăng và lực lượng vũ trang được gửi đến Quảng trường Thiên An Môn, giết chết hàng trăm người, nếu không phải là hàng ngàn người tham gia biểu tình tại đây. Phương tiện truyền thông nhà nước cũng phản ánh lập trường của chính phủ với cáo buộc "can thiệp nước ngoài", đặc biệt là từ Hoa Kỳ và Anh Quốc, mặc dù không đưa ra được bằng chứng. Họ cũng chạy các bài báo trích dẫn Liu Xiaoming, đại sứ Trung Quốc tại Anh, người hôm thứ Năm kêu gọi các nước ngừng can thiệp và "liên kết các hành vi phạm tội bạo lực". Người đại lục nghĩ gì về các cuộc biểu tình? Trung Quốc có vô số blogger độc lập đăng bài trên WeChat và Weibo. Ý kiến của họ thường chỉ tiếp cận được một số đối tượng hạn chế nếu họ chọn chủ đề nhạy cảm, vì nội dung đó có thể bị xóa trong vài giờ. Tuần trước, một bài viết trên WeChat được lan truyền nhanh chóng khi nó cung cấp các mốc thời gian chi tiết và bối cảnh lịch sử về diễn tiến biểu tình, một điều mà truyền thông nhà nước có xu hướng tránh. Ví dụ, bài viết này lập luận rằng dự luật dẫn độ không phải là một giải pháp tốt cho vụ kiện pháp lý mà nó được đề xuất - liên quan đến một người đàn ông Hong Kong giết một phụ nữ ở Đài Loan nhưng trốn về thành phố quê nhà. Bài viết đã bị xóa bởi một hoạt động kiểm duyệt quy mô lớn của Trung Quốc sau vài giờ. Có nhiều cách để vượt qua Bức tường lửa vĩ đại kiểm soát những gì người dân ở Trung Quốc được thấy trên các trang mạng trực tuyến. Giới trẻ Trung Quốc biết cách thể kết nối vào mạng lưới toàn cầu để tiếp cận với tin tức từ các kênh bên ngoài với sự trợ giúp của VPN. Những người này làm gì với tin đọc được? Mặc dù đọc được cả tin tức trong và ngoài nước, một thanh niên Trung Quốc đại lục, không muốn xác định danh tính, vẫn không mấy có thiện cảm với người biểu tình, và cho biết động cơ cuối cùng đằng sau tình trạng bất ổn không phải là chính trị, mà là kinh tế. "Thời kỳ phát triển nhanh nhất của Hong Kong đã qua, vì vậy những người trẻ ở đó không tìm thấy cách để tiến thân. Họ cảm thấy nghẹt thở trong một môi trường nhà ở đắt đỏ, khí hậu ngột ngạt và một người hàng xóm [đại lục] đang ngày càng giàu hơn," thanh niên này nói. "Những người trẻ Hong Kong coi thường người đại lục, đồng thời sợ chúng tôi vì họ không muốn chúng tôi vượt qua họ", một người đại lục khác nói, cũng trong điều kiện giấu tên. Người này và bạn bè hiếm khi nói về cuộc biểu tình đang diễn ra, nói, bởi vì thành phố này không quan trọng đối với họ. "Nếu một cuộc biểu tình nổ ra ở Bắc Kinh hoặc Thượng Hải, nó sẽ đáng lo ngại hơn nhiều." Những người ở đại lục cho hay các hành động bạo lực đã khiến họ giảm sự ủng hộ đối với người biểu tình Hong Kong Đó là suy nghĩ khá điển hình của người đại lục đã được giáo dục qua nhiều thế hệ rằng tăng trưởng kinh tế vượt xa các mối quan tâm khác. Một số người dùng từ "thanh niên vô dụng", một biệt danh miệt thị ra đời trong phong trào Chiếm giữ Trung tâm năm 2014 dành cho những người biểu tình được coi là không đóng góp được gì cho xã hội ngoài những lời phàn nàn. Nhưng một người đại lục nói với chúng tôi rằng cô cảm thấy thuật ngữ này xuất phát từ việc giải thích sai. Cô nói rằng giới trẻ của Hong Kong có những giấc mơ của riêng họ và rằng cần có sự giao tiếp cởi mở hơn giữa hai khu vực. Thế còn những người đại lục hiện đang sống ở Hong Kong nghĩ gì? Nhiều người bày tỏ sự ủng hộ cho các cuộc biểu tình. Một người đàn ông sống ở Hong Kong trong hơn một thập niên cho biết ông đã tham gia cuộc biểu tình ngày 9/6 và quyên góp cho một dự án gây quỹ cho chiến dịch quảng cáo toàn cầu về cuộc biểu tình. Nhưng ông nói không thích một số hành động cực đoan hoặc bạo lực của một số người biểu tình, và chỉ trích truyền thông Hong Kong, nói rằng họ cũng có thể bị thiên vị. Một người đại lục khác ở Hong Kong cho biết họ hiểu "nỗi sợ hãi, giận dữ và nghi ngờ của người biểu tình, nhưng đánh đập người khác là điều không thể tha thứ. Nếu những người bị đánh vào mặt là tội phạm, thì bạo lực cũng biến những người biểu tình thành tội phạm."
'Một Vành đai một Con đường' là sáng kiến mới nhất của ông Tập Cận Bình nhằm mở các hành lang thương mại Âu Á cho hàng hóa và đầu tư Trung Quốc.	Đường Tơ lụa, gián điệp trứng tằm và Trịnh Hòa	Sách cổ châu Âu về Con đường Tơ lụa nối châu Âu với Phương Đông Mục tiêu thoán ngôi Phương Tây cả về kinh tế, sức mạnh mềm và địa chính trị đi liền với sáng kiến 900 tỷ USD này nhắc lại chuyện về đường viễn du Đông - Tây thời cổ đại. Nhưng những Con đường Tơ lụa trên bộ và trên biển thời xưa không phải của riêng Trung Quốc. Việc Bắc Kinh đề cao Đô đốc Trịnh Hòa thời Minh cũng cần đặt đúng vào bối cảnh lịch sử khi đó. Tơ lụa và gián điệp kinh tế Trang của Unesco về 'Silk Road' nói dù Trung Quốc thời cổ độc quyền xuất khẩu tơ lụa nhưng việc sản xuất mặt hàng này không chỉ có ở Trung Quốc. Vào Thế kỷ I trước Công nguyên, tơ lụa vào Đế quốc La Mã là tạo nhu cầu tiêu thụ cao. Người La Mã bắt dầu dùng lụa và nhu cầu mua tơ lụa tăng lên khi Đế quốc La Mã phía Đông (Bizantium) dùng áo lụa làm trang phục triều đình. VN ở đâu trong 'Vành đai và Con đường' của TQ? TQ là 'đối tác thương mại lớn nhất' của VN Kiến thức về nghề canh cửi và dệt lụa từ tơ tằm đã từ Trung Quốc sang Ấn Độ, Đông Nam Á và Nhật Bản, rồi tới Đế quốc Ba Tư. Vào Thế kỷ 6, sử gia La Mã, Procopius viết về vụ 'tình báo kinh tế' đưa trứng tằm sang phía Tây: "Có những tu sỹ đến từ Ấn Độ khoảng năm 550, và nói với Hoàng đế Augustus rằng La Mã không cần nhập lụa từ Ba Tư nữa. Họ hứa sẽ tìm cách đưa công nghệ dệt lụa đến và không ai cần mua từ kẻ thù của họ, người Ba Tư...Họ nói họ đến từ vùng Serinda, vùng đất có những người từ Ấn Độ đã học cách làm lụa thường đến. Sau khi bị Hoàng đế chất vấn, các tăng lữ nào tiết lộ rằng có một loại tằm sản xuất ra tơ, và dù không thể nào đem các con nhộng còn sống tới đây, có cách đem trứng tằm đến...Trứng tằm cần được giữ ấm (khi vận chuyển đường xa) và một vài ổ có thể nở ra vô số nhộng...Họ đã trở về Ấn Độ là làm như vậy, đem trứng tằm trở lại Byzantium, và phương pháp làm lụa đã được truyền, như tôi đã nói, là nhộng này sống bằng ăn lá dâu (mulberry- có ở châu Âu). Từ đó, nghề dệt lụa có ở Đố Quốc La Mã." Có nhiều Con đường Tơ lụa Tượng Phật ở Afghanistan bên tuyến đường qua sa mạc thời xưa Cũng trang của Unesco viết rằng Đường Tơ lụa chỉ là một trong nhiều tuyến giao thông xuyên Trung Á, vận chuyển đủ thứ, hương liệu, vải vóc, ngũ cốc, hàng kinh khí, rau quả, da lông và công cụ. Ngoài ra là đồ dùng cho sinh hoạt tôn giáo, đá quý. Đây cũng là đường di chuyển của giới doanh nhân, du hành, tăng lữ. "Không có một con đường cụ thể, mà tùy vào nhu cầu của các xã hội sở tại thì giới kinh doanh chọn một trong vô số con đường nối Đông Âu, Trung Đông, Trung Á và Viễn Đông để đi, cộng thêm các tuyến hải hành chuyển hàng hóa từ Trung Hoa, Đông Nam Á qua Ấn Độ Dương tới châu Phi, và Cận Đông..." Từ châu Âu, các con đường cũng nối vùng Caucasus với Biển Caspian, rồi sang các thảo nguyên Trung Á, Tại Bảo tàng Ashmolean, Oxford, Anh Quốc có một tấm bản đồ lớn nối Ý ở Địa Trung Hải với Hồng Hải, qua Ấn Độ sang Luy Lâu (nay là Thuận Thành, Bắc Ninh của Việt Nam), rồi lên Quảng Châu của Trung Quốc. Đường biển này 15000 km đã chạy từ Nhật Bản xuống bờ biển Trung Hoa, sang Giao Châu, Champa, xuống quần đảo Molucca nay thuộc Indonesia. Hồi giáo đã đi từ Trung Đông trên các con thuyền của người Ả Rập sang Ấn Độ và đến Malaya, rồi Indonesia. Giao thương giữa vùng Arabia và Trung Quốc đã diễn ra vào Thế kỷ 8. Công nghệ đi biển của các chàng Sinbad cũng từ vùng này đi sang Đông Á. Các nhân vật nổi trội Marco Polo Trương Khiên: Vị tướng thời Hán Vũ đế bị người Hung Nô bắt làm tù binh sau nhiều năm đã trở về nhà, giới thiệu cho vua chúa Trung Quốc sự giàu có của Tây Vực. Trung Hoa đã gửi Trương Khiên trở lại vùng nay là Tân Cương vào năm 119 trước Công nguyên để kết nối quan hệ thương mại, lập sứ bộ. Chính Con đường Tơ lụa trên biển đã đem các sư Phật giáo vào Giao Châu và Quảng Châu rồi Tràng An. Đường Huyền Trang: Nhà sư Trung Hoa đi mất 25 năm (629 - 654) để thỉnh kinh và đem về cho nhà Đường sách vở, kiến thức vô cùng lớn. Các tu sỹ đạo Ki Tô dòng Nestorian đã từ Iran đem tôn giáo này vào Trung Quốc thời Cổ đại. Họ được phép lập nhà thờ và truyền đạo mà người Trung Hoa gọi là Kinh giáo, nhưng sau bị tàn lụi. Từ châu Âu thời Trung Cổ, các tu sỹ được Vatican cử sang phía Đông gồm có Giovanni da Pian del Carpini: nhà truyền giáo thời Giáo hoàng Innocent IV gửi sang nhà Nguyên từ 1245 đến 1247; William of Rubruck: tu sỹ Flemish dòng Franciscan do Vua King Louis IX của Pháp gửi sang Mông Cổ; Marco Polo: nhà du hành từ Venice đã hành trình ngược Con đường Tơ lụa, có đoạn trên biển, có đoạn trên bộ, hơn 20 năm, từ 1271 tới 1292 để đến Hàng Châu và lên kinh đô của nhà Nguyên khi đó. Các tư liệu, truyện kể của Marco Polo đánh thức trí tưởng tượng của người châu Âu về vùng Viễn Đông giàu có. Vasco da Gama: nhà hàng hải Bồ Đào Nha, cuối Thế kỷ 15 đi qua Mũi Hảo Vọng ở châu Phi để lần đầu tiên nối Đại Tây Dương với Đông Nam bằng đườg biển. Từ Thế kỷ 16 và 17 thuyền bè của người Bồ Đào Nha, Hà Lan và Anh đã đến Đông Nam Á, Trung Hoa. Chủ nghĩa thực dân châu Âu cùng sự lan tỏa của công nghệ, khoa học cũng từ đó mà sang Viễn Đông. Trung Quốc nay đề cao Trịnh Hòa và các con tàu đi biển xa dựng lại Huyền thoại Trịnh Hòa Liên hệ với Thế giới Hồi giáo vốn là trung tâm của kiến thức và công nghệ đi biển thời trung cổ đã giúp Trung Quốc có nhân vật Trịnh Hòa. Trên thực tế, không phải các triều đại người Hán mà phải đợi đến Đế quốc Mông Cổ và nhà Nguyên thì Trung Quốc mới vươn ra biển. Các vị đại hãn Mông Cổ có liên kết rộng rãi trong một đế chế trải từ Đông Bắc Á sang Nam Á (triều Mughal tại Ấn Độ) và làm chủ cả nhiều vùng thuộc Iran, Syria, Ai Cập. Kiến thức đi biển đã được truyền lại, cùng các tấm bản đồ rất có thể đã đến cả cho Trịnh Hòa thời Minh. Thuộc dân tộc Hồi sinh ra ở Vân Nam, ông thuộc dòng dõi vương giả gốc Bukhara, nay là Uzbekistan, có cha ông đều phục vụ cho Nhà Nguyên. Sau khi Vân Nam bị Minh chiếm, cậu bé Mã Hòa (họ Mã - Muhammad) bị bắt về Yên Kinh và xung vào đội hoạn quan. Được vua ban họ Trịnh, ông thành một nhà đi biển nổi tiếng với nhiều lần đưa các đội tàu khổng lồ của Trung Quốc sang tận vùng giáp Mozambique. Xuất hành lần đầu năm 1405, ông đưa đội tàu 62 chiếc và gần 28 nghìn quân, tới bến đầu tiên ở điểm nay là Quy Nhơn, Việt Nam (khi đó là Champa), sau đến Xiêm La, Malacca, Java rồi vượt Ấn Độ Dương sang Sri Lanka. Ông chết ở Calicut, Ấn Độ mùa Xuân năm 1433 trong chuyến hải hành thứ 7. Nhưng ngày nay nhìn lại, có ý kiến cho rằng các chuyến hải hành của Trịnh Hòa không có ý nghĩa khám phá, thám hiểm gì cho nhân loại. Người gốc Hồi giáo, hẳn ông nắm được kiến thức hàng hải nên đi bằng tuyến đường đã quen thuộc từ Đông sang Tây chứ không tìm ra con đường nào mới. Một số sử gia không nhìn thấy thành tích gì cho các chuyến đi tốn kém của Trịnh Hòa, ngoài việc đem về phẩm vật triều cống và lời ca ngợi cho vua Vĩnh Lạc. Britannica viết: "Các chuyến đi của Trịnh Hòa đã tăng tầm vươn ra về chính trị của Trung Hoa trong nửa thế kỷ ở vùng biển châu Á. Nhưng chúng không giống như các chuyến hải hành của người châu Âu là lập ra những đế chế thương mại." "Điều chắc chắn là các chuyến đi của Trịnh Hòa đã mở đường cho di dân người Hoa từ Trung Quốc sang các nước Đông Nam Á." "Di dân Trung Hoa tăng lên và tạo ra làn sóng thực dân hóa người Hoa ở vùng Đông Nam Á," Britannica viết. Điều trớ trêu là vua chúa Trung Hoa không hề muốn xảy ra chuyện đó. Quy Nhơn: trạm dừng chân đầu tiên của Trịnh Hòa khi đến Champa, nay là Việt Nam Để chống lại làn sóng bỏ đi, sang thời Hồng Hi, nhà Minh cho đốt tàu đi biển xa và bắt dân lùi vào sâu trong bờ và cấm cả thuyền lớn ra khơi đánh cá. Nhưng các tuyến đường Trịnh Hòa mở ra thì không mất đi. Khi Minh bị nhà Thanh thôn tính, người Hoa dùng thuyền chạy sang Việt Nam, Malaysia, Indonesia...tạo ra các cộng đồng Minh Hương mà con cháu còn đến ngày nay. Mở ra các tuyến đường thời nay, Trung Quốc đã tạo một cú hích mới cho giao thương Đông Tây. Giao lưu toàn cầu luôn đem lại những kết quả bất ngờ, lớn hơn ý định ban đầu, và vượt lên trên mục tiêu 'phù phiếm' là đề cao một lãnh đạo hay một thể chế, như các chuyến hải hành thời Minh cho thấy.
Phe đối lập dân chủ ở Hong Kong đang cố gắng giành lại một ghế Hội đồng Lập pháp trong cuộc bầu cử hôm 25/11 để khôi phục quyền phủ quyết.	Hong Kong: Phe Dân chủ mong giành lại quyền phủ quyết	Dân biểu Lam Cheuk-ting (trái) và thành viên đảng Lao Động Lee Cheuk-yan trả lời báo chí Theo Reuters, phe Dân chủ đối lập đã bỏ lỡ một cơ hội hồi tháng 3/2018, chỉ giành lại được hai trong số bốn ghế trong cuộc bầu cử bổ sung. Hội đồng Lập pháp có tổng cộng 70 chỗ hiện đang được kiểm soát bởi phe thân Bắc Kinh. Hong Kong: Biểu tình tại phiên xử lãnh đạo 'Occupy' Trung Quốc giận dữ với nhà hoạt động Hong Kong Biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hong Kong Phe Dân chủ từng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của dân chúng trong quá khứ do quan ngại sự kiểm soát ngày càng tăng từ Trung Quốc, nhưng nay họ phải chống chọi trước động thái chưa từng có của chính quyền để kiềm chế quyền tự do bầu cử. Một đảng chính trị kêu gọi độc lập khỏi Trung Quốc bị cấm hoạt động trong năm nay, trong khi một số nhà hoạt động dân chủ có triển vọng bị cấm tranh cử sau khi bị cho là "có ý thức hệ không phù hợp". Cuộc bầu cử hôm hôm 25/11 và hồi tháng 3/2018 diễn ra sau khi sáu dân biểu ủng hộ dân chủ bị loại do không chịu tuyên thệ trung thành với Bắc Kinh. Thái Anh Văn: 'Không ai có thể 'xóa bỏ' Đài Loan' TQ: 'Giam triệu người Uighur', phá đền thờ Hồi giáo Biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hong Kong Hôm 19/11, hơn 100 người biểu tình bên ngoài tòa án Hong Kong để ủng hộ ba lãnh đạo của phong trào bất tuân dân sự "'Occupy'" năm 2014. Giáo sư luật Benny Tai, 54 tuổi, giáo sư xã hội học Chan Kin-man, 59 tuổi, và mục sư đã nghỉ hưu Chu Yiu-ming, 74 tuổi, phải đối mặt với ba tội danh về gây rối trật tự công cộng và kích động. Mỗi tội danh đều có mức án tối đa 7 năm tù. Sáu trường hợp khác cũng bị buộc tội trong bối cảnh quyền tự do dân sự tại trung tâm tài chính đang bị xiết lại. Những người biểu tình vẫy những chiếc dù vàng, biểu tượng của phong trào ủng hộ dân chủ và họ hô vang: "Chúng tôi muốn quyền phổ thông đầu phiếu." Một người biểu tình khác cầm một chiếc dù với dòng chữ: "Quyền cho người dân". Năm 2013, bộ ba kể trên bắt đầu vận động và lên kế hoạch cho chiến dịch bất tuân dân sự bất bạo động để chiếm đóng đường phố khu trung tâm Hong Kong nếu Trung Quốc không cho phép một cuộc bỏ phiếu dân chủ thực sự. Chiến dịch "Occupy" nổ ra vào tháng 9/2014 và trở thành một phần của chuỗi thách thức đáng kể đối với các lãnh đạo đảng Cộng sản Trung Quốc kể từ sau sự kiện Thiên An Môn năm 1989. Hàng trăm ngàn người chiếm đóng các đường phố chính của Hong Kong trong gần ba tháng. Trong số sáu người khác phải ra tòa có hai thủ lĩnh sinh viên Tommy Cheung và Eason Chung. Vụ này có thể tạo hệ lụy cho hàng trăm người biểu tình khác chưa bị buộc tội. Andy Chan nói áp lực của Trung Quốc chứng tỏ rằng Hong Kong nên độc lập Hồi tháng 8/2018, một cuộc nói chuyện vào giờ ăn trưa của một chính trị gia Hong Kong ít tên tuổi đã thu hút sự chú ý toàn cầu về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với tự do ngôn luận ở nước này. Andy Chan là lãnh đạo Đảng Dân tộc - đảng kêu gọi Hong Kong độc lập khỏi Trung Quốc. Đảng Dân tộc Hong Kong đang phải chịu lệnh cấm vì lập trường ly khai của mình. Khi chính trị gia 27 tuổi này được mời đến nói chuyện tại CLB Phóng viên Ngoại giao (FCC) vào thứ Ba (13/8), nó đã gây ra những lời chỉ trích nghiêm khắc từ cả chính quyền Trung Quốc và Hong Kong, họ đã yêu cầu sự kiện này phải chấm dứt hoàn toàn. FCC bảo vệ cuộc nói chuyện và sẽ thúc đẩy nó - với sự chú ý của truyền thông toàn cầu tập trung vào những gì có thể ít gây chú ý hoặc không gì cả. Tại sao chính quyền Hong Kong quan tâm? Là cựu thuộc địa của Anh, Hong Kong được trao trả cho Trung Quốc năm 1997. Nhưng nơi này được hưởng nhiều quyền tự do hơn nhờ chính sách "một quốc gia, hai hệ thống", mà Bắc Kinh đồng ý trao cho quyền tự trị và duy trì nguyên trạng hệ thống kinh tế và xã hội trong 50 năm. Có những mối quan tâm rộng rãi trong thành phố về việc những quyền tự do đó đang dần bị xói mòn và mức độ ảnh hưởng của Trung Quốc lên Hong Kong là một vấn đề nhạy cảm. Hong Kong và Trung Quốc - một quốc gia, hai chế độ Các cuộc biểu tình của sinh viên, kêu gọi dân chủ hơn, nổ ra năm 2014 làm tê liệt thành phố trong vài tuần. Một số nhà lãnh đạo phong trào bị kết án và thậm chí phải đối mặt với án tù. Tuy nhiên, những cuộc biểu tình đó chỉ đơn thuần là về quá trình bầu cử dân chủ hơn - không nơi nào gây tranh cãi như vấn đề độc lập. "Bắc Kinh và những nhà chức trách liên quan rất rõ về 'ranh giới đỏ' mà không được cho phép ở bất cứ nơi nào trong phạm vi công cộng," Mathew Wong từ Đại học Hong Kong giải thích. "Cuộc nói chuyện của Andy Chan tại FCC là một trong số đó và là một ví dụ rõ ràng về những gì họ không muốn thấy." Tại sao Trung Quốc rất nhạy cảm về vấn đề này? Trung Quốc cực kỳ - và ngày càng - nhạy cảm về những câu hỏi về chủ quyền quốc gia. Người bán sách Hong Kong bị bắt trên tàu TQ Hong Kong: Joshua Wong bị phạt tù lần hai Hai tiêu điểm chính của sự nhạy cảm đó là Hong Kong và Đài Loan. Trong trường hợp Đài Loan, vị trí của Bắc Kinh là rất rõ ràng: Trung Quốc xem Đài Loan như một tỉnh ly khai thuộc Trung Quốc một cách hợp pháp. Trong trường hợp Hong Kong, tình hình mờ nhạt hơn. Hong Kong là một phần của Trung Quốc nhưng vị thế đặc biệt của nó và những quyền tự do được trao cho công dân nơi đây có thể được coi là gián tiếp làm suy yếu sự kiểm soát cứng rắn của Trung Quốc với đại lục. Tháng Bảy hàng năm, sinh viên Hong Kong biểu tình đòi dân chủ hơn Tuy nhiên, khi nói đến các cuộc kêu gọi độc lập cho Hong Kong, trên thực tế có rất ít sự ủng hộ công khai cho những người ủng hộ như ông Chan. "Không nhiều người thực sự nghĩ rằng Hong Kong có thể tự tồn tại trên thực tế," ông Wong nói. Ông bổ sung rằng trong khi có nhiều người có thể lên tiếng cho tự do thảo luận những ý tưởng như vậy, họ sẽ ngần ngại làm như vậy trong trường hợp này, vì họ có nguy cơ bị xem là ủng hộ chủ nghĩa ly khai. Vậy chính quyền đã thực sự làm gì? Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi FCC hủy bỏ sự kiện này và quan chức cao cấp của Hong Kong, Carrie Lam, đã chỉ trích nó là "đáng tiếc và không phù hợp". Cựu lãnh đạo thành phố và người tiền nhiệm của bà Lam, CY Leung, thậm chí còn thẳng thừng hơn khi lên án sự kiện này. Trong một đăng tải công khai trên Facebook, ông nói rằng buổi nói chuyện "không có gì liên quan đến tự do báo chí". Ông đề cập trực tiếp FCC, nói rằng "chẳng bao lâu nữa các bạn sẽ mời những người ủng hộ Đài Loan độc lập đến nói chuyện công khai tại câu lạc bộ của mình". "Theo logic này, các bạn gần như chắc chắn sẽ không vạch ra lằn ranh nào chống lại tội phạm và bọn khủng bố. Như tôi nói, chúng ta cần phải lo lắng một cách nghiêm túc." Rất ít sự ủng hộ những người theo phong trào ly khai ở Hong Kong
Đánh dấu, tưởng niệm 42 năm cuộc chiến tranh mà Trung Quốc phát động trên biên giới phía Bắc Việt Nam nổ ra ngày 17/2/1979, một số nhà nghiên cứu và quan sát từ Việt Nam bình luận với BBC về việc nước này có thể làm gì để quan hệ với Trung Quốc được tự chủ, bình đẳng hơn.	Tưởng niệm 17/2/79: Bài học lớn nhất là giữ cho được tự chủ và bình đẳng?	Người dân Việt Nam tại Hà Nội tưởng niệm cuộc chiến tranh nổ ra ngày 17/2/1979 Từ Hà Nội, cựu Trung tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, nhà văn Nguyễn Nguyên Bình nói với một hội luận Bàn tròn của BBC hôm thứ Năm 18/02/2021: "Theo tôi, quá trình hơn 40 năm vừa qua, ứng xử hay quan hệ cũng có cái đúng, cái sai, nhưng điều quan trọng nhất tôi thấy Việt Nam phải giữ được là sự bình đẳng và tôi chưa thấy hình ảnh độc lập, tự chủ của Việt Nam. Hội luận BBC: 42 năm Cuộc chiến Biên giới và bang giao Việt - Trung Tưởng niệm 17/02/1979 và những vấn đề Trung - Việt Vinh danh liệt sĩ bảo vệ biên giới 1979, vẫn tránh nhắc tên Trung Quốc? Cuộc chiến 1979: Sử chính thống VN 'không có luận án nào' Cuộc chiến 1979 thực sự đã 'bắt đầu từ trước' "Hình như là nó rất mờ nhạt, mà nó cứ lệ thuộc vào một cái gì đó, chứ còn quan hệ với Trung Quốc thì Việt Nam trước sau vẫn phải quan hệ, vì họ là nước láng giềng của Việt Nam. "Song quan hệ thế nào cho bình đẳng thì các vị lãnh đạo ở Việt Nam cũng nên xem lại, mà nếu như ý kiến nhà nghiên cứu lịch sử nói trong 1-2 năm nay Việt Nam cũng có một sự chuyển đổi, biến đổi hay thay đổi về cuộc chiến tranh mà Trung Quốc xâm lược Việt Nam tháng 2/1979, thì Việt Nam phải tiếp tục phát huy nó lên. "Tại vì nhân dân Việt Nam rất mong chuyện ấy, trên dư luận người ta rất thắc mắc và người ta rất mong mỏi rằng bây giờ Việt Nam phải nói rõ và phải ứng xử bình đẳng. Nếu đã giao hẹn với nhau đừng nhắc lại quá khứ nữa, thì bây giờ Trung Quốc cũng phải chấm dứt cái quá khứ đó đi. "Nhất là Trung Quốc cứ theo đuổi mãi chuyện xâm lược Biển Đông, rồi lúc nào cũng theo đuổi đường Lưỡi bò (yêu sách chủ quyền dựa trên bản đồ đường 9 đoạn), như thế là không được rồi. "Thế thì nhà cầm quyền Việt Nam chắc phải nói với họ rằng anh phải chấm dứt chuyện ấy, mà bây giờ quốc tế rất ủng hộ Việt Nam trong việc thực hiện Công ước Quốc tế 1982 về Luật biển (Unclos), thế thì tại sao Việt Nam không thể nói với người ta rằng đã là hiệp định quy định với nhau thì phải bình đẳng. "Không bình đẳng là không được. Còn bây giờ tôi nghĩ là các nước trên thế giới đang rất ủng hộ Việt Nam, mà mình lại cứ rụt rè trong quan hệ là không được." Độc lập, chủ quyền quốc gia và tình đồng chí? Lãnh đạo nhà nước và đảng Cộng sản hai nước Trung Quốc và Việt Nam nâng cốc trong chuyến thăm của Chủ tịch TQ Tập Cận Bình (bìa trái) tới Việt Nam hôm 05/11/2015 Từ Đại học Quốc gia Hà Nội, nhà nghiên cứu sử học Lê Văn Sinh nhấn mạnh ý nghĩa của vấn đề độc lập và chủ quyền quốc gia tại hội luận: "Tôi nghĩ là cho tới hiện nay các vị lãnh đạo của Việt Nam phải giữ được sự độc lập và chủ quyền cho đất nước, nhưng trong vấn đề độc lập và chủ quyền này, tôi không tin vào cái gọi là tình đồng chí, hay là ý thức hệ. "Mà tôi tin rằng các quốc gia đều hành động vì quyền lợi dân tộc của họ và trong hoàn cảnh Việt Nam mà hàng xóm là Trung Quốc, một đất nước mà chúng ta không thể nào tự rời đi đâu khác được, và chúng ta vẫn phải sống cạnh họ, mà họ luôn luôn ép Việt Nam về mọi thứ. "Nào là thương mại, nào là kinh tế, Việt Nam đều bị ép cả, cho đến chuyện Biển Đông, cho đến chuyện biên giới, từ ký hiệp định biên giới ở đất liền cho đến ngoài Vịnh Bắc Bộ. "Rồi hiện nay, như tin tức tôi vừa nhận được là từ ngày 02/2/2021, tàu thăm dò của Trung Quốc xuất phát từ cảng Tam Á đi vào sâu trong vùng thềm lục địa của Việt Nam, cách đường biên giới đất liền chỉ chừng 130-140 hải lý, họ vào sâu tới 60-70 hải lý trong thềm lục địa của Việt Nam. "Ngược lại một chút, có thể thấy Việt Nam đã phải lùi bước liên tục vào các năm 2017, 2018 và 2019, Việt Nam ba lần phải phá vỡ các hợp đồng với các hãng thăm dò dầu khí của nước ngoài, Việt Nam phải đền bù cho các hãng đó, tôi không biết là bao nhiêu, nhưng chắc chắn là phải đền bù sự phá vỡ hợp đồng. "Mà Việt Nam thăm dò trong vùng thềm lục địa của Việt Nam, trong vùng lãnh hải của Việt Nam, phần mà theo Công ước luật biển 1982, Việt Nam được quyền khai thác, mà Trung Quốc ép Việt Nam như vậy. "Vậy thì tại sao Việt Nam cứ phải bị lệ thuộc vào họ? Tại sao Việt Nam phải cử những đoàn cán bộ đảng, nhà nước v.v... sang Trung Quốc để học cách họ làm thế này, thế kia, chống tham nhũng thế nọ?Tôi nghĩ Việt Nam cần phải thoát Trung thì mới có thể mạnh lên được." 'Cần giải mật tư liệu để nhân dân và các giới hiểu rõ' Người dân Việt Nam trong một cuộc tưởng niệm cuộc chiến 17/02/1979 tại Hà Nội Từ Sài Gòn, nhà nghiên cứu Đinh Kim Phúc, nguyên giảng viên lịch sử và quan hệ quốc tế Đại học Mở TPHCM, nhân dịp này đưa ra một bình luận với BBC: "Đối với tôi, nghiên cứu một cuộc chiến tranh không phải là để khơi động lại lòng hận thù, mà nghiên cứu một cuộc chiến tranh để rút ra bài học kinh nghiệm để không có một cuộc chiến tranh như thế nữa trên đất nước này "Chính vì vậy mà tôi đề nghị là nhà nước Việt Nam nên giải mật các tài liệu của cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979. "Nếu về một mục đích nào đó trong quan hệ Việt - Trung hiện nay chưa giải mật được một cách rộng rãi, thì ít nhất cũng phải giải mật cho giới nghiên cứu, cho các nhà sử học. "Và chúng tôi tin rằng các giới nghiên cứu và các nhà sử học khi tiếp cận được các tài liệu đó, sẽ có cách truyền tải lại để cho cộng đồng, để cho nhân dân được rõ về bản chất của cuộc chiến này," ông Đinh Kim Phúc nói với hội luận của BBC. Còn Từ Nha Trang, sau khi theo dõi cuộc thảo luận, nhà báo Võ Văn Tạo gửi bình luận cho BBC về vấn đề quan hệ Việt - Trung trong giai đoạn mới, ông nêu quan điểm: "Theo tôi, muốn bình đẳng, phải có thực lực và tạo thế bang giao trên trường quốc tế. Sau Tuyên bố Thượng Hải 1972 (Mỹ Trung), lãnh đạo Việt Nam đã biết Trung Quốc có tính toán riêng. Từ đó, viện trợ của Trung Quốc cho Hà Nội giảm mạnh. "Sau 1975, bị Mỹ cấm vận, Việt Nam càng lệ thuộc Trung Quốc nặng nề. Để phá thế bí ấy, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch chủ trương mở rộng quan hệ hợp tác với các cường quốc tư bản, để làm đối trọng với Bắc Kinh. Người dân Việt Nam bày tỏ tình cảm trong một dịp tưởng niệm cuộc chiến tranh Biên giới 2/1979, tại Hà Nội "Rất tiếc, phái thủ cựu, giáo điều trong chóp bu Việt Nam đã cản trở rất mạnh sáng kiến của ông Nguyễn Cơ Thạch, làm Việt Nam bỏ lỡ nhiều cơ hội cất cánh kinh tế (đặc biệt là trì hoãn bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ, trì hoãn ký hiệp định thương mại Việt Mỹ)." Có dám đổi mới và liên minh để bảo vệ chủ quyền? Và nhà báo Võ Văn Tạo nói thêm: "Bốn thập kỷ qua, kinh tế Trung Quốc tiến như vũ bão, tương quan thực lực Việt - Trung càng chênh lệch. Nguy cơ Việt Nam bị Trung Quốc lấn hiếp, gây chiến, thôn tính càng rõ. "Muốn cải thiện tình thế, theo tôi Việt Nam cần đẩy mạnh xây dựng kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài, nhất là từ khối Mỹ, Nhật, Ấn, Hàn... tăng cường giao thương với họ, và nhất là xây dựng quan hệ hợp tác toàn diện, kể cả xây dựng liên minh quân sự với các cường quốc. "Lâu nay, Việt Nam thường tuyên truyền cho cán bộ, đảng viên rằng liên minh quân sự với nước ngoài sẽ có nguy cơ lệ thuộc, mất độc lập tự chủ, mất chủ quyền quốc gia... nên Việt Nam chủ trương "3 không, 4 không", theo tôi đó là lập luận sai lầm tệ hại. "Hãy xem các nước Tây Âu liên minh với Mỹ trong khối NATO, rồi các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, Úc, Ấn Độ... đều có hợp tác quân sự ở mức cao, hoặc có hiệp ước liên minh quân sự với Mỹ, có nước nào lệ thuộc Mỹ, mất chủ quyền quốc gia đâu? "Mới đây, Mỹ còn tuyên bố sẽ bảo vệ các đảo của Nhật Bản như bảo vệ lãnh thổ Mỹ. Do đó, tôi cho rằng lãnh đạo Việt Nam cần có những bước đi mạnh bạo, quyết đoán về vấn đề này, như ĐCSVN đã từng dám chủ trương đổi mới kinh tế hồi Đại hội 6 năm 1986." Quý vị bấm vào đường dẫn này để theo dõi cuộc hội luận Bàn tròn thứ Năm với nội dung liên quan chủ đề trên.
Truyền thông Việt Nam cho hay chính phủ sẽ lập thêm ba cơ quan mới cấp cục để quản lý báo chí.	Thêm cơ quan quản lý báo chí	Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp được trích lời nói việc thành lập ba cục chuyên môn sẽ giúp quản lý báo chí sâu hơn và chuyên nghiệp hơn. Báo chí Việt Nam trong những năm qua phát triển nhanh chóng. Tới nay cả Việt Nam đã có khoảng 700 đầu báo, tạp chí và bản tin điện tử. Khoảng 15.000 người có thẻ nhà báo, tức về nguyên tắc được hành nghề báo. Bộ Thông tin và Truyền thông, cơ quan quản lý báo chí nay cho rằng, với sự phát triển mạnh như vậy thì hệ thống chủ quản hiện nay chưa đồng bộ và chưa hiệu quả. Bộ trưởng Lê Doãn Hợp trong phỏng vấn với báo điện tử VnExpress nói bộ này đang kiến nghị để lập thêm ba cơ quan cấp cục để tham gia quản lý báo chí. Hiện nay mới chỉ có Cục Báo chí thuộc bộ Thông tin và Truyền thông làm công việc này. Các cơ quan mới mà bộ trưởng Lê Doãn Hợp nói sẽ thành lập theo nghị định mới về chức năng và nhiệm vụ của bộ Thông tin Truyền thông sẽ là: Cục Thông tin Đối ngoại, phụ trách các thông tin từ Việt Nam đưa ra bên ngoài, tức thông tin đối ngoại và cho Việt kiều; Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin Điện tử để quản lý các đài phát thanh, truyền hình và thông tin trên mạng internet; và Cục An toàn Thông tin, chuyên trách nội dung thông tin và xử lý những người đưa tin sai lệch. Sửa đổi Luật báo chí Như vậy, bắt đầu từ năm mới 2008, báo chí Việt Nam sẽ nằm trong sự quản lý của bốn cơ quan trực thuộc Bộ. Ông Lê Doãn Hợp được trích lời nói với quyết định mới này, "báo chí sẽ có hành lang phát triển tốt hơn, đúng hướng hơn, báo tốt sẽ được tôn vinh và báo còn hạn chế sẽ được góp ý chấn chỉnh". Luật báo chí , ra đời từ năm 1999, cũng sẽ được sửa đổi cho phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại. Theo lời ông, "việc sửa đổi luật không phải là hạn chế báo chí, mà báo chí được hoạt động tự do khi thực hiện đúng luật". Báo chí Việt Nam từ trước tới nay vẫn chịu sự chỉ đạo chặt chẽ từ các cơ quan quản lý thông tin về nội dung các tin bài đăng tải. Những năm gần đây, trong khi nhiều báo và nhà báo đã tỏ ra mạnh mẽ hơn trong việc công khai các trường hợp tham nhũng, các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, thì bàn tay kiểm duyệt từ trên, nhất là trong chủ đề bị coi là tế nhị, cũng khắt khe hơn. Một số báo cũng đã kiểm điểm kỷ luật với những lý do mà cơ quan quản lý nói là phạm luật trong khi các nhà báo cho rằng họ chỉ làm đúng bổn phận của mình. Rùa Nghệ AnVậy là báo chí VN sắp có "bốn tầng áp bức". Một tầng còn khổ như thế, bốn tầng thì khổ hơn là cái chắc. Ông lãnh đạo cơ quan báo chí nào có xu hướng "mạnh mồm" thì xin nghỉ đi là vừa! Mà cái ông Hợp này cũng hoạt ngôn đáo để, hết nói báo chí "phải đi đúng lề đường bên phải" lại nói "mở rộng hành lang" cho báo chí, cứ như là nói về an toàn giao thông! Nói thật, ông Hợp không phải là "rau sạch" như một số người nghĩ đâu. Nhờ "nhiệt tình và sốt sắng" trong vụ tượng đài bác Hồ, quảng trường HCM, đặc biệt là Đại lễ cầu siêu cho tượng Bác tại Nghệ An nên được "xếp lớn" để ý và nâng đỡ. Đề nghị VTV cho phát đoạn băng ghi cảnh ông Hợp đọc "diễn văn" trước lúc ra TW tại chân tượng đài bác Hồ (chắc còn lưu tại Đài PTTH Nghệ An) thì mọi người sẽ hiểu rõ hơn về ông ấy. Mà thôi, việc sắp có bốn cơ quan quản lý báo chí là ý Đảng chứ không phải là ý tưởng của ông Hợp đâu. Đã là ý Đảng thì bà con ta (sống trong nước) phải nghiêm chỉnh chấp hành giống như việc đội mũ bảo hiểm khi ngồi trên môtô thôi. Đừng có oong đơ, coi chừng...thành tật đó!!! Nha TrangNhư vậy với ba cơ quan quản lý mới thì báo chí chỉ cần xuất bản một tờ là đủ, vừa đảm bảo tập trung dân chủ cao lại đỡ cho các nhà quản lý phải đọc duyệt nhiều mất thời gian mà nội dung thì như nhau cả. Nặc danhThưa anh bạn An Nam anh bạn có thấy nuớc nào bị Mỹ, EU lên tiếng phê phán tự do dân chủ hay nhân quyền mà vào đuợc HĐBA. Xin thưa với anh bạn là chưa có nuớc nào thoát khỏi cái luới " tự do dân chủ " của Phương Tây cả. Thể chẳng phải VN có tự do dân chủ mới vào được HĐBA là gì ? Tran Cao Ky, TP HCMThứ nhất: hôm nay 1/1/2008, Báo tuổi trẻ có các Phó TBT đúng như dự toán của BBC đã đăng trước đây. Coi bộ BBC làm công tác nhân sự cũng tốt nhỉ. Thứ hai: Thế là từ nay báo tuổi trẻ cũng sẽ chỉ đăng những gì mà Đảng nói đúng còn nếu có cái gì mà lạ thì phải xin ý kiến của Đảng đã. Phen này tôi khỏi phải tốn tiền mua báo tuổi trẻ nữa. Thứ ba: Các báo còn lại thì cũng chẳng khá hơn cũng chỉ đăng nhưng nội dung mà được Đảng cho phép. Thứ tư: Blog là nguồn thông tin khác hay hơn báo chí hiện nay. Cái này mới đáng để đọc thông tin nè. AnnamKính thưa bác Antimultiparty - bác nói tờ Tuổi Trẻ , "Thanh niên vẫn bán đắt như tôm tươi", "VN vào HĐBA" chẳng hề chứng minh được VN có tự do báo chí hay tự do dân chủ gì cả. Báo chí, phim ảnh sex và bạo lực vẫn bán chạy như tôm tươi đó bác. Không nhất thiết phải có tự do dân chủ mới được vào HĐBA. Trang Dung, Sóc TrăngHoan hô Tuổi Trẻ và Thanh Niên ngày 1/1/2008 dám đăng Trường Sa Hoàng Sa là của Việt Nam! Ng Bong700 đầu báo - một con số cũng ấn tượng. Nhưng thực chất của nó là gì? Ngoài một vài tờ báo có thể xem được, như Tuổi trẻ, Thanh niên và Nông nghiệp, còn lại thì không là gì hết. Nếu nhìn nhận một cách tỉnh táo, thấy rằng hầu hết các tờ báo ở Việt nam phát hành một cách phung phí vì đó là tiền "chùa" và vì vậy mà nó cũng chẳng cần quan tâm có được công chúng quan tâm hay không. Chỉ có người dân chúng tôi là xót xa vì phải đóng góp đồng tiền còn ít ỏi làm ra để các cơ quan Nhà nước tranh nhau phát hành báo chí một cách phung phí như vậy. Xót xa lắm ! DoAntiChi, VNDạo này tôi chuyển qua báo Tuổi trẻ thay vì báo Thanh niên vì Tuổi trẻ có lượng giấy (quảng cáo)nhiều hơn của Thanh niên, góp lại bán ve chai!Thôi kệ cứ mua mà đọc. Phải nói rằng Nhà-Báo (trí thức) hiện nay thật đáng đáng tội nghiệp: như bao người thuộc giới gọi là "trí thức", ở VN, họ còn đang hèn nhát lắm! AntimultipartyQúy vị ở đây lải nhải VN không có tự do báo chí là chuyện của qúy vị nhưng người dân VN, Quốc tế có tin không lại là chuyện khác . Mà theo tôi thấy thì hình như họ không tin thì phải , bằng chứng là tờ Tuổi Trẻ , Thanh niên vẫn bán đắt như tôm tươi đấy thôi ! Bởi vậy qúy vị có chỉ trích thêm nữa cũng không hề gì . Bởi vì VN vào HĐBA là một minh chứng rõ nhất thái độ của Quốc tế đối với VN . Nước VN vẫn đuợc các nhà dân chủ chỉ trích về tự do ,dân chủ, nhân quyền mà vào đuợc HĐBA kể cũng là một sự thất bại cuả các nhà dân chủ . Luc, Hà NộiCó lẽ không nên xem chuyện này là nghiêm trọng. Thật ra báo chí trước đến giờ vẫn...như vậy, vốn dĩ có từ ngày Đẳng lãnh đạo. Mấy chục năm qua họ vẫn ra rả những luận điệu nhàm chán. Chả trách chúng ta vẫn là quốc gia lạc hậu nhất khu vực. Quốc, Sài GònTừ trước đến giờ, ngày nào tôi cũng mua một tờ Tuổi trẻ. Tuy nhiên gần đây, mỗi ngày tốn 1500đ cho tờ báo này nhưng chủ yếu cũng chỉ đọc tin thể thao và... trang quảng cáo. Dưới một chính thể độc tài thì báo chí chỉ là công cụ để củng cố độc tài bằng cách xuyên tạc và bóp méo sự thật. Một năm 2008 đầy khó khăn cho người dân đã bắt đầu không chỉ về đời sống kinh tế mà cả về đời sống văn hóa tinh thần. Sniper, Sài GònBáo chí trong nước bây giờ chỉ còn mục tin tức thể thao là có thể tin được. Trước đây, người ta có thể đọc Tuổi trẻ, nhưng giờ thì Tuổi trẻ cũng đã bị Đảng bóp cổ, chỉ còn sống lây lất qua ngày. Tóm lại, 700 tờ báo viết từ đây chỉ còn tác dụng làm quảng cáo và làm giấy gói hàng. Thuan, Sài GònTờ báo bây giờ rẻ hơn 1 ly cafe bình dân nhưng tôi chẳng thèm tốn tiền mua, vì 600 tờ báo chỉ 1 nội dung "thống nhất" , nhai đi nhai lại hoài mệt quá. Kẻ tha phương, Edmonton, Canada"Nói thẳng, nói thật, nói xong run lật bật". Là 1 câu nói do người dân "tự đặt" ra ở những năm đất nước vừa mở cửa mà tôi còn nhớ đến bây giờ. Vì lúc ấy trên báo chí cứ hô hào cần "nói thẳng, nói thật". Nguyễn Tấn Dũng - mọi người đều đặt hy vọng nơi ông và trong đó có tôi. Nhưng cũng chính ông đã đóng cửa báo chí và giờ đây lại đi thêm bước nữa, đặt thêm cục này cục nọ để "bóp cổ" cái gọi là TỰ DO NGÔN LUẬN. Mina, HNCác báo ở VN sao không học và làm theo báo Nhân Dân và tạp chí Cộng Sản. Đây là hai tờ báo đi đúng "lề bên phải". Theo tôi, đây chính là hai cái lò lửa rèn luyện các tống biên tập cho các báo khác. Đảng ta nên "nhân rộng điển hình" bằng cách cử các phong viên của hai báo này sang làm Tổng biên tập các báo khác. Khi đó toàn thể bạn đọc ở Việt Nam sẽ có thái độ như bạn đọc của báo ND và tạp chí CS hiện nay. Sẽ tiến tới chỗ ai được phát không báo thì (may ra) mới đọc cái chơi. Chandler Nguyen, USAỦa, bây giờ mà còn có người đọc báo chí trong nước sao?? Thiếu gì nguồn khác để mà thưởng thức. Đọc báo trong nước chỉ mắc công phải đi kiểm chứng lại, tốn thời giờ. Qui luật rất đơn giản, hàng chất lượng cao thì được nhiều người ưa chuộng hoặc là ngược lại. Báo chí trong nước đã không còn theo kịp xu hướng mới,không thể đáp ứng nhu cầu mới nữa thì chỉ đành vào "HÀNH LANG" mà đi thôi. Quan HàĐảng muốn ra thêm bao nhiêu tờ báo cũng có tiền, nhà nước muốn có thêm bao nhiêu ký giả, tổng biên tập cũng có đủ đảng viên, báo chí tha hồ viết gì thì viết theo quy định, và dân không đọc, không tin nhà nước không cần biết. Thế không phải là tự do báo chí, tự do tuyên truyền thì là gì? Nay có thêm mấy cơ quan quản lý nữa thì quyền tự do báo chí của nhà nước càng được bảo vệ chặt chẽ, tốt thôi. Ben, Hà NộiXin chia buồn hay được chia vui với các nhà báo đây! Nếu tin này chính xác thì đây hẳn là món..."quà độc" của chính phủ dành cho các bạn nhân dịp năm mới. Chia buồn với những người có lương tâm nghề nghiệp vì việc bẻ cong ngòi bút để viết theo ý kẻ khác là điều không thể chấp nhận được nhưng xin chia vui vì công việc của các bạn sẽ nhàn nhã hơn trong năm mới. Quang"Việc sửa đổi luật không phải là hạn chế báo chí, mà báo chí được hoạt động tự do khi thực hiện đúng luật". Báo chí đã có luật nhưng Tuổi Trẻ vẫn bị cho nghĩ việc Tổng và Phó Biên Tập,VNnet thì bị phạt một cách tùy tiện... Luật mà ông Hợp nói ở đây phải hiểu là luật rừng! Người dân ViệtNói thật với các bạn, đọc báo VN bây giờ tôi thấy như đọc 1 bài văn được viết sẵn: những chuyện cần đao to búa lớn thì chẳng dám viết, chỉ nhăm nhe viết bài chê bai mấy ông làm bóng đá như VFF, còn lại toàn đưa tin theo kiểu a dua, không có tí chất của một tờ báo. Tôi dám cá với tất cả độc giải BCC, nếu những tin BCC viết mà được xuất bản tại VN thì 700 đầu báo kia chỉ biết nhịn đói với nhau, nhưng chúng nó vẫn còn sống bởi tiền thuế của dân mà. Tu Da, Hà NộiChuyện này làm tôi liên tưởng tới vụ dán băng keo vào miệng trẻ vậy ... Mai Ninh, VNHiện nay, báo chí vẫn bị nhắc nhở thường xuyên, chưa kể sự chấn chỉnh trong các buổi "giao ban báo chí". Nhiều báo bị phạt, tổng và phó tổng biên tập bị cách chức hoặc đe doạ cách chức. Như vậy, ban tư tưởng thấy rằng báo chí còn đi chệch đường. Sắp tới sẽ được uốn nắn sao cho chỉ đi đúng lề đường bên phải. Điều này được dự báo từ lâu, nay đến 2008 mới triển khai là muộn đấy. Chúng ta đã quá hiểu báo chí XHCN rồi. Kmbui, HanoiVâng, đảng cứ việc quản báo bắt viết theo ý đảng và báo cứ đi theo "lề" được đảng vạch ra. Người đọc không "xực" được món nấu kia thì đã có nhiều kênh thông tin khác...rất sẵn trong thời đại công nghệ ngày nay. Thế nhưng các vị không được tồn tại bằng tiền thuế của dân nhé, các vị muốn theo ý mình thì phải tự kiếm sống chứ. Lê Huy Hoàng, Montreal, CanadaThế lực của phe bảo thủ trong Đảng Cộng Sản còn mạnh lắm và họ biết chắc là nếu mất hệ thống kiểm soát tư tưởng là sẽ mất tất cả, vì vậy việc tranh đấu cho tự do báo chí còn dài. NVYN, HCMCNhớ lại trước 1975, miền Nam đã có tự do báo chí, có nhiều tờ báo và ký giả đối lập. Nên nhớ lúc đó còn đang trong tình trạng chiến tranh nên có lúc chính quyền cũng muốn hạn chế bớt. Thế là nào là la ó, chửi bới trên báo, tự ý đình bản, nào là biểu tình"ký giả đi ăn mày" vv. Chẳng bù với thời này, hòa bình mà bị bịt mồm bịt miệng vậy mà chẳng dám hó hé gì cả. Ẩn danhDạo gần đây, mỗi lần cầm tờ báo trên tay, đọc được vài phút là tôi lại xé nát hoặc quăng vào một góc. Hôm trước thì là tin “công an đánh người”, hôm qua là “vật giá leo thang”, rồi còn cả một cái thư xin lỗi độc giả của báo Tuổi Trẻ để nói rằng báo cũng bất lực, phanh phui được một vụ án, nhưng vài tháng sau lại bị dìm đi, hối cũng không ai làm…hôm nay thì lại là tăng học phí, tăng thuế, rồi lại còn tăng thuế đánh vào nhà trẻ nữa cơ…Mà báo chí nói chung cũng chẳng còn tin tưởng được.
Trong những ngày vừa qua đúng dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 19 tháng năm, báo chí Việt Nam lại tiếp tục nhắc tới điều được gọi là chiến dịch ''Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh''.	Những lần gặp cụ Hồ	Chiến dịch này đã được Bộ Chính trị Việt Nam đã đưa vào một chỉ thị từ hồi cuối năm 2006. Vào các dịp kỷ niệm ngày 19/5 báo chí Việt Nam đều không nhắc gì tới vai trò của ông Hồ Chí Minh trong các vụ như Cải cách ruộng đất hoặc vụ án Xét lại chống Đảng mà ông Vũ Thư Hiên, khách mời của tạp chí Phỏng vấn Hàng tuần tuần này là một nạn nhân. Ông Vũ Thư Hiên và cha ông, Vũ Đình Huỳnh, Bí thứ riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bị giam vì bị kết tội có khuynh hướng đi ngược lại đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam lúc bấy giờ. Tuy nhiên trong cuộc nói chuyện với ông, BBC đề nghị ông kể lại những năm đầu ông gặp gỡ với Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hà Nội và sau này ở chiến khu Việt Bắc. Bác của các cháu Ông Vũ Thư Hiên nói theo những điều ông biết những người xung quanh ông Hồ trong những giai đoạn đầu đều không gọi ông Hồ là bác. ''Theo tôi nhận xét giai đoạn ấy tất cả mọi người cách mạng gọi cụ Hồ là anh chứ không ai gọi bằng bác cả. ''Nhưng có một số người có con cái hay gặp cụ thì gọi là bác, tức là bác của các cháu thôi. ''Sau này đã có một sự lầm lẫn được ghi lại là một vài người viết sử nói cả một chính phủ đều xưng 'bác cháu', cái chuyện đó là không có.'' Ông Hiên cũng nói bây giờ gọi Hồ Chủ Tịch bằng 'bác' nhiều khi không còn phù hợp nữa. ''Bây giờ các quan chức gọi Bác Hồ cũng phải thôi, có khi phải gọi bằng 'ông' ấy chứ ''Với tuổi gọi theo cách Việt Nam thì cái chữ 'bác' đôi lúc còn hơi xấc đấy.'' Ông Vũ Thư Hiên nói ông gặp gỡ Hồ Chủ Tịch rất nhiều lần và trong phỏng vấn với BBC ông kể lại một số lần ông nhớ nhất. Sinh nhật năm 1950 Trong số các lần gặp gỡ ông Vũ Thư Hiên còn nhớ, đó là dịp sinh nhật ông Hồ, ngày 19/5/1950, dịp mà ông nói người ta đã tổ chức mừng sinh nhật 'rất to' và đọc nhiều thơ đối đáp. Ông nói về cuộc gặp gỡ khi ông đã là thanh niên 17 tuổi. ''Cái hôm đó tôi về thì bố tôi (ông Vũ Đình Hu ỳnh - bí thư riêng của Hồ Chủ Tịch) bảo là con xuống chào bác đi. ''Cha tôi ở trên đồi, còn cụ Hồ ở chỗ thấp hơn một chút. ''Tôi chạy xuống thấy cụ Hồ đang làm việc trong phòng. ''Tôi bước vào, lúc đó tôi đang ở trong quân đội, thành ra tôi cũng giơ tay chào, hai ngón trỏ và ngón giữa áp đúng vành mũ và đứng nghiêm. ''Tôi chào cụ và cụ bảo 'Cháu ngồi xuống đây' ''Tôi nhớ nhất là lúc ấy cụ Hồ có sờ cái áo của tôi và bảo 'Bộ đội bây giờ mặc có khá nhiều hơn trước cháu nhỉ.' ''Tôi có nói là 'Thưa bác, đấy là chỉ quân khu Việt Bắc khá thôi bác ạ. Còn cháu đây là mặc quần áo của bộ đội Khu III. ''Khu III lúc đó người ta làm bằng sợi visco, nó lõng thõng và chảy chứ không đứng áo. ''Tôi cũng có trình bày tôi bảo là còn anh em bộ đội Khu V dùng vải sita, khu IV dùng vải mộc, còn trên Việt Bắc là vải xanh đẹp. ''Cụ bảo 'Thôi, bây giờ có được quần áo thế là tốt lắm rồi.'' Tử hình Ông Vũ Thư Hiên cũng nói chỉ ít lâu sau, chính ông Hồ đã ký án tử hình Đại tá Trần Dụ Châu ''người lúc đó chăm lo cho việc bộ đội ở khắp chiến khu đều có quần áo chính quy mặc.'' ''Tôi nghĩ so với công và tội mà lúc đó người ta gọi là tham nhũng thực sự nó cũng không đáng bao nhiêu cả. ''Một số nhà thầu mà ông Trần Dụ Châu khuyến khích mãi người ta mới làm thì khi gặp gỡ nhau họ cũng biếu ông ấy một số đồ mà ở vùng địch nhiều chứ ở trên Việt Bắc hiếm. ''Rồi trong đám cưới của ông ấy họ cũng cho một ít thuốc lá thơm.'' Ông Hiên nói cha ông đã khuyên ông Hồ không nên nghiêm khắc quá nhưng ''cụ Hồ khăng khăng, một mực phải bắn.'' Ông Hiên cũng nói trong năm 1950, ông Hồ cũng đã ký lệnh xử bắn chính sĩ quan chỉ huy vừa chiến thắng mặt trận đường số IV chỉ vì ông này đi nhờ máy bay của Pháp chở tù binh do Việt Nam trao trả về Hà Nội. Tuy nhiên ông nói số vụ tử hình lúc đó không nhiều và chính ông khi đó cũng nghĩ rằng đó là những việc ''cần làm''. Sau này ông Hiên trở thành người bị giam cầm lâu nhất (chín năm từ 1967-1976) trong vụ vẫn được biết tới với tên 'Xét lại chống Đảng'. Cha ông, ông Vũ Đình Huỳnh, cũng bị tù sáu năm. Ông Hiên nói lý do ông bị giam cầm lâu là vì ông luôn khẳng định ông không làm gì sai pháp luật. ''Cái nguy hiểm của Việt Nam là khi đó họ chẳng xét xử theo pháp luật gì cả. ''Kể cả họ có luật chẳng ra gì nhưng họ áp dụng luật thì cũng còn đỡ. ''Đằng này họ thích bắt thì bắt và đến khi thả thì thả thôi.'' ------------------------------------------------------------------ Nguyễn NamTheo tôi thì một ngày nào đó gần thôi, lịch sử sẽ và nên như vậy, nhận định đúng và khách quan về Hồ Chí Minh. một nhân vật lịch sử lớn thời hiện đại. Tôi thật ngán cho công nghệ "xây dựng hình tượng" của ĐCSVN. Nó tạo nên những lầm tưởng cho chính nhân vật đó trong mắt và trong suy nghĩ của người dân. Tôi cũng ngán không kém những đồn thổi và lăng mạ thái quá của những người quá khích. Phải chăng trình độ dân trí của dân ta chưa cao, nên các nhà chính trị cứ muốn dùng chiêu này để mị dân chăng? Tôi mong các nhà chính sử noi gương sử gia Tư Mã Thiên khi đặt bút viết sử cho nước nhà. HannahAi đã từng nuôi vẹt trong lồng thì hiểu nó được dạy hót, nói vài tiếng người tuy không hiểu được ý nghĩa điều nó nói nhưng ít ra nó còn được cho ăn uống no đủ. Con vẹt còn hơn thân phận bi thảm của con người dưới chế độ CS như Bắc Hàn hiện nay, trong khi dân chết đói cả triệu mà những người còn lại vẫn thản nhiên ca ngợi lãnh tụ vĩ đại của họ một cách hồn nhiên vô tư. Cái giỏi, cái hơn TB và đồng thời là cái nghiệt ngã của CS là chỗ này, làm cho đầu óc con người chỉ còn một chiều suy nghĩ (nhồi sọ toàn dân từ thuở còn bé). Ở VN dưới triều đại ông Hồ tuy dân không chết vì đói nhưng đói dai dẳng xanh cả người thì có, thua cả chế độ Mỹ-Ngụy ở miền Nam (người dân tự do đi lại, ăn uống không bị thắt lưng buộc bụng v! sổ gạo, sổ nhu yếu phẩm). Dân tộc VN chưa đủ điêu đứng vì có một lãnh tụ CS tầm cỡ thần thánh như ông Hồ, thế giới chưa đủ điêu đứng vì các lãnh tụ CS vĩ đại hay sao mà còn bắt dân Việt noi gương và học tập để nhằm tạo ra hàng chục, hàng trăm ông Hồ như thế? Xin ĐCSVN hãy thương và tha cho dân tộc VN làm phúc. Siêu PhóngÔng Chu Du ơi, ông lấy cơ sở nào mà giám nói hàng triệu người Việt Nam và trên thế giới đều yêu mến ông Hồ. Gia đình ông có bi ly tán vì cuộc nội chiến Bắc Nam do ông Hồ là người cầm đầu chưa? Ông có bị đuổi ra khỏi căn nhà mà ông đã gắn bó với nó vì có người thân là lính Viêt Nam Công Hoà chưa? Con ông đi học có bị người ta cho rớt vì là con em của chế độ cũ chưa? Ông có phải tha hương lưu lạc nơi xứ lạ quê người chưa? Tất cả là vì ai? Nếu ông lâm vào hoàn cảnh như vậy thì ông có còn xem Hồ Chí Minh là vì cha già dân tộc hay không hay là người lấy dân mình đánh dân mình, người tàn sát dân tộc. Một người đã để lại không biết bao than oán trong suốt 32 năm qua. Nếu cho mọi người được tự do phát ngôn tự do bình luận thì không còn tượng đài hay bất cứ một cái gì của ông Hồ đâu. Lance, SeatleNếu bạn để hận thù hoặc sự tin tưởng mù quáng ngăn cản bạn tìm hiểu cuộc đời thực của cụ Hồ, bạn đã tự kềm kẹp chính kiến thức của mình. Hãy tìm đọc tác phẩm "Ho Chi Minh, a life" để hiểu thêm về quá trình phát triển từ cậu bé Nguyễn Sinh Cung tới một người có ảnh hưởng rộng lớn Hồ Chí Minh. Tác giả William Duiker đã dành hơn mười năm để nghiên cứu về cuộc đời cụ Hồ, vì vậy tài liệu của ông ta rất đầy đủ và trung thực. Bạn phải hiểu rằng một Việt Nam của ngày hôm nay là do Lê Duẫn tạo ra. Ông ta là người đã phe cánh để hất chân HCM ra khỏi tầm ảnh hưởng trong đảng. Tiếc thay, những sai lầm của Lê Duẩn, của Trường Chinh đã làm VN dậm chận tại chổ hơn 20 năm, và kết quả là VN ngày nay tụt hậu rất nhiều so với thế giới. Hiểu thêm một con người như cụ Hồ sẽ giúp bạn hiểu hơn thực tại của Việt Nam. TNCám ơn bạn Lê Trung, Cần Thơ đã có lòng để ý đến bài viết của tôi. Xin mời bạn đọc thêm phần "Các bài liên quan" phía trên bên góc phải, mục "Quan điểm của quí vị về Hồ Chí Minh". Hãy chú ý đến bài viết của hai bạn Quốc Huy và Trần Thái Bình, Hà Nội. Tôi nghĩ là bạn sẽ hiểu biết thêm đấy. Phan MỹTheo tôi một con người vĩ đại là những gì người ấy làm được với kết quả tốt cho một xã hội, chứ không phải những lời lẽ tự đề cao, và được phe nhóm tâng bốc để chiêu dụ quần chúng. Có thật ông Hồ giành được độc lập thống nhất cho VN, hay chỉ giành được chủ quyền cho đảng CS sau những tranh chấp chính trị, và bạo lực, thì cần phải công tâm để xét lại những tài liệu lịch sử đáng tin cậy. Chứ chủ nghĩa CS ngày nay nhân loại khắp nơi đã tẩy chay, và đảng CSVN cũng phải hủy bỏ đường lối chỉ huy kinh tế để làm theo "kinh tế thị trường" để có thể sống còn, thì ông HCM có xứng với những lời ca tụng của CS? Nếu ông Hồ và đảng CSVN là những người có công, thì những ai là kẻ có tội làm đất nước tụt hậu, giang sơn, t! ài nguyên VN đã lọt quá nhiều vào tay dân tư bản Á Châu như ngày nay? Bùi Văn Phú, CaliforniaKhi qua đời, ông Hồ có để lại di chúc mà những người kế vị ông lúc đó đã tìm cách sửa đổi. Ông Hồ muốn miễn thuế một năm cho nông dân và xác của ông được thiêu, tro xương chôn ở hai miền đất nước. Về việc miễn thuế cho nông dân thì đã được chính phủ cho thi hành năm 1991. Còn chuyện thiêu thì hiển nhiên là những người lãnh đạo kế vị ông đã không làm. Có điều gì trăn trở của những người luôn luôn nói là làm theo lời Bác dậy, nhưng lại chưa thực hành di chúc người đã mất để lại chăng? Trong di chúc, ông Hồ còn viết câu: “fòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Cac Mac, cụ Lênin và các vị c.m. đàn anh khác…” Như thế ông Hồ đâu có tư duy vô thần như chủ thuyết cộng sản. Ông tin có một kiếp khác hay đời sau đấy chứ. Về hình thức, di chúc của ông Hồ có nhiều cách dùng chữ lạ như: zan khổ = gian khổ, nhân zân = nhân dân, kách = cách, zup = giúp, fe = phe, fụ = phụ, fục = phục, fòng = phòng, ngiã = nghĩa. Nếu những người lãnh đạo ở Việt Nam cứ theo ông Hồ mà bắt sử dụng tiếng Việt như thế thì ngôn ngữ của nước ta ngày nay chắc đã khác nhiều. Lance, SeattleNếu bạn để hận thù hoặc sự tin tưởng mù quáng ngăn cản bạn tìm hiểu cuộc đời thực của cụ Hồ, bạn đã tự kềm kẹp chính kiến thức của mình. Hãy tìm đọc tác phẩm "Ho Chi Minh, a life" để hiểu thêm về quá trình phát triển từ cậu bé Nguyễn Sinh Cung tới một người có ảnh hưởng rộng lớn Hồ Chí Minh. Tác giả William Duiker đã dành hơn mười năm để nghiên cứu về cuộc đời cụ Hồ, vì vậy tài liệu của ông ta rất đầy đủ và trung thực. Bạn phải hiểu rằng một Việt Nam của ngày hôm nay là do Lê Duẩn tạo ra. Ông ta là người đã phe cánh để hất chân HCM ra khỏi tầm ảnh hưởng trong đảng. Tiếc thay, những sai lầm của Lê Duẩn, của Trường Chinh đã làm VN dậm chận tại chỗ hơn 20 năm, và kết quả là VN ngày nay tụt hậu rất nhiều so với thế giới. Hiểu thêm một con người như cụ Hồ sẽ giúp bạn hiểu hơn thực tại của Việt Nam. Phat Thanh, Sài GònTôi chỉ tiếc là có nhiều người được ở gần Bác Hồ mà không học được gì ở Người. Ở VN bên cạnh việc gọi HCM là Bác Hồ, người ta khi viết thì còn có từ thay thế là NGƯỜI. Chữ NGƯỜI được viết hoa để tỏ lòng kính trọng, và còn vì HCM xứng đáng với chữ NGƯỜI ấy. Pham TL, Đà LạtTôi không bao giờ chấp nhận một người lớn lên bằng dòng máu Việt Nam lại đi nói những lời lẽ như vậy với vị lãnh tụ của dân tộc. Bác Hồ mãi là vị cha già kính yêu của tòan dân tộc Việt Nam vì nhân cách, lẽ sống của người. Tôi gọi người là Bác vì Tôi yêu người và kính trọng người. Và tôi tin những người trẻ trên khắp đất nước này cũng thế. QT, USTôi thuộc thế hệ sanh sau chiến tranh 75. Lớn lên, đi học dưới mái trường XHCNVN mà trường nào, lớp nào cũng treo hình HCM hoặc hơn nữa là tượng trắng trong kính. Hôm nào học cũng có phần về "Bác Hồ Kính Yêu" "Bác trong lòng dân," v.v.. Chưa đủ thì còn có thơ Tố Hữu. Trên vai luôn đeo khăn đỏ vì mình là "Cháu Ngoan Bác Hồ" vậy tôi không lạ gì khi có cả một thế hệ lớn lên xem HCM là một con người vĩ đại. Xin hãy để toàn thể nhân dân VN tự do và rồi thế hệ tương lai sau đó thẩm định công trạng của từng người. ThomasTôi rất đồng ý với nhiều bạn cho rằng ông Hồ Chí Minh không phải là thần thánh nhưng ông "Trần Dân Tiên" lại rất muốn nhân dân phong thánh cho ông Hồ (!), điều đó quá rõ ràng. Nếu hiểu thần thánh có những điểm đặc biệt vượt trội hơn người bình thường thì mấy nước CS có khá nhiều thần thánh: Fidel Castro ở Cuba, Mao Trạch Đông (TQ), Stalin, Lenin (LX), Hồ Chí Minh (VN) và nếu ai có cơ hội đi Bắc Hàn, thăm hỏi người dân ở đấy chắc chắn sẽ được trả lời - muôn người như một - chính lãnh tụ của họ (Kim Jong-il) mói thực sự là ông thánh trên cả các thánh. Những lãnh tụ CS không tin có thần thánh nhưng thực chất lại muốn đánh đồng mình là thần thánh hoặc gần như vậy. Tôi thấy trước khi chế độ CS tại LX sụp đổ thì người ta vẫn xem Lenin là một ông thánh (người mà ông Hồ Chí Minh ngưỡng mộ như một bậc thầy). Chế độ CS còn thi các thánh của nó vẫn còn như trường hợp Lenin, sau đó thì hình ảnh "thánh" của Lenin chỉ còn lại trong tâm trí của các cụ nhà quê ít học tại Nga mà thôi. Minh, Hà NộiTôi nghĩ tìm hiểu về ông Hồ Chí Minh để có cái nhìn đúng đắn tôi xin chỉ cho các vị, các vị hãy vào mục "Trang chuyên đề" của BBC chuyên trang nói về Hồ Chí Minh để xem đi đã trước khi đánh giá. Riêng tôi, tôi thấy vai trò của Hồ Chí Minh đối với Việt Nam là không thể phủ nhận,không những thế vai trò của Ông còn mang tính Quốc tế. Qua bài viết của BBC tôi thấy cách viết và đưa tin quá chung chung và mù mờ( chắc là chủ ý của BBC)Còn các đôc giả bình luận thì phiến diện, không có kiến thức ( có ý kiến còn nhảm nhí). Tôi nghĩ nếu BBC còn đưa tin kiểu này có lẽ sẽ " mất khách" mất thôi. TDF, thành phố Hồ Chí MinhTôi không biết ông Vũ Thư Hiền sai, hay ông không hiểu, hoặc cũng có thể ban Việt ngữ không biết. Người dân Việt Nam, không ai gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh là "bác" cả, mà phải gọi là "Bác". Lê Trung, Cần ThơXin hoan hô ý kiến của bác Chu Du (vì không biết là bác bao nhiêu tuổi, nhưng chắc lớn hơn nên xin được phép gọi là bác)! Với người Việt Nam ai cũng vậy, đã gọi là "Bác" thì đó chính là từ ngữ thể hiện sự tôn trọng đối với người lớn hơn mình và là đàn anh, đang chị của cha mẹ mình. Nhưng theo ông Hiên nói: "Với tuổi gọi theo cách Việt Nam thì cái chữ 'bác' đôi lúc còn hơi xấc đấy.". Đọc câu này tôi không biết ông có phải thực sự là người Việt Nam không nữa. Còn vấn đề đạo đức của Bác Hồ tôi nghĩ rằng chúng ta không cần thiết phải bàn cãi. Bác là người như thế nào lịch sử đã chứng minh, không chỉ các nhà lịch sử Việt Nam mà cả thế giới đều có thể nhận xét. Tôi chỉ là thế hệ đi sau, cũng không phải là một sử gia, nhưng tai nghe mắt thấy cũng có thể biết được nhiều vấn đề mà không cần phải hỏi xem người khác nghĩ như thế nào. Theo tôi biết thì không có luật nào yêu cầu người dân thờ cúng Bác Hồ, nhưng ở trong Nam này tôi thấy rất nhiều gia đình đặt ảnh Bác ở một vị trí cực kỳ trang trọng, vị trí còn trên cả bàn thờ tổ tiên. Vậy theo ông Hiên thì trong lòng người dân Việt Nam từ "Bác" được hiểu như thế nào? Còn bạn TN nói rằng HỒ CHÍ MINH đã đem vào VN một chủ nghĩa xa lạ mà không hỏi ý kiến người dân, vậy theo bạn khi hình thành CNTB người ta cũng hỏi ý kiến người dân à? Bất cứ một học thuyết hay một hệ tư tưởng nào cũng phải có sự khởi đầu, nó có tồn tại lâu dài hay không sẽ do lịch sử chứng minh. Chẳng hạn như học thuyết Khổng Mạnh của Trung Quốc, bản thân nó cũng có những cái cho đến bây giờ đã lỗi thời, chẳng hạn như câu "Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử!" Cho đến ngày nay do có sự công bằng giữa nam nữ, không còn sự khinh trọng như thời phong kiến, nên người phụ nữ được đề cao hơn. Nhưng cũng không phải vì thế và vứt bỏ đi học thuyết của Khổng Tử, nó đã trở thành nền tảng đạo đức mà bất cứ người dân nào, không chỉ riêng ở Việt Nam thôi đâu, cũng phải biết đến dù chỉ là những vấn đề cơ bản nhất. Quay lại với vấn đề CNCS, bạn TN hỏi rằng có bao nhiêu người thích CNCS, vậy tôi xin hỏi lại bạn: Khi CNTB mới ra đời, có bao nhiêu người thích CNTB? Nếu bạn không biết thì xin coi lại lịch sử phát triển của các nước Anh, Pháp, Mỹ... thử xem. Vấn đề thứ hai, theo bạn TN: "Khi mà thế giới tiến bộ thì những gì không còn phù hợp như chủ nghĩa phong kiến, thực dân, đế quốc hay cộng sản đều phải lần lượt rũ áo ra đi". Nói như bạn nói thì thế giới tự nó tiến bộ à? Thế giới tiến bộ hay không phải nhờ vào sự đóng góp từng chút một của cả nhân loại, không thể ngồi "há miệng chờ sung" mà đòi tiến bộ. Josie NguyễnCác bạn nào muốn thờ ông Hồ Chí Minh là thần là thánh thì cứ tự do thoải mái mà làm. Còn những người nào muốn tìm hiểu một cách khách quan và khoa học những công và tội của ông Hồ Chí Minh và ĐCSVN qua các tài liệu như ông Hiên, tại văn khố Paris, văn khố Nga (Liên Xô cũ), tại Mỹ, tại TQ, các tài liệu lịch sử của những người không cộng sản đã tham gia đấu tranh trong phong trào Việt Minh và cuối cùng rút được các bài học quí giá để đời trong quá trình hợp tác với cộng sản v.v. thì người ta vẫn cứ làm thôi. Cái thế giới tự do là như thế, muốn thuyết phục thì phải dựa vào nghiên cứu lịch sử chứ không chỉ học thuộc lòng những gì ĐCSVN tuyên truyền theo lối bịt miệng. Nam Chinh, LondonTôi, một hôm, ngồi trong Borders Bookstore ở Oxford Street, gặp một người Anh khoảng 50 tuổi, ông ta tò mò chào tôi “níhảo” vì tưởng tôi người Trung quốc; khi biết tôi là sinh viên Việt nam ông có vẻ rất vui. Chúng tôi nói chuyện với nhau nhiều và trong lúc trò chuyện tôi thực sự xúc động khi ông hỏi tôi về Bác Hồ. Ông nói rằng ở Việt nam ai cũng gọi Ho Chi Minh là Bác. Tôi tò mò hỏi lại là tại sao ông biết, ông ấy bảo đã từng thăm Việtnam. Tôi vui vì ông ấy tìm hiểu về Bác Hồ và có thể phát âm hai từ “Bác Hồ” rất chuẩn ông ta nói “Bac Ho is a beautiful word for a great person.” Có lẽ không phải bàn luận gì thêm, từ “Bác” mà toàn thể nhân dân Vn từ lâu đã dành để gọi vị lãnh tụ của mình đã mang chở đầy những tình cảm thiêng liêng vượt qua cả không gian thời gian. Còn việc Bác kí lệnh tử hình mấy người vì họ tham nhũng một khối tài sản lớn của nhân dân là việc làm hoàn toàn đúng đắn và cần thiết mặc dù Người rất đau lòng. Giá mà sau này người ta tiếp tục làm nghiêm như Bác để bảo vệ lợi ích của nhân dân thì giờ đây chúng ta đã không phải đau đầu vì tham nhũng như thế. Thôi cho dù người ta có nói gì về Hồ Chí Minh đi chăng nữa thì Người vẫn là vị lãnh tụ vô vàn kính yêu, một nhà cách mạng lỗi lạc, nhà văn hóa, một nhân cách lớn đã được cả thế giới công nhận. TNAi đó có thể xem ông Hồ Chí Minh như một lãnh tụ vĩ đại, muôn vàn kính yêu như nhân dân Bắc Hàn yêu kính lãnh tụ của họ (có người Bắc Hàn đã nhảy vào lửa chỉ để cứu lấy bức ảnh của chủ tịch) hoặc như kiểu sách giáo khoa từ tiểu cho đến đại học là quyền tự do cá nhân của họ. Riêng tôi thì không và nhìn ông Hồ với một con mắt thực tế, có sao nói vậy: thực tế ở đây là cái nhìn xuyên qua cơm no áo ấm cho toàn dân, có việc làm và một ít quyền tự do căn bản. Bảo ông Hồ là người nhìn xa trông rộng, tôi không nghĩ vậy. Mang một chủ nghĩa xa lạ vào VN người dân chưa hề được hỏi ý kiến, hiện nay có bao nhiêu phần trăm con người trên hành tinh này thích CNCS? Ông vì dân tộc hay vì CNCS, bên nào nặng hơn? Còn nói không có ông Hồ thì dân ta vẫn còn dưới ách đô hộ của thực dân chỉ là ngụy biện. Khi mà thế giới tiến bộ thì những gì không còn phù hợp như chủ nghĩa phong kiến, thực dân, đế quốc hay cộng sản đều phải lần lượt rũ áo ra đi. Vị trí của CNCS hiện nay ra sao trên thế giới? Còn nói về độc lập chính trị theo một định nghĩa đơn giản là political freedom from control by the government of another country (Longman Advanced American Dictionary) thì miền Bắc lúc đó có lệ thuộc vào ý đồ của LX và TQ như miền Nam lệ thuộc vào Mỹ không? Câu trả lời là có. Cuối cùng trong suốt thời gian ông Hồ cầm quyền 24 năm(1945 - 69) đồng bào miền Bắc có được cơm no áo ấm và một chút xíu quyền tự do cơ bản ghi trong hiến pháp hay là sống trong một xã hội phải răm rắp theo ý Đảng, dân đói rách vì bao cấp, vì bưng bít, vì cô lập với thế giới bên ngoài? Theo tôi đây là điểm thực tế nhất để đánh giá khả năng lãnh đạo của ông Hồ. Chúng ta - những người dân bình thường - không thể vừa mặc áo rách vừa đói ăn lại vừa phải bó buộc mở miệng ca tụng lãnh tụ được. Thanh Niên MớiTôi thuộc thế hệ những ngưới trẻ tuôi không được có hạnh phúc gặp Người, đó không phải là sự thiệt thòi của riêng tôi mà là của hàng triệu thanh niên Việt Nam. Một lớp người được tận hưởng thành quả do Người và các thế hệ cha anh đi trước đổ mồ hôi xương máu xây dựng nên. Tôi chắc chắn rằng những con người có trái tim, có đầu óc biết suy nghĩ đều hiểu rằng HCM không chỉ là HCM bằng xương bằng thịt mà Người còn trở Thành vị Thánh trong tuyệt đại nhân dân yêu tự do và yêu hòa bình. Các vị có biết ở Thái Lan chỉ cần nói xấu vua của họ là có thể ngồi bóc lịch cả năm trời không? Tôi không thể chấp nhận những kẻ như ông Hiên đang ăn cơm từ gạo do dân Việt Nam làm ra. Tôi không phản đối bà Nhân ông Đài đòi dân chủ nhưng tôi muốn bà Nhân và ông Đài ngồi bóc lịch hết đời vì cái tội nói xấu Bác Hồ của chúng tôi. Lịch sử sẽ phán xét các vị đó. Hồ Chí Minh đã tạo nên lịch sử và lịch sử đã và sẽ tô điểm thêm những nét đẹp thanh tao, trong sáng và bao dung của Người. Thi HoàngGửi các bạn Chu Du, Hà Nội và các bạn cùng chung ý hướng với Chu Du. Đối với tôi, ông HCM có công thì ít, có tội thì nhiều. Nếu các bạn cho rằng “nhờ có công lao của ông HCM và ĐCSVN nên VN mới có ngày hôm nay” là quá đáng. Bởi nền kinh tế của VN chỉ mới phát hơn một thập niên nay là do ĐCSVN cho phép các nhà Tư Bản nước ngoài đầu tư vào VN để kinh doanh, cùng với sự cho phép người dân VN được làm ăn tự do (hay nói cách khác, Đảng phải phá lệ nguyên tắc về lý thuyết Marx-Lenin nên mới cho Tư Bản nước ngoài vào đầu tư, và cởi trói cho người dân VN làm ăn cá thể), chứ không phải do ông HCM và ĐCSVN. Thử đặt một ví dụ ngược lại. Nếu như Đảng ta (thời ấy cách nay hơn 60 năm) không phải là một đảng lấy tiêu chí “vô sản” từ thuyết của Marx-Lenin làm kim chỉ Nam cho mọi hành động của mình, thì sẽ thế nào? Trung Lập, Hải PhòngTôi đòng ý với ông Chu Du. Sống ở thời nào thì fải lựa theo để tồn tại và phát triển. Và không chỉ ở Việt nam, mà ở bất cứ nước nào trên thế giới ngay cả ở Mỹ, nơi được coi là tự do dân chủ nhất, thì ông cũng không thể sống yên ổn nếu ông luôn tìm cách phê phán nhà cầm quyền. Tôi cho rằng NguyễnTất Thành và bao nhiêu người khác theo Ông làm cách mạng là do cái chí của họ vĩ đại. Nếu họ chỉ nghĩ đến họ, đến gia đình họ, đến qyền lợi của họ thì họ đã có cuộc sống rất đầy đủ thời đó rồi. Những cái này thì tôi không nhìn thấy ở mấy nhà cách mạng Nguyên văn Lý, Lê thị Công Nhân và Nguyễn Văn Đài. Tôi cũng có nhiều điều không vừa lòng vào những năm trước 1975, thậm chí cả những năm sau nữa. Nhưng cũng như đi buôn, lúc lỗ lúc lãi,hãy làm phép cộng trừ đon giản để xem ta được hay mất nhiều hơn. Tôi là con nghèo mà được đi học nước ngoài không mất tiền, và các phúc lợi xã hội hồi đó mọi người đều được hưởng dù nó rất đon giản. Tôi chắc bản thân Ông Hiên ( và Cha của Ông) không làm gì sai theo cách hiểu của ông, nhưng Ông và Cha ông đã sai trong cách xử lí vấn đề của mình thì mới rơi vào vòng lao tù. Tôi thử hỏi Ông, nếu ông làm cho một Công ty của Mỹ (USA Company ấy) mà ông luôn bất đồng với sếp của ông,thử hỏi ông còn chỗ đứng ở cai Công ty ấy không? Vậy trong một cuộc chiến một mất một còn,xin hỏi Ông, nếu ông là người đứng đầu, ông có kí lệnh tử hinh người mà ông thấy nguy hiểm cho ông không? Có thể có nhiều người hận thù với Hồ Chí Minh,nhưng như ông Mai Nam viết đấy, đó không phải là một Ông Thánh, mà là một con người thì có sai lầm là đương nhiên. Hơn nữa theo tôi, đó không phải là sai lầm, mà là hành động cần thiết để tiêu diệt kẻ thù của mình. Đó chính là sự tàn bạo cần thiết của cuộc chiến một mất một còn. Giấu tênTrước tôi rất ngưỡng mộ Hồ Chí Minh (phần vì từ nhỏ đã được dạy thế rồi). Sau này lớn lên đọc sách báo tài liệu thì tôi nghĩ rằng ông là một nhân vật lịch sử có ảnh hưởng lớn đối với lịch sử cận đại Việt Nam, nhưng tôi thấy thế nào ấy. Trong hai tác phẩm tự viết về mình là Những mẫu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ và Vừa đi đường vừa kể chuyện, ông Hồ tự xưng mình là cha già dân tộc Việt Nam. Tôi không thấy phục gì một người tự xưng là cha già dân tộc Mai NamÔng Hồ không phải là vị thánh sống. Ông Hồ là con người bình thường chính vì vậy những điều ông làm có cái đúng cái sai. Cứ cho là trong Cải cách ruộng đất và một vài việc khác ông ấy sai đi nhưng ông ấy đã xin lỗi (?) và ngày nay ngườì ta có phát động học tập theo cái sai của ông ấy đâu! Đây là một chủ đề nhạy cảm, tôi nghĩ BBC đã hơi dại khi đưa ra chủ đề này... Mohamed không có vai trò gì trong đời sống tinh thần của thế giới không phải Hồi giáo nhưng thử có ai đó dám đến những nước theo đạo của ông ta mà mở miệng ra nói đôi câu bất kính xem! Hì hì, tôi yêu tất cả người Việt Nam... Lê Quang, Hà NộiChào bác Vũ Thư Hiên Cháu là ... du học sinh Việt Nam tại... Cháu vừa đọc xong cuốn "Đêm giữa ban ngày" của bác. (Tôi gợi ý các bạn du học sinh Việt Nam nói riêng và các bạn trẻ Việt Nam nói chung nếu có cơ hội thì nên đọc cuốn hồi ký này. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tìm cuốn sách thì có thể viết thư cho tôi). Đọc xong thấy bớt sợ đi rất nhiều và thực sự muốn liên lạc với bác để học và hỏi thêm. Chúc bác Vũ Thư Hiên luôn mạnh khỏe. HT, Hà NộiBài viết này chẳng có tính khách quan chút nào. Ông Vũ Thư Hiên nói xấu là đương nhiên, bởi ông ấy còn đang "đau" vì đã bị ĐCS xử tội. Lê Công Dậu, HuếTôi nghĩ trong kháng chiến lúc đó chỉ có làm như thế cách mạng Việt nam mới thành công, mới có ngày hôm nay. Đó là sự vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Chí Minh. Những kẻ ảo tưởng dân chủ trước đây cũng như bây giờ mà cầm quyền thì VN chắc cũng đang là một nước nô lệ kiểu mới thôi. Chu du, Hà NộiThưa ông Hiên, Tôi thật sự rất không đồng tình với nhiều ý kiến của ông đưa ra trong bài viết này. Nó thật sự chỉ mang tính đối kháng cá nhân, khá phiến diện và đầy tính thù hằn.Vị chủ tịch đầy kính yêu của chúng ta tồn tại trong tư tưởng và tình cảm của mỗi con người không những do công lao to lớn với dân tộc mà còn có một đạo đức sống, một phong cách sống mẫu mực. Mỗi một câu nói, mỗi hành động đều mang đậm chất của một người lãnh tụ thực thụ. Tình cảm và sự kính trọng Người không chỉ đối với riêng toàn dân Việt Nam mà còn của rất nhiều dân tộc trên thế giới. Về vấn đề cha ông, tôi xin không bình luận, nhưng xin có một suy nghĩ là " không có lửa thì đâu có khói". Chẳng ai quy kết tội cho người khác mà lại không có một căn cứ nào.Vả lại, chưa! chắc ông tỏ tường hết những việc cha mình làm, thế nên " trách cứ " người khác để tự minh oan cho mình thì khác nào " vach áo cho người xem lưng". Vả lại, ông chưa " vạch " thì người ta đã biết mất rồi. Việc nữa tôi muốn chia sẻ quan điểm với ông chuyện ông Trần Dụ Châu. Ông có phát biểu rằng ông ta là "người lúc đó chăm lo cho việc bộ đội ở khắp chiến khu đều có quần áo chính quy mặc" tôi thấy hơi thổi phồng sự thật. Đó là công việc của rất nhiều người, rất nhiều công sức. Tôi cho rằng chỉ mình ông ấy thôi thì việc giải thích cho việc làm không chính đáng của mình còn khó huống chi lo cho đời sống của tất cả các anh bộ đội CỤ HỒ. Trở lại việc cách xưng hô của triệu triệu trái tim Việt Nam với BÁC. Ông là người Việt Nam nên tôi nghĩ ông có thể hiêu tốt những đại từ sử dụng. Cách gọi hoàn phụ thuộc vào cách nhìn nhận, đánh giá sự tôn trọng đối với người đối diện. Tôi có thể gọi ông bằng "bác" là do tuổi tác ông cao hơn tôi. Tôi cũng có thể gọi ông bằng "chú " nếu ông ít tuổi hơn bố tôi, hoặc cũng có thể bằng "anh" cho thân mật hoặc thoải mái khi nói chuyện. Và xin lỗi ông, tôi có thể gọi ông bằng "thằng" nếu tôi muốn. Đó là tự do ngôn ngữ của mỗi con người. Tất cả triệu triệu con người Việt Nam gọi HỒ CHÍ MINH là BÁC HỒ không phải vì họ hỗn xược, xấc láo mà họ muốn được bày tỏ tình cảm tha thiết, kính yêu của mình với NGƯỜI. Ông chỉ đề cập đến cách xưng hô hoàn toàn về mặt tuổi tác. Một vấn đề lớn, rất lớn ông nhắc đến ở đây là Luật Pháp việt Nam. Tôi xin được miễn bàn bởi trình độ tôi có hạn chế. Nhưng theo tôi, mỗi quốc gia đều có những quy định , những luật lệ của mình. Tôi cho rằng dù hiện tại ông sống ở đâu ông cũng phải tuân theo luật của nước đó. Ví như ông không thể mang Heroin bày bán ở siêu thị như những mặt hàng khác được, hoặc thậm chí ông không thể "cưỡng hiếp" một bé gái chưa đủ tuổi vị thành niêm mà nhởn nhơ sống ngoài vòng pháp luật nếu bị tố cáo. Nói chung, đã sống ở đâu, ông phải theo đó thôi ông ạ. Ông cho rằng "ông bị giam cầm lâu bởi vì ông luôn khẳng định ông không làm gì sai pháp luật" cả. Tôi thấy thật buồn cười bởi ý nghĩ và ngôn ngữ "ngây ngô" như trẻ thơ của ông. Ai làm pháp luật mà tin vào mồm mấy kẻ dẻo lưỡi chối tội thì tôi nghĩ cả thế giới này không cần phải xây nhà tù, không cần có toà án, không còn gì gọi là nhà nước nữa đâu ông ạ. Trước khi kết thúc những bày tỏ cá nhân của tôi về phát biểu của ông, tôi xin được gởi lời thăm hỏi đến sức khoẻ của ông. Hi vọng ông sẽ sống thọ để thấy được những thế hệ con cháu của ông (như tôi) vẫn mãi mang hình ảnh và sự tôn kính đối với NGƯỜI - BÁC HỒ kính yêu. Thân chào.
“Anh Ba Sàm” không chỉ là câu chuyện về một trong những blogger có ảnh hưởng, mà còn là một hiện tượng xuất bản của phong trào dân chủ.	'Anh Ba Sàm' lên kệ sách Amazon	Quyển sách tên Anh Ba Sàm được bán trên Amazon Ngày 15/3/2016, cửa hàng sách trực tuyến lớn nhất thế giới Amazon phát hành bản in một cuốn sách song ngữ Việt – Anh dày 400 trang. Chuyện chẳng có gì đáng chú ý lắm, nếu tựa đề của nó không phải là “Anh Ba Sàm”, kèm theo hình bìa là bức chân dung bích họa của Nguyễn Hữu Vinh (Anh Ba Sàm) – một người được biết đến như là nhân vật của giới đấu tranh Việt Nam trong nhiều năm qua. Số phận pháp lý của ông bị treo suốt 22 tháng kể từ khi ông bị bắt ngày 5/5/2014, trước khi phiên tòa xét xử ông khai mạc. “Yêu nước bằng cả trái tim” Đó là những gì bà Lê Thị Minh Hà, vợ ông Nguyễn Hữu Vinh, viết trong bài mở đầu cuốn sách. Bà Hà, người bạn đồng môn của blogger Ba Sàm ở trường Sỹ quan An ninh (nay là Học viện An ninh Nhân dân) trong những năm 70, hiện phải thường xuyên qua Đức để điều trị bệnh và không có điều kiện gần gũi ông Vinh trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, điều đó không ngăn bà hiểu biết sâu sắc về công việc của chồng như một người nhiệt thành với lý tưởng “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. “Chồng tôi – Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh – nếu có phạm tội gì, thì chỉ là tội yêu nước, yêu tự do, và mong muốn đất nước Việt Nam dân chủ hóa, người dân Việt Nam có quyền tự do.” Trên thực tế, blog Ba Sàm, được lập ra năm 2007, đã đăng hàng ngàn bài viết, khai thác những nguồn tư liệu và nguồn tin của ông Nguyễn Hữu Vinh. Ông từng tâm sự với một người bạn: “Tôi ở vị thế tốt hơn bất cứ ai để làm việc này, cho nên nếu không làm, tôi sẽ cảm thấy có tội”. Bài “Viết blog cho một tương lai dân chủ” của nhà báo Phạm Đoan Trang có nói rõ ba lý do tại sao ông nghĩ như vậy, bạn đọc có thể tìm thấy trong cuốn sách này. Phiên tòa xử ông Nguyễn Hữu Vinh sẽ diễn ra ngày 23/3 tại Hà Nội Trong số 14 bài viết của cuốn “Anh Ba Sàm” có đến 6 bài phân tích các khía cạnh pháp lý của vụ án mang tên ông. Đối với những ai yêu thích tìm hiểu pháp luật và phân tích hồ sơ vụ án, những bài viết trong cuốn sách này của các tác giả Hoàng Xuân Phú, Phạm Đoan Trang, Trịnh Anh Tuấn, Trịnh Hữu Long là những tư liệu tham khảo có giá trị. Điều có thể nhận thấy trong các phân tích này là nó cho thấy rõ tính vô nguyên tắc trong cách hành xử của nhà nước khi chà đạp lên chính bản Hiến pháp và các đạo luật mà họ đặt ra. Luật gia Trịnh Hữu Long, trong bài viết “Bắt Ba Sàm là trái pháp luật” đã chỉ rõ hàng loạt sai phạm tố tụng của cơ quan điều tra, trong đó có việc bắt giữ người trái pháp luật và việc đột nhập, sao chép tùy tiện dữ liệu thuê bao internet của ông Vinh. Tác giả Hoàng Xuân Phú còn phân tích những sai phạm này một cách chi tiết hơn trong bài viết “Buộc tội vu vơ, chứng cứ ngu ngơ”. Bên cạnh đó, các phân tích còn đưa ra lập luận chứng minh việc bắt giữ ông Vinh là trái với các công ước của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền mà Việt Nam đã phê chuẩn. Khác với trường hợp của blogger Điếu Cày và luật sư Lê Quốc Quân, chính quyền không dùng tội trốn thuế để truy tố ông Vinh, mà dùng tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” theo Điều 258, Bộ luật Hình sự. Trang blog Anhbasam đã đưa nhiều thông tin bị nhà nước cho là "bi quan một chiều" Có lẽ ngay cả những người chắp bút soạn thảo ra Bộ luật Hình sự cũng không trả lời được hàng loạt câu hỏi mà hai tác giả Phạm Đoan Trang và Trịnh Hữu Long đưa ra trong bài “Sự nguy hiểm của Điều 258”: tại sao việc công dân thực thi quyền của mình lại bị cho là lợi dụng, ai có quyền xác định thế nào là lợi dụng, lợi ích nhà nước là những gì và công bố ở đâu,… Dĩ nhiên đây là một cuốn sách ủng hộ ông Vinh và không đưa ra các lập luận chống lại ông Vinh. Tuy nhiên, ngay cả khi những người phản đối ông Vinh muốn bác bỏ những lập luận pháp lý trong cuốn sách này, họ cũng khó lòng mà làm được. Và nếu muốn làm, họ sẽ cần những luật sư rất giỏi. Dĩ nhiên, nhiều người đã biết cha ông Vinh từng là Ủy viên Trung ương Đảng, Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô, nhưng câu chuyện cá nhân của cựu nhân viên an ninh Nguyễn Hữu Vinh còn ly kỳ hơn thế với vai trò của ông trong vụ án chính trị Võ Đại Tôn rùm beng hồi những năm 80, được kể lại trong bài “Con đường của một sỹ quan an ninh” của tác giả Trịnh Anh Tuấn. Cuốn sách của sự trưởng thành Nhiều năm qua, chưa từng có xuất bản phẩm nào của phong trào dân chủ Việt Nam thể hiện sự chuyên nghiệp như vậy. Một nhà xuất bản mới toanh, lấy tên “nhà xuất bản Trẻ Hà Nội”, ghi trong lời giới thiệu: “Cuốn sách đặc biệt bởi vì nó được biên tập bởi một nhóm những người hoạt động trẻ ở Hà Nội. (…) Đây cũng là ấn phẩm đầu tiên của Nhà xuất bản Trẻ Hà Nội, và là tác phẩm (song ngữ) đầu tiên về một blogger đấu tranh vì dân chủ - nhân quyền cho Việt Nam”. Một vài cái tên quen thuộc trong phong trào dân chủ được liệt kê trong số những người biên tập như Lưu Văn Minh, Hoàng Thành, Vũ Quốc Cường, Nguyễn Đình Hà (ứng cử viên đại biểu Quốc Hội), Ngọc Duy, Triệu Hồng Minh, Trần Quang Nam, Nguyễn Thành Nhân. Hình ảnh được sử dụng trong sách được một số tay máy như Nguyễn Lân Thắng, JB. Nguyễn Hữu Vinh cung cấp. Quyển sách về ông Nguyễn Hữu Vinh lần đầu được Nhà Xuất Bản Trẻ Hà Nội thực hiện Đặc biệt, do là sách song ngữ, nội dung cuốn sách “Anh Ba Sàm” còn có sự góp mặt của các dịch giả Nguyễn Huyền Trang, Trần Hà Linh và Nguyễn Đăng Cao Phong. Nhà xuất bản độc lập không phải là hiện tượng mới ở Việt Nam. Trước đây, Giấy Vụn là một trong những cái tên đầu tiên gắn với những tên tuổi như Bùi Chát, Lý Đợi từ đầu những năm 2000. Tuy nhiên, sự xuất hiện của một nhà xuất bản của những nhà hoạt động trẻ, biết hướng tới độc giả nước ngoài và phát hành sách qua một kênh trực tuyến lớn nhất thế giới như Amazon là một điều mới mẻ. Và điều quan trọng hơn cả, việc giam cầm ông Vinh không làm dòng chảy tri thức của những con người dấn thân ngừng lại. Chính nhờ nỗ lực “phá vòng nô lệ” của ông trong suốt 7 năm cho đến khi bị bắt, một thế hệ những blogger mới, nhà báo mới, nhà hoạt động mới đã ra đời và tiếp tục những gì ông đang làm dở dang. Việc xuất bản cuốn sách “Anh Ba Sàm” này là thông điệp rất rõ ràng của phong trào dân chủ gửi tới cho chính quyền: Nguyễn Hữu Vinh bị bắt, nhưng Ba Sàm thì không.
Kết quả khảo sát của hãng Gallup vào tháng 8/2018 cho thấy 51% số người trẻ ở Mỹ và 57% số người theo đảng Dân Chủ thích chủ nghĩa xã hội.	Vì sao giới trẻ Mỹ nay thích Chủ nghĩa Xã hội?	Tân dân biểu Hạ viện từ New York, cô Alexandria Ocasio-Cortez, là một thành viên Dân chủ Xã hội mới 28 tuổi Số liệu trên phù hợp với sự kiện các phụ nữ trẻ thuộc tổ chức Dân chủ Xã hội Hoa Kỳ (Democratic Socialists of America) thắng các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân Chủ. Mạng lưới điệp viên Nga cài cắm ở Mỹ Bà Stephanie Ngọc Dung Murphy thành Nghị sỹ QH Mỹ Ai đang muốn đưa Chủ nghĩa Toàn trị trở lại? Bản chất của CNXH đặc sắc Trung Quốc là gì? Thêm người gốc Việt vào lập pháp California? Theo dự đoán sẽ có người thắng cử Hạ Viện vào tháng 11/2018 này. Ở Việt Nam vì Đảng Cộng sản đã độc tôn sử dụng và diễn giải cụm từ 'Chủ nghĩa Xã hội' theo cách riêng của họ từ nhiều năm nên nhiều người Việt cả hai phía theo và chống cộng đến nay vẫn mang định kiến về chủ nghĩa này. Nhưng bạn có thể không biết chính Đức Huỳnh Phú Sổ (1920-1947) đã sáng lập Phật Giáo Hòa Hảo và Việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng để truyền bá tư tưởng dân chủ xã hội đến quần chúng Việt Nam. Chủ trương Việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng gồm chính trị cho toàn dân, chống độc tài dưới mọi hình thức và xây dựng dân chủ để thực thi công bằng xã hội. Trước đây tôi viết bài 'Tù mù về Chủ nghĩa Marx' đăng trên diễn đàn BBC để góp ý nhà báo Bùi Tín và cách hiểu sơ sài của ông về các đảng Dân chủ Xã hội tại Âu châu dù đã sống ở Pháp 20 năm. Lần này xin đề cập đến khuynh hướng dân chủ xã hội tại Hoa Kỳ và nhân tiện thảo luận về tình trạng phân hóa giàu nghèo tại Việt Nam và nêu ra đường hướng giải quyết. Hai nước Mỹ: một giàu một nghèo Nhà tư tưởng xã hội Michael E. Harrington là người khai sinh Tổ Chức Dân chủ Xã hội Hoa Kỳ. Ông là người theo Công giáo, học trường dòng và từ năm 1951 đến năm 1953 làm biên tập viên tờ Công nhân Công giáo tại New York. Năm 1954, ông gia nhập Liên minh Xã hội Độc lập, một tổ chức theo đường lối của Leon Trotsky do Max Shachtman đứng đầu. Nhà hoạt động và lý luận gia chính trị Mỹ, Michael Harrington (1928-1989) đề cao lý tưởng xã hội chủ nghĩa phi cộng sản Năm 1962, ông ra mắt cuốn sách "Có một nước Mỹ khác" (The Other America), với phụ đề "Nghèo khó ở Mỹ" (Poverty in the United States), tôn chỉ được ghi rõ ở trang bìa "Cuốn sách này phát động cuộc chiến chống lại nghèo khó". Ba Lan và bài học cải tổ chính trị hậu cộng sản Ai xây "chủ nghĩa tư bản man rợ" ở VN? Chủ nghĩa Xã hội đang 'nhen nhóm' ở Mỹ? Hậu Cộng sản - cuộc chuyển đổi 'chưa có điểm kết' Năm 1972, Harrington nhận chức chủ tịch Đảng Xã hội Chủ nghĩa và xây dựng Uỷ ban Dân chủ Xã hội (DSOC - Democratic Socialist Organizing Committee). Đến năm 1981, Ủy Ban Dân chủ Xã hội cùng tổ chức Hoa Kỳ mới (New America) hình thành tổ chức Dân chủ Xã hội Hoa Kỳ (Democratic Socialists of America). Ông lãnh đạo tổ chức này cho đến khi mất năm 1989. Như đã giới thiệu đầu bài tổ chức này đã thắng nhiều cuộc bầu cử sơ bộ đảng Dân Chủ vừa qua. Theo Harrington có hai nước Mỹ: một của người giàu và một của người nghèo. Quyền lực chính trị và kinh tế đều nằm trong tay người giàu và vì vậy chênh lệch giàu nghèo ngày càng tăng, người đã giàu lại càng giàu hơn. Thế giới của người nghèo, trong nền kinh tế "tăng trưởng thô bạo" (ruthless growth) ngày càng mở rộng, càng nghèo là nguyên nhân mọi vấn nạn xã hội. Theo Harrington, muốn thay đổi xã hội phải dứt khoát từ bỏ đấu tranh giai cấp do Karl Marx đề ra, phải thực hiện đấu tranh chính trị, phải tái cấu trúc hệ thống các đảng chính trị và phát động cuộc chiến chống lại nghèo khó. Chính trị Hoa Kỳ rất đơn giản về đảng phái Chiến tranh TM Mỹ-Trung: Giai đoạn hai có gì lạ? Trump đàm phán 'cứng rắn' với Nato Trump 'phàn nàn về Trung Quốc' Hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ thật sự bao gồm hàng ngàn tổ chức chính trị, các nhóm dân sự nhỏ, hàng chục triệu thành viên tham gia với tư cách cá nhân. Các nghiệp đoàn Mỹ đều tích cực gây ảnh hưởng chính sách, ủng hộ và vận động cử tri tham gia bỏ phiếu đảng nào đấu tranh bảo vệ quyền lợi của nhiệp đoàn đó. Tổng thống Donald Trump đắc cử chính là nhờ có đường lối rõ ràng bảo vệ quyền lợi công nhân chống lại bất công do thương mãi toàn cầu hóa gây ra được nhiều nghiệp đoàn lớn ủng hộ và vận động cử tri bầu cho ông. Còn các nhóm theo chủ nghĩa xã hội và dân chủ xã hội hầu như đều gia nhập cánh tả là đảng Dân Chủ. Theo Luật Liên bang, Tổ chức Dân chủ Xã hội Hoa Kỳ là một hội phi vụ lợi nếu chi tiêu của tổ chức này cho vận động chính trị ít hơn 50% ngân sách chung. Còn về hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ, ở cấp liên bang không có cơ quan nào kiểm soát đảng viên, các hoạt động hoặc quan điểm chính trị của đảng viên. Ở cấp tiểu bang các Uỷ Ban của đảng sẽ chịu trách nhiệm gây quỹ và tổ chức bầu cử sơ bộ. Chính trị Mỹ thu hút nhiều bạn trẻ tham gia: nước mắt đã rơi trong giới ủng hộ bà Hillary Clinton khi nghe tin bà thất cử hồi 2016 Đa số các đảng viên gia nhập đảng chỉ để bầu chọn người đại diện cho quyền lợi và niềm tin của họ. Đảng viên không có bất cứ quyền lợi, nghĩa vụ hay bó buộc nào liên quan đến đảng mình ghi danh. Mọi cử tri có thể thay đổi đảng một cách hết sức dễ dàng chỉ cần ghi danh là có quyền bầu đại diện trong cuộc bầu cử sơ bộ. Các Ủy Ban không có quyền ngăn cản người ra tranh cử ngay cả khi người ấy bất đồng quan điểm đa số trong đảng hay công khai chống lại các mục tiêu của đảng. Quyết định ai đại diện đảng ra tranh cử thuộc về đa số cử tri đi bầu. Tất cả các chính trị gia đều phải qua cuộc bầu cử sơ bộ. Chính trị gia thắng cử sơ bộ sẽ được Ủy Ban vận động tranh cử với các đảng khác. Về giàu nghèo ở VN và giới tư bản mới Tư tưởng Marx 'không phải là già cỗi' 5 điều đáng nhớ về Karl Marx Karl Marx được tôn thờ từ khi nào? Bằng cách công khai tranh luận chính sách các chính trị gia lôi cuốn các nhóm nhỏ và cá nhân gia nhập đảng, xây dựng sức mạnh chiến thắng đối phương. Quyền hạn của chủ tịch đảng được giới hạn trong việc tổ chức bầu cử. Lãnh đạo đảng là những chính trị gia thắng cử như Tổng Thống, lãnh đạo đảng ở Thượng Viện và Hạ Viện. Xã hội Mỹ là xã hội tự do, dân sự, đa văn hóa, đa nguyên, đa dạng nên chính nhờ phương cách sinh hoạt chính trị này người Mỹ không bị ràng buộc bởi ý thức hệ, không cực đoan chính trị, dễ đồng thuận, dễ thỏa hiệp và rất thực dụng. Tư tưởng chính trị qua các đời tổng thống Tư tưởng xã hội của Harrington đã ảnh hưởng đến chính sách của Tổng thống John Kennedy nhờ thế một kế hoạch chống lại nghèo khó đã ra đời. Tổng thống Lyndon Johnson tiếp tục kế hoạch và đã đạt được những kết quả nhất định, tình trạng nghèo khó tại Mỹ được cải thiện đáng kể và chênh lệch giàu nghèo được thu hẹp. Đáng tiếc nhiều người nghèo khi được chính phủ lo cho lại bị lệ thuộc vào tiền trợ cấp cho an sinh nên rơi vào cái bẫy của nghèo đói. Họ không thể thoát ra, vươn lên và hội nhập vào xã hội, và cuối cùng là mãi mãi nghèo. Sang thập niên 1980, Tổng Thống Ronald Reagan theo khuynh hướng tân tự do có đường lối hoàn toàn trái ngược. Ông cho giảm thiểu sự can thiệp của chính phủ vào kinh tế và xã hội, tư nhân hóa các phục vụ công và toàn cầu hóa tự do thương mại. Khuynh hướng tân tự do nhanh chóng ảnh hưởng toàn thế giới, nhiều công ty đa quốc gia hình thành và phát triển, nhiều quốc gia có mức độ tăng trưởng kinh tế đáng ghi nhận nhưng đồng thời khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng trên toàn thế giới. Trên nền tảng sinh hoạt chính trị toàn cầu, Trung Quốc và Việt Nam là hai trường hợp ngoại lệ. Dù danh nghĩa là cánh tả, ở hai nước này, độc quyền về chính trị vẫn được duy trì trong khi kinh tế thị trường méo mó lại gây nhiều bất công trong việc cạnh tranh sản xuất và thương mại. Tổng Thống Bill Clinton vì tin vào lời Bắc Kinh hứa hẹn là sẽ mở cửa kinh tế và thay đổi chính trị nên chấp nhận cho phép Trung Quốc gia nhập WTO. GS Tạ Ngọc Tấn: 'Gorbachev là kẻ cơ hội' Mùa xuân Prague và cuộc đàn áp đẫm máu Đảng Cộng sản Anh không ra tranh cử Bắc Kinh đã không thực hiện lời hứa lại còn cho gián điệp ăn cắp bí mật công nghệ Hoa Kỳ. Được hưởng tự do thương mãi với Mỹ, hàng hóa Trung Quốc tràn ngập nước Mỹ, hãng xưởng Mỹ bị đóng cửa, công nhân bị sa thải, khoảng chênh lệch giàu nghèo tại Mỹ càng lúc càng mở rộng. Về bản chất, việc Tổng Thống Donald Trump đắc cử và việc phong trào dân chủ xã hội bộc phát có điểm chung là cử tri Mỹ chống lại xu hướng toàn cầu hóa và muốn bảo vệ sự công bằng cho dân Mỹ. Sự khác biệt giữa ông Trump và phong trào dân chủ xã hội là phương cách giải quyết vấn đề. Ý thức Xã hội Chủ nghĩa từ lý tưởng tới thực tế Tổ chức Dân chủ Xã hội chủ trương công nhân có quyền bỏ phiếu cho việc lãnh đạo công ty, có vậy thì người chủ mới chịu bảo vệ công việc tại Mỹ thay vì mang tiền đầu tư ở nước ngoài. Còn ông Trump ngay từ khi thông báo ra tranh cử Tổng Thống đã hứa đưa người dân Mỹ trở lại lực lượng lao động. Một mặt ông Trump đề ra các chính sách tạo ra công ăn việc làm, như giảm thuế công ty, lôi kéo tư bản Mỹ hồi hương, tạo công bằng thương mãi Mỹ-Trung... Mặt khác ông đưa ra các điều khoản thắt chặt trợ cấp xã hội, khuyến khích người thất nghiệp đi làm và nhờ thế thu hẹp khoảng chênh lệch giàu nghèo. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ vào tháng 3/2018 có hơn 40 triệu người nghèo đăng ký nhận trợ cấp từ chương trình Trợ cấp Thực phẩm (Food Stamps) của chính phủ Liên bang. Một người ủng hộ Alexandria Ocasio-Cortez mặc chiếc áo đề chữ "Chủ nghĩa xã hội dân chủ" Con số này thấp hơn hẳn số 48 triệu người nhận Food Stamps vào năm 2013 thời Tổng thống Barack Obama. Cô Alexandria Ocasio-Cortez một thành viên Dân chủ Xã hội mới 28 tuổi đã bất ngờ thắng Dân biểu Hạ viện lão thành Joseph Crowley tại New York khi đưa ra những kế hoạch vô cùng lý tưởng. Cô chủ trương chăm sóc y tế miễn phí (universal healthcare), miễn phí đại học (tuition-free universities), bảo đảm công ăn việc làm (Universal jobs guarantee), lương tối thiểu 15 Mỹ kim và đầu tư vào phát triển nhiên liệu xanh (Green energy). Các kế hoạch này đều rất tốn kém nên rất khó được các dân biểu hay nghị sỹ ngay trong đảng Dân Chủ bỏ phiếu thông qua. Nhiều kế hoạch trên đã được thực hiện tại Úc và Tây Âu nhưng vì tốn kém mà người đi làm và doanh nhân phải chịu mức thuế rất cao nên dần dần bị hủy bỏ. Nói cách khác khi còn trẻ vì lý tưởng người trẻ dễ tin vào triết lý dân chủ xã hội. Nhưng khi trưởng thành sống với kinh nghiệm thực tế người trưởng thành sẽ cân đối hơn giữa trái tim nhân bản và dùng lý trí giải quyết bất công xã hội. Những người dân chủ xã hội lại thường là những người chống độc tài và không khoan nhượng những vi phạm nhân quyền do các thể chế độc tài gây ra. Một cách tích cực, khuynh hướng dân chủ xã hội buộc các chính trị gia thuộc cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ phải lắng nghe tiếng nói của dân nghèo và đề ra các chính sách có lợi cho dân nghèo và cho nước Mỹ. Đó chính là ưu việt của thể chế tự do dân chủ, không thể có được tại các quốc gia do đảng cộng sản lãnh đạo như Trung Quốc và Việt Nam. Thực trạng Việt Nam: một giàu một nghèo Tình trạng bất bình đẳng ở Việt Nam tệ hại hơn nước Mỹ rất nhiều nhưng đến nay vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Nước Nga: 25 năm thăng trầm Trước đây, Đảng Cộng sản nắm độc quyền về cả chính trị lẫn kinh tế, nên cả xã hội 'bình đẳng' trong nghèo đói. Khi Liên Xô và Đông Âu lâm vào khủng hoảng toàn diện rồi sụp đổ, để sống còn Đảng Cộng sản Việt Nam đã phải mở cửa giao thương với nước ngoài, nhưng vẫn kiểm soát chính trị, phương tiện sản xuất và phân phối. Đến nay nhiều ngành như điện, nước, xăng, dầu, xuất nhập cảng gạo, cảng, vận tải, viễn thông, hàng không, ngân hàng… vẫn tiếp tục chịu sự kiểm soát nặng nề của Nhà nước, có ngành vẫn do chính quyền nắm giữ hoàn toàn. Mô hình này tạo ra một tầng lớp tư sản mới hưởng đặc quyền, đặc lợi và trong không ít trường hợp là nguồn gốc cho nạn tham nhũng bòn rút tài sản quốc gia. Các tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào Việt Nam hưởng lợi do tiền lương rẻ, ưu đãi về đất đai, về thuế vụ và được nhà nước bảo hộ. Để thực hiện mục tiêu 'tăng trưởng thô bạo' nền kinh tế Việt Nam đến nay chủ yếu dựa trên đầu tư và vay nợ quốc tế. Hậu quả là ngân sách thu ít, không đủ chi và phải trả nợ lời. Một cuộc đình công tự phát ở nhà máy Keyhinge Toy tại Đà Nẵng hồi 2008. Từ đó đến nay đã có thêm nhiều cuộc đấu tranh vì an sinh, quyền lợi của người công nhân nhưng vấn đề vẫn còn đó vì mô hình thể chế và kinh tế Việt Nam không nhắm vào các tiêu chỉ công bằng và dân chủ Tư liệu sản xuất là đất được biến thành nguồn vốn của nhà nước và khiến không ít người dân mất đất, mất kế sinh nhai. Một ví dụ là Thủ Thiêm ngay trung tâm thành phố Hồ Chí Minh chia làm hai khu vực: một của giới nhà giàu với những cao ốc đầy đủ tiện nghi giàu có, một của các chủ đất chưa được đền bù sống bần cùng không có ngày mai. Chiến lược tăng trưởng dựa trên bảo trợ công nghệ và xuất cảng có ảnh hưởng xấu đến nông thôn. Nông dân càng ngày càng nghèo và chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị ngày càng mở rộng. Giới trẻ nông thôn phải rời lên thành thị tìm việc. Công việc tại thành thị ngày một khó kiếm và lợi tức thấp hơn làm chênh lệch giàu nghèo ngay trong thành thị ngày càng mở rộng. 'Chán Đảng khô Đoàn' có phải là mới? Karl Marx được tôn thờ từ khi nào? Đổi mới 30 năm, VN thu nhập vẫn thua Kosovo 'Số Đảng viên đông mà không chất lượng' Tầng lớp nông dân, công nhân, dân nghèo thành thị chịu đựng bao đựng bao bất công xã hội, từ lợi tức thấp, giáo dục kém, y tế tồi… nên chênh lệch giữa các tầng lớp xã hội ngày một cách xa, là nguyên nhân của mọi tệ nạn xã hội. Việc đấu tranh đòi quyền tự do vì thế cần tiến hành song song với đấu tranh cho một xã hội công bằng. Có như thế người đấu tranh mới thực sự gần dân, do dân, vì dân và giải quyết được những vấn nạn xã hội do mô hình thể chế gây ra. Thay đổi thể chế để có 'chủ nghĩa xã hội' theo cách thực hiện công bằng xã hội đúng đắn chính là điều kiện để phát triển kinh tế và xã hội Việt Nam thực sự bền vững, lâu dài. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của ông Nguyễn Quang Duy, một nhà hoạt động cộng đồng tại Melbourne, Úc. BBC luôn hoan nghênh các ý kiến ủng hộ hoặc phản biện lại những bài đã đăng trên Diễn đàn. Xin các bạn gửi bài về địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk. Xem thêm về Ý thức hệ: Tranh cãi về 'Di chúc Lenin muốn loại Stalin' TBT Trọng ra bộ sách về Con đường Đổi mới VN: ngôn từ XHCN ngày càng giảm?
Beng Mealea, một ngôi đền kỳ bí trong rừng đã gợi tưởng những ngày xa xưa chưa được khám phá của Angkor Wat, đang mang lại nhiều hy vọng cho tất cả chúng ta về những cảnh phim ly kỳ của Indiana Jones.	Đền thờ ẩn náu trong rừng ở Campuchia	Siem Reap đã trở thành một trong những nơi du lịch yêu thích của thế giới trong những năm qua, năm 2015 được xếp hạng hai trên hành tinh theo Trip Advisor, vượt xa những ngôi sao sáng giá như Prague, London và Istanbul. Du khách đến đây để xem các đền thờ lịch sử Angkor Wat trong rừng Khmer, nhưng người nước ngoài hàng ngày đến theo xe buýt chưa hẳn vừa lòng vì nơi đây thiếu cơ sở hạ tầng để đáp ứng lượng khách, ùn tắc giao thông và những hư hại ở đền thờ. Nét đặc trưng Campuchia qua bữa ăn sáng Thành phố nào ở Châu Á bị ám ảnh với mèo? Nơi quân đội hùng mạnh nhất Trái Đất rong ruổi May mắn thay, Beng Mealea, một ngôi đền ẩn giấu sâu trong rừng đã gợi tưởng những ngày xa xưa chưa được khám phá của Angkor Wat, đang mang lại nhiều hy vọng cho tất cả chúng ta về những cảnh phim ly kỳ của Indiana Jones. Beng Mealea, cách khoảng 40 km về phía đông của nhóm công trình chính của đền Angkor, được quản lý bởi chính quyền Apsara, là cơ quan nhà nước đang quản lý Angkor. Nhưng nó không được coi là một phần của quần thể Angkor, và cần phải có một vé vào cửa riêng biệt, mặc dù khoản phí vào cửa 5 đô la Mỹ là rất rẻ so với vé vào Angkor hiện là 37 đô la Mỹ. Đền Beng Mealea nơi khuất nẻo gợi tưởng những ngày xa xưa của Angkor Wat mà nay được ưa thích. Việc tới nơi này gây cảm giác là nó đã rất xa những con đường đầy các biển báo dẫn đến quần thể đền nổi tiếng mà các xe buýt, taxi và túc túc nối đuôi đi vào dưới các cổng trạm phù điêu. Cho đến gần đây, ta chỉ có thể tới Beng Mealea bằng một con đường bụi bậm đầy ổ gà mà mùa mưa là gần như không đi nổi. Con đường đã bị chặn trong vài năm qua mặc dù ta có thể đi được bằng xe ô tô tư nhân hơn là đi xe túc túc, vì sẽ rất xóc. Khi đi đường ta sẽ thấy đàn ông quàng khăn truyền thống krama đạp xe đạp, nông dân đi xe bò ra cánh đồng và trẻ em nô đùa ven đường. Mặc dù các cơ quan du lịch đã bắt đầu bổ sung Beng Mealea vào một số hành trình của họ, song chuyến đi một giờ từ Siem Reap đã làm nhiều du khách ngần ngại, không kể việc là hầu hết du khách gần như không có đủ thời gian trong chuyến đi để xem hết đền thờ ở Angkor. Dọc hành trình một giờ từ Siem Reap đến đền Beng Mealea sẽ gặp nhiều người dân địa phương. Được xây dựng theo phong cách kiến trúc như Angkor, đền Beng Mealea được cho là cũng được xây dựng dưới triều vua Suryavaraman vào thế kỷ 12, nghĩa là đã hơn 900 năm. Nhưng mặc dù các nhà sử học cho rằng nó có liên quan đến các ngôi đền nổi tiếng, nhưng người ta ít biết về nguồn gốc của công trình kỳ lạ và đổ nát này. Người ta thấy các mô-típ chạm khắc Ấn giáo và Phật giáo nhưng ít thấy dấu hiệu khác của tôn giáo hoặc bất kỳ ghi chép ở dạng khắc nào có thể tiết lộ ai đã xây dựng nó. Đặc sản từ trên trời rơi xuống 'Hòn đảo ma' giữa Hong Kong náo nhiệt Bí ẩn những vụ giết người tàn bạo 2.000 năm trước Mặc dù vậy, đền Beng Mealea là một nơi rất đặc biệt để ghé thăm. Gồm một loạt các phòng trưng bày và thư viện được xây dựng quanh điện thờ ở trung tâm và có hào lớn bao quanh, khu vực này trông như thể đã qua một trận động đất. Gạch bằng đá lớn là những gì còn lại của những tòa nhà cao từng đứng ở đây, và bị thiên nhiên xâm chiếm. Những cây sung quấn chặt quanh các tường, rêu mọc ra từ mọi kẽ hở và các khối đá đổ, được cây xanh bao phủ, chồng chất lên nhau. Gạch đá lớn là những gì còn sót lại của những tòa nhà cao từng đứng ở đây Nhưng cảnh hoang vu kỳ bí này chính lại là một phần của sự hấp dẫn. Trong chuyến thăm cuối cùng tới đền Beng Mealea, tôi gặp một cặp vợ chồng người Ấn Độ đang bò trong một đường hầm của các khối tường đổ, hết sức ngạc nhiên khi đường hầm dẫn tới một bức tường đền tháp trên đó có các cây nho mọc bám. Họ nói với tôi rằng đây là tuần trăng mật của họ, và đầy mồ hôi và bụi bậm, họ trông rạng rỡ như đang đi bên trong giáo đường. Hãy đến vào buổi sáng sớm (trước 9 giờ sáng) để có được Beng Mealea cho riêng mình. Một lối đi được đắp cao, chủ yếu đi qua các khu vực xung quanh hào nước bên ngoài, đã được xây dựng gần đây cho du khách đi bộ quanh đền thờ. Tuy nhiên, tuyến đường này không tiếp cận được nhiều thứ đặc biệt của Beng Mealea vì những điểm ấn tượng nhất lại ẩn trong rừng rậm. Cảnh hoang vu kỳ bí của đền Beng Mealea lại là một phần của sự hấp dẫn Thay vào đó, bạn nên yêu cầu hướng dẫn viên, với một chút tiền boa, để dẫn bạn tới khu trung tâm tàn tích. Trong vài giờ sau, bạn sẽ trèo qua các khối đá và cột đá phủ đầy thực vật mà tưởng như không qua nổi, để rồi thoát ra và trông thấy khu đền bị rễ cây phủ kín và những bức chạm khắc Ramayana có cành cây quấn quít bao quanh. Bên trong khu điện thờ chính, nơi những cấu trúc còn nguyên vẹn nhất, các cửa sổ có cột bị thực vật xâm chiếm. Khi tôi ở đó, một vài đứa trẻ bước rón rén dọc theo các khối đá chung chiêng và cha mẹ chúng đi theo, thận trọng bước từng một. Ở đây rất dễ bị chẹo cổ chân hoặc tệ hơn. Các cửa sổ lớn có cột bị cỏ cây ở phía trong của điện thờ chính xâm lấn Ta Prohm, ngôi đền rừng nổi tiếng ở Angkor, từng là như vậy. Nếu bạn đến đó vào lúc mặt trời mọc thì gần như chắc chắn bạn là người duy nhất ở đó. Tuy nhiên ngày nay Ta Prohm là một biển tràn ngập xe buýt du lịch, với dãy người xếp hàng dài tại các chỗ mà chụp hình là rất đẹp với các rễ cây quấn quanh cột đền. Do tác động của cả thiên nhiên lẫn con người, nhiều ngôi đền bây giờ phải giằng chống bằng thanh kim loại để khỏi đổ, và người ta cấm không cho tới nơi đây. Rõ ràng là những sai lầm tương tự rồi sẽ đến với đền Beng Mealea; nhưng giờ đây, vị trí và việc tiếp cận với nó là điều ngăn cản mọi người tới, trừ những người mạo hiểm nhất. Thậm chí tốt hơn nữa là sức mạnh của thiên nhiên rất có thể cuối cùng sẽ chiến thắng do rừng lấn át, phủ kín đền, giữ cho đền Beng Melea huyền bí mãi mãi. Siem Reap đã trở thành một trong những nơi du lịch yêu thích của thế giới trong những năm qua, năm 2015 được xếp hạng hai trên hành tinh theo Trip Advisor, vượt xa những ngôi sao sáng giá như Prague, London và Istanbul. Du khách đến đây để xem các đền thờ lịch sử Angkor Wat trong rừng Khmer, nhưng người nước ngoài hàng ngày đến theo xe buýt chưa hẳn vừa lòng vì nơi đây thiếu cơ sở hạ tầng để đáp ứng lượng khách, ùn tắc giao thông và những hư hại ở đền thờ. May mắn thay, Beng Mealea, một ngôi đền ẩn giấu sâu trong rừng đã gợi tưởng những ngày xa xưa chưa được khám phá của Angkor Wat, đang mang lại nhiều hy vọng cho tất cả chúng ta về những cảnh phim ly kỳ của Indiana Jones. Beng Mealea, cách khoảng 40 km về phía đông của nhóm công trình chính của đền Angkor, được quản lý bởi chính quyền Apsara, là cơ quan nhà nước đang quản lý Angkor. Nhưng nó không được coi là một phần của quần thể Angkor, và cần phải có một vé vào cửa riêng biệt, mặc dù khoản phí vào cửa 5 đô la Mỹ là rất rẻ so với vé vào Angkor hiện là 37 đô la Mỹ. Việc tới nơi này gây cảm giác là nó đã rất xa những con đường đầy các biển báo dẫn đến quần thể đền nổi tiếng mà các xe buýt, taxi và túc túc nối đuôi đi vào dưới các cổng trạm phù điêu. Cho đến gần đây, ta chỉ có thể tới Beng Mealea bằng một con đường bụi bậm đầy ổ gà mà mùa mưa là gần như không đi nổi. Con đường đã bị chặn trong vài năm qua mặc dù ta có thể đi được bằng xe ô tô tư nhân hơn là đi xe túc túc, vì sẽ rất xóc. Khi đi đường ta sẽ thấy đàn ông quàng khăn truyền thống krama đạp xe đạp, nông dân đi xe bò ra cánh đồng và trẻ em nô đùa ven đường. Mặc dù các cơ quan du lịch đã bắt đầu bổ sung Beng Mealea vào một số hành trình của họ, song chuyến đi một giờ từ Siem Reap đã làm nhiều du khách ngần ngại, không kể việc là hầu hết du khách gần như không có đủ thời gian trong chuyến đi để xem hết đền thờ ở Angkor. Được xây dựng theo phong cách kiến trúc như Angkor, đền Beng Mealea được cho là cũng được xây dựng dưới triều vua Suryavaraman vào thế kỷ 12, nghĩa là đã hơn 900 năm. Nhưng mặc dù các nhà sử học cho rằng nó có liên quan đến các ngôi đền nổi tiếng, nhưng người ta ít biết về nguồn gốc của công trình kỳ lạ và đổ nát này. Người ta thấy các mô-típ chạm khắc Ấn giáo và Phật giáo nhưng ít thấy dấu hiệu khác của tôn giáo hoặc bất kỳ ghi chép ở dạng khắc nào có thể tiết lộ ai đã xây dựng nó. Mặc dù vậy, đền Beng Mealea là một nơi rất đặc biệt để ghé thăm. Gồm một loạt các phòng trưng bày và thư viện được xây dựng quanh điện thờ ở trung tâm và có hào lớn bao quanh, khu vực này trông như thể đã qua một trận động đất. Gạch bằng đá lớn là những gì còn lại của những tòa nhà cao từng đứng ở đây, và bị thiên nhiên xâm chiếm. Những cây sung quấn chặt quanh các tường, rêu mọc ra từ mọi kẽ hở và các khối đá đổ, được cây xanh bao phủ, chồng chất lên nhau. Nhưng cảnh hoang vu kỳ bí này chính lại là một phần của sự hấp dẫn. Trong chuyến thăm cuối cùng tới đền Beng Mealea, tôi gặp một cặp vợ chồng người Ấn Độ đang bò trong một đường hầm của các khối tường đổ, hết sức ngạc nhiên khi đường hầm dẫn tới một bức tường đền tháp trên đó có các cây nho mọc bám. Họ nói với tôi rằng đây là tuần trăng mật của họ, và đầy mồ hôi và bụi bậm, họ trông rạng rỡ như đang đi bên trong giáo đường. Ngôi đền được giữ bí ẩn mãi mãi một khi thiên nhiên lấn át nó. Hãy đến vào buổi sáng sớm (trước 9 giờ sáng) để có được Beng Mealea cho riêng mình. Một lối đi được đắp cao, chủ yếu đi qua các khu vực xung quanh hào nước bên ngoài, đã được xây dựng gần đây cho du khách đi bộ quanh đền thờ. Tuy nhiên, tuyến đường này không tiếp cận được nhiều thứ đặc biệt của Beng Mealea vì những điểm ấn tượng nhất lại ẩn trong rừng rậm. Thay vào đó, bạn nên yêu cầu hướng dẫn viên, với một chút tiền boa, để dẫn bạn tới khu trung tâm tàn tích. Trong vài giờ sau, bạn sẽ trèo qua các khối đá và cột đá phủ đầy thực vật mà tưởng như không qua nổi, để rồi thoát ra và trông thấy khu đền bị rễ cây phủ kín và những bức chạm khắc Ramayana có cành cây quấn quít bao quanh. Bên trong khu điện thờ chính, nơi những cấu trúc còn nguyên vẹn nhất, các cửa sổ có cột bị thực vật xâm chiếm. Khi tôi ở đó, một vài đứa trẻ bước rón rén dọc theo các khối đá chung chiêng và cha mẹ chúng đi theo, thận trọng bước từng một. Ở đây rất dễ bị chẹo cổ chân hoặc tệ hơn. Ta Prohm, ngôi đền rừng nổi tiếng ở Angkor, từng là như vậy. Nếu bạn đến đó vào lúc mặt trời mọc thì gần như chắc chắn bạn là người duy nhất ở đó. Tuy nhiên ngày nay Ta Prohm là một biển tràn ngập xe buýt du lịch, với dãy người xếp hàng dài tại các chỗ mà chụp hình là rất đẹp với các rễ cây quấn quanh cột đền. Do tác động của cả thiên nhiên lẫn con người, nhiều ngôi đền bây giờ phải giằng chống bằng thanh kim loại để khỏi đổ, và người ta cấm không cho tới nơi đây. Rõ ràng là những sai lầm tương tự rồi sẽ đến với đền Beng Mealea; nhưng giờ đây, vị trí và việc tiếp cận với nó là điều ngăn cản mọi người tới, trừ những người mạo hiểm nhất. Thậm chí tốt hơn nữa là sức mạnh của thiên nhiên rất có thể cuối cùng sẽ chiến thắng do rừng lấn át, phủ kín đền, giữ cho đền Beng Melea huyền bí mãi mãi. Bài tiếng Anh trên BBC Travel
Hãy mở tủ quần áo của bạn và hãy thành thật đi nào. Đã bao lâu rồi kể từ lần cuối bạn mặc những bộ đồ đó? Bạn có nghĩ rằng đã đến lúc phải dọn tủ?	Nên làm gì với quần áo cũ và khi chọn thời trang?	Mòn mỏi ở sâu trong tủ và trong đáy ngăn kéo là những bộ trang phục không còn vừa nữa, những món đồ đã lỗi mốt, hay thậm chí là những bộ đồ mà bạn chưa bao giờ mặc. Người phụ nữ xây nên đế chế công nghệ điện toán TQ Đập Tam Hiệp, dự án kỳ vĩ đầy tham vọng của TQ Dùng internet không sạch sẽ như bạn nghĩ Trên thực tế, theo nghiên cứu do nhà xã hội học Sophie Woodward thuộc Đại học Manchester tiến hành, trung bình 12% số quần áo trong tủ của phụ nữ mà bà nghiên cứu có thể được coi là 'quần áo chết'. Nếu tàn nhẫn, bạn có thể sẽ nhét đầy vào một hoặc hai túi rác những món đồ mà bạn không còn muốn hoặc cần nữa. Nhưng sau đó thì sao? Lãng phí tài nguyên Khoảng 85% đồ dệt may bị vứt bỏ ở Mỹ - tức khoảng 13 triệu tấn trong năm 2017 - số đồ này hoặc bị đưa đến bãi rác hoặc bị đốt. Ước tính một người Mỹ trung bình sẽ vứt bỏ khoảng 37kg quần áo mỗi năm. Trên toàn cầu, ước tính mỗi năm con người thải ra 92 triệu tấn rác hàng dệt, và mỗi giây một lượng quần áo tương đương một xe tải đầy được đưa tới bãi rác. Đến năm 2030, toàn thể nhân loại dự kiến sẽ thải loại hơn 134 triệu tấn hàng dệt may mỗi năm. "Hệ thống thời trang hiện tại sử dụng lượng lớn tài nguyên không tái tạo, bao gồm dầu mỏ, vốn được chiết xuất để sản xuất quần áo mà thường chỉ được dùng trong thời gian ngắn, rồi sau thời gian này các nguyên vật liệu đó bị đem đến chủ yếu là bãi rác hoặc bị đem đốt," Chetna Prajapati, người nghiên cứu các cách thức sản xuất hàng dệt bền vững ở Đại học Loughborough, Anh, nói. "Hệ thống này gây áp lực lên các nguồn tài nguyên quý giá như nước, gây ô nhiễm môi trường và làm suy thoái hệ sinh thái, bên cạnh việc gây ra các tác động xã hội trên quy mô toàn cầu." Bắc Cực tan băng khiến nhiều virus cổ đại chết chóc thoát ra Mẹo thở chậm để tránh được nhiều bệnh tật Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống Có nhiều lý do để ta tìm kiếm các giải pháp thay thế cho việc nhồi nhét quần áo vào thùng rác - trên toàn cầu ngành công nghiệp thời trang tạo ra 10% lượng khí thải nhà kính, trong đó chỉ riêng sản xuất dệt may ước tính thải ra 1,2 tỷ tấn khí nhà kính vào khí quyển mỗi năm. Một khối lượng nước lớn cũng được dùng để sản xuất quần áo chúng ta mặc và ngành công nghiệp thời trang chiếm đến 20% lượng nước thải toàn cầu. Đồng thời chúng ta đang mua nhiều quần áo hơn bao giờ hết - mỗi người tiêu dùng trung bình mua quần áo nhiều hơn 60% so với 15 năm trước đây. Mỗi phút ở Anh có hơn hai tấn quần áo được tiêu thụ, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác ở châu Âu. Trên toàn cầu, khoảng 56 triệu tấn quần áo được bán ra mỗi năm và con số này dự kiến sẽ tăng lên 93 triệu tấn vào năm 2030 và 160 triệu tấn vào năm 2050. Tái chế ít Trong khi hầu hết quần áo được giữ kỹ sẽ để được trong nhiều năm, thời trang thay đổi có nghĩa là vòng đời quần áo bị rút ngắn một cách nhân tạo do người tiêu dùng thay đổi thị hiếu. Các số liệu trong ngành cho thấy quần áo hiện đại có vòng đời từ 2 đến10 năm - với đồ lót và áo phông chỉ giữ từ một đến hai năm, trong khi complet và áo khoác có vòng đời từ khoảng bốn đến sáu năm. Liệu việc tái chế quần áo của chúng ta có giúp giảm bớt cái giá mà việc nghiện thời trang của chúng ta gây ra với môi trường hay không? Hiện tại chỉ có 13,6% quần áo và giày dép bị vứt bỏ ở Mỹ được tái chế - trong khi một người Mỹ trung bình vứt đi 37kg quần áo mỗi năm. Trên toàn cầu, chỉ có 12% nguyên liệu sử dụng cho ngành may mặc cuối cùng được tái chế. So sánh với giấy, thủy tinh và chai nhựa PET - có tỷ lệ tái chế lần lượt là 66%, 27% và 29% ở Mỹ - thì rõ ràng quần áo bị tụt lại phía sau. Thật vậy, hầu hết polyester tái chế hiện đang được các thương hiệu thời trang hàng đầu sử dụng thật ra có nguồn gốc từ chai lọ chứ không phải quần áo cũ. Phần lớn vấn đề xuất phát từ việc quần áo của chúng ta được làm từ gì. Quần áo mà chúng ta mặc trên người là sự kết hợp phức tạp của vải sợi, các thành phần trang trí và phụ kiện. Chúng được làm từ hỗn hợp sợi tự nhiên, tơ nhân tạo, nhựa và kim loại. "Thí dụ, một chiếc áo thun 100% cotton có chứa nhiều thành phần khác như nhãn và chỉ may vốn thường được làm từ loại chất liệu khác như polyester," Prajapati cho biết. "Tương tự, một chiếc quần jeans điển hình được làm từ sợi cotton vốn thường pha trộn với elastane, và các thành phần khác như khóa kéo, nút và chỉ polyester. và quần được nhuộm bằng nhiều loại thuốc nhuộm." 'Khó phân tách' Điều này khiến cho khó mà phân tách chúng ra để tái chế một cách hiệu quả. Phân loại thủ công hàng dệt ra các loại sợi và các loại vật liệu khác nhau rất mất công, chậm và đòi hỏi nhân công lành nghề. Việc sử dụng ngày càng nhiều hỗn hợp vải hiện đại trong quần áo cũng khiến khó mà làm việc này dựa vào máy móc, mặc dù các nhà nghiên cứu châu Âu đã phát triển các kỹ thuật sử dụng máy ảnh siêu nhạy - có thể bắt được ánh sáng ngoài giới hạn thị giác của con người - để có thể nhận dạng tốt hơn các loại vải khác nhau. Một khi đã được phân loại, thuốc nhuộm đã dùng để nhuộm vải cần phải được tẩy ra để sợi vải có thể tái sử dụng được. Tuy nhiên, hiện tại rất ít quần áo được đem đi tái chế thực sự trở thành quần áo mới - quá trình được gọi là tái chế 'từ vật liệu đến vật liệu'. Ví dụ, áo len dài tay chui đầu cũ có thể biến thành thảm, len cashmere có thể được tái chế thành complet. Nhưng tính đến năm 2015, chưa tới 1% quần áo đã qua sử dụng được tái chế theo cách này. Mặc dù đương nhiên có thị trường lành mạnh cho quần áo cũ được bán trên mạng, nhưng có lẽ cách xử lý quần áo cũ phổ biến nhất chỉ đơn giản là cho đi để chúng có thể được tái sử dụng thông qua các cửa hàng từ thiện. Tuy nhiên, mọi người ngày càng thấy rằng, quyên góp quần áo đang được xem như một cách để đơn thuần là đẩy vấn đề từ người này sang người khác. Tại nhà máy phân loại và tái chế quần áo Wastesaver của tổ chức phi chính phủ Oxfam, ở Batley, Yorkshire, Anh, 80 tấn quần áo cũ được đưa qua mỗi tuần. Lorraine Needham Reid, quản lý nhà máy Wastesaver của Oxfam, đã làm việc tại nhà máy này trong hơn 10 năm. Tuy nhiên, trong thời gian đó, bà đã chứng kiến sự suy giảm thực sự về chất lượng quần áo được đưa đến cho họ, nhất là đối với các vật liệu được dùng để làm những thứ quần áo đó. Đem chất cotton-polyester trộn với enzyme từ nấm có thể giúp ta tách riêng và lấy lại được phần vải sợi để tái sử dụng Ngày nay, hầu hết những gì được đưa đến Wastesaver sẽ có kết cục là không bao giờ được mặc lại. Hơn một phần ba - 35% số quần áo - được đưa tới các đối tác của Oxfam tại Senegal để được bán lại. Khoảng từ 1-3% được đưa trở lại các cửa hàng Oxfam trên khắp nước Anh để được bán lại. Phần lớn còn lại được gửi đi tái chế một cách nào đó, nhưng khoảng sáu tấn quần áo có chất lượng kém đến mức chúng là chỉ cần xé chúng ra để sử dụng làm giẻ lau công nghiệp hoặc làm chất liệu nhồi nệm hay ghế xe hơi. Có công nghệ tái chế sợi, nhưng chúng chỉ được sử dụng ở quy mô nhỏ. Nhìn chung, các kỹ thuật có thể chia ra thành tái chế cơ học và tái chế hóa học. Dùng enzyme "Hỗn hợp vải thích hợp nhất để tái chế sợi cơ học mà khi đó các sợi vải được xé tưa và kéo ra để thành vải sợi ngắn hơn," Prajapati nói. Chiều dài sợi ngắn hơn làm ra các loại vải có chất lượng và độ bền thấp hơn, do đó, sản phẩm của quá trình tái chế này không thể sử dụng cho quần áo. Thay vào đó, chúng có xu hướng được chuyển xuống các sản phẩm bậc thấp hơn như làm ra các vật liệu sợi composite khác như cách nhiệt hoặc thảm sử dụng trong ngành xây dựng. Một số nhà nghiên cứu đã tìm ra cách cách âm tiếng ồn từ sợi của quần áo cũ. Quy trình tái chế hóa học với số lượng lớn một loại sợi vải, chẳng hạn như polyester và nylon, đã đi vào guồng, Prajapati nói. "Tuy nhiên, chúng gồm nhiều quy trình và hóa chất bổ sung, khiến cho việc tái chế và sản phẩm sợi hoặc vải làm ra rất tốn kém," bà cho biết. Đã có thành công ở quy mô nhỏ để phân tách hiệu quả các hỗn hợp vải tự nhiên và tổng hợp và thu được cả hai loại sợi, mà không làm mất loại sợi nào trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, việc nhân rộng công nghệ này lên quy mô công nghiệp vẫn là một thách thức. Một nhóm các nhà nghiên cứu do Carol Lin, một kỹ sư hóa học tại Đại học City University of Hong Kong dẫn đầu, đã phát triển một kỹ thuật để tái chế các loại vải từ hỗn hợp cotton và polyester bằng cách để nấm xử lý chúng. Thuốc nhuộm đã dùng để nhuộm vải cần phải được tẩy sạch để sợi vải có thể tái sử dụng được Nấm Aspergillus niger - vốn thường tạo thành mốc đen trên nho - tạo ra một loại enzyme có thể phân hủy cotton thành glucose, và glucose này sau đó có thể chuyển thành xi-rô. Các sợi polyester tinh chất còn lại sau đó có thể được tái sử dụng để làm quần áo mới, họ cho biết. Hỗn hợp polyester-cotton hiện là một trong những loại vải phổ biến nhất dùng cho quần áo rẻ tiền, thường được dùng làm áo phông, áo sơ mi và thậm chí là quần jean. Kể từ đó, Lin và nhóm nghiên cứu của bà đã hoàn thiện quy trình để nó có thể được áp dụng ở quy mô lớn hơn bằng cách sử dụng các enzyme cellulose được sản xuất công nghiệp. Họ đã làm việc với hãng bán lẻ thời trang H&M để xem xét quy trình tái chế này có thể có tác động như thế nào đến đồ dệt may thải loại. Nguyên liệu sinh học Các nhà nghiên cứu Áo cũng đã phát triển các kỹ thuật sử dụng enzyme cho phép họ biến đồ len cũ thành một chất liệu có thể được sử dụng làm nhựa hoặc chất kết dính. Nhưng nếu chúng ta có bao giờ mong muốn làm cho quần áo trở nên bền vững, thì chúng ta cần phải có những thay đổi cơ bản hơn cho ngành công nghiệp dệt may. Vải, sợi và hàng may mặc sẽ cần được thiết kế bằng những cách để chúng dễ dàng được phục hồi và tái chế hơn. "Mục đích tái chế cần phải được tích hợp vào hệ thống sản xuất hiện tại để làm cho nó trở nên tuần hoàn hơn," Prajapati nói. "Do đó, cách chúng ta thiết kế quần áo cần phải thay đổi, nó cần tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc tái chế." Có một lựa chọn, đó là tạo ra các loại vật liệu hoàn toàn mới từ các nguồn khác nha, là các nguồn không gây tác động tương tự lên môi trường hoặc có thể tái chế dễ dàng hơn. Một số nhà khoa học thậm chí còn xem xét biến các dạng chất thải khác - chẳng từ sữa quá hạn - thành quần áo. Khi sữa bị chua, nó sẽ tách thành váng sữa ở dưới đáy và mảng protein ở trên. Khi lấy váng sữa ra, bạn chỉ còn lại một loại phó mát tươi. "Loại phó mát tươi này được đưa vào một cỗ máy hoạt động như như máy làm mì sợi," Anke Domaske, người sáng lập QMilk, công ty đang phát triển các loại sợi phân hủy sinh học mới ở Hemmingen, Đức, cho biết. "Hòa với nước, nó tạo ra một loại bột nhào. Sản phẩm cuối cùng là bộ nhả tơ có lỗ nhỏ đến mức nó không phải là sợi mì mà là một loại sợi mỏng hơn tóc." Công ty sau đó đã quay sợi này thành sợi vải mà họ nói có kết cấu như lụa. Loại sợi vải này sau đó có thể được sử dụng để làm áo nịt hoặc dệt thành vải, hoặc các mặt hàng dệt khác như nỉ. Điều quan trọng là một khi người ta không còn còn muốn mặc quần áo may hoàn toàn bằng sợi QMilk nữa, họ có thể đơn giản là để nó tự hoại ở nhà, Domaske nói. QMilk không phải là công ty duy nhất tạo ra vải vóc từ các nguồn khác thường. Hứa hẹn từ tảo Sau nhiều năm làm việc cho một công ty thiết kế Đức, từ hậu trường Renana Krebs đã thấy ngành công nghiệp dệt và may tiêu cực với môi trường như thế nào. Bà quyết tâm sẽ làm điều gì đó để giải quyết vấn đề này và vào năm 2016, bà cho ra đời Algalife, công ty sản xuất sợi và thuốc nhuộm từ tảo. Tảo đã được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp thẩm mỹ, trong một số loại thực phẩm và được dùng làm nhiên liệu sinh học. "Sau khi tìm hiểu về tất cả các ngành đó và những lợi ích chúng ta có được từ tảo, chúng tôi hỏi 'tại sao không làm tương tự cho hàng dệt may?'," Krebs nói. Một lợi ích là tảo được thu hoạch trong hệ thống khép kín, có nghĩa là không hề sử dụng tí nước ngọt nào trong quá trình này. Tất cả những gì tảo cần để lớn là nước và nắng. Bằng cách chiết xuất các sắc tố tự nhiên từ các loại tảo khác nhau, Krebs và nhóm nghiên cứu của bà có thể kết hợp chúng với các enzyme và các chất cố định - giúp sắc tố bám vào vải - từ các nguồn tổng hợp và tự nhiên, bao gồm cả gỗ sồi, vỏ lựu và lá kim cây bách xù (juniper). Các thương hiệu lớn trong ngành công nghiệp thời trang cũng đang chú ý tới nhu cầu sử dụng nguyên liệu bền vững. Các công ty như Adidas gần đây tung ra một loạt mẫu giày thể thao được làm từ nhựa thu thập từ đại dương . Hãng bán lẻ thời trang Zara cũng tuyên bố trong năm 2019 rằng đến năm 2025, hãng sẽ chỉ sử dụng các nguyên liệu bền vững. "Sử dụng vật liệu tái chế, thay vì nguyên gốc, sẽ đem đến cơ hội giảm đáng kể các tài nguyên không tái tạo và các tác động tiêu cực của ngành, như phát thải CO2, sử dụng nước và hóa chất," Prajapati cho biết. Tuy nhiên, một số người nghi ngờ về cam kết của một số thương hiệu lớn trên thế giới về việc sử dụng nguyên liệu bền vững, và cáo buộc các hãng làm lãng phí tài nguyên xanh, điều mà các công ty bác bỏ. Zara là một trong những nhà sáng chế đầu tiên của hệ thống thời trang tiêu dùng mà chúng ta rất quen thuộc ngày nay, Clare Press, tổng biên tập tạp chí Vogue của Úc và là tác giả của cuốn sách Khủng hoảng Nơi Tủ Quần áo (Wardrobe Crisis), nói. "Không cần phải giả vờ rằng mọi người tới mua hàng của Zara là do danh tiếng nhiều đời của thương hiệu này," bà nói. "Trong 20 năm qua, hệ thống thời trang đã thay đổi hoàn toàn, không còn là thời trang theo kiểu theo mùa nữa mà là hướng tới việc tận hưởng ngay lập tức. Việc phải chờ đợi sáu tháng với các tín đồ thời trang thế hệ mới nghe thật là điên rồ trong thời đại Instagram và trong trào lưu 'nhìn thấy là mua luôn' lúc này." Vì vậy, mặc dù tái chế và vải vóc bền vững hơn sẽ là một phần quan trọng trong giải pháp, người tiêu dùng cũng cần thay đổi hành vi của mình nếu chúng ta hy vọng giảm bớt tác động ngành công nghiệp thời trang đang gây ra cho hành tinh chúng ta. "Chúng ta cần phải chậm lại, dành chút thời gian để kết nối lại với quần áo của chúng ta và một lần nữa trân trọng chúng," Press khuyên. "Hãy nhớ rằng cho dù bạn mặc bất cứ thứ gì, đều phải tốn hao cả vật chất và sự sáng tạo để làm ra chúng." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng các đợt bắn phá Gaza kéo dài 9 ngày của Israel đã "khiến Hamas thụt lùi trong nhiều năm".	Israel-Gaza: Thủ tướng Netanyahu nói 'Hamas bị đẩy lùi nhiều năm'	Hai công nhân nông trại người nước ngoài bị tên lửa của dân quân Palestine bắn vào miền nam Israel hôm thứ Ba làm cho thiệt mạng. Hàng chục năm xung đột Israel-Gaza: Những điều cần biết Israel-Gaza: Phân tích góc độ pháp lý trong chiến tranh Lịch sử Hamas: Nhóm chiến binh Palestine cai trị Gaza Israel tiếp tục không kích vào Gaza. Tại Bờ Tây, ít nhất 3 người Palestine bị cảnh sát Israel giết chết trong các cuộc biểu tình gần Ramallah. Các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt bạo lực đã không thành công. Pháp đệ trình một dự thảo nghị quyết lên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, phối hợp với Ai Cập và Jordan, kêu gọi ngừng bắn. Trước đó, hôm thứ Ba, Israel mở cửa khẩu vào Gaza trong thời gian ngắn, cho phép một đoàn xe viện trợ đi vào. Tuy nhiên, cửa khẩu này một lần nữa bị đóng lại sau khi bị Palestine nã đạn súng cối và rocket. Ông Netanyahu nói gì? Ông Netanyahu nói Hamas, nhóm chiến binh Palestine đang điều hành Gaza, đã bị giáng một "đòn bất ngờ" và các cuộc tấn công này sẽ "tiếp tục trong khoảng thời gian cần thiết để khôi phục sự an bình" cho tất cả công dân Israel. Theo Bộ Y tế, ít nhất 215 người, gồm gần 100 phụ nữ và trẻ em, đã thiệt mạng ở Gaza cho đến nay. Tại Israel, 12 người, trong đó có hai trẻ em, đã thiệt mạng. Hôm thứ Ba, Israel cho biết ít nhất 150 chiến binh nằm trong số những người bị giết ở Gaza. Hamas không đưa ra con số thương vong cho binh lính của họ. Israel ước tính rằng khi bắt đầu xung đột, hai phe chiến binh Palestine có một kho vũ khí khoảng 12.000 quả rocket hoặc súng cối ở Gaza. Tính đến 15 giờ GMT hôm thứ Ba, các chiến binh đã bắn khoảng 3.300 quả rocket vào Israel, trong đó có 450 đến 500 quả rơi giữa chừng, gây thương vong ở Gaza, một phát ngôn viên quân đội Israel cho biết. Điều gì xảy ra ở Bờ Tây? Nhiều người Palestine ở Bờ Tây và Đông Jerusalem bị chiếm đóng đã tham gia một cuộc tổng đình công để phản đối việc Israel ném bom Gaza. Các khu vực bên trong Israel với đa số là người Ả Rập Israel, chẳng hạn như Haifa, cũng đình công. Các dịch vụ công cộng, trường học và nhiều cơ sở kinh doanh bị đóng cửa. Đã có những cuộc đụng độ ở một số địa điểm. Tại thị trấn Ramallah, Bờ Tây, cảnh sát Israel nói họ bị bắn trong một "cuộc bạo động" và đã bắn trả. Bộ Y tế cho hay 3 người Palestine trong khu vực thiệt mạng. Quân đội Israel nói một người Palestine khác thiệt mạng sau khi tìm cách tấn công các binh sĩ ở Hebron. Cũng có những cuộc ẩu đả tại Cổng Damascus ở Jerusalem, nơi quân đội Israel thực hiện nhiều vụ bắt giữ. Điều gì xảy ra ở cửa khẩu? Trước đó, hôm thứ Ba, Israel đã mở cửa khẩu Kerem Shalom để cho phép viện trợ vào Gaza. Liên Hiệp Quốc hoan nghênh quyết định này nhưng cũng kêu gọi Israel mở cửa khẩu chính Erez để các nhân viên nhân đạo cũng như tiếp tế có thể vào được. ‘Không kích ở Gaza là thảm khốc’ - MSF Tuy nhiên, khi đoàn xe cứu trợ tiến vào Gaza, chiến binh Palestine đã bắn súng cối vào khu vực này. Hai người Thái đang làm việc tại một trang trại cách biên giới 14km thiệt mạng. Do đó, Israel đã đóng cửa khẩu một lần nữa. Quân đội cho biết một binh sĩ Israel ở gần Erez bị thương nhẹ. Trong khi đó, tại ngã ba Rafah với Ai Cập, lối vào Gaza duy nhất không do Israel kiểm soát, một đoàn xe riêng biệt gồm 15 xe tải chở nhiên liệu và 18 xe chở thực phẩm và thuốc men đã tiến vào lãnh thổ. Cơ quan nhân đạo Liên Hiệp Quốc Ocha cho biết 52.000 người ở Gaza đã phải di dời, trong đó 47.000 người phải chạy đến các trường học của Liên Hiệp Quốc. Bế tắc ngoại giao Trong một tuyên bố, Pháp cho biết dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an được biên soạn trong cuộc họp video với nhà lãnh đạo Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi và Vua Abdullah II của Jordan. Mỹ đã ngăn chặn các nỗ lực trước đây nhằm đưa ra một tuyên bố chung của Hội đồng Bảo an kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức. Mỹ, EU và các cường quốc khác kêu gọi chấm dứt xung đột. Ai Cập đang tìm cách làm trung gian giữa Israel và Hamas. Tuy nhiên, Israel nói họ sẽ tiếp tục cuộc tấn công hiện nay, với nỗ lực tiêu diệt khả năng của Hamas và tổ chức Thánh chiến Hồi giáo. Trong khi đó, Mỹ cáo buộc Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan có bình luận "bài Do Thái" về Israel. Ông Erdogan cáo buộc Israel "khủng bố" người Palestine và gần đây nói: "Đó là bản chất của họ". Sau đó, ông gọi Israel là "những kẻ sát nhân" và sử dụng thuật ngữ được nhiều người coi là cổ xúy cho các định kiến bài Do Thái. "Hoa Kỳ lên án mạnh mẽ những bình luận bài Do Thái gần đây của Tổng thống Erdogan liên quan đến người Do Thái và thấy đó là những bình luận đáng trách", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ned Price nói trong một tuyên bố. Ông Ned Price nói: "Chúng tôi kêu gọi Tổng thống Erdogan và các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ khác kiềm chế những nhận xét mang tính kích động, có thể kích động thêm bạo lực. Điều gì gây ra xung đột? Cuộc giao tranh giữa Israel và Hamas bùng phát sau nhiều ngày xung đột leo thang giữa người Palestine và cảnh sát Israel tại một khu phức hợp trên đỉnh đồi thánh ở Đông Jerusalem. Địa điểm này được tôn kính bởi cả người Hồi giáo, những người gọi nó là Haram al-Sharif (Thánh địa cao quý) và người Do Thái, những người gọi nó là Temple Mount. Hamas yêu cầu Israel rút lực lượng cảnh sát khỏi nơi đây và khỏi quận Sheikh Jarrah nơi nhiều người Ả Rập sinh sống quanh đó, nơi các gia đình Palestine phải đối mặt với việc bị trục xuất bởi những người Do Thái định cư ở đây. Hamas đã phóng tên lửa khi tối hậu thư của họ không được chấp nhận. Sự tức giận của người Palestine đã bùng phát sau nhiều tuần căng thẳng gia tăng ở Đông Jerusalem, bùng phát bởi một loạt các cuộc đối đầu với cảnh sát kể từ khi bắt đầu tháng lễ Ramadan vào giữa tháng Tư. Sự giận giữ càng tăng lên khi các gia đình Palestine bị đe dọa bị đuổi ra khỏi nhà ở Đông Jerusalem bởi những người định cư Do Thái, và lễ kỷ niệm hàng năm của Israel về việc chiếm Đông Jerusalem trong cuộc chiến tranh Trung Đông năm 1967, được gọi là Ngày Jerusalem. Số phận của thành phố, với ý nghĩa tôn giáo và quốc gia sâu sắc đối với cả hai bên, là cốt lõi của cuộc xung đột Israel-Palestine kéo dài nhiều thập kỷ. Trên thực tế, Israel đã sáp nhập Đông Jerusalem vào năm 1980 và coi toàn bộ thành phố là thủ đô của mình, mặc dù điều này không được đại đa số các quốc gia khác công nhận. Người Palestine tuyên bố nửa phía đông của Jerusalem là thủ đô quốc gia mình.
Sau bài tư liệu về mối quan hệ lịch sử giữa Campuchia và Việt Nam, một số độc giả trang web đài BBC bày tỏ ý muốn tiếp cận thêm với các nguồn tham khảo liên quan lịch sử Việt Nam và khu vực.	Sự hình thành cơ cấu chính trị Đại Việt	Tiếp tục quá trình giới thiệu, tạp chí Văn hóa tuần này đọc một bài viết khái quát về sự hình thành cơ cấu và tư tưởng chính trị của người Việt bắt đầu từ thời Lý. Bộ hai quyển “The Cambridge History of Southeast Asia”, do đại học Cambridge xuất bản năm 1992, có bao gồm bài viết của Keith Taylor, giáo sư môn lịch sử Việt Nam ở ĐH Cornell, Hoa Kỳ. Bài này nhan đề “The Early Kingdoms” (Các vương quốc thời kì đầu), nằm trong chương Ba của tập sách. Bài viết khái quát sự hình thành các vương quốc Chămpa, Angkor, Pagan, Ayutthaya, Srivijaya, Majapahit và Việt Nam. Sự đáng chú ý trong tiểu luận của Keith Taylor không nằm ở các chi tiết niên đại hay các trận đánh (vốn chỉ được nói lướt qua), mà ở các nhận định về sự biến đổi trong cơ cấu chính trị cũng như nhận thức của người Việt về cách thức trị quốc. Những ghi chép lịch sử về Đông Nam Á bắt đầu với sự xuất hiện của những người lính và quan lại Trung Quốc dọc đường biển Nam Trung Hoa vào khoảng cuối thế kỷ thứ ba trước Công nguyên. Khu vực mà các viên chức Trung Hoa có nhiệm vụ ghi chép tư liệu chạm trán trực tiếp nhiều nhất nằm ở đồng bằng sông Hồng, ở nơi ngày nay là miền bắc Việt Nam. Các đoàn quân nhà Hán chinh phục khu vực này vào thế kỷ thứ nhất và, đến cuối thế kỷ thứ ba, các cố gắng của những người điều hành biên giới Trung Quốc và các đại tộc địa phương đã tạo ra một thực thể cấp tỉnh tương đối ổn định, nhạy cảm trước quyền lợi đế quốc Trung Quốc đồng thời đại diện cho một hệ thống quyền lực địa phương có khả năng giành thế chủ động đại diện cho các quyền lợi của chính nó khi đế chế Trung Hoa rơi vào thế yếu hoặc đang trong quá trình chuyển tiếp. Ban đầuTrong thế kỷ thứ sáu, các lãnh đạo địa phương chống lại sự chiếm đóng của các triều đại Trung Quốc suy thoái, nhưng đến đầu thế kỷ thứ bảy họ không có sự chống đỡ hiệu quả nào trước sự hiện diện của các nhà Tùy và Đường. Trong hai thế kỷ bảy và tám, các quan nhà Đường thành lập An Nam Đô hộ phủ ở miền Bắc Việt Nam. Đô hộ phủ là một dạng khu vực có tổ chức ở vùng biên giới tạo ra cho các khu vực chiến lược xa xôi mà cư dân là những người không phải dân Trung Quốc. Việc thiết lập An Nam Đô hộ phủ đi kèm với việc thâu thập, sát nhập giai cấp thống trị địa phương vào hệ thống phân tầng quan chức của đế chế. Chừng nào thế lực nhà Đường còn mạnh, khu vực này vẫn tương đối bình yên. Nhưng cuối thế kỷ tám và thế kỷ chín là giai đoạn bất ổn chính trị, với những thế lực địa phương tranh giành quyền lãnh đạo với tư cách là người ủng hộ hoặc chống đối chế độ nhà Đường mà ngày càng trở nên yếu kém; đến cuối thế kỷ Chín, triều đình Trung Quốc đã suy giảm ảnh hưởng đến mức chỉ còn đưa quân tiến vào khu vực với mục đích duy trì sự toàn vẹn biên giới mà thôi. Một sự phát triển quan trọng trong giai đoạn nhà Đường là việc địa điểm mà ngày nay là Hà Nội trở thành trung tâm chính trị của các vùng đất của người Việt. Trước đó, những trung tâm chính trị đầu tiên tại đồng bằng sông Hồng mà ta còn biết đến nằm dọc rìa tây bắc và phía bắc của đồng bằng; đến thế kỷ thứ Bảy, việc định cư ở đồng bằng đã đạt tới mức Hà Nội trở thành trung tâm quyền lực. Trong thế kỷ Mười, sau sự sụp đổ của nhà Đường, các cố gắng của những người thuộc lớp cai trị ở Việt Nam muốn thành lập chế độ quân chủ đã thất bại, mặc dù có chiến thắng trước đoàn quân Nam Hán năm 939. Đến thập niên 960, đội quân nông dân do Đinh Bộ Lĩnh lãnh đạo, từ đại bản doanh ở Hoa Lư, áp đặt một trật tự tương đối tại khu vực. Các vị vua người Việt trị vì tại Hoa Lưu từ thập niên 960 đến 1009 khẳng định sự lãnh đạo đối với các địa phương có người Việt và giành được sự công nhận của Trung Quốc đối với uy quyền khu vực của họ. Hai thành tựu này là những điều kiện căn bản để thành lập một thực thể chính trị của người Việt, tuy vậy, chúng chưa đủ, và sự lãnh đạo của Hoa Lư chỉ là chuyển tiếp. Trong thập niên 960, Đinh Bộ Lĩnh giành uy thế quân sự tại miền Bắc Việt Nam, đè bẹp tham vọng của nhiều đối thủ; năm 980-1, Lê Hoàn đánh bại đội quân viễn chinh nhà Tống, và vì thế giành được sự công nhận của Trung Quốc như một chư hầu. Tuy vậy tất cả chủ yếu là các thành tựu quân sự. Chính các nhà sư Phật giáo, phục vụ các chiến binh Hoa Lư, đã biến các thành tựu quân sự này thành những thành tựu ngoại giao lâu dài. Các nhà sư hiểu rằng thành tựu của Hoa Lư là bấp bênh bởi vì các vị vua Hoa Lư cai trị chủ yếu qua sự đe dọa dùng bạo lực, và cứ mỗi vị vua qua đời lại kéo theo một cuộc chiến giành ngôi. Các nhà sư trở nên không thể thiếu với tư cách là những người có học có thể giao tiếp với Trung Quốc và là người huy động lao động, của cải, và dư luận có lợi tại các khu vực đông dân nhất ở đồng bằng sông Hồng. Họ thấy thành tích quân sự của Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn sẽ không kéo dài nếu thiếu các thành tựu tương ứng trong tổ chức chính trị và phát triển văn hóa. Họ cũng thấy loại quyền lực ở Hoa Lư, hạn chế bởi tâm tính hiếu chiến, sẽ không thể đạt đến các mục tiêu này. Sử dụng khả năng thuyết phục, đưa các đồ đệ vào những vị trí quan trọng, và định hình dư luận, các vị sư cuối cùng đã thành công trong việc chuyển giao quyền lực tương đối êm ả sang cho một phe cánh mà có lẽ hoặc đã liên minh với các lãnh đạo Phật giáo hoặc đơn thuần là một cánh thế tục của Phật giáo. Lý Công Uẩn sinh năm 974; được các vị sư nuôi dạy, ông có tiếng là một Phật tử sùng đạo, và là một người lính. Khi một vị vua mất lòng người qua đời ở Hoa Lư năm 1009, ông đang là chỉ huy cấm vệ quân. Được người bảo trợ, sư Vạn Hạnh, khuyên và giúp sức, cộng sự hỗ trợ của tầng lớp lãnh đạo Phật giáo, ông được đưa lên làm vua và vào năm 1010, chuyển thủ đô về nơi từng là trung tâm hành chính dưới thời Đường, đổi tên địa điểm là Thăng Long, vây quanh là các chùa chiền và đồng lúa của đồng bằng sông Hồng. Trong 19 năm trị vì (1009-28), Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) dường như ấp ủ ba mối quan tâm. Trong những năm đầu, ông xây thủ đô, tổ chức hệ thống thuế, và dẫn quân hướng về biên giới phía bắc và nam, dập tắt các phe phản loạn và người vùng núi. Sau khi đã thiết lập quan hệ phù hợp với các quyền lực trên mặt đất, ông tỏ ra quan tâm việc thiết lập quan hệ với các quyền lực siêu nhiên. Ông bảo trợ cho đạo Phật và các tục thờ địa phương, và như thế đã nuôi dưỡng nền tảng văn hóa cho sự cai trị của mình. Trong những năm cuối đời, ông có vẻ rút khỏi việc triều chính để tu tâm và chuẩn bị cho ngày qua đời. Ông giao quyền lực cho những người con có tài, đặc biệt là thái tử Lý Phật Mã. Có nhiều bằng chứng cho thấy Lý Công Uẩn quan tâm ý niệm phục hồi quan hệ hòa hợp giữa người cai trị với con dân, và giữa người cai trị với quyền lực siêu nhiên. Ông chỉ trích các vị vua Hoa Lư đã bỏ qua “ý trời”, “làm khổ nhân dân”. Ông ưa thích thời đại vàng son của nhà Thương-Chu khi nhà vua vâng ý trời và ý dân, và ông quyết tái lập sự hòa hợp đó dưới triều đại mình. Ông được nhớ đến như một người vừa quan tâm tôn giáo lại vừa xót thương nhân dân. Ông liên tục bỏ qua các khoản nợ thuế hoặc miễn thuế. Các nhà viết sử Việt Nam nhớ đến ông như người đã “đem hạnh phúc nhân dân” và “có viễn kiến cho một triều đại lâu dài”. Mặc dù ông hăng hái tiến quân dọc các đường biên giới, đánh dẹp “phản loạn” và thành lập quan hệ cống nạp, ông có vẻ đã dung thứ cho các đặc quyền của các phe nhóm địa phương miễn là họ trung thành. Điều này chắc chắn là một cải thiện ‘hạnh phúc’ cho những phe nhóm địa phương khi so với chính thể cứng rắn Hoa Lư. Có vẻ Lý Công Uẩn không phải là một cá tính thật mạnh mẽ, và ông chịu nhiều ảnh hưởng của người thấy Vạn Hạnh, người qua đời trước ông chỉ ba năm. Tuy vậy, ông thực thi vai trò được giao của mình với tài năng rõ rệt, và vị trí của ông trong lịch sử cũng tăng cùng với bước tiến của triều đại mà ông sáng lập. Lý Phật MãLý Phật Mã (Lý Thái Tông, trị vì 1028-54) sinh năm 1000 và đã được chuẩn bị cẩn thận để lên làm vua. Nhiều điềm báo được gán cho lúc ông sinh ra và trưởng thành, để nói ông có một định mệnh của riêng mình chứ không đơn thuần là người kế vị cha. Thành tựu của ông là tạo ra các định chế cho triều Lý, và ông được xem là vị vua vĩ đại nhất của triều Lý cũng như là một trong những vị vua giỏi nhất trong lịch sử Việt Nam. Nghiên cứu 26 năm cai trị của ông cũng có thể xem là nghiên cứu về tiến trình phát triển của một bộ óc thông minh, phức tạp. Hơn bất kì vị vua nào khác của Việt Nam thời kì đầu lịch sử, Lý Phật Mã được các nguồn sử liệu thể hiện như một nhân cách sống động tranh luận với các cố vấn, và quan hệ giữa họ là một quan hệ khuyế́n khích lẫn nhau. Nếu Lý Công Uẩn chỉ sử dụng một niên hiệu trong những năm trị vì, Lý Phật Mã sử dụng sáu niên hiệu, mỗi cái thể hiện một giai đoạn trong sự phát triển tri thức của ông và một phong cách lãnh đạo tương ứng. Trong năm năm cai trị đầu tiên, Phật Mã tương đối phụ thuộc vào các cận thần có từ thời cha mình. Ông chứng kiến họ dập tắt cuộc nổi loạn của hai người anh muốn tranh ngôi, và dẫn đầu đoàn quân chống lại người anh phản loạn thứ ba tại Hoa Lư. Sau khi việc nối nghiệp đã chắc chắn, ông giám sát việc bổ nhiệm quan chức, tái tổ chức lực lượng cấm vệ quân, và cải tổ lực lượng sư sãi – đây là ba trong số bốn cột trụ chính tại thủ đô, cột trụ thứ tư là vai trò của các phụ nữ trong cung. Bên cạnh việc tham gia các lễ lạt phải có của một vị vua, ông còn dẫn quân bình định biên giới phía nam và bắc. Ông tỏ ra mình có khả năng, nhưng không thể hiện rõ cá tính của riêng mình. Năm 1034, ông đổi niên hiệu và trong năm năm kế tiếp, thể hiện một phong cách cai trị đậm màu cá nhân mà đôi khi làm kinh ngạc và xúc phạm các cận thần. Ông sai các quan khi tâu việc trước mặt vua thì gọi vua bằng danh xưng tâng bốc hơn. Ông bỏ qua quy tắc và đưa một người thiếp lên làm hoàng hậu, vì vậy khơi nên một cuộc làm loạn mà bị ông dập tắt. Ông tổ chức lại việc quản lý vùng biên giới và xây thuyền vượt biển. Ông bỏ qua lời can gián của các quan mà tự mình cầm cày cày ruộng làm gương cho thiên hạ. Năm 1039, khi bày tôi khuyên ông đổi niên hiệu là Càn Phù Hữu Đạo, ông tranh luận gay gắt với họ và chỉ khi họ đã nài ép, ông mới nhượng bộ mà nghe theo. Trong những năm này, Phật Mã thường đi trước các cận thần, và không chịu thụ động chấp nhận lời khuyên của họ. Cuộc tranh luận năm 1039 xoay quanh việc một chế độ tốt thì là kết quả của phẩm chất lãnh đạo cá nhân hay của sự tuân theo các quy tắc định sẵn. Phật Mã nhấn mạnh một triều đình tốt phụ thuộc nỗ lực của riêng ông với tư cách quân vương. Còn các cận thần có vẻ muốn hàn gắn sự khập khiễng giữa phong thái lãnh đạo sôi nổi của vị quân vương và bộ máy lộn xộn mà ông đang dẫn dắt. Việc họ nêu lên vấn đề thay niên hiệu là cách để thu hút sự chú ý của Phật Mã. Có vẻ Phật Mã dần hiểu ra ý này của các cận thần và tiếp sau đó là giai đoạn xây dựng thể chế, quan tâm đến luật pháp và tổ chức. Thời kì cai trị dưới niên hiệu Minh Đạo, mặc dù ngắn ngủi (1042-4), nhưng lại quan trọng bởi vì vào lúc này khả năng lãnh đạo của Phật Mã đã đi cùng với bộ khung thể chế hỗ trợ cho ông. Các định chế được lập ra đủ khả năng chịu sức nặng của một ‘bàn tay sắt’. Hoạt động chính trong thời kì Minh Đạo là sự chuẩn bị cho cuộc hành quân dài 950 kilômét bằng đường biển hướng về thành phố của vua Chàm. Cuộc chinh phục Chămpa năm 1044 này, do Phật Mã đích thân dẫn dắt, là một thành công lớn. Phật Mã trở về với nhiều chiến lợi phẩm, mở đầu một thời kì thịnh trị. Một niên hiệu mới đặt ra năm 1049, đánh dấu việc Phật Mã bắt đầu tuổi cao sức yếu và dựa nhiều hơn vào các lễ nghi nhà nước. Thời kì này chứng kiến cuộc nổi loạn của một chư hầu biên giới phía bắc và việc phát hiện âm mưu lật đổ trong triều. Những sự kiện này có vẻ khiến Phật Mã nghĩ nhiều hơn đến chuyện sinh tử và rằng, dù ông đã có thành tích gì, thì ông cũng không thể sống mãi, và cũng không tìm ra các giải pháp lâu dài giúp giải quyết vấn đề của chế độ. Ông bắt đầu tìm an ủi qua tôn giáo, xây chùa Một Cột với các khu vườn và hồ cá cầu kì. Những năm cuối cùng của ông chủ yếu thực hiện việc ban thưởng cho các quan, và vài tháng trước khi ông mất năm 1054, đã chuyển giao quyền lực cho người con Lý Nhật Tôn 31 tuổi. Lý Phật Mã đã đặt triều Lý trên một căn bản thiết chế mà sẽ tồn tại hơn một thế kỷ. Phong thái lãnh đạo cá nhân của ông biểu trưng cho sự tách biệt khỏi những hạn chế mà sự vô chính phủ và chia rẽ đã gây ra trong thế kỷ thứ Mười với sự sụp đổ nền tảng nhà Đường. Con trai ông, Lý Nhật Tôn, là vị vua Việt Nam đầu tiên thời kì sau nhà Đường được nối nghiệp trong êm ả - dấu hiệu cho thấy Phật Mã đã thiết lập một định chế vương triều vững chắc. Lý Nhật TônCác nguồn tư liệu Trung Quốc thể hiện Lý Nhật Tôn (Lý Thánh Tông, trị vì 1054-72) như vị vua Việt dám xem mình là hoàng đế, một điều đối với người Trung Quốc là sự thách thức trực tiếp với cái nhìn về thế giới của họ. Quan điểm Trung Hoa này có thể chỉ là một cách viết sử xuất phát từ cuộc chiến Hoa-Việt thập niên 1070, một công thức biện minh cho quyết định sau đó gửi quân chống Đại Việt. Nhưng ngay cả nếu quả tình là thế, thì vẫn có nhiều bằng chứng từ sử Việt Nam cho thấy Lý Nhật Tôn áp dụng nhiều nghi thức hoàng đế của Trung Quốc, từ việc nêu quốc hiệu, quần áo các quan, cho đến phẩm trật của quan lại, thành viên hoàng tộc và miếu hiệu cho các vua đi trước. Ngoài ra, trong thời cai trị của Lý Nhật Tôn đã diễn ra việc biên giới Hoa-Việt trở thành địa điểm đối đầu. Dưới thời Lý Công Uẩn, một vùng đệm với cư dân là người miền núi đã phân cách khu vực chịu sự kiểm soát của Thăng Long và khu vực nằm trong quyền hạn của nhà Tống. Lý Phật Mã mở rộng quyền kiểm soát đối với vùng đệm này thông qua hành động quân sự và tục kết hôn với các tù trưởng địa phương, khiến quyền lực của Thăng Long đối diện với tiền đồn biên giới nhà Tống. Nhà Tống bày tỏ thái độ tương đối thụ động trước việc Phật Mã loại bỏ vùng đệm này bởi vì họ quan tâm nhiều hơn đến biên giới mặt bắc của nhà Tống và không muốn khích động vùng phía nam. Nhưng một số quan chức biên giới nhà Tống có thái độ cứng rắn hơn và thảo luận hành động quân sự chống Thăng Long trong lúc bí mật rèn quân địa phương và nuôi dưỡng người tị nạn, gồm cả lính đào ngũ, từ phía biên giới với Việt Nam. Sự trái ngược giữa thái độ ôn hòa của triều Tống với chính sách bí mật của một số quan chức biên giới đã khiến Lý Nhật Tôn mở cuộc tấn công phủ đầu dọc biên giới năm 1059, nói rằng ông ghét “nhà Tống phản phúc.” Sau một năm gồm các cuộc đánh nhau qua lại, hòa đàm diễn ra và một số quan chức Tống hung hăng bị bãi nhiệm, nhà Tống chính thức chấp nhận giải thích của Thăng Long. Nhưng diễn biến mới nổ ra, khi các quan chức biên giới của Tống âm mưu cùng Chămpa để gây sức ép với Thăng Long. Tuy vậy, chính sách chính thức của nhà Tống vẫn loại bỏ hành động gây hấn tại miền nam. Kết quả trong thập niên 1060, các quan chức vùng biên giới của Tống chia rẽ: một số muốn chinh phạt, trong lúc một số khác xem hành động quân sự là thiếu khôn ngoan. Trong lúc đó, Nhật Tôn cho phép các cận thần duy trì sức ép nơi biên giới và có vẻ không nhận thức về mối nguy hiểm trong quan hệ Việt-Hoa. Tình hình biên giới bất ổn sẽ chỉ nổ ra sau khi Nhật Tôn qua đời; ông có vẻ không quan tâm nhiều đến nó vì ông dành chú ý về hướng khác. Mối quan tâm chính của Lý Nhật Tôn trong 12 năm cai trị đầu tiên là làm sao có con trai. Mãi đến năm 1066, vương phi Ỷ Lan mới hạ sinh con trai Lý Càn Đức. Đây là sự kiện quan trọng dưới triều Nhật Tôn. Trước đó, ông cứ chờ đợi, dường như bị trói chân trói tay vì nỗi sợ mình chết đi mà chưa có người nối dõi. Với việc Lý Càn Đức hạ sinh, ông như tự do, và sáu năm cuối đời của ông thể hiện dư âm của phong thái lãnh đạo mạnh mẽ của người cha. Ông quyết định lập lại cuộc chinh phục Chămpa của cha mình. Cả về mặt chiến thuật lẫn tâm lý, cuộc chiến Chămpa của Lý Nhật Tôn năm 1069 là sự lặp lại của chiến dịch của Phật Mã năm 1044. Một sự khác biệt là nếu năm 1044 vua Chàm bị hạ sát, thì năm 1069, mạng sống người này được tha. Phật Mã trước đó đang muốn thể hiện quyền lực của Thăng Long và không thể dung thứ; còn Nhật Tôn chỉ tái khẳng định uy quyền và có chỗ dung thứ cho một vị vua chiến bại. Đằng sau các cuộc viễn chinh Chămpa là cuộc tranh đua uy thế trên đường biển Nam Trung Hoa. Thăng Long nhận thức sự quan trọng của biển và việc chế ngự bờ biển miền nam. Mặc dù nông nghiệp định ra quyền lực, nhưng thương mại nuôi dưỡng nó, và biên niên sử Việt Nam ghi lại những sự giao tiếp với thương nhân thế kỷ 11 từ các vùng khác ở Đông Nam Á, đặc biệt là Java. Chămpa nằm ở vị trí ngăn trở Thăng Long tiếp cận thị trường biển miền nam và có vẻ quả thật họ muốn ngăn trở. Người Việt nhìn về biển với sự khao khát và không ngại các cuộc chinh phạt quân sự đường xa. Sự trị vì của Lý Công Uẩn, Lý Phật Mã và Lý Nhật Tôn thể hiện một thời kì đặc thù không chỉ trong sự phát triển của cơ cấu chính trị Việt Nam mà cả trong sự phát triển của đời sống văn hóa và tri thức. Bắt đầu từ thập niên 1040, phong cách lãnh đạo mang nặng tính cá nhân của họ được trợ giúp bằng một định chế vương triều sơ đẳng. Các hội thề trung thành với vua diễn ra hàng năm, và vua tổ chức các lễ sinh nhật lớn để ban thưởng cho những người quan trọng trong vương quốc. Có lẽ quan trọng không kém những đe dọa, lời thề và ban thưởng là sự phát triển của một quan niệm văn hóa Việt chung, một tiến trình mà ba vị vua đầu triều Lý đóng vai trò lớn. Các vị vua này đều quan tâm các tập tục thờ cúng và muốn đưa các vị thần linh về phục vụ dưới trướng hoàng gia và Phật giáo. Họ tạo hình ảnh về bản thân như những người tài giỏi có khả năng giao tiếp với các đấng siêu nhiên. Phẩm cách của các vị vua này được xem như yếu tố kêu gọi thàn linh mang đến thịnh trị và sức mạnh quân sự cho vương quốc. Sau nhiều thập niên chịu sự chi phối của các triều Trung Hoa, đây là lúc tự phát hiện bản thân, là lúc các truyền thống bản địa được huy đông để thành lập một truyền thống Việt Nam chung gắn với thành tựu vương triều Lý. Quá trình phát hiện các tính chất văn hóa Việt Nam thể hiện một thái độ tự tin gắn với sức mạnh quân sự mở rộng. Thời kì để hoàng gia tìm ra định nghĩa thế nào là một người Việt Nam chấm dứt vào thập niên 1070 với cuộc va chạm quân sự với Trung Quốc và việc nhận ra các giới hạn mà cuộc va chạm này áp đặt. Biên giớiKhi Lý Nhật Tôn qua đời năm 1072, tại triều đình nhà Tống xuất hiện các chính sách mới của Vương An Thạch. Ông ủng hộ các hành động cứng rắn của các quan chức vùng biên giới ở phía Tây để ngăn chặn sức mạnh của các tù trưởng vùng núi; những hành động này đã thành công. Và ông có vẻ xem biên giới Việt Nam là trường hợp tương tự, và vì thế đồng ý việc chuẩn bị tiến binh tại đây. Lý Càn Đức lên ngôi năm 1072 khi mới lên sáu. Khi người Tống đang chuẩn bị chinh phạt, chỉ huy nhà Lý, Lý Thường Kiệt, quyết định tấn công phủ đầu. Năm 1075, ông bất ngờ tấn công các tỉnh biên giới trên cả đường biển và bộ. Người Việt lúc đó cũng biết về các tranh chấp đang nổ ra nơi triều Tống, và đã để lại các biểu ngữ nhằm khơi gợi sự giúp đỡ của các đối thủ của Vương An Thạch trong triều đình. Vương An Thạch, bị bất ngờ và giận dữ, ̣đã vội vã tổ chức cuộc chinh phạt, bỏ qua lời can ngăn của các đối thủ trong triều. Cuộc chinh phạt của nhà Tống 1076-7, không giống như các chiến dịch Trung Quốc trước thế kỷ 10, được dẫn dắt bởi các quan chức nhỏ thiếu sự chuẩn bị và cả uy quyền để giành phần chủ động. Thủy quân Tống không tiến sâu được vào mặt nước đất Việt; đoàn quân bị tắc ở đoạn sông cách Thăng Long nhiều dặm về mạn đông bắc, và rút lui sau ba tháng đánh nhau. Sau nhiều năm thương thảo, hai phía Hoa-Việt đồng ý về một biên giới chung – biên giới này về căn bản không thay đổi cho đến tận ngày nay. Cuộc chiến đã buộc người Hoa thừa nhận Thăng Long như một dạng chư hầu đặc biệt không thể bị hủy diệt; nó buộc người Việt thừa nhận Trung Hoa như một quyền lực tốt nhất đừng chạm đến. Biên giới, được vẽ rõ ràng và được người Việt hiểu vừa là một giới hạn mà cũng là sự bảo vệ, là một khía cạnh bất thường trong việc tổ chức không gian chính trị ở Đông Nam Á, nơi mà các biên giới truyền thống chưa bao giờ cố định như thế. Bắt đầu từ đây, sự nhận thức về biên giới này, tầm quan trọng của việc bảo vệ nó và duy trì quan hệ với quyền lực bên kia biên giới trở thành một phần quan trọng trong nhận thức văn hóa người Việt. Khi không có uy quyền cá nhân của một vị vua trưởng thành, các lãnh đạo Việt Nam, vào cao trào của khủng hoảng chiến tranh những năm 1075-7, hợp thức hóa các sự bổ nhiệm trong triều đình thông qua một loạt ‘kì thi’ để lựa chọn người thích hợp từ những ai biết đọc, viết. Những kì thi này có vẻ là hình thức bổ nhiệm trong thời nguy cấp, và không còn thấy bằng chứng về các kì thi như thế sau thập niên 1080. Những lãnh đạo trong triều thời kì này, Lý Đạo Thành (qua đời 1081), và đồ đệ Lê Văn Thịnh cố gắng nghi thức hóa định chế vương triều. Tuy nhiên cuối cùng Lý Càn Đức đã chấm dứt xu hướng đó, trục xuất Lê Văn Thịnh năm 1096 và tái lập phong cách lãnh đạo mang nặng chất cá nhân (vốn được mong chờ ở các vua Lý). Lý Càn Đức qua đời năm 1127. Ông không có con, và trong những năm cuối đời, phe nhà ngoại của người kế vị (cháu ông) giành uy thế trong triều đình. Kể từ đó, các vua Lý chỉ còn là đại diện cho các phe đảng nhà ngoại và là người giữ gìn các thành tích của các vua triều trước. Lúc này, các nguồn tư liệu Việt Nam nhấn mạnh vai trò các cận thần trung thành hơn là các vị vua tài giỏi. Trong thế kỷ 12, Thăng Long chống lại được sự xâm lấn của người Khmer và gia tăng vị trí trong mắt triều Tống. Nhưng bên trong nội bộ, sự đồng thuận của nhà Lý, từng dựa trên uy tín cá nhân của vua, đã phai dần. Diến ra một loạt tranh chấp giữa các phe họ ngoại của vua, những người này trấn giữ các khu vực khác nhau trong vương quốc. Đến đầu thế kỷ 13, Đại Việt đã lâm vào cảnh nội chiến kinh niên. Triều đại nhà Lý có ba đóng góp lớn cho văn hóa truyền thống Việt Nam. Phật giáo được xem là thước đo hành xử cho cả vua và dân quan. Thứ hai, một tập hợp các vị thần bản địa được xác định là người bảo vệ quyền lực hoàng gia. Và thứ ba, một phiên bản lý thuyết chính trị Trung Hoa đã được Việt hóa được phát triển để khẳng định Thăng Long là ngai vàng của ‘hoàng đế nước Nam’ người trị vì ‘vương quốc phía nam’ theo mệnh trời. Thiên mệnh của vua Trung Quốc chỉ kéo dài đến biên giới, và biên giới được trời và các vị thần bảo vệ. Quan hệ triều cống với Trung Quốc được coi là lựa chọn thay thế duy nhất cho đối đầu và chiến tranh. Toàn văn bài viết của Keith Taylor nằm trong quyển The Cambridge History of Southeast Asia: Volume One From Early Times to c. 1800. Nicholas Tarling chủ biên, Cambridge: Cambridge University Press, 1992

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.