date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-1-20 | https://www.berria.eus/albisteak/192538/lau-pertsona-atxilotu-dituzte-donostiako-parte-zaharrean.htm | Gizartea | Lau pertsona atxilotu dituzte Donostiako Parte Zaharrean | Istiluak izan dira sansebastianak ospatzen ari ziren herritar batzuen eta ertzainen artean. | Lau pertsona atxilotu dituzte Donostiako Parte Zaharrean. Istiluak izan dira sansebastianak ospatzen ari ziren herritar batzuen eta ertzainen artean. | Asteburuan liskarrak izan dira Donostiako Parte Zaharrean herritar ugariren eta ertzainen artean, kale edanerako asmoz ari zirelakoan, Polizia herritar taldeak desegitera joandakoan. Gaur, San Sebastian egunez, Poliziaren presentzia ugaritu egin da, eta iluntzean liskarrak izan dira.
Jaurlaritzako Segurtasun Saileko iturriek zabaldu dutenez, lau pertsona atxilotu dituzte, ertzainei hainbat objektu jaurtitzea leporatuta. Atzemandakoek 18, 21 eta 31 urte dituzte. Gainera, jakinarazi dute bost ertzain zauritu dituztela eta beste pertsona bat erietxeratu dutela, baina ez duela zauri larririk.
Tabernak ixterakoan, 20:00ak inguruan, Ertzaintzak polizia operazioa abian jarri du kaleak husteko. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192560/jotzeko-egingo-dugu-tiro.htm | Gizartea | «Jotzeko egingo dugu tiro» | Donostiako lau gazte atxilotu zituzten atzoko istiluetan, eta Ertzaintzak ez du baztertzen gehiago atxilotzea. Bideo bat zabaldu da sare sozialetan: ertzain batek agintzen du «jotzeko tiro» egiteko. Bederatzi zauritu daudela esan du Segurtasun Sailak. | «Jotzeko egingo dugu tiro». Donostiako lau gazte atxilotu zituzten atzoko istiluetan, eta Ertzaintzak ez du baztertzen gehiago atxilotzea. Bideo bat zabaldu da sare sozialetan: ertzain batek agintzen du «jotzeko tiro» egiteko. Bederatzi zauritu daudela esan du Segurtasun Sailak. | «Jotzeko egingo dugu tiro», entzun daiteke atzo Donostiako Parte Zaharrean izandako istiluak grabatutako bideo batean. Ertzaintzako polizia bat da hori bere lankideei esaten diena. Atzo iluntzean gertatutako liskarren nondik norakoak argitzen ari dira gaur, eta behin-behineko balantzea egina dago: lau atxilotu eta gutxienez bederatzi zauritu arin. Edonola ere, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak iragarri du «ikerketak irekita segitzen duela», eta ez duela baztertzen atxiloketa gehiago egitea. Poliziaren kolpeekin ospitaleratutakoen irudiak ere zabaltzen ari dira; tartean, masailezurra hautsita daukaten bi gazteen argazkiak.
Atzo iluntzean hasi ziren liskarrak, instituzioen kontakizunaren arabera, 20:15 aldera Eneko Goia hiriko alkateak bandera jaisteko zeremonia izan aurretik. Udaltzaingoak, egoera ezin kontrolatuta, Ertzaintzari deitu zion, eta orduan sartu zen Polizia auzoan, asteon hirugarren aldiz. Segurtasun Sailaren arabera, bart plazan bildutakoek hainbat objektu jaurti zizkieten udaltzainei, eta, ertzainak etorri ostean, aurrez aurreko liskarrak hasi ziren poliziekin. Eta, hain justu, ordukoak dira «jotzeko egingo dugu tiro» dioten bideoak.
Roberto Seijo Erneko idazkari nagusiak Radio Euskadin esan du ezen, «lagunarteko hizkeran» eta testuingurua aintzat hartuta, ohikoa izaten dela, baina nabarmendu du ez dela hori ertzainen «nahia, inondik ere». Bestalde, irudietan «ertzain gutxi» ikusi dituela esan du sindikatuko idazkari nagusiak, eta agintari politikoei leporatu die nahikoa baliabide ez edukitzea. «Kale borrokaren» beste adierazpide bat dela ere esan du.
Istiluak iluntzean
San Sebastian eguna ospatu zuen hiriak atzo, baina ez zen ospakizun handirik egon, izurriaren kontrako neurriak zirela eta. Bertsio ofizialaren arabera, istiluak 20:15 aldera hasi ziren. Eneko Goia hiriko alkateak bandera jaisteko zeremoniaren aurretik, Udaltzaingoak plaza jendez hustu nahi izan zuen. Izan ere, 24 bat ordu lehenagoko jaia hasteko ekitaldian, plazan bilduriko talde batek txistu eta oihu egin zion agintariari. «Ez dut inoiz ulertuko hiriko bandera egonda eta San Sebastian martxa jotzen ari direnean norbaitek une hori beste kontu batzuekin nahastu nahi izatea», esan zuen Goiak.
Segurtasun Sailaren arabera, bart plazan bildutakoek hainbat objektu jaurti zizkieten udaltzainei, eta haiek laguntza eskatu zioten Ertzaintzari. Orduan, aurrez aurrekoak izan ziren polizien eta gazteen artean. Ertzainek pilotak jaurti dituztela salatu dute hainbat lekukok. Pertsona bat plazan bertan atxilotu zuten. Besteak inguruko kaleetan atzeman zituzten, eta bat Bulebarrean, Piztu Donostia taldeak bideo batez salatu duenez. Atxilotuetako batek 18 urte ditu, beste batek 21, eta beste batek 31.
Mobilizazioa eta ikerketa
Joan den larunbatean izandako atxiloketak eta polizia operazioa salatzeko, datorren larunbatean eguerdian Bulebarrean elkarretaratzea egiteko deia egina zuen Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak. Eta atzoko gertaeren ostean, deialdiari eutsi diote. Gazteon aurkako kriminalizazioa gelditu. Errepresiorik ez leloarekin mobilizatzeko deialdia egin dute.
Bestalde, Ertzaintzak jakinarazi du zabaldik daukala ikerketa, «istiluetan parte hartu zuen jende gehiago» identifikatzeko asmoz. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192564/kultur-eta-hezkuntza-munduko-30-pertsonalitatek-presoen-urruntzea-amaitzeko-eskatu-dute.htm | Politika | Kultur eta hezkuntza munduko 30 pertsonalitatek presoen urruntzea amaitzeko eskatu dute | Euskal Herriko, Herrialde Katalanetako eta Espainiako izenak daude sinatzaileen artean. «Iraganeko salbuespenezko logikak» gainditzeko eskatu dute. | Kultur eta hezkuntza munduko 30 pertsonalitatek presoen urruntzea amaitzeko eskatu dute. Euskal Herriko, Herrialde Katalanetako eta Espainiako izenak daude sinatzaileen artean. «Iraganeko salbuespenezko logikak» gainditzeko eskatu dute. | Zinema, literatura, arte eta kulturako beste hainbat alorretako 30 sortzailek gutuna sinatu dute euskal presoen urruntzea amaitzea eskatzeko. Itzulerarik gabeko bide berri baten alde izenburupean, «iraganeko salbuespenezko logikak» gainditzeko eskatu dute.
ETAk jarduera armatua eten zuenetik hamar urte igaro direla gogoratzen hasi dute mezua. Bi urte dira erakundea sakabanatu zenetik, baina bizikidetzaren aldeko bidea «prozesu irekia eta oraindik amaitu gabekoa» dela adierazi dute. Nabarmendu dutenez, Euskal Herrian azken urteotan elkarrizketarako gune asko zabaldu dira, gertaturikoa aztertzeko eta bestearen mina ulertzeko. Bizikidetza gune horiek eta normalizazioaren alde emaniko beste hainbat urratsak «erakusten digute euskal gizarteak erabaki duela atzerabueltarik ez duen bide baten alde apustu egin duela». Bide horretatik at inork ez duela geratu behar adierazi dute, ezta «zigorra euren senideengandik eta jaioterritik urrunduriko kartzeletan terrorismo delituengatik zigorturiko pertsona horiek guztiak ere». Pertsona horiek «iraganeko salbuespenezko logikak» pairatzen jarraitzen dutela adierazi dute. «Ez da arrazoirik geratzen salbuespen hori justifikatzeko».
Politika horrek Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren ebazpenen kontrakoa dela idatzi dute, eta baina Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ere, berriz gizarteratzea bakarrik posiblea delako presoak euren gizarte inguruetatik ahalik eta gertuen daudenean.
«Mezu hau sinatzen dugunok eskatzen dugu inor ez uzteko Euskal Herrian irekitzen ari diren errealitate berrietatik at». Salbuespen egoera amaitzeko Madrilen agintean den koalizio gobernua (PSOE-Podemos) egiten ari den ahalegina jarraitu behar duela adierazi dute, preso guztiak «Euskal Herriratzeko prozesua erabat osatu arte».
Horrez gain, presoek gradu progresiorako eta gaitz larriak pairatzeagatik kartzelatik ateratzeko duten eskubideetatik kanpo uzteak ez duela zentzurik nabarmendu dute. Gaia alderdien arteko lehiatik ateratzeko eskatu dute.
Beste herrialdetan eginiko prozesuak ekarri dituzte gogora, eta salbuespenezko espetxe politika gainditzeak bizikidetzari egin dion mesedea nabarmendu dute. «Ez dugu zalantzarik: salbuespenezko politika zaharrak atzera uzteak sendotu egin ditzake Euskal Herrian zabalduriko bizikidetza agertokiak, eta baita geroan beste batzuk etortzea ere. Koalizio gobernua animatu nahi dugu gaur euren jaioterritik eta senideen bizilekutik urrun terrorismoarengatik zigorra betetzen ari diren pertsona guztiak Euskal Herriko kartzeletara eramateko prozesua burutzera».
Hemen dago Itzulerarik gabeko bide berri baten alde gutuna irakurgai (gazteleraz).
Segidan, gutuna sinatu dutenen zerrenda:
Isaac Rosa (Idazlea da. Besteak beste El ruido del mundo [Extremadura 1936], La habitación oscura eta Feliz final eleberriak idatzi ditu, Adiós muchachos antzezlana, eta Kosovo. La coartada humanitaria: antecedentes y evolución saiakera.
Clara Serra (Pentsalari feminista da, eta Podemosen diputatua izan zen Madrilgo Asanblean, eta gero Mas Madrid alderdian. Besteak beste, Leonas y zorras: estrategias políticas feministas eta Manual ultravioleta liburuak argitaratu ditu).
Javier Gallego Crudo (Kazetaria eta irrati esataria da: Carne cruda irratsaioa zuzentzen eta aurkezten du Radio 3 irratian. Horrez gain, Abolición de la pena de muerte eta Lo llevamos crudo liburuak argitaratu ditu).
Maria San Miguel (Aktorea eta antzerkigilea da. 2008. urtean, Tiempos Modernos konpainia sortu zuen).
Aitor Merino (Aktorea eta zinema zuzendaria da. Asier eta biok dokumenta zuzendu zuen. Aktore gisa La leyenda del hombre lento eta El calentito filmetan egin du lan, besteak beste).
Edurne Portela (Historialaria, irakaslea eta idazlea da. Displaced Memories: The Poetics of Trauma in Argentine Women eta El eco de los disparos: cultura y memoria de la violencia saiakerak idatzi ditu, eta Mejor la ausencia eta Formas de estar lejos eleberriak).
Puy Oria (Oria Films ekoiztetxearen sortzailea da. Obaba filma ekoitzi du, besteak beste, eta, Simone de Beauvoir saria jaso zuen 2019an, XXIV. Zinemakumeak gara! jaialdian).
Montxo Armendariz (Zinema zuzendari eta gidoigilea da. Dozena bat film zuzendu ditu, tartean Tasio, 27 ordu, Historias del Kronen, Secretos del corazon, Obaba eta No tengas miedo).
Sergi Lopez (Aktorea da. Tartean, Harry, un ami qui vous veut du bien, El cielo abierto, El laberinto del fauno, Mapa de los sonidos de Tokio eta Pa Negre filmetan aritu da).
Daniel Guzman (Akorea, gidoilaria eta zuzendaria da. Aktore gisa honako filmetan aritu da, besteak beste: Hola, ¿estás sola?, Barrio, Arena en los bolsillos eta Bajo el mismo techo)
Cristina Fallaras (Idazlea eta kazetaria da. Hainbat telebista saiotan hartu du parte, solaskide gisa. Cuatro katean dabil azken boladan. Besteak beste Las niñas perdidas eta Ultimos días en el Puesto del Este eleberriak argitaratu ditu).
Abel Azkona (Artista eta idazlea da. Ezaguna da lan probokatzailea egiteagatik. Horietako performance batean Pederastia hitza idatzi zuen ostia kontsakratuak erabiliz. Horrengatik auzitara eraman zuen talde katoliko batek. Mehatxu ugari jaso ditu sareetan).
Jaime Pastor (Intelektuala, irakaslea eta politikaria da. Anticapitalistas alderdiko buruetako bat da. Erabakitzeko Eskubidearen Aldeko Madrildarrak plataformako kidea da).
Arantxa Tirado (Politologoa da, Latinoamerikan aditua. Venezuela: más allá de mentiras y mitos saiakera argitaratu du).
Willy Toledo (Aktorea da. Besteak beste honako filmetan aritu da: El misterio Galindez, Intacto, La espalda de Dios, La lengua de las mariposas, La ley de la frontera eta Morirás en Chafarinas).
Daniel Bernabe (Idazle eta kazetaria da. Besteak beste, De derrotas y victorias, La trampa de la diversidad eta La distancia del presente saiakerak argitaratu ditu).
Javier Lezaola (Kazetaria da. Besteak beste, Diagonal, Revista21 eta Pikara Magazine aldizkarietan argitaratu ditu testuak).
Rommy Arce (Politikaria da. Anticapitalistas alderdiko kidea da, eta Madrilgo Udaleko zinegotzia izan zen 2015etik 2019ra).
Marcos Roitman (Irakaslea, soziologoa eta saiakeragilea da. Txiletik ihes egin zuen Augusto Pinocheten diktadurarengatik. Besteak beste, Tiempos de oscuridad: Historia de los golpes de estado en América Latina eta Los indignados: El rescate de la política saiakerak argitaratu ditu).
Federico Mayor Zaragoza (UNESCOko idazkari nagusia izan zen 1987tik 1999ra. Irakaslea da, eta hainbat liburu argitaratu ditu, tartean: The World Ahead: Our Future in the Making, La palabra y la espada, eta Tiempo de acción)
Nuria Alabao (Idazlea, kazetaria eta ikertzailea da Universitat de Barcelonan, eta Feminismos saila koordinatzen du Ctxt atarian).
Nacho Vegas (Abeslari-kantugilea da. Manta Ray taldeko sortzailea izan zen. Zortzi disko luze argitaratu ditu bakarka, tartean, Actos inexplicables, La zona sucia eta Oro, salitre y carbón).
Facu Diaz (Musikari, telebistako aurkezlea eta umoregilea da. 2015ean Espainiako Auzitegi Nazionalak terrorismoaren biktimen ohorearen aurkako delitua egotzi zion, La Tuerka saioan aurreko urtean eginiko sketch batengatik. Azkenean artxibatu egin zuten kasua).
Lorena Ruiz-Huerta Garcia de Viedma (Abokatua eta irakaslea da. Asociación Libre de Abogados taldeko eta No Somos Delito plataformako kidea da.
Carlos Bardem (Aktorea, gidoilaria eta idazlea da. Dozenaka film eta telesailetan aritu da, besteak beste, Renko, Assassin's Creed, L.A. Series, Bitter Grapes, Che: Guerrilla, Alatriste, Princesas, Torrente: El brazo tonto de la ley, Perdita Durango eta Más que amor, frenesí)
Aitor Gabilondo (aktore, telebistako gidoilaria eta abeslaria da. Besteak beste, Allí abajo, Goenkale, Sorginen laratza, Wazemank, Noaoa eta Patria lanetan aritu da).
Oscar Jaenada (Aktorea da. Tartean, La Herencia Valdemar II: La Sombra Prohibida, Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides, Buscando a Eimish eta The Godmother filmetan egin du lan).
Alfonso Zapico (Komikigilea da. Besteak beste, La guerre du professeur Bertenev, Café Budapest eta Dublindarrak lanak argitaratu ditu).
Ana Pardo de Vera (Kazetaria da, eta Público hedabide digitalaren zuzendaria. En la maleta de Zapatero liburua argitaratu du).
Justa Montero (Irakaslea eta ekintzaile feminista da). |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192565/kataluniako-atzerri-kontseilaria-inhabilitatu-du-herrialdeko-auzitegi-nagusiak.htm | Mundua | Kataluniako Atzerri kontseilaria inhabilitatu du herrialdeko Auzitegi Nagusiak | Bernat Sole desobedientziagatik zigortu du, Agramunt herriko alkate zenean 2017ko independentzia erreferenduma egiten laguntzeagatik. | Kataluniako Atzerri kontseilaria inhabilitatu du herrialdeko Auzitegi Nagusiak. Bernat Sole desobedientziagatik zigortu du, Agramunt herriko alkate zenean 2017ko independentzia erreferenduma egiten laguntzeagatik. | Kataluniako Gobernuko Atzerri kontseilaria urtebeterako inhabilitatu du Kataluniako Auzitegi Nagusiak. Bernat Soleri desobedientzia larria egotzi dio epaimahaiak, Agramunteko alkate eta ERCko parlamentari zela 2017ko urriaren 1eko independentzia erreferenduma egiten lagundu zuela iritzita. Inhabilitazio zigorra ez da berehala ezarriko, Solek Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea aurkezteko aukera izango baitu. Gorenak zigorra epai irmo batekin berresten badu hasi beharko du hura betetzen. Kataluniako Auzitegi Nagusiak 16.800 euroko isuna ere jarri dio kontseilariari.
Auzitegiaren esanetan, Solek modu pertsonalean eta zuzenean jaso zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren erabakien berri, eta jakitun zegoen deskonexio legeak ezarriz gero desobedientzia ekintza baten erantzule izango zela.
Epaian jaso duenez, Solek Agramunteko udal areto bat erabiltzeko baimena eman zuen urriaren 1eko erreferendumean parte hartzera deitzen zuen hitzaldi baterako, eta «alkate eta diputatu gisa» hizlari aritu zen ekitaldi horretan, jendea bozkatzera deituz. Erreferenduma antolatzeko «ardura logistikoak» bete zituela gaineratu du auzitegiak, eta «babesa eta laguntza» eman ziela antolatzaileei, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak beste herri batzuetan egin zituzten esku hartzeei buruzko informazioa helarazi zielako, besteak beste.
Bozetan «esku hartzeko»
ERCk Kataluniako Auzitegi Nagusiaren zigor epaia gaitzetsi du. Haren iritziz, Kataluniako bozetan «esku hartzeko» helburua du erabakiak. Marta Vilalta ERCko bozeramaileak epaia «mendekua» dela salatu du, eta ohartarazi hauteskundeen antolaketa baldintzatuko duela, baita ERCren hautagai zerrenda aldatzera behartu ere. Lleidako zerrendan, bigarren tokian zegoen Sole. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192566/eraso-suizida-batek-gutxienez-28-hildako-eragin-ditu-bagdaden.htm | Mundua | Eraso suizida batek gutxienez 28 hildako eragin ditu Bagdaden | Bi leherketa izan dira hiriburuaren erdiguneko Al-Tayaran plazako merkatuan. Zaurituak 70etik gora dira. | Eraso suizida batek gutxienez 28 hildako eragin ditu Bagdaden. Bi leherketa izan dira hiriburuaren erdiguneko Al-Tayaran plazako merkatuan. Zaurituak 70etik gora dira. | «Eraso terrorista bat» izan da Bagdaden, Yahia Rasul Irakeko armadaren bozeramailearen esanetan. Azaldu duenez, bi erasotzailek beren buruaz beste egin dute, eskura zituzten lehergailuak aktibatuta, Poliziarengandik ihes egiten ari zirenean. Datu ofizialen arabera, gutxienez 28 dira hildakoak, eta zaurituak, 70etik gora.
Leherketak Bagdad erdigunean gertatu dira, Al-Tayaran plazan egin ohi den bigarren eskuko arropa merkatu batean. Irakeko Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, biktimak inguruko zortzi ospitaletara eraman dituzte anbulantzian.
AEBen inbasioaren ondorengo urteetan, ugariak izan dira lehergailuen bidezko eraso suizidak Bagdaden, baina kopuruak nabarmen egin du behera hiriburuan azken urteetan. Gisa horretako azken erasoa 2019ko ekainean izan zen.
Estatu Islamikoaren aldekoek aldarrikatu dituzte orain arte eraso suizida gehienak. Aldiz, Iranek babestutako miliziek gehiago erabili dituzte misilen eta morteroen bidezko erasoak, AEBetako indarren nahiz enbaxadaren aurka egiteko. Oraingoz, inork ez du gaurko erasoa bere egin. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192567/korrikak-amaitu-behar-zuen-egunean-ekitaldiak-egingo-ditu-aek-k.htm | Gizartea | Korrikak amaitu behar zuen egunean, ekitaldiak egingo ditu AEK-k | Oraindik ez dute zehaztu zer egingo duten eta non, baina unean uneko osasun neurrietara egokitutako "ekitaldi xumeak" izango dira, martxoaren 28an. | Korrikak amaitu behar zuen egunean, ekitaldiak egingo ditu AEK-k. Oraindik ez dute zehaztu zer egingo duten eta non, baina unean uneko osasun neurrietara egokitutako "ekitaldi xumeak" izango dira, martxoaren 28an. | 2021ean Korrikarik ez da egingo, baina euskararen aldeko lasterketa amaitzekoa zen egunerako, hainbat tokitan ekitaldiak antolatuko ditu AEK-k. Hala jakinarazi du gaur euskaltegien sareak, ohar bidez, eta euskaltzale denei dei egin die martxoaren 28a agendan markatzeko. Egitasmoaren nondik norakoak aurrerago jakinaraziko dituztela ere adierazi dute.
AEK-k efemeride bat ekarri du gogora ohar horretan. Egun hauetan, 55 urte bete dira Rikardo Arregi kazetari eta euskaltzaleak, beste euskaltzain batzuen babesarekin, Euskaltzaindiari helduen alfabetatze eta euskalduntzearen premia igorri zionetik. “Gerora, AEK bilakatuko zen ekimena abiatzeko eskaria”, oharrean azaldu dutenez. 55 urte geroago, AEK-tik berretsi dute helduen euskalduntze eta alfabetatzeak berebiziko garrantzia dutela oraindik ere “inoiz Euskal Herria euskalduna izan dadin erdietsiko badugu”. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192568/andosillan-baheketa-eginen-dute.htm | Gizartea | Andosillan baheketa eginen dute | Bi adin multzori eginen dizkiete COVID-19a atzemateko probak: 15-29 urtekoei eta 50-69 urtekoei. Bihar izanen da baheketa, herriko kiroldegian. | Andosillan baheketa eginen dute. Bi adin multzori eginen dizkiete COVID-19a atzemateko probak: 15-29 urtekoei eta 50-69 urtekoei. Bihar izanen da baheketa, herriko kiroldegian. | Kutsatzeek nabarmen egin dute gora Andosillan (Nafarroa). Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak emandako datuen arabera, azken astean 40 kasu baino gehiago detektatu dituzte. Transmisioa eteteko asmoz, birusa atzemateko testak egitera deitu dituzte herritarrak. Bi adin multzori eginen dizkiete testak: 15-29 urtekoei eta 50-69 urtekoei. Gobernuak eta Andosillako Udalak emandako datuen arabera, herrian 1.100 herritar inguru dira adin tarte horietakoak. Testa egin nahi dutenek telefono bidez egin beharko dute eskaera, eta biharko emanen zaie ordua.
Osasun Departamentuak zehaztu duenez, ez dira testa egitera deituko azken hamar egunetan PCR probaren bat egin duten herritarrak, ezta azken hiru hilabeteetan gaitza izan dutenak ere. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192569/baimendutako-zor-osoa-hartuko-du-gipuzkoak-gastua-74-handitzeko.htm | Ekonomia | Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko | Mubil, Adinberri eta beste «etorkizun proiektuek» EBren finantzaketa jasoko dutela espero du Olanok, baina ez du diru hori kontuetan sartu | Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko. Mubil, Adinberri eta beste «etorkizun proiektuek» EBren finantzaketa jasoko dutela espero du Olanok, baina ez du diru hori kontuetan sartu | Gipuzkoako Foru Aldundiak 983 milioi euroren aurrekontu propioa aurkeztu du 2021erako. Iazko aurrekontuan baino 68 milioi euro gehiago gastatu nahi ditu, hau da, %7,4 gehiago. «Izugarrizko apustua», Markel Olano ahaldun nagusiaren hitzetan, zerga bilketak iaz hartu zuen danbatekoari osorik buelta emango ez zaion urte batean gertatuko delako.
Zehazki, aldundiak kalkulatu du 118 milioi euroko zor berria hartuko duela. Kopuru hori bera Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak aldundientzat negoziatutako defizit publikoaren gehienezko kopurua —BPGaren %0,8—. Horietatik 60 milioi dira zerga bilketaren jaitsiera konpentsatzeko, eta beste 58 milioi gastu berria finantzatzeko.
Aurreko urteetan «kontuak garbitzeko ahalegin handia» egin duelako jo dezake orain Gipuzkoako Aldundiak zorpetzera: 2018an eta 2019an, 130 milioi euro txikitu zuen foru gobernuak bere zorra, Atzeraldi Handiaren hasieran Olanoren lehen gobernuak hartutakoa. Urtea amaitzean, 550 milioi euroren zorra izango du aldundiak, Jokin Perona Ogasun diputatuaren arabera. Zor hori «zikloa aldatzen denean» hasiko dira txikitzen, aurrekontu politika antiziklikoa eta keynesianismoa aldarrikatu baititu Gipuzkoako foru gobernuak.
Proiektu kuttunak
Olanok ziurtatu du COVID-19ak osasunean eta ekonomian eragin duten kalteei aurre egitea dela bere gobernuaren lehentasuna. Ildo horretan kokatu du gizarte politiketara bideratuko duela diru gehien, 419 milioi euro, hain zuzen ere —hemeretzi milioi gehiago, +%4,8—. Atal horren barruan, adinekoak zaintzeko politikek 150 milioi euro izango dituzte; zaharren egoitzek hamar milioi gehiago izango dituzte, eta Kabiak lau milioi gehiago.
«Etorkizuna eraikitzeko» proiektuek ere badute beren lekua Olanoren aurrekontuan: hamazazpi milioi jasoko ditu Mubil mugikortasun elektrikoa sustatzeko zentroak, 12,4 milioi Adinberrik —martxoan dira hastekoak zahartzaroa ikertzeko gune hori eraikitzeko lanak, Pasaian—, 3,4 milioi Elkar-Ekinek, hiru milioi Naturklimak, milioi bat Ziurrek, 600.000 euro bana Arantzazuko laborategiak eta Koldo Mitxelenak, eta 400.000 euro Euskararen Berrikuntza Zentroak.
Proiektu horretako gehienak Euskadi Next planean azaltzen dira, hots, EBren Hurrengo Belaunaldia planaren dirua jasotzeko Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari igorritako zerrendan. Baikor dago Olano, uste baitu Europaren finantzaketa jasoko dutela, bi arrazoi direla medio: batetik, EBren helburuekin bat datozelako, eta, bestetik, dagoeneko abian dauden proiektuak direlako. Edonola ere, EBren diruek proiektu horrek «bizkortu» egingo lituzkete, eta haiek gabe ere aurrera egingo dutela agindu baitu Olanok. Iritsiko diren ziurtasuna ez dutenez, ez dituzte aurrekontuan sartu.
Azpiegiturei dagokienez, Peronak azaldu du hiru proiektuk dutela lehentasuna: Urretxu-Azkoitia errepidea berritzeak, Donostiako 27. Poligonoa egokitzeak, eta A-15eko tunelak zaharberritzeak. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192570/eh-bilduk-proposatu-du-oinarrizko-hornidura-energetikoaren-faktura-ez-izatea-diru-sarreren-10-baino-gehiago.htm | Gizartea | EH Bilduk proposatu du oinarrizko hornidura energetikoaren faktura ez izatea diru sarreren %10 baino gehiago | Ongizate energetikorako eskubidea bermatzeko lege proposamen bat aurkeztu du EH Bilduk, pobrezia energetikoaren kontzeptua gainditzeko helburuarekin. Haren arabera, egoerak «okerrera» egin du azken urteetan, eta herritarrek «erantzunak» behar dituzte. | EH Bilduk proposatu du oinarrizko hornidura energetikoaren faktura ez izatea diru sarreren %10 baino gehiago. Ongizate energetikorako eskubidea bermatzeko lege proposamen bat aurkeztu du EH Bilduk, pobrezia energetikoaren kontzeptua gainditzeko helburuarekin. Haren arabera, egoerak «okerrera» egin du azken urteetan, eta herritarrek «erantzunak» behar dituzte. | EH Bilduk ongizate energetikorako eskubidea bermatzea helburu duen lege proposamena erregistratu du gaur Eusko Legebiltzarrean, Gasteizen. Haren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxebizitza legean jasota dagoen «dimentsio nagusietako bat etxebizitza duin bat» izatea da, eta herritar guztiek oinarrizko baliabide energetikoak eskura edukitzea «ezinbesteko elementua» da. Lege proposamenean, beraz, proposatu dute oinarrizko hornidura energetikoa lortzeko faktura ezin dela izan etxebizitzako kideen diru sarreren %10 baino gehiago, eta, gainera, bizilekuetan 18 eta 25 gradu arteko tenperatura izatea bermatu beharko litzatekeela, nazioarteko irizpideen arabera. Baina bada gehiago ere. Taldeak azpimarratu du «bazterketa egoeran erortzeko» arriskuan daudenei jarraipen «berezia» egingo diela administrazioak, hornidurak eskuratzeko.
Nerea Kortajarena eta Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideek aurkeztu dute proposamena, ezarri nahiko luketen eskubideak pobrezia energetikoaren kontzeptua gaindituko lukeela azalduta. Kortajarenak azpimarratu du 2008ko Atzeraldi Handia krisi ekonomikoaz geroztik kontzeptu horren adierazleek «okerrera» egin dutela, eta «milaka» direla etxean berogailu edo errefrigerazio egokia lortzeko gastuei aurre egiteko gaitasun ekonomikorik ez dutenak: «Bi urte eskasetan %5,3 igo da negua iristean etxean tenperatura egokia mantentzeko zailtasunak zituztenen kopurua; 199.854 pertsona zeuden egoera horretan 2018an». Haren ustez, gainera, izurriteak eragindako krisiak arazoa areagotu egingo du, eta, beraz, herritarrek «erantzunak eta ziurtasunak» behar dituzte, politika publikoetatik eratorriak. EH Bilduk eskatu du herritar guztiek oinarrizko baliabide energetikoak eskura izatea, eskubide hori bermetazeko sistema bat eratzea eta hori iraunkorra den esparru energetiko batean egin ahal izatea.
Proposamena dagoenetan onartuko balitz, Oterok nabarmendu du ongizate energetikoa «eskubide objektiboa eta subjektiboa» izango litzatekeela, eta, beraz, administrazioak bermatu beharrekoa. Legeak jasotakoa bermatzeko, ordea, laguntzak garrantzitsuak direla azpimarratu du. «Batetik, laguntza ekonomikoak leudeke, EAEko pertsona guztiek behar energetikoak asetzeko energia kantitate bat izan dezaten, arrazoizko diru kopuru baten truke; bestetik, laguntza teknologikoak daude, hala nola faktura energetikoa arintzen lagunduko luketen gailu eraginkorrak». Legebiltzarkideak gehitu du laguntza ekonomikoak aurrekontuen bitartez bermatuko liratekeela, baina horretarako hainbat adierazle garatu behar direla: etxebizitza motak, biztanleak eta zaurgarritasun maila, esate baterako.
Larrialdi klimatikoa ere oinarri
Eskubidea bermatzeko oinarrizko hornidurak egotea da ezarritako helburuetako bat, baina legebiltzarkideek aitortu dute bestelako programak eta egitasmoak abiatzea eta arautzea ere beharrezkoa dela, larrialdi klimatikoa oinarri hartuta. «Klima larrialdiak ahalik eta CO2 isuri gutxien izatea eskatzen du, eta, horretarako, legeak bi alderditan egiten du azpimarra», azaldu du Oterok. Batetik, etxebizitzak zaharberritzeko planaren beharra nabarmendu dute, faktura energetikoa erdiraino jaistea lortuko litzatekeela erantsita. Horretarako diru laguntza sistema bat ere egongo litzateke, lege proposamenaren arabera. Bestetik, autokontsumoa eta komunitate energetikoak izan dituzte oinarri, erdigunean energia berriztagarriak jarrita. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192571/1346-kasu-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.346 kasu positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Osakidetzak eta Osasunbideak ia 17.000 test egin zituzten atzo, eta horien %8k eman dute positibo: 1.346k. Laugarren egunez jarraian, handitu egin da egun bakarrean zenbatutako positibo kopurua. 121 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan. | 1.346 kasu positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak ia 17.000 test egin zituzten atzo, eta horien %8k eman dute positibo: 1.346k. Laugarren egunez jarraian, handitu egin da egun bakarrean zenbatutako positibo kopurua. 121 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan. | Kutsatuen kurba etenik gabe ari da goratzen Hegoaldean. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 1.346 COVID-19 kasu positibo atzeman dituzte atzo egindako probetan. Azaroaren 14tik aitzina erregistratutako kutsatu gehien dira horiek. Zehazki, PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, birusa detektatzeko 16.745 test egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta horien guztien %8k eman zuten positibo. Eguneko positibo kopuruari dagokion adierazlean ez ezik, goranzko joera nabarmena ikus daiteke positiboen ehunekoaren bilakaeran ere. Abendu bukaeran %4ren bueltakoa zen hamalau eguneko batezbestekoa Hegoaldean; orain, %6tik goitikoa.
Lurraldez lurralde, Bizkaian 622 kasu detektatu zituzten atzo; Gipuzkoan, 299; Nafarroan, 225; eta Araban, berriz, 176. Bezperako datuen aldean, Hegoaldeko herrialde guztietan ugaritu ziren egun bakarrean zenbatutako positiboak. Gainera, beste behin, gora egin zuen intzidentzia tasa metatuak ere. Hain justu, herenegun Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburuak ohartarazi zuen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa «eremu gorrian» sar zitezkeela aste honetan, intzidentzia tasa metatuak 500en langa gaindituta. Hala egin du Bizkaiak: 100.000 biztanleko 518 pertsonari atzeman diete koronabirusa azken hamalau egunean. Gainerako lurraldeetan apalagoa da tasa, baina denetan da 400dik gorakoa: Gipuzkoan 442koa da tasa; Araban, 422koa; eta Nafarroan, 403koa.
Ospitaleen egoerari dagokionez, ZIU zainketa intentsiboetako unitateak gero eta beteago daudela erakusten dute azken asteotako datuek. Oraintxe bertan 121 lagun daude unitate horietan Hego Euskal Herrian. Jaurlaritzako Osasun Sailakez du zehaztu zenbat lagun erietxeratu zituzten atzo Osakidetzaren ardurapeko ospitaleetan, ez eta zenbat dauden ere oraintxe bertan gela arruntetan. Nafarroan, berriz, Osasun Departamentuak adierazi du atzo 19 pertsona ospitaleratu zituela Osasunbideak, eta zehaztu du 132 lagun daudela gela arruntetan.
Bestalde, birusarekin kutsatua zen 88 urteko emakumezko bat zendu zen atzo Nafarroan. Halaber, Bizkaiko Aldundiak jakinarazi du herrialdeko zahar etxeetako sei egoiliar hil zirela gaitzaren ondorioz.
Neurrien zorroztea Labi aholku batzordea bihar bilduko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan indarrean diren neurri murriztaileak aztertu eta haien gaineko erabakien berri emateko. Zehazki, Labiren mahai teknikoa gaur bildu da mugak aztertzeko, eta instituzioen ordezkariek dute bihar bilera; eguerdian iragarriko dituzte neurri berriak. Azken egunetan, Jaurlaritzak hainbatetan azaldu du etxeratze agindua bi orduz aurreratzeko nahia, baina, oraingoz, Espainiako Gobernuak ez die hori egiteko aukera baimendu erkidegoei. Hala ere, Iñigo Urkullu lehendakariak aurreratu izan duenez, 19:00etatik aurrera establezimendu guztiak ixteko eta jarduera guztiak bertan behera uzteko aukera aztertuko du Labik. Gainera, herri guztietan konfinamendu perimetrala ezartzeko proposamena ere egin dute, besteak beste. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192572/atzerritarrak-euskarazko-ereduetan-matrikula-daitezen-bultzatzeko-kanpaina-errefusatu-du-nafarroako-parlamentuak.htm | Gizartea | Atzerritarrak euskarazko ereduetan matrikula daitezen bultzatzeko kanpaina errefusatu du Nafarroako Parlamentuak | Geroa Baik egin duen proposamenean, atzerritarrak D eta A ereduetan matrikulatzera animatzeko kanpaina eskatu dute. Iruñeko ganberan, ordea, EH Bilduren babesa bakarrik jaso du egitasmoak. | Atzerritarrak euskarazko ereduetan matrikula daitezen bultzatzeko kanpaina errefusatu du Nafarroako Parlamentuak. Geroa Baik egin duen proposamenean, atzerritarrak D eta A ereduetan matrikulatzera animatzeko kanpaina eskatu dute. Iruñeko ganberan, ordea, EH Bilduren babesa bakarrik jaso du egitasmoak. | Nafarroako Hezkuntza sailari eskaera egin nahi zioten Geroa Baiko eta EH Bilduko talde parlamentarioek: eskoletako matrikulazioa martxan jartzen denean, atzerritarrei bideratutako kanpaina egin zezatela euskarazko ereduetara gerturatzeko haur horiek. A eta D ereduak sustatzea zuen helburu Geroa Baik gaur goizean Nafarroako Parlamentuan aurkeztu duen mozioak, baina EH Bilduren babesa besterik ez du jaso. Navarra Suma, PSN eta Ezkerrak aurka bozkatu dute, eta Ahal Dugu abstenitu egin da. Mozioak hainbat zuzenketa eskari jaso ditu, baina Geroa Baik ez du bat bera ere onartu.
Maria Solana Geroa Baiko parlamentariak hala esan du: “Etorkinak nahi baditugu sentsibilizatu Nafarroa guztira gerturatu daitezen; horretarako ez dago euskarazko ereduak baino modu hoberik”. Gaineratu duenez, azken boladan kritika “gogorrak” jaso ditu D ereduak etorkin gutxi erakarri dituelako. “D ereduak ez du inor baztertzen eta segregatzen, eta hori horrela dela erakusteko, Hezkuntza sailari eskatzen diogu ikerketa bat egin dezala jakiteko zergatik gertatzen den hori, eta hartu ditzala egoera zuzentzeko neurriak”.
Navarra Sumak mozioari jarri dion zuzenketan Solanak aipatutako azken puntuko eskaera bat ere biltzen zuen. Hau da, Hezkuntza sailari eskatzen zion azterketa bat egin zezala jakiteko zergatik dauden hain etorkin gutxi D ereduan. Hortik aurrera, bestelako eskaera ba egin du: egin dezatela informazio kanpaina bat hezkuntzan dauden hizkuntza ereduen berri emateko, baina Nafarroako zonifikazio mapa kontuan hartuta. Iñaki Iriarte koalizioko bozeramaileak galdera egin dio Solanari ea gaztelerazko G ereduak A edo D eredukoak baino emaitza okerragoak ote dituen. “G ereduak ez badauzka emaitza akademiko okerragoak, botere publikoak zer arraiogatik gomendatu beharko luke A ereduan eta, batez ere, D ereduan matrikulatzeko?”.
Bakartxo Ruiz EH Bilduko bozeramaileak esan du Navarra Sumaren zuzenketa “zinikoa” dela, eta begi bistakoa dela zergatik ez dauden etorkinak euskarazko ereduetan: “Euskara zaila dela esaten zaie, arazo iturri dela, diskriminatzailea, eta ez duela ezertarako balio; ez duela balio lana topatzeko, eta ingelesak, aldiz, ate asko irekitzen dituela”. Kontrara esan du berak, euskara gizarte kohesiorako tresna dela, eta ateak asko irekitzen dituela. Ez soilik hizkuntza aldetik, baita sozialki eta kulturalki ere. Koalizio abertzaleak ere zuzenketa jarri dio Geroa Baik aurkeztutako mozioari, eta bertan eskatu dute Euskarabidea ere inplikatu dadila kanpaina horietan.
PSNk gobernukide duen Geroa Baik aurkeztutako mozioaren aurka egin du, hezkuntza publiko sare guztiaren defentsa egitea dagokielako. Jorge Agirre bozeramailearen hitzetan, D ereduaren aldeko kanpaina egingo balitz, ereduen arteko lehia sortuko luke, eta gobernuaren betebeharra hezkuntza publikoa defendatzea izan beharko luke. Ezkerrak eta Ahal Duguk ere ildo horretan defendatu dute euren jarrera. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192573/otsailaren-bukaera-arte-itxiak-egonen-dira-mugako-pasabideak.htm | Gizartea | Otsailaren bukaera arte itxiak egonen dira mugako pasabideak | Frantzian atentatuak izateko arriskua «handia» den bitartean mugako zortzi pasabideak itxiak egonen direla iragarri du Eric Spitzek. Hilaren 14tik daude itxiak. | Otsailaren bukaera arte itxiak egonen dira mugako pasabideak. Frantzian atentatuak izateko arriskua «handia» den bitartean mugako zortzi pasabideak itxiak egonen direla iragarri du Eric Spitzek. Hilaren 14tik daude itxiak. | Herritarren eta hautetsien kexuari entzungor egin die Pirinio Atlantikoetako prefeturak. Prentsari agiantzak aurkezteko agerraldian, urtarrilaren 14tik itxiak diren Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko zortzi pasabideen itxieraz galdetu diote, eta erantzun du aurreikusten duela «otsailaren bukaera aitzin neurria bertan behera uztea». Haren hitzetan, 2020aren bukaeratik atentatu arrisku «gorenean» dago Frantzia, eta, beraz, ez du «irekitzeko datarik» ematen ahal. Hala ere, Aldudeko ibarrean (Nafarroa Behera) jendarmeek «tolerantzia» izanen dutela iragarri du, herritarrentzat egoera «konplikatua bilakatzen ari baitzen».
Urtarrilaren 12an iragarri zuen Prefeturak mugako zortzi pasabide itxiko zituela. «Terrorismoaren aurkako borroka indartzeko, Schengen eremuaren barneko mugaz gaindiko zirkulazioaren kontrola beharrezkoa» dela adierazi zuen agiri batean, eta azaldu zuen kontrolak «indartu eta arrazionalizatzeko» hartu zutela neurria. Zehazki, hauek dira itxi dituzten bideak: Hendaia (Lapurdi) eta Hondarribia (Gipuzkoa) lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako (Lapurdi) bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra; Iturzaetako lepoa. Gainerako pasabideak irekiak dira. Hala, ibilgailuak eta oinezkoak eremu hauetatik pasatzera gomitatu zituen prefeturak: Hendaia eta Irun (Gipuzkoa) arteko Santiago zubia, Pausuko zubia eta Biriatuko muga; Ibardingo lepoa, Dantxariako muga eta Arnegi.
Prefeturaren erabakiak ezin ulertua eragin zuen herritar andanaren artean, eta haien eguneroko joan-etorriak azkarki luzatuko zituela salatu zuten. EH Bai eta EH Bildu ere kritiko mintzatu ziren mugen itxieraz. Agiri batean salatu zuten itxierak erakusten duela Frantziako eta Espainiako estatuek gaitasuna dutela Euskal Herriaren barne bizitza «konplexurik gabe» baldintzatzeko edo «zuzenki eten egiteko». Elkarretaratzeak antolatu zituzten Saran eta Hendaian itxieraren kontra.
Euskal Herriko erakundeek ere dei egin diote Frantziari neurria berrikusi dezan. Frantziako Estatuari elkar aditze bat eskatu dio Joseba Erremundegi Euskal Elkargoko mugaz gaindiko harremanetarako kontseilari delegatuak. «Erabaki hau indartu nahi dugun mugaz gaindiko lankidetzaren oinarri diren euskal lurraldeetako biztanleen eta eragileen eguneroko trukeen aurka doa», adierazi zuen agiri batean. Herenegun, Jean Castex Frantziako lehen ministroari eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari gutun bat bidali zien Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, Akitania Berria-EAE-Nafarroa euroeskualdearen buru gisa. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/192574/gasteiz-eta-araba-atera-egin-dira-eremu-gorritik.htm | Gizartea | Gasteiz eta Araba atera egin dira eremu gorritik | Denera, 70 herritan ezarriko dituzte aparteko neurri murriztaileak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Zerrenda horretan sartu dira Arrigorriaga, Barakaldo, Galdakao eta Sopela, eta atera, berriz, Andoain, Berango, Eibar eta Mutriku, besteak beste. Nafarroan, itxita daude Alesbes, Arbizu, Cadreita, Etxarri Aranatz, Lakuntza eta Lodosa. | Gasteiz eta Araba atera egin dira eremu gorritik. Denera, 70 herritan ezarriko dituzte aparteko neurri murriztaileak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Zerrenda horretan sartu dira Arrigorriaga, Barakaldo, Galdakao eta Sopela, eta atera, berriz, Andoain, Berango, Eibar eta Mutriku, besteak beste. Nafarroan, itxita daude Alesbes, Arbizu, Cadreita, Etxarri Aranatz, Lakuntza eta Lodosa. | Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eguneratu egin du azkeneko hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiago dituzten udalerrien zerrenda. Azkenekoz astelehen honetan eguneratu du zerrenda hori Jaurlaritzak, eta biharamunean sartzen da indarrean. Itxialdi perimetralean daude oraindik Bilbo eta Donostia; baita Bizkaia eta Gipuzkoa ere.
5.000 biztanle baino gutxiago dituzten udalerrien artean, 29tik 23ra jaitsi da eremu gorrian daudenen zerrenda joan den astetik.
Labik 400 kasuko intzidentzia tasa gainditzen duten tokietan ezartzen ditu aparteko neurriak. Toki horietatik ezin da atera aparteko baimenik gabe, eta ostatuek barruko jarduera mugatua dute ordu jakin batzuetara: 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:00etara bakarrik zabal ditzakete barruko aldeak bezeroentzat. Gainera, toki itxietako kirol jarduerak gehienez lauko taldetan egin ahal izango dira, eta kirol instalazioetako aldagelak eta dutxak itxita egongo dira, igerilekuetan izan ezik.
Aste osoan egon beharko dute horrela, datorren astean berrituko baita zerrenda.
Orain, herri hauek daude eremu gorrian:
5.000 biztanletik gora (47):
Araba: Amurrio eta Laudio.
Bizkaia: Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Erandio, Ermua, Derio, Galdakao, Getxo, Leioa, Lekeitio, Mungia, Muskiz, Ondarroa, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Sopela eta Trapagaran.
Gipuzkoa: Aretxabaleta, Arrasate, Astigarraga, Azkoitia, Azpeitia, Bergara, Deba, Donostia, Errenteria, Hernani, Hondarribia, Irun, Lasarte-Oria, Lazkao, Legazpi, Lezo, Oiartzun, Oñati, Ordizia, Orio, Pasaia, Tolosa, Urnieta, Urretxu, Usurbil, Villabona, Zarautz, Zumaia eta Zumarraga.
5.000 biztanletik behera (23):
Araba: Artziniega eta Aiara.
Bizkaia: Bakio, Etxebarria, Gamiz-Fika, Loiu, Otxandio, Urduliz, Urduña eta Zierbena.
Gipuzkoa: Aia, Aizarnazabal, Alegia, Anoeta, Antzuola, Asteasu, Ataun, Eskoriatza, Getaria, Ibarra, Zaldibia, Zestoa eta Zizurkil.
Nafarroan
Nafarroako Gobernuak Lakuntza itxi zuen joan den ostiralean, eta maiatzaren 8ra arte egongo da horrela, gutxienez.
Lakuntzan ez ezik, itxiera perimetrala dagoeneko ezarria da herrialdeko beste bost herritan: Alesbesen, Arbizun, Cadreitan, Etxarri Aranatzen eta Lodosan. Horiek maiatzaren 6ra arte izanen dira itxirik, printzipioz. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192575/manifestazio-bateratu-bat-egingo-dute-arabako-enpleguaren-defentsan.htm | Ekonomia | Manifestazio bateratu bat egingo dute Arabako enpleguaren defentsan | Hainbat enpresa eta sektoretako langileek deitu dute protestara. Hilaren 30ean egingo dute, Gasteizen. | Manifestazio bateratu bat egingo dute Arabako enpleguaren defentsan. Hainbat enpresa eta sektoretako langileek deitu dute protestara. Hilaren 30ean egingo dute, Gasteizen. | Arabako enplegu «duinaren» aldeko manifestazio bateratua egingo dute hilaren 30ean, Gasteizen. Hainbat enpresatako eta sektoretako langileek egin dute protestarako deialdia; izan ere, iritzi diote egungo egoerak lantokiak «gainditzen» dituela eta «herritar guztiei» eragiten diela. «Ezin dugu beste alde batera begiratu, inor ez baitago salbu; enplegu duinaren aurkako eraso sistematiko horrek edonori eragin diezaioke». «Indarrak batzea» erabaki dute, beraz, erantzuna ere «bateratua, globala eta plurala» izateko.
Aitor Bezares Aernovako langile batzordeko kideak azaldu du langileek Los Angeles elizan egindako itxialdiaren emaitza dela manifestazioa. Izan ere, askotariko eragile, enpresa batzorde eta elkarterekin hitz egin dute egunotan, eta horri esker jakin dute kasu bakoitza «partikularra» bada ere, eta, beraz, erantzun zehatza eskatzen badu ere, «antzeko arazoak» dituztela denek: «administrazioaren indiferentzia» da horietako bat, hain zuzen. «Ezin dugu ez ikusiarena egin milaka langileren urteetako lana estutasunean jartzen duten bitartean, eta administrazioak pandemiaren kudeaketan egiten dituen akatsen erantzule egiten dituenean». Hori horrela, erakundeei lan gatazketan inplikatzeko eskatuko diete protestan, besteak beste.
Gaur-gaurkoz, hauek dira deialdiarekin bat egin dutenak: Aernnova, SDA, Laminaciones Arregui, Alestis, SOS Ostalaritza, GPS, Arabako pentsionistak, sorosleak eta udal kirol jardueretako langileak. Nolanahi ere, atxikimenduak jasoko dituzte oraindik ere araba.enplegua@gmail.com helbidean. «Araban, enplegu duina defendatzea gizarte eskubideetan, zaintzan, zerbitzu publikoetan eta abarretan dituen ondorioekin; gizarte osoak inplikatu behar du, eta administrazioek ozen eta argi entzun behar duten aldarrikapena da», adierazi dute antolatzaileek. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192576/cabacasen-familiak-nbera-joko-du-laquojustizia-bilaraquo.htm | Politika | Cabacasen familiak NBEra joko du «justizia bila» | Espainiako Auzitegi Gorenak ez du «auziaren funtsa aztertu nahi» izan, Jone Goirizelaia abokatuak egindako balorazioaren arabera. | Cabacasen familiak NBEra joko du «justizia bila». Espainiako Auzitegi Gorenak ez du «auziaren funtsa aztertu nahi» izan, Jone Goirizelaia abokatuak egindako balorazioaren arabera. | Joan den astean, Espainiako Auzitegi Gorenak berretsi egin zuen Bizkaiko Lurralde Auzitegiak Cabacas auzian emandako epaia, eta gaur horren balorazioa egin dute Iñigo Cabacas zenaren gurasoek eta haien abokatu taldeak, Bilbon egindako agerraldi batean. «Ez dugu sinesten Espainiako justizian», adierazi du Manu Cabacas aitak. Hala, Jone Goirizela abokatuak iragarri du NBE Nazio Batuen Erakundera joko duela sendiak, «justizia bila».
2012ko apirilaren 5ean Bilbon Ertzaintzaren pilotakada batek eragindako zauri larrien ondorioz hil zen Iñigo Cabacas, lau egun geroago. Bizkaiko Auzitegian sei ertzain epaitu zituzten, baina bakarra zigortu: Juan Jose de Pablori (mailarik altueneko polizia) bi urteko urteko espetxealdia eta lau urteko inhabilitazioa ezarri zioten, «zuhurtziagabekeria profesional larriko giza hilketa» egotzita. Kondena hori ontzat jo du Gorenak, eta baztertu egin du familiaren helegitea.
Goirizelaia ez da konforme agertu epai horrekin: «Gorenak ez du funtsera joan nahi izan, ez du helegitea sakon eta zehatz aztertu; Bizkaiko sententzia berresteko argudioak bilatzera mugatu da». Auzitegiari egotzi dio «oso era korporatiboan» aztertzea Bizkaiko kideek egindako ikerketa: «Guk ez dugu esan egin dena txarto egin denik, baizik eta gauza asko ez direla egin, froga guztiak ez direlako praktikatu, eta horrek baldintzatu egin duela ikerketa judiziala eta funtsera joatea. Pentsatzen dugu hori oinarrizko eskubideen urraketa bat dela, eta haiek ez dute onartu». Bizkaiko Auzitegian epaitutako gainerako ertzainak zigortzea ere baztertu du Gorenak. Abokatuek «onartezintzat» jo dute ebazpenean emandako irizpidea: «Gorenak dio zuhurtziagabekeriaz egindako delituetan egilea baino ezin dela epaitu, eta min egiteko asmoz jardutean baino ezin dela kondenatu; kontraesan bat da».
Interpretazio «arriskutsuak»
Gainera, abokatuek «harridura» agertu dute Gorenaren ebazpenak akusazio partikularraren inguruan egindako balorazioarekin. “Esaten dute ezin garela kexatu, akusazio moduan parte hartu ahal izan dugulako», deitoratu du Gorizelaiak. «Arriskutsua» iruditu zaio interpretazio hori: «Mahai gainean jartzen du botere batzuen aurka ez bazara pertsonatzen ez duzula ezer egiteko, ez duzula babesik jasoko». Era berean, abokatuak gaitzetsi egin du Gorenaren epaia hedabideen bidez jaso izana: «Ez gara lehenak izan sententzia jasotzen. Beti salatzen dugu, eta oraingoan ere bai: ohitura judiziala bihurtu da, eta ez dugu onartzen».
Hori dela eta, Europara jotzea erabaki du sendiak: «Kanpora joan behar dugu, estatu espainiarrean ez dugulako lortu justizia eta erreparazioa». Zehazki, NBEko Giza Eskubideen Batzordera joko dute, baita epaileen eta fiskalen jardueren independentzia aztertzen duen kontalariarengana ere, eta Cabacas auziko prozedura judizialari buruzko txostenak eskatuko dizkiete.
Sendia, oso minduta
Abokatuaz gain, Manu Cabacasek ere hartu du hitza gaurko agerraldian. Oso minduta agertu da: «Bederatzi urteren ostean, Gorenaren epaiaren ondoren, jipoituta eta umiliatuta sentitzen gara. Amorru handia dugu». «Akituta» agertu da bertako justiziarekin: «Bizkaiko Auzitegian gertatutakoa ez genuen ulertu, fiskalaren lan egiteko modua ez genuen ulertu; Gorenean itxaropen pixka bat genuen, baina barre egin digute». |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192577/jesuiten-arabera-hegoaldean-hamasei-adingaberi-egin-dizkiete-abusuak-azken-100-urteetan.htm | Gizartea | Jesuiten arabera, Hegoaldean hamasei adingaberi egin dizkiete abusuak azken 100 urteetan | Jesuiten arabera, Hegoaldean hamasei adingaberi egin dizkiete abusuak azken 100 urteetan. | Jesuitek argitara atera dute Erlijioso jesuitek Espainiako probintzietan egindako abusuak txosten bat: 1920ko hamarkadaren amaieratik 2020ra arte Hego Euskal Herrian hamasei adingaberi egin dizkiete abusuak. Txostenaren arabera, 65 apaizek egin zituzten abusu horiek; gehienak, eskoletan. 65 abade horietatik 48 hilda daude.
Hamalau kasutan, apaiz horiek behin baino gehiagotan abusatu zuten, eta beste 51 kasuetan, berriz, horien jarreraren aurkako salaketa bakarra zegoen jarrita. Hori jaso dute txostenean. Biktimak zer sexutakoak ziren aintzat hartuta, pairatu zituzten adingabeen artean 46 mutilak ziren, eta hemezortzi neskak. | |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192578/kataluniako-auzitegi-nagusiak-kanpaina-beterako-utziko-du-bozen-eguna-finkatzeko-erabakia.htm | Mundua | Kataluniako Auzitegi Nagusiak kanpaina beterako utziko du bozen eguna finkatzeko erabakia | Epaimahaiak behin-behinean mantenduko du otsailaren 14ko hauteskunde deialdia. Kataluniako Gobernuak gaur goizean aurkeztu ditu bozak atzeratzearen aldeko alegazioak. | Kataluniako Auzitegi Nagusiak kanpaina beterako utziko du bozen eguna finkatzeko erabakia. Epaimahaiak behin-behinean mantenduko du otsailaren 14ko hauteskunde deialdia. Kataluniako Gobernuak gaur goizean aurkeztu ditu bozak atzeratzearen aldeko alegazioak. | Baliteke Katalunia oso egoera bitxian egotea hurrengo asteburuan. Posible da alderdiak hauteskunde kanpaina betean murgilduta egotea jakin gabe ea kanpaina horren amaieran bozik egingo den. Izan ere, Kataluniako Auzitegi Nagusiak otsailaren 8ra arteko epea emango dio bere buruari Generalitateak bozak atzeratzeko onartu zuen dekretua legezkoa den ala ez argitzeko.
Kataluniako Gobernuak hauteskundeak maiatzaren 30era atzeratzeko dekretua onartu zuen joan den ostiralean, pandemiaren eraginez osasun egoera okerrera egiten ari dela argudiatuta. Neurriak alderdi guztien babesa jaso zuen, PSCrena salbu. Baina, herrialdeko Auzitegi Nagusiak dekretu horren kontra herritar batek aurkeztu zuen helegitea tramiterako onartu, eta atzerapena behin-behinean indargabetzea erabaki zuen, kautela neurri gisa, auzia argitu arte.
Azkenean, epaileek erabakia hartzeko otsailaren 8ra arteko epea agortzen badute, 11 egun emango ditu Kataluniak hauteskunde kanpainan, otsailaren 14an parlamenturako bozak izango dituzten ala ez jakin gabe. Hasierako data mantentzen bada, kanpaina urtarrilaren 29an hasiko da.
Auzitegiak bozak atzeratzearen kontrako beste sei salatzaileren helegiteak ditu aztertzeko, horiek ere kautela neurriak hartzeko eskariekin. Helegiteak aurkeztu dituztenen artean dira Liga Demokratikoa, Ezkerreko Federalistak, Ezkerra Positiboan eta Bultzada Herritarra elkarteak. Auzitegiak tramiterako onartu duen lehena, bozen atzerapena indargabetu duena, Josep Asensio abokatuak aurkeztu du. Asensio mossoa izan da aurretik, 21 urtez.
Presazko arrazoiengatik, gaur 10:00ak arteko epea eman zien auzitegiak aldeei alegazioak aurkezteko. Kataluniako Gobernuak 09:00etan aurkeztu ditu bereak, bozak atzeratzea defendatzeko. Irizpide sanitarioetan oinarritu du hauteskundeak atzeratzeko erabakiaren defentsa.
Generalitatearen Osasun Sailaren txosten baten arabera, COVID-19ak kutsatuen kopuruak eta ZIU zaintza intentsiboetako unitateen okupazioak goia joko dute hauteskundeetarako hasieran jarritako eguna baino zertxobait lehenago. Osasun Sailak aurreikusten du egun horietan 3.000-4.000 positibo izango direla, eta 620-750 paziente ZIUetan.
Alderdi sozialista egunez aldatzearen aurka agertu zen hasieratik, baina bozen atzerapen tekniko baterako prest azaldu zen azken momentuan. Hauteskundeak martxoaren 14an edo 21ean egiteko aukera mahaigaineratu zuen. Generalitateak proposatutako data onartu zuen gehiengoak, ordea: maiatzaren 30a.
Hori jakinda ere, bere asmoari eutsi zion PSCk. Hartutako erabakia justifikatzen duen «irizpide epidemiologikorik» ez dagoela salatu zuen Miquel Iceta alderdiko idazkari nagusiak. «Gauza bat da hauteskunde data aldatzea, eta beste bat joko arauak aldatzea», adierazi zuen. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192579/zubiagak-dio-prozeduraren-parte-dela-pertsonei-tiro-egitea.htm | Gizartea | Zubiagak dio prozeduraren parte dela pertsonei tiro egitea | Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak salatu du auzotar asko zauritu zirela atzo. Erkorekak gaitzetsi egin ditu istiluak. | Zubiagak dio prozeduraren parte dela pertsonei tiro egitea. Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladak salatu du auzotar asko zauritu zirela atzo. Erkorekak gaitzetsi egin ditu istiluak. | Josu Zubiaga Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuordeak Donostiako atzoko istiluen bideoaren harira egin ditu adierazpenak, ETB2ko En jake saioan. Haren esanetan, «protokoloaren parte» da jendeari tiro egitea: «Materiala halako egoeretarako eginda dago. Aldez aurretik erabili zen, jendearengana iritsi aurretik, abisu gisa, baina, halako batean, pertsonei jaurtitzen zaizkie». Foam motako jaurtigailuez aritu da Zubiaga, eta erreferentzia egin dio gaur goizean zabaldutako bideoari. Bertan, ertzainburu bat ikusten da Donostiako Parte Zaharreko istiluetan beste ertzain talde bati esaten: «Jotzeko egingo dugu tiro».
Azaldu duenez, punteria sistema bat dute gailuek, eta esan du helburu jakin batzuei botatzeko prestatuta daudela, «anabasa pizten ari diren horiei". Gaineratu du ezin dela «testuingurutik atera» ertzainburu horren esaldia: «Parte Zaharrean gertatzen dena ezin da ulertu ingurukoa kontuan hartu gabe. Talde batzuek muga guztiak gainditzen dituzte».
Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak ere gaitzetsi ditu atzo iluntzeko istiluak, eta salatu du Ertzaintzari eta Udaltzaingoari egindakoa "onartu ezin daitekeen jazarpena" izan zela. Istiluetan "bizikidetza asaldatu" eta kalteak eragin zirela esan du, eta babes osoa adierazi die poliziei.
Ertzainak, goizetik
Bestelakoa da Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladaren bertsioa, eta atzo iluntzean bertan zeuden zenbait lekukorena ere bai. Gazte taldeak ohartarazi du Polizia esaten ari dela zenbait kide zauritu zirela beren jardunean, baina salatu du auzotar askok lesioak dituztela. Hala adierazi du bertan zegoen Unaik —gertakarien lekukoa izan zen, baina ez du izena eman nahi izan—: «Poliziaren oldarra hasi zenean, etxera zihoazenei, kalean paseatzen ari zirenei, autoaren bila zihoazenei... haiei ere oldartu zitzaien Ertzaintza». Hainbatek hanketan zauriak dituztela jakinarazi dute, eta bi lagunek, gutxienez, matrailezurra hautsita daukatela.
Halaber, gazte taldeak salatu du ez dela «kasu bakana», eta gogora ekarri dituzte joan den larunbateko gertakariak ere: «Hau modu bat da agintari instituzional eta politikoek pandemian izandako arduragabekeria zuritzeko. Auzoa militarizatu egin dute koronabirusaren izenean». Egoera salatzeko, mobilizazioa egingo dute larunbat eguerdian.
Poliziaren presentzia goizetik «nabarmena» izan zela azaldu du Unaik: «Poliziaren presentzia goizetik oso-oso handia izan zen. Konstuzio plazara pasatzerakoan, poteoan, denbora osoan Poliziaren presentzia eta markatzea zegoen. Auzotarren artean genioen polizia asko zegoela». Hain justu, goizean pertsona bat ere identifikatu zuten.
Unaik aitortu du halako batean pilaketak egon zirela, 19:00ak inguruan, baina ostalariek une oro zaindu zituztela beharrezko segurtasun neurriak. Gainera, azaldu du talde pilaketa handirik ez zela egon. Arratsalderako, ordea, gero eta jende gehiago elkartu zen Parte Zaharrean, Unaik azaldu duenez, eta horregatik zegoela Udaltzaingoa. Unaik esplikatu du nola izan zen lehen atxiloketa: «Ez zen Konstituzio plazan izan, Trinitatean baizik. Udaltzaingoak gazte bat atxiki zuen. Eta, hori jakinda, Ikatzen zegoen jendea hara bildu zen. Orduan etorri zen Ertzaintza».
Hain justu, Parte Zaharreko Gazte Asanbladako kideek ez dakite oraindik lau lagun ala bost dauden atxilotuta —Ertzaintzaren oharrak dio lau lagun atxilotu dituztela, eta baieztatzeko dago Udaltzaingoak beste norbait atxilo hartu zuen—.
Amaiera «tristea"
BERRIAk liskarren nondik norakoaz galdetu dio Donostiako Udalari, eta hark erantzun du istilu «tamalgarri eta deitoragarriak» izan direla. Pilatutako jende kopuruari eta segurtasun neurriak ez betetzeari egotzi dizkio: «Zenbait jendek atzoko eguna festatzat hartu zuen, eta halaxe ospatu, eman diren osasun irizpideei muzin eginez. Tarte batzuetan, osasun ikuspuntutik egoera arrikutsuk ikusi genituen Parte Zaharreko zenbait kaletan, jende asko pilatu zelako tabernen kanpoaldean, talde handietan eta maskararik gabe alkohola edanez». Gero, «ordena publikoko arazo» bihurtu zen gertatutakoa, udalaren arabera.
«San Sebastian eguna aurten ez zen ospakizun eguna, eta hiriko gehien-gehienek hala ulertu zuen, eta arduratsu jokatu. Gutxi batzuek, berriz, ez zuten errespetatu nahi izan pilaketaren debekua, eta, gainera, osasun arazoa segurtasun arazo bilakatu zuten. Tristea benetan hiriko egun nagusia horrela amaitu izana», zehaztu dute. Hain justu, datorren asterako adierazpen bat sinatu nahi dute, udal taldeek gertatutakoa gaitzesteko. EH Bilduk eta Podemosek, ordea, ez dute babestu egitasmoa.
Donostiako EH Bilduk, ordea, gaitzetsi egin du udalaren jokabidea. Salatu dute, esaterako, Eneko Goia alkateak berak erabaki izana bandera jaitsiko zuela, eta erabaki hori «bere kabuz» hartu izana. Ondorioz, pilaketak izatea «espero zitekeen zerbait» dela diote, eta, hortaz, azalpenak emateko eskatu diote Goiari.
Gainera, Donostiako Parte Zaharrean azken egunetan ikusten ari diren «gerra irudiak» ere gaitzetsi dituzte. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192580/elurra-mara-mara.htm | Iritzia | Elurra mara-mara | Elurra mara-mara. | Elurra mara-mara ari da, edo Elurra teilatuan, zakua lepuan kantatzeko moduko egunak egin ditu aurten, aspaldiko partez. Eta elurraren hiztegiari hautsa kentzeko garai ona zela pentsatu dut, elurrari buruzko berba eta esaerak biltzekoa.
Elur guztiak ez dira berdinak; esaten da inuitek hogeita hamar elur-mota bereizten dituztela. Hemen ere elurrak hiztegi aberatsa du, nahiz eta ahaztu samartua daukagun. Egia esan, asko aldatu eta murriztu da azken belaunaldietan naturari buruzko hizkuntza. Debagoiena aldeko berbak eta esamoldeak ekarriko ditugu batez ere, jakinda horietako asko Euskal Herriko beste leku batzuetan ere esaten direla, eta hemen aipatzen ez den beste asko ere erabiltzen dela han eta hemen. Geuk jasotakoez gain, Kandido Izagirreren bilketa-lanez eta abarrez baliatuko gara.
Edurte ederra aurtengoa. Elurra egin egiten du. Edurra egin du gauean (telebistan elurra bota du gauean entzuten dugu ia beti; egoki esanda ote? Gero itzuliko gara honetara). Orain edurra da, dihardu, ordu bietan edurra ziharduan; bizkaieraren eremutik at, da/ari du/zuen. Elurra egin ezkero zuritu egiten du; edurra zuri dago. Baina batzuetan gutxi egiten du, geruza fin-fina, edurnabarra; edurra nabartu edo zurinabartu, ia galduta dauden berbak. Elur asko egiten duenean, edurra sendatu, loditu. Elurra sendo, lodi dago. Eta edurtza galanta Elgetan. Elur jausi berria, zapaltzerakoan zarata atsegin hori ateratzen duena, malutza. Ia urtuta eta lokatzarekin nahastuta dagoena, baltsa edo batsa.
Elurra datorrela iragartzen duena, edur-aizia. Forma asko hartzen ditu egiteko orduan: edur-matazak edo malutak jausten dira; txapelaren lakotxe malutak, esango luke ahobero batek. Elurra mara-mara, blasta-blasta jausten da (lasaitasuna transmititzen dute hitz hauek, elurrak bezalaxe). Baina gutxi eta xehe-xehea denean, edur-gisixa edo edur-kisixa; edur-lapatxa ere bai zenbait lekutan; edo edur xehia. Lurra ukitu orduko urtzen dena, edur-ura edo edur bustixa. Hotz handiaz tanta lehor eta borobilak egiten dituenean, edur-pikorra (edur-pikorra eginez hasi zen 1985eko edurte ikaragarria); honi, oker ez banago, txiskoria edo txirkoria ere bai zenbait lekutan.
Hotz handia, elurra eta haizea batera egiten duenean, edur-bisutsa. Honi badirudi lantzurda ere esaten zitzaiola zenbait lekutan, nahiz eta berba honek beste zentzu bat ere izan. Amari entzunda nago gizona lantzurdiakin itto zala Antzuolan, Arrola aldian. Gauez oskarbi badago eta hotz handia egiten badu antzigarra sortzen da arboletan, izotzezko orratzak. Honi zurda edo lan(t)zurda ere esaten zaio. Baina elurrik gabe ere sortu liteke antzigarra, ihintz edo behe-laino izoztua baita azken batean. Teilatutik zintzilik ageri diren ziri horiek, izotz-garrangak edo izotz-kandelak; latrontxa-kandelak ere bai Oñatin. Aldapan elur asko pilatzen denean, edur-luetzixa edo -luizixa gertatzeko arriskua dago; edur-jausixa ere bai.
Edur-pelotaka ibili izan gara, elkarri edur-pelotak botatzen. Eta edur-bola handiak egiten, bueltak eta bueltak emanez; Oñatin edurramilla. Eta halako baten elurra urtu egiten da; edurra kendu dau. Baina behetik gora hasten da kentzen, inoiz edurtzaren erdian ere bai gune batean; lurmentzen hasi dela edo lurmendu egin duela esaten da, txoriak lurmendutako lekura edo lurmen-era inguratzen dira. Eta garai batean edur-zuloak edo neberak eraikitzen ziren elurra gordetzeko.
Eta elurtea aprobetxatuz, hedabideetako eguraldi-esatariei ohartxo bat, ez dezatela gaizki hartu. Gaur gauean euria, elurra, izotza, txingorra… botako du, entzuten dugu etengabe. Horixe da ohiko esamoldea. Baina euria, elurra, izotza… egin egiten du, hala esan izan da alde guztietan, hori da erabilera 'neutroa', ez bota. Bota adierazkorra da, enfatikoa: Egundoko zaparrada bota zuen; ganoraz bota du elurra gaur goizean. Zalantzak izanez gero, egin bisitatxo bat Euskal Hiztegi Orokorrari eta euria, elurra, izotza, bota… sarrerak begiratu. Nire iritziz, albistegian Hiru presok espetxetik ospa egin dute esatea bezalatsu da, ihes egin dute beharrean.
Elurrak fama ona du: Edur urte, gari urte, edo Ezkur urte, edur-urte. Kontuak kontu, elurraz gozatu, baina hankarik ez apurtu. | |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192581/antxeta-irratiak-arduraz-komunika-dezagun-dokumentala-egin-du.htm | Bizigiro | Antxeta irratiak ‘Arduraz komunika dezagun’ dokumentala egin du | Hedabideen hizkuntzaren erabilera aztertu dute Euskal Herrian herri ekimenez sortutako hedabide batzuetako zenbait emakumezko kazetarik, berdintasunaren ikuspegitik. Dokumentala ikusgai, albistearen barruan. | Antxeta irratiak ‘Arduraz komunika dezagun’ dokumentala egin du. Hedabideen hizkuntzaren erabilera aztertu dute Euskal Herrian herri ekimenez sortutako hedabide batzuetako zenbait emakumezko kazetarik, berdintasunaren ikuspegitik. Dokumentala ikusgai, albistearen barruan. | Berdintasunari eta feminismoari dagozkion gaiak eta hizkuntzaren erabilerak indarkeria matxistan duen eragina aztertu dituzte herri ekimeneko komunikabideetako zenbait kazetarik Arduraz komunika dezagun dokumentalean. Emakumezko kazetariak dira agertzen diren guztiak, eta, haiekin batera, alorreko aditu batzuk ere azaltzen dira: Kattalin Miner ekintzaile feminista, Amelia Barquin irakaslea eta Irene Arrarats Lizeaga BERRIAko euskara taldearen burua.
Aitziber Zapirain Etxaniz Antxeta irratiko koordinatzaileak zuzendu du lana, Joseba Arozenaren laguntzarekin. Dokumentala ez da hutsetik sortu, Zapirainek azaldu duenez: «Antxeta irratian urtebete generamatzan indarkeria matxistaren aurkako proiektu bat garatzen; elkarrizketa sortak egin genituen. 2019an, barrura begira jartzea pentsatu genuen: Arrosa sareko hainbat irratirekin elkarrizketak egin genituen. Eta, iaz, pentsatu genuen ea zergatik ez genuen hori egiten euskarazko herri ekimeneko hedabideekin». Modu horretan hasi ziren dokumentalerako elkarrizketak egiten.
Askotariko hedabideetako kazetariak ageri dira hizketan: Bilbo Hiria, Hala Bedi irratia, Arrosa sarea, Antxeta irratia, Hamaika telebista, Argia astekaria, Gara egunkaria, Pikara Magazine, Irunero aldizkaria, Gaztezulo aldizkaria eta BERRIA egunkaria. Berria FM podcast feministaren gidari Maider Galardi F. Agirre eta BERRIAko Euskal Herria saileko koordinatzaile taldeko Maite Asensio Lozano ageri dira elkarrizketatuen artean. Euskarazkoak dira hitz solas guztiak.
Nahiz eta komunikabide oso desberdinak izan, kazetariek azaldu dute gaur egun erredakzioetan heltzen diotela gaiari. «Elkarrekin gogoetez eta proposamenez hitz egiteko gogoz daude denak», dio Zapirainek.
Dokumentalean egin diren hausnarketak entzunda, Antxetako koordinatzaileak ondorio hauek atera ditu: «Duela zenbait urte arte, erredakzio bakoitzean kazetari emakume feminista bat egoten zen, eta bere bizkar hartzen zituen horrelako gaiak. Lan bakarti gisa sentituko zuten zenbaitek. Baina geroztik, dokumentala egitean, sentsazioa izan dut hedabidea bera konprometitzen dela. Jada ez da emakume bakar baten ardura, baizik eta erredakzio osoarena». Lekukotasunak entzunda, halaber, Zapiraini iruditzen zaio emakume horiek «taldean» sentitzen direla eta erredakzio bileretan ez direla «arraro» sentitzen gauza batzuk planteatzeko orduan.
Euskarazko hedabideetan aurrerapausoak eman dira azkeneko urteetan, dokumentalaren egilearen ustez. «Lerroburu batzuk ez dira onartzen. Esaldi batzuk desagerraraziak ditugu gure hiztegietatik». Kattalin Minerrek dio nabari dela noiz den uneko hanka sartze bat, nahi gabe egindakoa, eta noiz den nahita egina, behin eta berriz. Minerrek hau gaineratu du: «Begiratu alboetara, eta ez dago dudarik eskaintzen den edukian eta trataeran. Herri ekimeneko euskal hedabideak hobeto daude». |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192582/ehunka-garbitzaile-manifestatu-dira-beren-lan-baldintzen-alde-donostian.htm | Ekonomia | Ehunka garbitzaile manifestatu dira beren lan baldintzen alde, Donostian | Eraikuntza eta lokaletako emakume garbitzaileek kale garbitzaile gizonezkoen aldean duten arrakala salatu dute, bi eguneko grebaren lehen jardunean | Ehunka garbitzaile manifestatu dira beren lan baldintzen alde, Donostian. Eraikuntza eta lokaletako emakume garbitzaileek kale garbitzaile gizonezkoen aldean duten arrakala salatu dute, bi eguneko grebaren lehen jardunean | Garbikuntzako pandemia: prekarietatea lelopean manifestazioa egin dute Gipuzkoako garbitzaileek gaur, Donostian, eraikuntza eta lokaletako langileen baldintzak pareka daitezen kale garbitzaileen baldintzekin. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bi eguneko greba egiten ari dira 5.000 behargin dituen sektore horretan. Ehunka langile atera dira kalera salatzeko emakumeak gehiengo (%80) diren azpisektorea urrun dagoela lan baldintzetan gizonak gehiengo diren azpisektoretik. Otsailaren 5ean dute hitzarmena negoziatzeko hurrengo aukera, eta ordurako beren indarra argi erakutsi nahi dute kalean.
"Lan bera egitearen truke" soldata eta baldintza apalagoak izatearen "injustizia" azpimarratu du ELAko kide Ane Alberdik. Urtero 5.000 euro gutxiago jasotzen ari direla esplikatu du, eta egoera horri amaiera eman behar zaiola lehenbailehen. Arrakala hori, gainera, ez da soilik soldatarena, Alberdik esan duenez; kontratazioari ere badagokio, kale garbiketan lanaldi osoko kontratuak direlako gehien-gehienak, eta eraikuntzetako garbiketan, lanaldi partzialekoak. Kontratuen %80 ez dira lanaldi osoakoak emakumeak gehiengo diren azpisektore horretan, ELAko kidearen arabera.
5.500 euroko arrakala
ELA —%54ko ordezkaritza dauka negoziazio mahaian—, LAB (%17), CCOO (%15) eta UGT (%8) sindikatuek deitu dute grebara —ESK (%5) ere badago negoziazio mahaian, baina ez du bat egin deialdiarekin—, eta Aspel patronala dute aurrez aurre negoziazioan. Sindikatuek emandako datuen arabera, %28ko aldea dago kaleko garbitzaileen eta eraikuntzako garbitzaileen soldaten artean. Azken lan hitzarmenen arabera, 17.500 eurokoa da gutxieneko soldata gordina eraikinen eta lokalen garbiketan; kale garbiketan, berriz, kategoria baxuenekoek 23.000 euro inguru irabazten dituzte, kalean lan egiteagatik duten plusa kontuan hartu gabe. Hau da, plus hori alde batera utzita ere, urtean 5.500 euro inguru gutxiago irabazten dituzte eraikin eta lokaletako garbitzaileek.
“Ekonomikoki ez zaio balio bera ematen baldosak garbitzeari eta galtzadak garbitzeari”, dio Haizea Solagurenbeaskoa LABeko federazio pribatuko kideak. Haren esanetan, negoziazioan “gaia sozializatu” nahi dute. Patronalak %1eko igoera proposatu du KPIa alde batera utzita, eta argudiatu du pandemia dela -ta gastua asko igo zaiola garbitzaileak babesteko materialarengatik. "Lotsagarritzat" jo du argumentu hori ELAko kide Ane Alberdik, "konfinamenduak babesteko material hori gabe aritu direlako garbitzaileak".
2019ko azaroan ere planto egin zuten garbitzaileek, "injustiziaren aurrean". Orduko arazoak bizi-bizirik daude oraindik ere, eta pandemiak areagotu egin ditu kontuan hartzen badira bi aldagai: lehena, garbitzaileek funtsezko lana egin dutela eta egiten dutela koronabirusaren aroan; eta bigarrena, eraikuntza eta lokaletako garbitzaileek arrisku gehiago hartzen dituztela, birusa askoz arriskutsuagoa delako lokalen barruan kalean baino. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192583/presoak-hurreratzearen-alde-egin-du-nafarroako-parlamentuak.htm | Politika | Presoak hurreratzearen alde egin du Nafarroako Parlamentuak | Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu dute mozioa, eta eskaera horrekin bat egin du PSNk; Navarra Sumak, berriz, kontra egin du | Presoak hurreratzearen alde egin du Nafarroako Parlamentuak. Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu dute mozioa, eta eskaera horrekin bat egin du PSNk; Navarra Sumak, berriz, kontra egin du | Nafarroako Parlamentuak, gehiengo handiz, Espainiako Gobernua premiatu egin du «hala nahi duten presoei zigorrak gizarte eta familia loturak dituzten lekuetatik hurbil betetzeko modua emango dien espetxe politika bat aplika dezan». Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu zuten batera mozioa, eta alderdiokin bat egin du PSNk. Inma Juriok aitortu du, «ETA existitzen zenean», urruntzea auzitegiek babestu zutela: «Gaur, jada, ETA ez da existitzen, eta ordutik hasi ginen babesten espetxe politika aldatzen hasi behar zela, espetxe legediaren arabera. Azkenean, hori babesten dugu, legea betetzea».
Mozioko testuak dioenez, espetxeei buruzko lege organikoak ezartzen du kondenatuen deserrotzea eragotzi egin behar dela, eta gizarteratzea bultzatu. Era berean, mozioan «arrazoizkotzat» jotzen da, pandemiaren testuinguruan, arrisku oro saihestu behar dela, eta horien artean daude presoen senide eta senitartekoei kutsatzeko arriskua murriztu behar zaiela egiten dituzten joan-etorri luzeetan. Halaber, uneotan, Iruñeko espetxeak 300 preso inguru ditu, nahiz eta gehienez mila preso hartzeko ahalmena izan. «Gure ustez, beraz, teknikoki Iruñeko espetxean egon litezke jatorria, ohiko bizilekua edo familia ingurunea Nafarroan duten berrehun inguru preso».
Batetik, Espainiako Gobernuari eskatzen diote presoak hurreratzeko modua eman dezala, lege organikoak ezarritako gizarteratze printzipioa eta egungo COVID-19aren testuingurua kontuan hartuz. Bestetik, Nafarroako Parlamentuak Espainiako Gobernuari eskatzen dio plan bat prestatu dezala, jatorri, bizitoki edo ingurunea Nafarroan duten preso guztiak Iruñeko kartzelan hartu ahal izateko eskaintzen diren aukera guztiak azter ditzan.
Alderdien argudioak
Javi Arakama Geroa Baiko parlamentariaren esanetan, presoen senideek egin behar izaten duten esfortzua aintzat hartu behar da, eta kontuan izan urruneko espetxeetara joateko ehunka kilometro egin behar izaten dutela, «arriskuan jarriz euren osasuna, eta arrisku hori areagotu egiten da pandemiarekin». Arakamaren arabera, parlamentuan onartutako antzeko ebazpenetan «ETAren presoak hartu dira aintzat, baina hori modu positibo batean gainditu nahi da Nafarroarekin erlazioa duten preso orori erreferentzia eginez, edozein delarik espetxera eraman duen zigorraren arrazoia». Halaber, Geroa Baiko parlamentariaren esanetan, biktima orok egia, justizia eta erreparaziorako eskubidea du, baina «mozio hau beteta ez da eskubide horietako bat bera desagertzen».
EH Bilduko Bakartxo Ruizen esanetan, mozioak planteatutakoa «sinplea bezain garrantzitsua» da: «Indarrean dagoen espetxe legedia betetzea; preso dagoen edonoren eskubidea betetzea, zigorrak bizitikotik gertuen betetzeko eskubidea». Ruizen arabera, Iruñeko espetxea da tokirik egokiena Nafarroako presoek han bete dezaten zigorra, eta gogora ekarri du kartzela berriak ez duela inoiz gainditu okupazioaren %30. Ruizek gogora ekarri du, presoen eskubideez harago, senideen eta lagunen eskubidea dela. «Azken hilabeteetan urratsak egiten ari dira, aitortu behar da, baina urrats horiek azkartu egin behar dira, ahaztu gabe adineko presoak badirela eta zenbaitek gaixotasun larriak ere badituztela». Norabide horretan urrats gehiago egin behar dira. «Ezarri den espetxe politikak ez du zentzurik, eta orain, are gutxiago».
Ahal Dugu-ko AInhoa Aznarezen hitzetan, kultura demokratikoarentzat oinarrizko kontua da eskaera da hori. «Mozio honetan eskatzen da salbuespenezko egoera amaitzea eta presoen gizarteratzeko plan bat zehazteko beharra adieraztea». Ezkerrako Marisa de Simonen ustez, urruntzea «zigor gehigarria da familientzat».
Gonbidatuen harmailetan, mozioarekin bat egin duten sindikatuetako ordezkariak egon dira: ELA, LAB, UGT eta CCOO. UGT eta CCOOko zuzendaritzek ohar bana kaleratu dute. UGTren arabera, bat egiten dute mozioak emandako arrazoiekin, bai juridikoki presoen deserrotzea eragozteko, bai osasun eta giza ikuspegi batetik. «Egitasmo honek lagundu du gure gizartean bake eta bizikidetza kultura bat sendotu dadin, etorkziunari aurre egiteko ezinbestekoa baita».
CCOOk, berriz, presoak hurreratzeko eskatu du salbuespenezko espetxe legedia amai dadin.
Navarra Suma, bakarrik
Navarra Sumak kontra bozkatu du, eta bakarrik geratu da. Javier Esparza «erabat atsekabetuta» azaldu da PSNrekin: «Guk beti erabateko errespetua izan diegu terrorismoaren biktimei». Esparzaren arabera, ez daude presoak hurreratzearen kontra, betiere legediaren barruan egiten bada. «Espetxe politika ez da negoziatzen: estatuak erabaki behar du une oro bere eskumenen arabera, eta ezin die presio politikoei erantzun». |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192584/gorenak-diligentziak-ireki-ditu-manu-aierdi-ikertzeko.htm | Politika | Gorenak diligentziak ireki ditu Manu Aierdi ikertzeko | Andres Palomo del Arco Goreneko magistratuak kaleratutako autoan ezartzen da haren edukia «ikertuari» bidaltzeko eta, Prozedura Kriminalaren legeko 118. artikuluaren arabera, bere eskubideen berri eman diezaiotela. Javier Esparzak berehalako dimisioa eskatu du. | Gorenak diligentziak ireki ditu Manu Aierdi ikertzeko. Andres Palomo del Arco Goreneko magistratuak kaleratutako autoan ezartzen da haren edukia «ikertuari» bidaltzeko eta, Prozedura Kriminalaren legeko 118. artikuluaren arabera, bere eskubideen berri eman diezaiotela. Javier Esparzak berehalako dimisioa eskatu du. | Judizialki, auzibidearen hasiera baino ez da, baina, politikoki, Manu Aierdiren etorkizuna baldintzatu dezake. Andres Palomo Del Arco Auzitegi Goreneko Zigor arloko magistratuak diligentziak eskatu ditu auto batean. Urrats horrekin, epaileak Davalor auzian Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomikoko kontseilariak egindako prebarikazio eta diru publikoen xahutze delituen zantzuak ikertu nahi ditu. Instrukzio fasean egonik ere, Gorenak Aierdi judizialki ikertu gisa hartu du, eta, horri baieztatuz gero, kontseilariak abenduan iragarri zuen dimisioa emango zuela. Nafarroako Gobernuak ohar bidez jakinarazi du Aierdik kargua utziko duela ikertua dela baieztatzen denean. «Autoa ezagututa, baldintza hori ez da bete».
Berez, ekainean UPNk jarritako kereila bati bide emanez, Gorenak abenduaren 14an iragarri zuen Aierdiren aurkako auzia ireki zuela. 2015 eta 2017 artean, Sodena arrisku kapitaleko sozietateak 2,6 milioi euroko maileguak eman zizkion Davalorri, eta erabaki haren arduradun nagusia izan zen Aierdi, Sodenaren presidente baitzen. Davalor 2012an sortutako osasun arloko enpresa teknologiko bat zen, baina ordurako larri zebilen. Dena den, potentzialitate handiko proiektua izanik eta Sodenaren helburu estrategikoa aukera handiko egitasmoak bultzatzea denez, 2015eko udazkenean onetsi zuen Sodenak 1,6 milioi euroko lehen mailegua ematea. Ondorengo bi urteetan, maileguen kopurua zabaldu zen 2,6 milioi eurora arte. Davalorrek porrot egin zuen azkenik, ez baitzen gauza izan inbertitzaileak topatzeko eta teknologia handiko ikusmeneko makinaria merkaturatzeko.
Aierdik parlamentuan hainbat aldiz eman ditu azalpenak horregatik, eta Sodena inbertsio polemikoen inguruko ikerketa batzordea ireki zen iragan legealdian. Alta, UPNk eremu politikotik judizialera jauzi egin d,u eta iazko ekainean kereila aurkeztu zuen, proiektua bideraezina zela jakinik aurrera egin izana leporatuz Manu Aierdiri.
Instrukzioaren lehen fase honetan, gakoa da ea Auzitegi Gorenak Manu Aierdi ikertu gisa hartu duen. Izan ere, Nafarroako 14/2004 foru legearen arabera, auzitegi batek auto batean arduradun politiko bat ikertu gisa badauka eta Zigor Kodeko hainbat delituren zantzuak identifikatzen baditu, politikari horren kargua ez da bateragarria emandako konfiantzarekin.
Abenduan, ez zegoen argi ikertua ote zen, eta, oraingo autoarekin, Del Arco magistratuak Aierdi ikertzeko diligentziak ireki ditu. Era berean, autoaren edukia «ikertuari» bidali diola jakinarazten du, eta Prozedura Kriminalaren legeko 118. artikuluaren arabera bere eskubideen berri eman. Autoan, halaber, magistratuak 10.000 euroko bermea eskatu dio UPNri herri akusazio gisa jardun dezan auzian. Haatik, Nafarroako Gobernuak ez du uste oraindik baldintza hori bete denik.
Esparzak dimisioa eskatu du
Autoaren berri izan eta gutxira, Javier Esparza UPNko presidente eta Navarra Sumako eledunak aldarrikatu du Aierdik «berehala» utzi beharko lukeela gobernua, «gaur bertan». Haren esanetan, Aierdik «ez badu dimisioa ematen edo Maria Txibitek ez badu kargutik kentzen, legea betetzeari utziko zaio». Esparzaren arabera, magistratuaren autoak agerian uzten du zein den Aierdiren egoera auzibide horretan. Horregatik, nabarmendu du ezin diola luzaroan eutsi egungo egoerari: «Txibiteri denbora amaitu zaio, eta ezin du hizkuntza gehiago tolestu».
Ikertua dela baieztatzen denean, Aierdik astebete eskatu zion Txibiteri «egoera aztertzeko eta agurtu ahal izateko». Eskaera horri muzin egiteko eskatu du Esparzak: «Duela aste batzuk eman behar zuen dimisioa, eta denbora nahikoa izan du agurtzeko». Navarra Sumako eledunaren arabera, «akatsa» izan zen Aierdi kontseilari gisa izendatzea, eta «are akats handiagoa izan da karguan mantentzea» auzia ireki zenetik.
Ondorengo orduetan gertatuko denaren zain, Aierdik dimisioa emango balu, auzia Iruñera etorriko litzateke ziurrenik. Izan ere, kargudun publiko bati dagokion izaera juridiko berezia galduta, Auzitegi Gorenak ohiko epaitegi baten esku utziko luke auzia. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192585/aldaketarik-ez-ebzren-akuiluetan.htm | Ekonomia | Aldaketarik ez EBZren akuiluetan | Christine Lagardek uste du pandemiari aurre egiteko murrizketak «zama» izango direla lehen hiruhileko honetan ere, baina euroguneko ekonomiak 2021. urtea %3,9ko hazkundearekin amaituko duela dio oraindik. | Aldaketarik ez EBZren akuiluetan. Christine Lagardek uste du pandemiari aurre egiteko murrizketak «zama» izango direla lehen hiruhileko honetan ere, baina euroguneko ekonomiak 2021. urtea %3,9ko hazkundearekin amaituko duela dio oraindik. | Trantsiziozko bilera izan da EBZren gaurkoa. Abenduan zor erosketa programa 2022ko martxoraino luzatzea eta bilioi erdi euroan (1,85 bilioiraino) handitzea erabaki ostean, bere estrategian aldaketarik ez du beharrezko ikusi euroguneko banku zentralak. Hala, interes tasak %0an uztea eta bankuentzako gordailuak -%0,5ean mantentzea hobetsi du, eta bere horretan eutsiko die pandemiak uzkurtutako ekonomia laguntzeko indarrean dituen tresna guztiei ere.
Bilera osteko prentsaurrekoan, Christine Lagardek gustura utzi nahi izan ditu alde guztiak, politika hedakorragoen zein zorrotzagoen aldekoak, eta «malgutasunez» jokatuko duela azpimarratu du; malguak izango direla, erosketa programak bide ematen dion finantzaketa merkearekin. EBZ prest dago 1,85 bilioi horien zati bat erabili gabe uzteko testuinguruak hori iradokitzen badu, eta prest dago programarako diru gehiago jartzeko ere, «beharrezkoa bada pandemiak inflazioaren bilakaeran izan dezakeen eragin negatiboa baliogabetzeko».
Inflazioak urtarrilean eurogunean gora egingo duela iragarri du EBZk, baina igoera hori «teknikoa» izango dela uste du Lagardek, energia prezioen eta Alemanian 2020an jaitsitako BEZa lehengoratzearen ondorioz etorriko dela, baina oinarrian prezioen indizeek ez dutela goranzko joera esanguratsurik erakusten. Alegia, oraingoz, diru merkeak ez du igoerarik eragin prezioetan, eta ez legoke gehiegizko igoera baten arrisku handirik. EBZk %1eko inflazio aurreikuspena du 2021erako, eta 2022an prezioak %1,1 igoko direla uste du. Indizea, beraz, oraindik urrun legoke banku zentralarentzat helburutik: %2ko inflaziotik.
EBZk uste du hazkunde ekonomikoa berriz uzkurtu egin dela iazko azken hiruhilekoan, eta, Lagarderen aburuz, pandemiari aurre egiteko murrizketa neurriak «zama» izango dira euroguneko ekonomiarentzat 2021eko lehen hiruhilekoan ere. Hala ere, azken aurreikuspenei eutsi die EBZk, eta jarraitzen du iragartzen urte honetan BPGa %3,9 haziko dela. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192586/eneko-barberenak-irabazi-du-aurtengo-hilbeltza-beka.htm | Kultura | Eneko Barberenak irabazi du aurtengo (H)ilbeltza beka | Landa eremuan girotutako istorio bat jorratuko du 'Xukunetatik aldendu ahala' izeneko proiektuan. | Eneko Barberenak irabazi du aurtengo (H)ilbeltza beka. Landa eremuan girotutako istorio bat jorratuko du 'Xukunetatik aldendu ahala' izeneko proiektuan. | Eneko Barberena Mondragonek (Arrasate, Gipuzkoa, 1983) jasoko du 2021eko (H)ilbeltza beka, Xukunetatik aldendu ahala izeneko proiektua gauzatzeko. Baztango Udalak, (H)ilbeltza elkarteak eta Txalaparta argitaletxeak antolatzen dute beka 2017tik, euskal literatura beltza bultzatzeko, eta, txandaka, sormen eta itzulpen lanak saritzen dituzte.
Barberenak landa giroan girotutako istorio bat jorratuko du. «Mendia eta larreak norenak diren eztabaidatuko du, horien erabilera ezbaian jarriz», azaldu du Garazi Arrula Txapalartako editoreak, Joseba Otondo Baztango alkateak eta Miren Gorrotxategi (H)ilbeltza elkarteko ordezkariak osatutako epaimahaiak. Idazleak landa giroko bizimodua eta herritarren izaerak adierazteko egin duen ahalegina nabarmendu dute. Istorioa atal laburretan egituratuko du, eta horrek eta ahotsen koraltasunak «irakurketa bizia» egingo dutela adierazi dute.
Barberenak Igogailuak, Dow Jones eta beste droga batzuk (Apokaliftin Elkartea, 2002), Martin Larralde (Bonberenea Liburuak 2011) eta Afrikanerrak (Elkar, 2019) narrazio liburuak eta Lurrunak ez du oraindik kristalik estali (Gaztesarea, 2004) poema liburua argitaratuak ditu. Halaber, Periko gazteekin hizketan biografia kolektiboa koordinatu zuen (Txalaparta, 2015). Oraingo proiektua aurrera ateratzeko, 6.000 euro jasoko ditu; urtebete izango du liburua idazteko, eta 2022an argitaratuko du, Txalaparta argitaletxearekin.
(H)ilbeltza bekaren lehenengo aldia sormenera bideratuta egon zen, eta Miel A. Elustondok irabazi zuen. Kezko bola batek itoak birikak eleberria argitaratu zuen, 2019an. Hurrengo deialdia itzulpenari egokitu zitzaion, eta Josu Barambonesek Patricia Highsmithen Lardaska nobela euskaratu, eta 2020ko hasieran argitaratu zuen. 2019an, Miren Gorrotxategik irabazi zuen sormen beka, eta berriki aurkeztu du Sotoan gordeak liburua. Azkenik, iaz Koldo Bigurik jaso zuen beka, Massimo Carlottoren Arrivederci amore, ciao lana euskaratzeko, eta 2022an aurkeztuko du.
Aste beltzik ez Aste honetan egitekoa zen, 20tik 26ra, aurtengo (H)ilbeltza euskal nobela beltzaren astea, Baztanen, baina, egoera ikusita, antolatzaileek erabaki dute bertan behera uztea. Urte osoan mahai inguruak antolatzeko asmoa adierazi dute. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192587/jaurlaritzak-ez-du-onartu-madrilek-europako-funtsentzat-ezarri-nahi-duen-formula.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak ez du onartu Madrilek Europako funtsentzat ezarri nahi duen formula | Gaur eratu da Sektore Konferentzia Europako funtsetarako Espainiako Gobernua eta erkidegoak koordinatzeko. Eusko Jaurlaritzak uko egin dio haren erregelamendua onartzeari, ez duelako «jasotzen benetako kogobernantza eredurik». | Jaurlaritzak ez du onartu Madrilek Europako funtsentzat ezarri nahi duen formula. Gaur eratu da Sektore Konferentzia Europako funtsetarako Espainiako Gobernua eta erkidegoak koordinatzeko. Eusko Jaurlaritzak uko egin dio haren erregelamendua onartzeari, ez duelako «jasotzen benetako kogobernantza eredurik». | Espainiako Gobernuak apirilaren amaierarako osatu eta bidali behar du Bruselara Europako funtsak jasotzeko bere plana eta proiektu zerrenda, eta hori guztia erkidegoekin koordinatzeko xedea duen sektoreko konferentzia gaur eratu da azkenean, bideokonferentzia bidez, Maria Jesus Montero Ogasun ministroa buru zutela.
Eusko Jaurlaritzak haserrea agertu dio ministroari konferentziarako deialdia berandu egin delako, eta haserrea azaldu du, era berean, Espainiako Gobernua apurka-apurka ematen ari delako informazioa Errekuperazio eta Erresilientzia Mekanismorako kudeaketaren ezaugarriez; «ginkana bat balitz bezala», gaitzetsi du Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak.
Jaurlaritzak, horrez gain, uko egin dio Konferentziaren erregelamendua onartzeari. Azpiazuren arabera, araudi horrek «ez du jasotzen benetako kogobernantza eredurik». Hala ere, sailburuak konfiantza du Monterorekin «benetako lankidetza» egituratu ahal izateko, eta ez norabide bakarreko dinamika baterako, zeinetan «erkidegoen zeregina haien eskumen propioei buruz Gobernu Zentralak hartutako erabakiak gauzatzera mugatuko den».
Azpiazuk eskatu du erkidegoetako gobernuak protagonista izatea, eta eskaintza egin du «elkarrekin ahalik eta diseinu onena sortzeko Susperraldi, Eraldaketa eta Erresilientzia planerako». Plan horrek, sailburuaren ustez, «erkidegoen indarguneetan» oinarritu beharko luke.
Bide horretan, Azpiazuk azaldu du Europako Batasunak berak Suspertze Mekanismoaren (Europako funtsen zati nagusia) bere erregelamenduaren zirriborroan ezarri duela «eskualdeetako eta tokiko agintariak bazkide garrantzitsutzat hartuko direla erreformak eta inbertsioak ezartzeko orduan, eta behar bezala kontsultatuko zaiela eta inplikatuko direla».
Era berean, funtsen kudeaketarako Espainiako Gobernuaren abenduko dekretuak «Espainiak indarrean duen autonomien estatu sistemaren lurralde maila anitzeko gobernantza» aipatzen duela gogoratu du Azpiazuk gaurko bilkuran. Eta, horrez gainera, Europako funts horiek kohesio funtsak ez diren arren «FEDERrek finantzatzen dituen jarduketa mota berberak finantzatzera» bideratuta daudela, eta, beraz, Azpiazuren ustez, «oso zentzuzkoa litzatekeela haien gobernantza moduekin bat egitea, Euskadi Next programan aurreikusten den bezala». |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192588/sufrituta-final-zortzirenetara.htm | Kirola | Sufrituta, final-zortzirenetara | Unai Nuñezek 92. minutuan sartutako gol batek eman dio garaipena talde zuri-gorriari Eivissan, Espainiako Kopan. | Sufrituta, final-zortzirenetara. Unai Nuñezek 92. minutuan sartutako gol batek eman dio garaipena talde zuri-gorriari Eivissan, Espainiako Kopan. | Uste baino gehiago kostatu zaio, baina Espainiako Kopako final-zortzirenetan izango da Athletic, Eivissari 1-2 irabazi ondoren. Maldan gora izan du sailkapena momentu askotan, baina momentu erabakigarrietan sendotasuna erakutsi du Marcelinok zuzendutako taldeak, eta partida irabaztea lortu.
Partida ez da ondo hasi Athleticentzat. Hamabigarren minuturako aurretik zen etxeko taldea. Unai Vencedorren huts egite batetik iritsi da gola. Erdilari bizkaitarrak bere zelaian galdu du baloia, taldea ateratzen ari zela. Bi pase eskasetan area ertzera iritsi da Eivissa, eta, horra iritsi bezain pronto, Javi Perezek jaurtiketa bortitz batekin Jokin Ezkietaren atea zulatu du.
Zuri-gorriak ez zeuden eroso Can Misseseko zelaian, eta hori jokoan nabaritu zaie. Asko kostatu zaie balearren areara iristea. Minutuek aurrera egin ahala, partidari neurria hartuz joan da Athletic, baina nagusitasun hori ez du baliatu partida berdintzeko. 1-0ekoarekin iritsi dira atsedenaldira.
Lehenengo 45 minutuetan ikusitakoarekin gustura ez, eta bigarren zatirako Raul Garcia eta Iker Muniain zelairatu ditu Marcelinok, Jon Morcilloren eta Oihan Sanceten ordez. Zuhaitza astindu, eta sagarra erori. Bost minutu behar izan dituzte Raul Garciak eta Muniainek partida berdintzeko. Muniainek bigarren zutoinean jarri du baloia, eta, bertatik, Raul Garciak nagusitasunez gainditu du Eivissako atezaina, buruz.
Berdinketaren ostean, bilbotarrek pauso bat aurrera eman behar zutela zirudien, baina etxekoek hartu dute partidaren nagusitza. Partidaren agintea hartu ez ezik, aurretik jartzea ere lortu dute. Baina epaileak gola bertan behera utzi du, jokoz kanpoko batengatik.
Partidako azken minutuan, 92.ean, iritsi da Athleticen bigarren gola, geldikako jokaldi batean. Muniainek motzean jokatu du Yeraiekin. Hark baloia arean jarri, eta han azaldu da Unai Nuñez, atzetik etorrita, hanka puntarekin Eivissaren atezaina gainditzeko, eta zuri-gorriak hurrengo kanporaketan sartzeko. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192589/nahikoa-ez-den-puntua.htm | Kirola | Nahikoa ez den puntua | Osasunari ihes egin dio garaipenak Valentziaren zelaian. Aurrea hartu du atsedenaren aurretik, baina ez da gai izan sariari eusteko. Hamahiru lehia daramatza jada irabazi gabe. | Nahikoa ez den puntua. Osasunari ihes egin dio garaipenak Valentziaren zelaian. Aurrea hartu du atsedenaren aurretik, baina ez da gai izan sariari eusteko. Hamahiru lehia daramatza jada irabazi gabe. | Iritsi da Osasuna lanen erdietara, eta hamasei puntu baino ez dauzka zakuan. Kontuak itxuratzeko aukera zuen gaur, Valentziaren zelaian, baina garaipenak ihes egin dio berriz ere. Lehen Mailan inoiz izan duen idorterik latzenetan bigarrena da, hamahiru jardunaldi baitaramatza jada irabazi ezinda. Sari preziatua gertu izaten ari den arren, puntuak tantaka baino ez da lortzen ari. Halaxe gertatu zaio gaur: markagailuan aurretik jarri da lehen zatiaren amaieran, baina ez da kapaza izan aldeko emaitzari eusteko.
Jagoba Arrasatek aukera eman die Kopan distira egin zuten bi jokalariri, Torrori eta Javi Martinezi. Atzean, berriz, Unai eta Roncaglia ipini ditu Aridane eta David Garciaren ordezko gisa. Taldeak Granadan baino itxura hobea eman du, eta parez pare lehiatu da Valentziarekin. Igartzen zitzaion antsietatea, baloia zuenean batez ere, baina oso gutxitan egon da aurkariaren mende. Kontraerasoak baliatu ditu min egiteko, eta, horietako batean, 0-1ekoa sartu du Callerik. Azkar ateratako falta batean egon da jatorria, eta argentinarrak bolea indartsu batekin bukatu du jokaldia, Vidalek atera jaurti ondoren.
Gol psikologikoa izan zitekeen, ate joka baitzen atsedena. Aldageletatik bueltan, zelaian ondo kokatuta jarraitu dute nafarrek. Haatik, Javi Graciak asmatu egin du aldaketekin, eta Osasunak pauso bat eman behar izan du atzera. Maxik bidali du lehen abisua, zartako gurutzatu batekin, eta, 69. minutuan, Unaik bere atean sartu du Musahen erdiraketa. Golak hauspotu egin ditu etxekoak, eta txikitu gorritxoak. Neurketako unerik zailenak bizi izan dituzte orduan, baina eutsi dute nola edo hala. Eta, bukaeran, neurketa irabazteko aukera onak izan dituzte Callerik, Manu Sanchezek eta Barjak. Ordea, zorteak bizkarra eman dio berriro Osasunari, eta berdinketarekin konformatu behar izan du azkenean. Ondo lehiatzeko gai da, baina korapiloa handitzen ari zaio partidatik partidara. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192590/eskura-du-sailkapena.htm | Kirola | Eskura du sailkapena | Gerniak partida bikaina jokatu du, eta 50-57 hartu du mendean Carolo multzo faseko bigarren lehian. Gaurko Biharko partidaren zain, ia ziurra da aurrera egingo duela. Colhadok 21 puntu sartu ditu, eta 15 errebote jaso. Onena izan da. | Eskura du sailkapena. Gerniak partida bikaina jokatu du, eta 50-57 hartu du mendean Carolo multzo faseko bigarren lehian. Gaurko Biharko partidaren zain, ia ziurra da aurrera egingo duela. Colhadok 21 puntu sartu ditu, eta 15 errebote jaso. Onena izan da. | Lointek Gernikak ia bi oinak ditu Eurokopako hurrengo fasean. Partida bikaina jokatu, eta bizkaitarrek 50-57 hartu dute mendean Fammes Carolo, multzoko faseko bigarren partidan, Valentziako burbuilan. Frantziako taldea zen itxuraz multzoko talderik indartsuena, baina Mario Lopezen taldeak txiki utzi du. Bihar jokatuko du azken partida Clarinosen aurka (21:00, ETB4). Baina galduta ere, ia ziurtzat jo daiteke hurrengo fasean izango dela. Handia izan da Nadia Colhadok egindako partida. Brasildarrak 21 puntu sartu ditu 15 errebote jaso eta hiru asistentzia banatu, bere talde ohiaren kontra. Eskerga izan da ere Arrojo, Lo eta Ivanovic bezalako jokalariek egindako lana eta ekarpena.
Hirugarren laurdenaren azken txanpan, gehien sufritzen ari zenean, ez du amore eman Gernikak. Jokalari garaiekin egindako zonakako defentsa eraginkor batekin, partida irauli, eta garaipena eskuratzea lortu du. Meritu handikoa. Izan ere, bere saskiratzaile onenak, Angela Bojrklundek, ez du punturik sartu. Gainera, errebotean nagusi izan da Caroloren tankerako talde fisiko baten aurrean.
Hasieratik ikusi da Gernikak lehen norgehiagokan baino zailtasun gehiago izango zituela saskiratzeak lortzeko. Ahalmen fisiko handiko taldea zuen aurrean, eta teknikoki abila. Frantziarrek min egin diote partida hasieran bere trantsizio azkarrekin, eta 8-2 jarri dira aurretik. Jokaldiak ondo landuz, eta Lo eta Colhado gidari zirela, partida orekatzea lortu dute bizkaitarrek: 10-10 berdinduz. Pena bakarra Lok hiru falta egin dituela lehen laurden horretan. Baina lehiakor izan da Gernika, lan serioa eginez, eta lehen 10 minutuak aurretik amaitu du: 15-18, Colhadok txirrina jotzearekin batera sartutako saskiratze batekin.
Frantziarrak deseroso ari ziren. Mario Lopezen taldeari ez zitzaion lehia joan- etorrikoa izatea komeni, eta pazientziaz jokatu du. Baina ez du partida apurtzen jakin, erasoan pare bat jaurtiketa argi ez dituelako sartu. Hori baliatu egin du Carolok artean izandako abantailarik handiena lortzeko: 30-23. Bigarren aukerak ederki aprobetxatu dituzte frantziarrek, Gernika nekea antzematen hasi baitzen defentsan.
Carolo 35-31 iritsi da arruretik atsedenaldira, eta hiruko batekin ekin zion hirugarren laurdenari. Neurketa hautsi nahi zuen. Laurden horren erdian bederatzi punturen aldea zuen: 42-33. Baina Gernikak ez ditu besoak jaitsi. Buchek hartu du taldea gidatzeko ardura, eta zonakako defentsari esker partidan sartuta jarraitu du, eta bere alde jartzen jakin du. Ivanovicen 3+1eko jokaldi batekin berdindu egin du neurketa: 44-44, baita aurretik jarri ere. Hirugarren laurdena sei puntu aurretik bukatu du: 44-50.
Laugarrena ere bikain hasi du, eta bederatzira handitu du errenta: 44-53. Defentsan, Carolori ez zion zirrikiturik uzten. Frantziarrek estutu egin dute, eta hiru puntura jarri ziren: 50-53. Baina bizkaitarrek ondo eutsi diote, eta beste behin Colhadok gauzak bere lekuan jarri dute, biko bat sartu, eta errebote bat jasoz. Garaipen handia. |
2021-1-21 | https://www.berria.eus/albisteak/192591/zigor-handiegia-jaso-du.htm | Kirola | Zigor handiegia jaso du | Eibarrek galdu egin du Atletico Madrilen aurka, Ipuruan. Dmitrovicek sartu du partidako lehen gola, penaltiz, baina Luis Suarezek bi egin ditu, eta buelta eman dio emaitzari. Penaltiz sartu du bigarrena, 89. minutuan. | Zigor handiegia jaso du. Eibarrek galdu egin du Atletico Madrilen aurka, Ipuruan. Dmitrovicek sartu du partidako lehen gola, penaltiz, baina Luis Suarezek bi egin ditu, eta buelta eman dio emaitzari. Penaltiz sartu du bigarrena, 89. minutuan. | Azken bi partidetako itxura hobetu du Eibarrek, baina ez da nahikoa izan punturen bat lortzeko. Azkenaldian sarritan gertatu zaien moduan, eibartarrak aurretik jarri dira, baina ez dira gai izan aldeari eusteko, eta, azkenerako, esku hutsik geratu dira. Horren ondorioz, jaitsiera postuetatik urrundu ezinik jarraituko dute. Bi puntura baino ez dituzte.
Neurketa bikain hasi dute Jose Luis Mendilibarrek entrenatutakoek. Muto arean sartu da, eta penaltia egin diote. Edu Expositok eta Sergi Enrichek azken bi penaltiak huts egin zituztenez, Marko Dmitrovicek ezustean hartu du penaltia botatzeko ardura. Ondo bota ere. 1-0. Hamabigarren minutua zen. Espainiako Lehen Mailan gola sartu duen bederatzigarren atezaina da serbiarra. Duela hamar urte ez zuen atezain batek gola sartu. Dani Aranzubia izan zen azkena, Deportivon ari zenean. Euskal taldeen artean, berriz, Claudio Bravo izan zen azkena, duela 11 urte, Reala Bigarren Mailan ari zenean.
Gola jasota, Atletico Madrilek aurrera egin du, eta pixkanaka-pixkanaka arriskua sortzen hasi da. Hala, 40. minutuan Luis Suarezek banakoa lortu du, eta banakoarekin amaitu da lehen zatia. Bigarren zatian, parekotasunari eutsi diote bi taldeek. Neurketa banakoarekin amaituko zela zirudien, baina, lehia amaitzear zela, Arbillak penaltia egin dio Luis Suarezi, eta aurrelariak ez du barkatu. Bigarren gola sartu du, eta garaipena eman dio Espainiako taldeari. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192624/askatu-egin-dituzte-donostian-atxiloturikoak.htm | Gizartea | Askatu egin dituzte Donostian atxiloturikoak | Karguekin utzi zituzten libre, atzo gauean. Laurei leporatzen dizkiete desordena publikoak, eta horietako bati, poliziei eraso egitea ere bai. | Askatu egin dituzte Donostian atxiloturikoak. Karguekin utzi zituzten libre, atzo gauean. Laurei leporatzen dizkiete desordena publikoak, eta horietako bati, poliziei eraso egitea ere bai. | Lau pertsona atxilotu zituzten asteazken gauean Donostiako Parte Zaharrean, eta denak libre utzi zituzten atzo gauean, epailearen aurretik igaro ondoren. 18 eta 31 urte artekoak dira atxiloturikoak, eta karguekin utzi dituzte libre. Denei egozten dizkiete desordena publikoak, baina bati, horrez gain, poliziei eraso egitea leporatu diote.
Segurtasun Sailak eman du horren berri, eta, gaineratu duenez, ikertzen ari da pertsona gehiago identifikatzeko. Orain adierazi dutenez, istiluak Trinitate plazan hasi ziren, 20:30ak aldera, udaltzainek pertsona bat atxilotu zutenean. Segurtasun Sailaren arabera, pertsona talde bat atxiloketa galarazten saiatu zen, poliziei gauzak botaz. Orduan, udaltzainek laguntza eskatu zioten Ertzaintzari, eta haiek sartzean hedatu ziren istiluak.
Eneko Goia alkateak jaiak amaitzeko bandera jaisteko ekitaldiaren aurretik hasi ziren istiluak, erakundeen arabera. Lekukoen eta Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladaren arabera, Trinitate plazako atxiloketaren berri izanda, gertatutakoa ikustera joan zen jendea, eta orduan sartu zen Ertzaintza.
Azken astean hirutan sartu da Ertzaintza Donostiako Parte Zaharrera, eta horietatik bitan izan dira atxiloketak. Lehenak, joan den larunbatean. Orduan atxiloturiko batek BERRIAri esan dionez, justifikatu gabeko indarkeriaz aritu zen Ertzaintza: «Komunikabideek diote kale zurrutean ginela, baina lagunekin geunden, hizketan. Bat-batean azaldu ziren, eta, ezer egin gabe, gure aurka jarri ziren». Polizia autoan sartzean ere jo zutela adierazi du.
Herenegun, denera lau pertsona atxilotu zituzten eta hainbat zauritu. Bi gazte erietxera eraman behar izan zituzten, eta matrailezurra hautsita dute. Ertzaintzak aparrezko balak jaurti zituzten, eta bideo batean ageri denez, buru batek «jotzeko» tiro egiteko agindu zien.
Gertaerak erreakzio soka ekarri du. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailburuak justifikatu egin du polizien jokabidea: «Onartu ezin daitekeen jazarpena jasan zuten». Jotzeko tiro egiteko aginduaz, Josu Zubiaga Jaurlaritzako segurtasun sailburuordeak adierazi du «protokoloaren parte» dela.
AZGA Alde Zaharreko Gazte Asanbladakoek gazteen «kriminalizazioa» salatu dute, eta Sortuk adierazi du «jotzeko tiro egitearen» gisako aginduek Iñigo Cabacasen heriotza oroitarazten dutela, eta ezin dela Poliziaren jokabidea justifikatu. EH Bilduk salatu du Donostiako Parte Zaharrean «gerra giroa» sortzen ari direla, eta gaitzetsi egin du udalaren jokabidea. Goia alkatea seinalatu du: «Alkateak erabaki zuen bandera jaitsiko zuela. Pilaketak izatea espero zitekeen».
Bihar eguerdirako, protestara deitu dute Parte Zaharrean, Gazteon aurkako kriminalizazioa gelditu lelopean. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192625/monterok-erretiratu-egin-du-europako-funtsetan-erabateko-boterea-aitortzen-zion-araudia-erkidegoengatik.htm | Ekonomia | Monterok erretiratu egin du Europako funtsetan erabateko boterea aitortzen zion araudia, erkidegoengatik | Proposatutako araudia zirriborro bat zela dio orain Ogasun ministerioak, eta beste bat aurkeztuko duela. PPren agintepeko erkidegoez gain, proposamenarekin oso haserre agertu ziren Eusko Jaurlaritza, Kataluniako Gobernua, eta baita PSOEk gobernatutako zenbait erkidego ere. | Monterok erretiratu egin du Europako funtsetan erabateko boterea aitortzen zion araudia, erkidegoengatik. Proposatutako araudia zirriborro bat zela dio orain Ogasun ministerioak, eta beste bat aurkeztuko duela. PPren agintepeko erkidegoez gain, proposamenarekin oso haserre agertu ziren Eusko Jaurlaritza, Kataluniako Gobernua, eta baita PSOEk gobernatutako zenbait erkidego ere. | Aurreikus zitekeen bezala, hasieratik piztu da iskanbila Europako funtsak banatzeko erabakigunean. Espainiako Gobernuak ia erabateko boterea nahi du proiektuak hautatzerakoan, eta erkidego asko ez daude konforme; tartean, Eusko Jaurlaritza bera.
Espainiako Gobernuak apirilaren bukaerarako aurkeztu behar du Europako funtsen banaketa ezarriko duen Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Plana, eta bertan zehaztu beharko da zer egitasmok eta proiektuk hartuko dituzten Europatik iritsiko diren 140.000 milioi euroak. Gai arantzatsua, zalantzarik gabe.
Banaketa horretarako, plan hori osatzeko, Sektore Konferentzia batek egingo du gobernuaren eta erkidegoen arteko koordinazioa, eta haren berririk ia ez da egon orain arte. Baina, azkenean, atzo arratsaldean eratu zen, Maria Jesus Monteroren Ogasun ministerioak deitutako bideokonferentzia batean.
Monterok nahi zuen atzo bertan Konferentziaren funtzionamendurako erregelamendua onartzea, baina proposamenak haserrea piztu zuen hainbat erkidegoren ordezkarien artean; izan ere, araudi horrek erkidego guztienak adina boto (19) ematen zizkion Espainiako Gobernuari (19), eta kalitatezko botoa ere aitortzen zion. Alegia, erabateko boterea erabakitzeko.
Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak azaldu zuen uko egin ziola proposamena onartzeari, «ez zuelako jasotzen benetako kogobernantza eredurik». Montero ministroari konferentziarako deialdia berandu egin zela ere esan zion Azpiazuk, eta gaitzetsi zuen Espainiako Gobernua apurka-apurka ematen ari dela informazioa Errekuperazio eta Erresilientzia Mekanismorako kudeaketaren ezaugarriez.
Euskal Autonomia Erkidegoa ez zen bakarra izan haserrea agertzen. Kataluniatik, Pere Aragonesek gogor kritikatu zuen Monteroren proposamena, eta PPren agintepeko erkidegoak ere kontra agertu ziren. Baina esanguratsuena PSOEk gobernatutako Valentzia eta Gaztela Mantxaren kontrakotasuna izan zen.
Kontrakotasun zabalaren aurrean, Monterok amore eman zuen, eta ondoren plazaratutako agirian esan zuen erregelamenduarena zirriborro bat zela soilik, beste bat prestatuko duela, erkidegoen azter dezaten, eta hura hurrengo bilkuran bozkatuko dela. Agiri horretan, gainera, argudiatu du Suspertze Mekanismoaren diseinuak plan nazio bat aurreikusten duela, non onuraduna oro har estatua den, eta helburu orokor batzuk bete behar diren, betebehar izanik administrazio publiko guztientzat. Monteroren aburuz, funts horiekin ez dago programa operatiboen aurretiazko banaketarik, EGEF Eskualdeak Garatzeko Europako Funtsarekin ez bezala.
Azken puntu horretan ez dago ados Eusko Jaurlaritza. Ekonomia sailburuak atzo bertan esan zuen Europako funts horiek kohesio funtsak ez diren arren «EGEFek finantzatzen dituen jarduketa mota berberak finantzatzera» bideratuta daudela, eta, beraz, Azpiazuren ustez, «oso zentzuzkoa litzateke haien gobernantza moduekin bat egitea, Euskadi Next programan aurreikusten den bezala». |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192626/beste-1452-kasu-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 1.452 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Berriz ere, kutsatuen kurbak gora egin du Hegoaldean. 16.500 test egin dituzte ostegunean, eta horien %8,7k eman dute positibo. Ospitaleen egoera ere larriagotzen ari da, nabarmen; 600 pertsona baino gehiago daude Osakidetzaren ardurapeko zentroetan erietxeratuta. | Beste 1.452 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Berriz ere, kutsatuen kurbak gora egin du Hegoaldean. 16.500 test egin dituzte ostegunean, eta horien %8,7k eman dute positibo. Ospitaleen egoera ere larriagotzen ari da, nabarmen; 600 pertsona baino gehiago daude Osakidetzaren ardurapeko zentroetan erietxeratuta. | Joan den larunbatetik, kutsatzeen goranzko joerak ez du etenik izan Hego Euskal Herrian. Birusaren transmisioaren gaineko informazioak egunero erakutsi du bilakaeraren makurtzea, eta, egun, azaro erdialdekoen parekoak dira eguneko positiboen datuak. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, beste 1.452 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, guztira 16.623 proba eginda. Bezperako datuen aldean, kasuak nabarmen gehitu dira Nafarroan; egun bakarrean zenbatutako positiboek 300en langa gainditu dute han.
Lurraldez lurralde, Bizkaian 639 kasu zenbatu dituzte, Gipuzkoan 319, Nafarroan 313, eta Araban 174. Gainera, Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Euskal Herritik kanpo bizi diren beste zazpi pertsonari atzeman diete birusa azken egunean.
Ospitaleen egoerari dagokionez, atzo 93 pertsona eraman zituztela erietxera gaitzaren sintomak larriagotuta. Gainera, Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, du oraintxe bertan 646 lagun daudela gela arruntetan ospitaleratuta, eta 132 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.
Bestalde, azken egunetan izandako beste bi heriotzaren berri eman du Nafarroako Gobernuak. Atzo 93 urteko gizonezko bat zendu zen gaitzaren ondorioz, eta 87 urteko emakumezko bat hil zen aurreko egunetako batean.
99 positibo Nafarroako zahar etxeetan
Foru erkidegoko zaharren egoitzei buruzko informazioa eguneratu du Nafarroako Gobernuak. Carmen Maeztu Eskubide Sozialen kontseilariak adierazi duenez, 99 egoiliar daude kutsaturik oraintxe. Gainera, kontseilariak zehaztu du kasu gehienak joan den astean Ebron, Buñuelen eta Cortesen izandako agerraldiekin lotuta daudela. Birusa duten 99 erabiltzaileetatik 10 ospitaleratuta daude. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192627/novaltiako-langileek-lhkra-joko-dute-konponbide-bila.htm | Ekonomia | Novaltiako langileek LHKra joko dute konponbide bila | Urte eta erdi daramate greban, eta, kudeatzaileekin ez ezik, enpresako kooperatibistekin ere bildu nahi dute hilaren 27an. | Novaltiako langileek LHKra joko dute konponbide bila. Urte eta erdi daramate greban, eta, kudeatzaileekin ez ezik, enpresako kooperatibistekin ere bildu nahi dute hilaren 27an. | 550 egun daramatzate greban Novaltia botiken banaketa enpresako hogei langilek. Urte eta erdi daramate protestan, eta gatazkaren beste fase batean sartu nahi dute. Lan Harremanen Kontseilura (LHK) jo dute, eta hilaren 27an dira biltzekoak enpresako buruekin. Langileek, baina, haratago zabaldu nahi dute mahaia. Novaltia Espainiako enpresa bat izan arren, bere kideen artean Bizkaiko eta Arabako hainbat botikaren jabeek osaturiko kooperatiba bat du, eta botika horien jabeak bileran egotea nahi dute langileek. Botikari horiek bost ordezkari dituzte zuzendaritzan, eta batek bilerara joateko prest dagoela esan die grebalariei; kudeatzaileek, berriz, ez dute begi onez ikusi. Urtebete baino gehiago da bi aldeen arteko bilera ofizialik ez dagoela.
Novaltiako langileek manifestazioa egin dute, Bilbok greban urte eta erdi daramatela gogoratzeko. Zamudioko (Bizkaia) biltegiko langileen %40 ari dira parte hartzen protestan, eta, besteak beste, langile zaharren eta berrien arteko soldatetan dagoen alde handia salatu dute. Diotenez, langile berrien soldata ez da iristen 950 eurora. Horrez gain, 2019an, lan hitzarmenaren negoziazio betean, enpresak ez zuen errespetatu ultraaktibitatea, eta, aurretik zuten hitzarmena luzatu beharrean sektorean, Espainian dagoena aplikatu zien, okerragoa. Greba gaiztotu egin da hemezortzi hilabetean, eta bi auzibide irekita dituzte hainbat salaketarekin: lanaren deslokalizazioa, grebalariak ordezkatzeko langileak kontratatu dituztela….
Epaiketa horien azken ebazpenek –helegite fasean daude biak-- pisu handia izango dute gatazkaren amaieran, baina, beharturiko konponbide batera iritsi aurretik, langileek bileren bidea ireki nahi izan dute, LHKren bitartez. Enpresako kudeatzaileak agertzera behartuta daude; ez, ordea, kooperatibako ordezkariak. Novaltiako langileek urte eta erdi daramate protestak egiten, eta iragan astean enpresako zuzendaritzan dauden bost botikarien farmazien aurrean egin zituzten. Testuinguru horretan esan zien bostetako batek bilerara joateko asmoa zutela. Kudeatzaileek, aldiz, esan diete bilera bertan behera utziko dutela protestekin jarraitzen badute.
«Greba pasiboa egin dezagun nahi dute», salatu du Ibai Carranza langile batzordeko kideak. «Bere garaian, lan hitzarmena negoziatu genuenean, gauza bera eskatu ziguten, protestak uzteko eta eskaintza bat prestatzeko. Bi astez utzi genituen, eta gure eskaintza eraman genuen. Ez zen onartu; are gehiago, enpresak eskaintza are okerrago bat egin zigun. Ikasi dugu zer egin behar dugun». Novaltiako langileena egun Euskal Herrian indarrean dagoen grebarik luzeena da, eta, aurretik akordiorik ez badago, gutxienez maiatzera arte luzatuko da, ordurako espero baitituzte auzibideen ebazpenak. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192628/one-club-men-abestia-plazaratu-dute-athleticeko-jokalariek.htm | Kirola | 'One club men' abestia plazaratu dute Athleticeko jokalariek | Orsai taldea Balentziagak, De Marcosek, Vesgak, Lekuek, Dani Garciak eta Villalibrek osatzen dute. | 'One club men' abestia plazaratu dute Athleticeko jokalariek. Orsai taldea Balentziagak, De Marcosek, Vesgak, Lekuek, Dani Garciak eta Villalibrek osatzen dute. | «Betidanik izan naizela, ta izango naiz, zuri leial. Txikitatik erakutsi zenidan zer den amestea». Hitz horiekin hasten da Athleticeko hainbat jokalarik osatutako Orsai taldeak plazaratu berri duen abestia: One club men (Talde bakarreko gizonak). Espainiako Superkopa irabazi berritan kaleratu dute kantua, ospakizunetan emaniko kontzertuaren irudiekin.
Taldea sei jokalarik osatzen dute: Balentziaga, De Marcos, Vesga (gitarrak), Lekue (baxua), Dani Garcia (bateria) eta Asier Villalibre (ahotsa eta tronpeta). |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192629/sabasek-adierazi-du-osakidetzak-bazuela-txertaketaren-berri.htm | Gizartea | Sabasek adierazi du Osakidetzak bazuela txertaketaren berri | Haren arabera, Osakidetzako arduradunei abisatu zien, eta Osasun sailburuarekin ere hitz egin zuen: «Ez dugu ezer txarrik egin». Erantsi du ez zela bere karguaz baliatu txertoa jartzeko. | Sabasek adierazi du Osakidetzak bazuela txertaketaren berri. Haren arabera, Osakidetzako arduradunei abisatu zien, eta Osasun sailburuarekin ere hitz egin zuen: «Ez dugu ezer txarrik egin». Erantsi du ez zela bere karguaz baliatu txertoa jartzeko. | Jose Luis Sabas Bilboko Santa Marina ospitaleko buru ohiak jakinarazi du Osakidetza txertaketen jakitun zela, eta dimisioa «mehatxuengatik» aurkeztu zuela. Hain zuzen, El Correo egunkarian eginiko elkarrizketa batean eman du berria. Haren arabera, Osakidetzako arduradunei abisatu zien ospitalean «txertaketa jendetsu bat» egingo zutela, COVID-19ak bertan eragin handia izan zuela erantsita. Oniritzia eman ziotela azaldu du, eta, gainera, joan den ostiralean, hilaren 15ean, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuarekin ere hitz egin zuela. Azpimarratu du Osasun Sailetik oztopoak jarri baino, zenbat txerto behar zituzten galdetu zietela: «Ez dugu ezer txarrik egin. Etikoki ere ez. Ospitale bateko zuzendariek beste edozein langilek adina aukera dute kutsatzeko».
Hain zuzen, Sabasek herenegun eman zuen dimisioa, Eduardo Maiz Bilboko Basurtuko ospitaleko zuzendariarekin batera, Osakidetzak ezarritako protokoloa bete ez eta COVID-19aren aurkako txertoa jarri zutelako. Osasun Sailak berretsi zuen bi zuzendariei ez zegokiela txertoa jartzea, eta Sagarduik azpimarratu zuen protokoloak «argiak eta zorrotzak» direla. Bi buru ohiak Bilboko EAJko udal zinegotzi izandakoak dira. Talde politikoek eta sindikatuek ikerketa bat abiatzeko eskatu zuten.
Sabasen arabera, Santa Marina erietxeak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako COVID-19aren «tasa handienetarikoa» izan du izurritean, eta adineko pertsona ugari ez ezik, zahar etxeetako egoiliarrak ere jaso ohi ditu: «Leku horietan, mundu guztiari jartzen zaio txertoa». Nabarmendu du ez dela bere karguaz baliatu txertoa jartzeko: «Nire karguaz baliatu izan banintz, pandemiaren lehen olatuan baja hartuko nukeen».
Gertaeren osteko erreakzioak
Jose Luis Sabas Arabako EAJko lehendakariaren ustez, Sabasen hitzek ez dute «argi» adierazten Osasun sailburuari zer esan zion, eta, gainera, erantsi du zuzendari ohia izanik, ez zela osasun arloko langile bat. «Ez dut uste oso zaila denik hori interpretatzea». Gertakariak «puntualak eta gaitzesgarriak» direla erantsi du Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean, eta «min» ere egiten dutela. Horrelako egoerekin amaitzea espero du: «Denok gaude txertoaren zain». Gainera, txerto bat «soberan» egon eta emateko aukera izango balu galdetuta, erantzun du ez lukeela emango, hori ezartzen duen protokolo bat dagoelako.
Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak, berriz, gertakariak «oso larritzat» jo ditu, eta adierazi du «indibidualismoa» dagoela beste ezeren gainetik: «Larria da gertatu dena, eta kasta bat dagoela proiektatzen da. Horrek atea irekitzen dio faxismoari». EAJko kideei ere erreferentzia egin die, «asko triste egongo direla» gaineratuta: «Herrialde honekiko konpromisoa lausotzen denean eta interes pertsonalak lehenesten direnean, horrelakoak gertatzen dira». |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192630/arma-nuklearrak-debekatzeko-ituna-indarrean-sartu-da-gaur-51-herrialdetan.htm | Mundua | Arma nuklearrak debekatzeko ituna indarrean sartu da gaur, 51 herrialdetan | Ez dute hitzarmena sinatu arma nuklearrak dituzten herrialdeek. AEBek Errusiarekin duten akordio nuklearraren berritzea negoziatuko dute; otsailaren 5ean amaituko da. | Arma nuklearrak debekatzeko ituna indarrean sartu da gaur, 51 herrialdetan. Ez dute hitzarmena sinatu arma nuklearrak dituzten herrialdeek. AEBek Errusiarekin duten akordio nuklearraren berritzea negoziatuko dute; otsailaren 5ean amaituko da. | Arma nuklearrik gabeko mundu baten «itxaropena» eskaintzen duen ituna sartu da gaur indarrean, Robert Mardini Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeko zuzendari nagusiaren esanetan. «Lehenengo aldiz, horien erabilera legez kanpokoa dela dioen araua bihurtu da». Itunak arma nuklearren erabilera, garapena, ekoizpena, probak eta biltegiratzea debekatzen ditu. Era berean, estatuek ezingo dituzte beste herrialde batzuk lagundu edo bultzatu debekatutako jarduera horiek gauzatzera. Hori bai, oraingoz, ituna sinatu duten 51 herrialdeei eragingo die debekuak. Ez, ordea, arma nuklearrak dituzten estatuei. Akordioa 2017an erdietsi zen, Gurutze Gorriaren eta Ilargi Gorriaren ekimenez.
Munduan 13.000 jaurtigai nuklear daude; %90, AEBen eta Errusiaren esku. Bi potentzia nuklearrez gain, mota horretako armak dituzte Erresuma Batuak, Frantziak eta Txinak ere. Guztiak Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluko kide dira. Ofizialki, Indiak, Pakistanek eta Ipar Koreak ere badituzte halako armak, eta ziurtzat jotzen da Israel talde horretan dagoela.
Mardinik ohartarazi duenez, milaka jaurtigai nuklear «alerta gorenean» dituzte estatu horietako gobernuek. «Horrek esan nahi du agindu bat bakarrik behar dela, pare bat segundo, botoi bat sakatu eta hondamendia eragiteko».
Arma nuklearren jabe diren estatuek itunaren parte ez izateko aurkeztu duten argudio nagusia da disuasio ahalmena dutela. Itunaren bultzatzaileak ez datoz bat. «Errealitate ukaezina da arma nuklearrak diren artean horiek erabiltzeko arriskua ere izango dela. Planeta segurua izateko, ezinbestekoa da arma horiek desagerraraztea», adierazi du Mardinik. Arrisku horien artean aipatu du zibereraso batena.
Itunaren eragin ahalmena
Arma nuklearren jabe diren estatuek ituna sinatu ez badute ere, adituek uste dute akordioak horiengan eragina izan dezakeela. Aurretik beste arma mota batzuk debekatzeko hitzarmenekin gertatu dena dute ondorio horretara heltzeko oinarri. ICAV Arma Nuklearrak Debekatzeko Nazioarteko Kanpaina erakundearen arabera —2017ko Bakearen Nobel saria irabazi zuen—, pertsonen kontrako minak eta barreiatze lehergailuak debekatzeko itunek lortu zuten akordio horietara batu ez ziren estatuen portaera aldatzea.
Sektore pribatuan ere eragina izan duela nabarmendu dute. Esaterako, AEBetako Textron eta Orbital ATK konpainiek barreiatze bonbak ekoizteari utzi zioten horien kontrako ituna indarrean sartu ostean, Washingtonek hura sinatu ez bazuen ere. Antzeko zerbait gertatu zen Egipton, pertsonen kontrako minak ekoizteari utzi baitzion horiek debekatzeko hitzarmena indarrean sartu zenean.
«Arma nuklearrak debekatzen dituen itun batekin, enpresa ekoizleek luze gabeko eta luzerako ikuspegia hartuko dute, eta geroz eta gutxiago inbertituko dute legez kanpokoak diren armetan», iragarri du Mardinik.
Aldaketa horiek gauzatu artean, itunaren bultzatzaileek urgentziazko neurri batzuk proposatu dituzte. Besteren artean, «alerta gorenean» dauden milaka jaurtigai nuklear egoera horretatik kentzea.
AEBak, negoziatzeko prest
AEBetako Gobernu berriak ahalegina egingo du Errusiarekin indarrean duen itun nuklearra bost urterako berritzeko, Etxe Zuriak atzo adierazi zuenez. START Berria esaten zaion Arma Estrategikoak Murrizteko Hitzarmena 2010ean sinatu zuten orduan AEBetako eta Errusiako presidente zirenek: Barack Obamak eta Dmitri Medvedevek. Ituna 2011ko otsailaren 5ean sartu zen indarrean, eta hamar urte beranduago amaituko da, datorren otsailaren 5ean, aurrez aldeek hura berritzeko akordio bat lortzen ez badute.
«Presidentea oso argia izan da START Berria AEBen segurtasun nazionalaren intereserako dela adierazi duenean. Hura luzatzeak are zentzu handiagoa du Errusiarekiko harremanak gatazkatsuak direnean, egun diren moduan», azaldu zuen Jen Psaki Etxe Zuriko Prentsa idazkariak.
Itunak AEBek eta Errusiak izan ditzaketen jaurtigai nuklear kopurua mugatzen du, 1.550era. Horrez gain, lurreko eta itsaso azpiko misil eta bonba jaurtitzaile nuklearren gehienezko zenbatekoa 700 unitatean ezartzen du.
Hitzarmena ez berritzeak jaurtigaien eta horiek garraiatzeko sistemen gaineko mugak ezabatuko lituzke, eta hainbat adituk uste dute bi potentzien arteko arma lasterketa bat ekarriko lukeela horrek.
START ituna da AEBen eta Errusiaren artean indarrean jarraitzen duen akordio nuklear bakarra, Wahingtonek Maila Ertaineko Arma Nuklearren Ituna (INF ituna) utzi zuenetik, 2019an. Orduan, AEBetako presidente zen Donald Trumpek argudiatu zuen Errusia ez zela hitzarmena betetzen ari, eta Txina militarki nabarmen indartzen ari zela Ozeano Pazifikoan, hark ez zuelako halako itunen mugarik.
INF itunaren etenak ez zituen desagerrarazi bi potentzien arteko negoziazioak. Errusiak START hitzarmena bost urtez berritzea eskaini zion Trumpi, aurrebaldintzarik gabe, baina hark baztertu egin zuen, eta epe motzagorako akordio baten alde egin zuen: jaurtigai nuklear ororen ekoizpena izoztea eta Txina itunera gehitzea. Pekinek ez du STARTera batzeko asmorik.
Bidenek asteazkenean kargua hartu ondoren, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak adierazi zuen AEBetako Gobernu berriak «elkarrizketarako jarrera eraikitzaileagoa» izatea espero zuela, eta Mosku negoziatzeko prest dagoela. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192631/udalerri-guztien-itxiera-perimetrala-ezarriko-du-eusko-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Udalerri guztien itxiera perimetrala ezarriko du Eusko Jaurlaritzak | Labi batzordearen bileran, bilerak lau lagunera mugatzea ere onartu dute. Astelehenean jarriko dira indarrean neurri berriak. | Udalerri guztien itxiera perimetrala ezarriko du Eusko Jaurlaritzak. Labi batzordearen bileran, bilerak lau lagunera mugatzea ere onartu dute. Astelehenean jarriko dira indarrean neurri berriak. | Babes Zibileko Planaren Batzorde Teknikoa (Labi) bildu da gaur eguerdian, eta Eusko Jaurlaritzak neurri zorrotzagoak iragarri ditu Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako. Koronabirusa ez zabaltzeko neurri nagusien artean, «udalerri guztien itxiera perimetrala» ezartzea erabaki du, eta bilerak, eremu irekietan eta itxietan, gehienez lau kidera mugatzea —bizikidetza unitate bereko lagunak dira salbuespena—. Dekretua bihar argitaratuko dute, eta neurri berriak astelehenean sartuko dira indarrean. Neurri horiek bat egiten dute Jaurlaritzak asteazkenean Espainiako Osasun Ministerioari eta gainerako erkidegoei adierazitakoekin.
Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik jakinarazi duenez, neurri berrien helburuak «mugikortasuna are gehiago mugatzea» eta «ohiko bizikidetza burbuilatik kanpo dauden pertsonen arteko bilkurek kutsatzeen transmisioan duten hedatze uhina murriztea» dira.
Establezimenduak ixteko ordua 19:00etara aurreratzeko aukera, berriz, atzera bota dute. Jaurlaritzaren iritziz, neurri hori etxeratze ordua 20:00etara aurreratzearekin lotua dago. Azken neurri horrek, ordea, 926/2020 Errege Dekretuaren egokitzapen bat eskatuko luke, eta Espainiako Osasun ministro Salvador Illa halako aldaketak egitearen aurka agertu da. Sagarduiren esanetan, «akats bat» da Madrilen jokabidea, eta kasuen hazkundeari aurre egiteko aukera bat «galdu» da: «Gaueko jarduera mugatzeko ordutegia aurreratzeko aukerarik ez izateak esku hartzeko gaitasuna murrizten digu». Horiek hala, establezimenduek 20:00etara arte irekita egoteko aukera izango dute, eta etxeratze agindua 22:00etan mantenduko da.
Era berean, orain arteko gainerako neurriek ere indarrean jarraituko dute. Hala, merkataritza eta kultura jardueren gehienezko amaiera ordua 21:00etan mantenduko da. Merkataritza establezimenduen edukierari dagokionez, 150 metro karratu baino gehiago dituztenetan %40koa izango da, eta gutxiago dituztenetan, %60koa.
Hamalau egunean 100.000 biztanleko 500 kasuen langa gainditzen duten 5.000 biztanletik gorako herrietan, berriz, ostalaritza establezimenduen itxiera mantenduko dute; hoteletako jantokiak, bezeroentzako ostatuak, gasolindegiak eta zerbitzuguneetako jantokiak dira salbuespena. Itxita egongo dira apustu etxeak ere. Era berean, herri eta hiri horietan, taldeko kirola bertan behera geratuko da, profesionalen eta erdi profesionalen kasuan izan ezik.
«Ziurgabetasun handia»
Gaur emandako datuen arabera, eremu gorrian sartu da hiru lurraldeetako batezbestekoa, Gipuzkoa eta Araba 500eko langatik behera dauden arren. Hala, erkidegoa «ziurgabetasun handiko» egoera batean dagoela uste du Jaurlaritzak, eta bilakaera epidemiologikoa «oso kezkagarria» dela: «Goranzko joera dagoela berretsi da, oraindik luzatu daitekeena».
Egoera iraultzeko, Jaurlaritzak hiru helburu dituela azaldu du Sagarduik: kutsatzeen kurbaren goranzko joera aldaktzeko neurriak hartzea; egungo neurrien «prebentzio eragina eguneratzea, balioestea eta berrestea»; eta neurri berriak ezartzea, «gerta daitezkeen kasuen eskalatze edo deseskalatze egoera desberdinen arabera». |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192632/baionako-auzitegia-sfr-enpresa-ikertzen-ari-da-langileak-esplotatu-dituelakoan.htm | Ekonomia | Baionako Auzitegia SFR enpresa ikertzen ari da, langileak esplotatu dituelakoan | Ipar Euskal Herrian zuntz kablea ezartzeko obretan langileak bidegabeki tratatu izana leporatzen diote telefonia enpresari | Baionako Auzitegia SFR enpresa ikertzen ari da, langileak esplotatu dituelakoan. Ipar Euskal Herrian zuntz kablea ezartzeko obretan langileak bidegabeki tratatu izana leporatzen diote telefonia enpresari | SFR telefonia enpresa zuntz kablea instalatzen ari da Ipar Euskal Herrian. Pirinio Atlantikoetako departamenduko herri guztietan jarri nahi dute zuntza, eta, horretarako, 25 urteko kontratua egin dute, obrak 477 milioi euroko kostua duelarik. Iragan urritik, ordea, PAF Frantziako Mugetako Poliziak ikerketa bat abiatu du SFRek azpikontratatzen dituen langileekin lan kodea urratu duelakoan. 250 bat langile biltzen ditu ikerketak.
Zehazkiago, langile brasildar batzuk portugestzat aurkeztu izana leporatzen diote enpresari. Gainera, postu bera langile batek baino gehiagok hartu izana ere susmatzen dute. France Bleu irratiak emandako informazioaren arabera, langile brasildarren lan eta bizi baldintzak arrunt eskasak lirateke: bost edo sei behargin bizi dira etxebizitza berean, eta gehienez ere 800 euroko hilabete saria eskuratzen dute. Ikerketaren lehen emaitzen ondoren, Frantziako Poliziaz gain, beste zerbitzu batzuek ere parte hartu dute ikerketan: zerga administrazioak eta lan ikuskaritzak, besteak beste.
Zuntz kablea 2023a aitzin Ipar Euskal Herriko etxebizitza guztietara helaraztea da obraren helburua, Pirinio Atlantikoetako Departamendu Kontseiluaren arabera. 2018an abiatu zuen obra SFR enpresak, merkatu deialdia irabazi ondoan. 44,5 milioi euroko funts publikoak ere eskuratu dituzte, Departamendu Kontseiluak emanik horien erdia. Mediapart kazetaren arabera, hautetsi batek baino gehiagok «kezka» adierazi dute egiten ari diren obrekiko. Hala, zenbait herritako hautetsiek obretan segurtasun neurriak ez errespetatu izana leporatzen diote lanak eramaten dituen enpresari.
Oraingoz, ikerketa zabalik dago, eta ondoko egunetan espero dira lehen emaitzak. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192633/araba-bizkai-eta-gipuzkoako-langabezia-tasa-112ra-igo-da.htm | Ekonomia | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langabezia tasa %11,2ra igo da | Eustaten arabera, 116.900 langabe daude guztira, duela urtebete baino 17.400 gehiago; eta 2020ko azken hiruhilekoko joera txarra izan zen. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langabezia tasa %11,2ra igo da. Eustaten arabera, 116.900 langabe daude guztira, duela urtebete baino 17.400 gehiago; eta 2020ko azken hiruhilekoko joera txarra izan zen. | Koronabirusaren krisiak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako enpleguan utzi duen arrastoaren berri eman du Eustatek, eta, haren arabera, 116.900 langaberekin bukatu zuten 2020. urtea. 2019ko amaieran baino 17.400 langabe gehiago dira, eta, horrenbestez, hiru lurraldeen tasa bateratua %9,5etik %11,2ra igo da. Albiste txarrena, dena den, iazko urteko azken hiruhilekoaren joera da, 15.100 pertsonak galdu baitzuten lana: %1,5 gehiagok. Horrenbestez, 36.400 dira kide guztiak langabezian dituzten etxeak.
Datuak irakurtzeko beste modua lanean daudenen kopuruari erreparatzea da, eta 930.500 dira guztira, 2020ko hirugarren hiruhilekoaren amaieran baino 14.200 gehiago. Txanponak, baina, badu beste aldea, tarte horretan gehiago baitira langabeziara joanikoak, eta, horien eraginez, langabezia tasa %9,7ik %11,2ra igaro da. Era berean, lana dutenen kopurua 2019ko urte amaierakoa baino %2 txikiagoa da. Datu horietatik kanpo daude aldi baterako erregulazioetan daudenak. Eustaten arabera, 34.000 dira, eta horien %1,5ek bakarrik uste dute hurrengo hiruhilekoan langabeziara joango direla.
Datuak zehatzago aletzen jarrita, 62.600 langabe gizonezkoak dira, iazko irailean baino 11.500 gehiago; eta 54.300 emakumezkoak, 3.700 gehiago. Lurraldeka, Gipuzkoan igo da gehien langabezia: %2,5, eta %9,4 da guztira. Bizkaian %12,6ko langabezia tasa dago, eta Araban, %10,6koa. Deigarria da Araban joera ezberdina dela, eta langabezia tasa %1,6 jaitsi zela 2020ko azken hiruhilekoan; alegia, irailean baino 1.600 langabe gutxiago daudela. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192634/gizonezko-bat-atxilotu-dute-gasteizen-bere-bikotekideari-erasotzeagatik.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen bere bikotekideari erasotzeagatik | Bikotea beste bizikide batzuekin bizi zen, eta andreak aurrez esana zien gizonezkoak eraso egiten ziola. | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen bere bikotekideari erasotzeagatik. Bikotea beste bizikide batzuekin bizi zen, eta andreak aurrez esana zien gizonezkoak eraso egiten ziola. | Erasoak jasan zituen andrea eta 36 urteko gizonezkoa —bere bikotekidea— beste pisukide batzuekin bizi ziren, Gasteizko Aranbizkarra auzoan, eta emakumeak esana zien bizikideei ez zela eraso egiten zion lehen aldia, ezta liskarrak zituztena ere. Poliziaren arabera, logelan izan zen eztabaida, eta eraso egin zion gizonezkoak. Abisu dei bat jasota, udaltzainak hara joan ziren.
Lekukoak eta aldeak entzunda, gizonezkoa atxilotu eta epailearen esku gelditu da gaur. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192635/parlamentuko-akordioaren-garrantzia-nabarmendu-dute-sarek-eta-etxerat-ek.htm | Politika | Parlamentuko akordioaren garrantzia nabarmendu dute Sarek eta Etxerat-ek | Nafarroan jatorria edo bizitokia duten presoak Iruñeko espetxera hurbiltzearen aldeko mozioa onartu zuten ostegunean PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak, eta lurraldeko sindikatu guztiek ere bat egin dute. | Parlamentuko akordioaren garrantzia nabarmendu dute Sarek eta Etxerat-ek. Nafarroan jatorria edo bizitokia duten presoak Iruñeko espetxera hurbiltzearen aldeko mozioa onartu zuten ostegunean PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak, eta lurraldeko sindikatu guztiek ere bat egin dute. | Atzo, Nafarroako Parlamentuak, gehiengoz, Espainiako Gobernua premiatu egin zuen presoak bizitokitik gertuen diren espetxera gerturatzera. Halaber, jatorria edo bizitokia Nafarroan duten presoak Iruñera gerturatzeko eskatu zuen mozioan, eta horri bide emateko plan bat prestatzea eskatu zion. Akordio hori onartu eta biharamunean, Sare eta Etxerat elkarteek eskerrak eman dituzte egitasmo horren inguruan lortu den «adostasun politiko eta sindikal» zabalagatik.
Izan ere, eskuina salbu, gainerako indarrek bat egin dute proposamenarekin. Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak aurkeztu zuten proposamena, eta PSNk bat egin zuen. Halaber, UGT, CCOO, ELA, LAB, Steilas, ESK, Solidari, Hiru, EHNE, CNT eta CGT sindikatuek ere bat egin dute proposamen horrekin. Mozioak gogora dakar espetxe legediak berak helburu gisa hartzen duela presoen gizarteratzea bultzatzea eta deserrotzea eragoztea.
Sare eta Etxerat elkarteen ustez, akordio hori «garrantzitsua» da, eta bat egiten du «salbuespenezko espetxe politika behin betiko gaindi dadin Nafarroako gizarteak egindako bultzadarekin». Foro Sozialak akordio hori lortzeko «egin duen lana» eskertu dute, halaber. «Sarek eta Etxerat-ek garrantzi handiko egitasmo hau egiten den unearen garrantzia nabarmendu nahi dute». |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192636/denbora-gutxi-dugu-handizaleagoak-izan-behar-lukete-ekintzek.htm | Gizartea | «Denbora gutxi dugu; handizaleagoak izan behar lukete ekintzek» | Floresek uste du politikarien diskurtsoetan ingurumena eta klima aldaketa gero eta gehiago aipatzen direla, orain urte gutxi ez bezala; baina hitzez esandakoa ekintzetan igartzea oraindik«kostatu» egiten dela dio. | «Denbora gutxi dugu; handizaleagoak izan behar lukete ekintzek». Floresek uste du politikarien diskurtsoetan ingurumena eta klima aldaketa gero eta gehiago aipatzen direla, orain urte gutxi ez bezala; baina hitzez esandakoa ekintzetan igartzea oraindik«kostatu» egiten dela dio. | Urtarrilaren 30aren bueltan, ahal den herri, auzo, ikastetxe eta lantoki guztietan ingurumen larrialdia salatzeko ekintzak antolatzera dei egin du Larreko Mahaia plataformak. Aldaketaldia izena jarri dio egitasmoari, eta, Lorea Flores (Lesaka, Nafarroa, 1985) Greenpeaceko kide eta ekimenaren antolatzaileetako baten esanetan, planetari gertatzen ari zaiona tokian bertan hasten dela nabarmendu nahi dute. Herriz herri antolatutako jarduerez gain, manifestazio bat ere izango da Donostian hilaren 30ean (17:00), Gladys Eneatik hasita. Ondo bizi, bizitzen uzteko leloa aukeratu du Gipuzkoako plataformak, eta bereziki gogoratuko dute duela urtebete Zaldibarko (Bizkaia) Verter Recycling enpresan gertatutakoa.
Nondik nora etorri da Aldaketaldia antolatzeko erabakia?
Klima larrialdia maila globalean eragiten duen arazo bat izanik ere, iruditzen zitzaigun beharrezkoa zela ikustea tokian-tokian ere arazo hori sustatzen duten gauza pila bat daudela. Ingurumenari lotuta Gipuzkoan bizi ditugun arazoak bistaratzeko egun bat nahi genuen, hainbat aldarrikapen bilduko zituena. Hau da, zerbait anitza nahi genuen, lekuan-lekuan, herriz herri, lantegietan eta abar dauden taldeek parte hartzeko aukera izan zezaten.
Uste duzu oraindik ere kostatu egiten dela norberak klima aldaketan duen arduraz edo eraginaz jabetzea?
Maila globalean, klima aldaketaren eta larrialdi klimatikoaren diskurtsoa gailentzen ari da azken urteetan. Norbanakoak nahiz politikariak erraz aritzen dira diskurtso horretan, esanez egoera aldatu behar dugula, klima aldaketari aurre egin behar diogula eta abar. Baina gero, aldatu gabe jarraitzen dute gauza askok: mugikortasunari dagozkion ohiturak, kontsumoaren arlokoak, udaran egin izan ditugun hegazkin bidaiak... Horrek guztiak badu inpaktu bat, eta diskurtsoan klima aldaketaz kontziente izan arren, kostatu egiten zaigu benetako aldaketak egitea.
Diozue, pandemiaren aitzakian, agintari politikoek eredu ekonomiko eta sozial jasanezinean sakontzen dutela oraindik ere. Zertan ikusten duzue hori?
Nire ustez, badago adibide garbi bat: Eusko Jaurlaritzak nahiz hirietako udalek klima larrialdia deklaratu zuten 2019an, baina alderatzen baditugu larrialdi deklarazio horren ondotik hartutako neurriak, adibidez, koronabirusaren pandemian benetako krisi baten kontzientzia garatu denean hartutako neurriekin, ikusiko dugu ez dutela zerikusirik. Gaia jaitsita, jar dezakegu Zubietako erraustegiaren adibidea. Politikariek ingurumen zentro deitzen diote, eta ekonomia zirkular baten barruan jarri nahi dute, baina, azken batean, hor egingo dena da hondakinak erre, eta horrek ez du ezer zirkularretik, berdez margotu nahi duten arren.
Esan duzu Eusko Jaurlaritzak nahiz hainbat udalek aitortu dutela klima larrialdi egoera. Adierazpen horiek egin zirenetik aurrerapausorik nabaritzen al duzue?
Batez ere, diskurtsoan ikusten dugu aldaketa. Onartu behar da duela bost urte politikarien diskurtsoan ez zirela hainbeste aipatzen ingurumena eta klima aldaketa, baina gero, ekintzetan, kostatu egiten da aldaketa horiek igartzea. Badaude ekintza txikiak, baina denbora gutxi dugu; handizaleagoak izan behar lukete ekintzek.
Jar dezakezu adibideren bat?
Mugikortasun eredua da arazo handienetako bat, oro har, auto pribatuetan mugitzen garelako, eta, horretarako, berotegi efektua duten gasak sortzen dituzten erregai fosilak behar ditugulako. Mugikortasunari lotutako neurriak oso mantso doaz. Pandemian, hartu dira neurri batzuk autoei espazioa kentzeko eta oinezkoei espazio gehiago emateko, eta hori ona da klima aldaketari begira. Baina neurri horiek hartzea eragin duena ez da izan klima aldaketa, pandemia baizik, eta hor ikusten dugu klima aldaketari ez zaiola erantzuten larrialdi bezala.
Mugikortasuna aipatu berri duzu. Gipuzkoara etorrita, klima aldaketari lotutako bestelako zer erronka edo arazo nagusi aipatuko zenuke?
Gipuzkoan eta EAE osoan arazo handia dago hondakinen kudeaketarekin. Aldaketaldia urtarrilaren 30ean izango da, eta data horrek badu lotura iaz otsailaren 6an Zaldibarren gertatutakoarekin. Sekulakoa izan zen hura: bi pertsona hil ziren, eta ardurak argitu gabe daude oraindik. Eta eredu berbera jarraitzeko asmoa dutela dirudi orain ere. Hor daukagu Zubietako erraustegia ere: orain gutxi sute bat izan da, ez dakit zenbat istripu egon diren martxan jarri zutenetik... Argi dago ez garela irtenbide bat ematen ari arazo horri.
Larreko Mahaiak antolatu ditu urtarrilaren 30eko ekitaldiak. 2019ko urrian sortu zen plataforma, eta gaur-gaurkoz, ELA, LAB, CCOO, ESK, Steilas, EHNE, Ikasle Sindikatua, Greenpeace, Eguzki, Errausketaren Aurkako Mugimendua, GuraSOS, Ernai, Fridays For Future eta Extinction Rebelion dira hango kide. Zer ibilbide egin du plataformak orain arte?
Kutsu ekologista zuten taldeak, sindikatuak, eragile sozialak eta abar elkartu ginen, eta gure lan ildoak zein izango ziren zehaztu behar izan genuen lehendabizi. Klima larrialdiaren inguruan hizketan hasten zarenean, mila kontu daude atzean, eta adostasun batzuetara iristea izan zen lehen lana. Behin hori eginda, 2020a etorri zen, eta koronabirusarekin, elkartzeko eta mobilizazioak antolatzeko aukerak zaildu egin zitzaizkigun. Barne lan horren emaitza izan da urtarrilaren 30eko Aldaketaldiaren beharraz jabetzea, eta hori antolatzen aritu gara 2020ko uda amaieratik.
Plataforma sortu zenutenean, aipatu zenuten hainbat belaunaldiren arteko elkarlana sustatu nahi zenutela. Lortu da?
Fridays for Future eta Ernai plataformaren parte direnetik, lortu dugu beren ikuspegia ere barneratzea. Aldaketaldian ere, gazteei zuzendutako hitzaldiak eta abar antolatu dituzte; beraz, ari gara horretan.
Aldaketaldia antolatzeko bestelako talde ugariren babesa ere izan duzue, eta Gipuzkoako hogei herri baino gehiagotan izango da zerbait. Zer-nolako jarduerak izango dira?
Hitzaldiak, manifestazioak, zuhaitz landaketak eta abar izango dira Aldaketaldian. Berez deialdi deszentralizatu bat izan arren, ikusten genuen bazegoela deialdi zentral bat egiteko beharra ere, eta, urtarrilaren 30ean, Donostian, manifestazioa ere egingo dugu. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192637/gozo-guztiak-berdinak-ez-direlako.htm | Bizigiro | Gozo guztiak berdinak ez direlako | Gipuzkoako hainbat gozogilek jendaurrean aurkeztu dute Gozoa elkartea, opilak eskuz eta mimoz sortzen dituztenen lanbidea sustatzeko. Eredu industrialetik desberdintzeaz gain, belaunaldi berrien transmisioa ere bermatu nahi dute. | Gozo guztiak berdinak ez direlako. Gipuzkoako hainbat gozogilek jendaurrean aurkeztu dute Gozoa elkartea, opilak eskuz eta mimoz sortzen dituztenen lanbidea sustatzeko. Eredu industrialetik desberdintzeaz gain, belaunaldi berrien transmisioa ere bermatu nahi dute. | Gauza jakina da gastronomiak sekulako indarra duela Euskal Herrian. «Leku gutxitan izango dira inguruotan adina Michelin izar», dio Iñigo Odriozolak, Azpeitiko Txintxu gozotegiko arduradunak. Haren iritziz, bertako sukaldariek ospe handia duten arren, ez da gauza bera gertatzen gozogileekin. Sektore horren errealitatea azaltzeko, Inazio Egaña Azpeitiko Egaña gozotegiko nagusiak datu batzuk dauzka esku artean: «2000. urtean, esaterako, 35.000 gozo denda zeuden Espainiako Estatuan, eta 2015ean, 15.000 besterik ez zeuden». Hamabost urtean, 20.000 negozio itxi zituzten, beraz. Gipuzkoan ere antzekoa da joera. Argi dago: zerbait gertatzen da ofizio horrekin.
Ogia, opilak nahiz bestelako postreak sortzea dute ogibide, eta kezkatuta daude beren sektoreak azken urteotan izan duen gainbehera ikusita. Haiek bezala, asko dira gozogintzaren ofizioa duintzeko eta sustatzeko zerbait egin behar dela uste dutenak, eta ideia horri tiraka duela bi urte hasi zen lehen pausoak ematen Gozoa Gipuzkoako artisau gozogileen elkartea. Gipuzkoako hamazazpi gozogile batu dira elkartera, oraingoz elkarte bat Nafarroakoa, eta tartean dira Azpeitiko biak ere.
Gozogile artisauen lana bultzatu nahi du elkarteak, ez gozogile guztiena, eta horrek ere zerikusia du egungo errealitatean gertatzen ari denarekin. Tradizioz, eskuz egindako lana izan da gozogileena, baina eremu horretan ere indarra hartzen ari da industria, eta gero eta gehiago dira lan hori makinen bidez egiten dutenak. «Globalizazioa iritsi da sektore honetara ere: kate handiak, kanpotik ekarritako produktuak, industria... indarra hartzen ari dira, baita Gipuzkoan ere. Nortasunik gabeko gozogintza sustatzen ari dira», adierazi du Egañak.
Joera horri kontra egin nahi dio Gozoak, eskulangileen lana bultzatuta. «Makinek egindakoa eta eskulangileok egindakoa jendeak desberdindu ditzan nahi dugu. Bertako eta kalitatezko elikagaiekin lan egiten dugu, zero kilometro filosofia sustatzen dugu, egunean eguneko masa sortu... Ez da gauza bera gozogile batek eskuz eta mimoz sortu duen opil bat edo makina batek egindakoa», dio Odriozolak.
Ikastaroak egiteko asmoa
Ofizioaren inguruko kezkak oinarri hartuta hasi ziren batzen Gipuzkoako gozogile artisauak. Elkartearen helburuak eta asmoak zehaztea izan zen lehen egitekoa, eta azken bi urteotan proiektua sendotuta, elkartearen jarduna erakundeei azaltzea erabaki zuten abenduaren 18an, Donostiako Tabakaleran egin zuten aurkezpen ekitaldian.
Pixkanaka pausoak eman eta proiektuak martxan jartzea tokatzen zaie orain. Ideiak eta asmoak ez zaizkie falta. «Ikastaro batzuk antolatu ditugu, eta gozogintzari lotutako ikasketa arautuak sortzeko lanean ere ari gara», esan du Odriozolak.
Izan ere, pedagogia lana egitea beharrezkoa dela uste dute gozogileek, belaunaldi berriek ofizioa «erakargarri» ikus dezaten. «Hori da ofizio honen gainbeheraren beste arrazoi nagusia: belaunaldien arteko transmisioa falta da», Egañak dioenez.
Odriozolaren arabera, jendeak uste du gozogileena «oso lanbide sakrifikatua» dela, goizean goiz lan egin behar izaten dutelako. «Dena den, lanbide honek gauza onak ere baditu. Ni, aurretik, mantentze lanetarako arduraduna izan nintzen hainbat enpresatan, baina erritmoarekin itota, lan hori utzi eta gozogintzan hasi nintzen». «Oso gustura» dago egindako aldaketarekin. «Goiz hasi behar izaten dut lanean, baina arratsaldean mendi buelta ederrak egiteko denbora izaten dut». Egañak ere beraiena «lan polita» dela uste du. «Etxeko negozioari segika, 17 urterekin hasi nintzen gozogintzan lanean, eta ez zait batere damutzen».
Elkartea osatuta, ogibidearekiko kezkak partekatu dituzte gozogileek, eta etorriko denaren lehen zimenduak ezarri ere bai. Eskulanaren bideari eutsiz jarraituko dute ofizioa sustatzen, pastel guztiak gozoak diren arren, denak berdinak ez direlako. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192638/aizarnako-eta-laukizko-eskolak-itxi-dituzte-koronabirusagatik.htm | Gizartea | Aizarnako eta Laukizko eskolak itxi dituzte koronabirusagatik | Laukizko eskolan ez dute aurrez aurreko eskola jarduerarik izango astelehenera arte; Aizarnako eskolan noiz itzuliko diren, berriz, ez dute zehaztu. | Aizarnako eta Laukizko eskolak itxi dituzte koronabirusagatik. Laukizko eskolan ez dute aurrez aurreko eskola jarduerarik izango astelehenera arte; Aizarnako eskolan noiz itzuliko diren, berriz, ez dute zehaztu. | COVID-19aren eragina sumatzen ari dira ikastetxeetan ere. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak iragarri duenez, aurrez aurreko eskola jarduera etetea erabaki dute Aizarnako (Zestoa, Gipuzkoa) eta Laukizko (Bizkaia) eskola txikietan.
Laukizko eskolari dagokionez, bere bost gelatan utzi dituzte bertan behera aurrez aurreko eskolak. Hezkuntza Sailak azaldu duenez, «antolaketa kontuengatik» hartu dute erabakia, eta astelehenean itzuliko dira ikasleak eskolara. Aizarnako ikastetxeari dagokionez, bere bi geletan ez dituzte aurrez aurreko eskolak emango, eta ez dute zehaztu noiz irekiko dituen eskolak ateak ikasleentzat.
Bi ikastetxe horietan ez ezik, beste hainbatetan ere ari da eragiten koronabirusa. Gaur-gaurkoz, 88 ikastetxetako 140 gela daude itxita; hau da, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikasgelen %0,8. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192639/espainiako-kopan-betis-reala-almeria-osasuna-eta-alcoyano-athletic.htm | Kirola | Espainiako Kopan: Betis-Reala, Almeria-Osasuna eta Alcoyano-Athletic | Txuri-urdinek datorren asteartean jokatuko dute; gorritxoek, asteazkenean; eta zuri-gorriek, ostegunean. 21:00etan izango dira partida guztiak | Espainiako Kopan: Betis-Reala, Almeria-Osasuna eta Alcoyano-Athletic. Txuri-urdinek datorren asteartean jokatuko dute; gorritxoek, asteazkenean; eta zuri-gorriek, ostegunean. 21:00etan izango dira partida guztiak | Espainiako Kopan ari diren hiru euskal taldeek badakite zeinen aurka jokatuko duten final-zortzirenetan. Gaur egin da zozketa, eta zorteari dagokionez, denetarik izan da. Athleticek izan du zorterik onena, Espainiako Bigarren B Mailako bi taldeetako bat egokitu baitzaio: Alcoyano. Hala ere, talde zuri-gorria ezin da fidatu, Espainiako taldeak Kopako ezustekoa eman berri baitu, Real Madril Ligako txapelduna kanporatuta. 2-1 irabazi zion joan den asteazkenean.
Osasuna ere ez dago kexatzeko moduan, maila bat beherago dagoen talde bat izango baitu aurkari: Almeria. Baina gorritxoek badakite zer egiteko gai den Espainiako taldea. Alaves kanporatu berri du final-hamaseirenetan, astindu galanta emanda: 5-0 hartu zuen mendean joan den larunbatean.
Realak izan du zorterik txarrena, Espainiako Lehen Mailako talde bat egokitu baitzaio: Betis. Espainiako taldeak Sporting Gijon kanporatu berri du: 0-2 nagusitu zitzaion joan den igandean. Hain zuzen, Realak eta Betisen elkarren aurka jokatuko dute bihar, Anoetan, 18:30ean, Espainiako Ligako 20. jardunaldian. Kopan, Sevillan (Espainia) ariko dira. Txuri-urdinek oroitzapen ederra dute Betisen zelaian jokatu duten azken aldiaz: pasa den urrian izan zen, eta 0-3 irabazi zuten.
Kanporaketa gainditzen duten taldeek final-laurdenak jokatuko dituzte bi aste barru, eta irabazleak finalerdietan ariko dira, bi partidetara. Joanekoak hiru aste barru jokatuko lirateke, eta itzulikoak, martxo hasieran. Finala, berriz, apirilaren 17an da jokatzekoa, Sevillan (Espainia). Hala ere, hori guztia osasun egoeraren mende dago, baita aurreko denboraldiko finala ere. Espainiako Federazioaren egutegiaren arabera, apirilaren 4an jokatu beharko lukete Athleticek eta Realak finala, Sevillan, baina data hori ere zalantzan dago. Bi taldeek duela urtebete jokatu behar zuten, baina uko egin zioten ikuslerik gabe aritzeari. Ikusteko dago ea aurten jokatuz gero ikusleekin izango den. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192640/utopia-helburu.htm | Politika | Utopia helburu | NUPeko historialari Imanol Satrustegik 1970eko hamarkadako Nafarroako ezker «iraultzailea» aztertu du, hilaren 29an aurkeztuko duen tesian. «Iraultza xede hartzeak mobilizatzeko balio izan zuen». | Utopia helburu. NUPeko historialari Imanol Satrustegik 1970eko hamarkadako Nafarroako ezker «iraultzailea» aztertu du, hilaren 29an aurkeztuko duen tesian. «Iraultza xede hartzeak mobilizatzeko balio izan zuen». | NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko historialari Imanol Satrustegik (Uitzi, 1993) hiru urteko lanaren emaitza aurkeztuko du, hilaren 29an: 1970eko hamarkadako ezker «iraultzailearen» gorabeherak aztertu ditu bukatu berri duen doktoretza tesian. Ikasketak amaitu baino lehen piztu zitzaion gai horren inguruko interesa, eta sakontzea erabaki du, galdera nagusi bati erantzuna emateko asmoz: «Iruditzen zitzaidan Nafarroako ezker iraultzaile edo erradikalak rol garrantzitsua bete zuela [Espainiako Estatuko] trantsizioaren garaian, baina gaiaren inguruko testuak irakurtzen nituenean ez nuen mugimendu horrek ustez izan zuen garrantziaren isla ikusten».
Gainbehera edo eten horren arrazoiak azaleratu nahi izan ditu Satrustegik, zehazki: «Frankismoaren azken urteetan ezker erradikalak indar handia izan zuen diktaduraren aurkako borrokan, baina mugimendu horrek babes soziala galdu zuen trantsizioan, eta alderdi gehienak desagertu egin ziren edo beren eragin esparrua galdu zuten».
NUPeko historialariak ongi zehaztu du bere tesiaren subjektua, bertze deus baino lehen: «Estatuko alderdiei lotutako taldeak izendatzeko erabili dut nik ezker erradikal kontzeptua; ezker tradizionala baino ezkerrerago kokatzen ziren, eta lotura bazuten Parisko 68ko maiatzeko eta Hirugarren Munduko nazio askapenerako mugimenduekin, bai eta ezker berriko korronteekin ere».
Talde horien atzean, «sigla zopa bat» zegoen: antzekotasun ideologikoak bazituzten, baina, halere, ugariak ziren haien arteko zatiketak. Nafarroan gehien nabarmendu zirenak jorratu ditu Satrustregik, batez ere: ORT (Langileen Talde Iraultzailea), EMK (Euskadiko Mugimendu Komunista), LKI (Liga Komunista Iraultzailea) eta PTE (Espainiako Lanaren Alderdia).
«Espainiako lurralde gehien-gehienetan, Santiago Carrilloren PCEk gidatu zuen frankismoaren aurkako borroka, baina hemen, ez; Nafarroan, erradikalagoak ziren talde horiek zuten oposizioaren kontrola», azaldu du historialariak. Gainera, bere tesiaren bidez, mahai gainean jarri du hori gertatu izateko arrazoia: «Mugimendu erradikal horien jatorria dago mugimendu kristauen erradikalizazioan. Elizaren sektore batzuk herritarrengana hurbildu ziren, eta apaiz gazte askok sortu zituzten langile elkarte kristauak; langileen errealitatearekin bat egin zutenean, zegoen miseria gorriaz eta askatasunik ezaz ohartu ziren, eta elkarte kristau horiek erradikalizatu egin ziren».
Diktaduraren azken hamarkadan, ezker erradikalaren mobilizazioek gero eta arrakasta handiagoa izan zuten: «Lortu zuten langileekin eta auzo eta ikasle mugimenduekin bat egitea; ezker erradikalaren presentzia nabarmena izan zen, batez ere 1970etik 1977ra», azaldu du Satrustegik.
Gauzak aldatu egin ziren trantsizioarekin batera, ezker iraultzaileak zuen babes soziala galdu baitzuen. «Trantsizioan, konfrontazioaren eredua aldatu zen, agintean zeuden eliteek amore eman behar izan zutelako, neurri batean, jasandako presio sozialaren ondorioz. Erreforma prozesu bat hasi zuten, eta horrek aldatu zuen eliteen eta jende zapalduaren arteko konfrontazio eredua».
Iraultzaren estrategia
Erreformak ez zuen ase militante eta herritar anitzek zuten haustura gogoa, eta horrek izan zuen eraginik: «Hausturaren aldeko oinarri sozialaren lekukoa ezker abertzaleak hartu zuen, 1977-1979 artean». 1979ko hauteskunde desberdinetako emaitzek aldaketa hori berretsi zutela azaldu du Satrustegik: «Ezker erradikalaren hautagaitzek galdutako botoak Herri Batasunak irabazi zituen». Elementu batek erraztu zuen hausturaren aldeko oinarri sozialaren mugimendu hori: «Ezkerreko korronteen eta korronte abertzaleen arteko uztartzea gertatu zen; euskal ikurrek bazuten konnotazio aurrerakoi eta antifrankista bat, hausturazalea».
Trantsizioak ez zituen ekarri militanteek helburu hartutako sakoneko aldaketak, baina Satrustegik nabarmendu du haien borrokak eskubide sozial ugari lortu zuela. «Komunismoa helburu izan zutelako lortu zen hori guztia; iraultza xede hartzeak balio izan zuen mobilizatzeko; eta estrategia iraultzaile hori izan zen gero sortu ziren gizarte mugimenduen pizgarri». Utopia zuten helburu. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192641/sindikatuek-diote-nahi-beste-arrazoi-daudela-urtarrilaren-28ko-grebari-eusteko.htm | Gizartea | Sindikatuek diote «nahi beste arrazoi» daudela urtarrilaren 28ko grebari eusteko | Txertoekin gertatutakoa «onartezina eta zitala» izan dela deritzote. | Sindikatuek diote «nahi beste arrazoi» daudela urtarrilaren 28ko grebari eusteko. Txertoekin gertatutakoa «onartezina eta zitala» izan dela deritzote. | Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailarekin mahai sektorialaren bilera egin ondoren, Osakidetzako sindikatuek uste dute «nahi beste arrazoi» dituztela urtarrilaren 28ko greba deialdiari eusteko: «Hitz ederrak eta asmo oneko adierazpenak alde batera utzita, gaur egun ez dago inolako neurririk mahai gainean Osakidetzaren egiturazko gabezia larriak konpontzeko», esan dute langileen ordezkari Esther Saavedrak (ELA) eta Amaia Mayorrek (SATSE), Osakidetzako sindikatu guztien izenean.
Esan dutenez, askotan eskatu dute langileen aldarrikapen nagusiak bileraren gai zerrendan sartzeko. Oraingoan, gai zerrendan bi puntu sartzeko aukera eman diete, baina puntu horien inguruko eztabaida iritsi denean «albo batera» utzi dituzte sindikatuen eskakizunak, edo «nahikoa» ez diren planteamenduak egin dituzte.
Sindikatuek uste dute pandemia «aitzakia ezin hobea» izaten ari dela murrizketak egiteko eta langileen eskakizunak alboratzeko. Sindikatuek osasun publikoan inbertsio handiagoa egiteko eskatzen dute, egiturazko langileen zerrenda handitu eta «behin-behinekotasuna» bukatzeko, eta «azken urteotan pribatizatutako zerbitzuak berriro publiko bihurtzeko».
Horrez gain, lan baldintzak arautzeko akordio berria eskatzen dute sindikatuek. Orain indarrean dagoena duela 11 urte iraungi zen. Akordio berri horretan «urte hauetan ezarritako murrizketa guztiak lehengoratu» behar direla uste dute sindikatuek. Azkenik, langileen lan osasuna bermatzeko ere eskatzen dute: «Martxoan ez bezala, orain badago babeserako materiala, baina Osakidetzak xuhur jokatzen du baliabide horietako batzuk banatzeko: FFP2 maskarak, esaterako».
«Gardentasunik ez» txertatze prozesuan
Bizkaian Basurtuko eta Santa Marina ospitaleetako arduradunen dimisioa ekarri duen aferari dagokionez, sindikatuetako ordezkariek esan dute «onartezina eta zitala» izan dela gertatutakoa, eta ez dute baztertu arduradun gehiagok ere berdin jokatu izana, baina aitortu dute, «langileen susmoak gorabehera», zail zaiela kasu gehiago egon ote den jakitea, txertatze prozesuaz Osasun Sailak «gardentasunik gabe» jokatzen duelako: «Horren inguruko informazioa eskatu genuenean, esan ziguten txertatze prozesua kontu tekniko hutsa zela eta ez zutela beharrezko ikusten horri buruzko informazioa ematea», azaldu dute.
Sindikatuek erantsi dute orain txertoaren dosi gutxi dagoenez hura «ondasun urria» dela, eta, hortaz, ez dagokion bati txertoa jartzen badiote «horrek esan nahi du txertoa behar duen bati kentzen ari zaizkiola». Gertatutakoa «zorrotz eta sakon» ikertzeko eskatu dute, eta txertaketa prozesuaren gardentasuna, protokoloa eta lehentasun hurrenkera betetzen dela bermatzeko. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192642/euskal-artzain-txakurra-leheneratzeko-bidean.htm | Bizigiro | Euskal artzain txakurra leheneratzeko bidean | Nabarmen egin du behera euskal artzain txakurren kopuruak: 2011. eta 2020. urteen artean, 470 daude erregistratuta. Hala ere, galzorian dagoen arraza hori biziberritzeko lehen pausoak ematen ari dira, eta ikerketa bat jarri dute martxan. Azterlanaren emaitzak eta euskal txakurraren ingurukoak izango dira hizpide biharko 'Bizigiro' sailean. | Euskal artzain txakurra leheneratzeko bidean. Nabarmen egin du behera euskal artzain txakurren kopuruak: 2011. eta 2020. urteen artean, 470 daude erregistratuta. Hala ere, galzorian dagoen arraza hori biziberritzeko lehen pausoak ematen ari dira, eta ikerketa bat jarri dute martxan. Azterlanaren emaitzak eta euskal txakurraren ingurukoak izango dira hizpide biharko 'Bizigiro' sailean. | 2001. urtean 1361 ziren Euskal Herrian geratzen ziren euskal artzain txakurrak, eta orduantxe sailkatu zuten arraza hori «galtzeko arriskuan» daudenen atalean. 2011. eta 2020. urteen artean, ordea, 470 dira erregistratutako euskal artzain txakurrak. Egoeraren larritasunaz jabetuta, EAT Euskal Artzain Txakurraren Adiskideak elkartea sortu zuten duela urte batzuk, eta 2018. urtean, EHUko BIOMICs ikerketa taldearekin elkarlanean, arrazaren gainbeheraren arrazoiak aztertu eta hori geldiarazteko azterlan bat jarri zuten martxan. Ikerketaren inguruan gehiago jakiteko, EAT elkarteko kide Beñat Lizarraren azalpenak izango dira irakurgai biharko Bizigiro sailean, baita BIOMICs taldeko ikerlari nagusi Marian Martinez de Pancorborenak ere. Horrez gain, arrazaren erabileraren eta ezaugarrien inguruan arituko da artzain txakurrak hazi eta hezten dituen Angel Azkorbebeitia artzaina.
Datuen gaineko kontrola ere landuko du Bizigiro-k bihar. Izan ere, hautsak harrotu ditu azken asteetan Whatsapp mezularitza aplikazioak izan duen azken eguneraketak: Facebooki datu gehiago emango dizkio aurrerantzean, eta aldaketa hori onartzea derrigorrezkoa izango da aplikazioa erabiltzen jarraitu nahi izanez gero. Erabiltzaileen izengoitia, telefono zenbakia, IP helbideak eta baliatzen dituzten tresnen gaineko informazioa izango du Facebookek orain. Europako Batasunean eta Erresuma Batuan izan ezik, mundu osora aplikatuko da aldaketa. Hala ere, erabiltzaile asko haserre agertu dira, eta milioika erabiltzaile galdu ditu mezularitza aplikazioak..
Telesailei begira jarrita, Martin Scorseseren azkenari erreparatuko dio Mikel Yarzak. New Yorki buruzko zazpi ataleko dokusail bat osatu du zuzendari italiarrak, Fran Lebowitz idazleari egindako elkarrizketetan oinarrituta.
Pantaila handian, berriz, Lupin III: The First animaziozko filma izango da hizpide. Bigarren Mundu Gerran girotuta dago, eta lapur bat dauka protagonistatzat. Gaur estreinatuko da hegoaldean Takashi Yamazaki zinemagilearen lana. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192643/basolanetan-ari-zen-langile-bat-hil-da-ezkion.htm | Ekonomia | Basolanetan ari zen langile bat hil da Ezkion | Istripua ostegunean izan zen, eta enbor batek jo zuen beste zuhaitz baten adarrak mozten ari zenean. Aurten Euskal Herrian lanean hildako bigarren langilea da. | Basolanetan ari zen langile bat hil da Ezkion. Istripua ostegunean izan zen, eta enbor batek jo zuen beste zuhaitz baten adarrak mozten ari zenean. Aurten Euskal Herrian lanean hildako bigarren langilea da. | Basolanetan ari zen langile bat hil da gaur goizean Ezkion (Gipuzkoa). Aurretik botatako zuhaitz bateko adarrak mozten ari zela, beste adar batek jo zuen. Donostia erietxera eraman zuten, baina han hil zen. Langileak 54 urte zituen, eta Basalan Arrospide enpresakoa zen. 2021. urtea hasi denetik Euskal Herrian lanean ari zela hildako bigarren laguna da. Hilaren 12an, 36 urteko langile bat hil zen Bilbon, argindar dorre batetik erorita.
ELAk gogoratu du basolanen sektorean istripu tasa handienetakoa dela, eta azken egunotan alarma horia emanda zegoela haize zakarraren ondorioz. Sindikatuak prekarizazioarekin lotu du heriotza, eta asteazkenean protesta egitera deitu du Ezkioko udaletxearen aurrean.
Han izango dira Steilas, ESK, EHNE eta LAB ere. Azken horrek onartu du basoko langileek «arriskupean» lan egiten dutela. «Lan asko egin behar dituzte, zenbaitetan lan gogorrak eta neketsuak; orografia berezian, zaratarekin eta estres termikoarekin». Horregatik, formakuntza plan bat eskatu du haientzat. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192644/hiru-euskal-preso-hurbilduko-dituzte-eta-bi-euskal-herriratu.htm | Politika | Hiru euskal preso hurbilduko dituzte, eta bi Euskal Herriratu | Zigor Orbe Sevillano eta Unai Lopez de Okariz Lopez dira Euskal Herriratuko dituztenak: Zaballara ekarriko dituzte. Julen Atxurra Egurrola eta Raul Fuentes Villota Duesora hurbilduko dituzte, eta Diego Ugarte Lopez de Arkaute, Mansillara. | Hiru euskal preso hurbilduko dituzte, eta bi Euskal Herriratu. Zigor Orbe Sevillano eta Unai Lopez de Okariz Lopez dira Euskal Herriratuko dituztenak: Zaballara ekarriko dituzte. Julen Atxurra Egurrola eta Raul Fuentes Villota Duesora hurbilduko dituzte, eta Diego Ugarte Lopez de Arkaute, Mansillara. | Espainiako Espetxe Erakundeek bertze bortz mugimenduren berri eman dute gaur, azken asteotan ortziralero bezala: bi euskal preso Euskal Herriratuko dituztela iragarri dute, eta hiru, berriz, hurbildu eginen dituztela. Zigor Orbe Sevillano eta Unai Lopez de Okariz Lopez ekarriko dituzte Euskal Herrira: Zaballako espetxera eramanen dituzte (Araba), Puerto IIItik (1.020 kilometro) eta Darocatik (345 kilometro), hurrenez hurren.
Hurbilduko dituztenak Julen Atxurra Egurrola eta Raul Fuentes Villota dira: Duesora mugituko dituzte biak (170 kilometro), eta bigarren gradua emanen diete. Atxurra Egurrola Aranjuezen dago preso (520 kilometro), eta Fuentes Villota, Soto del Realen (430). Diego Ugarte Lopez de Arkaute, berriz, Granadako espetxetik (855 kilometro) Mansillakora (370 kilometro) eramanen dute.
Iragarpen hauekin, dagoeneko 141 dira 2018ko ekainetik Espainiako Espetxe Erakundeek egindako hurbiltze edo Euskal Herriratze iragarpenak. Mugituriko presoak, ordea, gutxiago dira: 110, guztira —batzuk bi kolpetan lekualdatu dituzte: lehenik, hurbildu, eta, ondoren, Euskal Herriratu—. Bertzalde, oraindik badira iragarri bai baina mugitu gabeko presoak. Izan ere, iragarpenak eta mugimenduak ez dituzte aldi berean egiten: gaurko iragarpenarekin, 24 izanen dira iragarri bai baina oraindik mugitu ez dituzten presoak.
Zigor luzeak
Espetxe Erakundeen arabera, zigor luzeak dituzte gaur mugitzea iragarri duten bortz presoetatik lauk gutienez. Julen Atxurra Egurrola 2013tik dago preso, eta 30 urteko espetxe zigorra du. 2034an beteko lituzke zigorraren hiru laurdenak. Raul Fuentes Villotak ere 30 urteko espetxe zigorra du, eta 2031n beteko lituzke hiru laurdenak. Zigor Orbe Sevillanori hamazazpi urteko zigorra ezarri zioten Espainian. 2004an atxilotu zuten, Frantzian, eta 2010ean Espainiaratu zuten. Unai Lopez de Okariz 2001etik dago espetxean, eta 25 urteko zigorra du. Beteak ditu jada zigorraren hiru laurdenak. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192645/ospitale-bat-itxi-dute-tuteran-agerraldi-baten-ondorioz.htm | Gizartea | Ospitale bat itxi dute Tuteran, agerraldi baten ondorioz | Tuterako San Juan de Dios ospitalea itxi dute, 27 COVID-19 kasu atzeman ondotik. Otsailaren 1era arte izanen da hetsita. | Ospitale bat itxi dute Tuteran, agerraldi baten ondorioz. Tuterako San Juan de Dios ospitalea itxi dute, 27 COVID-19 kasu atzeman ondotik. Otsailaren 1era arte izanen da hetsita. | Azken egunetan detektatutako agerraldi batengatik hartu dute Tuterako (Nafarroa) San Juan de Dios erietxea ixteko erabakia, zentroko zuzendaritzak jakinarazi duenez. Emandako datuen arabera, 11 gaixori eta ospitaleko 16 langileri atzeman diete birusa. Guztira, 26 pertsonak egiten dute lan zentroan.
Kutsatze katea eteteko asmoz, ospitalea itxia izanen da otsailaren 1era arte, eta, bitartean, beste osasun zentro batzuetara lekualdatu dituzte gaixoak, Iruñeko San Juan de Dios ospitalera eta Tuterako Sofia Erregina erietxera. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192647/muga-ipini-diote-eskubideari.htm | Gizartea | Muga ipini diote eskubideari | Urduñako eta Villalba de Losako abeltzainek elkarrekin erabili izan dituzte Gorobel mendilerroan Burgosko aldean dauden lurrak. 1950eko hamarkadatik, burgostarrek mendeetako erabilera eskubidea kendu diete bizkaitarrei. Europara joko dute, Espainiako auzitegiek ere ukatu dieten eskubidearen eske. | Muga ipini diote eskubideari. Urduñako eta Villalba de Losako abeltzainek elkarrekin erabili izan dituzte Gorobel mendilerroan Burgosko aldean dauden lurrak. 1950eko hamarkadatik, burgostarrek mendeetako erabilera eskubidea kendu diete bizkaitarrei. Europara joko dute, Espainiako auzitegiek ere ukatu dieten eskubidearen eske. | Bizkaia, Araba eta Burgos (Gaztela eta Leon, Espainia) arteko mugan dago Gorobel mendilerroa, eta, neurri batean, muga hori desegin egiten du. Hiru herrialdeentzat batasunerako leku izan da historikoki: herrialde bateko eta besteko herritarrek erabili izan dituzte hango herri lurrak, mugaren alde batekoek eta bestekoek izan dutelako horiek erabiltzeko eskubidea. Baina joan den mendearen erdialdetik, mendilerroak zatiketa eta haserrea eragin ditu: Urduña eta Burgosko Villalva de Losa herria gatazkan daude, Gorobelgo 2.000 hektarearen erabilera eskubideagatik. Villalva de Losan daude, baina, gutxienez, IX. mendetik dute urduñarrek erabilera partekatua burgostarrekin: 1959ra arte erabili dituzte, Villalba de Losako abeltzainek handik bota zituzten arte. Epaitegietan ibili dira 1980ko hamarkadatik, eta, Espainiakoetan babesik lortu ez dutenez, Europakoetara jotzea aztertzen ari dira Urduñako Udala eta udalerriko abeltzainak batzen dituen Bedarbide elkartea.
Udalerria Urduñako hiriak eta Ruzabalko Batzak —Belandia, Mendeika, Lendoñogoiti eta Lendoñobeiti herriak— osatzen dute, eta guztiak dira eskubide horren jabe. «Urduña hiriko eta Ruzabal Batzako artxiboetan ez ezik, Valladolideko Kantzelaritzakoan, Alcala de Henaresekoan, Gaztela eta Leongoan eta Burgoskoan [Espainia] ere badaude eskubide historiko hori frogatzen duten agiriak. Guztiek esaten dute inguruko biztanleek gatazkan dagoen eremu hori aprobetxatzeko eskubidea dutela», adierazi du Urduñako Obra eta Zerbitzu zinegotzi Juanjo Sanzek.
Hori baieztatzeko erabili duten azken agiria 1943koa da. Baina urte gutxiren buruan iritsi zen gatazka: 1959ko ekainaren 8an, Urduñako gazte batzuek Villalba de Losako beste batzuekin borrokatu ziren, burgostarrek bizkaitarren ganadua hartu eta Villalba de Losara eroan zutelako. Harrezkero, ezin izan dute lursail horietan bazkatu. «Saiatzen ziren bakoitzean, Villalba de Losakoek ganadua kentzen ziguten urduñarroi, eta gero, ordaindu egin behar izaten zuten berreskuratzeko», azaldu du Mikel Kormenzanak, Bedarbide elkarteko kide den abeltzainak. «[Francisco] Francoren diktadura garaia zen, eta orduko Urduñako Udalak ez zuen ezer egin. 1980ko hamarkadan hasi zen Urduñako Udala herriarenak diren eskubideak eskatzen». Lehenengo saioetan, udalak bakarrik jo zuen epaitegietara. Baina herri lurrak direnez, herriarena da eskubidea, ez udalarena. Horregatik, gerora, Bedarbide elkartearekin batera jo dute auzitara.
Bide luzea epaitegietan
2015ean iritsi zen Burgosko Lehen Instantziako 2. Auzitegiaren epaia: eskubidea ukatu zieten, «Urduña hiriak eta Ruzabal Batzak ez dutelako silvoartzaintza [basoa eta artzaintza uztartzen dituen sistema] jarduerarik egin, erabilera egiteari utzi zatzaion egunetik hogei urtez jarraian, nahiz eta antzinako denboretako eskubidea duten». «Ez da sinestekoa: nola erabiliko genuen eskubide hori Villalba de Losakoek galarazten baziguten? Ez genion nahita utzi eskubide hori erabiltzeari; bortxaz eragotzi digute hamarkada hauetan guztietan», esan du Kormenzanak. «Historialariek egindako txostena aurkeztu genuen, artxibo guztietako agiriekin osatuta, baina ez zuten irakurri ere egin. Epaiak erabat politikoak izan dira», salatu du Sanzek. Burgosko Auzitegi Probintzialak berretsi egin zuen Burgosko epailearen erabakia, 2018ko maiatzean. Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea ipini zuten urduñarrek, baina ez diete onartu.
Villalva de Losako Udalak, berriz, 1901eko agiri bat erabili du epaiketan: Burgosko Erabilera Publikoko Mendien Katalogoa. Hartan, ez da dokumentu historikoek aipatzen duten Gorobel mendilerroaz berba egiten. Haren ordez, Anzalon, Los Valles eta Dehesa del Agua mendiak aipatzen dira. Agiriak dio lehena Villalba eta Muritarena dela; bigarrena, Villalbarena, eta hirugarrena, Villalba eta «beste batzuena». 1943an, «beste» horiek Mijara Murita, Zaballa eta Urduñako udalerria zirela zehaztu nahi izan zuten, baina Villalba de Losak uko egin zion horri 1959tik aurrera. Are gehiago, 1998an Burgosko Diputazioak osatutako katalogoan hiru mendiak Villalba de Losarenak zirela zehaztu zen.
«Ez da bakarrik abeltzainoi lursail haiek ez erabiltzeak eragiten digun kaltea. Herriari kendu dioten eskubide bat defendatzen ari gara», esan du Kormenzanak. Epaiketan ohartarazi zuten sei milioi euroren galerak eragin dituela bazkatzeko eskubidea ukatu izanak. «Egungo abeltzainok herriko lurretan bazkatzen ditugu gure abereak betidanik, baina garai hartakoentzat sekulako kolpea izan zen. Abere asko kendu ziren, eta abeltzain askok utzi zuten ogibidea». Kormenzanak emandako datuen arabera, ehun abeltzainetik gora eta mila burutik gora buru daude udalerrian. Sanzen esanetan, abeltzainak ez dira kaltetu bakarrak: Urduña hiriko eta Ruzabal Batzako herritarrek lursail haietatik hartzen zituzten zura eta ura.
Kormenzanak ez du uste gatazkaren oinarrian Villalba de Losako abeltzainak daudenik. «Egoerak onura eragiten die, baina ez dut uste haiek sustatutakoa denik. Gehiago da gatazka politiko bat». Esan du epaiketan abeltzainak aholkatzen eta laguntzen Burgosko Basogintza Batzordea ibili dela. «Eurek kudeatu nahi dituzte lursailak, gu han egon barik». Sanzek ere gogoratu du 1950eko hamarkadan lursailetan arbolak landatzeko erabaki baten ondoren etorri sortu zela gatazka. «Bizkaian, berriz, bakarrik gaude: hasieran Bizkaiko Foru Aldundiaren babes juridikoa izan genuen, baina gero, antza, nekatu egin ziren. Esango nuke traba egiten dien gatazka bat dela eurentzat». Bizkaiko Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Babesteko Sailari auziaren inguruan galdetu dio Bizkaiko Hitza-k, baina ez du erantzunik jaso. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192648/lur-publikoetako-bazka-eskubidea-xix-mendean-bukatu-zen-trianon.htm | Lur publikoetako bazka eskubidea XIX. mendean bukatu zen Trianon | Lur publikoetako bazka eskubidea XIX. mendean bukatu zen Trianon. | Azken urteetan Bizkaiko Foru Aldundiaren eta Trianoko mendietako abeltzain talde baten artean gatazka gogorra egon da, foru jabetzakoak diren lursail batzuetako bazka eskubidearen inguruan. Diputazioaren enkarguz Gorosti topografia enpresak egindako ikerketaren arabera, eskubide hori XIX. mendean bukatu zen, meatzaritzarako desjabetu zirenean. Hala, Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Babesteko Sailak amaitutzat jo du gatazka.
Lursail horiek komunalak izan dira Erdi Arotik, eta inguruko kontsejuetako abeltzainek zuten haiek erabiltzeko eskubidea. Ikerketaren arabera, 1880an udalei lursail horien jabetza kendu zitzaien, meatzaritzarako. «Desjabetzean bazkaren eskubideengatik ordaindu zuten meatzaritza enpresek; beraz, eskubide hori indarrik gabe geratu zen», azaldu du Gorostiko Bernardo Murillok. | ||
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192649/jokoak-egiteko-konpromisoa-berretsi-du-japoniako-gobernuak.htm | Kirola | Jokoak egiteko konpromisoa berretsi du Japoniako Gobernuak | Yoshihide Suga lehen ministroak ukatu egin du The Times egunkariak ateratako informazioa. Bertan esaten zen Japoniako Gobernuak "pribatuan" hartu zuela udan Jokoak ez egiteko erabakia, eta lanean ari zela 2032an antolatzeko. | Jokoak egiteko konpromisoa berretsi du Japoniako Gobernuak. Yoshihide Suga lehen ministroak ukatu egin du The Times egunkariak ateratako informazioa. Bertan esaten zen Japoniako Gobernuak "pribatuan" hartu zuela udan Jokoak ez egiteko erabakia, eta lanean ari zela 2032an antolatzeko. | Japoniako lehen ministro Yoshihide Suga argi mintzatu da: udan Olinpiar Jokoak egitearen asmoari eusten diote: "Tokioko agintariekin eta Nazioarteko Olinpiar Batzordearekin elkarlanean, ziurrak diren Olinpiar Joko batzuk antolatu nahi ditugu". Hala, gezurtatu egin du The Times egunkariak ateratako informazioa. Bertan esaten zen Japoniako Gobernuak "pribatuan" erabaki zuela Olinpiar Jokoak ez antolatzea, eta lanean ari zela 2032koak antolatzea eskatzeko. Izan ere, 2024koek eta 2028koek badute egoitza: Paris eta Los Angeles, hain zuzen ere.
Sugak jokoak antolatzearen garrantzia nabarmendu du. "Gizateriak COVID-19a mendean hartu duen seinale izango litzateke". Gainera, berretsi du lanean ari direla uztailerako dena prest izateko. Antzera mintzatu da Jokoen antolakuntzari lotutako eskumenak dituen Seiko Hashimoto ministroa. "Argi utzi nahi dut egunkari horrek atera duen informazioa ez dela egia, eta ahalegin guztiak ari garela egiten dena behar bezala joan dadin, beharrezkoak diren neurriak hartzeko eta pandemia kontrolpean izateko".
Nazioarteko Olinpiar Batzordeak ere ohar bat atera du: "Japoniako Gobernuak ateratako oharra argia da, eta ozen esan nahi dugu informazio horiek faltsuak direla. Denak ari gara lanean uztailean egingo diren Olinpiar Jokoak arrakastatsuak izan daitezen. Hori da buruan dugun gauza bakarra. Arreta osoa hor dugu jarria. Beharrezkoak diren neurri guztiak hartzeko ari gara lanean".
NOBek iazko martxoan erabaki zuen Olinpiar Jokoak atzeratzea, pandemiagatik. Hainbat aukera izan zituen, eta egokiena urtebete atzeratzea zela adostu zuen. Inaugurazio ekitaldia noiz izango den ere jakinarazi zuen: aurtengo uztailaren 23an. Sei hilabete eskas falta dira horretarako, eta kirolariek prestatzen eta lehiatzen jarraitzen dute, pandemiak izan dezakeen bilakaeraren zain.
Japoniako Gobernuaren asmoa Jokoak antolatzea bada ere, oso bestelakoa da herritarren iritzia. Izan ere, duela egun batzuk ateratako inkesta baten arabera, hamar japoniarretik zortzi Jokoak bertan behera uztearen edo berriz atzeratzearen aldekoak ziren. Kyodo Japoniako albiste agentzia ofizialak egin zuen inkesta. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192650/ia-hamahiru-urteko-espetxealdia-niebla-hiltzea-akusatutakoarentzat.htm | Gizartea | Ia hamahiru urteko espetxealdia Niebla hiltzea akusatutakoarentzat | Hamabi urte eta 11 hilabeteko kartzelaldia ezarri dio epaileak, baita bost urteko baldintzapeko askatasuna ere. Genero astungarria aintzat hartu dute. | Ia hamahiru urteko espetxealdia Niebla hiltzea akusatutakoarentzat. Hamabi urte eta 11 hilabeteko kartzelaldia ezarri dio epaileak, baita bost urteko baldintzapeko askatasuna ere. Genero astungarria aintzat hartu dute. | Asier Niebla Urnietako (Gipuzkoa) gaztea hiltzea leporatuta, ia hamahiru urteko kartzela zigorra bete beharko du gizonezko batek, epaileak zinpeko epaimahaiaren erabakia berretsi ostean. Giza hilketa egotzi zioten duela hilabete, eta hamabi eta hamabost urte arteko zigorra bete zezakeen, gehienez. Epaileak zehaztu du hamabi urte eta 11 hilabetekoa izango dela espetxealdia, eta bost urte egin beharko dituela baldintzapean aske. Nieblaren gurasoei ehuna mila euroko kalte-ordainak eman beharko dizkie, gainera; eta, anai-arrebei, 40.000 euro.
Bestalde, epaileak aintzat hartu du genero astungarria. Izan ere, 2018ko urriaren 11n hil zen Niebla, bi hilabetez koman egon ostean. Bi hilabete lehenago, andre batekin hizketan ari zela, gizonezko batek kolpe bat eman zion buruan, eta, erorita, konorterik gabe gelditu zen. Erasotzailearen bikotekide ohia zen emakumea. Akusatuak epaiketan deklaratu zuen bikotekide ohia Nieblarekin ikusi eta «inpotentziagatik» jo zuela. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192651/fiskalak-terrorismoa-leporatu-die-barbadori-eta-zelaiari.htm | Politika | Fiskalak «terrorismoa» leporatu die Barbadori eta Zelaiari | Bukatu da Auzitegi Nazionalean bi gazteen kontra egindako epaiketa. Fiskalak zortzi urteko kartzela zigorra ezarri diezaietela berretsi du ondorioen berri ematean | Fiskalak «terrorismoa» leporatu die Barbadori eta Zelaiari. Bukatu da Auzitegi Nazionalean bi gazteen kontra egindako epaiketa. Fiskalak zortzi urteko kartzela zigorra ezarri diezaietela berretsi du ondorioen berri ematean | Auzitegi Nazionalean, Madrilen, Galder Barbadoren eta Aitor Zelaiaren aurka egindako epaiketa bukatu da, eta auzitegiko fiskalak zortzi urteko kartzela zigorra ezarri diezaietela berretsi du, ondorioen berri ematerakoan. Haren esanetan, «helburu terrorista» zuten «armen eta lehergailuen biltegi bat» zuten. Fiskalak ez du egiaztatu, ordea, zein «erakunde terroristako» kideak diren. Defentsek adierazi dute ezin izan dela egiaztatu egozten zaien delituen «kutsu terrorista», eta absoluzioa eskatu dute.
2018ko otsailean atxilotu zituzten, Duran (Araba), «armak, munizioak eta lehergailuak edukitzea, eta horiek helburu terroristarekin gordetzea eta trafikatzea» leporatuta. Barbadok epaiketaren lehen egunean, herenegun, aitortu zuen ezker abertzaleko «militantea» dela, eta mugimenduak egun duen estrategiarekin «bat egiten» duela. Halere, atxiloketaren zergatia ukatu, eta erantsi zuen bere etxean soilik «militantzia politikoarekin lotutako materiala» aurkitu zutela. Ertzain bat izan zen herenegungo saioan testigu, eta gazteak esandakoa berretsi zuen: kartel bat eta eranskailu bat aurkeztu zituen froga gisa. Zelaiaren kasuan, azaldu zuen Ertzaintzak konfiskatutako materiala Hatortxu Rock jaialdian txanda bat egiteko erabili zuela, eta haren bertsioa baieztatu zuen lekuko batek.
Fiskala Altsasuko auzian aritutako berbera da: Jose Perals. Epailea ere aski ezaguna da: Angela Murillo. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192652/astelehenean-bidaliko-dute-senatura-trumpen-aurkako-akusazioa.htm | Mundua | Astelehenean bidaliko dute Senatura Trumpen aurkako akusazioa | Legediaren arabera, pauso hori eman eta berehala hasi beharko lukete epaiketa politikoa; ziurrenik, asteartean. Errepublikanoek atzeratzeko eskatu dute, Trumpek bere defentsa prestatzeko denbora izan dezan. | Astelehenean bidaliko dute Senatura Trumpen aurkako akusazioa. Legediaren arabera, pauso hori eman eta berehala hasi beharko lukete epaiketa politikoa; ziurrenik, asteartean. Errepublikanoek atzeratzeko eskatu dute, Trumpek bere defentsa prestatzeko denbora izan dezan. | AEBetako Ordezkarien Ganberak datorren astelehenean bidaliko du Senatura Donald Trump presidente ohiaren aurkako akusazio artikulua, Charles Schumer demokraten Senatuko buruzagiak jakinarazi duenez. Hortaz, legediaren arabera, pauso hori eman eta berehala hasi beharko lukete epaiketa politikoa, goi ganberan; ziurrenik, asteartean. AEBetako estatuburu ohiari «matxinada bat bultzatzea» egozten diote, hilaren 6an Kapitolioan izandako gertakariengatik: «Epaiketa oso bat izango da; epaiketa justu bat izango da», adierazi du Schumerrek.
Trump bi aldiz epaituko duten lehen agintaria bilakatuko da. Iragan urtean egin behar izan zion aurre lehenari, «botere abusua eta Kongresuaren lana oztopatzea» leporatu ziotenean, baina Senatuak errugabea zela bozkatu zuen; besteak beste, errepublikanoek zuten gehiengoari esker. Aurten, Kapitolioko istiluetan ustez izan duen rolaren harira, demokraten kontrolpean dagoen Ordezkarien Ganberak erabaki zuen bigarren epaiketa egitea, nahiz eta Trump jada agintetik kanpo dagoen.
Hilaren 5ean Georgia estatuan egindako bozen ostetik, demokraten Senatuaren kontrola ere badute, baina hori ez da nahikoa izango Trump erruduna dela ebazteko; izan ere, impeachment-etan botoen bi heren beharrezkoak dira eta, hortaz, gutxienez hamazazpi senatari errepublikanok ere baiezkoaren alde bozkatu beharko lukete arrakasta izan dezan.
Erabaki horietan eragin handia izango du Mitch McConnell Alderdi Errepublikanoaren goi ganberako buruzagiaren botoak, baina agintari beteranoak oraindik ez du publiko egin alde edo kontra bozkatuko duen, oraindik zalantzak baititu; asteon adierazi du Trumpek «eragin» zituela Kapitolioko istiluak. Halere, horren aurretik, epaiketa politikoaren araudia onartu beharko dute, eta Schumerrek jakinarazi du bi alderdiek adostua izatea nahi duela; iazko epaiketa politikoa egun gutxian egin zuten, eta astebete eta bi aste artean iraun zuen.
Aurtengo impeachment-ari begira, demokraten Senatuko buruzagiak ez du bere alderdiak araudiaz izango duen iritziaren berri eman, baina egunak dira hura eta errepublikanoen goi ganberako buruzagia horretaz negoziatzen ari direla: «Epaiketa bat egongo da AEBetako Senatuan, baita bozketa bat ere», ziurtatu du Schumerrek negoziazioak aipatu dituenean.
McConnellek, berriz, ohartarazi du bere senatariek «prozesu oso eta justu bat» nahi dutela, Trumpek bere defentsa antola dezan, eta horregatik eskatu du epaiketa atzeratzeko. Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidenteak ere baieztatu du akusazioa astelehenean bidaliko dutela Senatura, eta, prozesuaz, ziurtatu du bere alderdiaren abokatu taldeak eta AEBetako estatuburu ohiak epaiketa politikoa prestatzeko «denbora berdina» izango dutela.
Adierazpen horiek agerian utzi dute impeachment-aren hasiera atzeratzeko aukera handiak daudela, bi alderdien arteko elkarrizketek aurrera jarraitzen badute.
Inhabilitazio aukera
Epaiketa politikoaz gain, eztabaidagai da AEBetako presidente ohia inhabilitatzeko aukera ere. Epaiketa politikoan ezezkoa aterata ere, Senatuak beste bozketa bat egin ahalko du auzi horren inguruan, eta kasu horretan gehiengo soil batekin nahikoa litzateke zigor hori ezartzeko.
Egun, demokratek eta errepublikanoek 50na senatari dituzte, baina berdinketak haustea AEBetako presidenteordeari dagokio, goi ganberako presidente baita; hau da, Kamala Harris demokratari.
Datozen presidentetzarako hauteskundeak 2024ko azaroan izango dira, eta, AEBetako hedabideen arabera, Trump horietara aurkezteko asmotan da; indar politiko berri bat sortuko lukeela ere zabaldu dute: Alderdi Abertzalea. |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192653/mendibururen-txalaparta-eskuratu-du-san-telmo-museoak.htm | Kultura | Mendibururen 'Txalaparta' eskuratu du San Telmo museoak | Donostiako museoaren bildumara igaro da artistaren 1965eko obra ezaguna, eta erakusketa iraunkorrean izango da ikusgai aurrerantzean. Izaera artistikotik harago, euskal kulturaren ikur bat da eskultura. | Mendibururen 'Txalaparta' eskuratu du San Telmo museoak. Donostiako museoaren bildumara igaro da artistaren 1965eko obra ezaguna, eta erakusketa iraunkorrean izango da ikusgai aurrerantzean. Izaera artistikotik harago, euskal kulturaren ikur bat da eskultura. | «Obra oso bat da»: hitz gutxi eta esangura zabaleko azalpena Susana Soto Donostiako San Telmo museoko zuzendariak, Remigio Mendibururen (Hondarribia, Gipuzkoa, 1931 - Bartzelona, 1990) Txalaparta museoaren bildumara igaro dela iragartzeko aurkezpenean. «Obra oso bat, museoak euskal kulturaren gainean eraikitako diskurtsoa nabarmen aberasten duena», bere balio artistiko, etnografiko zein kulturalagatik, Sotoren esanetan; Gaur Taldearen 1966ko estreinako erakusketan izan zelako, Ez Dok Amairuren ikur bilakatu zelako, tradizioa berreskuratu eta esanahi berriz itzuli zuelako, eta beste. Familiari erosi dio eskultura Donostiako museoak —Hutsune eta Inotsi Mendiburu eskultorearen alabak ere izan dira prentsaurrekoan, baita Jon Insausti Donostiako Kultura zinegotzia ere—, eta Euskal Artearen aretoan jarri dute ikusgai, bere beste zenbait piezaren eta belaunaldikide izan zituen besteen ondoan, erakusketa iraunkorrean. Soto: «Egon zitekeen museoko beste hainbat tokitan ere; horrek erakusten du euskal kultura osoa zeharkatzen duen sinbolo bat bilakatu dela».
Mendibururen lanean aditu Juan Pablo Huercanos ere izan da agerraldian eta, beste ezeren aurretik, goraipatu egin du Txalaparta ondare publikora igaro izana: «Aberasten eta osatzen gaituen transferentzia bat da». Azaldu du, gainera, obra eskualdatzeak,bat egin duela haren datazio berriarekin. «Urte luzez, obra 1960ko urteen hasieran kokatu izan da, eta beti iruditu izan zaigu horrek ez zuela zentzu handirik, ez zuela bat egiten artista garai hartan egiten ari zen obren tipologiarekin. Zorionez, ikerketa sakonago batek ahalbidetu digu zuzen datatzea: 1965ean». Urte hartako udan, artistak erakusketa bat ireki zuen Donostian, eta han iragarri zuen bost metro luzeko eta Txalaparta izeneko obra batekin ari zela lanean; Frogatu dute, gainera, urte amaieran Madrilgo Nebli galerian ireki zuen erakusketako argazkietan pieza agertzen dela. Pieza soilik ez, Oiartzungo (Gipuzkoa) Zuaznabar anaiak instrumentua jotzera ere eraman zituen. Huercanos: «Lekuonatarrekin batera, garai hartan txalapartaren tradizioari eutsi zioten gutxietakoak ziren».
Egun txalaparta bera eta haren gaineko ezagutza hedatu bada ere, arte adituak oroitarazi du Mendiburuk obra osatu zuenean ezer gutxi ezagutzen zela bai tresnaz eta bai haren jatorriaz, eta garrantzia eman dio obra testuinguan jartzean. Ikerketak eta interpretazioak apurka ugarituz joan zirela kontatu du, eta, horien artetik, Juan Antonio Urbeltzena berreskuratu: nola hark zalaparta-rekin lotu zuen txalaparta, zeinak zaldien lauhazkaren hotsari egiten zion erreferentzia. «Zaldiek, sinbolikoki, hildakoak [bizitzaz] harago eramateko ardura zutenez, jatorriz, hileta-danbortzat definitu zuen txalaparta Urbeltzek».
1965ean lehenengoz Madrilen ikusgai jarri eta urtebetera, Donostiako Barandiaran galerian irekitako erakusketa «antologikoan» izan zen Txalaparta. Gaur Taldea aurkeztu zuten han, eta, Mendibururekin batera, han izan ziren Jorge Oteiza, Nestor Basterretxea, Eduardo Txillida, Rafael Ruiz Balerdi, Amable Arias, Jose Antonio Sistiaga eta Jose Luis Zumeta. Aldarrikatu zuten artistak parte hartu behar zuela gizartearen eraikuntza kolektiboan, eta euren agerpenak sakon astindu zituen euskal artearen eta kulturaren zimenduak. «Garai hartako berreskuratze prozesuak bi asmo zituen: batetik, arreta jartzea oharkabean igarotzen ziren herri kulturako elementuei, eta, bestetik, frankismoak eten zuen herentzia kulturalarekin berradiskidetzea eta elkarguneak topatzea». Huercanosek uste du Txalaparta-k «oso modu eraginkorrean» gorpuztu zuela hori.
Eta garai hartaz aritzean deigarria zaion beste puntu bat ere gehitu du: «Adierazgarria da mundu popularraren berreskuratzea, finean birduintze kulturalerako prozesu bat izan zena, hein handi batean, garaiko artista plastikoen bitartez gertatu izana. Goi eta behe kulturen arteko bereizketa ezabatu zuten, eta harreman ez hierarkikoak ezarri zituzten euren lanen eta herri kulturako elementu propioen artean».
Veneziako Bienalera ere heldu zen eskultura 1966an, eta, Nestor Basterretxearen ekinbidez, Ez Dok Amairuren logo eta ikur bilakatu zen, obraren itzala iraunaraziz eta Gaur-ek nahi zuena lortuz: artea interakzio sozial handiagoko eremuetara hedatzea.
«Itzulera sinboliko bat» Huercanosek adierazi du Mendiburuk berak ere forma kulturalak kolektiboarenak direlako uste irmoa zuela. «Forma oro imajinario kolektibotik eratorria dela zioen; artistaren egitekoa iruditeria kolektibo horren zorra onartu eta transmisio kate horretan parte hartzea zela, zeinu berriak sortuz». Horregatik, hain justu, San Telmo museoaren izaera etnografikoari keinu eginez, «itzulera sinboliko bat» dela erantsi du adituak: «Sortu zen lekura itzuli da, gure iruditeria konpartitura, hain justu, museo honek ordezkatzen duen horretara».
Txalaparta artistaren ibilbide artistikoaren lehen hereneko piezarik esanguratsuena dela kontsideratzen da egun, zurezko habeekin egin zuen lehenengoetarikoa. Ordurako, «paisaia batean zeharkatua izateko gorputz baten logikan» lantzen zuen eskultura Mendiburuk, eta ez «begiratua izateko objektu huts gisa», Huercanosen hitzetan. Eta Txalaparta-n, instrumentuaren kolpe-segida jaso zuen zurez, kadentzia. «Ez dugu entzuten, baina esperimentatzen dugu. Agerian uzten du arteak ikusmenaz haragokoa ekartzekoa duen ahala». |
2021-1-22 | https://www.berria.eus/albisteak/192654/emakume-bat-bahitu-bortxatu-eta-hiltzea-indarkeria-matxista-da.htm | Gizartea | «Emakume bat bahitu, bortxatu eta hiltzea indarkeria matxista da» | Aintzane Pujanaren heriotza salatzeko hiru elkarretaratze egin dituzte Donostian. Emakumeen Mundu Martxak «eraso sexisten aurkako antidoto bakarra» feminismoa dela aldarrikatu du, eta Emakumeen Mugimendu Demokratikoak, berriz, Pujanaren hilketak «gizartearen erantzun irmoa» izan behar duela. | «Emakume bat bahitu, bortxatu eta hiltzea indarkeria matxista da». Aintzane Pujanaren heriotza salatzeko hiru elkarretaratze egin dituzte Donostian. Emakumeen Mundu Martxak «eraso sexisten aurkako antidoto bakarra» feminismoa dela aldarrikatu du, eta Emakumeen Mugimendu Demokratikoak, berriz, Pujanaren hilketak «gizartearen erantzun irmoa» izan behar duela. | «Emakume bat bahitu, bortxatu eta hiltzea indarkeria matxista da». Esther Piñeiro Emakumeen Mugimendu Demokratikoko bozeramailearen hitzak dira, gaur arratsaldean, Donostian, Aintzane Pujanaren heriotza salatzeko egin duten elkarretaratzean esandakoak. Ez da protestarako deialdi bakarra izan: Donostian bertan, orduerdi lehenago, Emakumeen Mundu Martxaren deialdian ehun lagun inguru bildu dira, Aski da! Eraso sexistarik ez! Autodefentsa feminista! lelopean. Gasteizen eta Iruñean ere bildu dira Euskal Herriko Emakumeen Martxako kideak. Bilbon, berriz, bihar goizerako egin dute deialdia.
Azpeitiko 1. Instrukzio Auzitegiko epaileak bi akusatuei beste bi delitu egotzi zizkien joan den asteazkenean: hiltzeaz gain, Pujana legez kanpo atxikitzea eta sexualki esplotatzea. Bi egunera egin dituzte protestak mugimendu feministek.
Emakumeen Mundu Martxak salatu duenez, eraso sexistek «zuzenean» eragiten diete gizartearen erdiari, eta aldarrikatu dute feminismoa dela «gaitz horrentzako antidoto bakarra». Hortaz gain, indarkeria matxista «lehen mailako arazo politikotzat» hartzeko eskatu dute, «jarrera konplizeak» baztertzeko, eta «benetako neurriak» hartzeko gizartearen antolakuntza sexistari aurre egiteko.
Emakumeen Mugimendu Demokratikoak, berriz, Pujanaren heriotzak «gizartearen erantzun irmoa» izan behar duela aldarrikatu du. Aintzane Pujana bahitua, bortxatua eta erahila, matxismoak hil egiten gaitu izan da protestaren leloa.
Emakumeen Mugimendu Demokratikoaren elkarretaratzea, gaur arratsaldean, Donostiako Boulevardean. Gorka Rubio / Foku
Goizean, berriz, Donostiako Udaleko talde politiko guztiak bildu dira heriotza salatzeko, udaletxearen kanpokaldean. Bost minutuko elkarretaratze isila egin dute, eta txalo artean amaitu dute protesta. Eneko Goia alkatea ez da han izan Labiren bileran zegoelako, baina bai Eider Mendoza Gipuzkoako Foru Aldundiaren bozeramailea eta Miren Elgarresta Aldundiko Berdintasun zuzendaria.
Udaleko talde politiko guztiek sinatu dute heriotza salatzeko idatzi bat, non adierazi duten Pujanaren heriotza «indarkeria matxistaren bertsio gaitzesgarriena eta onartezinena» dela. Biktimaren sendiari babesa erakutsi diote, eta «berdintasunaren aldeko balioak» lantzen jarraitzeko hitza eman ere bai.
Donostiako Udaleko talde politiko guztiek goizean egindako elkarretaratzea, udaletxe parean. Gorka Rubio / Foku
Atxilotuak
Bi atxilotuak bikote dira: 24 urteko gizonezko bat, eta 23ko emakumezko bat; Errenteriakoak dira (Gipuzkoa). Ertzaintzaren arabera, Pujanarekin bizi ziren Aizarnazabalgo (Gipuzkoa) landetxeko apartamentu batean. Ikerketak azaleratu duenez, labankadaz hil zuten Pujana, urtarrilaren 2ko goizaldean izandako liskar gogor batean.
Kasua aztertzen ari den ikerlari taldeak uste du frogak ezabatzeko Gipuzkoan zehar ibili zirela gorpua Urola ibaiaren alboan utzi ostean. Etxea ere goitik behera garbitu zuten, delituaren zantzuak ezabatu nahian. Hilaren 12an atxilotu zituzten bi akusatuak, eta joan den ostiralean espetxeratu. Martuteneko kartzelan daude.
Pujanaren gorpua urtarrilaren 4an agertu zen, Aizarnazabalgo Etxabe auzoan, ibaiaren ertzean. Biktimaren bikotekideak urtarrilaren 1ean jarri zuen haren desagerpenari buruzko salaketa, eta Ertzaintza biktimaren azken egunak eta orduak ikertzen aritu da orduz geroztik. Biktimak 32 urte zituen, eta Donostiakoa zen.
Indarkeria matxistaren eraginez aurten hildako lehen emakumezkoa da Pujana. |
2023-3-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192655/presoen-urruntzearen-bilakaera-datuetan.htm | Politika | Presoen urruntzearen bilakaera datuetan | Espainiako Gobernuak iragarri dituen azken mugimenduekin Sarek amaitutzat eman du 1989. urtean euskal presoen kontra abiatu zen urruntze eta sakabanaketa politika, 34 urteren ondoren. Frantziako Estatuak egin zuen euskal presoak hurreratzeko lehen pausoa, eta Espainiak geroago ekin zion. Mapa eta grafiko interaktibo hauekin, euskal presoekin egin diren mugimenduak jarraitu ditu BERRIAk bost urtez. | Presoen urruntzearen bilakaera datuetan. Espainiako Gobernuak iragarri dituen azken mugimenduekin Sarek amaitutzat eman du 1989. urtean euskal presoen kontra abiatu zen urruntze eta sakabanaketa politika, 34 urteren ondoren. Frantziako Estatuak egin zuen euskal presoak hurreratzeko lehen pausoa, eta Espainiak geroago ekin zion. Mapa eta grafiko interaktibo hauekin, euskal presoekin egin diren mugimenduak jarraitu ditu BERRIAk bost urtez. | 2018tik bildu ditu BERRIAk euskal presoen mugimendu guztiak mapa interaktibo honetan, Etxerat-en hilabeteroko txostenak eta kazeta honek jasotako datuak erabilita. Maparen ardatz kronologikoari pausa emanda, data jakin batean espetxe bakoitzean zenbat preso zeuden ikus liteke, zirkuluetan klikatuta. Argi antzematen da zein izan den bilakaera, baita azken bi urteetan ere. 2021eko urtarrilaren 1ean zeuden 224 euskal presoetatik 23 soilik zeuden Euskal Herrian (%10,2). Bi urte geroago dauden 171 euskal presoetatik 136 daude Euskal Herrian (%79,5).
Frantziako Gobernuak 2018ko urtarrilean iragarri zuen Euskal Herritik hurbileneko kartzeletara eramanen zituela haren kartzeletan zeuzkan presoak. Espainiako instituzioak ere preso asko gerturatzen eta Euskal Herriratzen hasi ziren 2020ko udazkenean. Pixkanaka, urrutien zeuden presoak hurbiltzen joan dira, eta 2022. urtearen amaieran 35 baizik ez zeuden kanpoan.
2018ko maiatzean iragarri zuen ETAk bere ibilbidea bukatutzat eman zuela, eta, hilabete geroago, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak erran zuen «bertzelako espetxe politika bat» eginen zuela. Lehendik, 2017ko uztailetik, EPPK-k haren erabakiaren berri emana zuen: presoek espetxe legedian sakontzeko urratsak eginen zituztela iragarri zuen.
Espainiak 2018ko abuztuan hasi zituen lehendabiziko mugimenduak: banaka, binaka, hasi ziren lehen gerturatzeak, apal. Baina Espainiako 2019ko azaroko hauteskundeek eta COVID-19aren pandemiak etena ekarri zuten: 2019ko abendutik 2020ko ekainera ez zuten euskal preso bat bera ere hurbilduko edo Euskal Herriratuko zutenik iragarri. 2020ko ekainetik aurrera, ordea, biderkatu egin dira Euskal Herriratze eta hurbiltze iragarpenak, eta 2021eko uztailerako 600 kilometro baino gutxiagora zeuden ia euskal preso guztiak.
1989. urtean abiatu zen euskal presoen urruntze eta sakabanaketa politika. Alfredo Perez Rubalcabak Espainako Barne ministro zela aitortu zuen moduan, ETAren kontrako estrategiaren barruan zegoen politika hori. Presoak ETAren eraginetik urruntzea zuen asmo. Hala, 2007an, esate baterako, 608 euskal presoetatik 450 Espainiako 51 kartzelatan zeuden eta 153 Frantziako 32 espetxetan. Euskal Herrian hamasei baino ez zeuden (%2,6). 34 urte hauetan euskal presoak bisitatzera zihoazela hamalau pertsona hil dira trafiko istripuetan.
Azken urteetan, baina, erabat aldatu da presoen espetxeen mapa. 2020ko udazkenetik aurrera, Espainiako Espetxe Instituzioak ia astero aritu ziren euskal presoak lekuz aldatuko zituztela iragartzen. Euskal Herriko kartzelak aparte utzita, Euskal Herritik 300 kilometro baino gutxiagora dauden espetxe hauetara eraman zituzten preso asko hasieran: Zuerara (220 kilometrora), Logroñora (105 kilometrora), Soriara (230 kilometrora), Burgosera (180 kilometrora), Dueñasera (255 kilometrora) eta El Duesora (225 kilometrora). Altsasutik kalkulatzen dira distantzia horiek, erreferentzia gisa. Beste preso batzuk, berriz, Darocara (280 kilometrora), Villabonara (390 kilometrora) eta Mansillara (320 kilometrora) hurreratu zituzten.
Hurbildutako edota Euskal Herrira ekarritako preso horietako batzuk libre gelditu dira, bestalde: izan ere, zigorren zati handiena betea dutenak hurbildu zituzten hasieran. Euskal presoen kopurua jaisten ari da, edozein moduz. 2018 amaieran, euskal presoak 309 ziren (300 EPPK-koak); 2019 amaieran, 275 (260 EPPK-koak); 2020 amaieran, 224 (210 EPPK-koak); 2021 amaieran, 201 (189 EPPK-koak); eta 2022 amaieran, 171 (156 EPPK-koak). Mapan eta grafikoetan guztiak ageri dira. Horiez aparte, 2022 bukaeran hamazazpi preso ari ziren etxean zigorra betetzen.
Bestalde, Espainiako Espetxe Erakundeak bigarren graduak ematen hasi ziren hurbildutako preso batzuei. Kontrara, 2018an lehen graduan zeuden guztiz gehienak, EPPK-koak bereziki. Gradu progresioak lortzeko zailtasunak baldin badituzte ere, egoera aldatzen hasi zen preso batzuentzat.
Etxerat-ek salatu duenez, ordea, 2022. urte amaieran gradu aldaketetan «atzerapausoak» izan ziren. Eusko Jaurlaritzak 2021ean eskuratu zuen espetxeak kudeatzeko eskuduntza. 2022. urte amaiera bitartean 33 presori aitortu die gradu progresiorako eskubidea, baina Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak helegitea jarri die 23ri, espetxe batzordearen iritziaren gainetik eta legezko oinarriak kontuan hartu gabe. Helegitea jarritako 23 horietatik seiri gradua jaitsi diete, eta espetxera sartu dituzte berriro. Beste hamahiru ebazpenaren zain daude.
Frantziako kartzeletan, 2018an aldatu zen egoera. Urte hartako urtarrilean ez zegoen euskal presorik Mont de Marsanen (215 kilometrora). Hilabetez hilabete, kartzela horretan eta Lannemezanen (290 kilometrora) hasi ziren biltzen euskal presoak. 2020 bukaeran hiru laurdenak zeuden bi espetxe horietan, Euskal Herritik gertuen daudenetan. 2022a amaitzean, Mont de Marsanen ez zegoen euskal presorik; Lannemezanen, berriz, 11.
Emakume presoak —bi dira—ÂÂÂÂÂÂÂÂÂÂ, aldiz, ez dituzte hurbildu Frantziako instituzioek: urrun segitzen dute, eta, gainera, sakabanatuta, Reau eta Naonedeko espetxeetan (Frantzia) —ez dago emakumeentzako modulurik Lannemezanen eta Mont de Marsanen—.
Urteetan euskal preso asko hartu dituzten zenbait kartzelatan orain ez dago euskal presorik, beraz. Fleury Merogis eta Fresnes dira horietako bi, Frantzian. Espainian, Badajoz, Caceres, Monterroso eta Ocañan dagoeneko ez dago euskal presorik, ez eta Puertoko kartzeletan, Herrera de la Manchan eta beste askotan. Andaluziako eta Valentziako kartzeletan ez da euskal presorik 2021eko udatik, ezta Galiziakoetan ere. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192691/gorpu-baten-zatiak-aurkitu-dituzte-barrikan.htm | Gizartea | Gorpu baten zatiak aurkitu dituzte Barrikan | Ertzaintzak ikerketa bat hasi du, gertatutakoa argitzeko asmoz. | Gorpu baten zatiak aurkitu dituzte Barrikan. Ertzaintzak ikerketa bat hasi du, gertatutakoa argitzeko asmoz. | Ertzaintzak ikerketa bat abiatu du atzo Barrikako (Bizkaia) eremu basotsu batean gorpuzki batzuk aurkitu ostean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren esanetan, 15:30ak aldera dei bat jaso zuten larrialdi zerbitzuek, gorpu baten atalak topatu zituztela esanez. Ertzaintzak giza gorpu batenak direla baieztatu du, eta ikerketa bat hasi du. Hainbat agente eta forentse bat inguruan dira, «zer gertatu» den argitzeko asmoz. Halere, lehen ikerketen arabera, kriminalitate zantzurik ez dagoela azaldu dute. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192692/durangon-gizon-bat-atxilotu-dute-bikotekide-ohiari-eraso-egiteagatik.htm | Gizartea | Durangon gizon bat atxilotu dute bikotekide ohiari eraso egiteagatik | Erasotzaileak kristalezko botila bat jaurti zion, eta ihes egin. Biktima Galdakaoko ospitalera eraman behar izan zuten. | Durangon gizon bat atxilotu dute bikotekide ohiari eraso egiteagatik. Erasotzaileak kristalezko botila bat jaurti zion, eta ihes egin. Biktima Galdakaoko ospitalera eraman behar izan zuten. | Ertzaintzak 20 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo, Durangon (Bizkaia), bikotekide ohiari kristalezko botila batekin eraso egiteagatik. Atxilotuak aurpegira bota zion botila, eta biktima Galdakaoko ospitalera eraman behar izan zuten eragindako lesioen eraginez.
Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak azaldu duenez, 18:30ak aldera jakinarazi zioten Ertzaintzari gizonezko batek emakume bati eraso egin ziola hiriko Ezkurdi plazan. Agenteak iritsi zirenerako, hainbat zauri zituen emakumeak, eta erasotzailea ihes eginda zegoen. Handik gutxira atxilotu zuten. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192693/willian-josek-wolverhamptonen-jokatuko-du-denboraldi-amaierara-arte.htm | Kirola | Willian Josek Wolverhamptonen jokatuko du denboraldi amaierara arte | Realak ofizial egin du azken egunetan ahoz aho ibili dena. Ingalaterrrako taldeak aurrelaria erosteko aukera izango du denboraldi amaieran. | Willian Josek Wolverhamptonen jokatuko du denboraldi amaierara arte. Realak ofizial egin du azken egunetan ahoz aho ibili dena. Ingalaterrrako taldeak aurrelaria erosteko aukera izango du denboraldi amaieran. | Guztien ahoan zegoena ofizial egin du Realak. Txuri-urdinek eta Wolverhamptonek akordio bat sinatu dute Willian Jose aurrelariak Ingalaterrako taldean jokatzeko, utzita, ekainaren 30era arte. Epea amaitu ostean, Wolverhamptonek jokalaria erosteko aukera izango du. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192694/mundu-berri-bat-guztiontzat-lana-aurkeztu-du-bizipozak.htm | Bizigiro | 'Mundu berri bat guztiontzat' lana aurkeztu du Bizipozak | Hamabi abestiz eta 11 ikus-entzunekoz osatutako lan bat da, eta Bizipoza osatzen duten elkarteen errealitatea erakustea du helburu. | 'Mundu berri bat guztiontzat' lana aurkeztu du Bizipozak. Hamabi abestiz eta 11 ikus-entzunekoz osatutako lan bat da, eta Bizipoza osatzen duten elkarteen errealitatea erakustea du helburu. | Bizipoza elkarteak CD batez eta DVD batez osatutako Mundu berri bat guztiontzat lana aukeztu du, Joxe Mari Agirretxe Porrotx eta Amaia Elizondo Gipuzkoako Kirol Egokitua elkarteko kidea aurkezle lanetan aritu direla. Proiektuaren helburua Bizipoza osatzen duten elkarteen errealitatea ikusaraztea da.
Hamabi abestik eta 11 ikus-entzunezko piezak osatzen dute lana. Abestiak Xabier Zabalak sortuak dira. Denera, 34 artistak hartu dute parte proiektuan. Besteak beste, Xabi Solano, Aiora Renteria, Enrique Villarreal, Eñaut Elorrieta, Miren Narbaiza abeslariek; Amets eta Maddalen Arzallus, Miren Amuriza eta Unai Iturriaga bertsolariek; eta Itziar Ituño aktoreak. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192695/ziklo-bat-ixteko-garaia-da.htm | Politika | «Ziklo bat ixteko garaia da» | Altsasuko gazteek, haien gurasoek eta herri plataformak agerraldi bateratua egin dute Iruñean. Eskerrak eman dituzte azken lau urteetan jasotako elkartasunagatik. | «Ziklo bat ixteko garaia da». Altsasuko gazteek, haien gurasoek eta herri plataformak agerraldi bateratua egin dute Iruñean. Eskerrak eman dituzte azken lau urteetan jasotako elkartasunagatik. | Argazki bateratu batekin eman nahi izan diote amaiera lau urteotako ibilbideari. Lehen aldiz jendaurrean, auziari buruzko gogoeta plazaratu dute Altsasuko gazteek, eta haiekin batera izan dira urteotan haien alde lan egin duten Altsasu Gurasoak eta Altsasukoak Aske herri plataformako ordezkariak, Iruñean. Adur Ramirez de Aldak «ziklo bat ixteko» garaia dela azpimarratu du, eta orain arte jasotako elkartasun guztia eskertu. Azpijokoaren arduradunei adierazi diete eurei, senideei eta altsasuarrei sufriarazi egin badiete ere ez dutela lortu euren izpiritu gaztea hiltzea eta Altsasuko herria suntsitzea: «Lortu duten gauza bakarra elkartu eta gaur hemen Inoiz baino indartsuago egotea izan da».
Lau urte eta hiru hilabete iragan dira 2016ko urriaren 15eko goizalde hartatik, eta lehen aldia izan da komunikabideen aurrean azaldu direla auziperatutako zortzi gaztetatik sei —Ramirez de Alda, Jokin Unamuno, Oihan Arnanz, Iñaki Abad, Aratz Urrizola eta Ainara Urkijo—. Haien izenean hartu du hitza Ramirez de Aldak. Espetxe erregimeneko baimenen bidez «erdi askatasuneko» egoera batera heldu direla azaldu du, eta gaineratu ez daudela libre, kalean egon arren. Horren adierazle, Jon Ander Cob eta Julen Goikoetxeak oraindik ere gauero itzuli behar izaten dute espetxera lotara. «Gaur, beren ziegetatik telebistan ikusiko gaituztela jakitun, animoak eta besarkada bana bidaltzen dizkiegu»
Prozesua «luzea eta gogorra» izan da, eta aukera izan dute gertutik ezagutzeko espetxeen errealitate lazgarria. «Estatuko hainbat kartzela ezagutu ditugu, eta errealitate bidegabeak pairatu, hala nola sakabanaketa, isolamendua edota FIES erregimena». Gogoan hartu dute oraindik ere «dozenaka eta dozenaka pertsona» egoera horretan daudela, «beren etxeetatik ehunka kilometrotara eta baldintza latzetan».
Ramirez de Aldaren arabera, Euskal Herrian izan diren polizia azpijokoetako bat izan da eurena, baina «arrazoi batengatik edo bestearengatik» beste kasu batzuek gainditu ez dituzten mugak iragan ditu Altsasuko auziak. Gazteak azaldu du preso inoiz egon behar ez luketela uste arren tarte horretan jasotako elkartasuna eta eginiko mobilizazioak «lorpen bat» izan direla. «Horma artetik atera gaituen herriaren eta jendearen konpromisoaren, elkartasunaren eta konpromisoaren lorpena», zehaztu du. Hala, gertaerak sortutako haserrea mobilizaziorako indar bihurtu dela uste du.
Bide horretan, eskerrak eman dizkie Altsasuko herritarrei, gezur eta erasoei aurre egin dietelako, baita Euskal Herrian eta handik kanpo, «batik bat Katalunian» haserrearen aurrean mobilizatu diren guztiei ere. Alta, bereziki zortzi gazteen gurasoek eta Altsasuko herri plataformak egindako lana goraipatu du. «Sufrimendua borroka bihurtzen jakin zuten, amorrua konpromiso, eta haserrea gizartearen zati handi baten justizia eta askatasun nahi. Izugarrizko harrotasuna eta esker ona sentitzen dugu, inoiz ahaztuko ez duguna». Haren ustez, «lan hori izan da jaso dugun elkartasunaren oinarria».
Bidegabekeriaren aurrean, Altsasuko auziak alde on eta baikor bat utzi du, baina, bere hausnarketan, alde ilunari ere erreparatu dio Adur Ramirez de Aldak, eta azpijokoaren arduradunei hitz batzuk zuzendu dizkie. Auzia Guardia Zibilaren eta hainbat komunikabideren lan planifikatua izan zela deritzo: «Estolderia, Covite, fiskal eta salbuespenezko auzitegiak eta hauteskundeei begira inposaturiko bertsioa zabaldu eta txalotzen zuten politikariekin harreman estuak dituzten komunikabideak. Horiek guztiek lagundu dute kasutik haragoko interesen araberako azpijokoa sortzen, eta, egia gutxi axola izan zaie». Ramirezek haiei adierazi die sufriarazi egin badiete ere ez dutela lortu eurak suntsitzea, ez eta Altsasuko herria ere.
Gurasoen esker ona
Igone Goikoetxeak, gurasoen izenean, azaldu du Altsasuko auzia fase berri batean sartu dela, ez baita 2025era arte amaituko —orduan amaituko da azken zigorra—. Lau urteotan bizitakoa izan du gogoan: «Bidegabekeria ikargarria izan da, eta erabateko botere abusua». Horren aurean atzera begiratu gabe une oro umiltasunez eta erabakitasunez lan egin dutela nabarmendu du, eta halaxe iritsi direla egungo egoerara. Orain, helegiteak aurkeztu dituzte Estrasburgon, eta, errekurtsoa onartzen bada aurrretik beste urte askotako borroka judiziala izango dutela uste du.
Urteotan, «bidegabekeria salatzeko asmoz», ate guztietan jo dute: kulturako, arlo juridikoko eta gizarte arloko pertsonen manifestua bat onartu zuten, Espainiako Kongresura jo zuten, Nafarroako Parlamentuan eta Eusko Legebiltzarrean izan dira, hamaika udaletan ere bai, baita hainbat erakunderekin egindako bileretan ere. Bruselara eta Estrasburgora ere jo izan dute hainbat aldiz, Europako Parlamentura. Dena den, euren indar nagusi mobilizazioak izan direla azpimarratu du, bai astero etenik gabe Altsasun egiten ziren elkarreratzeak, bai eta antolatu izan diren manifestazio jendetsuak: «Baina batez ere kalean izan gara. Ostiralero gure herriak lagunduta, egoerak hala eskatzen zuenean, Nafarroaren historiara pasatuko diren manifestazio izugarriak eginez». Gurasoen izenean guztiei adierazitako elkartasuna eta egindako lana eskertuz amaitu du.
Herri plataformaren hitzak
Herri plataformaren izenean, Idoia Goikoetxeak tabernan gertatutako liskarra Altsasuko herriaren eta gazteen aurka egiteko kriminalizatu izana salatu du. Horiek hala, azpimarratu du euren helburua «muntaiaren aurka egitea eta bidegabekeriari aurre egitea» izan dela. Era berean, nabarmendu dute gertaturikoaren aurrean «inoiz baino batuago erantzun» duela herriak, «zatitu egingo gintuztela» uste arren.
Epaiketari dagokionez, Goikoetxeak azaldu du hura «irabazi» egin zutela, «terrorismo» deliturik egon izana baztertu zelako, baina «epaia galdu», zigorrak izanik horren ondorio. Hala, plataformak uste du «muntaia bultzatu dutenek» ez dituztela lortu euren helburuak. «Gure mobilizazioen argazki historikoek erakusten dute zer-nolako ahalmena izan duten herritarrek bidegabekeriari erantzuteko», esan du herri plataformako kideak. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192696/beste-1403-positibo-baieztatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 1.403 positibo baieztatu dituzte Hego Euskal Herrian | Astea hasi zenetik egunez egun atzemandako kasu kopurua ez da milatik jaitsi. Beste 104 lagun ospitaleratu dituzte guztira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Beste 1.403 positibo baieztatu dituzte Hego Euskal Herrian. Astea hasi zenetik egunez egun atzemandako kasu kopurua ez da milatik jaitsi. Beste 104 lagun ospitaleratu dituzte guztira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, atzo 16.955 PCR eta antigeno proba egin ziren Hego Euskal Herrian. Horietatik 1.403 positibo izan dira, bezperan baino 49 gutxiago. Bigarren egunez jarraian, 1.400en langa igaro da; beraz, eta ez da milatik jaitsi astea hasi zenetik. Positibo tasak, ordea, behera egin du, atzo emaniko datuekin alderatuz gero: %8,7tik %8,3ra.
Lurraldez lurralde, Araban bakarrik egin dute gora kasuek. Atzo, 208 kasu baieztatu zituzten, herenegun baino 34 gehiago. Bizkaian, 630 kasu detektatu dituzte (9 gutxiago); eta Gipuzkoan, 202 (117 gutxiago), Eusko Jaurlaritzaren esanetan. Horiez gain, Euskal Herritik kanpo atzemandako beste hamar positiboren berri eman du. Nafarroan, berriz, 263 baieztatu dituzte (50 gutxiago). Hala, atzokoarekin bost dira 200 kasu baino gehiago jarraian atzeman dituzten egunak. Azken lurralde horretan, positibo tasa %7,9 izan da, bezperakoa baino 1,1 puntu txikiagoa. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, %8,4; bezperan, %8,7 izan zen.
Erietxeen egoerari dagokionez, Osakidetzak adierazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan beste 104 lagun ospitaleratu dituztela. Denera, 109 lagun daude hiru lurralde horietako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, COVID-19aren eraginez. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192697/merezitako-berdinketa-gipuzkoako-derbian.htm | Kirola | Merezitako berdinketa Gipuzkoako derbian | Bina amaitu da Realaren eta Eibarren arteko derbia. Lau goletatik hiru partidako azkeneko hamar minutuetan sartu dituzte. | Merezitako berdinketa Gipuzkoako derbian. Bina amaitu da Realaren eta Eibarren arteko derbia. Lau goletatik hiru partidako azkeneko hamar minutuetan sartu dituzte. | Merezitako puntu bana eskuratu dute Realak eta Eibarrek, bina berdindu ondoren. Partida zirraragarria jokatu dute Unbeko futbol zelaian, 90 minutu baino gehiago iraun duen lehia estu eta polit batean. Bi estilo guztiz ezberdin lehiatu dira, baina, azkenean, bat ez da izan bestea baino gehiago. Etxera pozik joateko moduko lana egin dute bi taldetako jokalariek.
Parekatuta hasi da neurketa Unben: bi taldeak gola sartzeko bina aukera izan dituzte. Reala baloiaren jabe egin da hasieratik, eta atzetik jokatuz iritsi nahi izan dute etxekoen areara hasiera-hasieratik. Iker Dorronsorok zuzendutako taldea, baina, presio handia eginez, bisitarien jokoa zailduz, eta Adriana Nanclaresek zaindutako atetik ahalik eta gertuen baloia lapurtzen saiatu da estreinako minutuetatik.
Eibarren presio handiak saria ekarri du 33. minutuan. Ane Etxezarretak baloia galdu du, taldeak atzetik jokatzen hasi behar zuenean. Thembi Kgatlanak ia zelai erdian hartu du baloia, eta zuzen zuzenean txuri-urdinen atera hurbildu da. Areara iritsitakoan, ez da urduri jarri: Nanclaresi izkin egin, eta baloia sarera bidali du.
Bigarren zatia hasi bezain pronto, gol aukera bikoitza izan du Donostiako taldeak, baina bietan Noelia atezainak gola galarazi zien donostiarrei. Denbora aurrera zihoala, eta galtzen ari zirela ikusita, aldaketa hirukoitza egin du Natalia Arroyok. Taldea berdinketaren bila joan da, eta atzean hutsuneak ditu. Etxekoak hori baliatzen saiatu dira, baina Nanclaresek behin eta berriz bigarren gola eragotzi die.
Hamar minuturen faltan etorri da txuri-urdinen berdinketaren gola. Lehen zatian bezalaxe, Nahikari eta Nerea Eizagirrek jokaldi on bat egin zuten area ertzean. Gemma Giliri iritsi zaio baloia, eta horrek ez du zalantzarik tiro egiteko. Noeliak baloia urrundu du, baina aldaratzea Kiana Palaciosi erori zaio, eta jaurtiketa indartsu batekin partida berdintzea lortu du mexikarrak.
Partidak bana amaitu behar zuela zirudienean, markagailua birritan aldatu da neurketaren hondarrean. 85. minutuan, Eibarrek bigarren gola sartu du, penaltiz. Nuria Mendozak Thembi jo du area barruan, eta epaileak penaltia adierazi du. Maria Llompartek ez du huts egin 11 metroetatik. Luzapenean, baina, partida bigarrengoz berdindu du Realak, Sanni Franssiren jaurtiketa bortitz baten bitartez. Ondo landutako puntu bana poltsikoratu dute bi taldeek.
Athleticek irabazi ezinik jarraitzen du
Bolada txarrean murgilduta eta burua altxatu ezinik segitzen du Athleticek, Santa Teresaren aurka bina berdindu eta gero. Iraia Iturregik zuzendutako taldeak gaur hiru puntuak poltsikoratu behar zituela zirudien, partidan nagusi izan baitira. Baina azkeneko minutuan Istillartek bere atean sartutako gol batek garaipena eragotzi die zuri-gorriei. Eunate Arraiza eta Santa Teresako Raquel Ayuso —bere atean— izan dira bizkaitarren golegileak. Dagoeneko 11 partida daramatzate irabazi gabe. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192698/neurri-berriak-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Neurri berriak Hego Euskal Herrian | Gaurtik aurrera Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerri guztiak itxiko dituzte, eta gehienez lau pertsona bildu ahal izango dira. Nafarroan, berriz, larunbatetik ezin da kontsumitu tabernen eta jatetxeen barnealdean. | Neurri berriak Hego Euskal Herrian. Gaurtik aurrera Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerri guztiak itxiko dituzte, eta gehienez lau pertsona bildu ahal izango dira. Nafarroan, berriz, larunbatetik ezin da kontsumitu tabernen eta jatetxeen barnealdean. | Eusko Jaurlaritzaren Babes Zibileko Planaren Batzorde Teknikoak (Labi) ostiralean hartutako neurri murriztaile berrien dekretua larunbatean argitaratu da Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian. Neurri berriak gaur sartuko dira indarrean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Nafarroan, berriz, larunbatean sartu ziren indarrean Nafarroako Gobernuak asteartean iragarritako neurri murriztaileak. Ostalaritzari eta talde bilkurei eragiten dizkiete neurri berri horiek. Hona hemen Hegoaldeko bi gobernuek hartutako neurri berrien laburpena:
ARABA, BIZKAI ETA GIPUZKOA Udalerrien itxiera Gaurtik aurrera udalerri guztiak itxi egingo dituzte, eta ezin izango da norbera bizi den udalerritik atera, eremu gorrian izan ala ez. Ez da salbuespenik egingo eta, beraz, galarazita egongo da ondoko udalerrira joatea. Udalerritik atera ahalko da, soilik ezinbesteko jarduerak egiteko bada: besteak beste, osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko. Salbuetsita egongo dira baimendutako kirol-entrenamenduetarako eta lehiaketetarako beharrezko lekualdatzeak egitea. Lekualdaketaren arrazoia justifikatu beharko da erantzukizunpeko adierazpenaren eredu batekin, beste modu batetik justifikatu ezin bada. Ostalaritza Ostalaritza irekita egongo da, gaur egun indarrean dituen muga berberek baldintzaturik. Hau da, 20:00etatik 06:00etara itxita egon beharko dute. Eremu gorrian dauden herrietan, ordea, ostalaritza itxita egongo da, orain arte bezala.
Jende topaketak Taldean gehienez lau pertsona elkartu ahalko dira, eremu publikoan nahiz pribatuan (orain arte sei lagun elkartu ahal ziren gehienez). Gaur argitaratu dute Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian neurri berriak, eta hor berritasun bat ageri da: gomendio gisa jaso dute espazio pribatuetan bizikidetza unitateko kideak bakarrik elkartzea. Tabernetako eta jatetxeetako mahaietan gehienez lau lagun eseri ahalko dira. Eta txokoetan eta elkarte gastronomikoetan ere indarrean sartuko da gehienez lau pertsona elkartzeko araua. Txoko eta elkarte gastronomikoen barruko gehienezko edukiera erdira murriztuta dago gaur egun, baina horrez gain, dekretuak gaur zehazten duenez, astelehenetik aurrera mahai bakoitzean gehienez lau pertsona elkartu ahal izango dira eta ezin izango dira mahaiak elkartu talde handiagoak egiteko. Ostalaritzan ere neurri bera indarrean egongo da.
Maskararen erabilera Dekretuan aldaketa bat dago kirol jardueretan maskararen erabilerari buruz. Orain arte bezala, kirol jarduera orotan nahitaezkoa da maskara erabiltzea, baina aurreikusitako salbuespenetan berritasunak badira: maskara ez da derrigorrezkoa izango lehiaketa profesionalean edo erdi-profesionalean dauden entrenamenduetan eta lehiaketetan. Horrez gain, orain arte bezala, kirola eremu naturaletan, hirigune periferikoetan eta igerilekuetan egiten denean ez da derrigorrezkoa izango maskara erabiltzea. Eremu gorriko udalerriak Eremu gorrian daude udalerrietan joan-etorriak mugatuta daude, eta gaurtik aurrera hala izaten jarraituko du, baina baita eremu gorrian ez dauden udalerrien kasuan ere. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerri guztiak itxita egongo dira etzitik, eremu gorrian egon ala ez. Zein ezberdintasun egongo da orduan eremu gorrian dauden eta ez dauden udalerrien artean? Bada, azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 500 positibotik gora duten udalerriek ostalaritza, eta joku eta apustu etxeak itxi eta eskola kirola bertan behera utzi beharko dutela. Astelehenero eta ostegunero Eusko Jaurlaritzako Osasun sailak eguneratu egiten du eremu gorrian dauden udalerrien zerrenda hori.
Indarrean jarraitzen duten beste neurri batzuk: Lurraldeak itxita Udalerritik ez ezik, ezin da norbera bizi den lurraldetik atera, eta ezin da beste probintzia batera joan: arabarrak Araban soilik mugitu ahal dira, bizkaitarrak Bizkaian zehar, eta gipuzkoarrak, Gipuzkoan. Probintziatik atera ahal da, bakarrik ondorengo kasuetan eta behar bezala justifikatuta badago: osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko. Taldeko kirola Hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, federatu gabeko kirol jarduera fisikoa bakarka edo taldeka egin ahal da, aire zabalean, kontaktu fisikorik gabe, eta aldi berean sei laguneko taldeetan gehienez ere. COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak, gimnasioetan, kirol klubetan edo kiroldegietan programatutako ikastaroak edo jarduerak, eta jarduera fisikoa eta kirol jarduera, aire zabalean eta gehienez sei laguneko taldeetan. Kirol federatua COVID-19aren kasu positiboen azken hamalau egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 baino gutxiagokoa duten udalerrietan, lehiaketa profesionalean eta federatuan murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak egin ahal izango dira. COVID-19aren kasu positiboen azken 14 egunetako intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 500 edo gehiagokoa duten udalerrietan, bertan behera geratuko da taldeko kirol jarduera oro, bai entrenamenduan, bai lehiaketan. Salbuetsita daude, eta, beraz, egin ahal izango dira lehiaketa profesionalean edo erdi profesionalean murgilduta dauden taldeen entrenamenduak eta kirol lehiaketak. Etxeratze ordua Orain arte bezala mantentzen da: 22:00etatik 06:00etara.
NAFARROA Ostalaritza Larunbatetik ezin da tabernen eta jatetxeen barruko aldeetan kontsumitu. Terrazak, ordea, irekita daude; itxiera ordua 21:00etan mantentzen da, eta etxez etxeko zerbitzua, 22:30ean. Bilkurak Espazio pribatuetako bilkuretan murrizketak egin dituzte, eta elkartze horiek, bi bizikidetza unitatekoak izan beharrean, bakarrekoak izango dira. Salbuespen batzuk ere badira, ordea; hala nola menpeko pertsonei dagozkienak. Gainerako neurriak, berdin: Etxeratze ordua Gainerako neurriak ez dira aldatu eta berberak dira, besteak beste, etxeratze ordua 23:00etatik 6:00etara da. Nafarroa itxita Nafarroak itxita jarraituko du: lanagatik, ikasketengatik edo senide baten zaintza arrazoiengatik izan ezean, ezin da Nafarroan sartu edo handik atera. Ostalaritza Taberna eta jatetxeetako terrazetako edukieran ez dago murrizketarik. Ostalaritzak 21:00etan itxi behar du. Merkataritza Hipermerkatuek, saltoki ertain eta handiek eta merkataritza guneetako establezimenduek ezin dute gainditu edukieraren %30. Saltoki txikietan gehienezko edukiera % 50ekoa da. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192699/larry-king-irrati-esatari-eta-telebista-aurkezlea-hil-da.htm | Bizigiro | Larry King irrati esatari eta telebista aurkezlea hil da | Los Angeleseko Cedar Sinai Medical Center ospitalean zendu da, 87 urterekin. 'Larry King Night' gaueko irrati saioak egin zuen ezagun. | Larry King irrati esatari eta telebista aurkezlea hil da. Los Angeleseko Cedar Sinai Medical Center ospitalean zendu da, 87 urterekin. 'Larry King Night' gaueko irrati saioak egin zuen ezagun. | Larry King telebista aurkezle estatubatuarra hil da, 87 urterekin. Los Angelesko ospitalean zendu da gaur eguerdian. King Gabonetan ingresatu zuten Cedars Sinai Medical Center ospitalean, koronabirusarekin. Halere, heriotzat zerk eragin zion ezezaguna da oraingoz. Ora Media, Kingek sorturiko kateak eman du heriotzaren berri, aurkezlearen Twitter kontuaren argitaratu duten ohar baten bidez. «Larryren talentu paregabe eta esatari senaren erakusgarri dira 63 urtetan zehar egindako elkarrizketa mordoa, jasotako sariak eta mundu mailako aitortza».
Telebista eta irrati aurkezle bezala bide luzea egina zuen Kingek, eta elkarrizketak egiteko zuen moduak egin zuen ezagun: labur eta zuzen aritzen zen King elkarrizketatuekin; uste zuen galdera laburren bidez lortzen direla erantzun egokienak.1985etik 2010era bitarte CNN katean aurkeztu zuen Larry King Night gaueko irrati saioak egin zuen bereziki ezagun.
New Yorken jaio zen, eta bost urte besterik ez zituela, garbi zuen irrati esatari jardun nahi zuela. Floridara lekualdatu zen 1955.urtean eta Miamiko irrati baten hasi zen esatari, lan txikiak egiten. Jaiotzez, Lawrence Harvey Zeiger du izena Kingek, eta hain zuzen, Miamiko irratian lanean ari zela zuzendariak esan zion Zeiger abizenaren partez King esan zezala, ahoskatzeko errazagoa zela eta.
Irratitik telebistara
Miamin urratutako bidean aurrera egin zuen Kingek Mutual Broadcasting System irrati katean 1978. urtetik aurrera. Orduan hasi zen sona handikoa izan zen The Larry King Show saioa grabatzen. Irratian gauez eskaintzen zen telefono dei bidezko programa bat izan zen. 1985. urtean hasi zen kamera aurreko elkarrizketen ofizioan murgiltzen. 2010. urtera arte Larry King Live elkarrizketa saioa gidatu zuen CNN telebista katean; eta ondoren, 2012tik 2020ra bitarte, Larry King Now saioa gidatu zuen Hulun eta RT American. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192700/gazteen-kriminalizazioa-arbuiatu-dute-ehunka-herritarrek-donostian.htm | Gizartea | Gazteen «kriminalizazioa» arbuiatu dute ehunka herritarrek Donostian | Alde Zaharreko Gazte Asanbladak deituta, ehunka pertsona elkartu dira, azken egunetan Ertzaintzak izandako jokabidea salatzeko. | Gazteen «kriminalizazioa» arbuiatu dute ehunka herritarrek Donostian. Alde Zaharreko Gazte Asanbladak deituta, ehunka pertsona elkartu dira, azken egunetan Ertzaintzak izandako jokabidea salatzeko. | Asteazkenean, San Sebastian egunez, istiluan izan ziren Donostiako Parte Zaharrean: Ertzaintzak lau pertsona atxilotu zituen, eta zortzi ertzain eta beste bi herritar zauritu ziren; horietako bat erietxeratu egin zuten, matrailezurra hautsita. Auzo berean, joan den asteburuan ere izan ziren liskarrak Poliziaren eta hainbat herritarren artean. Hori horrela, ehunka pertsona elkartu dira Donostian, Parte Zaharreko Gazte Asanbladak deituta, «gazteen kriminalizazioa» arbuiatu eta Ertzaintzak azken egunetan auzo horretan izandako jokabidea salatzeko.
33 eragilek babestu dute protesta. Errepresiorik ez; gazteen aurkako kriminalizazioa gelditu lelopean, mobilizazioa Bulebarretik abiatu da eguerdian, hiru ilaratan, eta Trinitate plazan amaitu. Plazara sartu ezinik geratu dira manifestaziora joandako herritar ugari. Besteak beste, «Alde Zaharra bizirik», «euskal gazteria aurrera» eta «gazteak gara, ez terroristak» oihukatu dute bidean.
Martxaren amaieran, azaldu dute egoera «jasanezina» bihurtu dela, uste baitute Polizia, «osasun neurriak babestera bainoago, auzotarrak jipoitzera» joan zirela: «Auzoko militarizazioa, poliziaren jazarpena, gazteon kriminalizazioa eta manipulazio mediatikoa irmoki salatzen ditugu». Abendutik Poliziaren presentzia ugaritu egin dela salatu dute bizilagunek.
Istiluak iluntzean
Eguerdiko manifestazioan istilurik izan ez bada ere, iluntzean bestelakoa izan da egoera: hainbat herritarrek sare sozialen bidez salatu dutenez, Ertzaintza berriz sartu da Parte Zaharrera. Momentuz, ez dute atxilotuen edo zaurituen berri eman. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192701/arantxa-tapiak-positibo-eman-du-covid-19an.htm | Gizartea | Arantxa Tapiak positibo eman du COVID-19an | Etxean dago, eta eztul arina dauka. | Arantxa Tapiak positibo eman du COVID-19an. Etxean dago, eta eztul arina dauka. | Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomiko eta Ingurumen sailburuak positibo eman du COVID-19a atzemateko proban. Jaurlaritzak berak larunbatean jakinarazi zuenez, etxean dago, eta eztul arina dauka.
Tapiak ostegunean jakin zuen positibo eman zuela, eta, harrezkero, etxean dago. Astelehenean esango diote noiz arte egon behar duen itxialdian. Bere azken ekitaldi publikoa asteazkenean izan zen: Sidenorrek Basaurin (Bizkaia) daukan lantegira joan zen.
Astelehenean bertan, hondakinen prebentzio eta kudeaketa planaren zirriborroaren aurkezpena dauka Tapiak, eta, Jaurlaritzako atarian ageri denez, telematikoki hartuko du parte sailburuak. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192702/azken-unean-egin-dio-ihes-garaipenak.htm | Kirola | Azken unean egin dio ihes garaipenak | Reala 2-0 jarri da aurretik, baina ez da gai izan garaipena lotzeko, eta Betisek ondo aprobetxatu du partidaren azken txanpan bi gol sartu eta berdintzeko | Azken unean egin dio ihes garaipenak. Reala 2-0 jarri da aurretik, baina ez da gai izan garaipena lotzeko, eta Betisek ondo aprobetxatu du partidaren azken txanpan bi gol sartu eta berdintzeko | Inor gutxi harritu da gaur Betisek bigarren gola sartu duen unean: «Aurrez ikusia zegoen», esan du zalerik baikorrenak. Hobe da kontrarioek esandakoa ez aipatzea.Lotsagorritzea izango baitzen. Izan ere, lotuta zuen garaipen bat kareletik bota du Realak. Betisen aurka irabazten joan da, 85. minutura arte, baina azkenean puntuak banatu egin dituzte espainiarrekin. Joaquin Sanchezek gola egin du 90. minutua gainditua zela, eta orduantxe amaitu da donostiarren alegrantzia.
Hasi, ondo hasi du partida Realak. Espainiako Kopan zelairatutako hamaikakoari jaramon egin dio Imanol Alguacilek, eta saiatu egin da zerrenda orekatu bat prestatzen. Apustua ez zaio balekoa izan, ordea. Lehen zatian orekari eutsi arren, ez du alderik atera, eta garesti ordaindu du hori bigarren zatian. Freskotasunetik urrun aritu arren, Alexander Isak izan da donostiarren aldetik gehien saiatu dena, eta lortu du bere saria. Hark jarri du aurretik Reala, 48. minutuan. Bazirudien zaleak ahaztu egin zirela Willian Joseren irteerarekin. Isakek lehen saialdian kale egin du, eta bigarrenean bere aldera jauzi zaio baloia. Jo du, zetorkion moduan, sareetan sartzeko. Suediarrak ez du hutsik egin, eta gisa horretara aurretik jarri du Reala.
Ordura arteko poza are gehiago poztu da atsedenaldiaren ondoren. Reala markagailuan aurretik zela, saiatu da arerioari neurria hartzen, baina ez hori bakarrik, diferentziak markatzeko saiakerak ere egin baititu. Ez baita gauza bera gol bateko aldea izan, edo birena. 57. minutuan heldu da hori. Erdiz erdi egindako jokaldi bat eta gero, Isakek asmatu dun bi atzelarien artean zuloa aurkitzen, eta Mikel Oiartzabalek bakar-bakarrik hartu du baloia. Eibartarrak ez du hutsik egin: Betiseko atezain Joel Roblesen gainetik bota du baloia, eta 0-2koa egin du. Ordu erdiren faltan, ezin gusturago ziren realzaleak.
Kukuak oker jo die, ordea. Ordutik aurrera, ezin asmaturik aritu dira txuri-urdinak, eta kosta zaie norgehiagokari norabidea hartzea. Betisek asmatu du horretan. Realak hirugarren gola sartzeko abaguneak izan baldin baditu ere, ez du asmatu, eta hori ezin hobeto probestu dute Manuel Pellegrini entrenatzaile txiletarraren jokalariek. Galdetu, bestela, hark zuzendutako jokalariei. Markagailuak 85. minutua zela azaldu duenean izandako aukera probestu egin du Sergio Canalesek. Realeko jokalari ohiak ez du barkatu atearen aurrean izan duen aukera, eta 2-1koa egin du.
Egoera horretan, markagailuari eustea beste zereginik gabe aritu dira Realeko jokalariak. Ordura arte lortua zuten altxorra, praktikan hiru puntu emango zizkien, baina ez dute asmatu emaitza horri eusten. Epaileak amaiera adierazi baino lau minutu lehenago heldu da sorpresa. Donostiarrak 2-1 aurretik zirela, erasora egin dute Pellegriniren jokalariek, eta Joaquinek ez du barkatu. Ordura arteko txuri-urdinen abantailak ezerezean utzi ditu erdilari espainiarrak. |
2021-1-23 | https://www.berria.eus/albisteak/192703/mendeurrena-zapuztu-dio.htm | Kirola | Mendeurrena zapuztu dio | Alavesek ez du aukerarik izan Real Madrilen aurka. Espainiako taldeak erabakita utzi du neurketa lehen zatian, hiru goleko aldea lortuta. | Mendeurrena zapuztu dio. Alavesek ez du aukerarik izan Real Madrilen aurka. Espainiako taldeak erabakita utzi du neurketa lehen zatian, hiru goleko aldea lortuta. | Alavesek ezin izan du ospatu klubaren mendeurrena garaipena lortuta. Erronka zaila zuen, Real Madril baitzuen bisitari Mendizorrotzan, baina Espainiako taldea gaizki ari da denboraldi honetan, eta inoiz min egin ahal baldin bazaio, orain da. Lehen itzulian, adibidez, Alavesek garaipen handia lortu zuen haren zelaian: 1-2. Baina gaur, ezustekoa emateko aukerarik txikiena ere ez du izan Gasteizko taldeak.
Hasi eta berehala eman dio kolpea Real Madrilek, Casemirok gola sartu baitu ordu laurdena bete aurretik. Lehen kolpea izan da, baina ez azkena. Atsedenaldia amaitu aurretik beste bi gol sartu dituzte espainiarrek: Benzemak egin du bigarrena, 41. minutuan, eta Hazardek hirugarrena, 45. minutuan. Soberan zegoen bigarren zatia. Erabakita zegoen norgehiagoka.
Alaves saiatu da aldea murrizten, eta lortu du. Joseluk 3-1ekoa sartu du 59. minutuan, baina Benzemak kolpe batez eten du etxekoen susperraldi txikia. Laugarren gola sartu du 70. minutuan, eta Abelardok entrenatutako taldeari azkena eman dio.
Gasteizko taldeak bolada txarrean murgilduta jarraitzen du. Ligan jokatu dituen azken bederatzi partidetatik bakarra irabazi du, bi berdindu eta sei galdu. Hots, jokoan egon diren azken 27 puntuetatik bost besterik ez ditu eskuratu. Horrek, noski, izan du ondoriorik, puntu bakarrera baitu jaitsiera. Elx dauka puntu bakarrera, baina talde horrek hiru partida gutxiago jokatu ditu.
Lan handia du Abelardok. Entrenatzaile espainiarrak ez du ondo hasi haren bigarren aldia. Hiru neurketatan zuzendu du taldea, eta hirurak galdu ditu. Defentsako lanari garrantzi handia ematen dio Abelardok, baina hiru partidatan 11 gol jaso ditu taldeak. Lehenbailehen suspertu behar du, azken postuetara kateatuta geratu nahi ez badu. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192731/ertzaintzak-donostiako-parte-zaharra-hartu-du-berriz.htm | Gizartea | Ertzaintzak Donostiako Parte Zaharra hartu du berriz | Segurtasun Sailaren arabera, botilak jaurti dizkiete agenteei. Auzoko Gazte Asanbladak, ordea, ukatu egin du istilurik egon izana. Hamar lagun identifikatu dituzte. Pasaian, berriz, gazte bat atxilotu dute. | Ertzaintzak Donostiako Parte Zaharra hartu du berriz. Segurtasun Sailaren arabera, botilak jaurti dizkiete agenteei. Auzoko Gazte Asanbladak, ordea, ukatu egin du istilurik egon izana. Hamar lagun identifikatu dituzte. Pasaian, berriz, gazte bat atxilotu dute. | Ehunka lagun mobilizatu ziren atzo Donostian, Poliziak azken egunetan herritarren aurka izaniko oldarraldiak salatzeko. Egun berean, ordea, berriz ere Parte Zaharrean sartu ziren ertzainak, laugarren aldiz egun gutxian. Ertzaintzaren hamabost auto eta zortzi furgoi bertaratu zirela salatu dute, eta hamar lagun identifikatu zituzten gutxienez. Sare sozialetan zabaldu dutenez, han zeudenen aurka egin zuten.
Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, kale edanean ari ziren gazte taldeak sakabanatzera joan zen Ertzaintza. Adierazi dute agenteak gazteei oldartu zitzaizkienean hainbat botila jaurti zizkietela. Parte Zaharreko Gazte Asanbladak, ordea, ukatu egin du istilurik egon izana, baina salatu du Ertzaintzak hainbat gazte «lurrean atxikita» eduki zituela.
Liskarrak izan dira beste zenbait hiri eta herritan ere, besteak beste Pasaian (Gipuzkoa) eta Santurtzin (Bizkaia). Segurtasun Sailaren arabera, azken herri horretan kale edanean ari zen lagun bat atxilotu dute. Ertzain bat zauritu izana leporatzen diote.
«Jasanezina»
Donostiako Parte Zaharreko Gazte Asanbladaren esanetan, hirian duten egoera «jasanezin» bihurtu da, eta 33 eragileren babesa izan zuen hori salatzeko eginiko mobilizazioak. Asanbladaren ustez, Polizia «osasun neurriak babestera baino gehiago, auzotarrak jipoitzera» joan izan da azken egunetan. Asteazkenean, besteak beste, pilotakada batek masailezurra hautsi zion gazte bati, eta lau lagun atxilotu zituzten. «Jotzeko egingo dugu tiro», adierazi zuen ertzain batek gau hartan, pilotakadak jauritzen hasi aurretik. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192733/gizonezko-bat-hil-da-donostian-auto-istripu-batean.htm | Gizartea | Gizonezko bat hil da Donostian auto istripu batean | Gaur gauean gertatu da ezbeharra, GI-20 errepidean. | Gizonezko bat hil da Donostian auto istripu batean. Gaur gauean gertatu da ezbeharra, GI-20 errepidean. | Gizonezko bat hil da GI-20 errepidean, Donostia parean, auto istripu batean. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, 45 urteko gizonezkoa gidatzen ari zen furgoneta errepidetik atera zen, 00:15 aldera. Ertzaintza ezbeharraren arrazoiak ikertzen ari da.
Gizonezkoa, ibilgailuan zihoan pertsona bakarra, harrapatuta geratu da auto barruan, eta suhiltzaileek atera behar izan dute. Larrialdi zerbitzuek Donostiako ospitalera eraman dute, baina ezin izan dute ezer egin haren bizia salbatzeko. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192734/errealitatea-lau-haizeetara-zabaltzeko-abestia.htm | Gizartea | Errealitatea lau haizeetara zabaltzeko abestia | Naizen elkarteak Naizen, yo sé quién soy kantua aurkeztu du, haur eta gazte transexualen errealitatea erakusteko. | Errealitatea lau haizeetara zabaltzeko abestia. Naizen elkarteak Naizen, yo sé quién soy kantua aurkeztu du, haur eta gazte transexualen errealitatea erakusteko. | «Diren bezala onartuak izateko borrokan ari diren neska eta mutil bihurtzeko asmoz», Naizen, yo sé quién soy abestia aurkeztu du gaur Naizen haur eta gazte transexualen familien elkarteak. Sustatzaileen esanetan, «gure haurren errealitatea lau haizeetara zabaltzeko» balioko du kantuak.
Kai Etxaniz artista nafarra arduratu da Abestia konposatzeaz, eta grabaketan parte hartu dute, besteak beste, Riki Riverak (ekoizpena), Luis del Torok (ekoizpen teknikoa), Ekaitz Goikoetxeak (euskarazko hitzak), Josune Arakistainek eta Maria Antunezek (musika). Bideoklipeko protagonistak, ordea, beste batzuk dira. Markina-Xemeinen (Bizkaia) grabatu zuten hura, elkarteko haurrekin. Hura grabatzeaz, berriz, Luz Tato eta Ander Shinova (GatoBala Films) arduratu dira.
«Belaunaldi berriei ematen dieten eskertzeko balio izan du», dio Etxanizek bideokliparen making off-ean. Ekitaldian, lan horregatik «eskerrak eman» dizkio Naizen elkarteari Ekaitz Goikoetxeak ere, «hainbeste gazterentzat argia izateagatik eta ematen duten maitasunagatik». Era berean, Ekai Lersundi ekarri du gogora, eta hari eta hark hasitako bideari eskaini abestia. Politikari eta agintarientzat, berriz, mezu bat, bertsotan: «Transformatzen hasteko egin nahi diet dei».
Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak ere parte hartu du ekitaldian. Guztientzat «adibidetzat» jo ditu gazteak, eta izan duten «ausardia» txalotu du. Hala, Naizen-ek egiten duen lana eskertu du, eta Jaurlaritzaren babesa berretsi die: «Zuen ondoan egongo gara».
Naizen elkartea duela bi urte sortu zen, Chrysallis Euskal Herriaren jarraipen gisa. Elkarte hori hasieran zortzi familiak osatu zuten, eta Naizen, berriz, Hego Euskal Herriko 200 familia inguruk osatzen dute egun. Hala, «beraien seme-alaben errealitatea ikusarazteko eta neska zein mutil horien eskubideak eta aldarrikapenak zabaltzea» ditu helburu. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192735/mila-kasuren-langatik-gora-seigarren-egunez-jarraian.htm | Gizartea | Mila kasuren langatik gora seigarren egunez jarraian | Atzo beste 1.041 kasu baieztatu zituzten, 13.207 proba eginda. | Mila kasuren langatik gora seigarren egunez jarraian. Atzo beste 1.041 kasu baieztatu zituzten, 13.207 proba eginda. | Ohikoa den bezala, atzemandako COVID-19 kasuen kopuruak behera egin du asteburuan. Halere, milako langatik gora jarraitzen du, aste osoan egin bezala. Hego Euskal Herrian 13.207 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo, eta horien artetik 1.041 izan dira positiboak, bezperan baino 361 gutxiago. Positibo tasa ere apaldu egin da, %8,3tik %7,9ra. Egoera ez da bera, ordea, Nafarroan, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Nafarroako Gobernuaren arabera, lurralde hartan tasa %6,5ekoa izan da. Gainerako lurraldeetan, berriz, %8,3koa, Eusko Jaurlaritzaren esanetan.
Lurraldez lurralde, Bizkaian atzeman dute positibo gehien: 528. Araban, 98 izan dira; eta Gipuzkoan, 249. Horiez gain, erkidegotik kanpo baieztatutako beste bost kasuren berri eman du Jaurlaritzak. Nafarroan, 166 izan dira detektatutako positiboak. Hala, 200en langatik jaitsi da, lehen aldiz aste honetan.
Ospitaleen egoerari dagokionez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan beste 64 lagun ospitaleratu dituzte, eta 120ra iritsi da ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dauden herritarren kopurua. Abenduaren 9ra egin behar da atzera halako datu bat topatzeko. |
2021-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/192736/carlos-fernandezen-fitxaketa-ofizial-egin-du-realak.htm | Kirola | Carlos Fernandezen fitxaketa ofizial egin du Realak | 24 urteko jokalariak 2026. urtera arteko kontratua sinatu du. | Carlos Fernandezen fitxaketa ofizial egin du Realak. 24 urteko jokalariak 2026. urtera arteko kontratua sinatu du. | Azkar bete du Realak Willian Josek utzitako hutsunea. Azken egunetan batean eta bestean entzuten zena ofizial egin du taldeak, eta Carlos Fernandez Sevillatik Donostiara iritsi da. Txuri-urdinek jakinarazi dutenez, 24 urteko aurrelariak 2026. urtera arteko kontratua sinatu du taldearekin.
Sevillaren harrobiko jokalaria da, eta 2013-2014 denboraldian egin zuen debuta lehen taldearekin. Andaluziako taldean ez ezik, Deportivon eta Granadan ere aritu da azken bi denboraldietan. Lehenarekin (bigarren mailan), hamar gol sartu zituen; Granadan (lehen mailan), berriz, hamahiru. Denboraldi honetan, ez du ia jokatzeko aukerarik izan Sevillan: zazpi partida jokatu ditu; denera, 194 minutu. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192737/urkullu-laquoprobokazio-eta-eraso-bortitzen-aurrean-ertzaintza-orekaz-eta-neurriz-jardun-daraquo.htm | Gizartea | Urkullu: «Probokazio eta eraso bortitzen aurrean, Ertzaintza orekaz eta neurriz jardun da» | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Facebooken hizpide izan ditu «azken egunetan hainbat herritan izandako liskarrak eta arazoak» : «Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren helburua osasun publikoa eta gizarte bizitza defendatzea izan da». | Urkullu: «Probokazio eta eraso bortitzen aurrean, Ertzaintza orekaz eta neurriz jardun da». Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Facebooken hizpide izan ditu «azken egunetan hainbat herritan izandako liskarrak eta arazoak» : «Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren helburua osasun publikoa eta gizarte bizitza defendatzea izan da». | «Nire babes eta gertutasun osoa adierazten diet udalerri bakoitzeko Udaltzaingoari eta Ertzaintzari». Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak argi utzi du zein den bere jarrera azken egunetan hainbat herritan Ertzaintzarekin eta Udaltzaingoarekin izandako istiluak direla eta. Atzo adierazi zuen, Facebooken egindako argitalpen baten bidez.
Ertzaintzak azken egunetan hainbat aldiz hartu du Donostiako Parte Zaharra —larunbatean ehunka herritarrek gaitzetsi zuten Ertzaintzaren jokabidea—, eta Liskarrak izan dira, besteak beste, Pasaian (Gipuzkoa) eta Santurtzin (Bizkaia). Segurtasun Sailaren arabera, Santurtzin kaleko edanean ari zen lagun bat atxilotu zuten larunbatean, Ertzain bat zauritu izana leporatuta. Atzo ere Ertzaintzaren hainbat furgoneta izan ziren Santurtziko kaleetan.
Urkulluren iritziz, oso kezkagarriak dira gertakari horiek. Koronabirusaren hedatzea eteteko hartu dituzten neurriak beharrezkoak eta eraginkorrak direla azpimarratu eta gero, «bizikidetzaren aurka doazenen ekintzak» arduragabeak direla adierazi du, «zoritxarrez».
«Inoiz zentzurik ez duten probokazio eta eraso bortitzen aurrean, Udaltzaingoak eta Ertzaintzak profesionaltasuna erakutsi dute, orekaz eta neurriz jardun dira. Beraien jardunaren helburua osasun publikoa eta gizarte bizitza defendatzea izan da», gaineratu du Urkulluk.
Joan den asteazkenean, Donostian, «jotzeko egingo dugu tiro», adierazi zuen ertzain batek pilotakadaka hasi aurretik, baina lehendakariak irmo defendatu du Poliziaren jarduna: «Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren jarduera eskertzen, aitortzen eta babesten dut».
Amaitzeko, azken egunetan izandako mobilizazioak erabat gaitzetsi ditu Urkulluk, haren hitzetan, «gizarte osoa pairatzen ari den une zail honetan beharrezko bizikidetza zalantzan jartzen duten mobilizazioak» baitira.
Ildo berean
Urkulluk azken astean Jaurlaritzako eta Ertzaintzako beste hainbat goi kargudunek erakutsitako jarrera bera hartu du. Josu Erkoreka Segurtasun Sailburuak, adibidez, hala babestu zituen Poliziak: «Onartu ezin daitekeen jazarpena jasan zuten». Istiluetan «bizikidetza asaldatu» eta kalteak eragin zirela gaineratu zuen, eta babes osoa adierazi zien Ertzaintzari eta Udaltzaingoari.
Babesa ez ezik, «jotzeko tiro egitea» agintzea justifikatu ere egin zuen Josu Zubiaga Jaurlaritzako segurtasun sailburuordeak, asteazkeneko istiluen ostean: «Protokoloaren parte da jotzeko tiro egitea». Foam motako jaurtigaiak izan zituen hizpide: «Materiala halako egoeretarako eginda dago. Aldez aurretik erabili zen, jendearengana iritsi aurretik, abisu gisa, baina, halako batean, pertsonei jaurtitzen zaizkie». Anabasa sortzen zutenei ematea izaten zen xedea, azaldu zuenez. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192738/erakustaldia-eman-dute-altuna-iiiak-eta-mariezkurrena-iiak.htm | Kirola | Erakustaldia eman dute Altuna III.ak eta Mariezkurrena II.ak | Aise gailendu zaizkie Olaizola II.a-Rezustari, eta Binakako Txapelketako hirugarren puntua eskuratu dute. Bigarren dira sailkapenean. | Erakustaldia eman dute Altuna III.ak eta Mariezkurrena II.ak. Aise gailendu zaizkie Olaizola II.a-Rezustari, eta Binakako Txapelketako hirugarren puntua eskuratu dute. Bigarren dira sailkapenean. | Zertarako gai diren erakutsi dute Jokin Altunak eta Jon Mariezkurrenak. Eskuratutako azken puntuari esker, bigarren dira Binakako Txapelketako sailkapenean, eta argi utzi dute kontuan izan beharreko bikotea direla. Atzo 22 eta 10 irabazi zuten Olaizola II.a-Rezustaren aurka, Baikoko bikote baten aurka jokatu duten lehen neurketan.
Arrazoi horrexegatik, atzokoa neurketa berezia zen Mariezkurrenarentzat. Berriozarkoa profesionaletara itzuli berri da, Asperekin, Baiko utzi eta hiru hilera. Erakustaldia eman zuen atzo, Altunarekin batera: hamabi tanto egin zituen amezketarrak. Bere bikotekidearekin gustura agertu zen Altuna partidaren ostean: «Jonek izugarri ondo jokatu du, plazera da harekin bikotea osatzea. Gustuko ditu erronkak, eta ez dio beldurrik inori».
Izan ere, hasieratik bideratu zuten neurketa nahi zuten moduan; sei eta huts irabazten hasi ziren, eta hortik aurrera errenta handitu soilik egin zuten. Ezin izan zieten aurre egin Olaizolak eta Rezustak. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192739/dmitrovic-eta-gil-salbatzaile-berriro-ere.htm | Kirola | Dmitrovic eta Gil salbatzaile, berriro ere | Neurketa hasi eta berehala hartu du aurrea Celtak, eta aukerarik onenak ere haiek izan zituzten, baina Dmitrovicen geldiketek eta Bryan Gilek bigarren zatian sartutako golak puntu bat eman diete armaginei. | Dmitrovic eta Gil salbatzaile, berriro ere. Neurketa hasi eta berehala hartu du aurrea Celtak, eta aukerarik onenak ere haiek izan zituzten, baina Dmitrovicen geldiketek eta Bryan Gilek bigarren zatian sartutako golak puntu bat eman diete armaginei. | Partida ikusita, Eibarrek ontzat eman dezake atzo Vigon (Galizia) eskuratutako puntua. Eduardo Coudet Celtako entrenatzaileak neurketa amaitutakoan esan zuen moduan, Eibarrek neurketan osoan hiru zutoinen artera egin zuen jaurtiketa bakarrean sartu zuen gola.
Izan ere, hasiera-hasieratik kontrolatu zuten lehia galiziarrek, eta gola ere berehala sartu zuten. Bederatzigarren minutuan aldaratze bat iritsi zitzaion Brais Mendezi area barruan, eta Celtako jokalariak bikain bukatu zuen jokaldia. 1-0. Gutxi geroago izan zuten errenta handitzeko aukera, baina Olazaren jaurtiketak zutoinean jo zuen. Neurketa maldan gora jarri zitzaion Eibarri.
Bigarren zatian, ordea, ez zuen halako nagusitasunik erakutsi Celtak, eta Eibarrek galiziarren akats bat baliatu zuen berdinketa eskuratzeko. Okayk baloia galdu zuen areatik gertu, Mutok pase bikaina eman zion Bryan Gili, eta jokalari andaluziarrak erremate ikusgarria egin zuen. Gol zoragarria sartu zuen Eibarrek.
Hortik aurrera neurketa hiltzen utzi zuten bi taldeek. Inork ez zuen galdu nahi, eta puntuak jaitsiera postuetatik kanpo mantentzea ahalbidetzen die.
Celta: Blanco; Hugo Mallo, Murillo, Olaza, Araujo; Mendez, Tapia, Beltran (Gonzalez, 74'); Nolito (Baeza, 79'), Emre Mor (Okay Yokuslu, 45') eta Santi Mina.
Eibar: Dmitrovic; Pozo, Soares, Bigas, Oliveira; Recio (Diop, 75'), Sergio Alvarez (Aleix Garcia, 62'), Edu Exposito, Bryan Gil; Muto eta Kike Garcia (Pedro Leon, 74'). |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192741/porrot-egin-dute-bai-gipuzkoa-basketek-eta-bai-baskoniak.htm | Kirola | Porrot egin dute bai Gipuzkoa Basketek eta bai Baskoniak | Donostiarrek 68-110 galdu dute Bartzelonaren aurka, eta gasteiztarrek 83-61 Valentziaren kontra. | Porrot egin dute bai Gipuzkoa Basketek eta bai Baskoniak. Donostiarrek 68-110 galdu dute Bartzelonaren aurka, eta gasteiztarrek 83-61 Valentziaren kontra. | Garaipenetik urrun ibili ziren atzo Endesa Ligan jokatu zuten bi euskal taldeak. Acunsa GBCk Bartzelona ahalguztiduna jaso zuen Donostian, eta kantxan argi geratu zen bi taldeen artean tarte handia dagoela (68-110). TD Systems Baskoniak, berriz, Valentzia bisitatu zuen, eta, aldea Donostian bezain zabala izan ez zen arren, Valentzia aise gailendu zen (83-61).
Gipuzkoa Basketi maldan gora jarri zitzaion partida bigarren laurdenerako: atsedenaldirako 60 puntu baino gehiago sartu zituen Bartzelonak (36-62). Asko asmatu zuten Bartzelonako jokalariek, eta lehen laurdenean bederatzitik zazpi hiruko sartu zituzten. Nido Radoncic izan zen gipuzkoarren saskiratzaile nagusia, 11 punturekin.
Baskonia, berriz, bolada onean heldu zen Valentziara, baina errotik moztu zuen. Izan ere, markagailuko emaitzak ez ezik, taldearen sentipenak ere ez ziren onenak izan. Denboraldi osoko puntu gutxien lortu zituen Baskoniak atzo, eta Valentziak nahikoa izan zuen hirugarren laurden on bat egitearekin garaipena eskuratzeko. Ondo hasi zuten neurketa gasteiztarrek, baina, partidak aurrera egin ahala, behera egin zuten. Zoran Dragic izan zen Baskoniako jokalaririk onena, 12 puntu eskuratuta.
Hala, GBCk ACB Ligako azken postuan dago oraindik ere, Bilbao Basketekin berdinduta (lau garaipen dituzte biek), eta laugarren da Baskonia. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192742/rebelo-de-sousak-irabazi-ditu-presidentetzarako-hauteskundeak.htm | Mundua | Rebelo de Sousak irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak | Abstentzioa inoizko handiena izan da, %60. Gehien bozkatuetan hirugarrena izan da eskuin muturreko hautagai Andre Ventura. | Rebelo de Sousak irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak. Abstentzioa inoizko handiena izan da, %60. Gehien bozkatuetan hirugarrena izan da eskuin muturreko hautagai Andre Ventura. | Koronabirusak markatutako hauteskundeak izan dira asteburuan Portugalen egin dituztenak. Parte hartzea inoizko txikiena izan da, %40 inguru. Baina bozkatzera joan direnek hautu argia egin dute, eta Marcelo Rebelo de Sousak, orain arteko presidenteak, beste bost urterako legealdia eskuratu du, bigarren itzulia egin beharrik izan gabe. Botoen %61,2 lortu ditu buruzagi kontserbadoreak.
Pandemiaren kudeaketa saritu dute herritarrek, neurri handi batean; izan ere, lehen olatuan, Portugal izan zen kasu gutxien izan zituen Europako herrialdeetako bat, nahiz eta azken asteetan COVID-19ak hildakoak egunean 200 izatera heldu. Eta horixe hitzeman die Rebelo de Sousak ere emaitzen berri izan osteko agerraldian: egonkortasuna eta segurtasuna. «Jaso duguna ez da txeke zuri bat. Portugaldarrek argi utzi dute ez dutela pandemia nahi, ezta krisi amaigabe bat ere, ez sistema politiko motel bat eta ez muturreko jarrerarik. Gehiago eta hobeto bizi nahi dute. Egonkortasuna eta gertutasuna nahi dute», esan du presidente hautatuak.
Bigarren tokian geratu da Ana Gomes hautagai sozialista, botoen %12,97 eskuratuta. Bozak egin aurreko astean inkestek iragartzen bazuten ere sozialistek bigarren itzulira joateko adina babes eskuratuko zutela, azkenean ez da halakorik izan. Kontu hori dela eta, atsekabetuta agertu da Gomes, baina nabarmendu du lortu dutela eskuin muturrari aurrea hartzea, eta presidentearen alternatiba izan zedin galaraztea.
Gomesengandik oso gertu geratu da eskuin muturreko Chega! alderdiko hautagai Andre Ventura botoen %11,90 lortuta. Hala, garaipentzat jo du Venturak lortutako emaitza, eta nabarmendu herritarrek «eskuina babestu» eta «ezker muturra zapaldu» dutela. Botoen %4,3 eskuratu ditu Alderdi Komunistako Joao Ferreirak; %3,94, Ezkerreko Blokeko Marisa Matiasek; eta %3,22, Iniziatiba Liberaleko Tiago Mayan Goncalvesek. Hiru horien emaitzak batuta baino babes handiagoa jaso izanaz harro agertu da Ventura.
Edonola ere, eskuin muturreko politikariak helburutzat jarri zuen botoen %15 eskuratzea, eta, halakorik lortu ez duela-eta, Chega! alderdiaren lidergoan jarraituko duen edo ez erabakitzea militanteen esku uzteko prest dagoela adierazi du. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192743/etxerat-ek-salatu-du-troitino-espetxean-daukatela-oraindik.htm | Politika | Etxerat-ek salatu du Troitiño espetxean daukatela oraindik | Hamabortz egun igaro dira Espainiako Auzitegi Nazionaleko Jose Luis Castro epaileak euskal presoa eritasunagatik aske uzteko autoa sinatu zuenetik, baina oraindik ez dute Estremerako kartzelatik atera. Hirugarren gradua emateko autoa irmoa da joan den ortziraletik. Arreta «duina» eskatu du Etxerat-ek. | Etxerat-ek salatu du Troitiño espetxean daukatela oraindik. Hamabortz egun igaro dira Espainiako Auzitegi Nazionaleko Jose Luis Castro epaileak euskal presoa eritasunagatik aske uzteko autoa sinatu zuenetik, baina oraindik ez dute Estremerako kartzelatik atera. Hirugarren gradua emateko autoa irmoa da joan den ortziraletik. Arreta «duina» eskatu du Etxerat-ek. | Duela jada bi aste jakinarazi zuten Antton Troitiño euskal presoari hirugarren gradua emanda aske utziko zutela, eritasun larri baten ondorioz, baina Etxerat elkarteak salatu du oraindik Estremerako espetxean jarraitzen duela presoak. Senideak bi aldiz joan dira haren bila kartzela atarira, alferrik: lehen aldiz, hirugarren gradua emanen ziotela jakinarazi zutenean; eta, bigarrenez, hirugarren gradua ematen zion autoa irmo bilakatu zenean. Hamabortz egun igaro dira Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak hura askatzeko autoa izenpetu zuenetik, baina ez dute oraindik aske utzi.
Etxerat-ek jakinarazi duenez, denbora tarte horretan lau aldiz eraman dute Troitiño ospitalera kimioterapia saioak hartzera, «oso egoera txarrean». Urtarrilaren 22an egin zen presoa askatzeko autoa irmo, baina orduan ere ezin izan zuten kartzelatik atera, Espainiako Espetxe Erakundeek aldaketa bat eskatu zutelako. Etxerat-ek «labirinto burokratikoa» salatu du: «Egun horretan bertan jakin zen Espetxe Erakundeek Troitiñori hirugarren graduaren ordez baldintzapeko askatasuna aplikatzea proposatzen duen txosten bat egin zutela. Fiskaltzak eta epaileak ez zuten horri buruzko erabakirik hartu, eta presoa espetxean jarraitzea eragin zuen».
«Haserre» dago Etxerat, «gaixotasun larriak dituzten presoen kasuan, pertsonen duintasuna errespetatzeko irizpide eta praktikarik ez dagoelako», eta «duintasuna» galdegin du: «Beste garai batean gaude, eta salbuespenezko espetxe politikaren amaierak, urruntzea erabat desaktibatzeaz eta euskal presoen kasuan salbuespenezko beste neurri batzuk deuseztatzeaz gain, presoen eskubideak errespetatzen dituzten jarreretarantz eta haien bizi baldintza duintzerantz eboluzionatu behar du». Horretarako, bertzeak bertze, «arreta duina» eman beharko litzaieke presoei. Etxerat-en ustez, ordea, ez da hala: «Nabaria da egoera larriagotu egin dela COVID-19aren pandemiarekin; izan ere, espetxeetako sindikatuek ere salatu dute osasun asistentzia falta eta espetxe batzuetan medikurik ez dagoela».
2020ko apiriletik eri
Etxerat-en ustez, Troitiñoren kasuak argi islatzen du espetxeetako osasun artarik eza. Gaitzaren lehen sintomak 2020ko apirilean sentitu zituen Donostiako euskal presoak, baina presoen senideen elkarteak salatu du «osasun asistentzia eraginkor eta duinik» ez zitzaiola eman. Estremerako espetxean, zehazki, ez dago mediku nahikorik, Etxerat-en arabera, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Elkarteak salatu du Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso, hau da, lehen sintomak sumatu eta bortz hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.
Etxerat-ek salatu du zigor luzeek eta asistentziarik ezak «osasuna azkar hondatzea» eragiten dutela, «COVID-19ak eragindako larrialdia eta arrisku erantsia gehituta», eta Espainiako eta Frantziako gobernuei galdegin die osasun asistentzia «duina» bermatzeaz gain «berehala» aske utz ditzatela gaixotasun larri eta sendaezinak dituzten hamazazpi euskal presoak, baita 65 urtetik goitikoak ere. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192744/otsaileko-bigarren-astean-has-liteke-trumpen-aurkako-epaiketa.htm | Mundua | Otsaileko bigarren astean has liteke Trumpen aurkako epaiketa | Ordezkarien Ganberako presidenteak gaur bidaliko du presidente ohiaren aurkako impeachment-a hasteko eskaria Senatura. | Otsaileko bigarren astean has liteke Trumpen aurkako epaiketa. Ordezkarien Ganberako presidenteak gaur bidaliko du presidente ohiaren aurkako impeachment-a hasteko eskaria Senatura. | Epaiketa «azkarra, baina justua» izango dela iragarri du Senatuko demokraten buru Chuck Schumerrek. Atzerapenik izan ezean, otsailaren 8ko astean hasiko lukete Kongresuko goi ganberan Donald Trump presidente ohiaren aurkako epaiketa. Ordezkarien Ganberako presidente Nancy Pelosik gaur egingo du eskaria, eta bi asteko parentesiaren ostean ekingo diote impeachment-ari —tarte horretan administrazio berriak lehentasunezkotzat jotako auziak ebatziko ditu Senatuak, hala adostu baitute bi alderdi nagusiek—.
Hamabost eguneko tarte hori baliatuko dute bi aldeetako legegileek ere kasua prestatzeko. Urtarrilaren 6an AEBetako Gobernuaren aurkako «matxinada» bultzatzea egozten diote buruzagi errepublikanoari —Kapitolioaren aurkako erasoan bost pertsona hil ziren, tartean polizia bat—. Halako prozedurak estatuburu bat kargugabetzeko aurreikusiak dauden arren, Trumpen kasuan dagoeneko presidente karguan ez dagoenez, inhabilitatu egin dezakete, eta horrek lau urte barruko presidentetzarako hauteskundeetan parte hartzea eragotziko lioke.
Pelosik dagoeneko izendatu ditu Trumpen aurkako akusazioa defendatuko duten kideak. Haien buru izango da Marylandeko ordezkari demokrata Jamie Raskin. Defentsa lanetan ariko den taldeko burua, berriz, Karl Bowers izango da, Hego Karolinako abokatu bat.
Demokratek Senatuko bi herenen babesa behar dute Trump erruduntzat jo ahal izateko, eta, gaur egun goi ganberan gehiengoa duten arren, eurak bakarrik ez dira iristen kopuru horretara. 2019ko epaiketan ez bezala, oraingoan, Alderdi Errepublikanoak askatasuna eman die bere senatariei buruzagi ohiaren alde edo aurka bozkatzeko garaian, eta haietako zenbaitek dagoeneko esan dute ez dutela argi zer bozkatuko duten, tartean da Mitch McConnell bera, zeina Senatuko errepublikanoen burua den.
The Washington Postek joan den ostiralean argitaratutako inkesta baten arabera, hamalau senatari errepublikano leudeke Trumpen aurka bozkatzeko prest, baldin eta aurkeztutako frogak pisuzkoak balira, eta beste 28k iragarri dute buruzagi ohiaren alde bozkatuko dutela. Trump erruduntzat jotzeko 17 senatari errepublikanoren babesa behar dute demokratek. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192745/ehuko-errektore-kargua-hartu-du-ferreirak.htm | Gizartea | EHUko errektore kargua hartu du Ferreirak | Euskal Herriko Unibertsitateak «integratzailea eta solidarioa» izan behar duela nabarmendu du Ferreirak, eta «erronka sozialak» jarri behar direla erdigunean. Etapa berri bat hastear dela erantsi du, eta baita Urkulluk ere. | EHUko errektore kargua hartu du Ferreirak. Euskal Herriko Unibertsitateak «integratzailea eta solidarioa» izan behar duela nabarmendu du Ferreirak, eta «erronka sozialak» jarri behar direla erdigunean. Etapa berri bat hastear dela erantsi du, eta baita Urkulluk ere. | Eva Ferreirak Euskal Herriko Unibertsitateko errektore kargua hartu du gaur goizean, Gasteizen. Orain arteko lantaldearen jarduna txalotu du, eta etorkizunean «bikaintasun akademikoa eta intelektuala» aurkitu beharra aipatu du, baina «ikuspegi irekia» oinarri hartuta. «Unibertsitate publikoak ikuspegi irekia izan behar du, integratzailea eta solidarioa, eta gaitasuna eta borondatea duten pertsona guztien hezkuntza sarbidea bermatu behar du». Berdintasuna eta inklusioa izan ditu hizpide, besteak beste «gaitasun intelektualek aukera ekonomikoez ez dutela ulertzen» gaineratuta. «Erronka sozialak gure jardueraren erdigunean jarri behar ditugu, eta horietan lan egin, ezagutzaren aurrerapenetatik eratutako oinarrietatik lan eginda».
Hain zuzen, Lehendakaritzan egin dute ekitaldia. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria eta Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburua alboan izan ditu Ferreirak, eta baita Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakaria, Deustuko Unibertsitateko eta Mondragon Unibertsitateko errektoreak eta Nekane Balluerka EHUko errektore ohia ere. Areago, errektorearen lantalde berria ere bertaratu da.
Ferreiraren arabera, EHU «sakon sustraituta dago euskal gizartean», eta aitzindaria izan da zenbait alorretan, hala nola unibertsitateko prestakuntza dualean. Egindako urrats horiek lan kolektibo baten emaitza direla uste du, eta horregatik orain arteko pausoak eman dituztenen lana aitortu du. Haren arabera, orain, «etapa berri bat» abiatzen da, eta helburuak ere ez dira berberak izango. Aitortu du «ilusioz eta gogoz» hartu duela errektore kargua: «Kontziente naiz halako kargu batek duen erantzukizunaz. Kargu publiko bat hartzea ez da pribilegio baterako sarbidea, baizik eta gizarte zerbitzu bat eskaintzera konprometitzea».
Urkulluk ere aro berri bat hastear dela nabarmendu du, eta konpromisoa hartu du «euskal unibertsitate publikoaren bikaintasunerantz» aurrera egiteko. Kalitatezko hezkuntza baten alde egin du apustu, «integrala, globala, duala eta ikerketarekin konprometitua» izango dena. Jaurlaritzako lehendakariak ere erantsi du «ilusioz eta konfiantzaz» egingo duela aurrera etorkizunean, eta Balluerkaren lantaldeari ere eskerrak eman dizkio, batez ere azken hilabeteotan «aurrez aurreko irakaskuntza zabalik mantentzeko egindako ahaleginarengatik». |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192746/elkarrekin-podemos-iuk-ikerketa-batzorde-bat-eskatu-du-txertaketa-irregularrak-argitzeko.htm | Gizartea | Elkarrekin Podemos-IUk ikerketa batzorde bat eskatu du txertaketa «irregularrak» argitzeko | Miren Gorrotxategik uste du «sare bat» dagoela txertaketa irregularren atzean, eta Eusko Jaurlaritza «bete-betean inplikatuta» dagoela. | Elkarrekin Podemos-IUk ikerketa batzorde bat eskatu du txertaketa «irregularrak» argitzeko. Miren Gorrotxategik uste du «sare bat» dagoela txertaketa irregularren atzean, eta Eusko Jaurlaritza «bete-betean inplikatuta» dagoela. | Elkarrekin Podemos-IU legebiltzar taldeak proposatu du Osakidetzako txertaketa «irregularren eskandalua» argitzeko batzorde bat sortzea Eusko Legebiltzarrean, gertatutakoa ikertzeko eta «ustezko sarea» noraino iristen den jakiteko. Erantzukizun politikoak argitu behar direla uste du taldeak, eta beste talde batzuekin harremanetan jarri da, ikerketa batzorde bat sortzeko eskatzeko. Gaur goizean egin dute iragarpena Pilar Garrido Ahal Dugu-ko koordinatzaile nagusiak, Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak eta Isabel Salud Ezker Anitza-IUko koordinatzaile nagusiak.
Ahal Dugu-ko zuzendaritzak ezohiko bilera egin zuen atzo Osakidetzako goi kargudunen txertaketari buruzko azken gertakariak aztertzeko eta abian jarri beharreko ekintzak adosteko, eta Ezker Anitza-IU larunbatean batzartu zen gaia aztertzeko. Gaurko agerraldian ohartarazi dutenez, Eusko Jaurlaritza «bete-betean inplikatuta» dago irregulartasun horietan. «Aurrekaririk gabeko eskandalu» bat dela salatu dute, eta atzean «sare» bat egon daitekeela ohartarazi. «Beharrezkoa da ustezko sarea noraino iristen den argitzea eta, hala badagokio, gertatutakoaren erantzukizunak argitzea, maila guztietan», adierazi du Gorrotxategik. Hark azaldu duenez, orain arte jakin diren kasuak «izozmendiaren punta baino ez dira» eta beste goi kargudun asko inplikatuta egon daitezke; hala nola aipatu du Labi aholku batzordeko kide bat ere inplikatuta egon daitekeela Basurtun gertatutako irregulartasunetan.
Gorrotxategik Jaurlaritzari egotzi dio txertaketarekin izandako polemikan «opakutasunez» jokatzea, eta ezinbestekotzat jo du ze gertatu den zehatz-mehatz jakitea eta, hala badagokio, gertakariak Fiskaltzaren esku uzteko. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192747/ipar-euskal-herriko-hautetsiak-akuilatu-dituzte-ostalariek.htm | Ekonomia | Ipar Euskal Herriko hautetsiak akuilatu dituzte ostalariek | Kasu Kasu Ostalariak Kexu kolektiboan Iparraldeko 100 bat ostalari bildu dira. Zazpi hilabete pasatu dituzte hetsirik. | Ipar Euskal Herriko hautetsiak akuilatu dituzte ostalariek. Kasu Kasu Ostalariak Kexu kolektiboan Iparraldeko 100 bat ostalari bildu dira. Zazpi hilabete pasatu dituzte hetsirik. | Azaroaren 19an sortu zen Kasu Kasu Ostalariak Kexu kolektiboa, sei ostalarirekin. Bi hilabete geroago, Ipar Euskal Herriko 100 bat ostalari biltzen ditu, eta, goizean, agerraldia egin dute Sarako (Lapurdi) Pleka trinketean, kolektiboa aurkezteko. Egoera sanitarioa gogorki pairatzen du sektoreak, eta Euskal Hirigune Elkargoko hautetsiengana jo zuten abenduan aterabide batzuk plantan ezartzea galdetzeko. Gutun bat igorri zioten elkargoari abenduan, eta, geroztik, bi bilkura izan dituzte Jean Rene Etxegarai lehendakariarekin, Sylvie Durruti lehendakariordearekin, eta Remi Bochard zuzendariarekin. Salatu dute bilkura horiek ez dutela «deus aitzinarazi»; are gehiago, «errespetu eskasa bistakoa» dela erran dute.
Zazpi hilabete pasatu dituzte zerraturik ostalaritzako sektoreek, 2020ko martxoan lehen konfinamendua ezarri zutenetik. «Behar komunak» dituzte sektoreko eragileek, eta horretarako erabaki zuten Kasu Kasu Ostalariak Kexu kolektiboaren sortzea. Hainbat ekintza eraman zituzten; kasurako, Baionako suprefetura aitzinean iraungitako garagardo upelak barreiatu zituzten azaroaren 27an. Ipar Euskal Herriko dozenaka ostatuk, bestalde, banderola beltzak jarri dituzte ateetan, pairatzen duten egoera ikusarazteko: «Naturalki, eta gure artean kasik hitzartu gabe, baxa beltza gure ikurra bilakatzen ari da».
Kolektiboki antolatzearen beharra azpimarratu dute. «Gaztiguenetarik da gure lan mundua pandemiarengatik. Baitezpadakoa dugu mugitzea. Bakoitzak bere grinak eta ñabardurak izanik ere, bat eginik zailtasunak gaindituko ditugu». Frantziako Estatuak ostalariak laguntzeko hartutako neurrien gainetik, lurraldeko hautetsiei neurriak hartzeko eskatu diete. Lur zerga partez apaltzeko eskaria egin zioten elkargoari, baina oraingoz ez dute baiezkorik lortu. Oraingoz, ekintzak segitzeko borondatea erakutsi dute ostalariek. Eta, krisi sanitariotik landa, Ipar Euskal Herriko ostalarien zerbitzuko izanen den tresna sortu dutelakoan daude.
«Deus gabe gara»
Elodie Martinez Sarako Pleka trinketeko zerbitzaria da, baina urrian bukatu zuen kontratua: geroztik, langabezian da. «Dena hetsia da; ez da gehiago deus. Ni langabezian naiz kontratua bukatu zaidanetik. Halere, etorri naiz sektorea sostengatzera; espero dut egoera fite hobetuko dela, deus gabe baikara». Jerome François Baionako Soinua ostatuko gerentea da, eta hark ere gogorki bizi du egoera. «Ostatu batetik bestera egoera ezberdina da. Gure kasuan, bi gerente gara; beraz, Frantziako Estatuaren diru laguntzekin lortzen dugu pixka bat egoera eramaten; horiek gabe, ostatua zerratua izanen genuen aspalditik. Halere, arazoa da diru laguntzak biziki berant heldu direla, eta ez da erraza dena denboraz kudeatzeko, fresak baditugulako oraino».
Ekonomikoki ez ezik, sozialki ere gaizki bizi dute egoera ostalariek. Deborah Drouot Kanboko (Lapurdi) Salon Cyrano jatetxeko langilea da, eta «deusetako balio ez» duela iruditzen zaio. «Ia ez dut harreman sozialik, gizartetik aparte sentitzen naiz. Saiatzen naiz aitzinera begiratzen, baina perspektibarik gabe, arras zaila da». |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192748/nafarroak-8-gutxiago-bildu-zuen-iaz-zergen-bitartez.htm | Ekonomia | Nafarroak %8 gutxiago bildu zuen iaz zergen bitartez | 2019an baino 314 milioi euro gutxiago dira, eta, hala ere, pandemiaren hasieran espero baino datu hobeak | Nafarroak %8 gutxiago bildu zuen iaz zergen bitartez. 2019an baino 314 milioi euro gutxiago dira, eta, hala ere, pandemiaren hasieran espero baino datu hobeak | «Jaitsiera handia da, logikoa, pandemiak eragindako krisi ekonomiko gogorraren testuinguruan. Baina maiatzean espero zitekeen baino txikiagoa izan da, maiatzean %20ko balizko jaitsiera baten iragarpenak baikenituen», Elma Saiz Nafarroako Gobernuko Ekonomia kontseilariak balantze gazi-gozoa egin du 2020ko zerga bilketa azaltzean. Izan ere, zerga bildutako dirua jaitsi da, baina ez espero adina. 2019an 3.941 milioi euro bildu zituen; iaz, aldiz, 3.627 milioi, %8 gutxiago.
Jaitsieraren azalpena zeharkako zergetan egon dela azaldu du kontseilariak. «Aurreikuspen guztiak berregin behar izan ditugu. Lanaren atxikipenetan igoera txiki bat egon da; aldiz, jaitsiera orokortua izan da kontsumoaren bilakaerarekin harremana duten zergetan [BEZa eta zerga bereziak]». Azalpena datuetara eramanda, zerga zuzenetan %1,2ko jaitsiera egon da bakarrik; zeharkakoetan, aldiz, %14,6koa. Ogasunaren datuen arabera, COVID-19aren eragina txikia izan da Nafarroako Ogasunak bere kasa biltzen dituen zergetan (-%1,5); aldiz, Espainiaren bitartez bildutakoetan %24koa izan da.
Zerga garrantzitsuenei erreparatuta, PFEZaren bitartez bildutakoa oso gutxi jaitsi zen iaz: %0,4 baino ez 2019ko datuekin alderatuta. BEZak, berriz, gehiago nabaritu du krisia: -%3,5. 2019ko 1.464 milioietatik iazko 1.413 milioietara igaro zen. Dena den, esportazioen jaitsierak %10 murriztu ditu itzulerak. Beraz, kudeaketa zuzenez jasotako BEZak %25,4ko igoera izan du 2019arekiko. Azkenik, zerga bereziei dagokienez —hidrokarburoak, alkoholak...—, %16,5eko jaitsiera izan zuten.
Diru bilketaren datuekin batera, Saizek aurrekontuen itxierakoak aurreratu ditu, eta, datu gehiagoren zain, %1,05 eta %1,15 arteko defizita iragarri du. «Zerga bilketarekin gertatu bezala, datua espero baino hobea da, baina txarra era berean, azken urteetako joera positiboa eten baita». |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192749/eusko-jaurlaritzak-ez-du-aurreikusten-zabortegi-gehiago-eraikitzea.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak ez du aurreikusten zabortegi gehiago eraikitzea | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako plantetara eramandako hondakinak 2030erako %85 murriztea du helburu Hondakinen Prebentziorako eta Kudeaketarako Planaren zirriborroak | Eusko Jaurlaritzak ez du aurreikusten zabortegi gehiago eraikitzea. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako plantetara eramandako hondakinak 2030erako %85 murriztea du helburu Hondakinen Prebentziorako eta Kudeaketarako Planaren zirriborroak | Arantxa Tapiak eman du datua: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hondakin ez-arriskutsuak biltzeko aktibo dauden hamar hondakindegiek 4.000.000 m3 jasotzeko ahalmena zuten iazko martxoan. Baina Eusko Jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuaren arabera, 2030era bitartean EAEko «industria ehunaren beharrei» eta sortu litezkeen «ustekabeei» aurre egiteko, 7.500.000 m3 jasotzeko ahalmena beharko dute. Horretarako, baina, Jaurlaritzak ez du aurreikusten zabortegi gehiago eraikitzea.
Eusko Jaurlaritzaren Hondakinen Prebentziorako eta Kudeaketarako Planaren zirriborroa aurkeztu du Tapiak, eta nabarmendu du helburu dutela Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zabortegietara eramandako hondakinak 2030erako %85 murriztea, egungo datuekin alderatuta. Planak «erronka» ditu EB Europako Batasunaren arautegira egokitzea, hondakinen isurketaren «arazoa» konpontzea, eta hondakin ez-arriskutsuen %85 berrerabiltzea eta, horrenbestez, «bigarren mailako baliabide» bilakatzea, besteak beste.
Zabortegi gehiago irekitzeari muzin eginda —Tapiak zehaztu du, gainera, Mutiloako (Gipuzkoa) eta Larrabetzuko (Bizkaia) hondakindegiak itxi dituztela, eta Zaldibarren (Bizkaia) «gertakari bat» izan zela—, «gehienez ere» hondakindegien bolumena areagotu asmo du, Jaurlaritzak. Tapiak adierazi duenez, hiru modu aurreikusten dituzte horretarako. Batetik, zabortegi publikoren bat «handitzea edo hobetzea». Bestetik, «zabor geldoentzako» zabortegiak «transformatzea», horiek hondakin ez-arriskutsuentzako zabortegi bilakatuz. Kazetariek galdetu diote ea jada bat ote dakiten hori zein zabortegitan egin ahal izango duten, eta Epele (Bergara, Gipuzkoa) —itxita dago uneotan— eta Gardelegi (Gasteiz) aipatu ditu Tapiak. Eta bolumena handitzeko hirugarren modua litzateke «handitzeko gaitasuna» duen zabortegi pribatuetakoren bat handitzea, «horretarako beharra egongo balitz».
Biltegiak izango dira
«Ez daitezela izan ezagutzen ditugunen modukoak; horretan saiatuko gara», azpimarratu du Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak, zabortegien etorkizuneko kudeaketaz galdetuta. «Ez dut esango [egun] isurketa modu deskontrolatuan egiten denik, ez baita hala. Baina ez da bereizten zer kokatzen den zein tokitan, dena ez-arriskutsua den neurrian. Ahaleginduko gara dena ezin hobeto sailkatzen». Uste du Tapiak zabortegiak baino gehiago «biltegiak» izango direla hondakinak jasoko dituztenak, eta horien jardueraren ikuskaritza «zorrotza» ziurtatu zuen.
Planaren zirriborroko asmoak gauzatu ahal izateko, hamarkada honetan 97 milioi euro inbertitzekoa da Jaurlaritza. «Lehen urteetan egingo da inbertsio nagusia. Beharren arabera egokituko da hori», esan du Tapiak.
Jasotakoa aurrera eramateko, hamar «ekintza» zerrendatu ditu Jaurlaritzak. Esaterako, «isurpen eta errausketa kanon bat» aktibatzea; lege garapenak egitea; ikuskaritzarako baliabideak areagotzea; edo, besteak beste, plastiko hondakinentzako «behin betiko irtenbideak bultzatzea».
Zenbakiei dagokienean, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoa 6,1 milioi tona hondakin sortu ziren 2018an —hori da Jaurlaritzak « eskuragarri» duen azken datua—; 2010ko zenbakian alderatuta, hortaz, %4 jaitsi zen. Duela bi urteko hondakin horien %55 hondakin ez-arriskutsuak ziren, %20 eraikuntzako eta eraispenetako hondakinak, %20 udal hondakinak, eta % 5 hondakin arriskutsuak. Hondakin horiei «tratamentu bat» ematen diete, eta, ondoren, %1a ere ez da berrerabiltzeko, %57 birziklatu egiten da, %6 energetikoki balorizatu, eta%37 «nagusiki» hondakindegietan «ezabatzen da».
Telematikoa izan da Tapiaren agerraldia, bakartuta baitago COVID19a detektatzeko proban positibo eman zuelako joan den ostegunean. Planaren zirriborroren azalpenak gaztelaniaz eman ditu, «azkarrago» egitearren. «Errepikatzen badut, nahiko astuna izan daiteke». Euskarazko galderei euskaraz erantzun die.
Beltran bilatzen ari dira Zaldibarren
Laster, datorren otsailaren 6an, urtebete beteko da Zaldibarko zabortegia (Bizkaia) amildu zenetik, eta, orduz geroztik, desagertuta dago Joaquin Beltran behargina. Eusko Jaurlaritzaren Hondakinen Prebentziorako eta Kudeaketarako Planaren zirriborroaren aurkezpenean, gaur, galdetu diote Arantxa Tapiari ea zertan diren hura bilatzeko lanak. Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuak erantzun du joan den ostegunetik lur eremu jakin batean, «B4s» gisa identifikatutakoan, ari direla hura bilatzen Segurtasun Saileko kideak. «Eguraldia lagun, horko lanak bukatuta egongo dira hilaren amaierarako».
Topatzen ez baldin badute, B1-B eta B4-S eremuetara, oraindik arakatu gabe gelditzen diren bietara, joko dute bilaketa lanetan dabiltzan teknikariek. Eremu horietara sartu aurretik, beste eremuetan aurrera eramandako prozedura bera errepikatu beharko dute, «berriro», Tapiak azaldu duenez. «Kendu beharko dituzte, atzera, hondakinak, [zabortegian] egindako biltegietara eraman, eta eremuen egonkortasuna bermatu beharko dute Segurtasun Sailekoak sar daitezen».
Joan den urria hasieran esan bezala, Tapiak atzo adierazi zuen behin Beltran bilatzeko lanak amaituta, zabortegia «zigilatzea» duela asmo Jaurlaritzak. «Iruditzen zaigu ingurumenari egindako kalteak nahikoa izan direla momentu honetan zabortegia behin betiko ixtea planteatzeko». Urrian ohartarazi zuen mugitutako lurrak egonkortu eta instalazioa zigilatzeko «denbora asko» beharko dutela. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192750/985-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian-egindako-testen-87.htm | Gizartea | 985 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian; egindako testen %8,7 | Erietxeetan ere gero eta toki gehiago behar dute gaixoentzat; Osakidetzan, adibidez, azaro amaierako kopuruak gainditu dira. | 985 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian; egindako testen %8,7. Erietxeetan ere gero eta toki gehiago behar dute gaixoentzat; Osakidetzan, adibidez, azaro amaierako kopuruak gainditu dira. | Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dute atzo COVID-19a atzemateko egindako proben berri; 11.220 test egin zituzten guztira, eta %8,7 positiboak izan ziren. 985 kasu diagnostikatu zituzten denera. Herrialdeka, kasurik gehienak Bizkaian atzeman zituzten, 426; Gipuzkoan, 243; Nafarroan, 159; Araban, 151.
Erietxeetan ere datuak gora doaz. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eman ditu azken datuak horren erakusgarri dira: ospitaleetan 682 gaixo zeuden koronabirusak jota, larunbatean baino 24 gehiago. Azaroaren 24tik ez zen horrelako okupaziorik ospitaleetan. Eta bilakaera argia da Eguberrietatik hona; urtarrilaren 7an 359 paziente zeuden erietxeetan.
Osasun Sailak zabaldu dituen datuei begira, 100.000 biztanleko kasuen intzidentzia metatuari erreparatuta ere, argia da gorako joera: Bizkaian 602,5ekoa da, eta Araban 537,8koa. Gipuzkoa bakarrik geratzen da oraindik 500eko muga horretatik kanpo: 475,5 kasukoa baitu tasa hori. Gasteiz eremu gorrian sartu da, eta han ere, Bilbon bezala, ostatuek itxi egin beharko dute. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192751/kelvionek-ez-du-itxiko-igorreko-planta-baina-langileen-erdiarekin-jarraituko-du.htm | Ekonomia | Kelvionek ez du itxiko Igorreko planta, baina langileen erdiarekin jarraituko du | Langileek bileran onartu dute multinazionalaren eskaintza. 73 langiletik 37ra igaroko da, eta lau urterako lana du ziurtatua. | Kelvionek ez du itxiko Igorreko planta, baina langileen erdiarekin jarraituko du. Langileek bileran onartu dute multinazionalaren eskaintza. 73 langiletik 37ra igaroko da, eta lau urterako lana du ziurtatua. | Kelvion Thermal Solutionsek Igorren (Bizkaia) duen plantak ez ditu ateak itxiko. Lantegiaren desagerpen ziurra zirudiena lantaldearen murrizketa bilakatu da. Izan ere, multinazionaleko buruek enpresa ez ixteko eskaintza egin dute, baina langile kopurua erdira murriztuz. Orain arte, 73 langilek ziharduten, eta, aurrerantzean, 37 jardungo dira. Trukean, enpresak lau urterako lana bermatuko luke. Azken hitza langileek izan dute, eta barne bozketa baten bitartez onartu dute eskaintza. Kelvion Thermal Solutionsek iazko azaroan jakinarazi zuen Igorreko planta itxi nahi zuela, Espainian dituen beste bi lantokirekin batera, Santaderren eta Madrilen. Lan erregulazio espedientea eskatu, eta negoziazio prozesuaren ondoren langileen ordezkariak adosturiko kaleratzeak sinatu zituzten. Igorreko plantan ordezkaritza duten sindikatuek, LABek eta ELAk, ez zituzten kaleratzean onartu, baina, hiru lantokietako ordezkariek bat eginda bozkatu zenez, beste bi plantek zuten gehiengoa aski izan zen erabakia berresteko. Igorreko langileek, baina, ez zuten emaitza hori onartu, eta abenduan ezagutarazitako ohar batean aurreratu zuten bide berriak urratzen jarraituko zutela. Aldi berean, ordura arte antolatua zuten greba bertan behera utzi zuten. Bide berri horien artean auzitara jotzekoa zegoen, eta lan ikuskaritzarengana jo zuten hiru planten ordezkaritza sistema ez zela bidezkoa salatzeko, baina ez zieten arrazoirik eman. Auzibidearekin batera bulegoetakoarekin ere jarraitu zuten. Abendu hasieran, erregulazioaren negoziazio epearen azken txanpan, Igorreko plantako kudeatzailea zenak jardunarekin jarraitzeko eskaintza bat egin zuen, Alemaniako jabeen babesarekin eta langile kopuruaren murrizketarekin. Hasiera bateko eskaintzak «ez zirela serioak» salatu zuen langile batzordeak, baina bide posible bat egon zitekeela ikusi zuen.
Soldata murrizketa txikia Oraingo eskaintza hortik iritsi da. Alemaniako zentralak Igorren egiten den jardunaren zati bat mantendu nahi du, eta, horretarako, aski du 37 langilerekin --bost mantenduko ditu Santanderren eta Madrilen--. Soldatetan ere murrizketa eragingo luke, %7 eta %10n bitartekoa, baina soldata oinarria ukitu gabe. Murrizketa horiek dirusari bereziei eragingo liekete. Trukean, lau urterako lana bermatua dute gutxienez. Sindikatuetako kideak buru-belarri murgildu dira negoziazioan, baina ezin izan dituzte kaleratzeak eragotzi. Langileen ordezkaritzaren inguruko salaketan aurkako ebazpena jaso izana bizkarrekoa izan zen, berretsi egin baitzuen Kelvionek eskubide osoa zuela kaleratzeak egiteko. Aurreraturiko erretiroei dagokienez, hiruzpalau baino ez dira. Azken hitza langileek izan dute. Eskaintza mahai gainean zegoen, eta haiek erabaki dute onartzea, bozketa bidez. Prozesuaren hasieran kaleratzeen aurka agertu ziren, eta jendaurrean salatu zuten deslokalizazio kasu bat zela. Igorren egiteko moduko hiru enkargu Poloniara desbideratu zirela jakin zuten, milioi bat euro ingururenak. Industriarako erradiadoreak egiten dituzte Kelvionen. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192752/snpk-dio-laquolegezko-galdeketa-batraquo-egingo-duela-londresek-ezezkoa-ematen-badu-ere.htm | Mundua | SNPk dio «legezko galdeketa bat» egingo duela Londresek ezezkoa ematen badu ere | Eskoziako alderdi independentistak bigarren erreferendumerako bide orria aurkeztu du. Erresuma Batuko Gobernuari auzitara jotzeko erronka bota dio. | SNPk dio «legezko galdeketa bat» egingo duela Londresek ezezkoa ematen badu ere. Eskoziako alderdi independentistak bigarren erreferendumerako bide orria aurkeztu du. Erresuma Batuko Gobernuari auzitara jotzeko erronka bota dio. | SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak argi du bigarren independentzia erreferenduma egin nahi duela, eta, horri begira, «legezko galdeketa bat» egiteko prest dago, Erresuma Batuko Gobernuak ezezkoa ematen jarraitzen badu ere. Indar independentistaren asmoa da maiatzetik aurrera hasiko den legealdiaren hasieran antolatzea, betiere koronabirusaren pandemia amaitzen denerako.
Alderdiaren buruzagitzak beste erreferendum bat egiteko bide orria aurkeztu zien atzo militanteei, eta hor zehaztu ditu datozen hilabeteetan emango dituen pausoak. SNPren lehentasuna Londresekin adosturiko galdeketa bat egitea da, baina Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroaren ezezkoak eta alderdi barnean sektore batzuk egiten ari diren presioak B plan bat osatzeko beharra sorrarazi diote Eskozian agintean dagoen indar politikoari.
Michael Russell Eskoziako Konstituzio Harremanetarako ministroak aurkezturiko bide orriaren arabera, lehen pausoa da maiatzaren 6an egitekoak diren parlamenturako bozetan independentistek gehiengo osoa lortzea; horretarako, eta «hautu informatua» egiteko, Eskoziako Gobernuak balizko bigarren galdeketaren egutegia eta galdera aurkeztuko ditu hauteskundeen kanpaina hasi baino lehen, lege proiektu baten bidez.
Kasu horretan, SNP agintera itzuliko balitz, Londresi berriz eskatuko lioke 30 Sekzioa aktibatzeko; legezko tresna bat da Eskoziako Parlamentuari baimena emateko erreferendum bat antola dezan, eta horren bidez jaso zuen Edinburgok 2014ko galdeketa egiteko baimena —Erresuma Batuan jarraitzearen aldekoek irabazi zuten, botoen %55,3 bilduta—. Hala, Russellek uste du Johnsonek ez duela izango «justifikazio moral edo demokratikorik» ezezkoa emateko: «Erresuma Batuak jarrera hori hartuko balu, jarrera hori eutsiezina litzateke etxean eta atzerrian».
Gainera, alderdi independentistak bide orrian ohartarazten du parlamentuak onartu egingo duela kanpaina hasi aurretik proposatuko duten lege proiektua, betiere hauteskundeetatik gehiengo independentista ateratzen bada; SNPz gain, Eskoziako Alderdi Berdea da horren aldekoa, eta, biak batuta, Erresuma Batutik irtetearen aldekoak dira ganberako 129 diputatuetatik 66. Inkesten arabera, maiatzeko bozetan handitu egingo da kopuru hori.
Egoera horretan, Eskoziako Konstituzio Harremanetarako ministroaren arabera, Londresek hiru aukeraren aurrean ikusiko du bere burua: lehenik, onartzea Eskoziako Parlamentuak badituela eskumenak erreferendumaz legeak egiteko; bigarrenik, 30 Sekzioa aktibatzea, aurreko aukeraz zalantzarik ez egoteko; eta, hirugarrenik, galdeketaren «lege oinarriaren» aurkako ekintzak sustatzea auzitegietan.
Lege erronka horretaz, SNPk dio bere alderdia buru duen Eskoziako Gobernua «erabat kontra» agertuko litzatekeela. Martin J. Keatings ekintzaile eta hauteskundeetarako hautagai independenteak Eskoziako Saio Auzitegira eraman du parlamentuaren eskumenei buruzko auzia, eta, bi aldeen argudioak entzun ostean, epaileak iragan astean adierazi zuen nahiago duela «egun batzuetan erabaki aste batzuetan baino».
B plan baten aldekoek ongietorria eman diote bide orriari, baina oraindik zalantzak dituzte zenbaterainoko arrakasta izango duen; horregatik, dei egin dute maiatzeko bozak plebiszitu gisakoak izan daitezen.
Unionistak, kontra
Alderdi unionistek kontrako iritziarekin erantzun diete SNPren asmoei, eta deigarriena Douglas Ross Eskoziako kontserbadoreen buruzagiak egindako proposamena izan da. Haren iritziz, Londresen oniritzirik gabeko erreferendum bat «boikotatu» egin beharko litzateke, auzitegiek legezkoa litzatekela ebatziko balute ere: «SNPrena Eskozia zatitzeko taktika bat da».
Hala, Alderdi Laboristari eta liberal-demokratei eskatu die estrategia bera izan dezatela galdeketa horri begira. Hil hasieran, laboristen buruzagi Keir Starmerrek erantzun zuen ez dela beste erreferendumik izan behar, ez behintzat oraingoz. Eskoziako Parlamentuak, ordea, bi lege proiektu onartu zituen iragan urtean, galdeketa baten oinarriak finkatzen dituztenak.
Erresuma Batuan geratzearen aldekoen argudioez, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak zera adierazi zuen atzo, BBC katearen The Andrew Marr Show saioan: «[Johnson] Beldurra die demokraziari eta Eskoziako herritarren nahiari». The Sun egunkariaren arabera, Johnson Eskoziara joango da asteon, eta bidaia hori baliatuko du independentismoaren aurka egiteko.
Iragan asteburuan argitara ateratako azken inkestarekin, jada hogei jarraian dira Eskoziako herritarren gehiengoak independentziaren alde bozkatuko lukeela diotenak; kopuru hori %51 eta %56aren artean dabil. SNPrentzat, balizko erreferenduma «erronka legal ororen gainetik egon behar da horren zilegitasuna eta onarpena bermatzeko, bai Eskozian, baita atzerrian ere». |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192753/gasteizen-tabernak-eta-jatetxeak-itxi-beharko-dituzte-gaurtik.htm | Gizartea | Gasteizen tabernak eta jatetxeak itxi beharko dituzte gaurtik | Arabako hiriburuan 547 koronabirus kasu eduki dituzte azken bi asteotan 100.000 biztanleko. | Gasteizen tabernak eta jatetxeak itxi beharko dituzte gaurtik. Arabako hiriburuan 547 koronabirus kasu eduki dituzte azken bi asteotan 100.000 biztanleko. | Bilbon itxi zuten ostalaritza joan zen astean, eta Gasteizen gauza bera egingo dute gaurtik aurrera. Izan ere, Arabako hiriburuan 100.000 biztanleko 547 koronabirus kasu eduki dituzte azken bi asteotan. Udalerri batek 500 kasuren langa gainditzen duenean, gune gorrian sailkatzen du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, eta ostalaritza ixten dute. Gaurtik aurrera gune gorrian egongo da Gasteiz, beste 62 udalerrirekin batera.
Asteburua kezkaturik igaro dute ostalaritzan lan egiten duten milaka langilek eta enpresaburuk. Izan ere, Gasteiz gune gorrira sartzeko mugan zegoen joan zen ostiralean, eta Osasun Sailak ez du herriz herriko intzidentzia tasaren zenbakirik asteburuetan. Horregatik, ez zekiten aste honetan lanean jarraitzerik edukiko zuten, edo behin-behineko lan erregulazioko espedientea eskatu beharko ote duten.
Gasteizko ostalariek lan aukera bakarra edukiko dute gaurtik: etxeetara eramateko janaria prestatzea. Hori taberna eta jatetxeetan bertan jaso ahalko da 21:00ak arte, aurretik txanda eskatuta. Horrez gain, etxera bidali ahalko da 22:00ak arte.
Araban, 458 kasu atzeman dituzte asteburu honetan, hau da, aurreko asteburuan halako bi (232). Gasteizen ez ezik, Araban eremu gorrian daude Agurainen, Arratzua-Ubarrundian, Iruña Okan, Bastidan, Laguardian, Lantziegon, Lantaronen, Legution, Erriberabeitian, Donemiliagan, Eskuernagan, eta Zuian ere.
Donostia ere gune gorrian sartzeko zorian dago, 486 kasu baititu.
Nafarroan ez dute gune gorrien sistema ezarri, eta, horren ordez, herrialde osoan, larunbatetik, debekatuta dago taberna eta jatetxe barruetan egotea. Bakarrik terrazetan kontsumi daiteke.
Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan dituzte ostalaritzaren inguruko neurririk zorrotzenak: urriaren amaieratik, itxita daude tabernak eta jatetxeak. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192754/zaintza-sektorean-grebara-deituko-dute-sindikatuek-biharko.htm | Gizartea | Zaintza sektorean grebara deituko dute sindikatuek, biharko | Zaintza sektoreko langileen lan baldintzak eskasak direla eta, ematen diren zerbitzuak ere halakoak direla salatu, eta sektorea publiko egitea aldarrikatu dute sindikatuek. | Zaintza sektorean grebara deituko dute sindikatuek, biharko. Zaintza sektoreko langileen lan baldintzak eskasak direla eta, ematen diren zerbitzuak ere halakoak direla salatu, eta sektorea publiko egitea aldarrikatu dute sindikatuek. | Greba eguna dute bihar zaintza sektorean: ELA, LAB, UGT, ESK, eta CCOO sindikatuek deitu dute Bizkai, Araba eta Gipuzkoan, eta mobilizazioak antolatu dituzte biharko Bilbon, Donostian eta Gasteizen. ELAk, berriz, Nafarroara ere zabaldu du lanuztea, eta Iruñean izango da mobilizazioa.
Deialdiak nork bere aldetik egin dituzten arren, greba egiteko egunarekin bat egin dute sindikatuek. Egoeraren analisian ere bat datoz: «Erakunde publikoek zaintza eredu asistentzialista eta pribatuaren alde egin dute, eta funtsezko premia hori negozio bikain bihurtu dute enpresa handientzat, negozio hori diru publikoaren, emakume langileen baldintza eskasen eta zerbitzuen kalitate txarraren kontura», adierazi du LAB sindikatuak.
Azaldu duenez, horrek eragin zuzena dauka zaintza lanak jasotzen dituztenengan: «Etxez etxeko laguntzak ez diete behar besteko estaldurarik ematen beharra duten pertsonei». Zahar etxeetan ere, erabiltzaileei «ez zaie bermatzen» behar duten denbora eta arreta ere, LABen arabera. Esku hartze sozialeko eta elbarrientzako zerbitzuak ere arautu gabe daudela azaldu dute, eta arrazoi nagusia azaleratu: «Zerbitzuaren kalitate eskasak langileen baldintza eskasetan du oinarria».
Zaindua izateko eskubidea «bizitzaren sostenguaren parte» dela aldarrikatu du LABek, eta, horrenbestez, “izaera subjektiboko eta kolektiboko eskubidea» izan behar duela. Horretarako sistemak ezaugarri jakin batzuk bete behar dituela azpimarratu dute: «Sistema publikoa, doakoa, kalitatezkoa, unibertsala eta Administrazio Publikoak zuzenean kudeatutakoa».
ELAk ere adierazi du zaintzaren eremua «merkantilizatuta» dagoela, eta sektorearen «publifikazioa» aldarrikatu du. «Bere burua aurerratutzat daukan gizarte batek nolatan onar dezake biziarekin negozioa egitea?», adierazi du. Besteak beste, 10.000 profesional gehiago kontratatu eta lanaldia %100eraino luzatzeko eskaera ere egin dute, eta sektoreko genero arrakala gainditzeko taxuzko neurriak aldarrikatu dituzte. ESK ere bat etorri da ELAren aldarrikapen batzuekin: zaintza zerbitzu publikoa aldarrikatu eta 10.000 postu gehiago sortzeko eskatu dute. Nafarroan, gainera, zahar etxeen arteko hitzarmen bat aldarrikatu du ELAk, «lan baldintzak eta zerbitzuaren kalitatea hobetzeko».
Pandemiaren eraginak kontuan hartuta, langileentzako «osatze emozionalerako plan bat» ere eskatu du ELAk, eta gehitu du lehendik ere «agortuta» zegoen zaintza ereduak «bere mugak inoiz baino argiago» erakutsi dituela pandemian. Aitortu du orain dela «aliantzak ehuntzen» jarraitzeko garaia: «Aldarrikapenak plazaratzeko unea da, gizarteak une historiko honen kontzientzia hartu eta urrats bat egin dezan aurrera».
Mobilizazioak
Zaintza lanen aitorpenaren alde, mobilizazioak antolatuko dira bihar Bilbo, Gasteiz eta Donostian. Sindikatuen zutabeak 10:30ean irtengo dira. Bilbon, Plaza Eliptikoan elkartuko dira zutabe guztiak, 11:30ean. Ordu berean batuko dira Gasteizen, Artiumen aurrean, eta baita Donostiako Bulebarrean ere. Iruñean, berriz, Antoniutitik irtengo da ELAk deitutako manifestazioa, 11:30ean. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192755/lekua-hartu-du-philippe-lemoing-surzur-baionako-suprefetak.htm | Politika | Lekua hartu du Philippe LeMoing Surzur Baionako suprefetak | Bere burua aurkezteko agerraldia egin du Baionako suprefeturan. Erran du lurraldea «bere dimentsio guzietan» ezagutzeko gogoz dela. | Lekua hartu du Philippe LeMoing Surzur Baionako suprefetak. Bere burua aurkezteko agerraldia egin du Baionako suprefeturan. Erran du lurraldea «bere dimentsio guzietan» ezagutzeko gogoz dela. | Philippe Le Moing Surzur izanen da Baionako suprefeta ondoko urteetan. Asteburuan iritsi zen Lapurdiko hiriburura, eta gaur egin du bere burua aurkezteko agerraldia prentsa aitzinean. «Ez dut lurraldea ezagutzen», adierazi du, argi eta garbi, eta erran Euskal Herrira etortzen den lehen aldia dela. Ez du «deskubritu berri dituen» dosierren edukian sartu nahi izan, «goizegi» delako, baina «pozik» agertu da bere izendapenaz, eta «lurraldearen errealitatea» ezagutzea «berantetsia» duela erran du.
Sortzez Bretainiakoa da 56 urteko gizona. Nekazaritzako ingeniaria da, formakuntzaz, baina, zenbait urtez agroindustrian lanean aritu ondotik, Administrazioaren Frantziako Eskolako konkurtsoa pasatu zuen. Bi urtez Frantziako Ekonomia ministerioan ibili ondotik, Barne ministerioarentzat lan egin du gaur arte, nagusiki suprefeturetako kabineteetan. 2013tik Krisien planifikazio eta kudeaketaren azpizuzendaritzan zegoen, eta, hortaz, 2015ean Parisen izan ziren atentatuen kudeaketan parte hartu zuen.
Asteburuan iritsi zen Euskal Herrira, eta, beraz, ez du sartu nahi izan kudeatu beharko dituen dosierren mamian . «Goizegi da, orain ari naiz deskubritzen. Badakit badirela aspaldiko gaiak, hala nola itsas hegiaren higadura, eta ,noski, COVID-19a ere kudeatu behar da». Lurraldearen «aberastasuna» aipatu du, itsasoa eta mendia, eta, hirigunea eta barnealdea biltzen dituelako.
Herve Jonathan aitzineko suprefetarekin mintzatzeko aukera izan du, eta Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariarekin ere bildu da. «Badakizue zer gai lantzen dituen Baionako auzapezak, pentsa dezakezue aipatu dizkidala». Mamirik ez, aipamenak. Mugako zortzi pasabideen itxieraz galdetu diote kazetariek, «entzun dut gaia aipatzen»; hizkuntza, kultura eta lurralde aldarrikapenez galdera: «lurraldea dimentsio horietan guztietan ezagutzeko gogoa dut. Nortasun handiko lekua da». Behin eta berriz errepikatu du: ez du Euskal Herria ezagutzen.
Estatuaren ordezkari
«Eric Spitz prefetaren ordezkaria naiz, Baionako barrutian; estatua ordezkatzen dut». Bere lekua zein izanen den nabarmendu du Le Moing Surzurrek: departamenduko prefetak finkatzen du koadroa, bera bigarren mailan da, eta urte batzuen buruan, etorri bezala joanen da. «Garrantzitsua da erregularki aldatzea, bestela, lurraldea ongiegi ezagutzen duzu, eta ongiegi ezagutzen zaituzte. Erregularki aldatzea beharrezkoa da, interes publikoa ongi ordezkatzeko». |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192756/modernak-esan-du-bere-txertoa-eraginkorra-dela-birusaren-aldaera-berrien-aurka.htm | Gizartea | Modernak esan du bere txertoa eraginkorra dela birusaren aldaera berrien aurka | Kezka sortu dute koronabirusaren aldaera berriek, kutsagarriagoak direlako, eta heriotza gehiago eragiteko ahalmena dutelako. | Modernak esan du bere txertoa eraginkorra dela birusaren aldaera berrien aurka. Kezka sortu dute koronabirusaren aldaera berriek, kutsagarriagoak direlako, eta heriotza gehiago eragiteko ahalmena dutelako. | Kezka handia sortu dute azken asteotan COVID-19 gaitza eragiten duen koronabirusaren aldaerek. Albiste ona izan daitekeena eman du, haatik, Moderna laborategiak. Adierazi duenez, eurek jatorriko birusaren aurka garaturiko txertoak babesa ematen du Erresuma Batuan eta Hegoafrikan aurkituriko aldaeren aurrean.
Kalkulu batzuen arabera, aldaera horiek %70 errazago kutsatzen dira, eta %30 heriotza gehiago eragin dezaketela esan dute ikertzaileek azken egunotan.
Modernak eginiko lehen analisiek erakutsi dute dagoeneko garaturik dagoen txertoaren eraginez sortutako antigorputzek beste aldaera horiek ezagutu egiten dituztela, eta haien kontra borrokatzen dutela. Edonola ere, proba gehiago egin beharko dituzte emaitza baieztatzeko.
Pfizer etxearen txertoak ere babesa emango luke, lehen ikerketen arabera.
Modernaren txertoa jasotako zortzi pertsonaren eta bi tximuren odola aztertu dute, eta behar adina antigorputz sortzen dituela ikusi dute. Halere, esan dutenez, eraginkorragoa da Erresuma Batuko aldaeraren aurka, Hegoafrikako motakoaren kontra baino.
AZterketek erakutsi dute Modernaren txertoak %94,1eko eraginkortasuna duela koronabirusaren aurka. Konpainiak adierazi duenez, orain aztertu egingo dute hirugarren dosi batek zein eragin eduki dezakeen sortzen ari diren birusaren aldaeren aurka.
«Uste dugu garrantzitsua dela geroari begira aritzea, birusak eboluzionatu ahala», esan du Stephane Bancel enpresaren zuzendaritzako kideak. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192757/hegazti-gripearen-lehen-kasuak-baieztatu-dituzte-ipar-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Hegazti gripearen lehen kasuak baieztatu dituzte Ipar Euskal Herrian | Agerraldia kontrolpean dutela ziurtatu du Euskal Elkargoak. Animaliak ez dituzte hilko. | Hegazti gripearen lehen kasuak baieztatu dituzte Ipar Euskal Herrian. Agerraldia kontrolpean dutela ziurtatu du Euskal Elkargoak. Animaliak ez dituzte hilko. | Bidaxuneko (Nafarroa Beherea) bi haztegitan agertu da hegaztien gripea, tartean Lataille familiaren negozioa. Han, kriaxera arrazako ahateak hazten dituzte, eta inguruko haztegiak hornitzen dituzte. Euskal Elkargoak baieztatu du berria, baina lasaitasun mezua igorri du. Gaixotasuna «modu murriztuan eta klinikoki kontrolatzeko moduan» agertu dela azpimarratu du.
Osasun krisiari aurre egiteko proiektu pilotu bat iragarri du Elkargoak, Nekazaritza Ganberaren eta ELB sindikatuaren laguntzarekin, eta espero du horrekin kontrolatu ahal izango dutela agerraldia. Hegaztiak ez dituzte hilko, eta hamabost eguneko berrogeialdia emango diete, kriaxera arrazak gaixotasunarekiko duen erresistentzia neurtzeko. 2017ko krisian frogatu zen arraza hori gaixotasunarekiko bereziki erresistentea zela.
Urtarril hasieran jakinarazi ziren hegazti gripearen lehen kasuan Euskal Herriko mugan, Landetan eta Biarnon. Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefeturak departamenduko 159 herri jarri zituen kontrolpeko eremuan. |
2021-1-25 | https://www.berria.eus/albisteak/192758/aparretan-dago-oraindik-ere.htm | Kirola | Aparretan dago oraindik ere | Talde zuri-gorriak astindua eman dio Getaferi San Mamesen. Bisitariek sartu dute lehen gola, 20. segundoan, baina etxekoek bost gol sartu dituzte gero: Raul Garciak bi egin ditu, eta Yerayk, Berenguerrek eta De Marcosek, bana. | Aparretan dago oraindik ere. Talde zuri-gorriak astindua eman dio Getaferi San Mamesen. Bisitariek sartu dute lehen gola, 20. segundoan, baina etxekoek bost gol sartu dituzte gero: Raul Garciak bi egin ditu, eta Yerayk, Berenguerrek eta De Marcosek, bana. | Athleticek gozo-gozo segitzen du. Espainiako Superkopa irabazi eta Kopan aurrera egin ondoren, irabazi egin du gaur ligan, San Mamesen, Getaferen aurka. Irabazi ez ezik, astindua eman dio Espainiako taldeari: 5-1. Zuri-gorriek lehen garaipena dute ligan Marcelino Garcia Toral aulkian denetik. Horri esker, jauzia eman dute sailkapenean, eta bederatzigarren postuan daude orain. Sei puntura dituzte jada jaitsiera postuak. Getaferen aurka lortutako garaipen argiak, gainera, indarra emango die ostegunean Kopako final-zortzirenetan Alcoyanoren zelaian jokatu beharreko neurketari begira.
Partida ezin okerrago hasi da Athleticentzat, hasi eta berehala sartu baitu lehen gola Getafek: hogeigarren segundoan, hain zuzen ere. Yerayk baloia galdu du defentsan, Aleñari iritsi zaio gero, hark erdiratu egin du, eta Cucurellak buruz sartu du sareetara. Neurketa hasi besterik ez zen egin, eta jada maldan gora jarri zaio talde zuri-gorriari.
Baina azkar suspertu da. Bosgarren minutuan Williams bakarrik geratu da Yañezen aurrean, eta lurrera erori da. Epaileak penaltia adierazi du, baina atzera egin du gero, VARrak hala eskatuta. Getafeko atezainak baloia ukitu du lehenbizi, nahiz eta jarraian Athleticeko aurrelaria lurrera bota duen.
Lehen abisua izan da. Bost minutu eskas geroago, banakoa lortu du Athleticek. Muniainek erdiraketa bikaina egin du ezkerretik, eta Raul Garciak baloia lurrera erortzen utzi gabe errematatu du, eskuinez. Ederra izan da hasiera, eta are ederragoa amaiera. 12. minutua zen, eta neurketa berriro hasi da.
Bizi-bizi zihoan norgehiagoka, eta baloia are batetik bestera zihoan. Halako batean, Unai Nuñezek eta Cucurellak baloia jasotzeko lehiatu dira, Getafeko jokalariak bultza egin dio Athleticekoari, eta horren ondorioz, baloiak haren besoa ukitu du. Epaileak ez du zalantza egin, eta penaltia adierazi du. Matak bota du, baina Unai Simonek ederki asmatu dio asmoa, eta baloia urrundu du. Jokaldiak etxekoak hauspotu ditu, eta atsedenaldia iritsi aurretik arriskuz iritsi dira Getaferen areara, baina ez dute asmatu ate aurrean. Hala, banakoarekin amaitu da aurreneko zatia.
Bigarren zelaian, ordea, erauntsi baten moduan zelairatu da Athletic. Bikain ekin dio, 50. minutuan buelta eman baitio emaitzari, bigarren gola sartuta, geldikako jokaldi batean. Muniainek maisutasunez bota du falta ezkerretik, eta Yerayk bikain errematatu du buruz. Gol polita izan da, baina txiki geratu da hamar minutu geroago ikusi denarekin alderatuta. Balentziagak erdiraketa neurtua egin du ezkerretik, eta Raul Garciak penalti burutik errematatu du buruz, sareetara. Ikusgarria. Kito. Erabakita zegoen partida. Baina egurrean jarraitu dute etxekoak, eta, hala, zelaira irten eta berehala laugarren gola sartu du Berenguerrek, 75. minutuan. De Marcos ere gehitu da gero festara, 82. minutuan bosgarren gola lortuta. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.