date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193016/myanmarko-armadak-estatu-kolpea-jo-du-eta-aung-san-suu-kyi-liderra-atzeman.htm | Mundua | Myanmarko armadak estatu kolpea jo du, eta Aung San Suu Kyi liderra atzeman | Militarrek herrialdearen kontrola hartu dute, joan den azaroko hauteskundeetan «iruzurra» egin zutela argudiatuta. Aung San Suu Kyiren NDL alderdiak herritarrei eskatu die ez daitezela matxinatu. Telebista publikoaren bidez adierazi du armadak larrialdi egoera ezarri duela urtebeterako. | Myanmarko armadak estatu kolpea jo du, eta Aung San Suu Kyi liderra atzeman. Militarrek herrialdearen kontrola hartu dute, joan den azaroko hauteskundeetan «iruzurra» egin zutela argudiatuta. Aung San Suu Kyiren NDL alderdiak herritarrei eskatu die ez daitezela matxinatu. Telebista publikoaren bidez adierazi du armadak larrialdi egoera ezarri duela urtebeterako. | Hamar urte ere ez dira Myanmar herrialdea diktadura militar batetik askatu zela demokraziaranzko bide bat hasteko, eta, bart gauaz geroztik, boterea militarren eskuetan da berriz ere. Armadak estatu kolpea eman du, eta atxilotu egin ditu Aung San Suu Kyi Estatu kontseilaria eta Win Myint presidentea, besteak beste. NDL Demokraziarako Liga Nazionala alderdiko beste kide batzuk eta gizarte mugimendutako hainbat buruzagi ere atzeman dituzte. NDLk alde handiarekin irabazi zituen iazko azaroaren 8ko hauteskundeak. Sare sozialen bidez, herritarrei protesta egiteko eskatu diete, «diktaduraren itzulera» salatzeko.
Armadak Myint Swe jeneral ohia izendatu du behin-behineko presidente, orain arteko presidenteordea. Agintari nagusia, ordea, Min Aung Hlain komandanteburua izango da, armadaren telebista kateak zabaldu duenez.
Telefono eta Internet sareak eten dituzte Naypyidaw hiriburuan eta Yangonen erdigunean, eta telebista publikoaren emisioa ere bertan behera geratu da NLDko politikariak atxilotu eta gero. Myawaddy kate militarra soilik dago martxan, The Irrawaddy egunkariaren arabera. Militarren kate horren bidez adierazi dute azaroko hauteskundeetan «iruzurra» egin zutelako hartu dutela herrialdearen kontrola. Egun indarrean dagoen konstituzioko artikulu batean oinarritu dute estatu kolpea —konstituzio hori militarrek idatzi zuten, 2008an—: 417. artikuluak armadari esku hartzeko baimena ematen dio «Myanmarko Batasunaren suntsitzea gerarazteko».
Banketxeak itxiarazi dituzte, eta ilara luzeak sortu dira kutxazainak erabiltzeko, Reuters berri agentziaren arabera. Egoera nahasia da, eta, agentzia horrek berak zabaldu duenez, herritarrak ere harrituta daude, eta datozen egunetan zer gertatuko den zalantzan: «Ez dakigu zer gertatzen ari den; beldur gara», adierazi diete batzuek.
Dena dela, militarrek herrialdearen kontrola hartzeko asmoa erakutsia zuten joan den astean bertan. Asteartean, Zaw Min Tun militarren bozeramaileak bozetan irregulartasunak izan zirela salatu zuen, eta dagoeneko adierazi zuen boterea eskuratzeko helburua zutela. Estatu kolpearen gaineko zurrumurruek egunak zeramatzaten Myanmarko kaleetan.
Goizaldean atxilotu dituzte NLDko politikariak, gaur egin behar zuten-eta legealdiko lehenengo osoko bilkura Myanmarko Parlamentuan. Iazko azaroaren 8an egin zituzten hauteskundeak, eta Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel saridunaren alderdiak garaipen argia lortu zuen: 440 eserlekutik 258 eskuratu zituzten alderdiko ordezkariek, emaitza ofizialen arabera. Hauteskunde Batzordeak behin eta berriz adierazi du ez zela iruzurrik egin.
Militarrek 2011. urtean onartu zuten boterea banatzea, eta 2015ean hauteskunde historiko batzuk egin zituzten. Ia mende erdi batez agintean egon zen diktadura azkenetan zegoela, NLDk erregimenaren ondorengoen lekukoa hartu zuen. Iazkoak, beraz, herrialdearen aro berriko bigarren hauteskundeak izan ziren.
Myint Htwe Osasun ministroak adierazi du kargua utzi duela «egoeraren ondorioz». Bere kideei eskatu die herritarrak zaintzeko, bereziki COVID-19ari eta txertaketari dagokienez.
«Gure herrialdea hegan ikasten ari zen txori bat zen. Orain, armadak hegoak moztu dizkigu», salatu du Si Thu Tun ikasle aktibistak.
Nazioartearen salaketa
Nazioarteko komunitateak ere horixe salatu du: herrialdeak trantsizio demokratikoaren bidea hasi duenean kolpetik eten dutela prozesua. Etxe Zuria «asaldatu» egin du Myanmarko egoerak; AEB Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak militarrei eskatu die askatzeko atxilotutako politikariak eta atxikitzeko balio demokratikoei, eta hori egin ezean «neurriak» hartuko dituztela ohartarazi dute. Jen Psaki Etxe Zuriko bozeramaileak adierazi du herrialdearen «trantsizio demokratikoa hondatzen» ari direla.
Indiako, Japoniako, Turkiako eta Txinako gobernuek ere legea betetzeko eta auziaren irtenbidea «modu baketsuan» eztabaidatzeko eskatu diote armadari. Irango Atzerri Ministerioak ere kezka adierazi du: «XXI. mendea ez da horrelakoak egiteko garai egokia».
Europako Batasunak «irmo» gaitzetsi du militarren estatu kolpea. Charles Michel Europar Kontseiluko presidenteak adierazi du atxiloketak legez kanpokoak izan direla, eta atxilotu guztiak aske uzteko eskatu du. Antzeko mezu bat zabaldu du Twitterren Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak.
Rohingyen aurkako sarraskia
Aung San Suu Kyi (Yangon, 1945) Myanmarko diktadura militarraren kontrako sinbolo bat da. Horregatik eman zioten 1991. urtean Bakearen Nobel saria: «Kontzientzia demokratikoa pizteko eta giza eskubideak defenditzeko egindako lanagatik». Beste zenbait sari ere jaso izan ditu. Erresuma Batuan egin zituen ikasketak, eta 80ko hamarkadaren amaieran itzuli zen Myanmarrera. Demokraziaren aldeko mugimendu baketsuetan hartu zuen parte, NLD alderdiaren barruan.
1990eko hauteskundeetan, NLDk botoen %59 lortu zituzten. Aung San Suu Kyi lehen ministro izatekotan zela, armadak baliorik gabe utzi zituen bozak, eta etxeko atxiloaldia ezarri zioten NLDko buruzagiari. 21 urtean, ia hamabost egin zituen etxetik atera gabe. Urte horietan, zenbait diplomazialarirekin elkartu zen.
2015az geroztik, Estatu kontseilaria izan da. Haren agintaldia ilunduta gelditu da, hala ere, rohingyen kontrako genozidio salaketengatik. 2017an, etnia horretako herritarren kontrako errepresio kanpaina bat abiatu zuen Myanmarko armadak. NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, 25.000 hildako eta 725.000 desplazatu eragin zituen operazioak —gehienek Bangladeshera egin zuten ihes, eta miserian bizi dira han—. «Garbiketa etnikoa» egitea ere leporatu zioten. Nazioarteko Zigor Auzitegiak Myanmarren kontrako epaiketa hasi zuen iaz genozidioagatik, eta Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel sariduna ari da estatuaren defentsa zuzentzen. Iazko bozetan ere baztertuta egon zen gutxiengo musulmana diren etnia hori, eta ukatu egin zieten boto eskubidea, 2015. urtekoetan bezala.
Bangladeshen dauden rohingya errefuxiatuek ere gaitzetsi dute gaurko estatu kolpea. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193017/athletici-bolada-ona-eten-dio-bartzelonak.htm | Kirola | Athletici bolada ona eten dio Bartzelonak | Jordi Albak bere atean sartu du gola bigarren zatiaren hasieran, eta horrek markagailua berdindu du, Messik faltaz sartu baitu lehenengoa aurretik. Griezmannek 74. minutuan erabaki du partida: 2-1. | Athletici bolada ona eten dio Bartzelonak. Jordi Albak bere atean sartu du gola bigarren zatiaren hasieran, eta horrek markagailua berdindu du, Messik faltaz sartu baitu lehenengoa aurretik. Griezmannek 74. minutuan erabaki du partida: 2-1. | Athleticek galdu egin du, sei partidaren ondoren. Denboraldiaren hasieran, Bartzelonaren kontra galdu zuen San Mamesen, eta oraingoan ere ezin izan dio irabazi Camp Noun, Ligako 21. jardunaldian. Lehen zatitik hartu du aurrea Bartzelonak, eta, Athletic eusten saiatu den arren, azkenean ihes egin dio partidak.
Zuri-gorriek ez dute gol aukera askorik izan lehen zatian, eta Bartzelona eroso aritu da. Leo Messik sartu du lehenengo gola, faltaz, 20. minutuan. Bigarren zatian biziago aritu da kanpoko taldea, batez ere ezker hegaletik, Yuri Berchicheren jokaldien bidez.
49. minutuan, Raul Garciak egindako erdiraketa bat errematatu eta bere atean gola sartu du Jordi Albak. Partida berdinduta, Athletic saiatu da indarra biltzen, baina ez dio asko iraun. Bartzelona ere puztu egin da pixkanaka, eta Griezmannek 74. minutuan sartu duen golarekin itxi du markagailua. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193018/olaizola-iia-eta-rezusta-oso-erraz-nagusitu-dira.htm | Kirola | Olaizola II.a eta Rezusta oso erraz nagusitu dira | Urdinek 22-2 irabazi zuten Jakaren eta Martijaren aurka, eta sailkapeneko goi postuetan dira. | Olaizola II.a eta Rezusta oso erraz nagusitu dira. Urdinek 22-2 irabazi zuten Jakaren eta Martijaren aurka, eta sailkapeneko goi postuetan dira. | Jipoi handia hartu zuten atzo Jakak eta Martijak. Olaizola II.ak eta Rezustak osatutako bikoteak ez zien jokatzeko aukerarik ere eman, eta hasieratik amaierara kontrolpean izan zuten partida. Hainbesteraino, aspaldi ikusi gabeko markagailu batekin amaitu baitzen: 22-2.
Hasteko, urdinek hamabost tanto egin zituzten jarraian, eta Jakak ez zuen pilotaren atzetik ibili beste aukerarik izan, Olaizolaren erremateen aurrean. Goizuetarrak hamahiru tanto egin zituen. Atzean ere Rezusta izan zen nagusi. Martijak, lesiotik itzuli berri, ez zuen asmatu pilotari ongi jotzen, eta urdinek egoera aprobetxatu zuten. Hala, partidako lehen tantoa egiterako 15-1 atzetik ziren; gero, 17-2, eta hortik amaieraraino, berriz, ere urdinak nagusi.
Hala, Olaizola II-Rezusta bikotea sailkapeneko lidergora iritsi da, Elezkano II.a eta Zabaletarekin berdinduta, lau partida irabazita. Jaka eta Martija, berriz, zuloan dira, azken-bigarren postuan, behin bakarrik irabazita. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193019/alavesek-hutsean-berdindu-du-getaferen-aurka-partida-zakar-batean.htm | Kirola | Alavesek hutsean berdindu du Getaferen aurka, partida zakar batean | Galtzeko beldur izan dira bi taldeak, eta partida motel eta trabatua jokatu dute, aukera gutxikoa. Alavesek jaitsiera postuetan jarraitzen du. | Alavesek hutsean berdindu du Getaferen aurka, partida zakar batean. Galtzeko beldur izan dira bi taldeak, eta partida motel eta trabatua jokatu dute, aukera gutxikoa. Alavesek jaitsiera postuetan jarraitzen du. | Getafek eta Alavesek hutsean amaitu dute Coliseum Alfonso Perez zelaian jokatu duten partida. Neurketa parekatua izan da, eta zakarra; bi taldeek falta ugari egin dituzte, eta ez dute izan gola sartzeko aukera askorik.
Jaitsiera postuetatik aldentzeko beharra zuten bi taldeek, eta oso neurritsu aritu dira, kontu handiz akatsik ez egiteko. Lehen zatian, aukera bakarra izan da, 39. minutuan: Jaime Matak erremate bat egin du area txikitik, korner baten ostean, eta Tachik baloia gelditu du.
Bigarren zatian, gutxi jokatu dute. Etenaldi asko egin dituzte, falten eraginez, eta horrek bi taldeen jokoa trabatu du, ez baitute aukera garbirik izan aurkariaren atera iristeko. Bigarren zatiko aukera bakarra Mauro Arambarri uruguaitarrak izan du, 89. minutuan, baina buruz egindako errematea kanpora joan da.
Berdinketa honekin, Alavesek 19 puntu ditu, eta jaitsiera postuetan dago. Getafek, berriz, 24 dauzka, eta sailkapenaren erdialdean dago, hamabigarren, 24 punturekin. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193020/van-der-poel-laugarren-aldiz.htm | Kirola | Van der Poel, laugarren aldiz | Nederlandarrak 37 segundu atera zizkion Van Aerti. Podiuma Aertsek osatu zuen, hirugarren urtez jarraian. | Van der Poel, laugarren aldiz. Nederlandarrak 37 segundu atera zizkion Van Aerti. Podiuma Aertsek osatu zuen, hirugarren urtez jarraian. | Mathieu Van der Poel eta Wout Van Aert ziklo-kroseko hiruna munduko txapelketa irabazita iritsi ziren atzo Ostendeko (Belgika) hondartzara, berdinketa hausteko asmoz. Bien arteko lehia espero zen, ostadar jantzia nork jantziko, eta ez zuten hutsik egin. Hasieratik nor baino nor gehiago aritu ziren bi txirrindulariak, baina garaipena bakarrak eskura zezakeen. Hala, Van der Poelek bere laugarren txapelketa eskuratu du, hirugarrena jarraian. Van Aert izan zen bigarren, eta Toon Aertsek osatu zuen podiuma.
Ostendeko zirkuituan gorabeherak izan ziren. Van der Poelek eroriko bat izan zuen bigarren itzulian; Van Aertek, berriz, zulatu bat. Hala, ibilbidearen hondarretako zatia izan zen garaipenerako borroka desorekatzeaz arduratu zena. Helmugan, 37 segundo atera zizkion Van der Poelek Van Aerti, eta 1:24 minutu Aertsi. Azken horrek hirugarren urtez jarraian zapaldu du podiuma. Iaz bigarren izan zen Thomas Pidcockek, berriz, laugarren postuarekin konformatu behar izan zuen. Haren atzetik, belgikar taldea: Laurens Sweeck, Michael Vanthourenhout, Eli Iserbyt eta Quinten Hermans. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193021/hondar-ahoak-telesailari-eman-diote-ikus-entzunezkoen-argia-saria.htm | Gizartea | 'Hondar ahoak' telesailari eman diote Ikus-entzunezkoen Argia saria | Argia-k ez du sari banaketa ekitaldirik egingo aurten, eta webgunean emango du sarituen berri. Gaur banatu diote lehenengoa Txintxua Films ekoiztetxeak ETBrentzat sortutako telesail laburrari. | 'Hondar ahoak' telesailari eman diote Ikus-entzunezkoen Argia saria. Argia-k ez du sari banaketa ekitaldirik egingo aurten, eta webgunean emango du sarituen berri. Gaur banatu diote lehenengoa Txintxua Films ekoiztetxeak ETBrentzat sortutako telesail laburrari. | «Inflexio puntu bat euskarazko telesailen historian». Lau ataleko eta 200 minutu inguruko telesail labur bat izan da Hondar ahoak, baina, Argia aldizkariaren ustez, tarte labur horretan egin du nahikoa meritu urteko ikus-entzunezko lanik aipagarriena izateko.
Euskal kostaldeko arrantza portu batean girotutako thriller bat da Hondar ahoak. Genero beltzaren ohiko elementuak baliatu dituzte: itsasontzi bateko patroia desagertu delarik, hiritik helduko da emakumezko polizia, ikertzera. Osorik dago ikusgai Nahieran-en.
Koldo Almandoz zuzendariak eta Marian Fernandez ekoizleak jaso dute Ikus-entzunezkoen Argia saria, ezohiko edizio honetako lehenengoa. Egileek adierazi dute presaka egin behar izan dutela lana, arnasestuan; pozik dira emaitzarekin, baina euskal sortzaileentzat duintasuna aldarrikatu dute saria emateko egin duten bideoan.
Egileentzat zaila da telesailak izan duen harrera neurtzea. Txintxua Films ekoiztetxeak zinemarekin egin du lan orain arte, eta hor aukera gehiago izan ohi dituzte ikusleekin eta kritikariekin elkartzeko, Fernandezek azaldu duenez. «Orain, sare sozialetan gertatzen dena neurtzen ari gara, eta oraindik denbora behar dut neurtzeko ongi zer izan den Hondar ahoak». Almandozek nahiago du arrakasta egileen arabera neurtu: «Urtebetean egin dugu, idazten hastetik ematera, eta uste dut egin dugula telesail on bat».
Almandozek suspensezko generoari bere ikuspegia eman diola esan zuen BERRIAn, telesailaren harira egindako elkarrizketa batean; basque noir gisa deskribatu zuen: «Gurea eta bereizgarria den geruza bat gehitu diot generoari». Nagore Aranburu aktoreak gustura egin zuen lan Nerea Garcia ertzain protagonistaren azalean, eta BERRIAri azaldu zion generoak aukera eman ziola «jolas egiteko». Dena dela, berak ere esan zuen estu aritu zirela: «Ez bagara iristen, eta telesaila ez bada biribila, hausnarketa egon behar du, eta ondorioak ikusi. Kontua da egin dela telesaila, eta aurrerapausoak ematen ari direla. Eta egiten jarraitu nahi baldin bada, ikusi behar da zer baldintza behar diren».
Aitor Etxebarria musikariak egin zuen telesailaren soinu banda: «Enkargu bat baino gehiago, opari bat izan da», adierazi zion BERRIAri. «Melankolia ilun batean» oinarritu zuen musika, giroan sakontzen laguntzeko asmoz.
Sari bat egunero
COVID-19aren garaian, Argia aldizkariak moldatu behar izan ditu 2021eko Argia sariak. Otsailaren lehen astean banatuko dituzte, astelehenetik ostiralera, egunean bat: gaur Ikus-entzunezkoena eman dute, bihar Kanpaina onenarena, etzi Irratiarena, ostegunean Internetekoa eta ostiralean Prentsarena.
Sarien berri Argia-ren webgunean emango dute, 10:00etan. Bideo bat zabalduko dute albistearekin batera, saria emateko argudioak azaltzeko eta sarituen esker mezuak jasotzeko. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193022/istiluak-ertzaintzarekin-barakaldoko-itp-aero-castingsen.htm | Ekonomia | Istiluak Ertzaintzarekin Barakaldoko ITP Aero Castingsen | Hegazkingintza enpresa horretan 87 langile kaleratu dituzte gaur, eta beharginak protesta egin dute. Ertzaintza oldartu egin zaie, ordea, eta hainbat lagun zauritu dira; tartean, sudurra hautsi diote CCOO sindikatuko ordezkari bati. | Istiluak Ertzaintzarekin Barakaldoko ITP Aero Castingsen. Hegazkingintza enpresa horretan 87 langile kaleratu dituzte gaur, eta beharginak protesta egin dute. Ertzaintza oldartu egin zaie, ordea, eta hainbat lagun zauritu dira; tartean, sudurra hautsi diote CCOO sindikatuko ordezkari bati. | Egun garratza dute gaur ITP Aero Castingsen (garai bateko PCB). Iritsi da 83 langile kalean utziko dituzten eguna, enplegu erregulazio baten ondorioz. Hegazkingintza krisi betean dagoela, Sestako eta Barakaldoko fabriken jabeak, Rolls Roycek, salgai jarri du enpresa, eta langileak gutxitzea erabaki du.
Egoera salatzeko, langileek harresia egin dute gaur goizean Barakaldoko lantegiaren atarian, eta istiluak piztu dira haien eta Ertzaintzaren artean. Langile batzordeak gogor gaitzetsi du Poliziaren jarrera, eta adierazi du dozena bat lagun zauritu direla. Tartean, esaterako, sudurra hautsi diote CCOO sindikatuko Euskadiko industria arloko arduradunari, Javi Gomezi. Sindikatuak Ertzaintzaren jarrera «bortitza» salatu du ohar bidez, eta adierazi du azalpenak eskatuko dizkiola Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari. Auzitara joko du gertatutakoa salatzeko, gainera.
Segurtasun sailak iragarri du, hain zuzen, Ertzaintzak barne ikerketa bat jarri duela martxan gertatutakoa ikertzeko.
Hasieran, 136 behargin kaleratzea zuen asmoa ITP Aero Castingesko zuzendaritzak, baina langile batzordeak ez zuen onartu. Azkenean, enplegu erregulazioaren negoziazioan akordiorik lortu gabe etorri dira kaleratzeak: 83 guztira. Beste zazpi langileren kasuak ere mahai gainean ditu zuzendaritzak, eta, horiek kaleratu edo ez erabakitzeko, martxoaren 31 arteko epea dauka, batzordeak jakinarazi duenez. Egora ikusita, batzordeak bilera bat eskatu dio zuzendaritzari, asteazkenerako, gatazkaren konponbidea «negoziazioa» dela argudiatuta: «Elkarrizketan sinesten dugu», adierazi dute. «Konfrontazioa saihestu behar dugu, eta lanpostuak eta enpresaren etorkizuna bermatuko dituzten topaguneak prestatu».
Langileen ordezkariek auzitara eraman dute lan erregulazioa, eta hainbat mobilizazio egin dituzte azken asteetan, grebak barne. Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritza ere eskatu zuten, baina ostiralean egitekoa zuten bilkura bertan behera utzi zuen Ekonomiaren Garapeneko sailak, lantegien sarreretan piketeek egindako «ekintza biolentoengatik eta mehatxuengatik». Batzordeak «erantzukizun falta» egotzi dio Arantxa Tapia sailburuari, bada. Aernnovan ere, 82 kaleratze Aernnovak ere gaur gauzatu ditu Berantivillako lantegian (Araba) iragarritako kaleratzeak: Guztira 82 behargin dira: 55 kaleratze, hamalau erretiro aurreratu eta hamahiru borondatezko. Langileek protesta egin dute goizean, Gasteizen. Kaleratzeen abisuak erre dituzte bertan, eta salatu dute bestelako bideak bazeudela: «Argi eta garbi geratu da enpresak ez duela kontuan hartu batzordeak aurkeztutako alternatiba ez-traumatiko bakar bat ere. Haren ideia bakarra 55 pertsona modu indiskriminatuan kaleratzea baitzen». 450 langile inguru ari dira egun Berantevillako plantan. Kaleratu dituzten beharginek eskerrak eman dizkiote egun hauetan babesa adierazi dieten herritar eta lankideei, eta borrokan jarraituko dutela gehitu dute.
Urtarrilean bederatzi greba egun egin zituzten, eta, tartean, sei eguneko itxialdia ere egin zuten Los Angeles elizan, kaleratzeen aurka protesta egiteko eta eragile politiko, sozial eta sindikalekin biltzeko. Iragan larunbatean protesta bateratua egin zuten Gasteizen, beste sektore batzuetako langileekin batera. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193023/navalni-espetxeratzeko-eskatu-du-fiskaltzak.htm | Mundua | Navalni espetxeratzeko eskatu du fiskaltzak | Baldintzapeko askatasuna urratu duela uste du fiskalak, eta 2014an ezarri zioten hiru urte eta erdiko espetxe zigorra bete dezan eskatu du. Bihar epaituko dute oposizioburua. | Navalni espetxeratzeko eskatu du fiskaltzak. Baldintzapeko askatasuna urratu duela uste du fiskalak, eta 2014an ezarri zioten hiru urte eta erdiko espetxe zigorra bete dezan eskatu du. Bihar epaituko dute oposizioburua. | Alexei Navalni 2014an zigortu zuten, eta hiru urte eta erdiko espetxealdia ezarri zioten, iruzur egitea leporatuta, baina zigorra indargabe utzi zuten. Orain, indargabetze hura bertan behera uztearen alde agertu da Errusiako Fiskaltza, Navalnik erakutsitako «portaera bidegabea» argudiatuta. Bihar, asteartean, egingo dute oposizioburuaren egoera aztertzeko epaiketa, Moskun. Ebazpenak Navalniren etorkizun politikoa baldintzatuko du, irailean dira-eta egitekoak Errusiako Parlamenturako hauteskundeak.
Alemanian zen bitartean, baldintzapeko askatasuna urratzeaz akusatu du fiskalak. Navalni herrialde hartako ospitale batean artatu zuten iaz, pozoitua izan ostean; haren esanetan, Errusiako presidente Vladimir Putinen aginduz. Errusiara itzultzean, urtarrilaren 17an, atxilotu egin zuten, eta prebentiboki espetxeratu.
Navalniren atxiloketak protestak eragin ditu herrialdean. Haren askatasuna eskatzeko atzo eginiko manifestazioetan, liskarrak egon ziren manifestarien eta polizien artean, eta 5.000 lagun inguru atxilotu dituzte, OVD-info webgunearen arabera. Atxilotutakoen artean dago Navalniren emazte Yulia Navanaya ere, TASS albiste agentziaren esanetan; beste hainbat manifestarirekin batera, Navalni preso dagoen espetxera gerturatzen ari zenean atxilotu zuten. Ez da, ordea, Navalnaya atxilotzen duten lehen aldia: urtarrilaren 23an ere atzeman zuten, beste protesta batean. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193024/cafek-lau-tren-egingo-ditu-euskotrenentzat.htm | Ekonomia | CAFek lau tren egingo ditu Euskotrenentzat | Topoan bidaiari kopurua handitzeko erabiliko dituzte. | CAFek lau tren egingo ditu Euskotrenentzat. Topoan bidaiari kopurua handitzeko erabiliko dituzte. | Euskotrenek CAFen esku utzi du lau tren egiteko kontratua. Beasaingo konpainiak 950 serieko lau tren egingo dizkio, 32 milioi euroren truke. Beste zortzi milioi euro pagatu beharko dizkio Euskotrenek mantentze lanak egiteko.
Trenak Topoan jarriko ditu Euskotrenek. Berritasun bat izango dute trenek: bakoitzak lau bagoi izango ditu, eta ez hiru orain arte bezala. Euskotrenek azaldu duenez, horri esker hartu ahal izango dute Donostian linea zabaltzen denerako espero duten bidaiari kopuru gehigarria. Gainera, ekitaldi jendetsuak dauden egunetan ere lagungarriak izango dira. Izan ere, lau bagoiko trenetan 385 bidaiari garraitu ahal izango dituzte, horietatik %30 eserita. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193025/129-emakume-biluzik-grabatu-zituen-gizonak-gehienez-bost-urte-egingo-ditu-kartzelan.htm | Gizartea | 129 emakume biluzik grabatu zituen gizonak gehienez bost urte egingo ditu kartzelan | Gaur hasi da Iruñeko modelo agentzia bateko nagusiaren kontrako epaiketa, eta akordioa lortu dute lehen egunean: 115 urteko espetxe zigorra onartu du akusatuak. Emakumeen baimenik gabe egin zituen grabaketak. | 129 emakume biluzik grabatu zituen gizonak gehienez bost urte egingo ditu kartzelan. Gaur hasi da Iruñeko modelo agentzia bateko nagusiaren kontrako epaiketa, eta akordioa lortu dute lehen egunean: 115 urteko espetxe zigorra onartu du akusatuak. Emakumeen baimenik gabe egin zituen grabaketak. | Iruñeko modelo agentzia bateko jabearen aurkako epaiketa hasi dute gaur, 2013tik 2015era bitartean 129 emakume biluzik grabatzeagatik euren baimenik izan gabe; horietako 48 adingabeak ziren. Hasieran, fiskaltzak 409 urteko kartzela zigorra eta 750.000 euro baino gehiagoren isunak eskatu ditu akusatuarentzat; besteak beste, intimitatearen aurkako 129 delitu leporatuta. Epaiketaren lehen egunean, ordea, akordioa lortu dute: 115 urteko espetxe zigorra onartu du gizonak, baina gehienez bost urte beteko ditu kartzelan.
Fiskaltzaren akusazio idatziaren arabera, akusatua harremanetan jartzen zen modelo gisa lan egin nahi zuten emakumeekin, eta, haiekin geratuta, bainujantziak janzteko eskatzen zien neskei, hura gelatik kanpo zela. Orduan, “emakume biluzien irudiak eta bideoak lortzeko asmoz, kamera tripode baten gainean uzten zuen, neskak enfokatuz, eta arropaz aldatzen ziren bitartean grabatuz”. Emakumeek ez zuten grabaketa horien berri, eta euren bamenik gabe egin zituen.
Horrez gainera, fiskaltzak idatzian jaso duenez, salaketa jarri duten pertsonez gain ”beste hamahiru gazteren bideoak eta argazkiak aurkitu zituzten, baina ez dute salatu nahi izan".
Gaur, 20:00etan, elkarretaratzea egingo du Astelehen Lila elkarteak, modelo agentziako jabeak biluzik grabatutako emakumeei babesa helarazteko eta joan den urtean eta 2021eko urtarrilean eraildako emakume guztien hilketak salatzeko. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193026/kale-garbitzaile-bat-hil-da-gasteizen-bihotzekoak-jota.htm | Ekonomia | Kale garbitzaile bat hil da Gasteizen, bihotzekoak jota | Azken egunotan hiru langile hil dira bihotzeko arazoengatik. | Kale garbitzaile bat hil da Gasteizen, bihotzekoak jota. Azken egunotan hiru langile hil dira bihotzeko arazoengatik. | FCC enpresako kale garbiketako langile bat hil da gaur goizean Gasteizen, lanean ari zela bihotzekoak jota.
Azken lau egunetan horrela hiltzen den hirugarren langilea da FCCkoa. Ostiralean, Bilbon, SADER enpresako 57 urteko langile bat zendu zen, eta larunbatean, Derion (Bizkaia), 52 urteko langile bat hil zen, Bizkaiko Foru Aldundiko Errekalde zentroan.
LABen zenbaketa baten arabera, urtea hasi denetik bost langile hil dira lanean ari zirela. Horri Joaquin Beltran gehitu behar zaio, duela urtebetetik Zaldibarko zabortegian desagertuta dagoen langilea.
LAB sindikatuak elkartasuna eta babesa adierazi die gaur Gasteizen hildako langilearen senideei eta lankideei. Gainera, gogorarazi du heriotza ez traumatikoak bilakatu direla laneko heriotzen lehen arrazoia. Haren ustez, ez da kasualitatea: «Larritzekoa da istripu hilgarri ez traumatikoen gorakada. Istripu guztien atzean lan eta bizi baldintza kaxkarrak daude. Argi daukagu lan istripuak, traumatiko zein ez traumatikoak, ez direla zoriak edo kasualitateak sortuak. Ematen diren lan harremanen, prekarizazioaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren emaitza dira«.
ELAk ere bat egin du heriotza prekaritatearekin, eta oroitarazi du hildako langileak Gasteizko Udalarentzat lan egiten zuela, azpikontratatutako enpresa baten bitartez, eta kasu horietan «prekarizazio egoerak are larriagoak» direla. Egoeraren larritasuna ikusirik, «prebentzio legediaren bete gabetzeen kontrol eta jarraipen neurriak berehalakoan ezartzeko» eskatu dio ELAk Eusko Jaurlaritzari. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193027/beste-1113-kasu-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 1.113 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Ospitaleetako presioa handitzen ari da egunetik egunera: COVID-19a duten 160 gaixo larri daude Osakidetzako ZIUetan | Beste 1.113 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Ospitaleetako presioa handitzen ari da egunetik egunera: COVID-19a duten 160 gaixo larri daude Osakidetzako ZIUetan | COVID-19aren transmisio datuak osorik aztertuta, ondorioa argia da: goranzko joerak ez du etenik Hego Euskal Herrian. Nabaria da positibo berrien kopuruan, positibo tasan eta baita ospitaleen eta ZIUen okupazioan ere. Herrialdeka, baina, ñabardurak azaleratzen dira: Nafarroan, emeki bada ere, hasiak dira beheranzko joera nabaritzen.
Guztira, 14.625 PCR eta antigeno proba egin dituzte Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, eta horietatik 1.114k eman dute positibo. Hortaz, positibo tasa %7,6 da orain. Herrialdeka, 149 positibo atzeman dituzte Araban, 474 Bizkaian, 317 Gipuzkoan, eta 161 Nafarroan.
Kezkarik handiena, baina, ospitaleen egoerak eragiten du. 57 ospitaleratzeren berri eman dute Osakidetzak eta Osasunbideak eta, 839 dira COVID-19agatik Hegoaldean ospitaleratutako pazienteak; horietatik 196 daude zaintza intentsiboko unitateetan, larri.
Bi heriotzaren berri eman du Nafarroako Osasun Publikoko Institutuak, atzoko bat eta aurreko egunetako beste bat: 88 urteko gizonezko bat eta 95 urteko emakumezko bat. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193028/ramon-serras-hil-da-zarauzko-photomuseumen-sortzailea.htm | Kultura | Ramon Serras hil da, Zarauzko Photomuseumen sortzailea | Argazkilaritzarekiko afizioa aitarengandik jaso zuen Serrasek, eta modu autodidaktan hezi zen ofizioan. Hamaika tokitan erakutsi zituen bere obrak, baita nazioartean ere. Zarauzko Argazkizale Elkartea eta Photomuseum sortu zituen. 77 urterekin zendu da | Ramon Serras hil da, Zarauzko Photomuseumen sortzailea. Argazkilaritzarekiko afizioa aitarengandik jaso zuen Serrasek, eta modu autodidaktan hezi zen ofizioan. Hamaika tokitan erakutsi zituen bere obrak, baita nazioartean ere. Zarauzko Argazkizale Elkartea eta Photomuseum sortu zituen. 77 urterekin zendu da | Argazkilari sonatua ez ezik, ofizioaren dibulgatzailea ere izan zen Ramon Serras (Zarautz, 1943- 2021). Atzo hil zen, 77 urte zituela, lan oparoa utzita: izan ere, ehun erakusketa baino gehiagotan parte hartu zuen, eta haren izena lotuta dago ezinbestean Zarauzko Argazkizale Elkartearekin eta baita hango Photomuseum museoarekin ere, bien ala bien sortzaileen artean baitago argazkilaria.
Etxetik bertatik jaso zuen argazkilaritzarekiko afizioa, aitarengandik zehazki, eta 70eko hamarkadaren bukaeran eman zuen afizioa ofizio bihurtzeko lehen pausoa, argazkilaritzan hezten hasi baitzen bere kabuz. 1982an bere lehen erakusketa antolatu zuen, Zarautzen (Gipuzkoa) bertan, Sanz Enea kultur etxean; beste hainbatetan erakutsiko zituen bere lanak jaioterrian, baina dagoeneko Leopoldo Zugazarekin batera sortua zuen Photomuseumen. 1993an hasi zuen ibilbidea museoak. Ez zen izan argazkilariak bultzatutako instituzio bakarra: 1980an, Zarauzko Argazkizale Elkartea sortu zuen, eta bertako zuzendari ere izan zen, sorreratik 1985. urtera arte.
Hala ere, Zarauzetik kanpo ere ezagunak izan ziren Serrasen obrak, eta nazioarteko oihartzuna izan zuen, erakusketak antolatu baitzituen Italian eta AEBetan, besteak beste. Sariak ere ez zituen gutxi izan, nazioartekoak horietako batzuk, baina sorlekutik ere etorri zitzaion aitortzarik: 2018an, Kultur Merezimenduaren domina eman zion Zarauzko Udalak. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193029/ikertuak-kargua-uztera-behartzen-dituen-legea-aldatu-egin-nahi-dute-berriro.htm | Politika | Ikertuak kargua uztera behartzen dituen legea aldatu egin nahi dute berriro | Manu Aierdiren dimisioa eta gero, eztabaida piztu da lege horren egokitasunari buruz Nafarroako Parlamentuan | Ikertuak kargua uztera behartzen dituen legea aldatu egin nahi dute berriro. Manu Aierdiren dimisioa eta gero, eztabaida piztu da lege horren egokitasunari buruz Nafarroako Parlamentuan | Hiru urte ere ez du iraun. Aurreko legealdian, Nafarroako Gobernuak bultzatuta, gobernuaren jarduna arautzen duen 14/2004 legea aldatu egin zuen Parlamentuak, aho batez. Aldaketa hark goi karguen etika eta gardentasun printzipioak zehazten zituen. Besteak beste, 68 artikuluak ezarri zuen kargudun publiko batek «karguan segitzea bateraezina» dela herritarrek emandako konfiantzarekin, baldin eta «ikertuaren egoera prozesalean edo egoera parekidean» badago Zigor Kodean ustelkeriari lotutako delituen auzibide batean.
Hain zuzen ere, aldaketa horretan oinarrituta, Manu Aierdik Garapen Ekonomikoko kontseilariak dimisioa eman zuen ostiralean, nahiz eta juridikoki ulertu bere aurka ireki den auzibidean ez dagoela oraindik ikertuaren egoera prozesalean. Argudiatu zuen urrats hori presio politiko eta mediatikoaren ondorioz aurreratu zuela.
«Berehalako erreforma»
Uxue Barkos zen aldaketa hura bultzatu zueneko gobernuko lehendakari, baina orain bestela ikusten du egoera. Ostiralean, artikulu hartaz baliatzea eta justizia politika egiteko erabiltzea leporatu zion Geroa Baik UPNri eta Navarra Sumari. Barkosek gaur esan du lege horrek «berehalako erreforma» eskatzen duela. Irizpide aldaketaren azalpena eman du Barkosek: «Denborak esan digu artikulu hori berridatzi egin behar dela, haren helburuak bat egin dezan bermeekin eta halakorik berriro gerta ez dadin». Barkosek gogora ekarri du duela hiru urte beste hainbat aldaketa ere egin zirela, eta denborak beharrak egokitzen dituela.
Gorenak auzia irekitzea erabaki zuenetik, Javier Esparzak presioa egin du, Txibiteren gobernuari AIerdi kargugabetzea exijituz. Balizko aldaketa bati buruz galdetuta, zehaztu du proposatzen denean argituko duela euren posizioa. «Orain ez dugu iritzirik». Esparzaren arabera, argi geratu da Aierdik dimisioa eman duela «Barkosek hala erabaki duenean», eta Txibitek ez duela lidergo gaitasunik. Navarra Sumako eledunaren arabera, iraganean UPNk «sorgin ehiza» jasan du, eta kritikatu du jazarpen politikoa «orain gobernatzen dutenek» bultzatu dutela: «Gai izan dira Kontuz-en moduko elkarteak sortzeko». «UPNren goi kargu zehatzak plaza publikoan erreak izan dira, salaketarik onartuta izan gabe», gaineratu du.
«Akatsa da»
PSNko Ramon Alzorrizek egokitzat ikusi du 68 artikulua aldatzea. «Akatsa da hainbeste interpretazio eragin ditzakeen artikulu bat egotea». Erredakzioa argiago izan beharko lukeela deritzo. Gogorarazi du legea onartu zuenean, ustelkeria gaiekin alarma sozial handia zegoela. Bere ustez, alderdiek 68 artikuluan jasotako edukia euren kode etikoan sartu beharko lukete: «Ezin dena egin da errugabetasun printzipioa auzitan jarri».
EH Bilduko Bakartxo Ruizek gogorarazi du koalizioak «konbentzimendu osoz» bultzatu zuela aldaketa, eta gaineratu du konbentzimendu berarekin daudela oraindik ere. «Agian, edukiak anbiguotasuna du, eta zehatzago izan beharko luke». Bere ustez, gai hauetan kargu publikoak eredugarri izateko betebeharra auzibide orok eskatzen dituen berme prozesalekin bateratu beharko litzateke. Gaineratu du EH Bilduk ez duela proposamenik aurkeztuko, eta beste talderen batek edo gobernuak eginez gero, edukia aztertuko dutela.
Atea irekita gobernua eraisteko
Ahal Dugu-ko Mikel Builek beste gogoeta bat egin du. Batetik, gogoratu du Maria Jose Beaumont Justizia kontseilariak bultzatutako lege proiektua izan zela hura, eta 68 artikuluak izan zitzakeen ondorio eta erabilerak «oharkabean» pasa zitzaizkiela taldeei. «Artikulu horrekin edozein abokatu taldek gobernu bat eraisteko aukerari ateak irekitzen zaizkio», nabarmendu du. «Eskuinak salaketa jarri digun bakoitzean dimisioa eman izan balute, Podemoseko kideek erakundeetatik kanporatuko lukete gure alderdia».
Ezkerrako Marisa de Simonek defenditu du 68 artikulua aldatu egin beharko litzatekeela. «Pertsona errugabeek pairatu behar ez luketena pairatzera eraman ditzake». |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193030/joareak-eta-isipuak-gaitzak-uxatzeko.htm | Bizigiro | Joareak eta isipuak, gaitzak uxatzeko | Joaldunak eta mozorroak karrikara atera dira Iturenen eta Zubietan, baina ezin izan dituzte inauteriak iragan urteetan bezala ospatu | Joareak eta isipuak, gaitzak uxatzeko. Joaldunak eta mozorroak karrikara atera dira Iturenen eta Zubietan, baina ezin izan dituzte inauteriak iragan urteetan bezala ospatu | Goizean eman dute abisua. Joare hotsak esnatu ditu zubietar anitz, eta, bidenabar, gogorarazi gaurko egunez Iturenera (Nafarroa) bidean beharko luketela. Ez da auzokoen arteko bisitarik izan, eta nor bere herrian gelditu da. Hala ere, ez diote errituari uko egin, pandemia garai betean, inoiz baino zentzu handiagoa baitu inauteriak. Aitzitik, ezin izan dute betiko moldean ospatu. Zubietan (Nafarroa) sei joaldun atera dira karrikara, maskara jantzita eta distantziak mantenduta. Kaos erabatekorik gabe, baina gaitzak uxatzeko prest.
Iturenen ere atera dira joaldunak, baita mozorro gutxi batzuk ere. Buru osoa estaltzeko maskarak paratu dituzte batzuek, ahoa maskaraz estaltzea derrigorrezko bihurtu den garaietan. Larruak, ttuntturroak, isipuak eta joareak soinean atera dira joaldunak karrikara, dulun-dulun, ospatzerik ez den arren, inauteriak direla lau haizeetara zabalduz. Mozorro batek esku handi bat zeraman soinean, bi metroko distantzia gorde behar dela gogorarazten zuen irudi batekin, eta mezu argi bat: 2022an gozatuko ditugu. Zaindu.
Azaroaren 25ean erabaki zuten Iturengo eta Zubietako udalek aurtengo inauteriak bertan behera uztea, iaz herriko bestekin eta bestelako ospakizunekin egin zuten bezala. "Gaur egun bizi dugun osasun egoera dela eta, zentzuzko ikusi dugu hainbeste jende erakarri eta pilatzen duen ospakizun hau bertan behera uztea", azaldu zuten bi udalek. Hala, herrietara ez joateko eskatu zioten jendeari.
Bisitaririk gabe, mozorroen gurdirik gabe eta besta girorik gabe, ezohiko inauteriak izan dituzte aurten. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193031/mtorresek-164-langile-kaleratzeko-espedientea-aurkeztu-du-89-nafarroan.htm | Ekonomia | MTorresek 164 langile kaleratzeko espedientea aurkeztu du; 89, Nafarroan | 14:00etan langileen batzordearekin zuten bileran jakinarazi du albistea zuzendaritzak. CCOOk adierazi du kaleratzeak saihesteko lan egingo duela. | MTorresek 164 langile kaleratzeko espedientea aurkeztu du; 89, Nafarroan. 14:00etan langileen batzordearekin zuten bileran jakinarazi du albistea zuzendaritzak. CCOOk adierazi du kaleratzeak saihesteko lan egingo duela. | Espero zuten, baina ezustea izan da. MTorreseko zuzendaritzak 14:00etan egin duten bileran jakinarazi die 164 kontratu behin betiko eteteko erregulazio espedientea aurkeztuko duela: 89 Dorren (Elortzibar, Nafarroa) duen fabrikan izango dira, eta beste 75, Fuente Alamon (Murtzia, Espainia). Astebete eman die enpresak langileen ordezkariei espedientearen baldintzak negoziatzen hasi aurretik.
Bilera amaitu berritan, Carlos Ibañez langileen batzordeko presidente eta CCOOko ordezkariak esan du ikusten zutela etor zitekeela neurri hori. COVID-19-aren ondorioz, hegazkin sektorea nabarmen gelditu da, eta horrek, halaber, bete-betean eragin dio hegazkingintzari. Ibañezek gaineratu duenez, bilera horretan informazio hori ematera mugatu da enpresa. Haien asmoa da Murtziako fabrikako langile batzordearekin hitz egitea negoziatzen hasi aurretik.
CCOOk bost ordezkari ditu batzordean; ELAk, beste bost; eta CITE sindikatuak, hiru. «Jabetzen gara egoera zaila bizi duela sektoreak, baina etorkizuneko planta da gurea», nabarmendu du Ibañezek. Kaleratzeen iragarpena «albiste txarra» dela azpimarratu du.
Datorren astean hasiko dira negoziazioak, eta martxoaren 14ra arte iraungo dute. Enpresaren asmoa da espedientea martxoaren 15 eta 26 artean aplikatzea. Uneotan, langileen %30i eragin dien aldi baterako erregulazio espedientea dute, eta martxora arte izango da. Hori berritzeko asmoa dute, eta 185 langileri eragingo die Nafarroan.
Pandemiak eragindako krisiaz harago, Espainiako Gobernuak Txinara esportatzeko hiru baimen ukatu dizkio. Konpainiak argudiatu du ahal duen guztia egin duela neurri hori hartu aurretik. «Jabetzen gara neurrien gogortasunaz eta horrek langileengan duen eraginaz». Hala ere, hartu ezean, ondorioak luze gabe «okerragoak» liratekeela ondorioztatu du. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193032/gazte-autotuneatuen-egunerokotasuna-kantu-bihurtu-du-chill-mafiak.htm | Kultura | Gazte autotuneatuen egunerokotasuna kantu bihurtu du Chill Mafiak | 'Gazte arrunten koplak' izenburupean, Xabier Leteren kanta gaurkotu egin du taldeak, eta abestiarekin eginiko bideoak sareetan bolo-bolo ibiltzea lortu du. | Gazte autotuneatuen egunerokotasuna kantu bihurtu du Chill Mafiak. 'Gazte arrunten koplak' izenburupean, Xabier Leteren kanta gaurkotu egin du taldeak, eta abestiarekin eginiko bideoak sareetan bolo-bolo ibiltzea lortu du. | Duela egun batzuk, Gazte arruntaren koplak kantuaren bideokliparen aurrerapen bat sareratu zuen Chill Mafia taldeak, eta igande gauean bideo osoa. Atzo, 16:20rako, 19.681 ikustaldi zituen bideoak Youtuben, eta sare sozialetan bolo-bolo zebilen.
Gazte arruntaren koplak kantua bertsio bat da, Xabier Letek 1976. urtean plazaraturiko Kantatzera noazu diskoko Gizon arruntaren koplak kantuaren bertsio gaurkotua. Gaurko gazteen bizimodu arrunta islatu nahi du, eta jatorrizko kantaren tonu umoretsua errespetatu du, baita bertso batzuk ere: Ez naiz ni gizon txarra, baina, zer arraio / Fidel Castro izateko, ez bainintzan jaio.
Hona Chill Mafiaren bertsioaren bertsoetako batzuk:
Kantatzera noazu bertso bat edo bi herenegun jarri gazte arruntari Julen, Xabier, Iñaki, Ander edo Matxin gauza ederra denik ez ukatu niri
Goizean jaikitzean lehenbiziko gauza Instagram ireki eta nolako zalantzak neska gazte politen argazkiak, latzak, Erreakzio pare bota eta sartzen naiz saltsan Ohetikan altxatu eta armairua ireki prozedura hura ulertu ezinik nabil Lurrean hautsa hartzen arropa ugari usai txarra isurtzean ez naiz jartzen larri kolonia pixka bat eta kalera oso manin
Meme bat egiteko ez nabil oso mantso sei kolektibok jo nahi ninduten atzo Ronaldinho bezala ez begira eta ixo Nahikoa daukat burutik izateaz gaixo
Kalera irtetean hau da komeria munipa pare batek geldi nautenean porruak, armak edo beste zerbait bila nire 'Biosolan'-a aurkitu ezinean bitamina falta nabaritu agian
Ez nindoan oso gaizki etxe eta ikastolan gauza txarrak eginik lapurtzen altxorrak futbolera jolasten ez banintzen ona atezain jarriko naiz ez sartzeko gola merendoletan drogak, Fanta, Coca-cola
Lana ederra egin dut unira joateko drogak-eta saltzeko eta ere ikasteko ikasi eta gero berriz ikasteko aitaren etxera buelta lanik ez balego azkenean familiarekin badaukat apego
Lehen ere egin ditu taldeak halako bideoak, gazteen egunerokoaren inguruko erretratu autobiografikoaren eta ironikoaren artean. Urtarilaren 10ean, Zure kebapa kantuaren bideoa estreinatu zuten
Bideoekin datorren mezu baten arabera, badirudi otsailaren 14rako Ezorregatik x berpizkundea izeneko lana plazaratuko dutela. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193033/tubacexek-ere-langileak-kaleratu-nahi-ditu-baina-ez-du-zehaztu-zenbat.htm | Ekonomia | Tubacexek ere langileak kaleratu nahi ditu, baina ez du zehaztu zenbat | Beste langileak aldi baterako erregulazioan sartu nahi ditu, eskari gutxi dituela argudiatuta.ELAk borroka agindu du, enpresaren egoera ez delako langileen errua. | Tubacexek ere langileak kaleratu nahi ditu, baina ez du zehaztu zenbat. Beste langileak aldi baterako erregulazioan sartu nahi ditu, eskari gutxi dituela argudiatuta.ELAk borroka agindu du, enpresaren egoera ez delako langileen errua. | Tubacexeko zuzendaritzak jakinarazi du erregulazio espediente bat negoziatu nahi duela sindikatuekin. Horren bitartez, lantaldearen zati bat kaleratu nahi du, TTIn (Laudio) eta Aceralavan (Amurrio) fabriketan. Hodien egileak 800 langile ditu AIaraldeko bi fabriketan, Araban.
Zuzendaritzak argudiatu du "egiturazko arazoak" dituela planta horietan, eta langileak kaleratu behar dituela problema horiek konpontzeko. Gainera, botako ez dituen langileak aldi baterako erregulazioan jarri nahi ditu, eskari gutxi dituelako gaur egun.
Abenduan aurreratu zuen Tubacexek erregulazio espediente bat aurkeztu nahi zuela, hemezortzi milioi euroren galera "jasanezinak" izango zituelako 2020. urtean, eta kostuak jaitsi behar zituelako Laudioko eta Amurrioko lantegiei eutsi nahi bazien.
Tubacexi eta beste hodigileei kalte egin die petrolioaren eta gasaren azken hilabeteetako merkatzeak, erregaien enpresak baitira haren produktuen bezero nagusietakoak. Tubacexek ziurtatu du energia sektoreak %40 txikitu dituela bere inbertsioak 2015ean petrolioaren prezioa amildu zenetik, eta proiektu asko bertan behera utzi dituzte.
COVID-19ak "zetozen egiturazko aldaketak bizkortu ditu", eta handitu egin du energia berriztagarrietan egiten diren inbertsioak, hidrokarburoen kaltetan.
2020ko uztailean jakinarazi zuen lehen aldiz Tubacexek lan kostuak %20 jaitsi nahi zituela, eta horrek eragina izango zuela Amurrioko eta Laudioko fabriketan.Orduz gero negoziatzen aritu dira kostu horiek nola jaitsi, baina elkarrizketa horiek ez dute akordiorik lortu. Zuzendaritzak dio irtenbide "ez-traumatikoak" proposatu dituela, hala nola langileei soldatak %9 txikitzea.
Neurriak ez hartzeak "negozioa arriskuan" jarriko lukeenez, erregulazio espedientea aurkezteko prozedura abiatu du.
ELAren erantzuna
Iragarpena "oso albiste txarra" dela ziurtatu du ELAk, eta bere haserrea adierazi du. "Enpresak bizi duen egungo egoera ez da sortu langile kopuruagatik, ez lan baldintzegatik. Garrantzitsua iruditzen zaigu azpimarratzea konpainiak irabazi handiak izan zituela 2019ra arte", ELAren arabera, zuzendaritzak berak luke egoeraren errua, ez duelako sindikatuek eskatutako dibertsifikaziorako urratsik egin. "Produktu berrietarako trantsizioa aspaldi eskatu zuen parte sozialak, baina orain arte ez da arrakastaz egin".
Azken urtean Aiaraldeko fabriketan 150 lanpostu gutxiago daudela gogorarazi du ELAk, behin-behinekoei ez dielako kontraturik berritu," eta horiei gehitu behar zaie azpikontratetan gertatu den enplegu suntsiketa".
ELAk borroka egingo duela iragarri du, eta langileen aldetik erantzun sendoa izan behar duela gaineratu.
Dei egin diete administrazioei ere, ez ditzaten EBren Hurrengo Belaunaldia funtsen dirurik eman enplegua bermatzen ez duten enpresei. "Ezin dugu onartu industria trantsizio bat langabezia eta pobretze handiagoa ekarriko duena enpresen irabaziak handitzearen kontura". |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193034/atzera-bota-dituzte-preso-bati-emandako-erredentzioak-laquoespresuki-barkamenaraquo-ez-eskatzeagatik.htm | Politika | Atzera bota dituzte preso bati emandako erredentzioak, «espresuki barkamena» ez eskatzeagatik | Sebas Etxaniz euskal presoari hirugarren gradua eman zioten uztailaren 7an, eta etxean ari da zigorra betetzen. Villabonako espetxeko tratamendu batzordeak 45 eguneko ezohiko erredentzioak eman zizkion, eta Espetxe Zaintzako epaitegiak onartu egin zituen, baina, fiskalak helegitea aurkeztuta, Espainiako Auzitegi Nazionalak atzera bota ditu orain. | Atzera bota dituzte preso bati emandako erredentzioak, «espresuki barkamena» ez eskatzeagatik. Sebas Etxaniz euskal presoari hirugarren gradua eman zioten uztailaren 7an, eta etxean ari da zigorra betetzen. Villabonako espetxeko tratamendu batzordeak 45 eguneko ezohiko erredentzioak eman zizkion, eta Espetxe Zaintzako epaitegiak onartu egin zituen, baina, fiskalak helegitea aurkeztuta, Espainiako Auzitegi Nazionalak atzera bota ditu orain. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salako Concepcion Espejel epailearen arabera, Sebas Etxaniz euskal presoak aurkezturiko idatzia «generikoa» da, haren helburu bakarra espetxe onurak lortzea da, eta ez du «espresuki barkamena» eskatzen. Hori dela eta, onartu egin du fiskalaren eskaera, eta gibelera bota ditu aurrez Villabonako espetxeko (Asturias, Espainia) tratamendu batzordeak euskal presoari emandako 45 eguneko ezohiko erredentzioak. Etxaniz joan den uztailaren 7tik dago hirugarren graduan, eta etxean ari da zigorra betetzen. Espainiako Auzitegi Nazionalaren menpe dagoen Espetxe Zaintzako epaitegiak onartu egin zituen erredentzio horiek, tratamendu batzordeak egindako balorazioari men eginez, baina Auzitegi Nazionaleko lehen salak atzera bota ditu orain.
Espejel epaileak izenpeturiko autoen arabera, «ETAko beste preso batzuek» egindako idatzien «berberak» dira Etxanizek egindakoak, «izaera finalista» dute, eta ezin dira «parekatu espresuki barkamena eskatzearekin», ezta «egindako minaren diruzko erreparazioarekin» ere, «barregarri eta sinboliko» ez diren kopurutan. Autoak zehazten du idatziak «postulatu terroristen ukapen kategorikorik» ere ez duela egiten.
Auzitegi Nazionalak azaldu du, gainera, Etxanizek 2016an egin zuela idatzi hori, eta 2019an, hiru urte geroago, espetxeak txosten psikologiko bat aurkeztu zuela, zeinean azaltzen baitzen euskal presoak ez ziola «borroka armatuari uko egin» eta ez zuela onartu espetxe legedia. Txosten horrek dio, halaber, euskal presoak ez zuela «damurik» erakutsi eta delitu bera egiteko arrisku «handia» zuela. |
2021-2-1 | https://www.berria.eus/albisteak/193035/napoleonen-tropen-kontrako-gerran-kokatu-du-inaki-irisarrik-bere-lehen-liburua.htm | Kultura | Napoleonen tropen kontrako gerran kokatu du Iñaki Irisarrik bere lehen liburua | Espoz Minaren agindupeko hiru gerrillari dira '…eta infernuko demonioa adiskide' nobelako protagonista nagusiak. Elkar argitaletxearekin argitaratu du, eta, historikotzat jo daitekeen arren, abenturazkoa da batez ere, egilearen esanetan. | Napoleonen tropen kontrako gerran kokatu du Iñaki Irisarrik bere lehen liburua. Espoz Minaren agindupeko hiru gerrillari dira '…eta infernuko demonioa adiskide' nobelako protagonista nagusiak. Elkar argitaletxearekin argitaratu du, eta, historikotzat jo daitekeen arren, abenturazkoa da batez ere, egilearen esanetan. | XIX. mendearen bigarren hamarkada hasiera. Hiru urte badira Napoleonen tropek Pirinioak zeharkatu eta Iruñeko zitadela hartu dutela, eta gero eta gehiago dira Espoz Minak gidatzen duen gerrillarrekin bat egiten dutenak, frantsesak jasan eta elikatu beharraz nazkatuta. Horietako bat da Babil, 16 urteko gazte mutu xaloa. Ama aspaldi galdu zuen, eta soldaduek aita hil diote berriki. Horrek bultzatuko du gerrillarekin bat egitera; baita abentura gogoak ere. Bat egite horretatik abiatzen da Iñaki Irisarriren (Iruñea, 1969) lehen liburua: ...eta infernuko demonioa adiskide nobela. Trama garatzeko aukeratu duen markoa —1808tik 1813ra bitarteko gerra napoleonikoak—, historian «nahiko atzendua» gelditu den garai bat da, idazlearen aburuz: «Hemen Antzinako Erregimena zegoen indarrean, errege ahalguztidun batekin eta erabat pribilegiatuak ziren elizgizon eta nobleekin. Herri xehea, berriz, egoera gorrian zen». Napoleon, berriz, Frantziako Iraultza ostean zetorren. «Babil da nobelako pertsonaia nagusia. Xaloa da, eta haren mututasuna ez da hitzezkoa bakarrik. Haren gogoetak ere nahiko isilean pasatzen dira, ez dakigu zer pentsatzen duen, eta txirula bat du adierazpide nagusi». Inguruko denek maite dute mutikoa: gerrillan erakusle ipiniko dioten Txarro zakar eta basak, esaterako; baita Bordeletik etorritako Lauren gazte ilustratuak ere. Hirurak bidaliko ditu gerrilla-buruak Aldude eta Erroibar arteko mugaldera, Urkiagara, eginkizun berezi bat betetzera. Zoaz jainkoa lagun espresioari egiten dio erreferentzia liburuaren izenburuak, espresio horren erantzuna baita eta infernuko demonioa adiskide. Gerra garaian bizi ohi diren egoeren nolakoa iradoki nahi izan du horrekin idazleak, gerretan irautea baita denen lehentasuna, eta halakoetan inoiz ez baitago argi norekin fida daitekeen bat. «Manikeismoaren kontrako jarrera bat bada liburuan zehar, bai. Segur aski, bizirik jarraitzeko grina zen jendea mugitzen zuena garai hartan. Euskaldunak bi bandoetan ziren, eta, halakoetan ohikoa den gisan, herri xehea tartean. Ideia hori islatzeko gogoa nuen hasieratik». Testuinguru horretan hartuko dute Urkiagarako bidea Babilek, Laurenek eta Txarrok, Iruñetik abiatuta, Egozkuetik eta Kintoatik barrena, bidelapur bat akabatzera, bideak libre egongo direla ziurtatzera. Urkiagara heldutakoan, bertako bentan hartuko dute ostatu hiru gerrillariek, agindutako ehizaren antolatzeko. Emakume misteriotsu bat aurkituko dute bentan: Martina. Dokumentazio lana «Hau egiteko, asko dokumentatu naiz, eta asko irakurri dut. Hau nobela labur bat da, akziozkoa, di-da irakurtzekoa. Historikotzat jo daiteke, baina abenturazkoa da batez ere», nabarmendu du Irisarrik. Bitxia deritzo, nobela historikoak bereziki maite ez dituen pertsona izanik, bere lehen lana halakoa izateari. Idazketa «intuitiboaren» emaitzatzat dauka bitxikeria, Volkswagenen lan mekanikoa egitetik etxera iristean burua lanean jartzeko beharraren fruitutzat. «Lehenbiziko lerroa idatzi nuenean, ez nekien oso ongi nondik nora joko zuen istorioak, baina hasiera eta bukaera ikusi nituen, eta idatzi bitartean sortu zaizkit gainerakoak». Aurrera begira, Irisarrik ez du baztertu garai berean kokatutako beste istorio bat idaztea: «Badut buruan datu asko, eta uste dut baliagarriak izan daitezkeela bigarren lan bat egiteko. Ikusiko dugu». |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193036/zakilixut-pertsonaiaren-bertsioak-egin-dituzte-hainbat-marrazkilarik.htm | Kultura | Zakilixut pertsonaiaren bertsioak egin dituzte hainbat marrazkilarik | Joseba Larratxe komikigileak jolas bat proposatu du sare sozialetan: Antton Olariagaren pertsonaia norberak bere estiloan berriz sortzea. Argazki bilduma honetan batu ditugu emaitzetako batzuk. Ikusi hemen marrazkiak. | Zakilixut pertsonaiaren bertsioak egin dituzte hainbat marrazkilarik. Joseba Larratxe komikigileak jolas bat proposatu du sare sozialetan: Antton Olariagaren pertsonaia norberak bere estiloan berriz sortzea. Argazki bilduma honetan batu ditugu emaitzetako batzuk. Ikusi hemen marrazkiak. | Erronka bota die Joseba Larratxe marrazkilariak Euskal Herriko beste artista eta zaleei. «Jolas bat proposatzen dizuet inguruko marrazkilari guztiei: Euskal komikigintzako pertsonaia mitikoak aukeratu eta norberak bere estiloan marraztea. Lehenengoa, nola ez, Antton Olariagaren ZAKILIXUT! Ea ba! Zorroztu arkatzak!!».
Orduak aurrera egin ahala, bertsioak argitaratzen joan dira sortzaileak.
Unamuno Teknologia taldekoek adimen artifiziala erabili dute Zakilixut berriz sortzeko, DeepArt.io algoritmo neuronala erabili dute. Sarean erabil daiteke: irudia igo, estiloa aukeratu eta minutu batzuen ondoren lortzen da emaitza.
Euskarazko komikigintzaren pertsonaiarik zaharrenetako eta klasikoenetako bat da Zakilixut. Olariagak egunero argitaratzen du haren inguruko komiki bat BERRIAn. Egin egunkarian hasi zen Zakilixuten abentura 1977. urtean. 1990. urtean, Euskaldunon Egunkaria-n agertzen hasi zen, eta BERRIAn gero, 2003tik.
Zakilixut Pernando Amezketarraren eta Txirritaren tradizio berekoa dela idatzi zuen Koldo Izagirrek, 2019an, pertsonaiaren 40 urteurrenean. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193037/barkatu-egin-du-eta-garesti-ordaindu.htm | Kirola | Barkatu egin du, eta garesti ordaindu | Osasunak galdu egin du Betisen zelaian. Gorritxoek gol aukera garbiak izan dituzte, baina ez dute bakar bat ere asmatu. Etxekoek, aldiz, izan duten aukera bakarra aprobetxatu dute | Barkatu egin du, eta garesti ordaindu. Osasunak galdu egin du Betisen zelaian. Gorritxoek gol aukera garbiak izan dituzte, baina ez dute bakar bat ere asmatu. Etxekoek, aldiz, izan duten aukera bakarra aprobetxatu dute | Barkatzen duenak garesti ordaindu ohi du. Eta horixe pasatu zaio bart gauean Osasunari Sevillan (Espainia), Benito Villamarinen. Talde gorritxoa antzu aritu da ate aurrean, eta larrutik ordaindu du: galduta eta esku hutsik itzulita. Horren ondorioz, Jagoba Arrasatek entrenatutako taldeak ezin izan dio segida eman azken jardunaldian Sadarren Granadaren aurka irabazita hasitako gorako bideari. Ez dago jaitsiera postuetan, baina 18. sailkatuarekin berdinduta dago, Alavesekin. Golen aldeari esker ez dago jaitsiera postuetan.
Neurketak bi protagonista izan ditu: Joel Robles Betiseko atezaina eta Jonathan Calleri Osasunako aurrelaria. Lehenak amorrarazi egin du bigarrena. Nola? Haren ahalegin guztiak ezerezean utzita. Aurrelari argentinarrak gola sartzeko hiru aukera garbi izan ditu, baina guztiak zapuztu ditu atezain espainiarrak. Baina Calleriri bakarrik ez, Ruben Garciari ere geldiketa bikaina egin dio Joelek. Hark salbatu du etxeko taldea, Osasuna nagusi izan baita ia partida osoan, eta gutxienez punturen bat lortzeko merituak egin baititu.
Azken ordu laurdenean bakarrik lortu du Betisek gorritxoen nagusitasuna gainetik kentzea. Eta momentuko nagusitasun hori gola sartuta indartu du. Borja Iglesiasek sartu du partidako gol bakarra, 80. minutuan. Joelek luze atera du, Tellok pasea eman dio aurrelariari zelai erditik, eta, Osasunako jokalariek ez bezala, hark ez du barkatu Sergio Herreraren aurrean. Golak jota utzi du Jagoba Arrasatek entrenatzen duen taldea. Hala ere, azken ahalegina egin du, baina, berriro, ez da fin aritu ate aurrean.
Osasunak suspertu beharra du, eta horretarako aukera izango du igande honetan, Sadarren, Eibarren aurkako derbian. Neurketa horretarako jokalari bat gehiago izango du Arrasatek. Izan ere, Jonas Ramalho atzelari barakaldarrak Osasunan jokatuko du denboraldia amaitu arte, Gironak utzita. Gorritxoek hura fitxatzeko aukera izango dute sasoi amaieran. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193065/ohiko-orbana-utzi-du-urtarrilak-10925-enplegu-gutxiago-eta-2578-langabe-gehiago.htm | Ekonomia | Ohiko orbana utzi du urtarrilak: 10.925 enplegu gutxiago, eta 2.578 langabe gehiago | Emakumeen artean handitu da langabezia, Gabonetarako espresuki egindako kontratuak amaituta. Aldi baterako enplegu erregulazioetan ia 40.000 langile daude | Ohiko orbana utzi du urtarrilak: 10.925 enplegu gutxiago, eta 2.578 langabe gehiago. Emakumeen artean handitu da langabezia, Gabonetarako espresuki egindako kontratuak amaituta. Aldi baterako enplegu erregulazioetan ia 40.000 langile daude | Urte hasiera txarra izan ohi da lan merkatuarentzat eta 2021a ez dasalbuespena izan. Urtarrilero bezala, aurtengoan ere gora egin du langabeziak Hego Euskal Herrian. SEPEren datuen arabera, hilaren amaieran 172.455 langabe erregistratuta zeuden enplegu bulegoetan, hilabete lehenago baino 2.578 gehiago. Igoera handia den arren, 2000. urteaz geroztik hemezortzi urtetan igo da gehiago langabe kopurua. Esaterako, 2012an 13.700 langabe gehiago erregistratu ziren hilabete horretan. Salbuespen bakarrak 2018. eta 2019. urteak dira, 1.700 eta 1.800 arteko igoerak izan baitziren. Iaz, oraindik koronabirusaren lehen eraginak iritsi ez zirenean, urtarrilak 4.161 langabe gehiago batu zituen.
Langabezia: Nafarroan, %23 gora
Duela urtebete baino 20.934 langabe gehiago daude orain, SEPEren arabera. Horietatik %56 dira emakumeak, eta %44, berriz, gizonak. Portzentaje horiek ez dute aldaketa handirik izan 2020. urteaz geroztik, baina bai, ordea, azken hilean. Izan ere, abendutik urtarrilera 2.886 emakume gehiago erregistratu dira langabe gisa; gizonen artean, berriz, 208 gutxiago. Gabonetako kanpainarako zerbitzuetan kontratatutakoak dira orain enplegua galdutako asko, eta horien artean emakumeak gehiengo dira. Horrela, zerbitzuen sektoreak 2.910 langabe gehiago ditu orain. Industrian, berriz, 435 langabe gutxiago daude eta eraikuntzan, 115 langabe gutxiago; batean zein bestean, gizonak nagusi dira.
Horrenbestez, emakumeen %14,9 daude lanik gabe orain , eta gizonen %11. Batezbesteko horiek 1,6 puntu igo dira azken urtean, sexu batean zein bestean.
Lurraldeei erreparatuta, oso nabarmena da azkenaldian daturik txarrenak Nafarroak eman dituela. Bitxia ere bada, lurralde horretan besteetan baino gutxiago jaitsi zelako barne produktu gordina:%8,3 Nafarroan, eta %9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Edonola ere, azken urtean langabe kopuruak %23,2 egin du gora lurralde hartan, beste hiru lurraldeetan baino gehiago: +%14 Araban, +%12,5 Gipuzkoan, eta +%9,6 Bizkaian. Biztanleria aktiboaren inkestan ere Nafarroak eman zituen daturik kaskarrenakl.
Enplegu erregulazioak: hamar mila gutxiago Langabeen kopurua handiagoa zatekeen baldin eta aldi baterako enplegu erregulazioak ez balira ugaritu. Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, urtarrilaren amaieran 39.882 lagun daude aldi baterako langabezian edo lanaldi murriztuarekin. Abenduaren amaieran baino ia 10.000 gutxiago dira. Enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteek apirilean jo zuten goia, 230.000 langile izan baitziren egoergjha horretan konfinamenduaren asterik gogorrenetan. Ondoren, hilabetez hilabete kopurua gutxituz joan zen, jarduera ekonomikoa berriro zabaldu ahala. Urrian, 25.000 besterik ez ziren, baina orduan, goranzko joera hartu zuen berriro, batez ere ostalaritzaren eskutik, debekuek beren jarduera asko mugatu zutenean.
Gizarte segurantza: 21.600 afiliatu gutxiago Urtarrilean ohikoa izaten den beste mugimendu bat da milaka afiliatu galtzen dituela Gizarte Segurantzak. 2021eko urtarrila ez da salbuespena izan, eta jaitsiera handia izan da kotizatzaile kopuruan: abenduan baino 10.925 gutxiago dira. Eroriko handia da hori ere, baina azken urteetako batez bestekotik behera dago, agian aurten kontratazio gutxiago izan direlako Gabonetarako. Iaz, esaterako, 13.500 lanpostu desagerrarazi zituen urtarrilak.
Urte batean 21.593 kotizatzaile galdu ditu Gizarte Segurantzak Hego Euskal Herrian. Praktikoki guztiak erregimen orokorreko langileak izan dira (-20.136), tartean etxeko langileen atalekoak (-1.821). baina autonomoetan ere izan da jaitsiera (-1.393).
Kontratazioa: %91,6. aldi baterakoak Ez jaitsierarik, ez igoerarik; ez da aldaketarik Hego Euskal Herrian egiten diren kontratuen izaeran. Iazko urtarrilean egindakoen %91,3 izan ziren aldi baterakoak, eta %91,6 izan dira aurten.
Langabezia saria: 22.459, autonomoentzat Abendukoak dira azken datuak, eta horien arabera 48.824 lagunek jaso zuten langabezia sari arrunta. eta beste 29.741k, berriz, subsidioa. Horiei batu dakieke autonomoen langabezia sari berezia jasotzen dutenak: urtarrilean 22.459 izan ziren. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193066/zaldibar-argitu-k-irabazi-du-kanpaina-onenaren-argia-saria.htm | Gizartea | 'Zaldibar Argitu'-k irabazi du kanpaina onenaren Argia saria | «Herritarrek behetik gora sortutako mugimendu» horren bidez egin den lana goraipatu dute | 'Zaldibar Argitu'-k irabazi du kanpaina onenaren Argia saria. «Herritarrek behetik gora sortutako mugimendu» horren bidez egin den lana goraipatu dute | Zaldibar Argitu kanpainaren muinari erreparatu diote Argia sarien arduradunek kanpaina onenaren saria emateko: Langileak, osasuna, erantzukizunak. Zaldibar Argitu leloari. Goraipatu egin dute, «bost hitzekin gaur egungo mundua zalantzan jarri eta milaka pertsonak babesteko moduko programa politikoa laburbiltzeko gaitasuna» erakutsi duela argudiatuta. Jokin Bergara, Janire Lazkano eta Gaizka Zabarte mugimenduko kideek jaso dute saria.
Iazko otsailean abiatu zuten kanpaina, Zaldibarko (Bizkaia) zabortegia amildu eta han bi langile hil zirenean.«Herritarrek behetik gora sortutako mugimendu bat» dela defendatu dute, eta «inurri lana» egin duela auzia ahaztu ez zedin. «Borrokan zorrotz jarraitu dute, gaia gori-gorian jarri eta euskal oasia sutan irudikatzeraino, mundu mailako pandemia honek gaia ia kolpetik desagerrarazi zuenean ere, lanean jarraitu dute», nabarmendu dute. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193067/mexikoko-mugako-polizia-ikertzen-ari-dira-hemeretzi-migratzaileren-heriotzagatik.htm | Mundua | Mexikoko mugako Polizia ikertzen ari dira hemeretzi migratzaileren heriotzagatik | Urtarrilaren 22an, tiroz hildako hemeretzi migratzaileren gorpuak aurkitu zituzten erretako kamioi baten barruan, Tamaulipas estatuan. | Mexikoko mugako Polizia ikertzen ari dira hemeretzi migratzaileren heriotzagatik. Urtarrilaren 22an, tiroz hildako hemeretzi migratzaileren gorpuak aurkitu zituzten erretako kamioi baten barruan, Tamaulipas estatuan. | Migrazioetarako Institutu Nazionaleko funtzionarioak ikertzen ari dira segurtasun indarrak joan den hilaren 22an kamioi batean hilik aurkitutako hemeretzi migratzaileen inguruan. Gobernazio ministro Olga Sanchez Corderoren esanetan, gorpuak aurkitu zituzten ibilgailuak erakunde publiko horren izenean zuen asegurua.
Migratzaileak Mexiko eta Guatemalakoak ziren. Urtarrilaren 22an, Poliziak jakinarazi zuen hemeretzi gorpu aurkitu zituztela erretako kamioi baten barruan, Tamaulipas estatuan, Santa Anita herrian, AEBetako mugatik gertu. Ikerketen arabera, tiroz hil zituzten lehenik, eta kamioiari su eman zioten ondoren, aztarnak ezkutatzeko asmoz. Hildakoetatik hamasei gizonezkoak dira, eta beste bat emakumea; beste bi gorpuak ezin izan dituzte identifikatu. Kamioitik gertu 4x4 auto bat ere aurkitu zuten. Hark ez bezala, kamioiak bala zuloak zituen, 113 denera. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193068/ocasio-cortezek-esan-du-sexu-eraso-baten-biktima-izan-zela.htm | Mundua | Ocasio Cortezek esan du sexu eraso baten biktima izan zela | AEBetako kongresistak egoera traumatikotzat jo ditu iraganean jasaniko eraso hura eta urtarrileko Kapitolioaren aurkako erasoa. | Ocasio Cortezek esan du sexu eraso baten biktima izan zela. AEBetako kongresistak egoera traumatikotzat jo ditu iraganean jasaniko eraso hura eta urtarrileko Kapitolioaren aurkako erasoa. | AEBetako kongresista Alexandria Ocasio-Cortezek sexu eraso baten biktima izan zela adierazi du Instagram sare sozialean eginiko zuzeneko batean. Joan den urtarrilaren 6an Donald Trump presidente ohiaren jarraitzaileek Kapitolioa hartu zutenean gertatutakoaz mintzatzen ari zela eman du bere bizipenaren berri: «Bizirik atera nintzen sexu eraso batetik. Ez diot jende askori esan».
Ocasio-Cortezek adierazi du bi egoerak —sexu erasoa eta Kapitolioa hartzea— traumatikoak izan zirela berarentzat. Ez du iraganean jasaniko erasoaren gaineko xehetasunik eman, baina bai urtarrileko gertakariari buruz. Kongresistak azaldu du bere bulegoko komunean ezkutatu zela eraikina hartu zutela jakin zuenean, eta Poliziak atera zuela handik.
Gertakariaren inguruan errepublikanoek izan duten jarrera ere salatu du, eta «abusatzaileen taktikak» erabiltzeaz akusatu ditu: «Pertsona horiek —errepublikanoek— aurrera jarraitzeko esaten digute, ez dela ezer, gertatutakoa ahaztu behar dugula, baita barkamena eskatzeko ere». Halako jarrerei planto egin behar zaiela azpimarratu du, ezin delako aurrera egin «kontuak errendatu gabe».
Ocasio-Cortez New Yorkeko 14. barrutian eskuratutako garaipenari esker da kongresista. Barruti hark, besteak beste, Bronx eta Queens auzoak hartzen ditu barnean, hiriko txiroenetako bi. Duela hiru urte iritsi zen Kongresura, hango emakume gazteena izanik. Kasu hartan, gainera, Joe Crowley alderdikideari irabazi zizkion primarioak. Hura zen Alderdi Demokrataren egituraren hautagaia. Hala, Ocasio-Cortez alderdiaren ildo ezkertiarraren aurpegi nagusietako bat bilakatu da. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193069/itp-castingseko-langileek-protestekin-jarraitzen-dute.htm | Ekonomia | ITP Castingseko langileek protestekin jarraitzen dute | Lantegiko sarrerako bidean jarri dira berriz ere, baina, atzo ez bezala, Ertzaintza ez zaie oldartu. | ITP Castingseko langileek protestekin jarraitzen dute. Lantegiko sarrerako bidean jarri dira berriz ere, baina, atzo ez bezala, Ertzaintza ez zaie oldartu. | ITP Castingseko Barakaldako (Bizkaia) lantegiaren aurrean, ez dira atzoko irudiak errepikatu. Langileek protesta egin dute, eta, aurreko egunean bezala, errepidean kokatu dira, lantegirako bidea mozteko. Ertzaintzako furgoneta batzuk gerturatu dira, baina ez dira haiengana hurbildu, eta ez da istilurik izan.
Atzo, poliziek hainbat lagun zauritu zituzten. Besteak beste, sudurra hautsi zioten CCOO sindikatuko industria arloko arduradunari, Javi Gomezi. Sindikatuak auzitara joko du, eta zer gertatu zen argitzeko barne ikerketa bat abiatuko duela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
ITP Castingsek Sestaon eta Barakaldon (Bizkaia) dituen fabriketan egindako 83 kaleratzeak salatzeko ari dira protestan langileak. Epaitegietan dago lan erregulazioa, eta hainbat mobilizazio egin dituzte azken asteetan, grebak barne. Jaurlaritzaren bitartekaritza ere eskatu dute, baina ostiralean egitekoa zuten bilkura bertan behera utzi zuen Ekonomiaren Garapeneko Sailak, lantegien sarreratan piketeek egindako «ekintza biolentoengatik eta mehatxuengatik». |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193070/maria-txibite-sanferminak-ezin-izanen-dira-ospatu.htm | Bizigiro | Maria Txibite: «Sanferminak ezin izanen dira ospatu» | Txertaketa epeak beteko balira ere, Nafarroako lehendakariak uste du Iruñean ezin izanen dela bestarik egin, eta «arduragabekeria» litzatekeela «bete ezinezko itxaropena» piztea. | Maria Txibite: «Sanferminak ezin izanen dira ospatu». Txertaketa epeak beteko balira ere, Nafarroako lehendakariak uste du Iruñean ezin izanen dela bestarik egin, eta «arduragabekeria» litzatekeela «bete ezinezko itxaropena» piztea. | Aurten ere, sanferminik ez. Maria Txibite Nafarroako lehendakariak aurreratu du Iruñeko bestak ezin izanen direla ospatu, nahiz eta Iruñeko Udalari dagokion antolaketa. «Asko sentitzen dut berri onik ez ematea, baina sanferminak bezalako nazioarteko bestak ezin izanen ditugu ospatu, Nafarroara milioika lagun etortzen baitira egun horietan». Gobernuaren asmoa da uda hasieran nafarren %40 eta %60 artean txertoa jarrita izatea, baina helburu hori beteta ere, besta ez litzateke salbatuko.
Nafarroako lehendakariak esan du sanferminak iruindarren identitatearen «berezko ezaugarria» direla, baina nafarrak egoeraren jabe izateko mezua zabaldu du: «Uste dut ezin izanen dela bestarik egin, eta bete ezineko itxaropena piztea arduragabekeria litzateke. Uztailera bitarte, gauza asko gerta litezke, baina oso zaila litzateke sanferminak ospatzeko aukerarik izatea».
Alkatearen haserrea
Enrique Maia Iruñeko alkateak ez ditu begi onez ikusi Txibiteren hitzak, eta esan du bere eskumena dela bestak antolatzea. Alkateak argitu du oraindik ez dutela hartu bestak bertan behera uzteko erabakia. Galdera bati erantzunez egin ditu Txibitek sanferminei buruzko adierazpenak. "Hasieran, harritu, eta asko haserretu naiz. Nola da posible lehendakariak berari ez dagokion rol bat beretzat hartzea? Ez baita bere eskumena", esan dio Maiak Europa Pressi. Hala ere, ondoren lehendakariak deitu diola esan du, eta afera "argituta" geratu dela.
Maiak onartu du egoera txarra dela, eta sanferminak ospatzea zaila izanen dela. Hala ere, ez du amore eman nahi: "Herritar guziek dakite datu hauekin oso zaila izanen dela sanferminak orain arte egiten genuen bezala ospatzea, baina gaur, otsailaren 2a, oraindik eskaileraren bigarren mailan baizik ez gaudela, eta zailtasunak zailtasun, ez dugu inolako erabakirik hartu".
Horrekin batera, argi utzi nahi izan du pandemia gainditzea dela beren helburua: "Politikari gisa, gure ardura da pandemia atzean uzteko lanean buru-belarri aritzea, sanferminen garrantzia gorabehera. Udalak lan egin behar du sektore ekonomiko guziei –ostalariei, dendariei– laguntzeko". |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193071/galindo-jeneral-ohia-ziuan-dago-koronabirusak-jota.htm | Politika | Galindo jeneral ohia ZIUan dago, koronabirusak jota | Hedabide batek aditzera eman duenez, hainbat egun dira larri dagoela. | Galindo jeneral ohia ZIUan dago, koronabirusak jota. Hedabide batek aditzera eman duenez, hainbat egun dira larri dagoela. | Vozpopuli hedabideak aditzera eman duenez, Enrique Rodriguez Galindo jeneral ohia larri dago erietxe batean, koronabirusak jota. Efe albiste agentziak jakinarazi du berria baieztatu egin duela gaixoaren ingurukoekin hitz eginda, eta berretsi du ZIU zainketa intentsiboen unitate batean dagoela, intubatuta. COVID-19aren kasu larrienek arta mota hori behar izaten dute; askotan, gainera, hainbat astez. Emaztea ere eri duela esan dute.
Galindo jeneral ohiak 81 urte ditu. Intxaurrondon Guardia Zibilak duen kuarteleko arduraduna izan zen 1980ko hamarraldian, eta ETAren aurkako operazio ugari zuzendu zituen, legearen mugak urratuta sarri. Euskal Herrian jardun zuen bitartean, goraipamen ugari jaso zituen Espainian, baina hark egindako krimenen parte bat argitzeko era egon zen Lasa eta Zabala auziaren gaineko ikerketa abiatu zenean, Joxean Lasaren eta Joxi Zabalaren arrastoa galdu baitzen Galindok Intxaurrondoko kuartela zuzendu zuen urte haietan.
2000. urtean, 71 urteko espetxe zigorra ezarri zioten Auzitegi Nazionalean, bahiketa eta hilketa leporatuta. 2004ko irailean, ordea, osasun arazoak argudiatuta, kondena espetxetik kanpo betetzeko era eman zioten. Berriz espetxera joan beharrean izan zen, baina 2005ean hirugarren gradua eman zioten, eta espetxera ez itzultzeko era. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193072/hirukoiztu-egin-da-giza-trafikoaren-biktima-diren-adingabeen-kopurua.htm | Mundua | Hirukoiztu egin da giza trafikoaren biktima diren adingabeen kopurua | 2018an giza trafikoaren 50.000 biktima zenbatu zituen NBEk, 148 herrialdetan; horien erdiak sexu esplotaziorako baliatu zituzten. | Hirukoiztu egin da giza trafikoaren biktima diren adingabeen kopurua. 2018an giza trafikoaren 50.000 biktima zenbatu zituen NBEk, 148 herrialdetan; horien erdiak sexu esplotaziorako baliatu zituzten. | Azken hamabost urteetan hirukoiztu egin da giza trafikatzaileen sareetan erori diren adingabeen kopurua; mutilak bost aldiz gehiago dira. Neskak sexu esplotaziora bideratzen dituzte gehienbat, eta mutilak, berriz, eskulan gisa baliatzen dituzte. Nazio Batuen Erakundeko Droga eta Krimenetarako Adarrak egindako giza trafikoari buruzko azken txostenaren arabera, 2018an giza trafikoaren 50.000 biktima atzeman zituzten, 148 herrialdetan. Trafikatzaileen sareetan eroritakoen kopurua, ordea, askoz handiagoa dela uste dute adituek. Horrez gain, ohartarazi dute osasun krisiari lotutako ekonomia krisiak jende gehiago bultzatuko duela trafikatzaileen eskuetara.
«Mundu osoan milioika emakume, adingabe eta gizon lanik, eskolarik eta gizarte babesik gabe daude luze doan pandemia honetan, eta horrek giza trafikatzaileen esku erortzeko arriskua handitzen du», ohartarazi du erakundeko zuzendari Ghada Walyk, eta trafikatzaile sareak atzemateko tresnak eskatu dizkio nazioarteari.
Iaz jasotako datuen arabera, emakumeak dira oraindik ere sareon biktima nagusiak. 2018an aurkitutako hamar biktimetatik bost emakume helduak ziren, eta bi neska adingabeak. Biktima guztien %20 inguru, berriz, gizonezkoak dira, eta %15 mutil adingabeak. Baina, azken hamabost urteetan, aldatu egin dira haien profilak: 2018an trafikatzaileen esku eroritako emakume helduen kopurua %70etik %50era murriztu zen, eta adingabeena, berriz, %10etik %30era igo zen. Tarte berean, sare horietan eroritako gizonezko helduen kopurua ere bikoiztu egin zen, %10etik %20ra. Giza trafikoaren helburu nagusia oraindik ere sexu esplotazioa da kasuen erdietan. Atzemandakoetatik %38 eskulan gisara erabili zituzten, eta %6, ekintza kriminaletarako.
Trafikatzaileen esku erortzeko arriskua handitu egiten da faktore jakin batzuk elkartzen direnean. Horietako batzuk identifikatu ditu NBEk: arrazoi ekonomikoak kasuen %51n, familia arazoak %20an, trafikatzaile batekin hasitako harremana %13an, buruko gaixotasunen bat izatea %10ean, migratzaile estatusa izate kasuen %10ean eta bakarrik dauden adingabeak izatea %9an.
Adingabeen kasuan, aurkitutako biktimen herenak lirateke haurrak. Baina adingabeen trafikoak ondorio bereziki larriak ditu garabidean diren herrialdeetan. Saharaz hegoaldeko estatuetan, esaterako, nekazaritza eremuetan meatzaritzan edota kale salmentan aritzeko baliatzen dituzte adingabeak. Asia hegoaldean, berriz, adreilu fabriketan eta hoteletan baliatzen dituzte gehienbat, 12 urtetik beherako haurrak.
Trafikatzaileen kasuan, gizonezkoak dira oraindik ere gehienak: %62-64. Merkataritza gai gisa ikusten dituzte biktimak, eta haien bizitzak saltzen dizkiete erakunde antolatuei, zeintzuek milaka milioiren irabaziak izaten dituzten urtero haien lanari esker. Alde horretatik, teknologia berriek eta batez ere sare sozialek asko erraztu dute trafikatzaileen lana. Txostenean jasotako datuen arabera, sare sozialak baliatzen dituzte gehienetan adingabeak atzemateko. Horretarako, bi teknika erabili ohi dituzte: ehiza, non trafikatzaileak biktimei jarraitu eta jazartzen dieten, eta amua, zeinean Interneten jarritako iragarki eta lan eskaintzak baliatzen dituzten biktimak erakartzeko. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193073/uvescok-23-igo-du-fakturazioa-pandemiaren-urtean.htm | Ekonomia | Uvescok %23 igo du fakturazioa pandemiaren urtean | Banaketa taldeak 954 milioi euroko salmentak egin ditu bere supermerkatuetan, produktu freskoen hazkundeak lagunduta | Uvescok %23 igo du fakturazioa pandemiaren urtean. Banaketa taldeak 954 milioi euroko salmentak egin ditu bere supermerkatuetan, produktu freskoen hazkundeak lagunduta | Jakina da koronabirusak ekonomiaren sektore gehienak nabarmen kaltetu dituela, baina gutxi batzuek hazteko modua izan dutela jokaleku berrian. Supermerkatuena da pandemiari izkin egin (ekonomikoki) eta egoera bere alde jartzen asmatu duten sektore horietako bat. Eta Uvesco taldeak, BM eta Super Amara supermerkatuekin, inoizko salmentarik handienak lortu ditu 2020an: 954 milioi euro, iaz baino %23.
Hazkunde hori "erabat apartekoa" izan da, taldeko zuzendari nagusi Jose Ramon Fernandez de Barrenak onartu duenez, gastuaren zati bat "sektore batzuetatik bestera joan delako" koronabirusak bultzatuta; alegia, ostalaritzatik saltokietara, esaterako. Horregatik, 2021erako aurreikuspenean apartekotasun hori hartu du kontuan Uvescok: 910 milioi eurora jaitsiko da fakturazioa, baina, hala ere, 2019arekin alderatuz %18 gehiago izango da.
Izan ere, Uvescok hedatzen jarraitzen du. Zazpi supermerkatu berri zabaldu ditu 2020an, eta dagoeneko 5.664 langile aritzen dira taldearentzat, supermerkatuetan eta zentro logistikoetan. Lantaldean beste 543 behargin sartu dira azken urtean; "saltoki berriez gain, lantaldea berrindartzeko erabakia hartu dugulako, segurtasunari lehentasuna emanez", esan du Fernandez de Barrenak. Saltoki berri horiek zabaltzeko 38 milioi euroko inbertsioa egin du Irungo taldeak, eta beste lau milioi euro gastatu ditu segurtasuna bermatzeko ekipoetan: maskarak eta beste hainbat babesgarri. Gastuen esparruan, beste 7,5 milioi euro baliatu ditu Uvescok lantaldeari ordainsari bereziak ematen. "Lan izugarria egin dute, eta bikain erantzun dute muturreko egoera batean. 2020an aurreko urteko absentismo mailari eutsi diogu", esan du taldeko zuzendariak. Horrez gain, beste 7 milioi euro baliatu ditu enpresak lantaldea sendotzeko, kontratazio berriekin.
Eta 2021ean, zer?
Fernandez de Barrenak uste du oraindik "urrun" gaudela normaltasunetik osasun arloan, eta "are urrutiago" ekonomiari dagokionez. Baina 2021ean segurtasun mugak lasaitzen joango direla esan du, eta normaltasunera gerturatzen hasiko dela. Taldeak bere hedapenarekin jarraituko du jokaleku horretan, eta hamar saltoki berri zabalduko ditu, baina bakarra Euskal Herrian (Sopelan, Bizkaia). Gainontzekoak Madrilgo erkidegoan irekiko ditu, bi salbu: Castro Urdialesekoa (Kantabria) eta Logroñokoa (La Rioja). Hala, enpleguak ere gora egingo du berriro Uvescon, baina 2021ean sortzen den enplegu horren gehiengoa Euskal Herritik kanpo izango da. Fernandez de Barrenak aurreikusi du 200 bat langile gehiago beharko dituztela. Batetik, saltoki berriak irekiko dituzte, baina, bestetik, pandemiak eskatu duen errefortzu maila jaitsi egingo da. Ariketa hori oinarri hartuta kalkulatu du taldeak 200 enplegu berri sortuko dituela aurten.
2020. urteak negozioari emandako hauspoaren ondoren, Uvescok %1,08 igo du bere merkatu kuota, eta Hego Euskal Herriari dagokionez, %20 inguruko da. Iaz egindako salmenta guztien hiru laurden baino gehiago Euskal Herrian egin ditu. Bizkaian, 100 denda ditu taldeak; Gipuzkoan, 56; Nafarroan, 24; eta Araban, zazpi. Baina Madril da 2017. urtetik taldeak begiz jota daukan eremua hazten jarraitzeko. Guztira, 240 saltoki ditu Uvescok, eta beste hamahiru frankizia gisa. Iaz, zazpi saltoki berri zabaldu zituen, eta beste 11 zaharberritu. Gainera, bost saltoki gehiago zabaldu zituen BMren frankizia gisa. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193074/irati-bere-gurasoekin-euskal-herriratzeko-kalejira-egingo-dute-larunbatean.htm | Gizartea | Irati bere gurasoekin Euskal Herriratzeko kalejira egingo dute larunbatean | 17:30ean hasiko da kalejira, Arriaga plazan, eta Areatzan bukatuko da. | Irati bere gurasoekin Euskal Herriratzeko kalejira egingo dute larunbatean. 17:30ean hasiko da kalejira, Arriaga plazan, eta Areatzan bukatuko da. | Irati Gurasoekin elkarteak Jira eta bira Irati gurasoekin Euskal Herrira izeneko kalejira egingo du larunbatean, Bilbon, Irati gurasoekin etxera aldarrikatzeko. 17:30ean hasiko da kalejira, Arriaga plazatik, eta Areatzan bukatuko da. Prentsaurrekoa egin dute gaur, Bilboko Arriaga plazan.
Irati gurasoekin batera Euskal Herriratzea aldarrikatu du elkarteak. Izan ere, hiru urte beteko ditu umeak martxoaren 8an, eta gurasoengandik banatuko dute, Espainiako espetxe legediak agintzen duenez. Irati Aranjuezko espetxean bizi da, amarekin. Aita ere espetxe berean dago, baina beste modulu batean. Irati Gurasoekin elkarteak egoera salatu du, eta Zaballako espetxean familientzako modulu misto bat jartzeko eskatu: «Iratik gurasoengandik gertu bizitzeko eta bere eskolatik eta ingurutik hurbil egoteko aukera izan dezan». Iratiren egoeran dauden haurrak zaurgarriak direla azaldu du taldeak: «Umeak babesgabeak dira, eta denok zaindu eta babestu behar ditugu». |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193075/gaztela-eta-leonek-kargu-hartu-dio-trebinuri-arabako-neurriak-betetzeagatik.htm | Gizartea | Gaztela eta Leonek kargu hartu dio Trebiñuri, Arabako neurriak betetzeagatik | Enklabeak Araban indarrean dauden arauei jarraitzen die egun, alarma egoerak horretarako baimena eman ziolako. EH Bilduk Jaurlaritzari eskatu dio «bere ardura hartzeko» eta egoera konpontzeko. | Gaztela eta Leonek kargu hartu dio Trebiñuri, Arabako neurriak betetzeagatik. Enklabeak Araban indarrean dauden arauei jarraitzen die egun, alarma egoerak horretarako baimena eman ziolako. EH Bilduk Jaurlaritzari eskatu dio «bere ardura hartzeko» eta egoera konpontzeko. | Gaztela eta Leongo Juntak Trebiñu konderriari eskatu dio bete ditzala autonomia erkidego horrek ezarritako osasun neurriak, eta ez Eusko Jaurlaritzarenak. Izan ere, Enrique Barbadillo alkateak atzo adierazi zuen Araban indarrean dauden neurriak hartuko dituztela aintzat. Alegia, perimetroa itxita edukiko dutela, eta 22:00etan etxeratzeko agindua.
Barbadillok Efe berri agentziari adierazi zion osasun krisia hasi zenetik Arabako arauei jarraitu dietela, horrela zehaztu zuelako Espainiako Gobernuak iazko udaberrian ezarri zuen alarma egoeran bertan. Alkateak aitortu zuen udalerriaren egoera larria dela, eta, ondorioz, Eusko Jaurlaritzak markatutako eremu gorrian dauden herriei dagozkien neurri berberak izango dituztela, intzidentzia tasa 500 baino handiagoa baita.
Gaztela eta Leongo Gobernuak iluntzean erantzun zion, esanez berak ez duela eskumenik erabakitzeko zer arau bete eta zer ez, eta udalerrian Arabako neurri berberak ezartzeak «nahasmena» eragingo duela herritarren artean. Gainera, azaldu dute herritarren bat zigortuz gero neurriak ez betetzeagatik, udalarena litzatekeela lege hauste horren gaineko «ardura politikoa».
Datozen egunetan, baheketa bat egingo dute Trebiñun transmisioa eteteko asmoz, eta juntak esan du espero duela udalak haiekin kolaboratuko duela horretarako. Bestalde, oharrean adierazi dute Sagrada Familia zahar etxeko zenbait egoiliar eta langileri COVID-19aren kontrako txertoaren lehen dosia jarriko dietela.
Trebiñuko Udalak argudiatu du alarma egoeraren luzapenean ere jasota ageri dela haren gisako enklabeek inguruan duten lurraldeko arauei jarraitu behar dietela, nahiz eta lurralde hori beste administrazioren baten esku egon. Gaztela eta Leongo Juntak, ordea, adierazi du hark bere osasun arauak hitzartu dituela, eta horiek eragina dutela haren esku dauden lurralde guztietan, baita barrendegietan ere.
Jaurlaritzaren «utzikeria»
EH Bilduk eskatu du Eusko Jaurlaritzak «har dezala bere ardura» eta sar dezala Trebiñu pandemiari aurre egiteko planaren barruan. Kike Fernandez de Pinedo koalizioaren Arabako Batzar Nagusietako bozeramaileak «utzikeriari» egotzi dio udalerriaren egoera.
Fernandez de Pinedok adierazi du «ulergaitza» dela Eusko Jaurlaritzak ez ematea Trebiñuko egoera epidemiologikoaren berri, hango osasun etxeko analisiak Osakidetzak kudeatzen dituenez gero, haren hitzetan. «Larrialdi honek agerian utzi du berriz, laztasunez, Trebiñuko enklabea existitze hutsak zentzugabekeria bat dela», esan du. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193076/nafarroako-51-emakumeren-konfinamenduko-bizipenak-batu-dituzte-ikerketa-batean.htm | Gizartea | Nafarroako 51 emakumeren konfinamenduko bizipenak batu dituzte ikerketa batean | Ikerketa kualitatibo bat egin dute, eta helburuetako bat emakumeek bizi izandakoa «memorian» gordetzea izan da. Egileek azpimarratu dute hainbat izan direla «errudun sentimendua» izan duten andreak. | Nafarroako 51 emakumeren konfinamenduko bizipenak batu dituzte ikerketa batean. Ikerketa kualitatibo bat egin dute, eta helburuetako bat emakumeek bizi izandakoa «memorian» gordetzea izan da. Egileek azpimarratu dute hainbat izan direla «errudun sentimendua» izan duten andreak. | Ikerketa kuantitatiboek emaitza zehatzak eskaintzen dituzte; zifrak, hein batean. Hala ere, sarritan, ez da aski izaten errealitatearen ikuspegi orokorra jasotzeko, eta beharrezkoa izaten da beste pauso bat ematea. Zehazki, uste horretatik abiatuta, Nafarroako Gobernuak ikerketa bat egin du, Nafarroako Berdintasunerako Institutuarekin elkarlanean, itxialdiko lehen hilabeteetan lurralde horretako emakumeek zer egoera izan dituzten jasotzeko, eta bizipen horiek «memorian» iltzatuta gelditzeko. Izan ere, azpimarratu dute andre horiek «konfinamenduaren apendize bat» bainoago «protagonista» izan direla, «lehen lerroan» egon direlako.
Hain zuzen, Javier Remirez Nafarroako Gobernuko lehendakariordeak eta Eva Isturiz Nafarroako Berdintasunerako Institutuko zuzendariak gaur goizean egin dute agerraldia, Bizipenak eta testigantzak. Konfinamenduaren eragina eta ondorioak Nafarroako emakumeengan ikerketa aurkezteko, eta alboan izan dute Sara Ibarrola soziologo eta azterketaren egilea ere. Emandako datuen arabera, zehazki, 51 emakumek hartu dute parte, profil anitzetakoak denak, eta erabili duten metodologia taldekako elkarrizketa izan da. Helburua ikerketa kualitatibo bat egitea izan da, ahalik eta «ahots eta bizipen gehienak» barneratzea. Ekainaren amaieran eta uztailaren hasieran egin ziren saio horiek, eta martxotik maiatzeko lehen asteetara arteko egunetan bizitakoak izan zituzten oinarri emakumeek.
Ondorio zehatz batzuk aipatu ditu Isturizek, eta, lehenbizi, azpimarratu du emakume bakoitzaren egoera «subjektiboa» dela, andre guztiek ez dutelako aldi hori berdin bizi izan. Esate baterako, haren arabera, hainbatek azpimarratu dute «gainkarga» sentitu dutela, hala nola ohiko lan jarduna zaintza lanekin uztartu behar izan dutelako, eta «ezin iriste» horretan «frustrazioa eta errudun sentimendua» ere izan dituztela. Indarkeria matxistaren biktima diren zenbait andrek, berriz, adierazi dute «kontrolatuagoak» sentitu direla, eta baita «bakartuago» ere. Izan ere, salatu dute zailtasunak izan dituztela gertukoengana edo zerbitzuetara laguntza eske joateko. 65 urtetik gorako emakumeek nabarmendu dute «beldurrez» bizi izan dutela konfinamendua, eta baita «errudun» sentimenduarekin ere: esate baterako, ilobak zaintzeko aukerarik ez dutelako izan.
Arreta, testigantzetan
Ibarrolak ikerketaren metodologia izan du oinarri nagusietako bat prentsaurrekoan, baina nabarmendu dituen puntuetako bat testigantzen garrantzia izan da. «Egungo foku mediatikoak datuetan daude jarrita, baina testigantzek datu garrantzitsuak eskaintzen dituzte». Haren ustez, emakume askorentzat elkarrizketatutako andreen bizipenak «eraikitzaileak» dira, eta «genero kontzientzia» sortzen du. «Ulertzen dute konfinamenduan gertatu zaiena ez dela hau edo hura izateagatik izan, baizik eta emakume izateagatik, eta gailentzen den sistemarengatik». Erantsi duenez, testigantza horiek garrantzitsuak dira «giza eskubideen» inportantzia azpimarratzeko. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193077/1099-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian-eta-645-da-positibo-tasa.htm | Gizartea | 1.099 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, eta %6,45 da positibo tasa | Bizkaian atzeman dituzte kasu gehienak, eta intzidentzia tasa ere han da altuena. Hegoaldeko erietxeetan, berriz, 732 pertsona daude gela arruntetan, eta 188 ZIUetan. | 1.099 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, eta %6,45 da positibo tasa. Bizkaian atzeman dituzte kasu gehienak, eta intzidentzia tasa ere han da altuena. Hegoaldeko erietxeetan, berriz, 732 pertsona daude gela arruntetan, eta 188 ZIUetan. | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, 16.282 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 1.099 positibo atzeman zituzten. Hain zuzen, egindako proba guztien %6,45k eman zuten positibo, eta, aurreko egunetako positibo tasekin alderatuz gero, beherakada nabaria da. Zehazki, azkenekoz, urtarrilaren 6an erregistratu zen horrelako datu bat, orain dela ia hilabete. Ordu hartan, %6,31 izan zen positibo tasa, eta, hortik aurrera, gorantz egiten jarraitu zuen, urtarrilaren 30era arte. Beraz, datuen arabera bederen, pixkanaka beherantz egiten hasi da.
Herrialdeetako egoerari dagokionez, 112 positibo atzeman dituzte Araban, 527 Bizkaian, 259 Gipuzkoan, eta 191 Nafarroan. Beste hamar kasuak, Jaurlaritzak jakinarazi duenez, EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean jasotakoak dira. Eta intzidentzia tasetan, Bizkaia da nagusi: azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 719 positibo atzeman dituzte. Araban 658 da, Gipuzkoan 578, eta Nafarroan 459.
Hegoaldeko erietxeetan, beste 90 ospitaleratze izan ziren atzo. Gainontzean, Osakidetzako eta Osasunbideko gela arruntetan 732 pertsona daude, eta 188 ZIU zainketa intentsiboetako unitatean. Horrez gain, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du lau pertsona hil direla, 52, 89, 91 eta 99 urtekoak. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193078/gustave-doreren-margolan-bat-eskuratu-du-bilboko-arte-ederren-museoak.htm | Kultura | Gustave Doreren margolan bat eskuratu du Bilboko Arte Ederren Museoak | 2020an bereganatutako 399 lanetako bat da ilustratzaile frantziarraren ‘Eskaleak’ obra. Horrekin batera, Euskal Herriko hainbat artistaren sorkuntzak ere gehitu ditu bildumara: besteak beste, Itziar Okariz eta Ana Laura Alaezen zenbait obra. Erosketak edota dohaintzak izan dira, eta 85 ikusgai daude dagoeneko. | Gustave Doreren margolan bat eskuratu du Bilboko Arte Ederren Museoak. 2020an bereganatutako 399 lanetako bat da ilustratzaile frantziarraren ‘Eskaleak’ obra. Horrekin batera, Euskal Herriko hainbat artistaren sorkuntzak ere gehitu ditu bildumara: besteak beste, Itziar Okariz eta Ana Laura Alaezen zenbait obra. Erosketak edota dohaintzak izan dira, eta 85 ikusgai daude dagoeneko. | Pandemiak gehien zigortutako sektoreetako baten parte da Bilboko Arte Ederren Museoa, baina, halere, albiste positiborik ere izan du azken hilabeteetan. Izan ere, Javier Novo Kontserbazioaren eta Ikerketaren koordinatzaileak adierazi duenez, ondareari dagokionez urte «aparta» izan zen 2020a museoarentzat. Guztira, 399 lan gehitu ziren bildumara: haietatik 294 dohaintzak izan ziren, eta gainontzeko 105ak erosi egin zituzten, horietako asko Museoaren Lagunen ekarpenei esker, Novok eskertu duenez. Lanek jorratzen dituzten generoei eta diziplinei dagokienez, «aniztasuna» dagoela azpimarratu du koordinatzaileak, eta pieza horien euskarri askotarikoak aletu ditu: «Pinturak, argazkiak, ikus-entzunezkoak, soinudun artea, grabatuak, paper gainean egindako obrak...». Eskuratutakoetatik 85 bisitatu daitezke jada.
Museoak bereganatutako ehunka sorkariren artean, ordea, bat nabarmendu dute bereziki goizeko prentsaurrekoan: Gustave Doreren Eskaleak obra. Ilustratzaile gisa da ezaguna artista frantsesa, hark egin zituen 10.000 bat irudietako askok biribiltzen baitituzte, besteak beste, XIX. mendean argitaratu ziren literatur klasikoen edizio andana. Halere, margolari, eskultore eta are musikari ere jardun zuen Dorek, Jose Luis Merino Gorospe Antzinako Artearen kontserbatzaileak azaldu duenez. «Pintore gisa ez zen hain ezaguna izan, baina 150 margolan inguru egin zituen».
Artista frantsesari «kronikari sozial nabarmena» iritzi dio Merino Gorospek, eta horren adibide da museoak lortutako koadroa. Espainiara eginiko bidaia baten ondorioz sortu zuen, eta Andaluziako familia txiro bat irudikatzen du. «Aretoan presentzia izugarria du. Kolore neurtuak ditu, eta bere grabatuen teknikarekin kontrastatzen du». Gainera, bikoitza da koadroak museoari egiten dion ekarpena, kontserbatzaileak azpimarratu duenez: «Obra hau gehitzea oso garrantzitsua izan da, XIX. mendeko pintura errealistaren adibideak urriak baitziren museoan».
Euskal Herriko hainbat artista
Doreren margolana, eskuratu dutenetatik «garrantzitsuenetakoa» izateaz gain, zaharrena ere badela nabarmendu du Merino Gorospek. Izan ere, obra berrietatik asko arte garaikidea eskuratzeko programatik heldu zaizkie, eta, horien artean, ez dira gutxi artista euskal herritarrek ondutako lanak. Juan Carlos Egillor, Vicente Ameztoi, Ana Laura Alaez, Itziar Okariz, Ibon Aranbarri edota Josu Bilbao dira Arte Ederren museoko bilduma elikatu duten horietako hainbat. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193080/etxerat-ek-salatu-du-soto-de-realgo-presoak-bakartuta-dauzkatela.htm | Politika | Etxerat-ek salatu du Soto de Realgo presoak bakartuta dauzkatela | Frantziako Estatutik Espainiakora eramanda, egoera okertu zaie han dauden euskal presoei: Euskal Herritik urrunago eta gradu gogorragoan daude. | Etxerat-ek salatu du Soto de Realgo presoak bakartuta dauzkatela. Frantziako Estatutik Espainiakora eramanda, egoera okertu zaie han dauden euskal presoei: Euskal Herritik urrunago eta gradu gogorragoan daude. | Etxerat euskal presoen senideen elkarteak salatu du «egoera gogorrean» daudela Soto de Realgo (Espainia) espetxean dauden euskal presoak. Bakartze moduluetan dauzkate, eta Frantziako Estatuan baino egoera «okerragoan». Izan ere, Soton dauden guztiek kondena luzeak bete dituzte lehenago Frantziako Estatuan, eta han hurbilduta eta DPS estatusik gabe zeuden: Okzitaniako Lannemezanen eta Mont de Marsanen ari ziren zigorrak betetzen, Euskal Herritik 330 eta 260 kilometrora, hurrenez hurren. «Espainiako Estatura eramateko eskatu ondoren, Soto del Real espetxean sartu dituzte, eta okerrera egin dute, isolatuta eta familiatik 430 kilometrora baitaude», salatu du Etxerat-ek.
Jurdan Martitegi eta Iñaki Reta euskal presoak daude egoera horretan, baita Marixol Iparagirre ere, epaiketak dituenean hara eramaten baitute Brievako espetxetik (Espainia, 475 kilometro). Raul Fuentes eta Iurgi Garitagoitia presoak, berriz, kartzela bereko bigarren modulura mugitu dituzte.
Etxerat-ek ohartarazi du bakartuta dauden preso bakarrak direla Sotokoak, «Huelvan, Kordoban eta Sevillan zeuden presoak erregimen horretatik atera ondoren». Euskal presoen senideen elkartearen ustez, ez da «koherentea» aldi berean euskal presoak hurbiltzea eta Soton egoera hori «mantentzea»: «Espetxe idazkaritzak lehen aipatutako espetxeetan euskal presoen isolamendu sistematikoari amaiera eman dion bezala, Soton euskal presoen isolamendua amaitzeko garaia dela uste dugu; EHra hurbildu behar dituzte, eta espetxe politika gizatiartzeko pausoak eman behar dira». |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193081/erresuma-batuko-aldaera-ugaritzen-ari-dela-eta-kezka-azaldu-du-sagarduik.htm | Gizartea | Erresuma Batuko aldaera ugaritzen ari dela eta, kezka azaldu du Sagarduik | Erietxeetan «presioa» igartzen dela adierazi du, eta datozen asteetan oso adi jarraitu beharko dela. | Erresuma Batuko aldaera ugaritzen ari dela eta, kezka azaldu du Sagarduik. Erietxeetan «presioa» igartzen dela adierazi du, eta datozen asteetan oso adi jarraitu beharko dela. | Datu berria eman du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik: Osakidetzak 109 kasu atzeman ditu Erresuma Batuan zabaldutako COVID-19aren birusaren aldaerari dagozkionak; igoera agerikoa da, eta, hazkunde hori dela kausa, kezka dute birusaren «intzidentziaren igoera» izango ote den datozen egunotan. Esan du lehengoan segitzen duela igaro asteotan kutsatzeetan izandako goraldiak, «motelaldi» baten zantzuak besterik ez dela sumatzen oraindik, eta oso «zuhur» ibili behar dela. «Zalantzaz beteko egoera batean gaude». Herrialde askotan dute birusaren aldaera horren gaineko kezka; hainbat adituren arabera, gainerakoak baino errazago zabaltzen da, eta uste dute aldaera horrekin lotuta daudela izurriak zenbait tokitan azken asteotan izandako oldarraldiak. Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluaren osteko agerraldian hartu du hitza Sagarduik. Aitortu du kezkarako motiboak daudela erietxeetara begira ere: egunotan, batez beste 80 pertsona ospitaleratu behar izan dituzte egunean COVID-19aren ondorioz, hamar ZIUetan. «Tentsioa» agerikoa dela adierazi du, eta zenbait erietxetan, adibidez, zenbait ebakuntza atzeratu behar dituztela: «Larriak ez diren horietako zenbait berriro ere programatzen ari dira». Hala ere, gogoratu du premia oinarrizkoenak aseta daudela oro har: «Osakidetzak behar duten guztiei arta ematen jarraituko du».
ZIUetako lekuen %44,8 oraindik erabiltzeko eran daudela esan du, baina aste zailak datozela: «Itxura guztien arabera, otsaila hilabete zaila izango da». |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193082/lau-urteko-espetxe-zigorra-ezarri-diete-aitor-zelaiari-eta-galder-barbadori.htm | Politika | Lau urteko espetxe zigorra ezarri diete Aitor Zelaiari eta Galder Barbadori | Espainiako Auzitegi Nazionalak lehergailuak egiteko materiala edukitzeagatik zigortu ditu Arabako bi gazteak. Zortzi urteko espetxe zigor eskaria egina zuen fiskaltzak. | Lau urteko espetxe zigorra ezarri diete Aitor Zelaiari eta Galder Barbadori. Espainiako Auzitegi Nazionalak lehergailuak egiteko materiala edukitzeagatik zigortu ditu Arabako bi gazteak. Zortzi urteko espetxe zigor eskaria egina zuen fiskaltzak. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko laugarren zigor salak lau urteko espetxe zigorra ezarri die Aitor Zelaiari eta Galder Barbadori, lehergailuak egiteko materiala edukitzea leporatuta. Fiskalak zortzi urteko espetxe zigorra eskatua zuen haien aurka, «helburu terroristarekin» lehergailuak eduki eta erabiltzea egotzita. Angela Murillok, Teresa Palaciosek eta Carmen-Paloma Gonzalezek izenpeturiko sententziak launa urteko espetxe zigorra ezarri die bi gazteei: «helburu terroristarekin» aritu izana baztertu dute, baina lehergaiak egiteko materiala eduki eta erabiltzeagatik zigortu dituzte.
2018an Ertzaintzak Durako (Araba) industrialde batean aurkituriko bidoi bat dago zigorraren oinarrian, eta, Espainiako Auzitegi Nazionalak gaur emandako sententzian, frogatutzat eman dute bi gazteek «esku hartu» zutela 2014an bidoi hori «ezkutatzen». Bidoiaren barnean «lehergailuak egiteko hainbat objektu» zeuden, sententziaren arabera, eta «bide publikoan» ezartzea zen «helburua», leherketarekin «herritarrei beldurra» sortzeko.
Bidoi haren barnean, bertzeak bertze, bortz kutxa eta pote bat potasio klorato, oihalezko poltsa batean bildutako zazpi suziri, plastikozko lau pote azido sulfuriko kontzentratu, kable elektriko bat, zazpi pote propano gas, bortz bonbona kanpingas, azkoinak eta torlojuak, ardagai metxa eta lau tiragoma atzeman zituzten, sententzian zehaztu dutenez. «Material hori etxeko artefaktu su-emaileak (hastapen kimikokoak) eta artefaktu mistoak (leherkorrak eta su-eragileak) egiteko erabil zitekeen», sententziaren arabera, «kale borrokan erabilitakoen antzera». Epaileen hitzetan, halaber, 2014an eta 2015ean «kale borrokako ekintzak» egiteko materiala gordetzeko «zulo» gisa erabili zuten bi gazteek leku hori. Akusatuen lau hatz marka eta «aztarna biologiko bat» aurkitu izanen lituzkete leku horretan, sententziak dioenez. Bi gazteen etxeak miatzean atzemandako materiala ere aipatu dute ebazpenean: tartean, euskal presoen aldeko pegatinak eta zenbait jantzi.
Sententziaren arabera, akusatuek epaiketan azaldu zuten ezker abertzalean kokatzen dutela euren burua, eta bat egiten dutela ETAk armak uzteko hartutako erabakiarekin. Epaileen hitzetan, ordea, «zulo» horretan aurkituriko materiala ez dator bat bi gazteek adierazitako horrekin, Euskal Herrian «kaleko bortizkerian erabili ohi izan diren lehergaiak egiteko elementuak» atzeman baitzituzten «haiek jarritako» bidoi horretan. Material horren erabilerak «gizartearen lasaitasuna aztora» dezake, sententziaren arabera, «ondasunei eta pertsonei eraso» eginda, «ETAren jarduerak zuen helburu berarekin, bake publikoa aztoratu eta jendea beldurtuta, nahiz eta intentsitate apaleko terrorismo gisa hartu».
Hamar urteko inhabilitazioa
Lau urteko espetxe zigorraz gain, hamar urteko inhabilitazio absolutua ezarri die bi gazteei Espainiako Auzitegi Nazionalak. 2019ko otsailaren 8an atxilotu zituen Ertzaintzak Galder Barbado eta Aitor Zelaia gazteak, Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz, «armak, munizioak eta lehergailuak edukitzea, eta horiek helburu terroristarekin gordetzea eta trafikatzea» leporatuta. Maria Tardon epaileak espetxera bidali zituen bi gazteak, eta urte hartako udan atera ziren kartzelatik. 6.000 euroko bermea ordaindu behar izan zuten baldintzapean aske gelditzeko, epaiketa iritsi bitartean. Joan den urtarrilaren 21ean eta 22an epaitu zituzten, Madrilen.
EH Bildu: «Azpijoko poliziala»
Sententzia iritsi eta berehala, EH Bilduk salatu du Barbadoren eta Zelaiaren aurkako zigorrak «azpijoko polizial batean» oinarritzen direla, zeinaren prestakuntzan «Ertzaintzak parte hartze zuzena» izan zuen. Koalizio independentistak azpimarratu duenez, «denboraz eta lekuz kanpo dagoen salbuespenezko epaitegi batek» zigortu ditu bi gazteak, eta zigortu dituen epaimahaia, gainera, Bateragune auzian inpartzialtasunik ez edukitzeagatik Estrasburgok zigortu zuen bera da. Angela Murillo epailea dago epaimahaikideen artean, hain zuzen. EH Bilduren ustez, bi gazte horiek zigortzeak «ez du batere laguntzen euskal gizarteak eskatzen duen bakearen eta bizikidetzaren eraikuntzan».
Sortu: «Garaiz eta tokiz kanpo»
Sorturen ustez, Zelaiaren eta Barbadoren aurkakako zigorrak «erabat garaiz eta tokiz kanpokoak dira», eta Euskal Herria «iraganean kateatzeko helburu onartezina» dute. Alderdiak nabarmendu du gatazkaren konponbidean «urrats esanguratsuak» egin direla azken urteetan, presoen esparruan «estatuen posizio gotortuak» mugiarazita, eta «testuinguru» horretan gertatu dela bi gazteena: «Horren guztiaren aurka, poliziako, epailetzako eta oro har sakoneko estatuko zenbait sektore bakearen eraikuntza prozesua oztopatzeko jardunean ari dira». Sorturen iritziz, ordea, espetxeak husteko «garaia» da, «ez betetzen jarraitzekoa»: «Salbuespen legedia amaitu behar da. Auzitegi Nazionala sobran dago». |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193083/biktimen-legea-moldatuko-du-madrilek-presoen-ongietorriak-zigortzeko.htm | Politika | Biktimen Legea moldatuko du Madrilek, presoen ongietorriak zigortzeko | Fernando Grande-Marlaska ministroak jakinarazi du bere saila lege erreforma bat prestatzen ari dela. | Biktimen Legea moldatuko du Madrilek, presoen ongietorriak zigortzeko. Fernando Grande-Marlaska ministroak jakinarazi du bere saila lege erreforma bat prestatzen ari dela. | Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak jomugan jarri nahi ditu euskal presoei espetxetik irtetean egiten zaizkien ongietorriak. Biktimen elkarte ugari kexu azaldu dira harrera horietaz, eta Grande-Marlaskak iragarri du bere ministerioa lanean ari dela Terrorismoaren Biktimen Babes Integralerako Legearen erreforma batean, ongietorriak antolatzen dituztenak zigortzeko.
Grande-Marlaskak Espainiako Senatuan eman du erabakiaren berri, UPNren eskakizun bati erantzunez. Ministroak azaldu duela lege erreformak biktimen aitortza indartu eta haien eskubideak hobetuko dituela, eta titulu berri bat jasoko duela, «biktimen duintasunaren errespetuarekin bateraezinak» diren ekitaldiak zigortzeko.
Alberto Catalan UPNko senatariak, ordea, EH Bildurekin «isiltasun konplize eta lotsagarria» edukitzea egotzi dio Grande-Marlaskari, eta «presa» izatea euskal presoak gerturatzeko. «Legearen alde nabil. Iraganean terrorismoaren aurka borrokatu nintzen, eta terrorismoaren aurka borrokatzen jarraitzen dut», erantzun dio ministroak.
Gobernuak azaldu du «erakunde terrorista» bateko kide orori egindako «omenaldi edo babes» ekitaldiak «iraingarriak» direla «biktimentzat, baina baita gizarte espainiar osoarentzat ere». Horregatik, uste du «irmotasun instituzionala» erakutsi beharra dagoela. Grande-Marlaskak gogorarazi du Zigor Kodeak delitutzat jotzen dituela «terrorismoa goratzea» eta «biktimen umiliazioa», baina, auzitegiek sarri ez dituztenez ongietorriak zigor arlotik ikertu, bide administratibotik joko dute orain. |
2021-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/193084/navalniri-hiru-urte-eta-erdiko-zigorra-ezarri-diote.htm | Mundua | Navalniri hiru urte eta erdiko zigorra ezarri diote | Errusiako oposizioko kide ezagunari 2014an jarrita zioten zigorra indargabe utzi zuten arren, espetxean bi urte eta zortzi hilabete igaro beharko ditu orain. Epaiketan diskurtso politiko bat eman eta Putinen aurka egin du. Navalniren beste 300 jarraitzaile inguru atxilotu dituzte gaur. | Navalniri hiru urte eta erdiko zigorra ezarri diote. Errusiako oposizioko kide ezagunari 2014an jarrita zioten zigorra indargabe utzi zuten arren, espetxean bi urte eta zortzi hilabete igaro beharko ditu orain. Epaiketan diskurtso politiko bat eman eta Putinen aurka egin du. Navalniren beste 300 jarraitzaile inguru atxilotu dituzte gaur. | Kartzela zigorra ezarri diote Alexei Navalni ekintzaileari. Hala ebatzi du gaur Moskuko epaitegi batek. Navalni, Putinen kritikoa, 2014an zigortu zuten iruzur egitea leporatuta, baina zigorra indargabe utzi zuten —orduan ere hiru urte eta erdiko espetxealdia ezarri zioten—. Atzo, ordea, indargabetze hura bertan behera uztearen alde agertu zen Errusiako Fiskaltza, Navalnik erakutsitako «portaera bidegabea» argudiatuta, eta arrazoi eman dio epaimahaiak.
Ustelkeriaren aurkako ekintzaileak lan egiten den espetxe batean bete beharko du zigorra bi urte eta zortzi hilabetez, aurrez bete zuen atxiloaldia kenduko baitiote ezarritako zigorretik. Gaurko epaiketan, diskurtso politiko bat eman du. Argi utzi du borrokan jarraituko duela, eta Vladimir Putin Errusiako presidentearen aurka egin du: «Politikari geopolitiko handia izan nahi duen arren, gehien izorratzen diona da historiara pozoitzaile bat bezala pasako dela».
Errusiako Gobernuak Polizia mordoa mobilizatu ditu Moskun eta San Petersburgon, litekeena baita Navalniren jarraitzaileek haren aldeko mobilizazioei berrekitea laster. Navalni protestan jardun dutenei ere zuzendu zaie epaiketan, eta euren babesa eskertu die: «Espero dut jendeak prozesu hau ez duela ulertuko beldurra izateko arrazoi bat bezala». Gaur ere 300 lagun atxilotu ditu Errusiako Poliziak epaiketa egin duten epaitegiaren inguruetan, OVD-Info webgunearen arabera.
Epaiketan, fiskaltzak Navalniri egotzi dio ez zuela bere kasuari buruzko zitazioetara ez azaltzeko arrazoirik, eta ez zekitela non zegoen. Ekintzaileak erantzun du Alemaniara eraman zutenean koman zegoela: «Azalduko zenidake nola bete nitzakeen nire egin beharrak? Ibiltzen ere berriz ikasi behar izan dut», adierazi dio fiskaltzari. «Putinek ere bazekien non nengoen». Bere onera itzuli zenetik, Navalnik beti erakutsi du Errusiara itzultzeko asmoa, atxilotu egingo zutela bazekien arren.
5.000 atxilotu
Herenegun, haren askatasuna eskatzeko eginiko manifestazioetan, liskarrak egon ziren manifestarien eta polizien artean, eta 5.000 lagun inguru atxilotu zituzten. Atxilotutakoen artean dago Navalniren emazte Yulia Navanaya, eta ez da lehen aldia, gainera: urtarrilaren 23an ere atzeman zuten, beste protesta batean.
Alemaniatik Errusiara itzultzean atxilotu eta prebentiboki espetxeratu zuten Navalni, urtarrilaren 17an. Izan ere, Alemanian zen bitartean, baldintzapeko askatasuna urratzeaz akusatu zuen fiskalak. Ekintzailea herrialde hartako ospitale batean artatu zuten iaz, pozoitua izan ostean; haren esanetan, Errusiako presidente Vladimir Putinen aginduz. Moskuk ukatu egin du zerikusia duenik.
Azken egunetan hainbat izan dira Navalniri babesa erakutsi dioten nazioarteko politikari eta eragileak, baina ez dirudi euren eskaria beteko denik. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko buruak, adibidez, hala idatzi zuen: «Errusiako agintariek Alexei Navalni atxilotu izana gaitzesten dut. Berehala askatu behar dute, eta haren segurtasuna ziurtatu. Oposizioko politikariak atxilotzea Errusiaren nazioarteko konpromisoen aurkakoa da». AEBetako Estatu idazkari Mike Pompeok Navalni «berehala eta baldintzarik gabe» libre uzteko eskatu zuen, eta gauza bera egin zuten Frantziako eta Italiako gobernuek. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193111/zubiak-saioak-irabazi-du-irratiko-argia-saria.htm | Gizartea | 'Zubiak' saioak irabazi du irratiko Argia saria | Lau urtez Euskadi Irratiak eta France Bleuk elkarlanean egindako Zubiak saioarentzat da aurtengo irratiko Argia saria. Alaia Martinek, Pantxis Bidartek eta Lohizune Amatriak jaso dute. | 'Zubiak' saioak irabazi du irratiko Argia saria. Lau urtez Euskadi Irratiak eta France Bleuk elkarlanean egindako Zubiak saioarentzat da aurtengo irratiko Argia saria. Alaia Martinek, Pantxis Bidartek eta Lohizune Amatriak jaso dute. | Zubiak saioak irabazi du irratirako Argia saria. Alaia Martinek eta Pantxis Bidartek gidatu dute, eta Lohizune Amatria aritu da Nafarroatik kolaborazio lanak egiten. Euskadi Irratiak eta France Bleuk elkarlanean egindako saioa izan da, eta Euskalerria Irratiak haiekin kolaborazio lanak egin ditu. Euskal Herrian barrena egin dituzte saioak, hainbat tokitako ahotsak, egitasmoak eta bizipenak irratira ekarriz, eta «herri bat garela» erakutsiz.
Horretarako, Euskal Herria alderik alde zeharkatuz, 360 irratsaio egin dituzte, eta saio bakoitzean gutxienez ere lau gonbidatu izan dituzte. 2020ko uztailean egin zuten azken saioa. Aurkezleen esanetan, pandemiak azaleratu zuen nola agerian geratu zen Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean badela muga. Saioa bertan behera geratu bada ere, aurkezleek helarazi nahi izan duten mezua izan da Zubiak saioaren lorratzari segitzeko, eta zubiak eraikitzen jarraitzeko. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193112/mattarellak-draghiren-esku-utzi-du-gobernua-eratzea.htm | Mundua | Mattarellak Draghiren esku utzi du gobernua eratzea | Draghik baiezkoa eman dio presidentearen eskaerari. Europako Banku Zentraleko presidente ohiak parlamentuaren babesa beharko du. | Mattarellak Draghiren esku utzi du gobernua eratzea. Draghik baiezkoa eman dio presidentearen eskaerari. Europako Banku Zentraleko presidente ohiak parlamentuaren babesa beharko du. | Azken egunetako ezegonkortasuna amaiarazteko asmoz, Italiako presidente Sergio Mattarellak Mario Draghi EBZ Europako Banku Zentraleko presidente ohiaren esku utzi du gobernua eratzea. Gaur eguerdian bildu dira biak, eta Draghik onartu egin du eskaera: «Une zaila da. Osasun krisi lazgarria eta hark herritarren bizitzan, ekonomian eta gizartean izandako eraginak gogoratu ditu presidenteak. Larrialdiak maila bereko konponbideak behar ditu». Mattarellaren asmoa pandemiari aurre egingo dion gobernu teknokrata bat osatzea da, eta, orain arte indarrean egon diren alderdien adostasunik eza dela medio, Draghik hartuko du betebehar hori.
Behin agindua jasota, Draghik alderdi politikoekin biltzeari ekin beharko dio, zenbaterainoko babesa duen argitzeko. «Batasuna eta elkarrizketarako gogoa» eskatu dizkie, egoerari «erantzun arduratsu bat» emateko. Beharrezko babesa lortuz gero, Mattarellarekin bildu beharko da berriz, karguaren zina egiteko, eta, ondoren, gainerako gobernukideak izendatu. Azkenik, alderdiek babesa berretsi beharko diote, Diputatuen Kogresuan eta Senatuan.
Bide horretan, Draghik Italia Bizirik alderdiko buru Matteo Renziren babesa, behintzat, izango duela dirudi: «Mattarella presidentearen hitz zentzudunak entzun ditugu. Beste behin, haren lidergoa onartzen dugu, eta horren arabera ekingo». Renzirena ez da erabakiaren alde hitz egin duen alderdi bakarra, koalizio gobernuaren parte izan direnen artean. Alderdi Demokratako idazkari nagusi Nicola Zingarettik ere azaldu du Mattarelaren erabakiak «krisi ulertezin batek sortutako hutsunea» betetzen duela. Horiei Silvio Berlusconiren Forza Italiaren botoak gehituko zaizkie ziurrenik, gobernuburu ohia batasun gobernu bat babesteko prest agertu baita, eta, gainera, harreman ona du Draghirekin.
Ez da iritzi berekoa M5S Bost Izarren Mugimendua, parlamentari gehien duen alderdia. Vito Crimik azaldu du ezezkoa emango diotela Draghik gidatutako gobernu bati. Hala iritzi diote eskuin muturreko alderdiek ere. Italiako Anaiak alderdiko buru Giorgia Melonik bozetara joatearen alde egin du, eta Legako Matteo Salvinik, «subiranotasuna herriarena» dela aldarrikatu.
Gainbehera eta adostasunik eza
Giuseppe Conte lehen ministroak urtarrilaren 26an aurkeztu zuen dimisioa, eta, berriz ere kargura itzultzeko ahaleginak egin dituen arren, ez du lortu Renziren babesa berreskuratzea. Izan ere, harekin izaniko liskarrek eragin zuten koalizio gobernuaren gainbehera. Europako funtsen inguruko eztabaiden ondorioz, Italia Bizirik alderdiko bi ministroek dimisioa aurkeztu zuten, eta gobernua gutxiengoan utzi.
Bost Izarren Mugimendua eta Alderdi Demokrata prest agertu dira Contek gidatutako beste gobernu baten parte izateko, baina horien babesa ez da nahikoa izan, azken aukerak ere huts egin baitie, Berlusconiren Forza Italiak.
Hala, azken astean, alderdietako bozeramaileekin bildu da Mattarella, baina ez du lortu denak ados jartzea. Egoera horretan, bi aukera zituela adierazi du: bozetarako deia egin edo «parlamentuko indar politiko guztiak deitzea inolako formula politikorekin identifikatuko ez den profil altuko gobernu bati konfiantza ematera». Presidentearen hitzetan, «arduragabekeria» litzateke egungo egoeran hauteskundeak egitea, eta, horregatik, bigarren aukeraren alde egin du.
Ez da Italian halako gobernu bat bultzatzen duten lehen aldia. Beste hirutan ere gertatu da halakorik. Azkena, duela hamar urte. Orduko presidente Giorgio Napolitanok Mario Montiren esku utzi zuen gobernua eratzea, krisi ekonomikoaren eraginez Silvio Berlusconik dimisioa aurkeztu ostean. Ordutik aurrera, azken hamarkadan, sei gobernuburu izan ditu herrialde hark.
Azkenak, Conterenak, ez du hiru urte iraun. M5Sri eta Legari esker iritsi zen gobernura, baina 2019ko abuztuan, eskuin muturreko alderdiak koalizioa utzi zuen, Salvinik migratzaileen kirisian izaniko rolak sortutako liskarren eraginez. Haren lekua hartu zuen Renziren Italia Bizirik alderdiak, baina azken hilabeteetako egoerak adostasuna hautsi du.
Ekonomia ardatz
Mario Draghi Europako Banku Zentraleko presidente izateagatik da ezaguna. Zortzi urte egin zituen kargu hartan, 2011tik 2019ra. Aurretik, besteak beste, Munduko Bankuko (1985-1990) zuzendari eta Italiako Bankuko gobernadore (2006-2011) izan da. Azken kargu hori hartu aurretik, Goldman Sachseko presidenteorde ere izan zen. Kargu hartan zela, bankuak Greziako Gobernuaren defizita ezkutatzen lagundu zuen. 2011n, Europako Parlamentuko Ekonomia Batzordeak Draghi galdekatu zuen. Orain, 73 urterekin, Italiako lehen ministroaren kargua hartzear da. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193113/zaldibarko-hondamendiaren-arrakaletan-barrena-dokumental-laburra-2100etan-ikusgai.htm | Gizartea | ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan ikusgai | BERRIAk gaur gauean estreinatuko du ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan. Hondamendiaren lehen hamar egunen kontakizuna egin du, eta hiru protagonistaren testigantzekin ondu du lana. | ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan ikusgai. BERRIAk gaur gauean estreinatuko du ‘Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena’ dokumental laburra, 21:00etan. Hondamendiaren lehen hamar egunen kontakizuna egin du, eta hiru protagonistaren testigantzekin ondu du lana. | Larunbatean beteko da urtebete Zaldibarko zabortegia jausi eta Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran langileak azpian harrapatu zituen egun hartatik. Hedabide askotan eman zuten otsailaren 6 hartan gertatu zenaren berri, eta, hain justu ere, BERRIAk egun horretara egin du jauzi Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena ekoizpenean. Hondamendiaren lehen hamar egunen kontakizuna egin du, eta, horretarako, Nahia Sololuze hildako langileetako baten alabarekin, Oskar Morales Eitzagako bizilagunarekin eta Iñaki Petxarroman BERRIAko kazetariarekin hitz egin du. Gaur gauean estreinatuko da, 21:00etan, eta lotura honetan izango da ikusgai.
Euskadi Irratiak gertatutakoaren inguruan eman zuen lehen albistearekin hasten da ekoizpena, eta BERRIAk hamar egun geroago argitaratu zuen garraiolari baten testigantzarekin amaitzen da: zabortegiaren funtzionamendua azaltzen duen audio argigarri batekin. Eta, tartean, hiru protagonisten testigantza sorta: nola bizi izan zituzten lehen momentuak, zer sentitu zuten, nolakoak izan ziren ondorengo egun gorabeheratsuak… Berria TBko lantaldeak ekoitzi du lana, eta Zaldibarren eta Azpeitian izan da grabatzen. Hala, 25 minutuko ekoizpen bat da lan horren emaitza.
Nahia Sololuze da lehen protagonista: Alberto Sololuzeren alaba da, eta bere familiak egun horietan bizi izan zuena jasotzen da ekoizpenean: "Lanean nengoen, eta lehenengo Whatsapp mezuak hasi ziren: 'Ermuan, autobidean, mendia jausi da'. Ni beharrean nengoen, eta ez nion kasurik egin. Handik ordu erdira, amaren deia jaso nuen, 17:30ak aldera, eta... piztu egin zitzaidan bonbilla: aita".
Oskar Morales Zaldibarko Eitzaga auzoko bizilagunak, berriz, lanean zela izan zuen gertatutakoaren berri. A-8 autopista itxita zegoenez, autoa lantokian utzi eta trenez eta oinez itzuli zen etxera. Zabortegia jausi zen lekutik metro batzuetara bizi da: "Ikusten ari ginen dimentsio potoloa ari zela hartzen, eta gauzak ez zeudela batere argi ez funtzionamendurako, ezta erreskate lanetarako ere".
Iñaki Petxarroman, hirugarren protagonista, BERRIAko erredakzio zuzendaritzako editoreetako bat da, ingurumen gaietan espezializatutako kazetaria. Gertutik erreparatu zion lehen egun horietan Verter Recyclingen zabortegian gertatu zenari, eta BERRIAren erredakzioan albistea nola jaso zen eta nola heldu zioten kontatu du: "Nik uste dut BERRIAn, eta irudipena dut, goiz horretan jabetu ginela benetan albistea oso potoloa zela eta gertatzen ari zena oso potoloa zela. Batetik, amiantoa agertu zelako. Bestetik, zabortegi bat behera etortzeak esan nahi duenagatik".
Dokumentala Nagore Arinen, Lara Madinabeitiaren eta Jon Ordoñezen artean egin dute. Gidoiaz Arin eta Ordoñez arduratu dira; irudiaren, soinuaren eta edizioaren lanaz, Arin eta Madinabeitia; eta ekoizle lanetan Ordoñez ibili da. Zaldibarko hondamendiaren arrakaletan barrena dokumental laburra BERRIA urteurrenaren harira argitaratzen ari den eskaintza informatiboaren parte bat da. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193114/jeff-bezosek-amazonen-lema-utziko-du.htm | Ekonomia | Jeff Bezosek Amazonen lema utziko du | Udan plataforma erraldoiko kontseilari ordezkari izateari utziko diola iragarri du Jeff Bezosek, eta postua Andy Jassyk hartuko duela. Bezosek esan du filantropian eta Blue Origin espazio konpainian jarri nahi dituela indarrak. | Jeff Bezosek Amazonen lema utziko du. Udan plataforma erraldoiko kontseilari ordezkari izateari utziko diola iragarri du Jeff Bezosek, eta postua Andy Jassyk hartuko duela. Bezosek esan du filantropian eta Blue Origin espazio konpainian jarri nahi dituela indarrak. | «Atseden hartzen duen Amazoneko lehen langilea». Twitterren zeresan handia ematen ari da Jeff Bezosen erabakia. Ustekabekoa izan da, inor gutxik uste baitzuen hura Amazonen buruzagitza uztekotan zenik. Bezosek bart gauean jakinarazi du udan utziko diola kontseilari ordezkari izateari, eta presidente exekutibo izango dela aurrerantzean, Amazonen gidaritza Andy Jassyri utzita.
Bezosek gutun batean azaldu du bere beste «pasioetan» jarri nahi dituela indarrak, hots, filantropiarekin zerikusi handiagoa duten egitasmoetan. «Amazoneko kontseilari ordezkari izatea ardura handia da, neketsua. Horrelako erantzukizuna duzunean, zaila da beste ezertan indarra jartzea. Presidente gisa, oraindik lotuta egongo naiz Amazonen ekintza inportanteetan, eta, aldi berean, beharrezko astia eta energia izango ditut arreta jartzeko Day 1 Fund-en, Bezos Earth Fund-en, Blue Originen, The Washington Post-en eta nire beste pasioetan».
Munduko aberatsenen zerrendan, hainbat urte lehen postuan egin ditu Bezosek. Orain bigarrena da, Elon Musk Teslaren sortzaileak kendu dio-eta postua, Teslaren burtsako kapitalizazioa nabarmen handitu delako iaz. Edonola ere, Bezosen ondarea 200 bilioi dolarrekoa da gaur egun (166 bilioi euro). Dirutza horretatik, ordea, orain arte zati oso txikia joan da ekintza gutxi gorabehera filantropikoetara.
Amazonez harago, Bezosen proiektu kutunetako bat Blue Origin da, berak sortutako espazio konpainia. Han 1.000 milioi dolar sartu izan ditu urtean Bezosek, Amazonen akzioen salmentatik zetozenak. Eta, AEBetako hedabideek diotenez, azken urteetan asteazkenak eta asteburuak Blue Originentzat erreserbatuak zeuden haren lan agendan. Aurten aireratu du arrakastaz lehen suziria, baina lorpen eskasak dira beste espazio konpainia pribatu SpaceXek lortutakoen aldean, zeina, hain zuzen, Elon Muskek sortu zuen.
Dirudienez, orain suziri eta ego lehia kitzikagarriagoa da Bezosentzat, Amazonen lema baino. Egia da, era berean, beharbada azken urteak ez direla erabat gozoak izan Amazonen.
Negozioa ondo, oso ondo
Negozioa bikain dabil, Amazon hazi eta hazi ari da, nagusitasun erabatekoarekin hainbat alorretan, eta olagarro erraldoiak garroak gero eta sektore gehiagotara zabaltzen jarraitzen du. Koronabirusa, gainera, mesederako izan du. 1,3 milioi langile ditu gaur egun Amazonek. AEBetako merkataritza elektronikoaren %40 berea du, eta Europako salerosketa elektronikoen laurdenak plataforma horretan egin ziren 2019an. Merkataritza elektronikoak oraindik ez du hartzen txikizkako merkataritza guztiaren %20 baino gehiago (AEBetako datuak dira), baina egia da gero eta gehiago direla online egiten diren transakzioak, pandemiak erosle asko jarri dituela online, eta hor Amazon nagusi dela.
Baina beste eremu batean ere oso handia da Jeff Bezosen konpainiaren nagusitasuna. Amazon hiru adar nagusitan dago banatuta: AEBetako adarra, nazioartekoa, eta AWS Amazon Web Services. Hain zuzen, orain arte AWSren lema eraman duen Andy Jassy izango da Amazonen kontseilari ordezkari berria. AWS adarrak soilik 26.500 milioi euroko fakturazioa izan zuen iaz, baina bereak ditu munduko hodei azpiegitura publikoen ia erdiak. Horri esker, AWSk hodeiko konputazioarekin lotutako zerbitzu, baliabide eta aplikazio mordoa eskaintzen dizkie konpainiei, gobernuei eta norbanakoei.
Sekulako boterea du AWSk. Donald Trumpen presidentetzaren azken egunetan, Twitterrek eta Facebookek kontuak bertan behera utzi zizkiotenean, Trumpek eta haren zaleek Parler sare sozialera jo zuten; AWSek Parler bere zerbitzarietatik kendu zuen arte.
Baina irudia...
Negozioa bikain doa, baina irudi aldetik ez dute arrakasta bera ez Amazonek, ezta Bezosek ere, batez ere gero eta publikoagoa delako konpainiaren biltegietako langileak eta banatzaileak zer baldintzatan ari diren lanean. Koronabirusarekin, gainera, okertu egin zaizkie baldintzak, AEBetan behintzat.
Jakina da Amazonek sindikatuen kontrako jarrera duela. Borroka hori, gainera, bizi-bizi dago: gaur egun, Amazonen AEBetako biltegietan ez dago sindikaturik (400.000 langile), eta hori aldatzen has daiteke datorren astelehenetik aurrera: Alabamako Bessemer-eko biltegiko langileak bozkatzen hasiko dira, postaz, ea nahi duten sindikatu batek —Retail, Wholesale and Department Store Union sindikatuak— beren ordezkaritza hartzea. Amazonen ustez, ez da horrelakorik behar, eta kanpaina gogorra egin du langileen artean; egunero bost mezu elektroniko bidaltzen dizkie Bessemerreko langileei «irabazleen alderdia» ez lagatzea eskatzeko. Zazpi asteko prozesua izango da, eta, langileek sindikatzearen alde egin badute, mugimendua AEBetako beste biltegietara zabaltzea denbora kontua izango da.
Lan baldintza eskasak, sindikatuei jarritako oztopoak, nagusikeria... ez dira Jeff Bezosen irudiaren mesederako izan. Horrez gain, graziarik ez zion egingo deklaratu behar izateak AEBetako Kongresuan, plataforma teknologikoen monopolio jokaeren inguruko auziak direla eta. Lege ikuspegitik ere, haizea kontra jarri zaio Amazoni.
Horrek guztiak, AEBetako hedabideen arabera, eragina izan du Bezosen filantropiarako egitasmoetan. Iaz, Bezosek 10.000 milioi dolar jarri zituen klima aldaketari aurre egiteko The Earth Fund fundazioa abiatzeko. Baina, dirudienez, diru horren zati bat jasotzeko eskaintza izan duten elkarte eta fundazioetako askok zalantzak izan dituzte, beren izena Bezosi eta Amazoni lotzeko.
Bere irudia eta egoa elikatzea izango da orain Bezosen asmoa, Amazonen lema utzita? Filantropia bera ere gai arantzatsua da, ordea. Gaiari buruz idatzi du Anand Giridharadas kazetariak, eta txio batean azaldu du bere jarrera: «Bezos Amazonetik filantropiara igarotzekoa den honetan, gogoratu botere modu arduragabe, apetatsu eta antidemokratiko batetik bestera aldatzen ari dela egiaz». |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193115/indarkeria-matxistaren-biktimentzako-erreparaziorako-gida-aurkeztu-dute.htm | Gizartea | Indarkeria matxistaren biktimentzako erreparaziorako gida aurkeztu dute | Emakundek eta Eudelek garatutako gida udalentzat izango da, eta helburu argia izango du: bizirik atera diren emakume biktimei kaltea konpontzeko ekintzak garatzeko zer bide egin erakustea. | Indarkeria matxistaren biktimentzako erreparaziorako gida aurkeztu dute. Emakundek eta Eudelek garatutako gida udalentzat izango da, eta helburu argia izango du: bizirik atera diren emakume biktimei kaltea konpontzeko ekintzak garatzeko zer bide egin erakustea. | Udalentzako gida tekniko bat aurkeztu dute gaur goizean Izaskun Landaida Emakumdeko zuzendariak eta Gorka Urtaran Eudeleko elkarteburuak. Gida horretan, udalek eskura izango dituzte hainbat irizpide jakiteko indarkeria matxistaren biktima diren emakumeei nola eman erreparazioa. Tresna aitzindaria dela nabarmendu dute bi arduradunek, eta baliagarria izatea ere nahi dute. Izan ere, aurkezpenean esan dutenez, ikuspegi berri bat dakar gida honek, baita prestakuntza espezifikoaren beharra eta praktiken berrikuspena ere. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaletan mila ale banatuko dira.
Duela bost urte abian jarritako proiektu baten emaitza da baliabide tekniko hau. Emakumeenganako indarkeriaren aurkako udalen sarea den Berdinsarearen barruan gauzatu da, eta Eudelek koordinatu du, Emakunderen laguntzarekin. Gida udaletako berdintasun arloen eta udalerri txikienen lankidetzarekin ere landu da, eta hain justu herri txikietan tresna horrek izango duen eragina nabarmendu du Urtaranek: “Gizarte kontrola handiagoa da halako herrietan, eta zailagoa giza harremana berreskuratzea. Zaila da, era berean, aurreko egoerara bueltatu ahal izatea indarkeria matxistaren biktimarentzat”.
Hain zuzen, erreparazio printzipioak barnean hartzen dituen neurrien barruan, bost irizpide bildu ditu gidak: egoera leheneratzeko bideak; kalte-ordain mota ezberdinak emateko aukera; errehabilitaziorako arreta bermatzeko tresnak; biktimaren gogobetetzea lortzeko irizpideak; eta gertatutakoa berriz ez gertatzeko bermeak. Bost puntu horien bidez diseinatu ahalko du udal bakoitzak erreparaziorako bere estrategia integrala.
Gida honen helburuetako bat hauxe baita: “Erreparazio sozial eta sinbolikoko politikak lantzen hastea, bizirik iraun duten biktimen erasan guztiei arreta emateko, bai eta beren eskubideak urratzea bideratu duten baldintzak gehiago errepika ez daitezen bermatzeko neurri zehatzagoak gauzatzea ere”. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193116/auzitegi-gorenak-ellakuriaren-hilketagatik-ezarritako-zigorra-berretsi-du.htm | Gizartea | Auzitegi Gorenak Ellakuriaren hilketagatik ezarritako zigorra berretsi du | Inocente Orlando Montano El Salvadorko Defentsa ministrorde eta armadako koronel ohiari 133 urteko espetxe zigorra ezarri dio, Auzitegi Nazionalak egin bezala. Gehienez, 30 urte egingo ditu kartzelan | Auzitegi Gorenak Ellakuriaren hilketagatik ezarritako zigorra berretsi du. Inocente Orlando Montano El Salvadorko Defentsa ministrorde eta armadako koronel ohiari 133 urteko espetxe zigorra ezarri dio, Auzitegi Nazionalak egin bezala. Gehienez, 30 urte egingo ditu kartzelan | Espainiako Auzitegi Nazionalak iazko irailean ezarritako zigorra berretsi egin du Auzitegi Gorenak, eta Inocente Orlando Montano El Salvadorko Segurtasun Publilkoko ministrorde ohi eta koronel izandakoa egin du Ignacio Ellakuria eta beste lau jesuiten hilketaren erantzule. Kaleratutako epaian, Gorenak baieztatu du estatu terrorismoa izan zela 1989ko azaroaren 15eko gauean izandako hilketa. Hildako bakoitzeko 26 urte, zortzi hilabete eta egun bateko zigorra ezarri dio. Dena den, gehienez 30 urte egingo ditu kartzelan, Gorenak adierazi duenez.
Bost jesuitekin batera, El Salvadorko jesuita bat, unibertsitateko sukaldaria eta haren 15 urteko alaba erail zuten Montanoren agindupeko indar armatuek, baina horregatik ez da epaitua izan, AEBek ez baitzuten hura Espainiaratzeko baimena eman erailketa horiengatik.
Garai hartan, Ellakuria Erdialdeko Amerikako Unibertsitateko errektorea zen, eta gatazkari irtenbide bat emateko bitartekari lanak egiten saiatzen ari zen FMLN eta gobernuaren artean. Montano, berriz, agintera iristeko borrokan ari zen Tandona taldeko buruen gertuko kidea zen; hau da, armadako ofizialen 1966ko promozioko kidea.
Iazko ekainean egin zen Montanoren aurkako epaiketa Auzitegi Nazionalean, eta epaimahai hark ondorioztatukoa berretsi du gorenak orain. Epaiaren arabera, 1989an FMLNk egindako oldarraldiaren aurrean, boterea eta kontrola galtzeko arriskua ikusita, erabaki zuten Ellakuria hiltzea, gatazka hartan bi aldeak bake prozesu batera eramateko ahalegin handiena egiten ari zen pertsona zelako.
Epaiaren arabera, agindu zuzena eman zioten Eskola Militarren zuzendariari Ellakuria hil zezaten, «lekukorik utzi gabe». Epaiak argi utzi du hilketa erabaki zeneko bilera guztietan egon zela Montano, eta bera zela segurtasun indarren arduraduna. Hilketa egin zeneko unibertsitateko egoitzan, Ellakuria ez zegoen bakarrik, eta egoitza hartan ziren guztiak hiltzeko agindua eman zen, lekukorik egon ez zedin. Epaiak azaltzen duenez, hilketa bera «estatu krimen haren biktimek bizi behar izan zuten beldurrezko benetako istorio bat izan zen».
Epaiketan, azaldu zuen ardura hargatik libre uzteko arrazoi gisa, beharrezkoa zela egoera hura. Horren aurrean, Gorenak atzera bota du hori: neurriz kanpo jokatzeaz harago, «kasu honetan, akusatuak ez zuen inolako interes gatazkarik Ellakuria, haren adiskideak, sukaldariak eta haren alaba hiltzera premiatzen zuenik». Gorenaren arabera, «guztiz deitoragarria» da argudio hori erabiltzea, hiltzeko erabakia Armadako buruek, bere baliabide guztiekin, hartu zutelako, inolako babesik ez zuten biktimen aurka. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193117/1217-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.217 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Intzidentzia tasa metatuak behera egin du, Gipuzkoan izan ezik. Jaurlaritzak ohartarazi du beste 98 ospitaleratze egon direla. | 1.217 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Intzidentzia tasa metatuak behera egin du, Gipuzkoan izan ezik. Jaurlaritzak ohartarazi du beste 98 ospitaleratze egon direla. | Hego Euskal Herrian 19.986 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo, eta horietatik 1.217 positibo atzeman dituzte, Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko datuen arabera. Hain zuzen, egindako proba guztien %6,36k eman zuten positibo, eta, beraz, azken egunetako datuekin alderatuz gero, beherantz doa oraindik ere positibo tasa Hegoaldean.
Herrialdeka, Araban 163 positibo detektatu dituzte; Bizkaian, 553; Gipuzkoan, 333; eta Nafarroan, 160. Hala ere, Nafarroako datua behin-behinekoa da, eta arratsaldean emango dituzte xehetasun gehiago. Beste zortzi kasuak, berriz, EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean detektatuak dira. Hamalau guneko intzidentzia tasa metatuei dagokienez, beherakada txiki bat nabari du lurralde guztietan, Gipuzkoan izan ezik: 100.000 biztanleko 582 positibo erregistratu dituzte azken hamalau egunetan. Bizkaian 719 da datua, eta Araban, 652. Lurralde horiek, beraz, oraindik eremu gorrian leudeke.
Jaurlaritzak erietxeetako egoeraren berri ere eman du, eta ohartarazi du beste 98 ospitaleratze egon direla. Horrez gain, 591 pertsona daude Osakidetzako gela arruntetan, eta 155 ZIU zainketa intentsiboetako unitatean.
137 hildako astebetean
Jaurlaritzak, ia asteazkenero legez, hildakoen datuak ere eman ditu, eta ohartarazi du urtarrilaren 25etik 31ra bitarte 110 pertsona hil direla koronabirusaren ondorioz. Nafarroan, 27 pertsona hil dira aldi berean, eta, beraz, guztira, 137 hildako izan dira astebetean Hegoaldean. Azkenekoz, azaroaren 16tik 22ra bitarte izan zen halako heriotza kopuru bat. Ordu hartan, 170 pertsona hil ziren astebetean, eta datuek beherantz egin zuten urtarrilaren 4tik 10eko astera. Hala ere, gogoan izan behar da gobernuek emandako datuak, batzuetan, aldakorrak izan daitezkeela. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193118/bateragune-auzikoek-helegitea-jarri-dute-konstituzionalean.htm | Politika | 'Bateragune auzikoek' helegitea jarri dute Konstituzionalean | Sekula eman gabeko ebazpen bat eman zuen Gorenak, Europako Auzitegiak epaia baliogabetzat jo ostean. Epaiketa berriz egiteko agindu zuen, eta helegitea jarri du defentsak, argudiatuz ezin dela pertsona bat bi aldiz epaitu ekintza berarengatik. | 'Bateragune auzikoek' helegitea jarri dute Konstituzionalean. Sekula eman gabeko ebazpen bat eman zuen Gorenak, Europako Auzitegiak epaia baliogabetzat jo ostean. Epaiketa berriz egiteko agindu zuen, eta helegitea jarri du defentsak, argudiatuz ezin dela pertsona bat bi aldiz epaitu ekintza berarengatik. | Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Bateragune auziko epaia baliogabetzat jo bazuen ere, Espainiako Auzitegi Gorenak aurrez inoiz hartu gabeko erabaki bat hartu zuen Europako ebazpenaren ostean: epaiketa berriz egiteko agindu zuen. Gorenak aho batez hartu zuen erabaki horri helegitea jarri dio Bateragune auziko defentsak Auzitegi Konstituzionalean, pertsona bat ekintza batengatik bi aldiz ezin dela epaitu argudiatuta, eta, Europako Auzitegiak emandako ebazpenean esaten zuen gisan, epaiketa berriz egitekotan auzipetuek beraiek eskatu behar dutelako hori. Konstituzionalean ezarritako helegiteak, beraz, zera eskatzen du: Espainiako Auzitegi Goreneko bigarren salak emandako sententziaren exekuzioa bertan behera uzteko, hau da, epaiketa berriz ez egiteko; anulazio hori beranduago baletor, auzipetuek auzitegitik berriz pasatu beharko zutela argudiatuz.
Gainera, Konstituzionalean jarritako helegitean defentsak gogorarazi du jadanik zigor osoa beteta daukatela sei auzipetuek: Arnaldo Otegik eta Rafa Diezek seina urte eta erdi, eta Arkaitz Rodriguezek, Sonia Jacintok eta Miren Zabaletak seina urte.
Hona Bateragune auziaren kronologia.
Diez Usabiaga auzipetuak, BERRIAri emaniko elkarrizketan, esan zuen Gorenaren erabakiaren gibelean Espainiako eskuinaren inboluzio nahia dagoela. «Herri gisa prestatu behar dugu kontrarreformari aurre egiteko; euskal gizartea konturatu behar da zer dagoen jokoan».
Abenduaren 21ean, Auzitegi Gorenaren erabakia baloratzeko agerraldia egin zuen Iñigo Iruin abokatuak, eta defentsaren hurrengo urratsak iragarri zituen: Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eta Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura jotzea, epaiketa egin ez dadila eskatzeko.
Iruinek iragarri zuen defentsak argudiatuko zuela auzipetuei benetako babes judiziala izateko eskubidea urratu zaiela, epaiketa bat bi aldiz egiteagatik. «Gu saiatuko gara epaiketa ez dadila berriro egin, eta, berriro egingo balitz ere, Konstituzionalekoa ebatzi ondoren egin dadila», esan zuen Iruinek.
Iragarri zuenez, Europako Batzordeko Ministroen Kontseilura ere joko dute, hori baita gobernuek Estrasburgoko sententziak betearazten ote dituzten ikuskatzen duen organoa. Hari salatuko diote Madrilek ez diola kasurik egin Estrasburgori, 2018ko sententziak argi baitio auzipetuen eskariz soilik egin daitekeela auzi bat bigarren aldiz.
Egun batzuk geroago, Euskal Herriko eta Kataluniako 310 bat legelarik salatu egin dute Espainiako Auzitegi Gorenak Bateragune auziaren epaiketa berriro egiteko agindu izana. Non bis in idem izeneko agiri baten bitartez egin zuten (latinez, gauza berberagatik birritan ez), Bilbon eta Bartzelonan aldi berean eginiko agerraldi banatan.
Abokatuek gogoratu zuten Bateragune auzian zigortutakoek helegitea aurkeztu zutela Estrasburgoko Auzitegian, eta auzitegi horrek arrazoia eman ziela. «Errekurtsogileen aldekoa izan den Estrasburgoko epai bat betearaztea ezin da errekurtsogileen aurkako bihurtu», esan zuten.
Abenduan, epaiketa berriz egiteko erabakia salatzeko bilkurak egin ziren Euskal Herriko 189 lekutan, Santiagon (Galizian) eta Bartzelonan. Jendetza elkartu zen Demokrazia! lelopean.
EH Bilduko kide ugari bildu ziren Bilbokoan. Unai Urruzuno legebiltzarkideak esan zuen Espainian «inboluzio» baten bila dabiltzan sektore boteretsuak daudela Auzitegi Gorenak harturiko erabakiak «sustatzen».
Bilbokoan, Miren Araneta eta Jon Andoni Atutxa EAJren Bizkai Buru Batzarreko burukideen elkartasuna jaso zuten. Erabakiak «Espainiako Konstituzioak ezartzen duen segurtasun juridikoaren printzipioa» auzitan jartzen zuela esan zuten jeltzaleek.
Elkarrekin Podemos-IUko hainbat ordezkari han egon ziren; besteak beste, Roberto Uriarte Espainiako Kongresuko diputatua eta Iñigo Martinez Zaton Eusko Legebiltzarreko parlamentaria. «Kasu honek agerian utzi du Espainiako auzitegi handiek duten ageriko demokratizazio beharra», esan zuen Zatonek.
Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia Iruñekoan mintzatu zen: «Espainian dagoen koalizio gobernuaren desestabilizazioa, eta EH Bilduk estatuan politika normaltasunez ezin egin izatea» |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193119/denok-dakigu-independentzia-lortzearen-aldekoagoa-den-indar-korrelaziobat-behar-dugula.htm | Mundua | «Denok dakigu independentzia lortzearen aldekoagoa den indar korrelazio bat behar dugula» | Pere Aragonesen esanetan, ERCk «garaipena» eskuratu nahi du otsailaren 14ko bozetan. Uste du bat egitea beharrezkoa den une batean dagoela independentismoa. | «Denok dakigu independentzia lortzearen aldekoagoa den indar korrelazio bat behar dugula». Pere Aragonesen esanetan, ERCk «garaipena» eskuratu nahi du otsailaren 14ko bozetan. Uste du bat egitea beharrezkoa den une batean dagoela independentismoa. | Pere Aragones (Pineda de Mar, Herrialde Katalanak, 1982) ERCren hautagaia da Generalitateko presidentetza lortzeko. Gizon metodikoa eta ordenatua, Aragones presidenteorde izan da legealdi aztoragarri batean: COVID-19aren pandemia, Espainiako Estatuaren errepresioa, gorantz doan krisi ekonomiko bat eta gobernuko bi kide indenpendentisten arteko tentsioak. ERCk Bartzelonan duen egoitzan eginiko elkarrizketa honetan, Aragonesek Junts Per Catalunyarekin dituzten adostasunei erreparatzen die, desadostasunei baino gehiago, eta, era berean, azken urteetan ERCk izaniko estrategia defendatzen du: erreferendum adostua, Comukoei begira oinarriak zabaltzea eta kudeaketa. Vilaweb-eko Assumpcio Maresma eta Andreu Barnils kazetariek eginiko elkarrizketa laburtuta euskaratu du BERRIAk.
38 urte dituzu. 22 egin dituzu ERCn, hamasei zenituenean sartu baitzinen. Curriculum horren aldeko puntuak?
Gauza bat sistemara modatzen den mugimendu edo indar politiko bat, eta beste bat ERC, edo beste indar batzuk, zeinak konpromiso bat dugun Kataluniako independentziarekin. Gehiago da aktibismo mota bat politika instituzionala baino. Muralak egin eta kartelak jartzen genituenean, ez nuen imajinatzen Ekonomia kontseilari izango nintzenik azkenean. Ez zegoen nire planetan.
Oriol Junquerasen seme politikoa zara. Zerk ezberdintzen zaituzte?
Oriol barrokoagoa da. Politikarako sen berezi bat du. Sormen handia du, eta zentzua duen desorden puntu bat ere bai. Niri metodikoagoa izatea gustatzen zait. Ordenatua.
Junquerasek, lider gisa, fideltasun handia eskatzen du?
Ez dut halako presiorik sentitu. Egoerengatik, edo normalean gure iritziak bat datozelako.
Bateratzailea eta saiatua zarela diote.
Eutsi egiten dut, bai. Amaierara arte. Gainera, uste dut gure herrialdea oso txikia dela hainbeste desadostasun izateko. Garrantzitsua da kontsentsuak lortzea. Uste dut ez dagoela inor sobran independentzia lortzeko bidean. Jendea batu behar dugu. Gaur, independentziaren aurkako jendea dago, edo parte hartzen ez duena. Horiek etorkizuneko independentistak dira.
Pandemiaren kudeaketara igaro gaitezen. Katalunian, 19.000 hildako. Autokritikarik?
Niretzat, oso mingarriak izan dira ospitale eta zahar etxeetan babeserako elementuak falta izan diren uneak. Norbaitek dena ongi egin duela esaten badu, ez dut sinestuko. Agerikoa da badirela gaizki eginiko gauzak. Bizkorrago jardun behar genuen, arlo gehiagotan. Garrantzitsua ikastea da. Egun, egoitzak blindatuta dauzkagu osasungintza alorrean, eta osasun langile guztiek beharrezko materialak dituzte.
Espainiako justiziak Torra presidentea eroriarazi zuenean, ERCk eta Juntsek ordezko bat aukeratu zezaketen. Zergatik ez zenuten bilatu? Zenbateraino da hauteskundeen data berria Espainiak eragindako itomenaren ondorio, eta zenbateraino katalanen gaitasunik eza?
Niretzat, ezinbestekoa zen Torra presidentearen inhabilitazioari leialtasun osoz aurre egitea. Eta presidenteak eskatu zigun hautagai berririk ez aurkezteko. Ezin genuen beste ezer egin. Modu bakarra inhabilitazioa iritsi aurretik hauteskundeak egitea zen, baina ez zen nahi izan.
Zergatik nahi duzue Juntsekin itun bat lortu, ez baduzue elkar ulertzen?
Hemen, azken finean, uste dut gehiago dela erretorika kontu bat, desadostasun estrategiko bat baino. Denok dakigu independentzia lortzearen aldekoagoa den indar korrelazio bat behar dugula. Beste kontu bat da erretorika ezberdina izatea. Gaur bertan, Juntsen lehentasunak ikusi ditut, eta esaten du lehentasunazkoa dela erreferendum lotesle eta adostu bat. ERCk aspaldian defendatu duena da. Junts-ekin ez dugu hainbeste desadostasun. CUPekin ere lehen baino puntu gehiagotan egiten dugu bat.
Azkenik, independentistak ez direnak ere gehitu behar ditugu, eta lortu horiek ez ikustea independentzia euren aurkakotzat. Lortu behar dugu euren buruak gure proposamenekin bat egitera bultzatzea. Amnistia eta autodeterminazioa dira horiek; barruan hartzen dituzte PDCATetik Comukoetara bitarte daudenak.
Jessica Albiach Comukoen hautagaiak dio erreferenduma ez dela premiazkoa. Eta amnistiaz baino gehiago, indultuez hitz egiten du. Ez da norbere burua engainatzea Comukoak 2015eko berdinak direla pentsatzea?
Comukoen kontraesanak kudeatzeko modu hori independentistok duela hogei urte erabili izan bagenu, euren alderdia independentista izan gabe gurekin bat egin nahi zuten Convergenciako kide independentistek zituzten kontraesanekin, mugimenduarekin bat egitea ukatuko genieke. Ez dut halakorik egingo. Aurrean estatu bat dugu. Oso boteretsua den estatu bat. Ez da soilik estutzeko duen gaitasuna (ekonomikoki, mediatikoki eta internazionalki), baita Kataluniako herritarrengan duen indarra ere. Kataluniako herritarren zati garrantzitsu batek ez du bat egiten independentzia prozesuarekin. Hori kudeatzen jakin behar dugu. Eta horietako gehiago batu kausara. Batzuk urriaren 3an han izan ziren. Pinedan, Espainiako Polizia bi hoteletan egon zen lekuan, bi pertsona zeuden Espainiako banderekin protestan.
Beraz, egoera tenkatzeak funtzionatzen du.
Egoeraren arabera. Erabakitze eskubidearen eta autodeterminazio eskubidearen alde egiteak, bai. Prozesu honetan, konfrontazio bat, estatuarekiko gatazka bat taktikoki eraginkorra den uneak daude, eta indarrak batzeko beste une batzuk. Biak txandakatzea da gakoa. Bat egiteko beharra dugun une batean gaude, bi ideia nagusitan: autodeterminazio eskubidea eta amnistia.
Estatuarekiko konfrontazio eta distentsio uneak egongo dira. Kontu taktikoak dira. 2017an utzi genuen lana amaitzeko, 2017ko urrian izandakoak baino baldintza hobeak behar ditugu.
Madrilen, PSOEk argitara atera zuen ERCrekin adostutako akordioen %0 bete zuela zioen dokumentu bat. Zerk huts egin du?
Hemen negoziazio mahai bat dago, eta pauso oso garrantzitsua da hori. Lehen aldiz, estatuak gatazka politiko bat dagoela onartu du, eta hura elkarrizketaren bidez konpondu behar dela.
Hau autokritika bat izan daiteke: ez genuen aukera hori pasatzen utzi behar. Baina denok ez gentozen bat mahaia garrantzitsua zela. Agian, ERC ez da gai izan mahai horrek independentzia defendatzeko zuen garrantzia estrategikoa gainerako independentistekin partekatzeko.
Hori, edo adarra jo digutela elkarrizketa mahaiarekin. Europako funtsekin gertatu den bezala. PSOEk ez du agindutako ezer betetzen.
Izatez, elkarrizketa eta negoziazio mahai bat da. Eta hitz bakoitzak garrantzia du. Hitz batzuekin egunak igaro genituen. Garrantzitsua da ea zer egiten dugun ditugun aukerekin. Eta ea zein diren alternatibak.
Ez duzu adarra jo izanaren sentsaziorik mahai horrekin?
Mahaia ezin izan da martxan jarri, eta independentismoaren batasun estrategiko baten falta estatuak aprobetxatu du. Ez biltzeko aitzakia ezin hobea. Jar zaitezte ados, esaten digute. Noski, bere burua behartua ikustean soilik eseriko da estatua mahaian. Izan barne baldintzengatik, gure kasuan bezala, ERCren indarra aprobetxatuta, [Madrilen] gobernu berri bat eratzeko, edo izan mobilizazioen bidez. 2019ko urrian, mobilizazioen maila ikaragarria zen. Kontua da legealdiari amaiera 2020an emateak zaildu egin duela estrategia bateratu bat izatea. Horregatik, hauteskundeak ezinbestekoak dira, estrategia definitu dezakeen parlamentu bat izateko.
Abstentzioak legitimotasuna kendu diezaioke hauteskundeen emaitzari?
Lan egingo dugu ahalik eta jende gehienak parte hartu dezan. Guk ez diogu legitimotasunik kenduko bozen emaitzari. Zailtasun guztien gainetik, izan nahi dugu. Garaipena lortu nahi dugu.
Elkarrizketa osoa, katalanez, Vilaweb-en webgunean. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193120/urkulluk-barkamena-eskatu-die-ccoori-eta-ertzaintzak-zauritutako-ordezkari-sindikalari.htm | Ekonomia | Urkulluk barkamena eskatu die CCOOri eta Ertzaintzak zauritutako ordezkari sindikalari | Esan du Ertzaintzak neurriz jokatu zuela eta "zorigaiztoko gertaera" hori pertsona bakar bati dagokiola, "ertzain bati". Lehendakariak koronabirusarekin lotu du gertatutakoa, "tentsio handiko uneak" direla argudiatuz. | Urkulluk barkamena eskatu die CCOOri eta Ertzaintzak zauritutako ordezkari sindikalari. Esan du Ertzaintzak neurriz jokatu zuela eta "zorigaiztoko gertaera" hori pertsona bakar bati dagokiola, "ertzain bati". Lehendakariak koronabirusarekin lotu du gertatutakoa, "tentsio handiko uneak" direla argudiatuz. | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak barkamena eskatu du joan den astelehenean Barakaldon (Bizkaia) gertatutakoagatik. ITP Castings (garai bateko PCB) enpresaren kaleratzeengatik protestan ari ziren langileei oldartu zitzaien Ertzaintza, eta CCOOko ordezkari sindikal bati sudurra hautsi zioten borra batekin. Urkulluk barkamena eskatu die CCOOri eta Ertzaintzak jo zuen sindikatu horretako ordezkariari.
Urkulluk esan du "zorigaiztoko gertaera bat" izan zela hura, eta Ertzaintzaren jokaera defendatu du: esan du proportzioan jokatu zutela ertzainek, eta jokaera desegokia "pertsona bati, ertzain bati" dagokiola. Gaineratu du Ertzaintzak parte hartzen duen guztietan jokatzen duela neurrian.
Istiluak astelehenean gertatu ziren. Hilabeteetako greba eta negoziazioen ondotik, iragarritako kaleratzeak gauzatu zituen ITP Aero Castings enpresak, Sestaon eta Barakaldon dituen fabriketako 83 behargin kaleratuz.
Egoera salatzeko, giza harresi bat egin zuten langileek goizean, Barakaldoko lantegiaren aurrean. Langileak lurrean eseri ziren, protesta gisara, baina Ertzaintza oldartu egin zitzaien, eta istiluak piztu ziren orduan. Istilu horietan, hainbat lagun zauritu ziren, langile batzordearen arabera. Sudurra hautsi zioten CCOO sindikatuko industria arloko arduradunari, Javi Gomezi.
Gomezek gaur BERRIAn azaldu duenez, borrakada ez zen tentsio une batean gertatu. Ertzain bati bere jarreragatik galdetu ondoren jo zuten. Lehenengo barrabiletan jo zuten, eta sudurrean gero. "Bortitza da. Aberrazio hutsa. Burua okertu izan banu, beste nonbait joko ninduen, eta ziur ondorioak larriagoak izango zirela".
"Koronabirusaren eragina"
Urkulluk gaur esan du "tentsio handiko uneak" direla hauek, eta adierazi du "koronabirusak maila guztietan, baita lan arloan ere, duen eraginagatik, horrelako zorigaiztoko gertaerak izaten direla". Esan du Gomez jo zuen ertzainari ikerketa bat ireki diola Ertzaintzak, "polizia demokratiko bat den heinean, dagokion bezala".
Jakinarazi du Espainiako CCOO sindikatuko idazkari nagusiari ere eskatu diola barkamena. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193121/aurrez-aurreko-eskolak-eten-behar-izan-dituzte-gasteizko-ikastetxe-batean.htm | Gizartea | Aurrez aurreko eskolak eten behar izan dituzte Gasteizko ikastetxe batean | Probak egin dizkiete eskolako ikasleei eta irakasleei, eta emaitzen zain etxean geratzeko esan diete | Aurrez aurreko eskolak eten behar izan dituzte Gasteizko ikastetxe batean. Probak egin dizkiete eskolako ikasleei eta irakasleei, eta emaitzen zain etxean geratzeko esan diete | Gasteizko Judimendi eskolan eten egin behar izan dituzte aurrez aurreko eskolak. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak kezka azaldu du zentro horretan atzemandako COVID-19 kasuen harira, eta zentroko ikasle eta irakasleei probak egitea erabaki du; emaitzen zain etxean geratzeko esan die denei.
Hamabi ikasgelako zentro bat da; Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako ikasleak hartzen ditu, 180 ume.
Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aurrez aurreko eskolak etenak dituen eskola bakarra da Gasteizko hori. Gainerakoan, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi dituen datuen arabera, 203 ikasgela daude itxita izurriaren ondorioz, gelen %1,16. Ikasturtea hasi zenetik aurrez aurreko jarduna eten behar izan duen zazpigarren eskola da. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193122/mario-draghik-italian-gobernu-berria-eratzeko-ardura-onartu-du.htm | Mundua | Mario Draghik Italian gobernu berria eratzeko ardura onartu du | Contek ez du lortu bere agintea berritzeko babes nahikoa. Mattarella presidenteak larrialdi gobernu bat eratzeko aukeratu du, eta pandemiari aurre egitea izango da haren lehentasuna. | Mario Draghik Italian gobernu berria eratzeko ardura onartu du. Contek ez du lortu bere agintea berritzeko babes nahikoa. Mattarella presidenteak larrialdi gobernu bat eratzeko aukeratu du, eta pandemiari aurre egitea izango da haren lehentasuna. | Giuseppe Contek gobernu berri bat eratzeko babes nahikoa ez zuela ikusita, bi aukera zituen Sergio Mattarella Italiako presidenteak: hauteskundeak aurreratzea ala gobernu instituzional bat eratzea. Bigarrenaren alde egin du, eta Mario Draghi Europako Banku Zentraleko buru ohia hautatu du ardura horretarako. Mattarella gaur goizean bildu da Draghirekin eskaintza egiteko, eta politikari erromatarrak —73 urte ditu— onartu egin du.
«Une zaila da. Presidenteak osasun krisia dramatikoa dela gogorarazi du; pertsonen bizitzetan ondorio larriak dituela, baita ekonomian eta gizartean ere. Egoeraren tamainako erantzuna behar dugu. Itxaropen eta konpromiso horrekin erantzun diot baiezkoarekin presidentearen deiari», adierazi du Draghik, Mattarellarekin bildu ostean. Lehen ministrogaiak bere lehentasunak zerrendatu ditu: «pandemia garaitzea, txertaketa kanpaina amaitzea eta herrialdeari bultzada berri bat ematea».
Draghik Giussepe Conte aurreko lehen ministroaren tokia hartuko du parlamentuaren oniritzia jasoz gero, hark agintean jarraitzeko nahikoa babes ez duela baieztatu ostean. Mateo Renziren Italia Bizirik alderdiko bi ministro Conteren gobernutik irten ziren urtarrilaren 13an, eta, beraz, apurtu egin zen M5S 5 Izar Mugimenduak, Italia Bizirik-ek, Alderdi Demokratikoak eta Libre eta Berdinak indarrek osatzen zuten koalizio gobernua. Contek kargua utzi zuen urtarrilaren 26an, eta azken egunetako negoziazioetan gobernuburu ohiak ez du agintera itzultzeko sostengu lain eskuratu.
Orain ikusteko dago Draghik lortuko duen. Parlamentuko bi ganberen gehiengoaren onespena behar du lehen ministro izendatua izateko. «Parlamentuari errespetuz zuzenduko natzaio. Ziur naiz alderdiekin eta gizarte eragileekin hitz egin ostean presidentearen eskariari erantzutea ahalbidetuko duen batasuna azaleratuko dela». Mattarellak Draghi proposatu eta gutxira, gora egin du Italiako burtsak eta nabarmen egin du behera estatuaren arrisku sariak.
Datozen egunetan hasiko du elkarrizketa sorta alderdiekin. Babes nahikoa lortzen badu, hark aukeratzen dituen ministroek karguari zin egingo diote errepublikako presidentearen aurrean, eta Parlamentuko bi ganberen oniritzia jaso beharko dute ondoren. Gutxienez, datorren astearen amaierara arte iraungo du prozesuak bururaino heltzen bada.
Europako Banku Zentraleko buru ohiak ziurtatuta dauzka Mattarellaren babesa eta Conteren gobernua kolokan utzi zuen Renziren Italia Bizirik alderdiarena. Espero izatekoa da Alderdi Demokratikoak ere hura babestea. Oztoporik handiena M5Sk dagoeneko iragarri duen ezezkoa izango da. Conteren alderdiak du ordezkaritzarik zabalena parlamentuan. Negoziazioetarako baliagarria izango zaio orain arte alderdi batekin ere ez lerratu izana eta orain arte Italiako egoera politikoari buruz zuhurtziaz mintzatu izana. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193123/sebastien-lifshitzek-jasoko-du-zinegoak-jaialdiaren-ohorezko-saria.htm | Kultura | Sebastien Lifshitzek jasoko du Zinegoak jaialdiaren ohorezko saria | Zuzendari frantziarrak 'Petite Fille' bere azken filmaren emanaldi berezi batean parte hartuko du Bilbon. Jaialdia martxoaren 1etik 14ra egingo da. | Sebastien Lifshitzek jasoko du Zinegoak jaialdiaren ohorezko saria. Zuzendari frantziarrak 'Petite Fille' bere azken filmaren emanaldi berezi batean parte hartuko du Bilbon. Jaialdia martxoaren 1etik 14ra egingo da. | Sebastien Lifshitz gidoilari eta zuzendari frantziarrak (Paris, 1968) jasoko du Bilboko Zinegoak jaialdiaren ohorezko saria.
Zinemagilearen konpromiso sozial eta emozionala nabarmendu nahi izan du jaialdiak. Pau Guillen Zinegoak-eko zuzendariaren hitzetan, «Lifshitzek gaitasun handia du kontakizun filmikoa modu organiko eta gizatiarrean eraikitzeko. Gainera, formatu dokumentalaren aldeko apustua egin du beti, gizartea eraldatzeko erreminta modura ulertzen duelako. Horregatik guztiagatik erabaki dugu Zinegoak-en dugun saririk gorenena berari ematea».
Lifshitzek sexu, identitate eta genero aniztasuna landu du bere ibilbide profesionalean, eta Zinegoak-en hainbat aldiz parte hartu du, baita sariak jaso ere. Wild Side lanarekin, Film Onenaren Saria lortu zuen Zinegoak-eko lehenengo edizioan, 2004an. Bambi filmarekin, ostera, Lesbianismo eta Generoa saria jaso zuen 2014. urtean, eta Les vies de Thérèse dokumentala 2016ko inaugurazio filma izan zen.
Nazioartean ere sari ugari jaso ditu Lifshitzek: Jean Vigo saria, Berlinaleko Teddya eta Epaimahaiaren Sari Nagusia Gijongo Zinema Jaialdian (Espainia).
Hilaren 28an jasoko du Zinegoak-en saria —jaialdia bera ofizialki hasi aurretik—, eta orduan emango du bere azken filma, Petite Fille. Proiekzioa Azkuna zentroko auditorumean izango da, 12:00etan, doako sarrerarekin —gonbidapenak jaso daitezke gaurtik aurrera AZ Infoan—.
Gainera, jaialdiak zinemagilearen atzera begirakoa antolatuko du. Aurrez aurre, Bilbo Arte aretoan gozatu ahal izan da, doan, eta online, Filmin plataforman. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193124/grande-marlaskak-dio-legea-betetzen-ari-dela-presoak-gerturatuta.htm | Politika | Grande-Marlaskak dio legea betetzen ari dela presoak gerturatuta | Denis Itxasok adierazi du euskal presoei egiten zaizkien ongietorriak «oinarrizko elkarbizitza arauetatik kanpo» daudela. | Grande-Marlaskak dio legea betetzen ari dela presoak gerturatuta. Denis Itxasok adierazi du euskal presoei egiten zaizkien ongietorriak «oinarrizko elkarbizitza arauetatik kanpo» daudela. | Euskal presoak Euskal Herritik gertuago dauden espetxeetara hurbilduta, Espainiako Gobernua «legea betetzen» baino ez da ari; «legea betetzera mugatzen ari gara». Hala adierazi du Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak, Kongresuan eginiko kontrol saioan. UPNko diputatu Carlos Garcia Adanerok galdetu dio gobernuaren espetxe politikaz, eta beste galdera bat eginez erantzun dio ministroak: «Zein da ondorioa: legea ez ezartzea?».
Grande-Marlaskak Garcia Adanerori erantzun dio gobernuak eta UPNk «espetxe politika ulertzeko bi modu erabat desberdin» dituztela, eta Garcia Adaneroren hitzetatik zera uler daitekeela: espetxe legeria «gomendio hutsak» direla: «Praktika onen gida bat, nahi dugun bezala, nahi dugunean eta politikoki interesatzen zaigunaren arabera erabiltzeko».
Hori horrela, gogora ekarri dio 1998an Miguel Sanz Nafarroako Gobernuko presidente ohiak esandakoa, ETA su etenean zegoenean: «Eskuzabaltasun horretan, Nafarroa egongo da. Eta su etena indartu eta indarkeriaren behin betiko amaieraz hitz egin daitekeen heinean, hitz egin ahal izango da beste kontu batzuez; esaterako, espetxe politikaz eta gizarteratzeaz».
Ongietorriak jomugan
Grande-Marlaskak berak atzo jakinarazi zuen bere ministerioa lanean ari dela Terrorismoaren Biktimen Babes Integralerako Legearen erreforma batean, ongietorriak antolatzen dituztenak bide administratibotik zigortzeko. Gaur, bide berean mintzatu da Denis Itxaso, Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan daukan ordezkaria; esan du ongietorriak «garaiz eta elkarbizitzaren oinarrizko arauez kanpo» daudela eta «biktimak birbiktimizatzen» dituztela.
Radio Euskadin elkarrizketatu dute Itxaso, eta esan du «paradoxa» iruditzen zaiola biktimei eragindako oinazea aitortu duten presoei «omenaldi handiak» egitea kartzelatik irtetean: «Hori ez da bidea. Eragindako oinazea aitortzeak, espetxeko lanaz gain, eskatzen du kartzelatik irtetean beste modu batera ateratzea».
Bestalde, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak esan du itxaron egingo duela ikusi arte ongietorriak zigortzeko araudia nola planteatzen den eta «Euskadin arrazoizko terminoetan aplikagarria den edo ez». Onda Vascan eginiko elkarrizketa batean, Erkorekak azaldu du oraindik ez dakiela zein den lege erreformaren edukia. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193125/otsailaren-9tik-12ra-deklaratuko-dute-nafarroako-hamabi-gazteek.htm | Politika | Otsailaren 9tik 12ra deklaratuko dute Nafarroako hamabi gazteek | Urtarrilaren 12tik 14ra deklaratu behar zuten Espainiako Auzitegi Nazionalean, baina elurteagatik gibelatu zituzten deklarazioak. Nafarroako Auzitegi Nagusitik deklaratuko dute, telematikoki, Espainiako koroaren aurkako delitu batengatik. «Kontrol sozial ikaragarria» salatu dute, urriaren 12ko ekintzan ez baitzituzten identifikatu ere egin. | Otsailaren 9tik 12ra deklaratuko dute Nafarroako hamabi gazteek. Urtarrilaren 12tik 14ra deklaratu behar zuten Espainiako Auzitegi Nazionalean, baina elurteagatik gibelatu zituzten deklarazioak. Nafarroako Auzitegi Nagusitik deklaratuko dute, telematikoki, Espainiako koroaren aurkako delitu batengatik. «Kontrol sozial ikaragarria» salatu dute, urriaren 12ko ekintzan ez baitzituzten identifikatu ere egin. | Otsailaren 9an, 10ean eta 12an deklaratuko dute joan den urriaren 12an Kolonen estatua bat eta Felipe VI.a Espainiako erregearen bertze bat eraistea leporatzen dieten hamabi gazteek. Espainiako Auzitegi Nazionalak hartuko die deklarazioa, baina Iruñetik eginen dute, Nafarroako Auzitegi Nagusitik, telematikoki. Urtarrilaren 12an deklaratu behar zuten hasieran, baina Madrilgo elurtearen ondorioz gibelatu egin zituzten deklarazioak, eta ikerturiko gazteek gaur jakinarazi dute deklarazioaren data berria.
Bertze «afera» bat salatzeko ere baliatu dute oharra gazteek, nolanahi ere: «jasaten» duten «kontrol sozial ikaragarria» gaitzetsi dute, batez ere «gai sozial eta politikoetan inplikatuta» dauden hainbat gaztek pairatzen dutena. Izan ere, ohartarazi dute polizia etxera deitu zituztela deklaratzera, baina urriaren 12an ez zietela identifikatzeko eskatu, ez jakinarazpenik eman ere: «Inoiz atxilotuta edo komisarian egon ez garen gazteak izanik, nola liteke egoera hori?».
Gaineratu dutenez, urriaren 12ko ekintzan parte hartu ez zuten pertsona batzuk ere deitu zituzten hasieran polizia etxera deklaratzera, eta horietako bat ikertua da oraindik ere, nahiz eta ez zuen leporatzen dieten ekintzan parte hartu.
Deklaratuko duten lehen egunean elkarretaratzera deitu dute gazteek, adierazpen askatasunaren alde, hainbat sindikatu, eragile eta alderdi politikoren babesarekin. Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean elkartuko dira, 10:00etan. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193126/julio-soto-miren-amuriza-onintza-enbeita-eta-xabier-silveira-ariko-dira-iruneko-bertso-egunean.htm | Kultura | Julio Soto, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Silveira ariko dira Iruñeko Bertso Egunean | Gaiarre antzokian egingo dute jaialdia hilaren 13an, 18:00etan hasita. 'Online' ere emango dute saioa. | Julio Soto, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Silveira ariko dira Iruñeko Bertso Egunean. Gaiarre antzokian egingo dute jaialdia hilaren 13an, 18:00etan hasita. 'Online' ere emango dute saioa. | Julio Soto, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Silveira bertsolariak eta Ainhoa Larretxea gai jartzailea elkartuko dira 2021eko lehen Bertso Egunean. Iruñeko Gaiarre antzokian izango da bertso saioa, hilaren 13an, larunbatez, 18:00etan hasita. Ez dira protagonista bakarrak izango, Eneko Lazkoz eta Oihane Perea bertsolariek ere hartuko baitute parte emanaldian.
Aurten, baten ordez, hiru Bertso Egun antolatu nahi zituen Bertsozale Elkarteak. Aurrenekoa Hazparnen egitekoa zen, urtarrilaren 30ean, baina pandemiari aurre egiteko hartutako neurrien ondorioz, maiatzaren 7ra atzeratzea erabaki zuten azkenean. Bigarren Bertso Eguna Iruñekoa izango da, eta hirugarrena, berriz, Getarian (Gipuzkoa) egingo dute, martxoaren 27an.
Protagonistek, lekuak, testuinguruak eta bestek zeresana izango dute Iruñeko Bertso Egunean: «Errealitateei beste ikuspuntu edo perspektiba batzuetatik kantatuko diegu. Abiapuntuak egiten baitu gaia, kantatzeko hautatu dugun lekuak aldatzen baititu esanahiak, kolektiboan aritzeak aldatzen baitu bakarka marraztu dugun errealitatea», iragarri du Saioa Alkaizak, zeina aurrelanean aritu da.
Antzokirako sarrerak www.teatrogayarre.com webgunean daude eskura, 12 euroren truke; 9 euroan izango dituzte Bertsozale Elkarteko bazkideek. Aretora joan gabe, Internetez zuzenean ikusi nahi duenak ere izango du aukera. Horretarako ere sarrera hartu behar da, baina www.bertsosarrerak.eus atarian: 5 euroan eskuratu ahal izango dira sarrerok, eta 3 euroan izango dituzte bazkideek. Behin sarrera erosita, argibideak bidaliko zaizkie zaleei, Internetez nola ikusi azaltzeko. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193127/dferiak-28-konpainiaren-lanak-erakutsiko-ditu.htm | Kultura | dFeriak 28 konpainiaren lanak erakutsiko ditu | Etorkizunaren ideia ardatz hartuta, martxoaren 15etik 18ra egingo dute XXVII. arte eszenikoen azoka, Donostian. 41 emanaldi programatu dituzte, eta dantza piezak izango dira nagusi. | dFeriak 28 konpainiaren lanak erakutsiko ditu. Etorkizunaren ideia ardatz hartuta, martxoaren 15etik 18ra egingo dute XXVII. arte eszenikoen azoka, Donostian. 41 emanaldi programatu dituzte, eta dantza piezak izango dira nagusi. | Pandemia garaiotan, aurrera begirako aurreikuspenak, galderak, kezkak eta zalantzak nagusitu direlakoan, dFeria jaialdiak etorkizunaren ideia hartu du aurtengo aldia ardazteko kontzeptutzat. Urte zaila izan du arte eszenikoen sektoreak, eta, hain zuzen, hari «arnasa eta energia» eskaintzera dator XXVII. dFeria, antolatzaileek adierazi dutenez. Martxoaren 15etik 18ra egingo dute Donostiako arte eszenikoen azoka, zuzeneko emanaldiekin batera profesionalei begirako topaketak, bilerak eta bestelako jarduerak ere hartuko dituena. Horiei guztiei begira, pandemiari lotutako segurtasun neurri guztiak hartuko dituztela ere ziurtatu dute antolatzaileek. «Haren kalitateagatik eta edukiengatik, feria garrantzitsua izango dugu aurten. Azoka minimalista izango da, esentziara joango delako zuzenean», adierazi du Norka Chiapusso dFeriako zuzendariak. Eusko Jaurlaritzako, Gipuzkoako Aldundiko, Donostiako Udaleko eta azoka sustatu duten beste hainbat erakundetako ordezkariak izan ditu alboan egitarauaren aurkezpenean.
Guztira, 28 konpainiak askotariko 28 obra aurkeztuko dituzte, 41 emanalditan. Hamarretik sei (%64) era bateko edo besteko estreinaldiak izango dira —bost obra lehen aldiz erakutsiko dira mundu osoan, eta beste hamahiru lehen aldiz Euskal Herrian—. Diziplinei dagokienean, programatutakoen erdiak dantza piezak dira; %39, antzezlanak, eta %11, berriz, hainbat diziplina nahasten dituztenak. Hainbat euskal konpainiaren izenak ageri dira egitarauan, eta, aurtengo egoeraren ondorioz nazioartekoak gutxiago badira ere, Argentina, Senegal, Portugal eta Errusiako hainbat artistaren lanak ere izango dira, besteak beste.
Ohiko agertokiak hartuko ditu jaialdiak: Viktoria Eugenia antzokia, Antzoki Zaharra, Tabakalera, San Telmo museoa eta Gazteszena, Lugaritz eta Intxaurrondoko kultur etxeak. Jaialdiaren atariko gisa, aurreko asteburuan Viktoria Eugenia antzokian egingo diren bi antzezlanen emanaldiak ere sartu dituzte egitarauan: Juan Diego Bottoren Una noche sin luna (martxoaren 12an) eta Bilboko Arriaga antzokiak ekoitzitako Ama Kuraia (martxoaren 14an) obrenak, hain zuzen ere.
Dantza
Dantza piezek hartzen dute egitarauaren erdia. Eta, horien artean, erdia inguru dira euskal konpainiek taularatuko dituztenak, besteak beste, J-aho! II. Quién está loco, ¿tú o yo? (Amaiur Luluaga), Lathe Biosas (Kanpai konpainia), No Pleasure (Iker Karrera), Dead (Lasala konpainia) eta Hnuy illa (Kukai Dantza eta Tanttaka Teatroa). Euskal Herrian lehen aldiz emango du Iratxe Ansak Al desnudo, Igor Bacovichekin osatutako Metamorphosis Dance bikotearen lan berria. Beste hiru euskal dantzarik Eszena Dantz izenburupean bilduta erakutsiko dituzte beren piezak: Out Amaia Elizaranek, Gorpuztu laburra Eva Guerrerok eta Emakumeak Nodek.
Beste lau dantza pieza ere batera emango dituzte, Burgos-New York-CICBUNY Nazioarteko Koreografia Lehiaketan saritutakoak laurak ere: Nodo (Camille Granet); Black (Yao Dapre Georges Nicol); Jeman (Ildar Tagirov); eta Space (Frantics Dance Company). Horiekin batera, dantza ikuskizun gehiago ere izango dira jaialdian, tartean, Ana Moralesen En la cuerda floja, eta Artistas Inflamables konpainiaren Solos extremos (la mujer también en casa, de lo alto de altos edificios).
Antzerkia
Askotariko gai eta estilotako lanak ikusi ahal izango dira antzerkiari dagokionean ere. Jaialdiaren bezperako egunean, esan bezala, Ama Kuraia Arriaga antzokiaren ekoizpena euskarazko bertsioan emango dute, eta hurrengo egunean, berriz, gaztelerazkoan, Madre Coraje izenburupean. Gaztelerazko lanak edo bertsioak nagusi izango dira gainerakoan ere.
Azokaren lehen egunean, Morfeo Teatroak Viento para un jardinero en el jardín de las fieras obra lehen aldiz emango du Euskal Herrian. Hurrengo egunean aurkeztuko dituzte Un viaje a América Tanttaka Teatroak, Seda Hika Teatroak, Elektra.25 Atalaya taldeak, zein Napoleón o el complejo de épico Portugalgo Companhia do Chapitok. Lan horietako batzuk berriro ikusteko aukera egongo da hurrengo egunean, baina La Estampida taldearen La cresta de la ola obraren emanaldia izango da jaialdiaren hirugarren eguneko berritasun nagusia.
Azken egunerako, Golfa (Primera Toma-Cremilo) eta Siveria (K Producciones) obren emanaldi bana programatu du jaialdiak.
Diziplina anitzeko lanak
Hainbat diziplina uztartu dituzte beste hainbat sortzailek beren lanetan. Led Silhouette konpainia nafarrak musika, dantza, eskultura eta testua batu ditu Cóncavo Convexo obran, espazioaren eta gorputzaren arteko harremanez eta hutsaz gogoeta egiteko. Elefante Elegante konpainiak, aldiz, antzerkia, dantza eta musika izan ditu osagai nagusi Dreaming Juliet ikuskizuna ontzeko. Eta diziplinen arteko mugak lausotuta osatu du, halaber, Swimming Pools obra Sleepwalk Collectivek.
dFeriaren webgunean dago aurtengo egitarau osoa; bertan eskuratu daitezke sarrerak ere. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193128/netflix-nagusi-78-urrezko-globoen-izendapenetan.htm | Kultura | Netflix nagusi 78. Urrezko Globoen izendapenetan | Mank eta The Trial of the Chicago 7 nabarmendu dira filmen artean, eta The Crown, berriz, telesailen artean. Gala otsailaren 28an izango da. | Netflix nagusi 78. Urrezko Globoen izendapenetan. Mank eta The Trial of the Chicago 7 nabarmendu dira filmen artean, eta The Crown, berriz, telesailen artean. Gala otsailaren 28an izango da. | Hollywooden lan egiten duten kazetariek osatutako atzerriko prentsaren elkarteak aditzera eman du zein film eta telesail izango diren 78. Urrezko Globoetarako hautagaiak. Aurreikusten zen moduan, Netflix plataforma gailendu da, 42 izendapenekin.
Zineman, David Fincher estatubatuarraren Mank filmak jaso ditu izendapen gehien. Citizen Kane-ren gidoilari Herman Mankiewiczen inguruko lan biografiko bat da, eta drama, zuzendaritza, gidoi, aktore, bigarren mailako aktore eta soinu banda sailetan izendatua dago. Halaber, Aaron Sorkinen The Trial of the Chicago 7 drama historikoak bost Urrezko Globo lortzeko aukera izango du: film dramatikoarena, zuzendaritzarena, gidoiarena, abestiarena eta bigarren mailako aktorearena.
Horien atzetik gelditu da Chloe Zhaoren Nomadland, lau izendapenekin. Filma Estatu Batuetako krisiaren erretratu bat da, eta faboritoen artean dago, besteak beste Veneziako zinemaldian Urrezko Lehoia irabazi zuelako. Halaber, lau izendapen jaso dituzte Florian Zellerren The Father eta Carey Mulliganen Promising Young Woman filmek.
Telesailak
Telebistari dagokionez, Peter Morganen The Crown izan da garaile, Ingalaterrako monarkiaren inguruko telesaila, sei izendapen jasota. Atzetik ditu, batetik, Eugene Levy eta Daniel Levyren Schitt 's Creek komedia kanadarra, bost sarietarako hautagaia, eta, bestetik, Bill Dubuque zuzendariaren Ozark estatubatuarra, lau kategoriatan izendatua. Telesail laburren artean, The Queen's Gambit, Unorthodox, Normal People, Small Axe eta The Undoing izendatu dituzte.
Sarah Jessica Parker eta Taraji P. Henson aktoreek iragarri dituzte otsailaren 28an emango dituzten sarietarako hautagaiak. Tina Fey eta Amy Poehler komedianteek gidatuko dute gala. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193129/barcenasek-ppren-b-kutxaren-inguruko-aitorpena-bidali-dio-fiskaltzari.htm | Politika | Barcenasek PPren B kutxaren inguruko aitorpena bidali dio fiskaltzari | Besteak beste, Jaime Ignacio del Burgo politikari nafarrak ezkutuko kutxatik gainsariak jaso zituela berretsi du, eta alderdiak 'Libertad Digital' hedabidearen akzioak erosi zituela, Martxoaren 11ko erasoa ETAri leporatzen ziolako. | Barcenasek PPren B kutxaren inguruko aitorpena bidali dio fiskaltzari. Besteak beste, Jaime Ignacio del Burgo politikari nafarrak ezkutuko kutxatik gainsariak jaso zituela berretsi du, eta alderdiak 'Libertad Digital' hedabidearen akzioak erosi zituela, Martxoaren 11ko erasoa ETAri leporatzen ziolako. | El País egunkariak gaur zabaldu duenez, Luis Barcenas PP alderdiaren diruzain izandakoak idazki bat bidali dio Espainiako Ustelkeriaren Fiskaltzari, diru ezkutuaren inguruko hainbat xehetasun emateko. Alderdia 1982. eta 2009. urteen artean legez kanpo finantzatu zela aitortu du testuan, eta PPk ezkutuan jasotako diruak, batzuetan, kontratu publikoen truke eman zituztela enpresek.
Bost egun barru da hastekoa PPren ezkutuko diruen inguruko epaiketa, eta bost urteko zigorra eskatzen dute Barcenasen kontra. Lehen ere, 29 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, Gurtel aferarengatik. Testuan bertan azaltzen du Barcenasek zergatik erabaki duen xehetasunak ematea: isilik geratzeko prest zegoen alderdiarekin bakea egiteko, eta, trukean, PPk agindu zion bere emaztea ez zutela kartzelan sartuko, baina, azkenean, azaroaren 8an sartu zuten preso Rosalia Iglesias emaztea, 13 urteko zigorra betetzeko, Gurtel auziarengatik.
Barcenasek, gaur zabaldu den testuan, azaldu du «justiziarekin kolaboratzeko asmoa» duela.
Kontatu duenez, alderdiaren legez kanpoko diruaren berri eman zion Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko buru ohiari 2009. urtean, eta hark ezkutuko kontuak jasotzen zituzten agiriak hartu eta papera txikitzeko makinan sartu zituela, jakin gabe Barcenasek haien kopia bazeukala.
Lehen ere aitorturikoaren gaineko xehetasun gehiago eman ditu. Esan du PPren Madrilgo egoitza eraberritzeko 900.000 euro kontu beltzetik atera zituztela. «Esleipen publiko handiak jasotako enpresekin loturiko pertsonek emaniko diruarekin elikatzen ziren funts horiek —B kutxa—». Horietako batzuk kontratu publikoak lortzearen truke egin zituztela adierazi du Barcenasek.
Kutxa horretatik, hilero gainsoldatak jaso zituzten PPko hainbat buruk, diruzain ohiak esan duenez: dirutan, eta Espainiako Ogasunari horien berri eman gabe. Mariano Rajoy, Dolores de Cospedal, Federico Trillo, Pio Garcia Escudero, Francisco Alvarez Cascos, Angel Acebes, Javier Arenas, Rodrigo Rato eta Jaime Ignacio del Burgo aipatu ditu onuradun gisa. Del Burgo Nafarroako Foru Aldundiko presidenteordea izan zen 1979tik 1980ra eta 1984an. UPN alderdiko kidea izan zen, eta 2008an Nafarroako Alderdi Popularra sortu zuen, UPN-PP koalizioa hautsi zenean.
Barcenasen paperen arabera, Del Burgok 23.439 euro jaso zituen ezkutuko kutxatik. Nafarroako diputatu ohiak 2013. urtean esan zuenez, diru hori ia guztia Calixto Aiesa Nafarroako Osasun kontseilari ohiak jaso zuen 1992. eta 1995. urteen artean, eta Jose Maria Aznar PPko presidenteak berak baimendu zituen ordainketak.
PPk Del Burgo proposatu zuen EAEko estatutu politiko berria idazteko taldeko kide gisa. 2018an, gogor jo zuen EAJk eta EH Bilduk estatuturako adosturiko oinarrien aurka, Espainiako Konstituzioaren kontrakoak eta «ETAren birsortze moduko bat» direla esanez.
Saria ETA Martxoaren 11rekin nahasteagatik
Barcenasek azaldu duenez, 2004. urtean, Libertad Digital agerkariaren akzioak erosi zituen PPk, ezkutuko kutxako 140.000 euro inguru erabilita. «Akzio horiek erosi genituen hedabide hori PPren ideietatik gertu zegoelako, batez ere ETA Martxoaren 11ko erasoen egile jotzearen tesietatik». 2004ko martxoaren 11n, islamista talde batek hamar bonba leherrarazi zituen Madrilgo aldiriko lau trenetan, eta 192 lagun hil eta 2.000 inguru zauritu zituen. PP zegoen agintean orduan, eta erasoa ETAk egin zuela sinetsarazi nahi izan zuen.
Datorren astelehenean da hastekoa Madrilen PPren ustezko legez kanpoko finantzaketaren inguruko epaiketaren ahozko saioa. Ehun bat lekuko daude deituta deklaratzera. Horien artean daude PPri ia zortzi milioi euro eman zizkioten hogei enpresaburu, Aznar, Rajoy eta ustez gainsoldatak kobratu zituzten zortzi ministro ohi. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193130/erraustegiaren-legezkotasunari-buruzko-ikerketa-egitea-baztertu-dute-batzar-nagusiek.htm | Gizartea | Erraustegiaren legezkotasunari buruzko ikerketa egitea baztertu dute Batzar Nagusiek | Zubietako erraustegiaren lege egoera zehaztuko lukeen txosten juridiko bat egitearen aurka bozkatu dute EAJk, PSE-EEk eta PPk. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek egin zuten eskaera. | Erraustegiaren legezkotasunari buruzko ikerketa egitea baztertu dute Batzar Nagusiek. Zubietako erraustegiaren lege egoera zehaztuko lukeen txosten juridiko bat egitearen aurka bozkatu dute EAJk, PSE-EEk eta PPk. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek egin zuten eskaera. | Abuztuan, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailak Zubietako erraustegiari abian jartzeko eman zion behin-behineko baimena iraungi zenean, agerian geratu ziren Zubietako erraustegiaren lege egoeraren inguruko hainbat zalantza. Besteak beste, irailean hondatu egin zen instalazioaren transformadore nagusia, eta ordezko batzuekin jardun du funtzionatzen hainbat hilabetez. Horrez gain, GuraSOS elkarteak salatu zuen labeak homologatu gabe zeudela, eta erraustegia argindar ekoizleen erregistroan erregistratu gabe zegoela. Egoera hori guztia argitzeko, fiskalizazioari eta lege egoerari buruzko txosten bana nahi zituzten EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek GHKri. Hain zuzen ere, bi horiek eskatzea galdegin diote gaur herrialdeko Batzar Nagusiek, baina haien proposamenak ez du aurrera egin, EAJk, PSE-EEk eta PPk kontra bozkatu dutelako.
EH Bilduko batzarkide Ainhoa Intxaurrandietak salatu du diputazioak oraindik ez duela erakutsi erraustegiaren jarduera legezkoa dela bermatzen duen txosten juridikoa. Abenduan martxan jarri zuen kontratua GHK-k erraustegia kudeatzen duen Ekondakin enpresarekin, eta ordaintzen hasi zaizkio hilabetero, nahiz eta GuraSOS elkarteak salatu zuen oraindik probetan dabilela eta beharrezko baimen guztiak ez dituela indarrean —besteak beste, Jaurlaritzako Industria Sailarenak—. |
2021-2-3 | https://www.berria.eus/albisteak/193131/txirrindulari-bat-hil-da-barakaldon-zuhaitz-baten-kontra-jota.htm | Gizartea | Txirrindulari bat hil da Barakaldon, zuhaitz baten kontra jota | Txirrindulari bat hil da Barakaldon, zuhaitz baten kontra jota. | 41 urteko txirrindulari bat hil da Barakaldon (Bizkaia), errepidetik atera eta zuhaitz baten kontra jota. Barakaldoko Udalak jakinarazi duenez, Argalario mendia jaisten ari zela gertatu da istripua. Txirrindulari bat aurreratu du, eta hark ikusi du errepidetik ateratzen eta kolpea hartzen. Larrialdi zerbitzuak bertaratu dira, baina ezin izan dute suspertu. | |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193152/hartu-du-mikel-irujok-nafarroako-garapen-ekonomikoko-kontseilari-kargua.htm | Politika | Hartu du Mikel Irujok Nafarroako Garapen Ekonomikoko kontseilari kargua | Txibitek adierazi du Irujo balio erantsi bat dela Nafarroako Gobernuarentzat, «garapen ekonomikoarekin konpromisoa duelako eta ikuspegi europar zabala duelako» | Hartu du Mikel Irujok Nafarroako Garapen Ekonomikoko kontseilari kargua. Txibitek adierazi du Irujo balio erantsi bat dela Nafarroako Gobernuarentzat, «garapen ekonomikoarekin konpromisoa duelako eta ikuspegi europar zabala duelako» | Hartu du Mikel Irujok Manu Aierdiren lekukoa, Nafarroako Jauregian. Orain arte, Kanpo Ekintzako zuzendari izan da Nafarroako Gobernuan, eta Aierdik zeukan ardura hartu du, Nafarroako Garapen Ekonomikoko kontseilari gisa. Aierdik kargua utzi behar izan ostean izan da, Auzitegi Gorenean auzi bat ireki diotelako.
Irujoren kargu hartzean izan dira, Irujoz eta Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariaz gain, Irujoren senideak, Manu Aierdi bera eta Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko presidentea.
Txibitek hartu du hitza, lehenik eta behin, Aierdiri eskertzeko Nafarroako Gobernuan egindako lana: «Haren baretasunak eta lanerako gaitasun handiak gobernu honek egin beharreko lanean ekarpen handia egin du». Ondoren, Irujori esan dio «une garrantzitsu eta konplexu» batean hartuko duela ardura. «Asmo handiko aurrekontuak dauzkagu, erronka bat eta aukera bat eskatzen duten Europako funts batzuk, eta gizarte eredua eta eredu ekonomikoa eraldatuko duen aro batean gaude, pandemiaren eraginez bizkortu egingo den eraldaketa, gainera», Txibitek esan duenez. Erronkei aurre egiteko gaitasuna aitortu dio Irujori, gobernua «ondo» ezagutzen duelako. Nafarroako Gobernuarentzat ekarpen garrantzitsua egin dezakeela ere esan du, «garapen ekonomikoarekin konpromisoa duelako eta ikuspegi europar zabala duelako».
Sailburu kargua hartu ostean emandako prentsaurrekoan, Mikel Irujok «benetan eskertu» du lehendakariak eta Geroa Baik beregan jarri duten «konfiantza», eta esan du «ohorea» dela foru erkidegoaren zerbitzura lan egitea. Era berean, eskerrak eman dizkio Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako Kontseilariari, azken bost urteetan harekin lan egin baitu, aurreko legegintzaldian Nafarroako Gobernuak Bruselan duen ordezkari gisa eta gaur egungo Kanpo Harremanetarako zuzendari nagusi gisa.
Davalor auzian Auzitegi Gorenak haren kontra irekitako ikerketagatik utzi du kargua Manu Aierdik. Irujok esan du ez dela «erantzukizun hori bere gain hartzeko baldintzarik onena», eta «ziur» agertu da Aierdiren kasua «ezerezean» geratuko dela. Maileguen inguruko ikerketa artxibatuz gero karguan jarraituko ote duen galdetuta, «zientzia fikzioaz» ez hitz egiteko eskatu du. Kontseilari berriak azaldu duenez, azken urteotan «harreman estua» izan du Aierdirekin. «Gobernu gisa egiten ari ziren jarduera guztiak zuzenean ezagutzeko eta Europako erakundeen eta beste sare batzuen aurrean azaltzeko zortea izan dut», adierazi du.
Hemendik aurrera, «Europa eta susperraldia» izanen dira erronka handiak Irujoren esanetan. «Manu Aierdi kontseilari ohiak ezarritako helburua jarduera ekonomikoa berreskuratzea eta enplegua sortzea da, baita Nafarroako industria sarearen lehiakortasuna indartzea ere, gizarte, ingurumen eta lurralde iraunkortasunaren ikuspegitik». |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193153/euskal-encodings-proiektuari-eman-diote-interneteko-argia-saria.htm | Gizartea | Euskal Encodings proiektuari eman diote Interneteko Argia saria | 2003an sortu zuten webgunea, eta euskarazko ikus-entzunezkoen biltegirik handiena bilakatu da | Euskal Encodings proiektuari eman diote Interneteko Argia saria. 2003an sortu zuten webgunea, eta euskarazko ikus-entzunezkoen biltegirik handiena bilakatu da | Euskal Encodings proiektuak irabazi du Interneteko Argia saria. 2003an sortu zen, eta euskarazko film eta telesailak biltzen ditu webgune batean, dohainik. Hasieran, Dragoi Bola-ko atalak denen eskura jartzeko asmo soila zena, 18 urteren ostean, euskarazko ikus-entzunezkoen biltegirik handiena bilakatu da. 1.500 film inguru dira ikusgai webgunean, mota askotako lan askoren artean. Denak euskaraz.
«XXI. mende honetan gu guztion bizitzan eragin zuzena duen eremu garrantzitsurik bada, hori ikus-entzunezkoen mundua da. Baina zer egin dezakegu euskaldunok erdara hutsean mintzo diren Netflix, Amazon, Filmin, HBO erraldoiek edo Youtubeko eta telebistako milaka kateek osatutako armadaren parean?», galdetu du Argiak. «Euskaraz sortzen diren film, telesail, marrazki bizidun eta ikus-entzunezko oro sustatu eta munduko euskal komunitate guztiarentzat eskuragarri jarri». Auzolanean ari den komunitate irekiak diru asmorik gabe egin duen lan eskerga saritu nahi izan du Argiak. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193155/zigorra-bi-tailerri-amianto-kasu-batengatik.htm | Ekonomia | Zigorra bi tailerri, amianto kasu batengatik | 2015ean hil zen Jesus Maria J.R., hainbat urtez galgetako zapata amiantodunak babesik gabe aldatu izanak eragindako minbiziaren ondorioz. | Zigorra bi tailerri, amianto kasu batengatik. 2015ean hil zen Jesus Maria J.R., hainbat urtez galgetako zapata amiantodunak babesik gabe aldatu izanak eragindako minbiziaren ondorioz. | Donostiako Gizarte Arloko 5. Auzitegiak Artikutza eta Irovisa zigortu ditu, Jesus Maria J.R. mekanikaria amiantotik babesteko neurriak hartu ez zituztelako. Jesus Maria J.R. 2015eko urtarrilean hil zen, amiantoaren hautsa arnasteak eragindako minbiziaren ondorioz.
Artikutzak eta Irovisak pentsioaren %50eko gainsaria ordaindu beharko diote hildako langilearen alargunari.
Jesus Maria J.R.-k RAG SA autoen konponketarako tailerrean lan egin zuen (orain Artikutza du izena) 1970tik 1972ra, eta Irovisan 1975 eta 1984 artean. Urte horietan, amiantoaren zuntzekin kontaktua izan zuen, galgetan eta enbrageetan erabiltzen zirelako, baina ez zioten babes tresnarik eman. 1984 arte, galgetako zapata guztiek zuten amiantoa, eta 1990eko hamarkadara arte erabili zuten.
Asviamie amiantoaren biktimen elkarteak azaldu duenez, 2016ko apirilean Gizarte Segurantzaren Institutuak onartu zuen lanak eragindakoa zela Jesus Maria J.R.-ren gaixotasuna, eta, horren ondorioz, 2017ko ekainean Donostiako auzitegiak 154.000 euroko kalte-ordaina pagatzera zigortu zituen Artikutza eta Irovisa, eta EAEko Justizia Auzitegiak epaia berretsi zuen 2017ko azaroan. Pentsioaren errekargua ukatu zioten Gizarte Segurantzak eta Lan Ikuskaritzak, ez baitzuten enpresen ardurarik ikusten. Izan badutela ebatzi du, ordea, Donostiako auzitegiak, prebentzio neurririk ez zutelako hartu.
Lan Ikuskaritzarekin haserre
Asviamie oso haserre azaldu da Lan Ikuskaritzarekin, uste baitu "enpresek betetzen ez dituzten prebentzio legeen zuritzaile" gisa jokatzen duela. "Hainbat urtez, Lan Ikuskaritzak begiak itxi zizkion amiantoaren, silizearen eta beste substantzia batzuen kontrolik gabeko erabilerari, eta enpresek ez zituzten betetzen prebentzio legeak".
Gaur Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna denez, Asviamiek berriro eskatu die Espainiako Gorteei, Espainiako Gobernuari eta Eusko Jaurlaritzari amiantoaren biktimentzat funts bat sortzeko, hartara auzitara jo behar ez izateko. Hirutan egin du eskaera Eusko Legebiltzarrak, baina funtsa blokeatu egin dute Madrilen. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193156/gasteizen-itxi-duten-ikastetxeko-klaustroak-salatu-du-babesik-gabe-sentitu-direla.htm | Gizartea | Gasteizen itxi duten ikastetxeko klaustroak salatu du «babesik gabe» sentitu direla | COVID-19aren agerraldi batengatik aurrez aurreko eskolak eten behar izan zuten atzo. Irakasleek Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari gutun batean adierazi diote Osakidetzaren erabakiak «gaizki» eta «irizpiderik gabe» hartu direla. | Gasteizen itxi duten ikastetxeko klaustroak salatu du «babesik gabe» sentitu direla. COVID-19aren agerraldi batengatik aurrez aurreko eskolak eten behar izan zuten atzo. Irakasleek Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari gutun batean adierazi diote Osakidetzaren erabakiak «gaizki» eta «irizpiderik gabe» hartu direla. | Atzo, Gasteizko Judimendi eskolan eten egin behar izan zituzten aurrez aurreko eskolak koronabirusaren agerraldi batengatik, eta ikastetxeko klaustroak salatu du eskola itxi arte «babesik gabe» sentitu direla. Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuari igorri dioten gutun batean, irakasleek salatu dute «gainezka» eta «babesik gabe» sentitu direla Osakidetzaren erabakiak «gaizki eta irizpiderik gabe» hartu direlako.
Eusko Jaurlaritzak ez du eman ikastetxean izandako kutsatze kopuruaren inguruko datu zehatzik, baina gutxienez 22 kasu atzeman dira zentroan. Ondorioz, aurrez aurreko jarduera guztiak bertan behera utzi behar izan dituzte, asteazkenetik. Ikastetxeko klaustroak Bildarratzi igorritako gutunean adierazi dio azken egunetako egoera «oso kezkagarria eta nahasia» izan dela, zentroak protokoloa «zorrotz» bete duela, baina «ezohiko neurriak» hartu behar izan dituztela azken egunetan inor gehiago kutsatu ez zedin. Gainera, salatu dute Osakidetzak esan ziela ez zegoela baheketa egiteko beharrik, nahiz eta ordurako bi edo hiru kasu positibo zeuden sei ikasgelatan. «Lehen kasuen jarraipena azkar eta zorrotz ez zutenez egin, gure zentroaren egoerak gainezka egin du». Kutsatzeak atzemateko protokoloak «hutsuneak» dituela, urritik eguneratu gabe dagoela, eta zentroei ez zaiela iritzirik eskatu salatu dute, halaber. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193157/industriaren-ekoizpena-133-apaldu-da-araba-bizkai-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Industriaren ekoizpena %13,3 apaldu da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan | Urtearen amaieran txikitu egin da erorikoa: abenduan, %7,2ko jaitsiera izan du iazko abenduarekin alderatuz gero. | Industriaren ekoizpena %13,3 apaldu da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Urtearen amaieran txikitu egin da erorikoa: abenduan, %7,2ko jaitsiera izan du iazko abenduarekin alderatuz gero. | Industria da koronabirusaren krisiari ongien eutsi dioten sektoreetako bat, baina, hala ere, kolpe gogorra eman zion udaberriko konfinamenduak, eta horri erabat buelta eman ezinean dabil oraindik ere.
Martxotik apirilera %30-40ko jaitsiera izan zuen Araba, BIzkai eta Gipuzkoako industriaren ekoizpenak, Eustaten gaur emandako datuen arabera. Jarduerak zabaldu ahala, erorikoa leunduz joan da, egia bada ere udazkenean hobekuntza eten egin dela. Horrela, urte arteko jaitsierarik txikiena azaroan izan du ekoizpenak: %6,9. Abenduan pixka bat egin du behera; azaroan baino %1,4 gutxiago ekoitzi dute lurraldeko enpresek, eta, horren ondorioz, %7,2ra iritsi da urte arteko tasa.
Urte osoan, berriz, %13,2 jaitsi da indizea, kopururik handienetan bigarrena Eustatek datuak biltzen dituenetik. 2009ak soilik gainditzen du, %21,7 apaldu baitzen urte hartan. Berez, hainbat urtez igotzen aritu ondoren, indizea 2009ko mailara itzuli da, eta gutxigatik gainditzen du 2013koa eta 2014koa.
Industriaren atal guztietan txikitu da ekoizpena: %15,8 bitarteko ondasunetan, %12,6 ekipo ondasunetan, eta % 11,9 energian. Kontsumo ondasunek, bestalde, urtean %6,7ko produkzio jaitsiera izan dute guztira; kontsumo ondasun iraunkorrek %13,2 egin dute behera, eta kontsumo ondasun ez-iraunkorrek, %5,2.
Bizkaian apaldu da gehien industria produkzioa 2020 osoan (-%16), eta Gipuzkoan gutxien (-%10,6). Tartean geratu da Araba, %13,2 jaitsi baita han. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193159/bularreko-minbizia-da-gehien-hedatutakoa-omeren-arabera.htm | Gizartea | Bularreko minbizia da gehien hedatutakoa, OMEren arabera | OMEk adierazi du biriketakoa baino gehiago zabaldu dela dagoeneko. Bi hamarkadaren buruan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua, eta erakundeak gobernuei eskatu die baliabideak jartzeko haren aurkako programetan. | Bularreko minbizia da gehien hedatutakoa, OMEren arabera. OMEk adierazi du biriketakoa baino gehiago zabaldu dela dagoeneko. Bi hamarkadaren buruan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua, eta erakundeak gobernuei eskatu die baliabideak jartzeko haren aurkako programetan. | Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Egunaren kariaz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak jakinarazi du bularreko minbizia dela munduan gehien hedatuta dagoen gaitz onkologikoa dagoeneko. Estatistiketan, lehen aldiz gainditu du biriketakoa, IARC Minbiziaren Ikerketarako Nazioarteko Agentziak iazko abenduan jasotako datuen arabera.
Horregatik, OMEk bilkura batzuk egingo ditu aurten mundu osoko ekinbide bat abiatzeko asmoz. Gaitz horren ondorioz jende gutxiago hiltzea dute helburu, baita garaiz atzemateko bideak hobetzea ere. «Kalitatezko» arta nahi dute gaixo guztientzat.
Azken bi hamarraldietan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua: 2000. urtean 10 milioi paziente inguru ziren, eta iaz, 19,3 milioi. Gaur egun, mundu osoan bost pertsonatik batek garatuko du minbiziren bat inoiz, eta, aurreikuspenen arabera, diagnostikoen kopuruak hazten jarraituko du. Iazko txosten horrek ohartarazi du 2040rako bikoiztu egingo dela intzidentzia.
Kasuen kopurua ez ezik, heriotzena ere handitu da. Duela hogei urte 6,2 milioi ziren, eta egun, 10 milioi. Kalkulatzen dute sei heriotzatik bati baino gehiagori eragiten diola minbiziak. Xehatu dute azalpena: bizimoduaren aldaketak, dieta ez-osasungarriek, sedentarismoak, alkoholak eta tabakoak izan dute eragina, nahiz eta bizitza luzeagoak izateak ere handitzen duen minbiziren bat izateko arriskua.
OMEren esanetan, egoera horrek eskatzen du gehiago inbertitzea prebentzioan eta tratamenduetan, arreta berezia jarriz bularreko minbizian, umetokikoan eta haurrenean.
Izurriak egoera estutu du
Erakundeak ohartarazi du COVID-19ak aldatu egin duela minbiziari aurre egiteko jokalekua ere. Areagotu egin ditu diagnostiko berantiarrak, eta zaildu egin du sarbidea, bereziki herrialde pobreenetan. Gainera, zerbitzu batzuk eten dituztela-eta, minbizia duten eriek arrisku handiagoa dute COVID-19arekin larri gaixotzeko. OMEk berak iaz egin zuen ikerketa batek ondorioztatu zuen minbiziaren tratamendua galdekatutako herrialdeen %40tan baino gehiagotan eten zutela pandemia garaian.
OMEk adierazi du minbizia haurren eta nerabeen heriotzaren kausa nagusietako bat dela, eta kalkulatzen dute 400.000 haurri atzematen dietela gaitza urtean. Hilaren 15ean izango da Haurren Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna, eta, orduan, OMEk hari aurre egiteko programak indartzeari buruzko eskuliburu bat aterako du agintari politikoen esku jartzeko. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193160/patronalek-auzitara-jo-dute-tabernen-eta-jatetxeen-itxieraren-aurka.htm | Ekonomia | Patronalek auzitara jo dute tabernen eta jatetxeen itxieraren aurka | Bizkaiko Ostalaritzaren Elkarteak, Sea-Ostalaritzak eta Gipuzkoa Ostalaritzak helegitea jarri diote eremu gorrian ostalaritza ixteko agindua jasotzen duen dekretuari. | Patronalek auzitara jo dute tabernen eta jatetxeen itxieraren aurka. Bizkaiko Ostalaritzaren Elkarteak, Sea-Ostalaritzak eta Gipuzkoa Ostalaritzak helegitea jarri diote eremu gorrian ostalaritza ixteko agindua jasotzen duen dekretuari. | EAEko Justizia Auzitegi Nagusian jarri dute helegitea ostalaritzako patronalek, tabernak eta jatetxeak eremu gorrian dauden ala ez kontuan hartu gabe ireki ahal izateko saialdi batean. Epaileei eskatu diete bertan behera uzteko dekretuak jasotzen duen araua, itxitako tabernak berriro irekitzeko bete behar diren baldintzen esparruan.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan koronabirus kutsatzeek abenduan eta urtarrilean izan duten eboluzioari erreparatzen dio helegiteak. Ostalariek diote urtarrileko lehen astetik aurrera abiatutako kutsatzeen hazkundeak ez duela loturarik tabernak eta jatetxeak irekitzearekin; abenduaren 12an zabaldu zen ostalaritza hiru lurralde horietan. Kutsatzeak, hain zuzen, Eusko Jaurlaritzak Gabonetan neurriak arindu izanarekin lotu dituzte. Herri mailako konfinamenduak, herrialdekoak eta erkidego mailakoak aipatzen ditu helegiteak. Halaber, etxeratze agindua luzatzeari eta familiak elkartzea erraztu zuten neurriei erreparatzen die idatziak.
Ireki daitezela lehenbailehen
"Errealitate hori kontuan hartuta", ostalariek uste dute dekretuak jaso behar zuela eremu gorrian sartzen diren herrietan ostalaritzak ez duela zertan itxi. Ixteko derrigortasuna ez duela jaso behar legeak, alegia. Zergatik? Ostalaritza ixteko arauan "ez dagoelako orekarik sektoreari egindako kaltearen eta pandemia gerarazteko emaitzaren artean". Helegiteak dio emaitza hobea izango zutela hartu ez ziren beste neurri batzuek. Horregatik, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari eskatzen dio behien-behinean dekretuaren zati hori bertan behera uzteko, auzia aztertzen duen bitartean.
Izan ere, ostalariek diote "ezinbestekoa" dela eremu gorriak ezartzen dituen mugen artetik taberna eta jatetxeen itxiera ateratzea. "Egun bat joaten den bakoitzeko, arriskua izugarri handitzen da eragindako kalteak atzera-bueltarik ez izan dezan eta ondorioak erabat suntsitzaileak izan daitezen sektorean". |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193161/koronabirusaren-4000-aldaera-daude-munduan-erresuma-batuko-gobernuaren-arabera.htm | Mundua | Koronabirusaren 4.000 aldaera daude munduan, Erresuma Batuko Gobernuaren arabera | Mutazioen ugaritzeari aurre egiteko, Pfizer eta AstraZeneca enpresen dosi nahasketak frogatzen hasi dira Erresuma Batuko zientzialariak. | Koronabirusaren 4.000 aldaera daude munduan, Erresuma Batuko Gobernuaren arabera. Mutazioen ugaritzeari aurre egiteko, Pfizer eta AstraZeneca enpresen dosi nahasketak frogatzen hasi dira Erresuma Batuko zientzialariak. | SARS-CoV-2 birusaren hiru aldaera egin dira ezagunen: lehenengoz Erresuma Batuan, Brasilen eta Hego Afrikan atzeman eta ondoren hainbat herrialdetara hedatu direnak. Hasierako aldaerak baino errazago kutsatzen direla uste dute adituek. Hiru horiez gain, mutazioek birusaren milaka aldaera sortu dituzte, ordea: 4.000 inguru, Nadhim Zahawi Erresuma Batuko Osasun ministroaren esanetan. Estatu hori da azken aldaerek kalte handiena egin dietenetako bat.
Birusaren bertsioak ugaritzen ari badira ere, Zahawik lasaitasun mezu bat eman du. «Oso gertagaitza da egungo txertoak birusaren aldaera guztien gaineko eraginkortasunik ez izatea, izan Kentekoa [Erresuma Batuko konderrikoa] ala beste edozein; bereziki, gaixotasun larria eta ospitaleratzea dakartenetan». Gaineratu du ekoizle guztiak ari direla beren txertoak hobetzeko lanean, aldaera orori aurre egiteko gai izango direla bermatze aldera.
Birusak milaka bertsio dituela uste bada ere, soilik gutxi batzuek aldatu dute birusaren hasierako egitura ezaguna, Britainia Handiko Medikuntza Aldizkariaren arabera. Gainerakoak moldaketa txikiak dira, SARS-CoV-2aren portaera era esanguratsuan aldatu ez dutenak.
Mutazioen liburutegia
Osasun ministroak nabarmendu du Erresuma Batuak «genoma sekuentziaren arloan munduan den industriarik handiena» duela, munduko industriaren «%50 inguru» biltzen duena, eta «aldaera guztien liburutegia» osatzen ari direla, «udazkenean edo aurrerago birusak aurkez dezakeen edozein oztopo gainditu ahal izateko eta hurrengo txertoa ekoizteko».
Ehun biztanleko txerto dosi gehien banatu duten estatuetan hirugarrena da Erresuma Batua (0,61), Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen atzetik —1,39 eta 1,16 hurrenez hurren—. Londresek txertatze kanpaina azkartzeko ahaleginetan jarraitzen du. Eguneko dosien marka berria ezarri zuen astelehenean, 600.000 dosiren kopurua gaindituta.
Txertoa hartzen dutenen immunitatea hobetzeko probetan ere ari da, eta bide berri bat urratzen hasi da gaur, Pfizer-BioNTech eta Oxford-AstraZeneca enpresen dosien nahasketekin esperimentatzen hasi baita Oxfordeko Unibertsitatea, bi txertoen arteko konbinazioak zenbateko immunitatea sortzen duen aztertzeko. Jakin nahi dute ea lehen eta bigarren dosian enpresa desberdinen txertoak gurutzatuta erantzun immunologiko hobea, berbera ala okerragoa lortzen den bi dosi berdin erabilita baino.
Ikerketak erantzun immunologikoa aztertuko du lehenengo Pfizer-BioNTech konpainien txertoa eta ondoren Oxford-AstraZenecarena hartzen duten pertsonen artean, eta biak kontrako ordenan jasotzen dituztenengan. Gobernuak boluntario gehiago lortzeko deialdia egin du. Helburua da 820 herritarrekin egitea proba; guztiek 50 urtetik gorakoak izan behar dute, eta oraindik txertorik hartu gabekoak. Mota horretako lehen ikerketa da munduan, eta Erresuma Batuko Gobernuak finantzatuko du. «Izugarri garrantzitsua» dela uste du Londresek.
Ingalaterrako Osasun Publikoak txertaketetarako duen gidaliburuak jada jasotzen du ezen, bigarren dosia hartu behar duen herritar batek lehenengoan hartu duen bera jasotzerik ez badu —une horretan halakorik eskuragarri ez dagoelako—, aukera izango dutela beste ekoizle baten dosia jasotzeko.
Dosi nahasketekin lanean dabilen Oxfordeko Unibertsitateko zientzialari taldeak azaldu du proba horien emaitzek onurak ekar ditzakeela Erresuma Batura, baina baita mundu osora ere. Adierazi dutenez, ikerketa lagungarri izango da argitzeko bide hori onuragarri ote den txertoak munduan malgutasun handiagoz banatzeko. «Ikusten badugu txerto hauek trukagarriak direla, horrek nabarmen handituko du txertoak banatzeko malgutasuna, eta zantzuak eskaini ditzake birus aldaera berrien kontrako babesa nola handitu jakiteko», azaldu du Matthew Snape Oxfrodeko Unibertsitateko irakasle eta ikerlariak.
Ikerketa hurrengo lau hilabeteetan egitea aurreikusten dute, eta ekainerako espero dituzte proben emaitzak eta horietan oinarritutako ondorioak. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193162/otegik-esan-du-hondarribiko-pintaketek-ez-dutela-eh-bilduren-babesik.htm | Politika | Otegik esan du Hondarribiko pintaketek ez dutela EH Bilduren babesik | Hondarribiko Udaleko taldeek adierazi dute horrelakoak «lekuz kanpo» daudela. | Otegik esan du Hondarribiko pintaketek ez dutela EH Bilduren babesik. Hondarribiko Udaleko taldeek adierazi dute horrelakoak «lekuz kanpo» daudela. | Atzo goizean hainbat pintaketa agertu ziren Hondarribian (Gipuzkoa) Ertzaintzaren eta EAJren aurka. Besteak beste, «Cipallos. Alde hemendik», «Herria ez du barkatuko», «Hil PNV» eta «PNV borroka hasi da» zioten mezuak agertu ziren Alde Zaharrean.
Horien aurrean, EAJko, PSE-EEko eta EH Bilduko udal taldeek adierazpen instituzional baten bidez salatu dituzte pintaketak, eta adierazi dute horrelakoak «lekuz kanpo» daudela: «Baditugu bizikidetza demokratikoan gure ideiak askatasunean adierazteko bideak». Hiru indar politikoen arabera, «jokabide horiek gainditutzat» ematen zituzten: «Badugu gizartearen gehiengoaren irmotasunean, jarrera zibiko eta demokratikoan konfiantza gure hiriko bizikidetzari kalte egiten dioten gertakari horiekin amaitzeko».
Hala ere, herritar ugariri atentzioa eman die pintaketek dituzten akats ortografikoek, eta zalantzan jarri dute pintaketen egiletza. Sare sozialetan, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak azaldu du Hondarribiko pintaketek ez dutela EH Bilduren «babes eta ulermenik», eta «cipallos» edo «hil pnv» bezalako adierazpideek «haien egiletzari buruzko arrazoizko zalantzak ereiten» dituztela: «Horiekin harremana dugula esaten duena gezurretan ari da». |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193163/eh-bilduk-alokairuen-prezioa-murrizteko-egindako-ahalegina-geldiarazi-du-legebiltzarrak.htm | Gizartea | EH Bilduk alokairuen prezioa murrizteko egindako ahalegina geldiarazi du legebiltzarrak | Elkarrekin Podemos-IUren babesa baino ez du izan. EAJ, PSE-EE, PP+Cs eta Vox alderdiek tramitazioaren aurka egin dute. | EH Bilduk alokairuen prezioa murrizteko egindako ahalegina geldiarazi du legebiltzarrak. Elkarrekin Podemos-IUren babesa baino ez du izan. EAJ, PSE-EE, PP+Cs eta Vox alderdiek tramitazioaren aurka egin dute. | Eusko Legebiltzarrak baztertu egin du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken urteotan prezioek gorakada handia izan duten zenbait eremutan etxebizitzen alokairuen gehieneko prezioa mugatzea arautzeko lege proposamena. EH Bilduk egin du proposamena, eta Elkarrekin Podemos-IUren babesa baino ez du jaso. EAJ, PSE-EE, PP+Cs eta Vox alderdiek tramitazioaren aurka egin dute.
Bere proposamenean, EH Bilduk etxebizitzen errenta kontratuetan errentak mugatzea eskatzen zuen, baldin eta ohikoak baziren, merkatu tentsionatuko eremu batean bazeuden eta babes publikoko bizitegi sistemaren parte ez baziren. Ikasle egoitzak ere ohiko etxebizitza izango ziren ikasturteak iraun bitartean, eta araudi horretatik kanpo geratuko ziren 150 metrotik gorako azalera erabilgarria dutenak.
Eztabaidan, Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak gogorarazi du 2019ko bigarren seihilekoan alokairu librean sinatutako kontratuen batez besteko errenta 688 eurokoa zela, duela hiru urte baino %10 handiagoa. 2013tik gaur arte %22 izan da igoera, batez ere hiru hiriburuetan. Rodriguezek azpimarratu du urteroko 800 etxegabetzeak direla alokairuaren prezioari lotutako arazoaren adierazpenik «muturrekoena eta agerikoena», eta Eusko Jaurlaritzari eta haren parte diren alderdiei leporatu die arlo hori legez arautzearen aurka daudela.
Eusko Jaurlaritzak lege proposamenaren aurakako iritzia agertua zuen jadanik, «desegokia eta presazkoa» zela, Espainiako Estatuan «segurtasun juridiko handiagoa» duen araudi berria izapidetzen ari direla argudiatuta. Gainera, Eusko Jaurlaritzak uste du errentak kontrolatzeko mekanismoak finkatzea «ez dela nahikoa eskaintza monopolitiko eta oligopolistiko bati aurre egiteko». Bide horretan mintzatu dira EAJ eta PSEko bozeramaileak ere osoko bilkuran. Irune Berasaluzeren (EAJ) ustez, prezioak mugatzea «ez da arazoa konpontzeko egiturazko irtenbidea», eta politika publikoek «beste bide batetik» joan behar dutela esan du; Eneko Anduezak (PSE), berriz, Espainiako Estatuan lege bat onartzea espero duela esan du.
Iñigo Martinezek (Elkarrekin Podemos-IU) EH Bilduren proposamena babestu du, eta gogorarazi du arazo horrek «batez ere euskal gazteei» eragiten diela, soldataren % 70 baino gehiago alokairuan eman behar dutelako. PP+CS taldeari dagokienez, Muriel Larreak esan du «zuzenena» alokairuko etxebizitza publikoen eskaintza handitzea dela, eta eskuin muturreko Vox alderdiko parlamentari Amaia Martinezek ez du hitz egiteko txanda erabili, eta ez du kontrako botorik azaldu.
Bilbo, Donostia eta Gasteiz
EH Bilduk proposatzen zuen Eusko Jaurlaritzak adierazpen bat egitea alokairuen prezioak azken urteotan asko igo diren etxebizitza merkatu bat duten eremuei buruz. Eremu horietan finkatuko zen errenten gehieneko prezioa. Gaur egun etxebizitza merkatu tentsionatua duten eremuak identifikatu dituzte, non azken bi urteetan alokairua %8 baino gehiago igo den. EH Bilduren proposamenaen arabera, prezioen erreferentziazko indize bat ezarriko zen leku horietan, eta alokairu kontratu berriek ezingo zuten gainditu. Hauek dira identifikatuak zituzten auzoak: Bilbon, Alde Zaharra eta Ametzola; Donostian, Aiete-Lugaritz, Gros-Sagues, Ibaeta-Errotaburu-Berio, Lorea, Intxaurrondo eta Marrutxipi; eta Gasteizen, Aranbizkarra, Ariznabarra, Arriaga-Lakua, Koroatzea, Babesgabetuak, Anglo, Pilar, Judimendi, Lovaina eta San Kristobal. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193164/espainiako-kongresuak-onartu-du-bozen-ostean-elkarrizketa-mahaiari-berrekitea.htm | Mundua | Espainiako Kongresuak onartu du bozen ostean elkarrizketa mahaiari berrekitea | ERCren proposamenari baiezkoa eman diote PSOEk eta UPk. CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroaren arabera, bost punturen aldea dago ERCren eta JxCen artean, eta Salvador Illa PSCko hautagaiak irabaziko ditu hauteskundeak. | Espainiako Kongresuak onartu du bozen ostean elkarrizketa mahaiari berrekitea. ERCren proposamenari baiezkoa eman diote PSOEk eta UPk. CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroaren arabera, bost punturen aldea dago ERCren eta JxCen artean, eta Salvador Illa PSCko hautagaiak irabaziko ditu hauteskundeak. | Kataluniako Gobernua eta Espainiakoa elkarrizketa mahaian eseriko dira berriz, Kataluniako hauteskundeen ostean. Hori onartu du gaur Espainiako Kongresuak; ERCrena izan da proposamena, eta baiezkoa eman diote PSOEk eta Unidas Podemosek —asteartean aurreratu zuten euren erabakia—. Hamar egun eskas falta dira Kataluniako bozetarako, eta ikusteke dago nola egongo den osatuta Madrilekin mahaian eseriko den gobernua.
ERCren proposamena ez dute babestu Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten gainerako talde kataluniar subiranistek: JxCk, PDeCATek eta CUPek. Laura Borras JxCren hautagaiak, adibidez, elkarrizketa mahaia «marketin operazio soil bat» dela adierazi du. Proposamena, ordea, arazorik gabe onartu dute, besteak beste, EAJren, EH Bilduren eta BNGren aldeko botoekin: 187 boto izan ditu alde, 155 aurka eta 8 abstenitu egin dira.
Dena den, mahaiarekiko lehen zuten jarrera dute oraindik ere PSOEk eta ERCk. Sozialistak «edozertaz hitz egiteko prest» agertu dira, baina betiere «konstituzioaren markoaren barruan». ERCk, berriz, espetxeratutako buruzagi subiranistei amnistia osoa ematea nahi du, baita «autodeterminazio eskubidearen aldeko pausoak» ematea ere. Salvador Illa PSCren hautagaiak ere elkarrizketa mahaiari berrekitearen alde hitz egin du.
ERCk bost puntu JxCri
Bestalde, CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroak Kataluniako hauteskundeei buruzko inkesta bat argitaratu du gaur, eta PSCri eman dio garaipena, botoen %23,7 irabaziko dituela esanda. Bigarren ERC dago CISen arabera, ia hiru puntu gutxiagorekin: %19,9. Junts hurbildu egingo zaie errepublikanoei, baina oraindik bost puntu eta erdira egongo da gaur argitaratu den inkestaren arbera: botoen %14,5 ematen dizkio. CUP eta PDeCATen botoak gehituta, alderdi abertzaleak botoen %43ra iritsiko dira gaur emandako datuen arabera.
CUPek %6,9 eskuratuko ditu, eta PDeCAT ordezkaririk gabe geratuko da, ez delako iritsiko gutxienekora parlamentuan; CISek %1,5 esleitu dizkio inkesta honetan. PNC ere ez da iritsiko gutxieneko hori gainditzera, botoen %0,2ekin. Eserleku banaketaren eragiketa ere egin du CISek, eta horren arabera, alderdi independentistak kasurik onenean ere ez lirateke iritsiko.
En Comu Podemek, berriz, botoen %8,9 izango ditu, eta Ciutadansen aurretik egongo da. Azken horrek botoen %7,9 eskuratuko ditu, eta PP botoen %5,8rekin geratuko da.
Hauek dira CISek emandako datuak:
PSC: %23,7. ERC: %19,9. JxC: %14,5 (13-18). En Comu Podem: %8,9. Cs: %7,9. VOX: %6,9. CUP: %6,8. PP: %5,8. PDeCAT: %1,5.<br />PNC: %0,2. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193165/1248-positibo-gehiago-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.248 positibo gehiago atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | 18.907 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzaren eta Osasunbidearen artean, eta positibotasun tasa %6,6 da | 1.248 positibo gehiago atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 18.907 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzaren eta Osasunbidearen artean, eta positibotasun tasa %6,6 da | COVID-19a atzemateko probetan, 1.248 kasu detektatu zituzten atzo Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Bezperan baino proba gutxiago egin zituzten (18.907), eta positibo gehiago atzeman; hortaz, positibotasun tasa ere igo egin da apur bat, %6,6raino. Herrialdeka, 144 kasu atzeman zituzten Araban, 544 Bizkaian, 320 Gipuzkoan eta 228 Nafarroan.
Osasun sarearen egoerari dagokionez, 84 ospitaleratze gehiagoren berri eman du Osakidetzak. Uneotan, COVID-19az kutsatutako 156 paziente larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ZIUetan. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193166/lrako-buru-bat-gerra-krimenen-erantzuletzat-jo-du-nazioarteko-zigor-auzitegiak.htm | Mundua | LRAko buru bat gerra krimenen erantzuletzat jo du Nazioarteko Zigor Auzitegiak | Dominic Ongwen haurra zela errekrutatu zuten, eta, denborarekin, Jainkoaren Erresistentziaren Armadako komandante bilakatu zen. Hilketak, bortxaketak, sexu esplotazioa, adingabeen bahiketak eta torturak eragitea egozten dizkiote. | LRAko buru bat gerra krimenen erantzuletzat jo du Nazioarteko Zigor Auzitegiak. Dominic Ongwen haurra zela errekrutatu zuten, eta, denborarekin, Jainkoaren Erresistentziaren Armadako komandante bilakatu zen. Hilketak, bortxaketak, sexu esplotazioa, adingabeen bahiketak eta torturak eragitea egozten dizkiote. | Hagako Nazioarteko Zigor Auzitegiak erruduntzat jo du Dominic Ongwen, LRA Jainkoaren Erresistentziaren Armadako komandantea. Auzitegiak gerra krimenak eta gizateriaren aurkako delituak egozten zizkion haur soldadu izandakoari. Besteak beste, hilketak, torturak, bortxaketak, sexu esplotazioa, adingabeen bahiketak eta lapurretak leporatzen dizkiote.
Ongwenen abokatuek argudiatu dute haurra zela bahitu eta errekrutatu zutela gerrillariek, eta horren ondorioz arazo psikologikoak izan dituela geroztik: «Bera ere biktima bat da, eta ez biktima eta borreroa aldi berean». Epaimahaiak, baina, ez du onartu defentsaren eskea, nahiz eta onartu gerrillaburuaren bizitza aintzat hartuko dutela haren aurkako zigorra erabakitzeko garaian. «Dominic Ongwenek 20 urte pasatxo zituela egindako krimenak epaitzen ari gara auzi honetan, eta ez dago arrazoirik haren erantzukizun kriminala baztertzeko. Argi geratu da errudun dela, inolako zalantzarik gabe», adierazi du Judge Bertram Schmittek, epaimahaiko buruak.
Joseph Kony buruzagiaren agintepean, LRAk Ugandako Gobernuaren aurka egin zuen, Hego Sudanen, Kongoko Errepublika Demokratikoan eta Afrika Erdiko Errepublikan zituzten kanpalekuak baliatuta. Ugandak 2004an jo zuen Nazioarteko Zigor Auzitegira LRArekin zuen gatazka salatzera.
Gerrillak 100.000 herritar baino gehiago hil eta 60.000 adingabe bahitu zituen 2000ko lehen urte haietan. Hagan salaketa jarri eta urtebetera, Ugandako armadak lortu zuen gerrilla herrialdetik kanpora bidaltzea, eta gerrillariek inguruko estatuetan hartu zuten aterpe.
Ongwenek bere burua entregatu zuen 2005ean. AEBetako militarrek atxilotu zuten, Konyren bila zebiltzala. Kony bera, ordea, desagertuta dago oraindik.
Gobernuz kanpoko erakunde ugarik txalotu dute nazioarteko auzitegiak gaur eman duen epaia. Ekintzaile askok, ordea, zalantzan jarri dute, eta defentsaren aldera lerratu dira, nabarmenduz Ongwen bera ere gerraren biktima izan dela, eta zigorra baino gehiago gizarteratze prozesu bat beharko lukeela. |
2021-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/193167/berreskuratu-zure-hipoteka-gastuen-dirua.htm | albisteak | Berreskuratu zure hipoteka-gastuen dirua | Hipoteka bat izenpetu bazenuen 2019a baino lehen, bankuak itzuli egin beharko dizkizu notario gastuen erdiak eta tasazio, erregistro eta gestoriako gastu guztiak. Deitu eta kontsultatu zure kasua, inongo konpromisorik gabe. Eta, nahi baduzu, zure izenean kudeatu ahalko dugu erreklamazioa, inolako kosturik gabe; irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu. | Berreskuratu zure hipoteka-gastuen dirua. Hipoteka bat izenpetu bazenuen 2019a baino lehen, bankuak itzuli egin beharko dizkizu notario gastuen erdiak eta tasazio, erregistro eta gestoriako gastu guztiak. Deitu eta kontsultatu zure kasua, inongo konpromisorik gabe. Eta, nahi baduzu, zure izenean kudeatu ahalko dugu erreklamazioa, inolako kosturik gabe; irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu. | Auzitegi Gorenak argi utzi du hipoteka-gastuen gaia urtarrilaren 28an plazaratu duen epai batean. Bertan ebazten duenez, hipoteka baten formalizazioak eragindako tasazio-gastuak «bankuari dagozkio, eta ez kontsumitzaileari», baldin eta aplikagarria ez bada 5/2019 Legea, higiezin-krediturako kontratuak arautzen dituena.
Epai horrek, aurretik izandako beste batzuk berresteaz gain, ebatzi eta baliogabetu egin ditu hipoteka-mailegua formalizatzeko gastuak bezeroek ordaindu beharrekoak zirela ezartzen zuten klausula guztiak. Horrela, hipotekak 2019a baino lehenago izenpetu zituzten guztiek eskubidea dute itzul dakizkien jabetza-erregistroko, gestoriako eta tasazioko gastu guztiak, bai eta notario-gastuen erdiak ere. Hipotekaren zenbatekoaren arabera, gastu horiek 500 eta 2.000 euro artekoak izan daitezke.
Zer egin behar duzu gastu horien itzulketa erreklamatzeko?
Banku-entitateei hipoteka-gastuen itzulketa erreklamatzeko prozesuan, irabazteko aukera handia duzu: zure dirua berreskuratuko duzu, ziur. Arazo bakarra dago, auzi judiziala ireki behar dela, alegia, lege-prozedura batzuekin eta kostu batzuekin.
Kasua gure eskuetan uzten baduzu, arazo hori gainetik kenduko duzu. Eta ez duzu ezer ordainduko. ERREKLAMATUn prozesu osoaz arduratuko gara, gastu guztiak gure gain hartuko ditugu, prokuradorea eta kostuak barne, eta lortzen den zenbatekoaren %18 besterik ez dugu kobratuko. Hau da, zure dirua berreskuratu ezean, ez dugu ezer ere kobratuko.
Hegaldiak erreklamatzea da gure zeregin nagusia, baina hipoteketan eta bestelako banku-produktuetan ezartzen diren gehiegizko klausulen kasuez ere arduratzen gara.ERREKLAMATU
Kontsultatu, konpromisorik gabe
Azken 20 urteetan hipoteka bat izenpetu baduzu, zure bankuak dirua zor dizu. Deitu eta kontsultatu zure kasua, inongo konpromisorik gabe. Jakinaraziko dizugu gastu horiek bidegabeki kobratu zizkizuten edo ez, eta aztertuko dugu zoru-klausularik ezarri al zizuten, hori ere erreklamatu dezakegulako. Horrekin batera, zure izenean erreklamatu ditzakegu revolving txartelen gastuak, horien interesak ere gehiegizkotzat deklaratu baitzituen Auzitegi Gorenak.
ERREKLAMATUn, hegaldiak erreklamatzea da gure zeregin nagusia, baina hipoteketan eta bestelako banku-produktuetan ezartzen diren gehiegizko klausulen kasu batzuez ere arduratzen gara. Eta gure filosofia beti bera da: irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu. Erreklamatu zure hipoteka!
Zalantzaren bat baduzu edo zerbait kontsultatu nahi badiguzu, gure webguneko formularioa bete dezakezu edo telefonoz deitu: 944 027 596 / 688 651 944.
www.erreklamatu.com |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193168/foro-sozialak-presoen-aurrerapauso-garrantzitsuak-nabarmendu-ditu-bere-bigarren-txostenean.htm | Politika | Foro Sozialak presoen «aurrerapauso garrantzitsuak» nabarmendu ditu bere bigarren txostenean | «Kudeaketa ausartago bat» eskatu dute «espetxe salbuespenaren fasea amaitutzat» eman ahal izateko. | Foro Sozialak presoen «aurrerapauso garrantzitsuak» nabarmendu ditu bere bigarren txostenean. «Kudeaketa ausartago bat» eskatu dute «espetxe salbuespenaren fasea amaitutzat» eman ahal izateko. | Duela sei hilabete, Foro Sozial Iraunkorrak Behatokia aurkeztu zuen: motibazio politikoko euskal presoen egoeraz informazioa emateko eta horri buruzko eztabaida sustatzeko prestaturiko agerkaria. Orduan iragarri zuten txosten hori sei hilabetean behin aurkeztuko zutela, eta orain iritsi da bigarrena. Azken hilabeteetan espetxeetan izandako aldaketen berri ematen dute han, eta nabarmentzen dute EPPK-ko presoek «aurrerapauso garrantzitsuak» egin dituztela eragindako kaltea aitortzeko.
Txostenean agertutako datuen arabera, egun EPPK-ko 218 preso daude, 31 emakumezkoak eta 187 gizonezkoak. Horietatik 165 Espainiako kartzeletan daude; 28 Frantziakoetan, eta 25 baino ez Euskal Herrian. 78 preso lehenengo graduan daude oraindik ere.
Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak esan duenez, Espainiako espetxeetan dauden preso gehien-gehienek, zein gradutan dauden alde batera utzita, «idatzi propioak» egin dituzte, «norberaren bizi ibilbidetik eta bizipen pertsonaletatik abiatuta». Idazki horietan «egindako kaltea espresuki aitortu, biktimen mina onartu» eta kasu askotan «biktimen sufrimenduarekiko enpatia» ere erakusten dute. Foro Sozialak uste du «bizikidetza demokratikorako ekarpen garrantzitsua» dela presoen pauso hori.
«Ausartago» jokatu beharra
Espetxe politikari dagokionez, txostenean aintzat hartzen dira «norabide onean ematen ari diren aurrerapausoak», baina presoak Euskal Herrira hurbiltzearen eta graduen bilakaeraren arloan «kudeaketa ausartagoa» eskatu dute, «espetxe salbuespenaren fasea amaitutzat» eman ahal izateko.
«Lekualdaketak gauzatzen ari dira», esan du Foroko kide Teresa Todak, «eta horren senideen zama aritzen du, baina EAEko eta Nafarroako espetxeetarako hurbilketa gutxi dago oraindik, eta berriro azpimarratu nahi dugu bertako espetxeak direla gizarteratzeko bideak egiteko egokienak».
Bizkaiko Abokatuen Elkargoko dekanotzako kide den Aitzol Ansak kritikatu du zenbait kartzeletan espetxe arautegiaren 100.2 artikulua «sistematikoki» aplikatzen ari dela, eta hori «tranpa» bat dela graduetan aurrera egin nahi duten presoentzat. Lehenengo graduko presoei «baldintza malguagoak» ezartzen dizkie aipatutako artikuluak, baina, aldi berean, presoa gradu horretan mantentzen du. Printzipioz, uste da behin-behinekoa dela 100.2 artikuluaren aplikazioa, eta presoarentzat «probaldia» dela, baina Ansak salatu duenez, 2019k otsailean lehen aldiz aplikatu zenetik, 60 preso baino gehiagori ezarri diete, eta «iraunkor» bilakatu da, presoak lehen graduan betikotuz eta graduz aldatzea oztopatuz: «beste salbuespen bat finkatu da presoen tratamenduan». |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193170/aitzina-doa-eajk-mozal-legea-aldatzeko-egindako-proposamenaren-eztabaida.htm | Politika | Aitzina doa EAJk 'mozal legea' aldatzeko egindako proposamenaren eztabaida | PPk osoko zuzenketa aurkeztu dio erreformari, baina gainontzeko alderdien babesari esker eginen du eztabaidak aitzinera. 2015eko legeak biltzen dituen arau hauste batzuk kentzea proposatu du EAJk: tartean, Poliziaren irudiak erabiltzeari buruzkoa. | Aitzina doa EAJk 'mozal legea' aldatzeko egindako proposamenaren eztabaida. PPk osoko zuzenketa aurkeztu dio erreformari, baina gainontzeko alderdien babesari esker eginen du eztabaidak aitzinera. 2015eko legeak biltzen dituen arau hauste batzuk kentzea proposatu du EAJk: tartean, Poliziaren irudiak erabiltzeari buruzkoa. | EAJk mozal legea aldatzeko proposamena aurkeztu zuen urtarrilaren 20an Espainiako Kongresuan, eta haren eztabaidak aitzinera egin du gaur, PP ez gainontzeko diputatuen babesarekin. Alderdi Popularrak osoko zuzenketa aurkeztu dio legeari, aldatu ez dadin: Teresa Jimenez Becerril PPko diputatuak defendatu du beharrezkoa dela legea, eta Espainiako Gobernua «hipokrita» dela salatu du, legea aldatu nahi duelako, nahiz eta gaur egun lege hori bera betearazten ari den. PPk baino ez du babestu osoko zuzenketa, ordea. Mikel Legarda EAJko diputatuak salatu du Alderdi Popularraren zuzenketa gaur egungo legearen kopia bat dela, eta hala salatu dute bertze taldeek ere. Batzordera joanen da orain EAJren erreforma proposamena, beraz, eta taldeek zuzenketa partzialak egiteko aukera izanen dute hemendik aitzinera. EH Bilduko Jon Iñarrituk, adibidez, erran du zuzenketak aurkeztuko dizkiotela erreformari. Zehaztu du EH Bilduren helburua dela lege hori bertan behera gelditzea, «askatasunen aurkakoa» baita.
EAJk proposatzen duen testuak «funtsezko aldaketak» egiten ditu mozal legearen 44 arautan, eta hiru xedapen gehigarri ere aurkezten ditu, bertzeak bertze, elkartzeko eskubidea arautzen duen 9/1983 legea aldatzeko eta Espainiako Estatuan dauden «atzerritarren mugako itzulketak» nazioarteko giza eskubideen arauetara egokitzeko.
2015ean legea onartu zutenean eztabaida sortu zuten hainbat arau hauste kentzea ere proposatzen du erreformak. Adibidez, Poliziaren irudiak eta datu pertsonal eta profesionalak erabiltzea «arau hauste larri» gisa hartzen duena. Sonatua eta gaitzetsia izan da arau hauste hori Euskal Herrian, bertzeak bertze Axier Lopez Argia astekariko kazetariari 2016an jarritako isunagatik. EAJren arabera, informaziorako eskubidea urratzen du arau hauste horrek, eta ez ditu «errespetatzen proportzionaltasun eta neurritasun printzipioak».
Bertzelako arau hauste batzuk kentzeko ere eskatu du EAJk: gaur egun arau hauste «oso larri» gisa hartua den komunikatu gabeko bilkurak antolatzearen debekuari buruzkoa; Espainiako Kongresuaren eta Senatuaren aitzinean egindako manifestazioak eta uniforme, intsignia edo kondekorazio ofizialak behar bezala ez erabiltzea zigortzen dituztenak —arau hauste «larriak»—; eta eraikinak eskalatzea, baimenik gabeko kale salmentarako kalea okupatzea eta eraikinak zikintzea debekatzen dituztenak —arau hauste «arinak»—.
Oro har, halaber, erreformak proposatzen du arau hausteak punitzeko zigor zuzenbidea hobestea, horretarako isunak erabili beharrean. EAJk eskatu du, hain justu, «harreman orekatua» egon dadila ekintzaren «larritasunaren» eta zigorraren artean. Horretarako, zigor zuzenbideari eman nahi diote lehenik zigortzeko eskumena, eta ondoren arau hausteei, «ondasun juridiko horiek eraginkortasunez babesteko beste biderik ez dagoenean». Horrekin lotuta, EAJk proposatzen du mozal legearen arabera jarritako isunak ez daitezela izan zigor zuzenbidetik jar daitezkeenak baino handiagoak. Erreforma proposamenak eskatzen du, halaber, araua hausten duenaren «ahalmen ekonomikoak» kontuan har daitezela isuna jartzerako garaian: zigorraren zatiketa edo etena bilduko lituzke erreformak, horretarako.
«Segurtasuna», askatasunaren «zerbitzuan»
EAJren ustez, «eskubideak eta askatasunak bermatzearen zerbitzuan egon behar duen tresna bat da segurtasuna, eta ez helburu bat bere hartan». Hori dela eta, jeltzaleek uste dute «herritarren segurtasunak» ezin dituela mugatu eskubide konstituzionalak: «Askatasunen eta funtsezko eskubideen aldeko interpretazioak gailendu behar dira, batez ere elkartzeko eta manifestaziorako eskubidearen, adierazpen askatasunaren eta informaziorako eskubidearen, eta askatasun sindikalen eta grebarako eskubidearen alorretan». |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193171/ekonomistak-elkargoak-dio-2022ra-itxaron-beharko-dela-krisi-ekonomikoa-gainditzeko.htm | Ekonomia | Ekonomistak elkargoak dio 2022ra itxaron beharko dela krisi ekonomikoa gainditzeko | Ekonometroa inkestak islatu du ekonomista gehienek uste dutela osasunak eta ekonomiak erantzun bateratu eta paraleloa behar dutela. | Ekonomistak elkargoak dio 2022ra itxaron beharko dela krisi ekonomikoa gainditzeko. Ekonometroa inkestak islatu du ekonomista gehienek uste dutela osasunak eta ekonomiak erantzun bateratu eta paraleloa behar dutela. | Gutxienez 2022ra arte itxaron beharko da egoera ekonomiko honek koronabirusak eragindako krisi ekonomikoa gainditzeko. Horrela uste dute Ekonometroa-ren hamahirugarren Inkestan parte hartu duten ekonomistek. Ekonomisten Euskal Elkargoak sei hilean behin egiten du azterketa hori, elkargokideen artean. Krisi ekonomikoa gainditzeko prozesua mantsoa izango da, abenduko txostenaren arabera. Erantzunen %49,2ren arabera, 2022an suspertuko gara, eta %28,8k uste dute 2023ra itxaron beharko dela. Erantzunen laurdenen arabera, krisia 2021ean konponduko da. Soilik %2,6k uste dute susperraldia 2021eko lehen seihilekoan izango dela, eta %19,4k uste dute 2021eko bigarrenean izango dela. Datorren seihilekorako, %43,1ek uste dute bilakaera ekonomikoa negatiboa izango dela artean ere; aldiz, %41,2k uste dute egoera ekonomikoa hobetu egingo dela. Ezkorragoa da enpleguaren bilakaerari buruzko aurreikuspena; izan ere, %67,4k uste dute langabezia igo egingo dela datozen sei hiletan. Gazteenak dira ezkorrenak, eta talde horren barruan inork ez du espero 2021ean susperraldirik izaterik. Halaber, %42,7k uste dute susperraldia 2023an izango dela.
Bestalde, inkesta egin duten pertsonen %75,6k osasunaren eta ekonomiaren arreta bateratu eta paralelo baten alde egin dute. Aldiz, %20,7k uste dute osasunak izan beharko lukeela lehentasuna, eta soilik %3,7k uste dute ekonomia lehenetsi behar dela. Portzentajeak aldakorrak dira kolektibo batzuetan: 30 urtetik beherakoen %15ek eta langabeen %10ek uste dute ekonomia lehenetsi behar dela. Aldiz, erretiratuen artean, inork ez du lehenetsi ekonomia osasunaren aurretik. Inkestan parte hartu dutenen %60k uste dute langabezia dela ekonomiaren arazorik larriena; aldiz, %24,2k uste dute larriena gelditze ekonomikoa dela. Kezkagarriena gastu publikoa dela uste dutenak %12,6 dira; gainera, %4,4 bereziki kezkatuta daude bizitzaren kostuarekin, zergekin edota inflazioarekin.
Langabeziaren bilakaerari dagokionez, inkestan parte hartu duten ekonomisten %67,4k uste dute langabeziak gora egingo duela datozen sei hilabeteetan. %38,4k uste dute hazkunde txiki bat izango dela, eta %29k uste dute hazkunde hori handia izango dela. Aldiz, %19,4k uste dute langabezia apur bat murriztuko dela, eta %2,6k uste dute langabeziaren murrizketa handia izango dela. 2020ko ekaineko Ekonometroa-rekin alderatuta, datuak ez dira hain ezkorrak, langabeziaren bilakaerari dagokionez.
Europako funtsen bidez bideratu beharreko egiturazko erreformei buruz ere galdetu dute. %72,9k uste dute osasun sistemaren erreformak duela lehentasuna; %60,3k uste dute hezkuntza sistemak duela lehentasuna, eta %57,5ek uste dute Lan Merkatua dela garrantzitsuena. Ekonomisten iritziz, Europako funtsak osasun publikoa sendotzera bideratu beharko lirateke, zuzenean, eta lehentasun moduan. %31k uste dute horrek izan behar duela lehen aukera, eta %28k uste dute industria sarearen modernizazio eta digitalizazioa lehenetsi behar dela. Beste %14k uste dute zientzia eta berrikuntzara bideratu beharko liratekeela funtsak. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193172/justiziak-atzera-bota-du-txerto-guztiak-lehen-lerroko-osasun-langileetara-bideratzeko-eskea.htm | Gizartea | Justiziak atzera bota du txerto guztiak lehen lerroko osasun langileetara bideratzeko eskea | ESK sindikatuak Osakidetzan txertaketa prozesuan atzemandako «irregulartasunen» harira abiatutako eskakizunak ez du aurrera egin EAEko Auzitegi Nagusian | Justiziak atzera bota du txerto guztiak lehen lerroko osasun langileetara bideratzeko eskea. ESK sindikatuak Osakidetzan txertaketa prozesuan atzemandako «irregulartasunen» harira abiatutako eskakizunak ez du aurrera egin EAEko Auzitegi Nagusian | Osakidetzako langileek txertatzeko prozesuaren inguruan izan dituzten «irregulartasunen» harira, ESK sindikatuak eskatu zuen EAEko Justizia Auzitegi Nagusian «kautelazko» neurri gisara lehen lerroko osasun langileen txertaketa lehenesteko, eta osasun sistemak eskura zituen txerto guztiak behargin horien txertaketara bideratzeko. Justiziak, ordea, ezezko erantzuna eman du: ez du aintzakotzat hartu eskakizun hori.
ESK-ren aburuz, Osakidetzak ez ditu bete laneko arriskuen prebentziorako araubideak; horregatik jo zuen auzitara. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak eman duen ebazpenaren arabera, ordea, ez dago arrazoibiderik esateko langileen esku ipini diren baliabideak ez direla «egokienak». Gainera, erantsi du sindikatuak ez dituela babesik gabe dauden langileen egoerak behar bezala «zehaztu», eta ez daudela, beraz, behar adina motibo eskakizuna aintzat hartzeko. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193173/uztaritzeko-bikote-batek-bi-milioi-euroko-kalte-ordaina-eskatu-dio-el-mundo-ri.htm | Politika | Uztaritzeko bikote batek bi milioi euroko kalte-ordaina eskatu dio 'El Mundo'-ri | 1974an atentatu batean parte hartu zutela argitaratu zuen egunkariak 2018ko artikulu batean. Atzo aztertu zuten auzia, Baionako auzitegian. | Uztaritzeko bikote batek bi milioi euroko kalte-ordaina eskatu dio 'El Mundo'-ri. 1974an atentatu batean parte hartu zutela argitaratu zuen egunkariak 2018ko artikulu batean. Atzo aztertu zuten auzia, Baionako auzitegian. | Baionako auzitegiaren erabakiaren beha gelditu da Uztaritzeko (Lapurdi) bikote batek Espainiako El Mundo egunkariaren kontra jarritako salaketa. Bi milioi euroko kalte-ordaina eskatu diote, kalumniagatik eta bizitza pribatua urratzeagatik. 2018ko azaroan papereko edizioan eta Interneten argitaratutako artikulu batean, bikoteak 1974ko atentatu batean parte hartu zuela baieztatu zuen egunkariak. «Madrilen hamairu pertsona hil zituen bonba ezarri zuen emaztea aurkitu dugu» izenburua zekarren.
Collette Capdevielle abokatuaren hitzetan, «ez da dudarik». akusazio horiek guziak «gezurra» direla. «Nire bezeroak atentatuaren egileak direla baieztatzen dute, behin baino gehiagotan atxilotuak egon zirela, epaitegi militar batek epaitu zituela. Horiek denak gezurrak dira. Ez dago hitzik horrelako edukia kalifikatzeko», salatu zuen Baionako auzitegi aitzinean, Sud Ouest egunkariaren arabera.
Atentatuen egiletza egozteaz gain, El Mundo-ko kazetaria Oiartzabal senar-emazteen etxera joan zen haiek elkarrizketatzeko asmoz, eta argazkiak ere hartu zituen haien baimenik gabe. Erretretatu bikotearen bizitza pribatua ere kontatu zuen, bakoitzaren ibilbide profesionala eta batak eta besteak dituzten eritasunak aipatuz. Arrazoi horiengatik guziengatik, bakoitzarentzat milioi bat euroko kalte-ordaina eskatu du Capdeviellek. Prokuradoreak ez du zigor eskaerarik egin, eta epailearen esku utzi du erabakia. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193174/egun-erabakigarrietan-da-alex-txikonen-espedizioa.htm | Kirola | Egun erabakigarrietan da Alex Txikonen espedizioa | 6.650 metroa iritsi dira, eta eguraldiak hala jarraitzen badu eta ez badute azken orduko ezustekorik, litekeena da datorren aste hasieran egitea Manasluko gainerako ahalegina. | Egun erabakigarrietan da Alex Txikonen espedizioa. 6.650 metroa iritsi dira, eta eguraldiak hala jarraitzen badu eta ez badute azken orduko ezustekorik, litekeena da datorren aste hasieran egitea Manasluko gainerako ahalegina. | Aurrera doa Manaslu (8.156 metro) neguan igotzeko Alex Txikonen espedizioa. Espedizioa 6.650 metrora iritsi da, eta eguraldiaren iragarpenak bere horretan jarraitzen badu eta ezustekorik gertatu ezean, datorren aste hasieran gailurrerako ahalegina egingo dute. Orain arte ez dute lan erraza eduki. Izan ere, artean inoiz erabili gabeko igotzeko bide berri eta alpino batetik lortu dute bigarren kanpalekua hornitzea. Errimaia sakon bat agertu baitzen, eta aurreikusita zuten plana aldatu behar izan zuten.
Txikon "baikor samar": Erritmo berean jarraitu behar dugu lanean, eta ez dugu ezustekorik izan behar. Mendian inoiz ez dago jakiterik, baina gauzek hala jarraitzen badute, datorren astearen hasieran saia gaitezke”. Aurreko egunetan izandako gorabeherak azaldu ditu, batez ere errimaiarena. "Eskailerekin gaindi genezakeela uste genuen, baina ezinezkoa izan zitzaigun”, azaldu du Txikonek. Oinarrizko kanpamentura itzuli, eta hutsetik hasi behar izan zuten. Hainbat aukera aztertu ondoren, taldeak “eskumarago dagoen bide batetik” igotzea erabaki zuen, baina horrek metro asko hornitzea eskatzen zuen. “Cheppal, Kalden, Namja eta laurok sekulako jipoia hartu genuen pixkanaka bigarren kanpalekura igotzeko ahaleginean. 400 metro soka hornitzea lortu genuen, eta oinarrizko kanpamentura jaitsi ginen atseden hartzera”.
Simone Morok eta haren taldeak hartu zien erreleboa: "Guk utzitako lekutik beste 250 metro igo zituzten. Iñaki Alvarezek, Gelum xerpak lagunduta, material gehiago eraman zuen gora. Simonek eta besteek altuera irabazten zuten bitartean, guk 1.000 metro soka baino gehiago, hesolak, eskailerak. Barruan geneukan guztia eman genuen. Gaua lehen kanpalekuan igaro genuen”.
Azkenean, atzo hornitze lana amaitzea lortu zuten: "Material guztia igo ostean, bigarren kanpalekua hornitzea eta gainditzea lortu genuen, 6.650 metroko altuerara iristea eta hirugarren kanpalekura baino apur bat beherago geratzea. Erabiltzen ari garen bide berria oso ederra da. Zalantza barik, oso ibilbide alpinoa da, eta pioletak eta kranpoiak behin eta berriro erabili behar izan ditugu". Bigarren kanpalekutik jaitsi ostean, gaurko gaua oinarrizko kanpalekuan igaroko dute. Egun batzuk igaroko dituzte han atseden hartzen, tontorrerako ahalegina egin aurretik. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193176/hilaren-12rako-grebara-deitu-dute-iruntildeeko-udalak-haur-eskoletan-ezarri-nahi-duen-eredu-linguistikoaren-kontra.htm | Gizartea | Hilaren 12rako grebara deitu dute Iruñeko Udalak haur eskoletan ezarri nahi duen eredu linguistikoaren kontra | Ingelesezko jarduerak txertatu nahi dituzte D ereduko haur eskoletan. LAB, CCOO eta AFAPNA sindikatuen arabera, arazo ugari sortuko lituzke eredu aldaketak, batez ere proiektu pedagogikoari dagokionez. | Hilaren 12rako grebara deitu dute Iruñeko Udalak haur eskoletan ezarri nahi duen eredu linguistikoaren kontra. Ingelesezko jarduerak txertatu nahi dituzte D ereduko haur eskoletan. LAB, CCOO eta AFAPNA sindikatuen arabera, arazo ugari sortuko lituzke eredu aldaketak, batez ere proiektu pedagogikoari dagokionez. | Iruñeko Udalak ingelesezko jarduerak txertatu nahi ditu D ereduko haur eskoletan, eta harrabotsa eragin du neurriak. Navarra Sumak eta PSNk babestu dute proposamena, eta LAB, CCOO eta AFAPNA sindikatuek kontra jo dute: greba egunera deitu dute otsailaren 12rako. Iruñeko Udalak haur eskoletan bultzatu nahi duen eredu aldaketa gaitzetsi dute. Haien arabera, arazo ugari sortuko lituzke, batez ere proiektu pedagogikoari dagokionez; antolamenduan ere eragingo lukeela salatu dute. Hala, Nafarroako Gobernuari eskatuko diote ez dezala onartu berregituratze hori.
Aldebakartasunez aritzea ere egotzi diote udalari: “Proposamen berri horren lanketan ez dute parte hartzerik izan ez zuzendariek, ez hezkuntza taldeek, ezta langile batzordeek ere; ez da kontuan hartu proposamenari balio pedagogikoa emanen dion hizkuntza proiekturik edo azterketarik”. Galdera batzuk bota dituzte: “Bideragarria al da eredu linguistiko misto bat garatzea espazio eta egiturazko aldaketarik egin gabe? Denbora nahikoa al dugu egokitzapen espazial horiek ikasturte berriaren hasieran prest egoteko?”. Salatu dute ez direla "jabetzen” lan arloan eragin ditzaketen “ondorioez eta zailtasunez”.
Alde horretatik, uste dute planteamendua diseinatzeko orduan ez dela behar bezain zorrotz jokatu, eta euskarazko ereduan ingelesa sartzeak sortzen dien kezka azaleratu dute: “Zalantza handiak ditugu egokia ote den atzerriko hizkuntza bat hain adin txikietan kokatzea euskarazko eskoletan; izan ere, euskara eskolako testuinguruan normalizazio prozesuan dagoen hizkuntza bat izanik, oraindik ere murgiltze eredua behar du kalitatezko ikaskuntza bermatzeko”.
Arrazoi horiek direla-eta deitu dute grebara datorren ostiralerako. Nafarroako Gobernuari proposamena geldiarazteko eskatuko diote; baita 0-3 zikloko kudeaketa Hezkuntza Departamentuan integratzeko eta inplikatutako eragile guztien artean gogoeta bat ireki eta plan bat sortzeko ere.
Steilasek ere bat egin du greba deialdiarekin, eta mobilizazioan parte hartzera deitu ditu hezkuntza komunitatea osatzen duten guztiak. “Urteak daramatzagu kezka eta haserrea erakusten Iruñeko Udalari eta Nafarroako Parlamentuko ordezkariei, adierazten Nafarroako berezko bi hizkuntzetan ikasteko eskubidea urratzen dela, alegia”. ELAk ere babesa eman dio grebari. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193177/erronka-bota-eta-lau-egunera-gero-eta-zakilixut-gehiago.htm | Bizigiro | Erronka bota eta lau egunera, gero eta Zakilixut gehiago | Joseba Larratxe Josevisky marrazkilariak erronka bota eta lau egunera, oraindik ere Zakilixuten marrazkiak egin eta egin dabil jende anitz. | Erronka bota eta lau egunera, gero eta Zakilixut gehiago. Joseba Larratxe Josevisky marrazkilariak erronka bota eta lau egunera, oraindik ere Zakilixuten marrazkiak egin eta egin dabil jende anitz. | Astelehenean bota zuen erronka Joseba Larratxe Josevisky marrazkilariak: Antton Olariagaren Zakilixut pertsonaiaren irudia hartu eta norberak bere estiloan marraztera animatu zituen inguruko marrazkilariak. Bada, erronka proposatu eta lau egunera, gero eta Zakilixut gehiago ikus daitezke sarean: ogibidez marrazkilariak edo ilustratzaileak direnen proposamen ugariak, baina baita erronkara batu diren bestelako norbanako, ikasle eta gaztetxoek eginikoak.
Larratxe bera ere ezustean harrapatu zuen Zakilixut askotarikoen marrazki uholdeak. Ez zuen espero halako erantzunik: «Euskal komikiari gorazarre egiteko saioa Antton Olariagaren aldeko omenaldi bat bihurtu da azkenean». Antton Olariaga Zakilixuten egileak ere ezustean hartu zuen horren berri: «Niretzat ezustekoa izan da», adierazi zuen. Halaber, pozgarri gisa izendatu zuen Larretxe marrazkilariak botatako proposamena: «Poza ematen dizu pertsonaia bat beste belaunaldi batean ezagutzen dutela ikusteak».
Lan horietako asko #zureestiloanmarraztu traolean sartuta ikus daitezke, eta BERRIAk ere argazki bilduma bat egin du egunotan sarean zabaldu diren askotariko ilustrazioekin. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193178/ankerkeriari-stop-plataformak-bidegabekeria-salatu-du-eta-borrokan-jarraitzeko-deia-egin-du.htm | Politika | Ankerkeriari Stop plataformak «bidegabekeria» salatu du, eta borrokan jarraitzeko deia egin du | Ankerkeriari Stop plataformako kideek ohartarazi dutenez, «prozesua ez da hemen amaitzen», eta «eskura dituzten baliabide guztiak agortu arte» jarraituko dute borrokan, «bidegabekeria onartezina» dela azpimarratuta. | Ankerkeriari Stop plataformak «bidegabekeria» salatu du, eta borrokan jarraitzeko deia egin du. Ankerkeriari Stop plataformako kideek ohartarazi dutenez, «prozesua ez da hemen amaitzen», eta «eskura dituzten baliabide guztiak agortu arte» jarraituko dute borrokan, «bidegabekeria onartezina» dela azpimarratuta. | Espainiako Auzitegi Nazionalak lau urteko espetxe zigorra ezarri die Galder Barbado eta Aitor Zelaia gazteei, lehergailuak egiteko materiala edukitzea leporatuta. Hain zuzen, asteartean jakinarazi zuten epaia, eta Ankerkeriari Stop plataformak agerraldia egin du gaur arratsaldean sententziaren balorazioa egiteko eta datozen mobilizazioen berri emateko, Gasteizen. Plataformako kideek ohartarazi dutenez, «prozesua ez da hemen amaitzen», eta «eskura dituzten baliabide guztiak agortu arte» jarraituko dute borrokan, «bidegabekeria onartezina» dela azpimarratuta. Gogorarazi dute, ordea, Barbadoren eta Zelaiaren «eguneroko bizitzek baldintzatuta» jarraituko dutela: «Auziak ekar dezakeenaren esperoan; ankerkeria amaigabe batean murgildurik, finean».
Zehazki, 2018an Ertzaintzak Duranako (Araba) industrialde batean aurkitutako bidoi bat dago zigorraren erdigunean, eta, sententziaren arabera, epaileak frogatutzat eman du bi gazteek «esku hartu» zutela 2014an bidoi hori «ezkutatzen». Horrez gain, dokumentuak jasotzen du «lehergailuak egiteko hainbat objektu» zeudela bidoiaren barnean. 2019an atxilotu zituzten, eta udaran gelditu ziren baldintzapean aske, 6.000 euroko bermea ordaindu ostean. Urtarrilaren 21ean eta 22an epaitu zituzten, Madrilen, eta Fiskaltzak zortzi urteko espetxe zigorra eta zazpi urteko zaintzapeko askatasuna eskatu zuen haietako bakoitzarentzat. Azkenean, baztertu egin dute «helburu terroristarekin» aritu izana, eta, espetxe zigorraz gain, urtebeteko zaintzapeko askatasuna eta hamar urteko inhabilitazioa ezarri diete.
Plataformak epaitegiaren izaera izan du oinarri: «Justizia deitzen diote, mendekua denean; auzi honek agerian uzten du, beste behin, zein den espainiar ‘justiziaren’ izaera eta hau indarrean mantentzeko erabiltzen dituen mekanismoak». Haren arabera, epaitegiak nahikoa du «egiazkotasun presuntzioa duten morroien deklarazio huts baten» ikerketa lerro bati jarraitzea epai bat emateko orduan. Gainera, uste dute sententziak azken asteetan salatu dutena berresten duela: «Konpromiso eta jardun politikoa izan da, hain justu, salbuespenezko auzitegian epaitu dutena. Ez da bi gazte arabarren aurkako eraso huts bat, baizik eta herri oso baten nahiak, desirak eta ametsak zapuztu nahi dituen eraso planifikatu bat». Beraz, orain arteko bide berberean aurrera egiteko erabakia hartu dute, «elkartasuna eta elkarrekiko babesa» oinarri izango dituena.
Plataformako kideek ez dute geldirik egoteko asmorik, eta «indarrak batu eta bide berri bat irekitzeko» deia egin dute. Gasteizen eta Amurrion (Araba) mobilizazioak egingo dituzte larunbatean, 18:00etan, bi gazteen «askatasunaren aldeko» aldarria entzuna izan dadin. Euskal Herriko gainerako lekuetan ere «elkartasun keinuak» antolatzeko eskaria egin dute, larunbatean bertan, 12:00etan. «Orain inoiz baino gehiago, zuekin gaude», aldarrikatu dute.
«Atzera garamatzan sententzia»
Sare Herritarrak bi gazteei ezarritako zigorra salatu du. Haren arabera, «atzera garamatzan sententzia bat» da, eta, garaiotan, «guztiz zentzugabea». «ETA deseginda ere, Espainiako justiziak oraindik lekuz kanpo dauden zigorrak ezartzen jarraitzen du ‘terrorismoaren’ aitzakiapean». Hain zuzen, adierazi du bi gazteek «indarkeriarik gabeko estrategiarekin bat egiten dutela argi» azaldu zutela epaiketan, baina epaitegiaren jarrera aurkakoa dela: «Indarkeriaren mamua betikotzeko jarrera nabaria da, eta, beraz, elkarbizitzaren aurkakoa». Erantsi dute batzuek «iraganean ainguratuta» jarraitu nahi dutela, baina bidean aurrera egitea beharrezkoa dela. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193179/pandemiak-egoera-okertu-diela-salatu-dute-bizkaiko-etxeko-langileek.htm | Ekonomia | Pandemiak egoera okertu diela salatu dute Bizkaiko etxeko langileek | Ugaritu egin dira paperik gabe aritzen direnak, eta kutsatutakoan kalera bota dituzte batzuk. Babes handiagoa eskatu diete administrazioei. | Pandemiak egoera okertu diela salatu dute Bizkaiko etxeko langileek. Ugaritu egin dira paperik gabe aritzen direnak, eta kutsatutakoan kalera bota dituzte batzuk. Babes handiagoa eskatu diete administrazioei. | Lan baldintza gogorrak eta zailak izan ohi dituzte etxeko langileetako askok, eta koronabirusaren pandemiak ez du askorik egin haien egoera hobetzeko. Kontrara, egoiliarren baldintzak asko okertu direla ohartarazi du Bizkaiko Etxeko Langileen Elkarteak. Gehitu egin dira kontraturik gabe lan egin dutenak; langile askok segurtasun neurri egokirik gabe lan egin behar izan dute, eta kaleratzeak ugaritu dira.
«Administrazioen aldetik erabat alboratuta sentitu gara». Etxeko langileen babesgabetasunaren berri eman du gaur Isabel Otxoa ELEko ordezkariak. Urtero bezala, etxeko langileen erradiografia bat egin du elkarteak, bere aholkularitza zerbitzua erabili duten beharginen testigantzetatik abiatuta.
Guztira, 468 langile artatu zituen ELEko aholkularitzak, eta haietatik %98 ziren emakumeak, eta %43 egoiliarrak. Azken horietako ia guztiak atzerrian jaiotakoak ziren, %28k Espainiako herritartasuna ere bazuten arren. Egoiliarren artean, %31k ez zuten lan egiteko baimenik: kopuru hori bikoiztu egin zen 2017tik 2019ra, eta beste 0,4 puntu igo zen iaz. EBtik kanpoko herrialdeetako etxeko langileen artean, %46k ez dute paperik (hiru puntu gehiago); haien artean, Paraguaikoak, Nikaraguakoak eta Honduraskoak nabarmentzen dira.
Otxoak azaldu duenez, etxeko langileen prekaritatea «bere gordintasunean» utzi du agerian pandemiak. Horrela, administrazioek ez diete enplegatzaileei «kasu bakar batean ere» jakinarazi etxeko langileak segurtasunez lan egiteko jantziez eta materialaz hornitu behar zituztela. Gainera, «kasu askotan» COVID-19a zutenak zaintzen geratu dira langileak, «beste aukera kalean geratzea zelako». Kontrakoa gertatu eta kutsatua langilea izan denean, haietako asko berehala bota dituzte kalera. Halaber, lana galdu zuten haurrak zaintzen zituzten langile asko, ikastetxeak itxi eta berehala.
Saria, gutxirentzat eta berandu
Lehen aldiz, Espainiako Gobernuak sari berezi bat sortu du lana galdu duten etxeko langileentzat, baina Otxoa kexu da gutxik jaso dutela, eta berandu, gainera. Horrela, sari hori Gizarte Segurantzan kotizatzen dutenek soilik eskatu ahal izan dute. Maiatzera arte ez zuten eskatu ahal izan, eta lehen sariak uztailean iritsi ziren, «baina batzuek oraindik ez dute eskuratu». Sektorean lege hausteak ohikoak direla nabarmendu du ELEk, eta, horregatik, «arau hobeak, eta betearazten direnak» eskatu dizkiete Eusko Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari.
Bi datu esanguratsu eman ditu ELEk. Batetik, Bizkaiko etxeko langileen %96k ez dute beren lanaldiari dagokien gutxieneko soldata eskuratzen. Bestetik, legeak dio astean gehienez 60 orduz lan egin behar dutela etxeko langileek, baina %74k gehiago egiten dute. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193180/olinpiar-jokoetako-zuzendariak-barkamena-eskatu-du-iruzkin-matxistak-egiteagatik.htm | Kirola | Olinpiar Jokoetako zuzendariak barkamena eskatu du iruzkin matxistak egiteagatik | Yoshiro Mori Japoniako Batzorde Olinpikoko presidentearen ustez, aurrerantzean batzordearen bilerak luzeagoak izango dira, «emakume batek hitz egiten duenean, beste guztiek ere hala egin nahi izaten dutelako». Haren dimisioa eskatu dute. | Olinpiar Jokoetako zuzendariak barkamena eskatu du iruzkin matxistak egiteagatik. Yoshiro Mori Japoniako Batzorde Olinpikoko presidentearen ustez, aurrerantzean batzordearen bilerak luzeagoak izango dira, «emakume batek hitz egiten duenean, beste guztiek ere hala egin nahi izaten dutelako». Haren dimisioa eskatu dute. | Japoniako Olinpiar Batzordearen bilera batean izan zen, atzo. Gaur egun, batzorde horretako kideen %20 dira emakumezkoak, eta, kopuru hori %40ra igotzeko helburuaz ari zirenean, Yoshiro Mori presidenteak hitza hartu zuen. Lehenik, kritikatu egin zuen Japoniako Hezkuntza Ministerioak neurri hori ezartzeko izan duen «kasketaldia», eta, ondoren, iruzkin matxistak egin zituen: «Zenbat eta emakume gehiago egon, orduan eta luzeagoak izaten dira bilerak».
Izan ere, Moriren arabera, «emakume guztiek lehiaren sen handia» dute: «Batek hitz egiten badu, beste guztiek ere hala egin nahi izaten dute. Azkenean, emakume guztiek hartu nahi izaten dute parte», amaitu zuen. Asahi egunkariak argitaratu zuenez, batzordeko hainbat kidek barre artean hartu zituzten Moriren iruzkinak.
Morik, ordea, kritika gogorrak jaso ditu esan zituen hitzak argitaratu osteko orduetan. Japoniako sare sozialetan bolo-bolo dabiltza haren dimisioa eskatzen duten etiketak, eta eskari bera egin dute Japoniako oposizioko alderdiek ere.
Gaur, azkenean, barkamena eskatu du batzordeko presidenteak: «Ez nuen emakumeak gutxiesteko inongo asmorik». Ez hori bakarrik: ez du baztertu Japoniako Olinpiar Batzordeko presidente kargua uzteko aukera. |
2021-2-4 | https://www.berria.eus/albisteak/193181/alstomek-erretiratu-egin-du-bombardierrek-cafekin-parisen-egindako-eskaintza-garailea.htm | Ekonomia | Alstomek erretiratu egin du Bombardierrek CAFekin Parisen egindako eskaintza garailea | CAFek eta Bombardierrek 146 aldiriko egiteko 2.560 milioi euroko kontratua irabazi zuten urtarrilaren 14an. Urtarrilaren 29az geroztik ofizialki Alstomena da Bombardierren garraio atala. Kontratua esleitu duten bezeroak, RATP eta SNCF, prest daude Alstom auzibidera eramateko. | Alstomek erretiratu egin du Bombardierrek CAFekin Parisen egindako eskaintza garailea. CAFek eta Bombardierrek 146 aldiriko egiteko 2.560 milioi euroko kontratua irabazi zuten urtarrilaren 14an. Urtarrilaren 29az geroztik ofizialki Alstomena da Bombardierren garraio atala. Kontratua esleitu duten bezeroak, RATP eta SNCF, prest daude Alstom auzibidera eramateko. | Hautsak harrotuko dituen erabaki baten berri eman du gaur arratsaldean Alstom konpainia frantziarrak: Bombardier kanadarrak CAFekin egindako eskaintza bat bertan behera utzi du, Parisen 2.560 milioi euroko kontratua irabazi zuen eskaintza. Dirudienez, badauka hori egiteko gaitasuna, izan ere, oraintsu arte lehiakide zuen Bombardier konpainiaren garraio atala orain, joan den asteaz geroztik, Alstomena da.
CAF euskal konpainiak eta Bombardierrek urtarrilaren 14ean irabazi zuten elkarrekin RATPk (Parisko garraio publikoaren kudeatzaileak) eta SNCFk deitutako lehiaketa, 146 aldiriko tren egiteko, Frantziako hiriburuko iparraldea eta hegoaldea eta haren aireportuak lotzen dituen RER B linearako. Zurrumurruen arabera, Alstomen eskaintza galtzailea 500-600 milioi euro garestiagoa zen.
Lehiaketaren emaitza erabakita, 11 eguneko epea zabaltzen zen kontratuaren sinadurarako, baina ez da sinadurarik izan, Alstom galtzaileak helegiteak aurkeztu zituelako Parisko Administrazio Auzitegian, RATPren eta SNCFren haserrerako. Eta bitartean Alstomek Bombardierren garraio atala eskuratu du ofizialki (5.500 milioi euroko operazio baten ostean). Eta orain, konpainia frantziarrak erretiratu egin du eskaintza irabazlea, auzitegiek helegiteari buruzko lehen ebazpena eman behar zuten egunaren bezperan.
Alstomek esan du ez duela beste aukerarik. «Bombardier-CAF partzuergoak eskaintzako baldintza tekniko-finantzarioak ez datoz merkatuko prezioarekin bat, eta ez dute kontratua betetzen uzten arrisku garrantzitsurik izan gabe finantzatzailearentzat, ustiatzailearentzat, bidaiarientzat eta gure enpresarentzat».
Alstomek azaldu du esleipen horren gainean kanpotik eta barnetik egindako auditorietan desadostasunak antzeman dituztela, zeintzuek eraman beharko zuten RATP uko egitera Bombardier-CAFen eskaintzari.
Bezeroak, haserre
CAFen eta Bombardierren kontratua esleitu zuten RATP eta SNCF ez daude batere pozik Alstomen jokaldiarekin. Konpainia frantziarrak eskaintza erretiratzen zuela jakinarazi eta gutxira, 2.650 milioi euroko kontratuaren bezeroek agiri batean «gogor salatu» dute Alstomen erabakia, eta adierazi dute Alstom-Bombardierren kontra «auzibidera jotzeko prest» daudela, Bombardierrek eta CAFek «eskaintza aurkezterakoan» konpromisoa hartu zutelako.
Egunak zeramatzan Alstomek eskaintza eta kontratua auzitan jartzen. Atzo, asteazkenez, Henri Poupart-Lafarge Alstomeko kontseilari ordezkariak adierazi zuen beldur zirela, «diru asko» gal zezaketela «gaizki landutako» kontratuarekin. Eta gaur ostegunez Le Figaro egunkariari emandako elkarrizketan «egiazkoa izateko onegia» dela esan du, Bombardierrek eta CAFek egindako eskaintzaz. «Arrazoizkoa ez duen erasokortasuna dauka kostuetan».
«Baldintza hauek onartuz gero, seguru oso bezero zorrotza den RATPek dena berriz egiteko eskatuko ligukeela, eta atzerapenengatik zigortu». Alstomeko buruzagiaren arabera, oraindik aukera dago kontratuaren finantza baldintzak berriz negoziatzeko, hots, prezio garestiagoa ezartzeko trenengatik.
Bezeroak, hori bai, ez daude oso konforme Alstomen jarrerarekin. Oraingoz ez dute ezer esan eskaintza bertan behera uzteko erabakiaz, baina behin baino gehiagotan salatu dute Alstomen jarrera «obstrukzionista». Ile-de-Franceko presidente Valerie Pecressek goizean bertan eskatu dio Alstomi «uzteko bere eskandaluzko jarrera obstrukzionista» eta «betetzeko emandako hitza». |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193182/kopako-finalerdietarako-sailkatu-da-athletic.htm | Kirola | Kopako finalerdietarako sailkatu da Athletic | Penalti jaurtiketetan irabazi dio Betisi, haren zelaian. Partida amaitzeko bost minutu falta zirela, Juanmik aurreratu ditu etxekoak, eta Raul Garciak berdindu du 92.ean. Bigarren denboraldiz segidan, finalaurrekoan daude zuri-gorriak. | Kopako finalerdietarako sailkatu da Athletic. Penalti jaurtiketetan irabazi dio Betisi, haren zelaian. Partida amaitzeko bost minutu falta zirela, Juanmik aurreratu ditu etxekoak, eta Raul Garciak berdindu du 92.ean. Bigarren denboraldiz segidan, finalaurrekoan daude zuri-gorriak. | Athleticek beste balentria bat egin du: Espainiako Kopako finalerdietarako sailkatu da bigarren denboraldiz segidan. Horretarako, Betisi irabazi dio final-laurdenetan, haren zelaian, penalti jaurtiketetan (1-4). Bana bukatu dute partida, eta estu ibili dira zuri-gorriak horraino heltzeko. Izan ere, 85. minutuan sartu dio gola Betisek, baina 92.ean berdindu du Raul Garciak.
Athleticen hamaikakoan, Muniain falta zen, eskuin hankako giharretako lesio baten eraginez. Williams aulkian utzi du Marcelinok, baita Capa ere. Berenguer, Villalibre eta Lekue aukeratu ditu entrenatzaileak beste hiruren ordez. Betisen, ez da ezusterik izan, eta onenen aldeko hautua egin du Manuel Pellegrinik. Partida handia espero zen, Kopako final-laurdena izateak atarikoari ematen zion oihartzunagatik neurri batean, baina lehen zatia eskasa izan da. Gogo handirik ere ez zuten azaldu bi taldeek bestearen bila erasoan joateko. Galtzeko beldurra.
Athleticek hobeto ekin dio partidari. Lortu du Betis deseroso egotea jokoaren sorreran, goian estutuz edo pixka bat atzerago jarriz. Zuri-gorriek, ordea, ez dute gauzatu nagusitasun txiki hori. Soilik eraso bizkor pare batean sortu dute arriskua. Laugarren minutuan, eskuin hegaletik De Marcosek lehen zutoinera egindako erdiraketara ez dira iritsi Villalibre eta Berengue . Bestelakoan, geldikako jokaldiak izan ditu baliabide eragingor, nahiz eta sakatzailea falta: Muniain.
Betis ordu erdira hasi da suspertzen. Aurkaria huts egitera behartu duenean, Athleticen jokoaren sorreran gorago estutuz eta benetan baloia lapurtzeko gogoarekin. Etxekoenak izan dira lehen zatiko azken hamabost minutuak. Eskuin hegaletik sartzen hasi da Aitor Ruibal, beste aldetik egindako joko aldaketengatik neurri handi batean. Canalesek kanpora egin du jaurtiketa 29. minutuan; 33.ean, Mirandak kanpora errematatu du ate aurrean, bigarren zutoinean; eta minutu bat geroago, Fekirren jaurtiketa kanpora joan da. Athleticen aukera bakarra bukaera horretan Villalibreren burukada izan da, kanpora.
Bigarren zatiaren aurreneko ordu erdiak lepo beretik izan du burua. Bi taldeek elkarri zioten errespetua beste zerbait ere badela geratu da agerian: akats tekniko ugari egin dituzte okalariek, eta horrela ia ezinezkoa da erasoan jokaldi eraginkorrak egitea. Faltak ere bata bestearen atzetik adierazten segitu du Hernandez Hernandez epaileak, eta erritmoari pixka bat bizkortzen ere ez zion uzten jarrera horrek. 71. minutura arte ez da ezer gertatu area batean. Ordurako, lau minutu zeramatzan zelaian Williamsek, eta hura sartzeak bakarrik txinpartaren bat piztu izan balu bezala, Athletic Betisen arean azaltzen hasi da, aurretik Yuriren jaurtiketa Joelek oinarekin urrundu badu ere. Ezker hegaletik ondo landu du jokaldia taldeak 71. minutu horretan, eta Yuriren erdiraketa De Marcosek jo du buruz bigarren zutoinetik beste aldera, gora.
Marcelinok, aurreikusita zeukalako edota aurkariari min handiagoa emateko aukera ikusi duelako, Vencedor eta Capa atera ditu, Dani Garciaren eta Lekueren ordez. Hamabi minutu geratzen ziren amaierarako. Entrenatzaile espainiarra aulkian denetik hasierako hamaikakoa izan denaren antza ia erabatekoa zuen orduan taldeak, Muniain alde batera lagata. Asko lagatzea izan, ordea. Ondorengo minutuetan, hausten bezala hasi da partida. Bizitu egin da, zerbait gertatuko zela iragarpen moduan edo. Gertatu da, bai. Betisen gola iritsi baita 90. minuturako bost falta zirenean. Ezker hegaletik azkar mugitu dute baloia etxekoek, jokalarien mugimenduei esker, eta aurrera egin. Area barruan bukatu du baloiak, erdialdean, eta zelairatu berria zen Juanmik gola sartu du, Unai Simonek baloia ukitu badu ere. Kalean zen Athletic, baina taldeak ez du akabera arte amore ematen. Gaur ere ez, eta saria izan du. Zelai-erdi inguruan, Iñigo Martinez benetan joan da baloi baten bila; ez, ordea, Canales. Ondarroarrak baloia eraman ezker aldera, erdiraketa egin, eta han azaldu da Raul Garcia, zein bestela. Betisek erdiko hiru atzelari jarriak bazeuzkan ere emaitzari eusteko, lasai asko egin du burukada nafarrak zutoin albora. 92. minutua zen. Berdinketa eta luzapena.
Partidaren gehigarri horren hasieran, Morcilloren jaurtiketa Joelek urrundu du. Betisek hamaikako zelebrea zuen, Pellegrinik emaitzari heltzeko egindako aldaketengatik, eta, horrela, Sidnei erdiko atzelaria euskarri jarri behar izan du. Marcelinok Morcillo eta Unai Lopez zelairatuak zituen lehenago. Aurkariaren inprobisazio moduko hori aldeko zuen Athleticek, baina ez du baliatu ahal izan lehen zatian. Berriz ere geratu bezala egin da partida. Etxekoak baloia gehiago erabiltzen hasi dira, eta Athletic zain zegoen bizi ateratzeko, Williams eta Raul Garcia bikote arriskutsua aurrean zuela. Bigarrenean, bi taldeak saiatu dira gora egiten, baina eraginkortasun handirik gabe, aukerarik sortu ezinda.
Penaltietan, Athleticek egin du aurrera, 1-4 irabazi diolako Betisi. Unai Simonek Canalesi eta Juanmiri geratu dizkie jaurtiketak, eta taldekideek botatako laurak sartu dituzte. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193210/jon-alonsori-eman-diote-prentsa-idatziko-argia-saria.htm | Gizartea | Jon Alonsori eman diote prentsa idatziko Argia saria | Naparra. Kasu irekia ikerketa liburua idazteagatik saritu dute. | Jon Alonsori eman diote prentsa idatziko Argia saria. Naparra. Kasu irekia ikerketa liburua idazteagatik saritu dute. | Jon Alonsori eman diote prentsa idatziko aurtengo Argia saria, Naparra. Kasu irekia ikerketa liburuagatik. 2020an 40 urte bete ziren Joxe Migel Etxeberria Naparra desagerrarazi zutela, eta oraindik ere haren arrastorik ez dute topatu senideek.
Argia sarien arduradunek nabarmendu dutenez, asko idatzi da prentsan Naparrari buruz, baina ez behar beste. “Lau hamarkadatan denetariko uneak izan dira Naparra auzian, batzuetan asko hitz egin da, gehienetan gutxi. Hedabide batzuek maiz jarraitu dute; gehienek eta handienek, nekez”. Desagerketak utzitako lorratza azpimarratu dute, eta gogorarazi auziaren muinak argitzeke jarraitzen duela. “Naparraren gorpuzkiak ez dira oraindik agertu, eta haren familiak sufritzen jarraitzen du”. Hala dio Alonsok, liburuaren idazleak: “Naparra kasua, bahitu eta hil zuten militante baten kasua ez ezik, gupidagabe torturatu, jipoitu, hankapetu eta zigortu duten haren familiaren kasua ere badelako”.
Argia-koen arabera, Alonsok ondutako liburuak auziaz ezagutzen den guztia bildu du, eta, aurrerantzean, kasuaz jakin edo ikertu nahi duenarentzat “ezinbesteko erreferentzia” izango da. “Naparra auziaz gain, kasua erditu zuen garaiaren hamaika zertzelada ere biltzen ditu, 1980ko hamarkada hobeto ulertzen lagunduz. Halaber, ez dio ihes egin auziak izandako etengabeko ika-mikari”. Nahiz eta auzia argitu ez, garrantzitsuenetakoa egin duela nabarmendu dute arduradunek: “Ahanzturaren zingiran usteltzen ez utzi, irakurlea auzi korapilatsuaren harian ongi eta argi eramanez”. Horiek izan dira, hain justu, Alonsoren lana saritzeko arrazoiak.
Irabazleak eskerrak eman dizkio aldizkariari, eta adierazi harentzat sari hori jasotzea “harro” egoteko motibo bat dela. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193211/lucarinitarrak-euskal-herrian.htm | Bizigiro | Lucarinitarrak Euskal Herrian | Italiatik etorritako eskultore familia oparoa da lucarinitarrena, eta haienak dira, askok jakin ez arren, inguruko eraikin, parke, eliza eta hilerrietako obra asko. Anarkistak ziren, eta kartzela ezagututakoak 1936ko gerraren ostean. Haien ibiliaren berri emango du bihar Bizigiro</em> sailak erreportaje batean. | Lucarinitarrak Euskal Herrian. Italiatik etorritako eskultore familia oparoa da lucarinitarrena, eta haienak dira, askok jakin ez arren, inguruko eraikin, parke, eliza eta hilerrietako obra asko. Anarkistak ziren, eta kartzela ezagututakoak 1936ko gerraren ostean. Haien ibiliaren berri emango du bihar Bizigiro</em> sailak erreportaje batean. | Italiako Pietrasanta herrian dute jatorria lucarinitarrek. Luca probintzian dago herria, Carrarako harrobietatik gertu. Handik etorri ziren Euskal Herrira, eta handik ekarri zituzten, marmola zizelkatzeko abilezia ez ezik, esperantoa, naturismoa eta anarkismoa ere, besteak beste.
Hiru anaia izan ziren iristen lehenak, XIX. mendearen hasieran: Alfredo, Serafin eta Angel Lucarini Puliti. Eskultoreak ziren hirurak, baina azken horren jarduna izan zen garai hartan nabarmendu zena, Gasteizko katedral berrian, esaterako.
Eta Gasteizen du abiapuntua, hain zuzen, Angel Lucarinik lucarinitarren zuhaitz genealogiko oparoan sortutako adarrak. Lantarongo (Araba) Fontetxa kontzejuko hargin familia bateko alaba batekin ezkondu zen: Casilda Makazagarekin. Sei seme-alaba izan zituzten: Teresa, Joaquin, Amador, Liberto, Alberto eta Florencio. Zaharrena eta gazteena ez beste guztiak eskultore lanetan aritu ziren, eta Joaquin nabarmendu zen gehien. Harenak dira Bilboko eta inguruetako hainbat eraikinetan eta parketan dauden eskulturak. Esaterako: Deustuko tigrea, Bilbon (1943); Fleming doktorearen bustoa, Bilbon (1962); Begoñako Ama, Gaztelugatxeko Donieneko golkoan urperatu zutena (1963); Sardinera monumentua, Santurtzin (1964); eta beste hainbat.
Amador Lucariniren biloba Luis Marik eta Alberto Lucariniren seme Angelek eman dituzte beren familiari buruzko xehetasunak.
Lucarinitarren istorioez gain, Lazkaoko (Gipuzkoa) Maizpide barnetegian euskara ikasten ari diren irakasleen berri ere emango du Bizigiro sailak bihar. Izan ere, euskal diasporako 11 lagun daude Maizpiden, bi hilabeteko egonaldia egiten —urtarrila eta otsaila—, bertako taldeetan sartuta, bere euskara hobetzeko. Argentinakoak, Uruguaikoak eta Txilekoak dira. Ikasle horietako batzuk irakasle ere badira beren herrialdeetako euskal etxeetan. Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Munduan programari esker iritsi dira Euskal Herrira. Internet bidez ikasten dute euskara, HABEren Ikasten online plataformaren bidez. Bizigiro-k Marcela Inda eta Sebastian Amaya ikasleekin hitz egin du, eta baita Laida Begiristainekin ere, Maizpide barnetegi-euskaltegiko zuzendariarekin.
Mikel Iarzak urte hasierako nobedade interesgarrienetako bati buruzkoak azalduko ditu telesailen atalean: Losing Alice. Apple TV+ plataformak estreinatu du, eta Sigal Avin AEBetan jaiotako sortzaile israeldarrak ondutako lana da. Avinek bi hamarkada egin ditu zuzendari eta gidoigile lanetan, eta hau du irismen handiko streaming bidezko plataforma baterako lehen lana. Obsesiozko erakarpen istorio bat da.
Zinema estreinaldiei dagokienez, Beacky filma hizpide. Mendeku gosez jantzitako thriller bat da. Datorren ostiralean estreinatuko dute Movistar+ atarian, Beacky eta Jeff aita-alabei gertaturiko jazoera lazgarri bat du oinarrian. Bi zinemagileren artean ekoitzi dute filma: Cary Murnionen eta Jonathan Miloten artean.
Azkenik, gastronomia atalean, Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetxeko Iker Markinez sukaldariak aza gorria prestatuko du papillote erara, mozzarela freskoarekin. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193212/urkulluk-irmo-defendatu-du-sagardui.htm | Gizartea | Urkulluk irmo defendatu du Sagardui | Txertaketen auzian Osasun sailburuak «egia osoa» esan duela nabarmendu du lehendakariak Eusko Legebiltzarrean, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUk egindako galderei erantzunez | Urkulluk irmo defendatu du Sagardui. Txertaketen auzian Osasun sailburuak «egia osoa» esan duela nabarmendu du lehendakariak Eusko Legebiltzarrean, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUk egindako galderei erantzunez | Iñigo Urkulluren hitzetan, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak «azkar, sendo eta gardentasunez» jokatu du Basurtu eta Santa Marina ospitaleetan (Bizkaia) egindako txertaketen auzia kudeatzeko orduan. Lehendakariari iruditzen zaio Sagarduik «egia osoa» esan duela azalpenak eman dituen bakoitzean, eta, horrenbestez, ez dagoela hura kargutik kentzeko motiborik. Irmo defendatu du Osasun sailburuaren jokabidea Eusko Legebiltzarrean, EH Bilduren eta EP Elkarrekin Podemos-IUren galderei erantzunez, urteko lehen kontrol saioan.
Rebeka Uberaren (EH Bildu), esanetan, Osakidetzaren izena «zikinduta» dago oposizioen auzia azaleratu zenetik, eta uste du ezin dela EAEko osasun zerbitzua «lurperatzen» jarraitu «egia erdiekin edo gezurrekin». Adierazi du Basurtuko eta Santa Marinako txertaketak baimendu zituztenek «erantzukizunak» onartu behar dituztela. Pentsatzen du Sagarduik «inhabilitatua» egon beharko zukeela legebiltzarrean «gezurra» esan zuen momentutik. «Gauza guztiekin egiten duzuen bezala, ezin dira txertoak kudeatu zuenak izango balira bezala», leporatu dio legebiltzarkide independentistak lehendakariari.
Urkulluk, ordea, Sagarduik auziaz hitz egiteko egindako bi agerraldiak gogoratu ditu —urtarrilaren 20an eta 27an—, eta nabarmendu «arazoen berri» eduki eta «berehala» hartu zituela «erabakiak». Defendatu du erreakzioa «berehalakoa, irmoa eta eredugarria» izan zela. Bai horregatik, bai «egia» esan zuelako, Urkulluk Sagardui defendatu du. Gainera, oposizioaren «akusazio faltsuak» arbuiatu ditu.
Miren Gorrotxategirentzat (EP-IU), txertaketa protokoloa «larriki» hautsi da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta «erantzukizun politikorik» hartu nahi ez izatea egotzi dio lehendakariari. Aurpegiratu dio, gainera, txertaketen auzian gertatutakoa «kale istiluak» lehen lerrora ekarriz estali nahi izatea. «Ke lainoak dira. Ez denez hitz egin nahi eragiten diguten gauzez...». EAJko kideak «legez kanpo» txertatzea —EAJko kide ezagunak dira Eduardo Maiz Basurtuko zuzendaria eta Jose Luis Sabas Santa Marinakoa— «klientelismoa» da EP-IUren bozeramailearentzat, eta «zalantza» du ea Eusko Jaurlaritzako kideren bati ere txertoa jarri ote dioten.
Lehendakariak erantzun dio EAJko «bi» kidek hartu dutela txertoa, eta badakitela berriro gerta litezkeela irregulartasunak txertaketa prozesuan. «Ezin dugu bermatu halakorik ez gertatzea. Baina bermatu dezakegu huts egiteak badaude erreakzioa berehalakoa, irmoa eta gardena izango dela, eta erantzukizunak argituko direla».
Tasa 60 kasura jaistea helburu
EAJko parlamentari Luis Javier Telleriak galdetu dio Urkulluri ea zer ikuspegi helaraz diezaiokeen euskal gizarteari pandemiaz, eta lehendakariak erantzun du Jaurlaritzaren helburuak direla txertaketa estrategiarekin jarraitzea, eta kutsatze tasa 100.000 biztanleko 60 kasura jaistea. Dena den, lehen helburua da tasa hori 500 kasutik behera apaltzea. Une honetan 654 kasukoa da.
Haren arabera, Jaurlaritzaren kudeaketarengatik saihestu ahal izan da etxeko beste itxialdi bat, osasun sistemaren «kolapsoa», hezkuntza zentroen itxiera eta «koma ekonomikoa», eta azpimarratu du datozen hilabeteetako garapena bi aldagaik baldintzatuko dutela: batetik, birusaren Erresuma Batuko aldaerak; eta, bestetik, txertaketa prozesuak. Adierazi du azken horren ekoizpen eta banaketa prozesuak «zalantza asko» eragiten dituela. «Txertaketa da oinarria pandemiaren aurkako borrokan. Hala da, eta izango da», adierazi du, nolanahi ere. Eta ziurtatu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bete egingo direla «txertaketa helburuak».
(albistea osatzen ari gara) |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193213/kalean-da-antton-troitino-azkenean.htm | Politika | Kalean da Antton Troitiño, azkenean | Ia hilabete bat igaro da aske utziko zutela lehen aldiz iragarri zutenetik. «Eritasun larri eta sendaezin» bat duelako utzi dute aske, baldintzapean. Etxerat-ek luzamendua salatu du, eta «besarkada estuena» helarazi nahi izan die senideei: «Espero dezagun haren gaitza duintasunez eta bermez tratatuko dutela hemendik aurrera, bere senideengandik hurbil dagoelarik». | Kalean da Antton Troitiño, azkenean. Ia hilabete bat igaro da aske utziko zutela lehen aldiz iragarri zutenetik. «Eritasun larri eta sendaezin» bat duelako utzi dute aske, baldintzapean. Etxerat-ek luzamendua salatu du, eta «besarkada estuena» helarazi nahi izan die senideei: «Espero dezagun haren gaitza duintasunez eta bermez tratatuko dutela hemendik aurrera, bere senideengandik hurbil dagoelarik». | Urtarrilaren 11n sinatu zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak Antton Troitiñori hirugarren gradua emateko autoa, eta urtarrilaren 22an irmo egin zuten ebazpena. Ondoren baldintzapean aske uzteko eskatu zuten Espainiako Espetxe Erakundeek, ordea: Espainiako Auzitegi Nazionalak urtarrilaren 26an onartu zuen baldintzapean aske uztea, eta fiskalak helegitea jartzeko aukera izan duen azken egunera arte itxaron dute ebazpen hori ere irmo egiteko. «Labirinto burokratikoa» salatu du Etxerat-ek, aldaketek luzatu baino ez dutelako egin larriki eri den euskal presoa askatzeko eguna: Troitiño gaur atera da Estremerako espetxetik (Espainia), azkenean.
Etxean ere ez du bide erraza aitzinean, dena den. Izan ere, «eritasun larri eta sendaezina» du, Etxerat-ek eta Espainiako Auzitegi Nazionalak berak jakinarazi dutenez, eta horri hobeki aurre egiteko utzi dute aske. Joan den astean, gainera, euskal presoak uko egin zion haren eritasunarentzat «aringarria» den kimioterapia hartzeari. Etxerat-ek salatu zuenez, izan ere, hartu behar duen tratamendua ez da «bideragarria» espetxeko baldintzekin: «Baldintza desegoki eta gogorretan dago presoa: ordu eta erdiko ibilbidea egin behar du ospitalera joateko eta beste horrenbeste bueltatzeko, ez du dieta egokirik hartzen, eta medikazio falta du», salatu zuen joan den astean elkarteak. «Besarkadarik estuena» eta «babes osoa» helarazi die gaur Etxerat-ek senide eta hurbilekoei: «Espero dezagun haren gaitza duintasunez eta bermez tratatuko dutela hemendik aurrera, bere senideengandik hurbil dagoelarik».
2020ko apirilean sumatu zituen Troitiñok eritasunaren lehen sintomak, eta euskal presoen senideen elkarteak salatu zuen orduan ere ez zutela ongi artatu. Elkartearen arabera, Estremerako espetxean ez dago mediku nahikorik, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Etxerat-ek salatu zuen Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso: hau da, lehen sintomak sumatu eta bortz hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.
Ia bizialdi osoa kartzelan
Troitiño ez dago gaixotasun larriak dituzten hamazazpi euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu izan du euskal presoen eritasunen «jatorria» espetxean jasandako «muturreko baldintzak» eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak direla. Troitiñoren kasua horixe da, ia bizialdi osoa pasatu baitu preso.
1987an atxilotu zuten, eta 24 urte baino gehiago egin zituen kartzelan. 2011n atera zen, zigor osoa beteta, baina handik egun gutxira atxilotu nahi izan zuten berriro, Parot doktrina aplikatuta. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionalaren kontaketa berriaren arabera, 2017ra arte behar zuen preso. 2012an Londresen atzeman zuten —egunkariak banatzen lan egiten zuen han—, eta «oker burokratiko batengatik» behar baino lehenago kaleratu zutela iritzita, fiskaltzak haren atxilotzea eta estradizioa galdegin zituen. Hamabost hilabete geroago, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak indargabetu egin zuen Parot doktrina, eta estradizio eskaera atzera bota zuen Westminsterko Auzitegiak. Ondoren, ordea, akusazioko argudioak aldatu, eta ETAn berriro sartzea leporatu zion Espainiak Troitiñori. 2016ko abenduan atxilotu zuten berriro ere Londresen, eta paperik gabekoentzako atxilotze zentro batean egon zen, auzibide gorabeheratsu baten ondotik, harik eta 2017ko maiatzean Espainiaratu zuten arte. Sei urteko zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2018an. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193214/zazpiehun-turismo-enpresak-baino-gehiagok-eskatu-dituzte-jaurlaritzaren-laguntzak-jadanik.htm | Ekonomia | Zazpiehun turismo enpresak baino gehiagok eskatu dituzte Jaurlaritzaren laguntzak jadanik | Ostalarien laguntzak eskatu dituzten erdiei ordaindu zaiela jakinarazi du Javier Hurtado sailburuak. | Zazpiehun turismo enpresak baino gehiagok eskatu dituzte Jaurlaritzaren laguntzak jadanik. Ostalarien laguntzak eskatu dituzten erdiei ordaindu zaiela jakinarazi du Javier Hurtado sailburuak. | Hiru egunean turismo alorreko zazpiehun enpresa baino gehiagok eskatu dituzte Eusko Jaurlaritzaren diru laguntzak. Javier Hurtado Turismo, Merkataritza eta Kontsumo sailburuak Eusko Legebiltzarreko kontrolerako saioan jakinarazi du datua.
Aurreko astean aurkeztu zituen Jaurlaritzak turismoaren sektoreko enpresentzako laguntzak. Guztira, 21 milioi euroko poltsa bat da: 6.000 eta 14.000 euro artean jaso lezake enpresa bakoitzak, langile kopuruaren arabera, eta 20.000 euro bidaia agentzia batek. Asteazkenean ireki zen laguntzak eskatzeko epea, eta otsailaren 23an itxiko da.
Bestalde, ostalarien laguntzei dagokionez, 9.850 eskaera jaso ditu Eusko Jaurlaritzak; abenduaren 10ean amaitu zen laguntzak eskatzeko epea. Sailburuak adierazi du atzo eskaera horien %60 onartuta zeudela, eta 5.000 baino gehiagori ordaindu zaiela jadanik.
Eusko Jaurlaritzak 70 milioi bideratu ditu turismoari, ostalaritzari eta merkataritzari aurre egiteko planera, eta horietatik ia 45 ostalarientzat dira. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193215/hauteskunde-mahairako-aukeratutako-lau-lagunetik-batek-salbuetsia-izatea-eskatu-du.htm | Mundua | Hauteskunde mahairako aukeratutako lau lagunetik batek salbuetsia izatea eskatu du | Hauteskunde egunean bertan mahaiak osatzen ez diren udalerrietan, atzeratu egingo lukete bozketa. Gaur amaituko da posta bidez bozkatzeko eskaera aurkezteko epea. | Hauteskunde mahairako aukeratutako lau lagunetik batek salbuetsia izatea eskatu du. Hauteskunde egunean bertan mahaiak osatzen ez diren udalerrietan, atzeratu egingo lukete bozketa. Gaur amaituko da posta bidez bozkatzeko eskaera aurkezteko epea. | Orotara 20.579 helegite aurkeztu dituzte otsailaren 14ko bozetan mahaietako kide izateko hautatutako herritarrek, ardura horretaz salbuetsi ditzaten. Aukeratutakoen laurdenek egin diote uko erabakiari. Udalerri bakoitzaren ardura litzateke hutsune horiek osatzea ordezkoekin edota bozkatzera lehenengo joaten diren herritarrekin. Zenbait udaletan, ordea, kezka da nagusi, Generalitateak eskatu baitu 09:00etatik 12:00etarako tartean adinekoei eta ahulenei emateko bozkatzeko lehentasuna, eta horiek ezingo lirateke mahaian geratu. Hala, ohartarazi dute gerta litekeela hainbat tokitan mahaiak osatu ezin izatea, eta kasu horietan bozketa hurrengo asteartera atzeratuko litzateke.
Bestalde, gaur amaitzen da posta bidez bozkatzeko eskaria aurkezteko epea. Aurreko aldiekin alderatuta, %307 handitu da modu honetan bozkatzea erabaki dutenen kopurua. Hauteskunde Batzorde Zentralaren esanetan, ordea, ez da atzerapenik aurreikusten horiek banatzeko orduan. Batzordeak aurreratu du, halaber, COVID-19an positibo eman dutenek aurrez aurre bozkatu ahal izango dutela. Koronabirusagatik berrogeialdian daudenak arratsaldeko 19:00etatik 20:00etara joan ahal izango dira botoa ematera. «Administrazioek eta osasun arduradunek segurtasun neurri nahikoak hartu dituzte aurrez aurreko botoa segurua izan dadin», nabarmendu du Batzordeak.
Bitartean, kanpaina betean dira hautagai guztiak. CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroak Kataluniako atzo argitaratutako inkestaren arabera, PSCk irabaziko ditu bozak, botoen %23,7 lortuta. Aldiz, DYM etxearen galdeketa berri batek Junts Per Catalunyari eman dio garaipena, botoen %22,2 eta 35-38 eserleku lortuko dituela esanda. Haren arabera, bigarren tokian geratuko dira sozialistak, 29 eta 32 eserleku bitartean eskuratuta, eta botoen %22,7. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193216/hamar-enpresatik-soilik-batek-ez-dio-eutsiko-enpleguari-adegiren-arabera.htm | Ekonomia | Hamar enpresatik soilik batek ez dio eutsiko enpleguari, Adegiren arabera | Salmentak eta eskaerak hazten ari direla jakinarazi du patronalak, eta, "tsunamiaren ondoren", 2.000-3.000 enplegu sortuko dituztela Gipuzkoan. BPGaren hazkundea, berriz, %4,5 eta %6,5 artean kokatu du | Hamar enpresatik soilik batek ez dio eutsiko enpleguari, Adegiren arabera. Salmentak eta eskaerak hazten ari direla jakinarazi du patronalak, eta, "tsunamiaren ondoren", 2.000-3.000 enplegu sortuko dituztela Gipuzkoan. BPGaren hazkundea, berriz, %4,5 eta %6,5 artean kokatu du | Koronabirusak eragindako krisi ekonomikoa, "tsunamia" Adegi Gipuzkoako patronalaren esanetan, atzean geratzen hasteko prozesua abiatu da. Salmentak eta eskaerak hazten ari dira Adegiko kide diren enpresen artean, baina susperraldia sektoreka gertatzen ari da, eta sektoreen artean ere badira aldeak enpresen artean. 2021. urtearen ezaugarri nagusietako bat izango da aniztasun hori susperraldiarekiko. Alegia, hazkunde maila bera ez dela izango denentzat, ezta neurri berekoa ere, sektore batzuek besteek baino kalte handiagoak izan dituztelako, eta atzean geratuko direlako. Horiek horrela, Gipuzkoako BPG barne produktu gordinak izango duen errebotea %4,5 eta %6,5 artekoa izango da.
Jose Miguel Aierza Adegiko zuzendariarentzat, "albiste onak dira" enpresen konfiantza duela urtebetekoaren antzekoa izatea, "kontuan hartuta inork ez zuela espero azken urtean gertatu dena". Fakturazioa %1,2 igo da, eta eskaerak %1,7, eta enpresa gehienek ez dute langileak kaleratzeko planik: %87k esan dute lantaldeari eutsiko diotela edo handitu egingo dutela. Bakarrik %13k uste dute lantaldea murriztu beharko dutela. Beraz, 2021. urtean 2.000-3.000 enplegu sortuko dituztela aurreikusi du Gipuzkoako patronalak.
Beraz, enpresa gehienek konfiantza berreskuratu dute, eta %75ek espero dute urtebete baino lehen lortzea erabateko susperraldia. Mugikortasunarekin lotutako sektoreetako enpresak dira salbuespena: hotelak, ostalaritza, merkataritza, hegazkigintza, aisialdia, kultura... Horientzat "laguntza zuzenak" eskatu ditu Adegik, aurreikusten baitu haien biziberritzea atzeratu egingo dela. "Ahalegin guztiak egin behar dira inor ez atzean uzteko, ez pertsonarik, ez enpresarik", esan du Aierzak.
Industriaren indarra
Industria jotzen dute ekonomia bere onera ekartzeko sektore protagonistatzat. "Ia erabat osatu dela esan daiteke", esan dute. Eraikuntza eta enpresetako zerbitzuak ere suspertzen ari dira, patronalaren arabera, "eta, neurri handi batean, leheneratu zaie jarduera maila", iazko bigarren hiruhilekoan izandako eroriko itzelaren ondoren. Baikortasunerako beste arrazoi bat ere badu Adegik: "Munduan eta Europan jokaleku ekonomiko berriak marrazten ari dira, eta Gipuzkoako ekonomia atzerriko merkatuetara oso irekita dago". Hau da, 2008ko Atzeraldi Handian gertatu zen moduan, orain ere espero duela enpresa esportatzaileek rol garrantzitsua jokatzea susperraldia indartzeko.
Dena den, Adegik argitu du ez dituela aurreikuspen oso positiboak egin, gogoratu behar delako 2020ak ia %10eko zuloa egin duela Araba, Bizkai eta Gipuzkoako BPGan. Jadanik argi dago 2022ra arte ez dela lortuko pandemiaren aurreko egoerara itzultzea, betiere indize makroak aintzat hartuta. Eusko Jaurlaritzak ere laster doitu beharko du 2021erako iazko amaieran egindako hazkunde aurreikuspena (%8,6), aurtengo bigarren zatirako espero baitute erakunde gehienek jarduerek abiadura egoki bat hartzea. Urte hasierako hirugarren olatu oldarkorrak zapuztu egin du errebote handi baten teoria.
Ondorioak
Horiek horrela, Adegik industrian jarriak dauzka itxaropenak. "Urriaz geroztik, munduko merkataritza osatu egin da, COVIDaren eraginak atzean utzita. Europarako esportazioek iazko urtarrileko datuak gainditu dituzte aurten". Martxo-apiriletan %29 gutxitu ziren esportazioak. "Europako Batasuneko industria ekoizpenari, berriz, bakarrik hiru puntu falta zaizkio aurreko mailara bueltatzeko". Patronalaren arabera, eskaerak gora egin du nabarmen Alemanian eta Europako Batasuneko merkatu gehienetan. "Iazko amaieran asko handitu dira".
Hori guztia kontuan hartuta, Adegik dio kutsatzeak kontrolpean hartzea dela lehentasuna, "eta txertaketak bizkortzea". Aldagai horiek gabe "ezin da bermatu ekonomiaren eta enpleguaren susperraldia". 2021. urtea "hazkunde handikoa" izango dela ere erantsi du Adegik, baina esplikatuta iazko eroriko historikoekin alderatuko direla datuak. Eta, betiere, susperraldi hori sektoreka gertatuko dela gogoratu du; alegia, ez dela enpresa guztientzat izango. Adegiko zuzendari nagusiak ez ditu ahantzi Europako funtsak enpresek jaso behar duten bultzada azaltzean. "Aukera bat da guztientzat, eta ez dira ahaztu behar enpresa txiki eta ertainak. Digitalizazio eta jasangarritasun handiagoak lortzeko erabili beharko genituzke, lehiakortasuna handitu dadin". |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193217/athleticek-levante-izango-du-aurkari-finalerdietan.htm | Kirola | Athleticek Levante izango du aurkari finalerdietan | Bi partidara jokatuko dira finalerdiak, otsailaren 10ean eta martxoaren 3an. Joanekoa San Mamesen jokatuko dute, eta itzulikoa, Ciutat de Valencia futbol zelaian. | Athleticek Levante izango du aurkari finalerdietan. Bi partidara jokatuko dira finalerdiak, otsailaren 10ean eta martxoaren 3an. Joanekoa San Mamesen jokatuko dute, eta itzulikoa, Ciutat de Valencia futbol zelaian. | Athleticek Levante izango du aurkari Espainiako Kopako finalerdietan. Gaur egin dute zozketa, Madrilen, eta Aritz Aduriz aurrelari zuri-gorri ohiak atera ditu saskitik kanporaketak jokatuko dituzten lau taldeen izenak: Levante egokitu zaio Athletici. Orain arteko kanporaketak ez bezala, finalerdiak bi partidara jokatuko dira. Joanekoa asteazkenean jokatuko du Athleticek, Bilbon, eta itzulikoa, hiru aste geroago, martxoaren 3an, Valentzian, Ciutat de Valencia futbol zelaian. Sailkatuz gero, finala apirilaren 17an jokatuko luke, baina aurretik iazko Kopako finala jokatu beharko du, Realaren aurka, apirilaren 3an. Bi finalak, iazkoa eta aurtengoa, Sevillan dira jokatzekoak, Cartuja futbol zelaian.
Sevillak eta Bartzelonak jokatuko dute beste finalerdia. Bada, ordea, beste aldagai bat txapelketa erabaki dezakeena. Espainiako Futbol Federazioak aintzat hartu du COVID-19aren eragina aurtengo txapelketaren oinarriak idazterakoan. Talderen batek ezingo balitu finalerdiak jokatu koronabirusaren eraginez, eta beste kanporaketa jokatuko balitz, koronabirusaren eraginpean dagoen taldea kalean geratuko litzateke, eta haren aurkariak jokatuko luke finala, beste kanporaketako irabazlearen aurka.
Bi kanporaketak geratzen badira bertan behera, eta ezin badira jokatu ekainaren 30a baino lehen, txapelketa bertan behera geratuko da. Ez, ordea, finala bada bertan behera geratzen dena. Hori gertatuz gero, datorren denboraldian jokatuko litzateke, hurrengo finalaren aurretik betiere.
Athleticek eta Levantek, ozta-ozta
Athleticek ozta-ozta lortu zuen atzo finalerdietarako sailkatzea. Betisen aurka jokatu zuen, eta espainiarrak 84. minutuan aurreratu ziren. Raul Garciak, ordea, luzapenean berdindu zuen kanporaketa, eta, azkenean, penaltietan erabaki zen. Unai Simonek bi geratu zituen, eta finalerdietan sartu zuen Athletic.
Levantek ere azken unean lortu zuen asteazkenean finalerdietarako sailkatzea. Vila-realen aurka jokatu zuen final-laurdenekoa, eta luzapenaren azken minutuan sartu finalerdietara iristeko zion gola: Roger Martik sartu zuen, 121. minutuan, eta 1-0ekoarekin sailkatu da. Azkenekoz 1935ean izan zen Levante Espainiako Kopako finalerdietan; orduan, Errepublikako Presidentearen Kopa zuen izena.
Kanporaketa horretako irabazleak Sevilla edo Bartzelona izango du aurkari finalean. Joaneko partida Sevillan jokatuko dute bi horiek, eta itzulikoa, Bartzelonan. Bartzelonak Granada hartu du mendean aste honetan final-laurdenetan, 3-5, eta Sevilla 0-1 gailendu zaio Almeriari. Bartzelonak 30 aldiz irabazi du Espainiako Kopa; Athleticek, 23 aldiz; eta Sevillak, bost aldiz. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193218/19-urteko-gizon-bat-atxilotu-dute-irunean-emakume-bat-arma-zuri-batekin-zauritzea-egotzita.htm | Gizartea | 19 urteko gizon bat atxilotu dute Iruñean, emakume bat arma zuri batekin zauritzea egotzita | Emakumea zainketa intentsiboetako unitatean dago. Gizonari "familia eremuko tratu txar delitua" leporatzen diote. | 19 urteko gizon bat atxilotu dute Iruñean, emakume bat arma zuri batekin zauritzea egotzita. Emakumea zainketa intentsiboetako unitatean dago. Gizonari "familia eremuko tratu txar delitua" leporatzen diote. | Iruñeko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 19 urteko gizon bat atxilotu dute, haren bikotekidea, 32 urteko emakume bat, arma zuri batekin zauritzea leporatuta. Asteazken goizaldean jazo zen erasoa. Emakumea zainketa intentsiboetako unitatean dago.
Udaltzaingoen arabera, 1:30ak aldera emakume baten deia jaso zuten, Arrosadiako etxe batean bikote baten artean izandako borroka zela eta. Hainbat patruila bertaratu ziren, eta etxebizitzako zoruan emakume bat aurkitu zuten, “bularraldean zauri ireki bat zuela”; adierazi dute gizonak ere bizkarrean zauri bat zuela eta hankan beste bat.
Premiazko osasun laguntza eskatu ondoren, emakumea ospitalera eraman eta ebakuntza egin zioten, eta zainketa intentsiboetako unitatean ospitaleratu zuten ondoren. Gizona ere ospitalera eraman zuten, zituen “zauri arinak” sendatzeko. Gero, polizia etxe batera eraman zuten gizona, atxilotuta, “familia eremuko tratu txar delitua” egotzita.
Erasotzailea epailearen esku geratu zen atzo, eta hura espetxeratzeko agindua eman zuen. Iruñeko Udaltzaingoaren esanetan, 2020an 152 pertsona atxilotu zituzten antzeko gertaerengatik. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193219/urkulluk-esan-du-zaldibarko-hondamendiaren-erantzukizun-guztiak-eskatuko-dituela.htm | Politika | Urkulluk esan du Zaldibarko hondamendiaren erantzukizun guztiak eskatuko dituela | Oterok (EH Bildu) Jaurlaritzari egotzi dio hondamendiaren erantzukizun guztia enpresari leporatu izana soilik, haren ustean agerikoa baita kontrolek «huts egin» zutela. | Urkulluk esan du Zaldibarko hondamendiaren erantzukizun guztiak eskatuko dituela. Oterok (EH Bildu) Jaurlaritzari egotzi dio hondamendiaren erantzukizun guztia enpresari leporatu izana soilik, haren ustean agerikoa baita kontrolek «huts egin» zutela. | Zaldibarko (Bizkaia) hondamendiaren lehen urteurrenaren bezperan, Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak horren kudeaketari buruzko galdera bat egin dio Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariari parlamentuko kontrol saioan. Lehendakariak erantzun dio gobernuak epaileen esku utzi dutela luiziaren inguruko informazio guztia, eta adierazi dio «erantzukizun zehatzak, zorrotzak eta osoak» eskatuko dituela.
Luiziak Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileak harrapatu zituen azpian. Abuztuan aurkitu zuten Sololuzeren gorpua, eta Beltranen bila ari dira oraindik. Haren senideek eskatuta, Zallako Udalak adierazpen instituzional bat onartu du aho batez —EAJ, Zalla Bai, EH Bildu eta PSE-EE alderdiek babestuta—, eskatuz ez dezatela Zaldibarko zabortegia zigilatu oraindik desagertuta dagoen behargina topatu arte. Lehendakariak adierazi du «atsedenik gabe» ari direla lanean.
«Kudeaketa hobetu nahi dugu horrelakorik berriro gertatu ez dadin», esan du Urkulluk. Azaldu du Jaurlaritzak aitortu zituela bere «akatsak», eta eskatu zuela barkamena. Errepikatu du «egia» eta «erantzukizuna» epaitegietan argituko direla.
Oterok, berriz, nabarmendu du agerikoa dela zabortegiaren gaineko kontrolek «huts egin» zutela, eta, Jaurlaritzak ondorengo lanetarako baliabide asko jarri dituen arren, Urkulluri egotzi dio ardura guztia Verter Recycling enpresari leporatu izana. Zabortegi bat eror dadin, «kontrol sistema publikoek» huts egin behar dute, haren esanetan, eta, beraz, gobernuak ardura bere gain ere hartu behar du.
Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IU taldearen bozeramaileak ere egin du galdera bat gaiari buruz. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuari hitz egin dio: «Verterri errua botatzeaz gain, Eusko Jaurlaritzak aitortzen du erantzukizunen bat duela luiziaren aurreko eta osteko kontrolaren gainean?».
Gorrotxategiren ustez, erantzun gabeko galdera asko daude oraindik: «Zergatik ez zioten lan egiteari utzi zartaduren berri eman zutenean? Zergatik ez zieten jakinarazi erreskate taldeei zabortegian 16.000 tona amianto zeudenik? Nola bete liteke zabortegi bat bederatzi urtean 35 urtean betetzeko asmoa baldin badago?», bota ditu legebiltzarkideak.
Tapiak 2007az geroztik egindako zortzi ikuskatzeren berri eman du, eta adierazi du hori Europak ezarritako prozedurarekin bat datorrela. Instalazioek baimenak zituzten, eta isun batzuk jarri zizkioten 2020an, 2019an egindako ikuskatze baten ondorioz, sailburuaren hitzetan. Azaldu du ingurumenari egindako kalteak konpontzeko proiektu bat eskatu diotela Verter Recyclingi. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193220/parisko-kontratua-betetzeko-asmoari-eusten-dio-cafek.htm | Ekonomia | Parisko kontratua betetzeko asmoari eusten dio CAFek | Bombardierren jabe berriak, Alstomek, bertan behera utzi du CAFek Bombardierrekin batera egindako eskaintza. Parisko aldirietarako 146 tren egiteko 2.560 milioi euroko kontratua irabazi berri du eskaintza horrek. | Parisko kontratua betetzeko asmoari eusten dio CAFek. Bombardierren jabe berriak, Alstomek, bertan behera utzi du CAFek Bombardierrekin batera egindako eskaintza. Parisko aldirietarako 146 tren egiteko 2.560 milioi euroko kontratua irabazi berri du eskaintza horrek. | Beasaingo CAF tren konpainia aztertzen ari da beretzat zer ondorio izan ditzakeen atzo Alstom tren egile frantziarrak hartutako erabakiak, eta oraingoz ez du iritzirik eman nahi izan Alstomek atzo erakutsitako jarreraz.
Alstomek, behin Bombardier eskuratu duenean, bere kabuz erabaki du bertan behera uztea orain gutxi CAFek Bombardierrekin batera Parisen irabazitako kontratu bat. 2.560 milioi euroko kontratu hori urtarrilaren 14an irabazi zuten elkarrekin CAFek eta Bombardierrek. Parisko RER B linearako 146 aldiriko tren egiteko lana da, RATPk (Parisko garraio publikoaren kudeatzailea) eta SNCF esleitua.
Kontratu hori betetzeko asmoari eusten diola adierazi dio gaur CAFek Efe albiste agentziari: aurrera jarraitu nahi duela, Frantziako agintariek auzia argitzen duten bitartean. Izan ere, RATPk eta SNCFk iragarri dute auzitara eramango dutela Alstom.
Alstomek atzo esan zuen ez duela izan eskaintza erretiratu beste aukerarik. «Bombardier-CAF partzuergoaren eskaintzako baldintza tekniko-finantzarioak ez datoz bat merkatuko prezioarekin, eta ez dute kontratua betetzen uzten arrisku garrantzitsurik izan gabe finantzatzailearentzat, ustiatzailearentzat, bidaiarientzat eta gure enpresarentzat». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.