legislatura stringclasses 4 values | id stringclasses 180 values | fecha stringdate 2012-11-20 00:00:00 2023-12-12 00:00:00 | speaker stringclasses 314 values | party stringclasses 11 values | topic stringlengths 0 767 | text stringlengths 3 64.2k | language stringclasses 1 value | url stringclasses 461 values | unique_id stringlengths 9 13 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
10 | 40 | 27.06.2013 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, Eusko Jaurlaritzak legez besteko proposamenak, mozioak eta ebazpenak zenbateraino bete dituen aztertzeko txostenari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Bai, presidente andrea. Azalpen bat Agirrezabala jaunari, jasota gera dadin. Herri-ekimen hartan hasierako jarrera bat egon zen Legebiltzarreko Mahaian, ez zen izapidetu, berraztertu egin zen eta berrazterketa hartan Talde Sozialistak ekimena izapidetzearen aldeko botoa eman zuen. Neuk egin nuen, gainera; bozeramaileen batzordean egotea egokitu zitzaidan. Beraz, zuregatik eta beste batzuengatik hainbat aldiz errepikatu den kontua denez, ez dakit zer interesekin, argi gera dadila zein izan zen gure jarrera. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2001 |
10 | 40 | 27.06.2013 | AGIRREZABALA MANTXOLA | EH Bildu | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, Eusko Jaurlaritzak legez besteko proposamenak, mozioak eta ebazpenak zenbateraino bete dituen aztertzeko txostenari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Bai, eskerrik asko, mahaiburu andrea, eta eserlekutik, zure baimenarekin. Señor Barrio, mire usted, me dice que las últimas cuestiones que le he formulado, es decir, aquellas que van dirigidas al Gobierno de España, me dice que las saco de contexto. Es decir, la misma legitimidad tienen aquellas que se le piden al Gobierno Vasco como si se le piden al Gobierno español. Por lo tanto, esperaba de usted una respuesta…, no la que me ha dicho ("Dígale a usted a Rafa Larreina o dígale al señor Rekondo"), sino que esperaba que ustedes también fueran coherentes con lo que hoy han traído aquí, que es que vamos a hacer seguimiento y vamos a ver grado de cumplimiento de aquello que ha aprobado este Parlamento. Por lo tanto, espero que sean coherentes y pidan a su Gobierno que… todos los casos que le he dicho anteriormente. Beste alde batetik, PNVri dagokionez, ez, nik bakarrik esan dudana da… Efectivamente, horrela jartzen du erdibideko zera horretan, zuek ez zenuten zuen ez legezko proposamenean horrela planteatuta, baina bai sailburu bat edo etorriko dela. Nik bakarrik esan dizudana da neurri diferenteak dituzuela neurtzeko. Hemen esaten duzue Gobernu honen aldetik sailburu bat etorriko dela eta Arabako Batzarretan ez duzue eskatu diputatu bat izatea, eskatu duzuena da diputatu nagusia izatea kontua ematera etorriko dena Araban. Bakarrik esaten nuena zen ez nuela koherentzia handirik ikusten zuen eskaeretan. Eta hori, besterik ez. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2002 |
10 | 40 | 27.06.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Ustelkeria politikoa higuingarria da. Higuingarria denez, ordezkari politikook, higuingarria dela esateaz gain, lege-erreformak sustatu behar ditugu haren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko, sendotasun handiagoarekin borrokatzeko, ustelei eta kexatu bai baina ezer egiten ez dutenei, ez-egite horrekin ustelak babestuz, zirrikiturik ez uzteko. Ustelkeria-kasuak asmo gaiztoa eta mesfidantza handia ari dira sortzen herritarrengan sistema demokratikoarekiko eta alderdi politikoekiko, demokrazia batean ezinbestekoak direnak. Permisibitatea ez ezik, ustelkeria politikoarekiko konplizitatea ere leporatzen zaie. Ustelkeria globalaren eta nazioarteko gardentasunaren barometroaren arabera, Espainia 31. lekuan dago 183 herrialdeko zerrendan, eta Espainiaren nazio-osotasunaren sistemari buruzko bere azken txostenean nabarmendu egiten du finantza-erakundeak eta erakunde judizialak eta ikuskatzaileak despolitizatzeko premia eta Hauteskunde Legea aldatzeko premia. Txosten horrek, gainera, alderdi politikoek hauteskunde-zerrenden gainean eta ordezkaritza-organo guztien gainean egiten duten kontrol zorrotza kritikatzen du. Txosten horrek alderdi-bitasun ez-perfektutzat jotzen du Espainiako sistema, eta bi alderdi nagusiek gauzen egoera nabarmen hobetzeko interesik ez dutela gaineratzen du. Ezin gara geratu besoak uztarturik ustelkeria politikoaren aurrerapenaren eta erakunde demokratiko gehienen gero eta ospe galtze handiagoaren aurrean. Azkenaldian hainbat neurri hartu diren arren, legealdaketa batzuk ere egin diren arren, horietako batzuk UPyDk Diputatuen Kongresuan emandako bultzadari esker, aldaketa gehiago sustatu behar ditugu, aukera badagoelako. Aldaketa horietako batzuk bere garaian erregistratu genuen eta orain defendatzen dugun ekimen honetan planteatu ditugu. UPyDren interpelazio bati esker, 2013ko urtarrilaren 17az geroztik alderdi politikoei zigorrak ezar dakizkieke abenduaren 27ko 7/2012 Lege Organikoaren bitartez. Lege Organikoak gure ordenamen- duan lehen aldiz xedatu du alderdi politikoak eta sindikatuak zigor-erantzukizunari atxikita daudela. Urrats garrantzitsua izan zen, dudarik gabe, baina ez nahikoa. Martxoaren 8an mozio bat onartu zen, eta mozioan Espainiako Gobernuari eskatzen zitzaion, hiru hilabeteko epean, ustelkeria politikoa jazartzeko eta prebenitzeko behar diren lege-aldaketak susta zitzala, honako helburu hauek lortzeko: Batetik, "delitu-tipo autonomo baten bitartez zigortzea alderdi politikoek beren kontabilitate-egoerak edo gizarte-ondarea berariaz ezkutatzea edo faltsutzea, behar bezala eguneratutako erregistro espezifiko batean jakitera eman behar dena". Bi, "alderdi politikoen legez kanpoko finantzaketa jazartzeko delitu espezifikoa ezartzea, finantzaketa arruntari nahiz hauteskunde-finantzaketari aplika dakiokeena, eta alderdi politikoek zuzenean egingo luketena baldin eta ezkutuko ondasunak, funtsak edo ondarea aurkituko balira (…) eta horien jabetzeko modua indarrean dagoen legezko finantzaketa erregimenaren arabera eta Kontuen Auzitegiaren aurrean formulatu eta aurkeztutako kontabilitatearekin koherentzian justifikatu ezin bada". Hiru, "gure zigor-legerian sartzea hautapen bidezko kargu publikoak legez kontra edo bidegabe aberastearen delitua deiturikoa. Legezko betebeharrez publikoki aitortu behar dituen diru-sarreren arabera proportziorik edo justifikaziorik ez duen ondare-handitzean oinarrituta egongo litzateke horren elementu faktiko tipikoa". Hori guztia dago jasota guk sinatu dugun erdibideko zuzenketan, hori izan zelako zehazki martxoko mozioan onartu zena. Eta honako hau da bozkatzeko eta eztabaidatzeko ekarri dugun mozioa. Aipatu ditudan arrazoiengatik erdibideko zuzenketan azkenean sartu ez den laugarren puntu bat gehituko diegu, aurtengo martxoko mozio hartan onartu ez zena. Dena den, guk defendatu egingo dugu unea iristen denean. Sozietate edo erakunde publikoetako karguen jardueran politikoek duten erantzukizuna indartzea proposatzen genuen, karguak berekin dituen betebeharrak hautsi eta engainu bidez edo utzikeria larrien bidez egindako legez kanpoko egite edo ez-egiteen ondorioz ondasun publikoei edo dirutza publikoari ondare-kalteak eragin dizkieten kudeatzaile publikoak zigortuz, eta behar diren prozedura judizialak abian jartzeko aukera ematen duen herri-ekintza espezifikoaren aukera aurreikusiz. Esan dudan bezala, martxoaren 8an onartutako mozioa da, baina Espainiako Gobernuak oraindik bete ez duena. Hori da Espainiako Gobernuak bete gabe dituen mozioetako bat; izan ere, 2013ko martxoko mozio hartan hiru hilabeteko epea eman zitzaion, dagoeneko amaitua. Legebiltzar honetara ekarri dugu hemen ere ustelkeria politikoaren eta zigorgabetasun higuingarriaren aurkako jarrera argia hartu behar dugulako eta, esan dugun bezala, mozioa onartu zenetik hiru hilabete igaro direlako Espainiako Gobernuak gaiaren inguruko ekimenik hartu gabe. Komeni da esatea gure ordenamenduan ez dagoela alderdi politikoen legez kanpoko finantzaketa zigortzen duen deliturik. Alderdi politikoen legez kanpoko finantzaketaren eta politikoak justifikaziorik gabe aberastearen kasuetan, delituzko egitatea egiaztatzeko kasu askotan ezin gaindituzkoa den zailtasun bat dago gaur egun: funtsen legez kanpoko jatorria frogatu ezina. Beraz, finantzaketa irregularreko delitu espezifiko bat tipifikatzea proposatzen dugu, finantzaketa arruntari nahiz hauteskunde-finantzaketari aplika dakiokeena. Alderdi politikoek berek izango lirateke delitu horren egile zuzenak, nola eskuratu dituzten justifikatzea ezinezkoa duten ondasunak, funtsak edo beste edozein ondare deskubrituko balira. Kontua ez da legez kanpo finantzatu dela frogatzen duten delituengatik alderdi politiko bat zigortu daitekeela, baizik legez kanpoko finantzaketa berez delitutzat jo daitekeela. Hautapen bidezko kargu publikoei dagokienez, legez kontra edo bidegabe aberastearen delitua deiturikoa gure zigor-legerian sartzea proposatzen da. Legezko betebeharrez publikoki aitortu behar dituen dirusarreren arabera proportziorik edo justifikaziorik ez duen ondare-handitzean oinarrituta egongo litzateke horren elementu faktiko tipikoa. Justifikatu gabeko aberaste hori ondasun edo eskubideengatik edo betebeharrak justifikaziorik gabe barkatu edo bertan behera uzteagatik gertatzen dela ulertu behar da. Inork ez luke harritu behar beren egitekoak amaitzean ondasunen berri ematera behartuta egongo balira, eta bi aitorpenen arteko justifikaziorik ezaren edo inkoherentziaren ondorioz lege-ondorioak edo zigor-motakoak aterako balira. Azkenik, nioen bezala, ondasun edo dirutza publikoei kalteak eragin dizkieten kudeatzaile publikoen erantzukizun-araubidea indartzea proposatzen dugu, eta berriro diot azken neurri hori ez dagoela erdibideko zuzenketan jasota, Diputatuen Kongresuan guk defendatu eta aurkeztu genuen arren, gainerako alderdi politikoek onartu ez zuten neurrietako bat izan zelako. Azken batean, honako hauek dira guk proposatzen ditugun neurri berriak. Hor dago zuzenketa aurkeztu duten gainerako alderdi politikoekin sinatzea lortu dugun erdibideko zuzenketa. Ekimen hori zuek uste duzuen baino aurrerapen handiagoa da; izan ere, ekimen hori, eta zehazki hiru puntuen mozioa, ez zuten babestu Diputatuen Kongresuko talde guztiek. Talde gehienek babestu zuten mozioa, eta horregatik onartu ziren hiru puntu horiek, baina badira erdibideko zuzenketa hau sinatuko duten baina 2013ko martxoko eztabaida hartan alde bozkatu ez zuten alderdi politikoak. Oso urrats interesgarria iruditzen zaigu eduki hori duen erdibideko zuzenketa bat Eusko Legebiltzarrean onartzea eta balio izatea Gobernu zentrala bultzatzeko egungo ustelkeria politiko higuingarria desagerrarazteko behar diren legealdaketa guztiak egitera. Nolanahi ere, esan behar dut sinatu dugun erdibideko zuzenketa horretan planteatutako neurriak ez direla nahikoa eta hor planteatutakoak baino gauza gehiago egin daitezkeela. Gauza gehiago egin daitezke baina, hala ere, pozik gaude gainerako taldeekin erdibideko zuzenketa hau sinatzea lortu dugulako, eta eskerrak ematen dizkiet berriz ere. Besterik ez, eta eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2003 |
10 | 40 | 27.06.2013 | SEMPER PASCUAL | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on. Egun on guztioi berriz ere. Kontua da garai zailak bizi ditugula, eta ustelkeria politikoaren gertakari jasanezin eta lizunak egunkarietan irakurriz gosaltzen dugula edo albistegietan ikusiz bazkaldu edo afaltzen dugula egunero. Ustelkeria, edozein ustelkeria, onartezina da. Jasanezina da. Txikia bada ere, onartezina da. Jasanezina egiten zaigu guztioi, bai herritarrei, eta bai guri, herritarren enplegatu garen politikooi. Eta ozen eta argi esan nahi dut panorama honek benetako nazka ematen duela. Baina ez dezagun geure burua engainatu: ustelkeria hor dago, existitzen da eta existituko da. Bizitzako arlo guztietan: politikan, enpresan, unibertsitatean…, pertsonak eta dirua nahasten diren toki guztietan. Pertsonak, etika, zorroztasuna, burujabetasuna, erantzukizuna, zintzotasuna eta duintasuna alde batera utzi eta diru-goseak eta diruak itsututa, azken batean, eskrupulurik ezak itsututa arrastan joaten direnean. Plutarcok esan zuen bere garaian herriaren askatasunen benetako suntsitzailea altxorrak, dohaintzak eta opariak banatzen dituena dela. Eguna joan eta eguna etorri ikusten ditugun ustelkeriari buruzko albiste astun horiei irakurketa positiboren bat egite aldera, esan, gutxienez jakiten ari garela. Zorigaiztoko pertsonaia batzuk zein diren eta nola eta zergatik boterera hurbildu eta botere horretaz baliatzen diren eta iruzur bidez aberasteko tentazioaren aurrean erori ziren ari gara jakiten. Gaur egun, zorionez, ezerk ez dio egiari ihes egiten, goiz edo berandu dena jakiten da. Eta, gutxienez, nabarmen geratzen da zer diren: politikako pirata hutsak, pertsonaia negargarriak, hasieran gizarte-gaitzespen gisa eta espero dezagun, azkenean, espetxeratuta, zigorra jasoko dutenak. Lege osoarekin eta zuzenbide-estatuak eskura izan ditzakeen tresna guztiekin borrokatu behar da ustelkeriaren aurka, eta ezabatu egin behar da. Espainian ustelkeria-kasuren bat izan den guztietan izan da erantzun judizial bat. Gure gizartearen goragale etikoarekin batera, gaitzespen morala ere egon da. Instituzioek, Botere Judizialak eta Fiskaltzak erantzuten dute, baina zorroztasun osoz, gero eta zorrotzago erantzun behar dute jokabide horien aurrean. Eta horrexegatik, zuzenbide-estatu osoak erantzun lasterra eta irmoa eman behar du ustelkeriaren aurrean, baina ustela ez denaren eta inoiz izan ez denarentzako epairik gabeko gaitzespen publikoa ere ekidin behar du. Egin zitekeen galdera da ea zer gertatu den boterea kontrolatzeko ezarri genituen mekanismoek horrenbeste denboran huts egiteko eta jendilaje horrek herritar guztion dirua lapurtu ahal izateko. Zer gertatu da? Eta gauza askok huts egin dutenez, berriro gerta ez dadin baliabideak nola jarri da aurre egin beharreko zeregin edo erronka handia. Eta ez dut esan nahi ez dela egongo beste ustelkeria-kasurik, izan ere, lehen esan dudan bezala, egon dira, badaude eta egongo dira. Kontua da, batetik, nola kontrolatu, zenbateraino garen gai itxitura estutzeko eta, bestetik, nola erreakzionatu, zenbateraino hartuko ditugun erreakzio-neurri irmoak. Gure iritziz, nire iritziz, hori da kontua. Eta beste gauza bat ere adierazten dit, hain zuzen ere, beren hertsikeriagatik, ustelkeria alderdi politiko jakin batzuen ondarea ez dela ohartzen ez direnen, ohartu nahi ez dutenen edo ezin dutenen arteko borroka alderdikoia eta patetikoa. Kasu honetan, politikak, arlo guztietan bezala, eraginkorra eta baliagarria izan behar du. Ustelkeria ez da ez Alderdi Popularraren, ez Alderdi Sozialistaren, ez Euzko Alderdi Jeltzalearen, ez UPyDren eta ez Bilduren ondarea. Ustelkeria arazo komuna da, botere-erantzukizunen bat duten guztiei neurri berean eragin diezaieketena, boterearen inguruan eta erabaki politikoen inguruan, direnak direla (Legebiltzar honenak, Eusko Jaurlaritzarenak, forualdundienak, udalenak, ur-partzuergoenak eta zuek nahi duzuenarenak), interes ekonomikoak batzen direlako. Eta ahalmen horren inguruan interesak, presioak eta esleipenak batzen dira. Hori da ustelkeriaren haztegia. Iluntasunean ondo mugitzen den ustelkeria, izapideak, esleipenak, kudeaketak eta interesak ikustea galarazten duten opakotasunean eta lokatzatan eroso sentitzen dena. Gardentasunean gaizki mugitzen den ustelkeria eta norekin biltzen den, zer interes dituen eta zer esleipen egiten diren adierazteko argitasunean eta zintzotasunean deseroso sentitzen dena. Argitasuna eta gardentasuna, zuhurtziaren eta kontrolaren aurrean. Arlo horretan ere lankidetza eta ituna eskatzen dizkigu gizarteak, nekatuta eta aspertuta dagoen gizarteak. Eta uste dugu hori dela ustelen aurkako antidotorik onena, hori dela hemen gauden guztiok daukagun zeregin nagusia, politikan zintzotasunez eta errukiz aritzen garen gehienok orbandu eta ezabatzen gaituen orban hori, txibia-tinta balitz bezala, gure artean hedatzea galarazteko. Thomas Jeffersonek duela bi mende defendatu zuen demokraziaren berezko elementu gisa Batasuneko finantzak modu argi eta ulergarrian eta merkatari batek bere liburuak eramango lituzkeen soiltasunarekin txertatzeko premia. Gure garaian aplikatuta, edozein herritarrek kontu publikoekin zerikusia duen edozein gauza jakiteko eta kontsultatzeko aukera izatea. Ez dago ustelkeriaren aurkako erremedio hoberik hari aurrea hartzea, prebenituta egotea eta hura saihesteko eskura ditugun mekanismoak martxan jartzea baino, baina kontuan izanda eskrupulurik ez duenak mugitzeko zirrikituak izango dituela eta, ondorioz, prebenitzeko bitartekoez gain, erreakzioak ere irmoa izan behar duela. Eta zinez uste dut denok daukagula norabide berean arraun egiteko betebeharra: gure jardueraren gaineko kontrola eta gure ekintza publikoen gardentasuna indartzekoa. Denok daukagu politikarentzat duen esanahia berreskuratzeko betebeharra, Ortegak definitzen zuen zerbitzu publikoaren noblezia. Sistemak ez duela funtzionatzen eta dena ustelkeria dela jasotzen duen ideia nagusitu da, baina gehienak guztion ongirako lan egiten duten politiko zintzoak direla aitortuta soilik berreskuratu ahal izango dugu gure herrialdeak bere ordezkari politikoengan duen ospea eta konfiantza. Denok daukagu herritarrek politikan konfiantza berreskuratzen laguntzeko betebeharra, konfiantza hori gabe demokrazia ahuldu egiten delako. Eta, horregatik, sutan jartzen naute "eta zuk gehiago" esanaz amaitzen diren eztabaidek. Ustelkeriaren aurkako borroka alderdiaren ikur bihurtzea epe laburreko kontua da, oso ibilbide laburra du. Titular informatzaileak dira, besterik ez. Azkenean, kaltetuak, denok, salbuespenik gabe. Eta aitortu behar dizuet ustelkeriak min egiten didala; are gehiago nire alderdiari eragiten dionak, nirea delako, herritarra defendatzeko babesten nauen marka delako, ustelkeriak zuen alderdiari eragiten dionean zuei ere gehiago eragiten dizuen eta gehiago axola zaizuen bezala. Eraginkorrak izateko eta diru-kutxan eskua sartzen duena salatzeko ordua da. Oraindik ikusteko gaude autokritika egiten dugun eta ikusteko gaude alderdi politikoren batek bere kideetakoren bat ustelkeriagatik salatzen duen. Baina hori ere iritsiko da. Neurri baliagarriak aplikatzeko unea da, jatorriko legez besteko proposamenean kontuan izandako batzuk, eta erdibideko zuzenketaren akordioan jasota geratu direnak. Eta gogoan izan behar da –komeni da– gauza batzuk egiten ari direla; kritika atzerapenagatik izan daitekeela, baina gauza batzuk egiten ari direla. 2013ko otsailaren 20ko inbestidurako eztabaidan, Rajoy presidenteak gardentasun-lege bat iragarri zuen, alderdi politikoen jarduera ekonomiko eta finantzarioa kontrolatzeko lege organikoa, funtzio politikoen erabilera arautzeko lege organikoa, bi ganberen funtzionamendua erregulatzen duten arauen aldaketak, Zigor Kodearen aldaketa bat eta Prozedura Kriminalaren Legearen aldaketa bat, ustelkeria-kasu hauei aplikatua. Ekimen horien ondorioz, eta Gobernua ustelkeriaren aurka egiten ari den borrokaren argudiorik onen gisa (eta, Cervantesek zioen bezala, "Bakoitza bere ekintzen umea da"), gaur egun izapidetzen ari da gardentasunaren lege-proiektua, Diputatuen Kongresuan adostasun handia duena; alderdi politikoen jarduera ekonomikoa eta finantzarioa kontrolatzeko lege organikoaren aldaketa, alderdi politikoentzako dohaintzei eta haien zorrei kontrol eta muga berriak ezartzen dizkiena (lege horren arabera, alderdi politikoei ezin diete dohaintzarik egin haiekin kontraturen bat duten edo haien enpresa-taldeko partaide diren enpresek); Kontuen Auzitegiaren Lege Organikoaren aldaketa; Sektore Publikoko Kontratuen Legearen aldaketa; funtzio publikoen erabilera arautzen duen lege-proiektua. Eta bai, Zigor Kodearen aldaketa bat, alderdiak 2012an ezabatutako zigor-erantzukizun baten pean jartzen dituena, kontu publikoak ezkutatu, simulatu edo faltsutzeagatiko zigorrak handituz; zerga-delitu eta Gizarte Segurantzaren aurkako delitu-mota bat sortzen zuen; zigorrak handitzen zituen eta, aldi berean, preskripziorako epea luzatzen zuen; hirigintza-delituen, alderdi politikoek beraien kontuak edo gizarteondarea berariaz ezkutatu edo faltsutzearen, legez kanpoko finantzaketaren eta kargu publikoak eta hautapen bidezkoak justifikaziorik gabe aberastearen tratamendu berria. Baita Prozedura Kriminalaren Legearen aldaketa ere, delituzko ekintzaren aurrean erantzuteko denbora arintzeko. Amaitzera noa, presidente andrea, zuekin gogobetetasun puntual bat partekatuz, hain zuzen ere, gai izan garela –beste modu batean izan ezin zuen bezala– hitzartutako baldintzetan legez besteko proposamen bat adosteko. Baina gogobetetasun hori erabatekoa izango da gure gertakariekin eta gure ekintzekin gai izaten garenean herritarren konfiantza berreskuratzeko, gaur egun murriztuta dagoena, eta gaur egun guregandik erabat urrunduta daudenena. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2004 | |
10 | 40 | 27.06.2013 | MENDIA CUEVA | SV-ES | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Gracias, señora presidenta. Buenos días a todos. Borroka alderdikoitik urrunduta heldu nahi diogun eztabaida da hau, konbentzituta gaudelako zeregin horretan aurrera egin nahi badugu, denok elkarrekin egin beharko dugula, modu objektibo, ausart eta jarraituan; esan ohi den bezala, kuartelik gabeko borrokan. Eta horrexegatik da ona zuzenketarik aurkeztu ez duten eta zuzenketa proposatu duen taldeen artean erdibideko zuzenketa hau lortu izana, ikuspuntu komun batzuk partekatu behar ditugula uste dudalako. Baina aurretiko kontsiderazio batzuekin hasi nahi dut interbentzio hau, nire iritziz derrigorrezkoak baitira. Lehenik eta behin, esan behar da edozein motatako nagusikeria, norberaren onerako nahiz hirugarrenen onerako, kargu publikoaren izaera norberaren onerako eta, zerbitzu publikoa, bere zentzurik zabalenean, xede ez duen edozein jokabide, gaitzesgarria dela eta baztertu egin behar dela gure erakundeetatik. Eta, bestalde, gizartea zerbitzatzen duten milaka zinegotzi, diputatu, senatari, autonomia-erkidegoetako legebiltzarkide, sailburu, ministro, lehendakari, autonomia-erkidegoetako presidente eta Espainiako Gobernuko presidenteren lana aitortzeko ere aprobetxatu nahi dut, beren karguak zintzotasunez eta erantzukizunez bete dituztelako eta betetzen dituztelako, batzuetan asmatuz eta besteetan akatsak eginez, noski (ez da ahaztu behar huts egitea gizatiarra dela). Eta bereziki Euskadin, politikari-lanbideak, askorentzat, epika tragikoa izan du duela gutxi arte, hemen bizia genuelako jokoan. Lehenik eta behin herritarren interesak defendatzeagatik, baina baita herrialde honetan pluraltasun politikoari eusteagatik ere. Aurkeztu duen legez besteko proposamenarekin, edukia kontuan hartuta, Diputatuen Kongresuari Legebiltzar honi baino gehiago dagokion eztabaida ekarri digu hona Maneiro jaunak, izan ere, Legebiltzar honetako talde guztiok dugu ordezkaritza Ganbera hartan eta, nik dakidala, denek aurkeztu dituzte zuzenketak, kolaboratu egin dute, bozkatu egin dute, beraien jarrerei eutsi diete eta bide egokian ari dira urratsak ematen. Eta gogorazi egin nahi dut Gorteetan ere ari direla ematen eta, hemen, aurreko legegintzaldian hasi ziren jartzen gardentasun-oinarriak, herritarrek Gobernuaren jarduna kontrolatzekoak eta herritarrek parte hartzekoak eta legegintzaldi honetan ere martxan ditugu ildo bereko beste ekimen batzuk Legebiltzar honetan. Baina nik uste dut erdibideko zuzenketa horrekin gaia geureganatu dugula, lehen Diputatuen Kongresuaren eta Espainiako Gobernuaren esparrura gehiegi lotuta zegoena, eta gaia Euskadira hurbildu dugula. Esan behar da zuzenketa horrek badituela alderdionak ere, bereziki hirugarren paragrafoa. Eusko Jaurlaritza konprometitzen du herri-administrazioen eskuetan dagoen informazioaren inguruko gardentasunerako bidean eta herritarrek informazio hori eskuratu ahal izatea bermatzeko bidean. Ez da ahaztu behar, Gobernuko hainbat kidek hainbat adierazpen egin dituzten arren, joan zen asteartean Gobernu Kontseiluan onartutako legegintzaprograman, harrigarria bada ere, ez zela egin gardentasun-legeari buruzko aipamenik, hauteskunde-programan, herritarren aurrean aurkeztu zuten programan, jasota zegoen arren, eta baita duela sei hilabete Ganberaren konfiantza eskatzeko erabili zen programan ere. Horregatik uste dugu erdibideko zuzenketa honek baduela alderdi ona ere, Euzko Abertzaleak taldearen babesa ere baduelako eta, ondorioz, Jaurlaritza konprometitzen duelako. Guk, Ganbera honetan bateraezintasunen legea izapidetzeari amaiera ematen diogunean, ikusten badugu Eusko Jaurlaritzak ez duela jarrera aldatu, gardentasun-legea ekarriko dugu Ganbera honetara, hori delako euskal sozialistok jarraitu nahi dugun bidea. Guk ez ditugu begiak eta belarriak estaliko. Euskal sozialistok uste dugu ordezkaritzazko demokrazia, alderdi politikoen bitartez bideratutakoa, orain arte probatutako sistema politikoen artean itxurazkoena dela, Winston Churchillek zioen bezala. Eta horrek XX. mendean balio zuen eta XXI. mendean ere balio du. Ordutik aldatu dena da demokrazia hobetzeko aukera ematen duten askoz kontrol-tresna gehiago ditugula. Baina gera gaitezen hausnarketa batekin: sistema hori, ordezkaritzazko demokrazia izan zen, demokrazia horri erasotzeko krisi ekonomikoaz baliatu ziren mugimendu populistek goratuta boterera iritsi ziren sistema totalitarioen aurkako euste-horma. Irakasgai horretatik ere ikasi egin behar dugu. Horregatik, sozialistok planteatzen duguna da sistema sendotzea herritarren kontrol-tresnen bitartez. Horregatik, ez digute balio Administrazioa murrizteko lelopean, hezkuntza eta osasunbidea murrizteaz gain, boterea kontrolatzeko tresna eraginkorrak ezabatu nahi dituztenen proposamenek. Nire taldeak aurreko legegintzaldian eman zuen kontu horren berri, Ganbera honen babesa jaso zuenean Arartekoaren irudia defendatzeko, hain zuzen ere, herritarren eskubideak urratzen dituzten Administrazioaren egiteak edo ez-egiteak zainduko dituen eta zuzentzen lagunduko digun erakunde gisa. Gobernu zentralak iradokitzen du erakunde hori ezabatu egin behar dela, kostuak aurrezteko. Guk uste dugu ez direla kostuak aurrezten, herritarren babesa murriztu baino ez dela egiten. Gardentasun-premiaren guztiz kontrakoa iruditzen zaigun bezala autonomia-erkidegoetako kontuauzitegiak ezabatzea. Nire taldean alderantziz pentsatzen dugu, sendotu egin behar direla. Erakunde motel eta ez eraginkorren irudi horren aurrean, guk nahi duguna da esparru desberdinetako kontuak ahalik eta lasterren fiskalizatzeko behar diren baliabideak izan ditzatela; nahi duguna da eskumenak handitu ditzatela, kargu publikoen ondasunen bilakaera kontrolatzeko ahalmena ere izan dezaten eta, hala badagokio, zehapenak ere planteatzeko aukera izan dezaten. Politikan zerbitzu-bokazioarekin gaudenok, demokrazian sinesten dugunok, uste dugu ez dela euro bakar bat ere aurrezten gure jarduera kontrolatzeko moduak ezabatzen ditugunean. Ustezko aurrezpen hori kostu handiagoa izan liteke herritarrentzat. Ikusi besterik ez dago kontrol eraginkorrik ez izateak nola eragin dituen jokabide guztiz gaitzesgarriak, denok sutan jartzen gaituztenak. Batzuk delituzkoak dira, argi eta garbi. Beste batzuek, delitu ez badira ere, zehapena merezi dute; esaterako, pertsonekin arreta eskasa izateak. Beraz, ez dugu salbatzailerik nahi, ezta kontrol faltarik ere. Demokrazia hobetu nahi dugu, eta herritarren artean dagoen asmo gaiztoaren eta mesfidantzaren jakitun izanda hobetu nahi dugu. Herritarren sinesgarritasuna eta parte-hartzea berreskuratu nahi ditugu. Zentzu horretan, Alderdi Sozialistak ageriko konpromisoa du legezkotasunaren defentsan eta ustelkeriarekiko tolerantziarik ezean eta, aldi berean, arazoa sustraitik mozten lagundu dezaketen neurri irmoak hartzeko premian sinesten dugu. Horregatik, Alderdi Sozialistak hainbat neurri proposatu eta defendatu ditu –batzuk arrakasta handirik gabe, baina horrek ez du esan nahi ez dugula jarraituko proposatzen–, esaterako, ustelkeriaren aurkako bulegoa sortzekoa, arduradun publikoen eta funtzionarioen jokabidea zainduko duena, ustelkeria politikoko kasuren batean nahasita agertzen diren enpresek erakunde edo enpresa publikoekin kontraturik ez egin ahal izatea arduradunen gaineko zigorrak irauten duen bitartean, ustelkeria politikoarekin zerikusia duten delitu guztiak Auzitegi Nazionalean epaitzea, edo enpresek alderdi politikoei dohaintzak egitea debekatzea. Hemen ere, Euskadin, zeregin garrantzitsua daukagu aurrean. Lehen adierazi dudan bezala, nazioartean aitortutako bide bati ekin diogu aurreko legegintzaldian martxan jarri genuen gobernu irekiaren ereduarekin; baita goi-mailako karguentzako lehen kode etikoarekin bidea ireki zelako ere: Jaurlaritza sozialista guztiz konbentzituta zegoelako praktikara eraman zen esperientzia ezezaguna, egungo Jaurlaritzak kode etiko berri batekin gauzatu eta finkatu duena, modu horretan jokabide publikoak kontrolatzeko bidean sartzen delako. Eta Ganbera honetara ekarri ditugu bide horretan jarraitzeko hainbat ekimen; esaterako, bateraezintasunen legea, zuzenketa guztiekin urritik aurrera eztabaidatuko duguna, edo Ganbera honetako Erregelamendua aldatzeko ponentzia berriz irekitzea, geure barne-arauak hobetzeko xedez. Horretarako, gardentasuna hobetuko duten eta Ganbera honetako legebiltzarkideek betetzen dituzten zereginen gaineko herritarren kontrola eta sarbidea hobetuko dituzten arauak geure buruari ezartzeko, ez daukagu inoren zain egon beharrik. Eta, lehen adierazi dudan bezala, gardentasunlege bat falta zaigu. Jaurlaritzak hona ekartzeko konpromisoa hartu zuen eta, orain uko egin diola dirudien arren, horixe izango da gure zeregina bateraezintasunen legea gauzatzen denean, lehen esan dudan bezala, irizpidea aldatzen ez badu. Nik espero dut jarrera aldatuko duela. Ustelkeriak kalte ikaragarria eragin du, eta ez alderdiei soilik, baita demokraziari berari ere. Ikas dezagun iraganeko irakasgaietatik, erabil ditzagun orainak kalitate demokratikoa hobetzeko eskaintzen dizkigun tresnak eta pentsa dezagun etorkizun hurbilean, herritarrak denon bizi-kalitatea hobetzeko xedea besterik izan behar ez duen sistema baten zuzeneko partaide sentitzen diren etorkizunean. Alde horretatik, guk uste dugu herritarrek parte hartzeko neurriak hartu behar direla, instituzioetako aniztasuna bideratuko dutenak. Horregatik, Jaurlaritzarekiko mendekotasun txikiagoa duen Legebiltzar bat, Legebiltzar autonomoago bat eratzeko proposamenak ere baditugu; gehiengo absolutu batek ez ditzala blokeatu oposizioaren ekimenak; herriaren legegintzaekimenei legegintza-ganberetara errazago iristeko aukera emango dieten aldaketak; herritarrei legegintzan parte hartzeko eta legebiltzarkideon lana kontrolatzeko aukera emango dieten aldaketak. Horrek berdin-berdin balio du Diputatuen Kongresurako eta Ganbera honetarako. Nik uste dut zeregin asko ditugula egiteko Espainiako Parlamentuan eta baita Legebiltzar honetan ere. Uste dut gaur hemen onartuko duguna eta, gainera, talde guztiok adostu duguna, urrats handi eta positiboa izango dela. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2005 |
10 | 40 | 27.06.2013 | OTADUI BITERI | EA-NV | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Gracias, señora presidenta. Señorías, señoras y señores consejeros, buenos días a todos. Los portavoces que me han antecedido han dicho que hemos conseguido el acuerdo entre todos los grupos. Por ello, quiero agradecerles a todos ustedes la voluntad que han mostrado para llegar a un acuerdo, y también quiero invitar al grupo Euskal Herria Bildu a que, aunque no haya presentado enmiendas, dé el voto favorable a esta enmienda transaccional. En nuestra opinión, este acuerdo que hemos conseguido se corresponde más con nuestra realidad. Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak egindako azterlan batek adierazten du Euskadi desberdina dela herriadministrazioekin zerikusia duten tipo penalekin lotutako kausa-kopuruari dagokionez ere. Euskadin tipo horretako zazpi kausa baino ez dira egon eta beste autonomia-erkidego batzuetan askoz gehiago; esaterako, Andaluzian 541 kasu, Valentzian 200 kasu, Madrilen 153 kasu, Kanarietan 149 kasu edo Katalunian 128 kasu. Bat nator Erkoreka sailburuarekin esaten duenean zazpi kausa asko direla eta esparru horretan tolerantziarik batere ez dugula izan behar. Datu gehiago. Bizkaian, herritarren % 1,1 kezkatzen du ustelkeriak. Espainiako estatuan, aldiz, % 80, eta Nafarroan % 58. Duela lau hilabete, Kargu Publikoen Jokabide Kodea arautzeko Talde Sozialistak aurkeztutako legeproposamena aztertzearen ondorioz, legebiltzar-talde guztiok adierazi dugu azken boladan azaltzen ari diren ustelkeria-kasuen ondorioz herritarren eta klase politikoaren artean gertatzen ari den urruntzea dela eta. Parentesi bat irekiko dut: atzo bukatu zen legeproposamen honetan zuzenketak aurkezteko epea eta, ikusiko zenuten bezala, gure taldeak 57 zuzenketa aurkeztu ditu, dagokien ponentzian eztabaidatzeko. Uste dut talde politiko guztiak partekatu beharko genukeela gaizkilearekin tolerantziarik batere ez izateko irizpidea. Gure ikuspegitik, jarrera-aldaketa bat egon beharko luke. Jarrera gehiago eta itxurakeria gutxiago behar dugu. EAJn argi daukagu alderdi politikook hasi behar dugula lanean, legez kanpoko jarduerak egiten dituena bere erantzukizunetik kanpo utziz eta etorkizunean kargu politikoak izatea galaraziz. Jarrera gehiago eta itxurakeria gutxiago, hori da Urkullu lehendakariaren Jaurlaritzaren erabakia. Maiatzaren 28an Etika eta Jokabide Kodea onartuta, Urkullu lehendakariaren Jaurlaritza sektore publikoko etika publikoaren eta osotasunaren defentsaren abangoardian kokatu da. Jaurlaritzako sozietate publiko guztietako goi-mailako kargu, aholkulari eta zuzendariek izenpetu dute kode etikoa. Horrek esan nahi du haien jokabideak osotasuna, zintzotasuna edo zuzentasuna bezalako balioetan oinarrituta egon behar duela, eta haien lanak inpartzialtasuna edo gardentasuna bezalako printzipioei erantzun behar diela. Gogora ekarri nahi dut kode horrek orain arte sustatutako kodeen ahultasunetako bat gainditzen duela; izan ere, aurrekoek ez zuten ez jarraipenneurririk eta ez betebeharren kontrolik. Gainera, gure iritziz, herritarrek politikarekiko eta Administrazioarekiko konfiantza berreskuratzeko, Administrazioak egungo antolaketa-kultura aldatu behar du. Herritarrak Administrazioaren eskakizunetara egokitzeko kulturaren ordez, Administrazioa herritarren premiak gogobetetzeko modurik onena bilatzea oinarritzat duen kultura erabiltzea da kontua. EAJk herritarrengandik hurbil dagoen administrazioa sustatu nahi du. Gure hauteskunde-programan lege-mailako araua egiteko konpromisoa hartu genuen, euskal gobernantza gobernu on gisa arautuko duena eta, beste batzuen artean, honako alderdi hauek jasoko dituena: gardentasuna kudeaketa publikoan, kolektibo sozialen ahalmena politika publikoen diseinuan parte hartzeko eta informazio koherentea, egokia, kalitate handikoa eta lasterra ematea. Inork ez dezala zalantzarik txikiena izan aipaturiko konpromisoak euskal herri-administrazioaren legearen bitartez gauzatuko direla. Gobernu Kontseiluak aste honetan bertan onartutako legegintza-programaren arabera, 2014ko lehen seihilekoan aterako da legea. Beraz, ez da beharrezkoa izango gardentasun- arloko legegintza-ekimenik ekartzea, zeren eta, Jaurlaritzak hainbat aldiz azaldu duen bezala, kasu honetan bozeramailearen bitartez, gardentasun-gaia euskal herri-administrazioaren legean arautuko da eta lege horretan bertan xedatuko dira baldintzak. Esan behar dut ez garela berriak gardentasunkontuetan eta herritarren partaidetza-kontuetan, badakigula nola egin behar den, badakigula zer egin behar dugun gure Administrazioa eraginkorra eta gardena izan dadin eta Euskadi parte-hartzailea izan dadin. Aski eta sobera eskarmentu daukagu kontu horietan. Bilboren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren adibideak jarriko dizkizuet berriz ere, horiek baitira lehenak, hurrenez hurren, udal gardenenen sailkapenean eta lurralde-erakunde gardenenen sailkapenean. Eta utziko didazue Elorrio eredutzat jartzen, administrazioinformazio guztia gardentasun-atariaren bitartez iragazten duen plataforma bat martxan jarri duen Bizkaiko lehen udalerria izan baita. Azaldu dudan guztiagatik sinatu dugu erdibideko zuzenketa, eta norabide onean jarraitzera bultzatzen dugu Jaurlaritza, hau da, gobernu irekiaren norabidean jarraitzera. Nada más, muchas gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2006 |
10 | 40 | 27.06.2013 | LÓPEZ DE MUNAIN GANUZA | EH Bildu | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Buenos días. Euskal Herria Bildu no ha presentado ninguna enmienda a la proposición no de ley presentada por UPyD, porque creemos que lo que hoy se decida en esta Cámara quedará sobre el papel, pero que no irá más allá. Todos los partidos podrían ponerse de acuerdo, pero luego no pasarán a los hechos. Han tenido varias ocasiones para ello y una iniciativa que pudiera adoptarse en esta Cámara no terminará con su dinámica. Algunos de ustedes o los partidos de algunos de ustedes han actuado con impunidad, acrecentando la corrupción política. Alderdi politikoen finantzaketa irregularra, gainsoldatak, funtzionario-eroskeria, emakida irregularrak, bidegabeko jabetzea, agiri-faltsutzea, informazio pribilegiatua, EEEn iruzurrezko kudeaketa, eta abar, eta abar, eta abar, Espainiako ustelkeria politikoaren oinarria dira. Alderdi politikoetatik, alderdien barneegituretatik eta alderdi horietako estoldetatik egindako ustelkeria da, non interes pertsonalak herritarren in- teresen gainetik baitaude. Honela ulertzen du zuen alderdikideren batek zerbitzu publikoa: horretan aritzen diren pertsonak aberasten dituen lanbide-karrera. Enpresa pribatuetako kudeatzaileak direla uste dute; horregatik, ez dute arazorik izaten publikotik pribatura igarotzeko eta, frogatzen ari den bezala, ezta enpresen organo erabakitzaileetan sartzeko ere. Modu horretan ordaintzen dizkiete enpresa pribatuen interesak erakunde publikoetan defendatzen emandako zerbitzuak. Zuek asmatu zenuten publikoaren eta pribatuaren arteko ate birakariak terminoa, baina ustelkeriarekin beste bira bat eman diozue kontzeptu horri eta zigor-mailan jarri duzue: ate batetik sartu eta hurrengo egunean beste aldeko atetik ateratzen zarete. Euskal Herria ez dago orban horretatik libre. Hemen ere zenbait interes nagusitzen dira, eta frogatuta dago kudeaketa publiko edo erdi pribatu baten kudeaketa-eredua ordezkatzen duen inor ez dagoela arazo horretatik libre. Interes publiko eta pribatuak elkarrekin nahasten dira, erantzukizuneko postuetan dauden pertsonak elkarrekin nahasten diren bezala, lehenik mundu publikoan eta gero pribatuan. Euskal Herria ere ez da gardentasunaren eta zintzotasunaren eredu. Arrazoia sinplea da: hemen ere ez delako hori nahi. Gaur, zoritxarrez, beste kasu bat ezagutu dugu, Bidegiren faktura-kutxarena. 117.000 euroko balioa duten fakturak aurkitu dira, horietatik 28.000 justifikatu gabeak. Diru horrekin ume-arropak edo iPad-ak ordaindu ziren, gaur egun Bidegin ez daudenak. Hori gaur bertan aurkitu da. EAJko ordezkariak lehen azaldu diguna oso agerikoa da. EAJk badu zer ikasi gardentasun-kontuetan. Ez dira ezeren eredu, ezta ustelkeriaren kasuan ere eta, seguruenik, aurrerago joan beharko da, eta denon artean egin beharko dugu aurrera azaltzen ari diren arazo hauek guztiak konpondu baino lehen geure buruari domina jarri gabe; esaterako, Gipuzkoako Foru Aldundian azaltzen ari diren arazo horiei. Zuek izenburu bat saldu nahi diguzue gaur. Eusko Legebiltzarrak ustelkeria politikoaren aurkako neurriak hartzeko eskatzen dio (nori?), esaterako, Espainiako Gobernu ustelari. Eta nork eskatzen du? Besteak beste, Espainiako estatuan ustelkerian aritzen diren alderdi politikoek. Jakin izan banu gaur antzerkira nentorrela, sarrera ordainduko nukeen. Baina Euskal Herria Bilduk ez du parte hartuko bozketa horretan, zuek nahiko zenuketen bezala, gu ez garelako joango ustelkeria babesten duten talde politikoen eskutik. Zuen alderdietako pertsona batzuek zuen alderdiak galbideratu eta finantzatzen dituzten eraikuntzaenpresak ordezkatzen dituzte, gero iruzurrezko proiektuetan kontratazioak emateko, eta baita euskal gizartearentzat ere; esaterako, AHT edo Supersur autobidea, Alderdi Popularra irregularki finantzatzen dituzten enpresak egiten ari direnak, Bárcenasen paperetan azaldu denak adierazten duen bezala. Zuen alderdien ordezkari batzuek sektore finantzario, ustel, espekulatzaile eta basatia ordezkatzen dute, gizartea pobretzen duena eta herri-administrazioa itotzen duena. Kutxa publikoak ezabatu eta banku bihurtu zenituzten, kontrol publikoa ezabatzeko edo mugatzeko legea egin zenuten eta oraindik geratzen den kontrol publiko apurra ezabatzeko eta euskal langileriak jasan duen lapurretarik handienaren errudunen esku geratzeko behar diren aldaketak egingo dituzue. Bankarizazioa ez da legez kanpokoa, baina ez dio horregatik ustelkeria izateari uzten, interes publikoen kontrakoa delako. Zuen alderdietako pertsona batzuek klase politikoa deitu dioten kasta soziala sortu duten alderdi politikoak ordezkatzen dituzte. Klase politiko hori diru publikoa kudeatzeko bizi da, eta baita bere arreta-gunea herritarrengan ezarri beharrean botere ekonomikoan ezarri duen sistema demokratikoaren ondoriozko interesak eta ustelkeriak kudeatzeko ere. Biziraupeneredu bat sortu duzue, zeuen artean babestu eta gainerakoei erasotzeko baliatzen duzuena. Zuen poliziak ustelkeriaren aurka protestatzen dutenei erasotzen dio eta pertsona ustelak babesten ditu. Espainiako botere politikoak espetxetik irtetea oparitu egiten die pertsona ustelei eta premiaren ondorioz delitu txikiak egiten dituztenak espetxeratzen ditu. Hori da zuen sistema. Nola aldatu nahi duzue? Son ustedes los representantes de un modelo económico corrupto. Favorecen el modelo que genera pobreza, y actualmente se observan más que nunca sus consecuencias: los ricos cada vez más ricos, y los pobres cada vez más pobres. Nos quieren llevar a la versión contemporánea del feudalismo, y nosotros no queremos formar parte de ese circo. Guk argi eta garbi daukagula adierazi nahi dizuet. Ustelkeria sistema ustel baten beste ondorio bat da, guztiz egiturazkoa eta lapurrak eta gaizkileak lapurretak eta delinkuentzia erregulatzen jartzen dituena eta bere buruari ustelkeria politikoa galaraziko duten neurriak erregulatzeko eta organoak sortzeko legitimitatea ematen diona. Zuek ez zarete ohartzen ordezkaritzazko demokrazia larriki zaurituta dagoela sistema ekonomiko honetan. Interes ekonomiko eta finantzarioen nagusitasunean oinarritutako politika da hura usteldu zuen minbizia. Beharrezkoa da, eredu-aldaketa baterantz aurreratzea ez ezik, herritarrekin kontratu sozial berri bat irekitzea ere, zeinak zehaztuko baititu, batetik, ha- rreman politikoak, eta, bestetik, herritar horiek gauza publikoen kudeaketa kontrolatzeko, boterea hartzeko eta eredu politiko, ekonomiko eta soziala aldatzeko behar diren mekanismoak eskura izateko modua. Gardentasun-lege bat behar da, ez dela egongo esan diguzue baina. Kode etikoaren legea behar da, asmo-aitortza izateari utzi eta tresna baliagarri bihurtuta. Baina are beharrezkoagoa da lehendik existitzen diren legeak aplikatzen hastea, ustelkeriaekintzak zigortzea eta errudunak espetxeratzea, dagozkien zigorrak ordainaraziz. Izan ere, ustelkeria desagerraraztea nahi baduzue, kudeaketa-eredu publikoa aldatu behar duzue eta lan publikoa ohorezko zeregin sozial bihurtu, eta ez bukatu ondo ordaindutako enplegua espero duten kudeatzaile ekonomiko gisa. Nada más, muchas gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2007 |
10 | 40 | 27.06.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Bai. Eskerrik asko, presidente andrea. Lehenik eta behin, eskerrak eman nahi dizkiet erdibideko zuzenketa sinatu duten eta haren aldeko botoa eman duten legebiltzar-talde guztiei. Semper jaunak esan du ustelkeria politikoa egon dela, badagoela eta egongo dela; eta, hori egia izanda ere, esan behar da gaur egun Espainian dagoen ustelkeria-maila jasanezina dela eta hori desagerrarazteko lege-aldaketak sustatu behar direla, Zigor Kodea perfekzionatu behar dela eta pertsona ustelak espetxeratu behar direla. Zenbait kode etiko onartzea ondo badago ere, gisa honetako lege-aldaketak sustatu behar dira, Zigor Kodea hobetu behar da eta pertsona ustelei egindakoa ordainarazi eta espetxera bidali behar dira. Beraz, ez litzaidake gustatuko ez mezu hori igortzea eta ez gizakia horrelakoa dela dioen mezua inork ez igortzea. Gizakiak ere susta ditzake zenbait legealdaketa, hain zuzen ere, guk proposatu ditugunak. Egin daitezkeen gauza asko daude, lehenago egin behar ziren eta egin ez ziren gauza asko daude eta, oraindik, gauza asko geratzen dira egiteko. Zer gertatu den galdetu du Semper jaunak. Hauxe da gertatu dena: ez zela egin egin behar zena eta, duela gutxi, jakineko ordezkari politiko batzuek jendaurrean adierazi zutela Espainian dagoen ustelkeria politikoa ez dela horrenbesterako. Eta hori ezin da esan. Eta hori duela urte eta erdi esan zuen Rajoy jaunak eztabaida batean. Ezin da esan gaur egun Espainian dagoen ustelkeria politiko jasanezina ez dela horrenbesterako. Bada horrenbesterako! Ustelkeria-kasu bat asko da, baina Espainiako politikaren egoerak zeregin ugari jartzen digu, eta guk planteatzen ditugun lege-aldaketa horiek guztiak sustatzen ahalegindu behar du. Duela ez denbora gehiegi –hemen daukat egunkari baten orrialdea– "Alderdi Sozialista eta Alderdi Popularra" –dio goiburuak– "elkarrengana gehiago hurbildu dira enpresek euren fundazioak finantza ditzaten". Enpresek alderdi politikoak ez finantzatu ahal izatea proposatzen den bitartean, Alderdi Sozialistak eta Alderdi Popularrak ados jartzen jarraitzen dute gauza batzuetarako. Honela dio albisteak: "Egungo Jaurlaritzak lege-aldaketa bat sustatu zuen baina, Alderdi Sozialistarekin adostuta, ezin ukituzko bihurtu zituen fundazioak, alderdi gutxiengodunek, esaterako, Izquierda Unidak, UPyDk edo Esquerra Republicanak ezezkoa eman zuten arren". Beraz, oraindik gauza asko egin daitezke. Eta hori joan den asteko albistea da. Mendia andreak esan du gehiago dela Diputatuen Kongresuko eztabaida. Nik uste dut hemen jorratu beharreko kontua dela. Egia esan, guk etengabe eskatzen diegu Espainiako Gobernuari eta Diputatuen Kongresuari neurri jakin batzuk hartzeko. Normalean eta etengabe egiten den gauza da. Beraz, ustelkeria politikoan, kasu larria baita, nik uste dut Legebiltzar honek jarrera bat izan behar duela. Eta, gainera, eta oso harrituta nago, aurrerapen handia izan da, zuetako gehienok joan zen martxoan Diputatuen Kongresuan babestu ez zenuten gauza bat sinatu duzuelako, eta hori ondo dago. Hiru puntu horiek onartu egin ziren baina gaur erdibideko zuzenketa hau sinatuko duzuen eta neurri horien alde bozkatuko duzuen alderdi batzuk abstenitu egin zineten eta, Bilkura Egunkaria irakurtzen baduzu, bozeramaileetakoren bat oso kritikoa izan zen neurri horiekin. Beraz, aurrerapen handia da Legebiltzar honetan demokrata guztiok ados egotea neurri horiek beharrezkoak direla esateko orduan. Eta, bestalde, Mendia andreak hainbat neurri planteatu ditu, neurri- eta aldaketa-multzo espezifikoa, ondo egon daitekeena. Lehenbailehen ekartzera animatzen zaitut, eztabaidatu ahal izateko. Uste dut zuek nik baino dezentez legebiltzarkide gehiago dituzuela, hau da, lana bana dezakezuela, eta lehenbailehen ekar ditzakezuela neurri horiek guztiak. Guk pozik eztabaidatuko ditugu, lehenbailehen aplika daitezen. Eta Otadui andreak zioen Euskadi desberdina dela. Euskadin ere egon da eta badago ustelkeria politikoa eta kasu askotan egon da ezkutuko ustelkeriaren gisako zerbait, eta ezkutuko ustelkeria horren bitartez jakineko onurak eta prebendak banatu dira ezkutuan. Beraz, hemen ere egon da eta oraindik ere badago ustelkeria, eta ezinbestekoa da guk ere, euskal herritarren ordezkari gisa, hori aditzera ematea. Hemen ere asko dago egiteko. Nolanahi ere, aurrerapen handia da, onartuko dena erdibideko zuzenketa handia da, baina nahikoa ez dena. Hemen proposatzen den hau ez da nahikoa. Egin beharreko gauza asko daude. Esaterako, gardentasun-lege on bat. Diputatuen Kongresuak onartu behar duena txantxa bat baino ez da. Gardentasunlege bat behar da, baina ez itxura batean onartuko dena. Errege Etxea, alderdi politikoak, sindikatuak, enpresa-erakundeak eta diru publikoa jasotzen duten erakunde guztiak kontuan izango dituen gardentasunlegea. Hori ez da egin aurkeztu eta eztabaidatu den lege-zirriborroan. Ez da egin, ez direlako kontuan hartu Errege Etxea, alderdi politikoak, sindikatuak eta enpresa-erakundeak. Beraz, asko dago egiteko, eta estatu-mailako gardentasun-legea onartu behar da. Eta jakina, justizia independentea ere behar da, Espainian ez daukaguna. Eta gauza guztien gainetik, Espainian gaur egun daukagun demokrazia hobetzea behar da. Zentzu horretan, ekimen honen helburua demokrazia perfekzionatzea denez, logikoa da EH Bilduk ekimenarekin bat ez egitea, ustelkeriarik okerrenaren ikurrik handienetarikoa delako. Hala ere, eskerrak eman nahi dizkiet… La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2008 |
10 | 40 | 27.06.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | … eskerrak eman nahi dizkiet erdibideko zuzenketa hau sinatu duten eta babestuko duten legebiltzar-talde demokratikoei, seguru nagoelako urrats handia dela. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2009 |
10 | 40 | 27.06.2013 | SEMPER PASCUAL | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Nire hasierako interbentzioko uneren batean aipatu dut "eta zuk gehiago" deiturikoa gainditzeko premia. Nik ulertzen dut zenbaitek, hala nola Maneiro jaunak, baztertu ezin duten tentazioa dela, baina nik baztertu egingo dut. Baina gauza bat esango dizut, Maneiro jauna. Nik UPyDri –eta zuri, noski– munduko errespetu guztia zor diot, beste edozein alderdi politiko demokratikori bezala, baina legebiltzar-talde honi eta alderdi politiko honi ez dio inork irakasgairik emango, ez zuk eta ez inork. Izan ere, ustelkeria salatzeko Alderdi Popularreko kideek izan duten ausardia izaten duzunean, baita alderdi barruan ere, orduan hitz egin ahal izango dugu aurrez aurre. Zuk gozatu egiten duzu gainerakoei irakasgaiak emanez, baina Filesa, Malesa edo Time Sport gogoratuko dizkizut… Zure egungo buruzagi eta presidente andrea ustelkeria-kasuek ukitutako alderdi politiko batean zegoen, eta isilik geratu zen, ez zuen izan tutik ere esateko ausardiarik. Eserlekuari eusten zion hortxe eserita, eroso eta bero-bero. Zure buruzagiak eta zure alderdi politikoak ez duzue zilegitasunik gaur hemen eserita gaudenetako inori demokraziako irakasgaiak emateko. Eta lotsagabekeriaren mukurua: seguru López de Munain jaunak asko irakurtzen duela eta seguru Iraultzaile onaren gidaliburuan… Asko irakurtzen duten batzuen arazoa da liburu bakarra irakurtzen dutela, eta kontua ez da asko irakurtzea, liburu asko irakurtzea baizik. Ba al zenekien hori? Eta Iraultzaile onaren gidaliburua, zuk, seguruenik, buruz ikasia izango duzu, baina zuri bai ez dizudala onartuko zintzotasun eta zilegitasun demokratikoko irakasgairik. Zuri bai ez dizudala onartuko. Zuk Estatuko egitura ustelak eta abar eta abar aipatu dituzu, baina zuk aldamenean izan duzu eta oraindik ere hortxe duzu estortsio egiteko sortutako egitura bat, bahitzeko sortutako egitura bat, mehatxu egiteko sortutako egitura bat, kapitalak zuritu zituen egitura bat, euskaldunak erailtzen zituen erakunde terrorista bat finantzatzeko estalkiak eratu zituen egitura bat, eta zuk ez duzu inoiz hori salatzeko ausardiarik izan, seguruenik, galbiderako sortutako egitura horren aldean egon zarelako. Eta zu beste inor baino gutxiago etor zaitezke Ganbera honetako inori politikagintzako jardun zuzenari buruzko irakasgaiak ematera, ezta Alderdi Popularreko kideei ere, noski; izan ere, euskal gizartea galbidera eramateko sortutako egitura horiek gaitzesteko gutxieneko duintasuna izaten duzunean eta maila hori duzula frogatzen duzunean begiratu ahal izango diguzu begietara eta hitz egin ahal izango diguzu ustelkeriaz. Bien bitartean, ez duzu inolako eskubiderik eta, dudarik gabe, ez duzu inolako zilegitasunik. Egin iezaiozu aurre ustelkeria moralari beste batzuek gure lerroetan azaldu eta nabaritzen den ustelkeriari aurre egiten diogun bezala. Egin iezaiozu aurre ETAk gizarte honi ezarri zion ustelkeria moralari. Egin iezaiozu aurre ausardiaz –gaur egun ez duzun halakorik erakusten eta iraganean ere ez duzu erakutsi, baina espero dut egunen batean den gutxienekoa erakusteko gai izango zarela–, egin iezaiozu aurre euskal gizartea galbidera eramateko egiturak sortu zituztenek erakutsitako koldarkeriari. Eta berriro diot, zuregandik ez dut onartuko zintzotasun-irakasgairik eta are gutxiago politikagintzako jardun demokratikoari buruzkorik. Besterik ez genuen behar! Eskerrik asko, presidente andrea. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2010 | |
10 | 40 | 27.06.2013 | MENDIA CUEVA | SV-ES | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Osoko bilkura hau, eztabaida hau, zoritxarrez, inork nahi ez genuena ari da bihurtzen, hau da, elkarri "eta zu gehiago" esaka aritzea alegia, edo izen berria izateagatik politikara iritsi berriak direla uste duen legebiltzar-talderen baten adanismo-erakustaldi. Gainera, nik uste dut, Maneiro jauna, ekimen horren azpian (ez zure gaurkoan, baina bai erdibideko zuzenketan) badagoela beste kontu bat, Zigor Kodearen aldaketa bezain garrantzitsua edo garrantzitsuagoa dena: gardentasunean lan egitea. Gardentasunean aurreratuz soilik garaiz gelditu ahal izango dugu ustelkeria. Kasuak izango dira, noski, baina Zigor Kodea ere egongo da kasu horiek zigortzeko. Nolanahi ere, alderdien gardentasuna eta demokrazia eta arlo horretan aurreratzen den guztia ere legez egin beharko lirateke, denok arau berekin jokatzeko. Oraintxe bertan, alderdi guztiak ez dira berdinak, eta uste dut hori ere gaurko ekimenaren azpian dagoela edo egon beharko lukeela –hori da Talde Sozialistaren nahia–. Otadui andrea, primeran iruditzen zait Elorrion gardentasunaren saria irabazi izana, eta Bizkaiko Foru Aldundian eta Bilboko udalean ere gauza bera egin izana… Baina gogora ekarri behar dizut Patxi Lópezen Eusko Jaurlaritza gardentasunaren hamalaugarren postutik lehenengora pasatu zela, eta espero dut zuek eutsiko diozuela. Gaur egun behintzat ez duzue maila gainditzen, Euskadi.net orriak berak ere ez baitu adierazten Eusko Jaurlaritzaren benetako egitura. Hain oinarrizkoa den Euskadi.net Jaurlaritzaren informazio-orriak horrelako kontu bat ez betetzea ere... Eta zer esan gardentasunatariaz, duela hainbat hilabete eguneratu ez duzuen horretaz. Eta Bilduko jaun-andreok, Talde Popularraren ordezkariak erantzun dizue dagoeneko. Egia esan, zuek ezin diozue inori eman ez demokrazia-irakasgairik eta ez ustelkeriari buruzkorik; izan ere, ustelkeriak aurpegi asko ditu eta zuek denak betetzen dituzue. Eta, seguruenik, hilabete gutxi barru edo urte gutxi barru, zuek gaur babestuko ez dituzuen eta Madrilen duzuen taldeak ere babestuko ez zituen legegintzaaldaketa horiei guztiei esker, baliteke zuen alderdiko pertsona batzuk auzipetzea edo horrela gerta ez dadin ezarritako prebentzioei esker ez auziperatzea. Nire amonak esaten zuen bezala, txistua goraka botatzea arriskutsua da, begira eror daitekeelako, eta hori zuei eror dakizueke. Besterik ez. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2011 |
10 | 40 | 27.06.2013 | OTADUI BITERI | EA-NV | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea, berriro ere. Mendia andrea, ez daukat inolako eragozpenik zorionak emateko López lehendakariari, baina, mesedez, ez egin tranparik. Debate hau askotan eduki dugu hemen, eta badakigu egin zenuten lehenengo saiakeran zelako nota atera zenuten, eta gero, bigarrenean, bai. Transparentzian ondo ibili ginen; zorionak, baina tranparik ez. Eta Euskal Herria Bilduko ordezkariari esatea guk ez dugula inolako etika lekziorik onartuko zuen partetik, baina inolako lekziorik. Sinetsi egidazu badakidala eta badakigula zertaz ari garen berbetan. Esan behar dizut diskurtso eta berba politek dena soportatu egiten dutela, dena aguantatzen dutela, ezta? Baina hitzetatik ekintzetara amildegi ederra egoten da sarritan, eta zuen kasuan amildegi hori bikoiztu egiten dela esango nuke, eta demostratuko dizut zergatik diodan hau. Uste dut ez daukazuela inolako zilegitasunik gure aurkako horrelako akusaziorik egiteko, eta galdetu nahi dizut ea nola finantzatu den Ezker Abertzalea azken urte hauetan. Nola finantzatu da? Itsu-lapikoetatik? Herrietako denda eta tabernetatik aginaldoa eskatuz? Erantzun egidazu ere bai zein diru-iturritatik bizi izan diren Ezker Abertzaleko hainbat eta hainbat buruzagi azken urteotan. Larriena eta niretzat larriagoena dena: zer esaten didazu estortsioari buruz? ¿Qué me dice del impuesto revolucionario? Gure herriko milaka eta milaka pertsonek sufritu dutena. Inoiz ez dizut entzun horri buruz ezer esaten. Are gehiago esango dut, Ezker Abertzaleak hori babestu du. Esango didazu hori dela etikaren paradigma. Berriro aritu zara transparentzia gora eta transparentzia behera. Esanda dago, ez dakit nola azaldu beharko den transparentzia Gobernuak jorratuko duela Administrazio publikoaren legean, datorren urteko lehenengo sei hilabeterako aginduta dagoena. Eta esan behar dizut, gainera, ohitura handia daukazuela meletik kanpo gelditzeko eta gainontzekoei etikari buruzko lekzioak emateko, baina niretzat, behintzat, ez daukazu inolako legitimitaterik. Niretzat, eta guretzat, zintzotasuna da politikarik onena, eta zure diskurtsoa entzun eta gero, uste dut zuk edo zuek ez diozuela bide horri jarraitzen. Eskerrik asko, eta besterik ez. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2012 |
10 | 40 | 27.06.2013 | LÓPEZ DE MUNAIN GANUZA | EH Bildu | MistoaUPyD legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, ustelkeria politikoaren kontra bultzatu beharreko lege-neurriei buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Bai, eskerrik asko. Atzo bertan, Brasilgo Senatuak krimen anker bihurtu zuen ustelkeria-delitua. Eta nik ez nekienez zer esan nahi zuen krimen anker horrek, eta zuek ere ez duzuela jakingo pentsatzen dudanez… Bada, krimen anker horrek esan nahi du hamabi urte arterainoko zigorrak ezartzea, amnistia eta indultua lortzeko eta fidantza ordaintzeko eskubidea galtzea eta baldintzapeko askatasuna lortzeko arazo handiagoak izatea. Horiek bai, badirudite ustelkeria hori ezabatzera bideratutako neurriak edo, gutxienez, ustelkeria zigortzeko moduaz hitz egiten ari garenean zentzua izan dezaketenak. Zuek mahai gainean jartzen ari zareten gauza bakarra… (Murmullos) (Aurkeztuko dizkizut, ez kezkatu.) Mahai gainean jartzen ari zaretena da organoak, lege gehiago eta institutu gehiago sortzea, egiten ari diren gauza bakarra da irregularki finantzatzen diren alderdi politikoek edo euren oinarri sozialen artean ustelkeriadelituak egindako pertsonak dituzten alderdi politikoek zilegitasuna izatea ustelkeria kontrolatzeko erakundeak kontrolatzeko. Zuek azeria jartzen duzue oiloak zaintzen. Hemengo arazoa da zuek ez zaretela ohartzen sistemaren barruan bi ustelkeria-eredu daudela: legean tipifikatutako legez kanpoko ekintzen ustelkeria eta legezkoak diren eta tipifikatuta ez dauden ekintzena. Iraultzailearen eskuliburuan argi daukagu ezen, legezkoa izan daitekeen arren, moralki ondorio franko izan ditzakeela. Esaterako, pribatizazioak. Ondorioak dituen beste neurri bat: enpresetako goi-mailako zuzendari bihurtzen diren alderdi politikoetako goi-mailako zuzendariak, hainbat eta hainbat urtetan enpresen interesei emandako laguntzak ordaintzen dizkietelako. Horrek ere ustelkeria izan beharko luke, hala izan beharko lukeelako, esaterako, lurzoruarekiko espekulazio publikoa sustatzen duen lurzoru-legeak izan beharko lukeen bezala, etxebizitzaren egungo prezioak eragiten dituelako. Udal-finantzaketa da, udalerriek baliatzen duten finantzaketa delako, baina ezin da zuzena izan inolaz ere. Hauteskundeetara programa batekin aurkeztu eta, herritarrak engainatuz, programa horretako ezer ez betetzea ere hala izango litzateke. Legez kanpokoa al da? Ez, baina engainua da. Ustelkeria da jendeak ordezkari politiko bat aukeratzea teorian alderdi bateko egitura demokratikoetan, eta ordezkariak alderdi hori uztea, esaterako, Araban, eta hitzez hitz adieraziko dut "alderdi hori iruzurra delako". Ez dakit ustelkeria den baina nik esango nuke zure alderdia Arabako herritarrei iruzur egitea dela, Maneiro jauna. Eta zenbaki batzuk aipatzea ere gustatuko litzaidake: 782.695,12, 478.507,47, 1.580.752,81, 588.014,91. Horiek ez dira Espainiako espetxeetan dauden preso politikoen nortasun-zenbakiak, Alderdi Popularreko agintari gorenek beren poltsikora eramandako diru-kopuruak dira. Eta irakasgai etikoez hitz egiten ari zaretenez, niri ere gustatuko litzaidake beste hausnarketa bat egitea: EH Bilduko edo EH Bildun ordezkaritza duten sentsibilitateetako kargu bakar batek ere ez du inoiz bere jarduera politikoaren ondoriozko onura ekonomikorik jaso. Beste taldeetako inork ezin du gauza bera esan. Inor ez da bere jarduera politikoagatik aberastu eta inork ez du gero bere lanbidean balio izan dion prebendarik lortu. Gauza bera esan al dezakezue zuek? Ez dut uste. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2013 |
10 | 40 | 27.06.2013 | UBERA ARANZETA | EH Bildu | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Mahaiburu andrea, lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok, arratsalde on denoi. Gaur eztabaidagai daukagun proposamenarekin berriro ere era proaktibo, era baikor, positibo eta errealista batean jokatu nahi izan dugu, berriro ere mahai gainean jarriaz berrordainketari aurre egiteko eta berrordainketaren aplikazioa ezabatzeko proposamena. Hori izan da gure helburua, arrakasta handirik gabe, baina hori nahi izan genuen eztabaida hau planteatu genuenean. Dakizuen bezala, planteatzen duguna da lege proposamen bat Osakidetzako profesionalen eta erabiltzaileen eskubideak eta betebeharrak arautzeko, osagarria izango litzatekeena 1997ko Legearekin eta gaur egun indarrean dagoen dekretua gaindituko lukeena, eta horren baitan programak garatzeko eta konpentsazio funtsak garatzeko berrordainketari aurre egin ahal izateko. Hori da oraingoan mahai gainean jarri duguna. Aurrekoan ere, aurreko eztabaida batean, otsailean, aukera izan genuen eta orduan ere beste proposamen batzuk jarri genituen mahai gainean: konpentsazio funts bat sortzearena edota kupoaren bidez deskontatzearena, Kontzertuaren Legeak bere 4. xedapen gehigarrian ahalbidetzen duelako. Esaterako, abiadura handiko trenarekin egiten den bezala, eta, Kontzertuaren Legeari helduz, iruditzen zitzaigun gai inportantea izan zitekeela benetan herritarren eskubideak defendatu ahal izateko. Baina, egia esan, ez dugu arrakasta handirik izan. Pentsatu genuen agian Gobernu honek sistema informatikoaren prestakuntzaren argudioarekin edota aitzakiarekin ez zuela berrordainketarik aplikatuko. Hori pentsatzera ere iritsi ginen. Baina ez, ekibokatuak geunden, zeren eta udara hurbiltzen zen heinean, Gobernu honen hankatxo neoliberala, otsoaren hankatxoa gero eta nabarmenago geratu da, osasun alorrean ere, joan den erabaki aldebakarrekoen bidez eta gaur ikusi dugun bezala, berrordainketaren aplikazioarekin. Hala ere, guk tematzen jarraitzen dugu, iruditzen zaigulako oraindik ere ez dela berandu, aukerak daudela, azken finean, herritarrak galtzen ez irteteko eta herritarren osasun babeserako eta horretarako eskubideak bermatu ahal izateko. Zeren eta hemen guztiok esaten dugu eta zuek ere ez zaudetela ados Madrilek proposatzen duen dekretuarekin, errefusatzen duzuela berrordainketaren neurria gure eskumenak erasotzen dituelako, ez duzuela aplikatu nahi, baina hori esan eta buelta eman orduko, horri aurre egiteko inolako jarrera aktiborik gabe, legeak bete behar diren aitzakiarekin, belarriak jaitsi eta berrordainketa aplikatzen da. Hori da gertatzera doana. Gogoratu nahiko nuke badirela hainbat eta hainbat lege, etxe honetan egiten direnetatik hasita, ez direnak betetzen. Gainera, oraingoan proposatzen duguna ez da legea ez betetzea, baizik eta gure legedia, gure burujabetza, gure tresnak erabilita konpentsazio neurriak aplikatzea berrordainketa bertan behera geratu ahal izateko. Beraz, iruditzen zaigu aitzakiarik ez dagoela; eta hori gutxi balitz, Jaurlaritzako bozeramaleak argi eta garbi esan du Rajoyk anuntziatu duen Administrazio publikoa berrantolatu eta argaltzeko erreforma hemen ez dela aplikatuko. Hori esan du. Beraz, jakin nahiko genuke Gobernu honek zer irizpideren arabera erabakitzen duen edota zer irizpide erabiltzen dituen Rajoyrekin negoziatu ahal izateko zein erreforma aplikatzen diren hemen eta zein erreforma ez diren aplikatzen. Eta horren beste adibide bat tokiko Administrazioaren erreforma dugu, zein Erkidegoan ez omen baita aplikatuko. Beraz, iruditzen zaigu aitzakia gutxi daudela. Beraz, zalantzarik gabe Madrilek proposatu eta Jaurlaritzak inposatutako neurri baten aurrean gaude. Hau da, Madrilek ez digu inposatzen, hemen pilota Jaurlaritzaren teilatuan dago eta berak du eskumena aplikatu edo ez aplikatzeko. Gu prest gaude, esan dizuegun bezala, prest gaude, pertsona guztien osasun babeserako eta horretarako eskubidea defendatzeko eta horretan bustitzeko eta egin behar dena egiteko, elkarlanerako, adostasunak bilatzeko; eta, esan dudan bezala, ahalegindu gara eta jarraituko dugu ahalegintzen eta, gainera, planteamendu errealisten gainean. Eta horregatik ekarri dugu proposamen hau. Baina beti ere pertsona guzti-guztiena kontutan hartuta. Zeren eta hemen ere beste faktore bat jarri nahi dut mahai gainean, askotan ahazten zaiguna: beti ari gara botiken berrordainketaz, botikez ari gara, baina askotan ahaztu egiten gara pertsonen osasun arretaz edo asistentziaz, berez Madriletik datorren neurriak ere mugatzen duena eta murrizten duena. Eta gogoratu nahiko nuke kolokan dagoela. Eta zergatik esaten dut hau? Bada, hainbat eta hainbat pertsonari ukatzen ari zaielako behin eta berriro asistentzia hori. Badakigu aurreko legegintzaldian errekurtsoa sartu zuela Eusko Jaurlaritzak, Konstituzionalaren autoa hor daukagula, baina zer gertatzen da? Madrileko errege dekretuaren eta Jaurlaritzak eginiko dekretuaren artean hor badagoela nahasmendua, ez dakigu zer jarraibide ematen diren edo zerbitzu entitate bakoitza zer irizpiderekin ari den, baina errealitatea da pertsonei, eta legeak jasotzen dituen irizpideen baitan, pertsonei asistentzia ukatzen zaiela. Eta hori da gaur egun gertatzen ari dena. Beraz, zalantza asko sartzen zaizkigu benetan zer helburu bilatu nahi diren neurri hauekin eta benetan zer bilatzen den esaten denean legea bete behar dela, zeren eta hemen ere ikusten da legeak esaten duena ez dela betetzen pertsonei asistentzia, arreta eskaintzerako orduan. Eta egia esan, herritarroi tonto aurpegia geratzen zaigu. Tonto aurpegia, azkenean pertsonen aukera berdintasunarekin jolasten ari delako Gobernua, eta baita Gobernu hau ere. Zeren eta azkenean, neurri hauekin bukatu nahi dena da pertsonen aukera berdintasunarekin eta pertsonen artean desberdintasunak sortu nahi direlako. Eta hori da hemen jokoan dagoena. Hau ez da kontu ekonomiko bat, hau ez da zenbaki batzuen kontua, baizik eta hau eskubide kontua da. Eta ikusten duguna da hainbeste urtetan, hainbeste ahaleginekin, esfortzuarekin kostatu zaigun osasun sistema publikoa eraikitzea, bada, deuseztatzen ari dela eta horrekin batera ongizate Estatuaren desmantelamendua. Zeren eta hemen ate arriskutsu bat ari gara irekitzen, ate bat ongizate Estatuaren desmantelamenduari, hainbestetan aldarrikatzen dugun ongizate Estatuari. Azkenean, bakoitzak duen egoera ekonomikoaren arabera, osasun gehiago edo osasun gutxiago izateko aukera, hori da bultzatzen ari garena, eta guri, behintzat, onartezina eta oso tristea iruditzen zaigu, iruditzen zaigulako pertsonen eskubideekin ezin dela jolastu. Beraz, zalantzarik gabe, sakoneko erreforma ideologiko baten aurrean gaude, sistema demokratikoko ongizate Estatu baten zutabeak ukitzen dituena: berrordainketa, LOMCE, lan erreforma…, dena, bata bestearen atzetik. Eta, gainera, badirudi neurri honen aplikazioa sartzen zaigula herritarroi mesede bat egiten egongo bazinete bezala. Beste guztia gutxi balitz, gainera, sektore ahulenak konpentsatuko direla, errentaren arabera, eta abar eta abar. Eta hori ikusten da, hemen bakarrik egin nahi dena dela eskubideei mugak jarri, eskubideak murriztu. Eta nora goaz bide horretatik? Ez dakit hausnarketarik egin dugun gai horren inguruan. Guretzat, behintzat, lehen esan dudan bezala, onartezina, iruditzen zaigulako pertsonen osasunarekin, herri baten osasunarekin ezin dela jolastu, ezin dela jolastu eta ezin dela negoziorik egin, ez delako diru kontua. Eta iraunkortasunaren izenean denak ez duelako balio. Beraz, eta bukatzeko eta azaldutako guztiagatik, berriro ere gure eskua luzatzen dizuegu gure babesa, elkarlana, konpromisoa –zintzotasunez, gainera– uztailak 1ean berrordainketa ez aplikatzeko, berrordainketari aurre egiteko, azkenean gure herritarren eskubideak defendatzeko; eta horretarako, prest gaude behar diren neurri guztiak aktibatzeko, neurri konpentsatzaileak, baina mundu guztiarentzat. Mundu guztiarentzat. Zeren eta gaur goizean komunikabide baten bidez jakin izan dugu Gobernuak neurri konpentsatzaile bat aktibatuko duela. Beraz, horrek erakusten du posible dela berrordainketari aurre egitea. Zeren eta sektore horientzat, 18.000 errenta dutenetatik beherakoentzat balio baldin badu, besteentzat zergatik ez? Agerian geratzen da, posible da. Zein da arrazoia besteak ez konpentsatzeko? Zein da arrazoia berrordainketa aplikatzeko? Ados zaudete? Ados zaudete Rajoyren neurriarekin? Badirudi baietz, badirudi baietz. Eta hori da adibidea. Adibide esanguratsua eta badirudi, gainera, PSE ere horretan ados dagoela, eta eskutik zoaztela, Rajoyren eskutik. Beraz, hemen garbi dago, Madrilek proposatu egiten du, Madrilek proposatu egiten du eta hemen Jaurlaritzak inposatu egiten du, inposatu herritarrei. Eta ikusten da berriro, berriro ere Madril, Madrileko Gobernua, irabazle, eta herritarrak, galtzaile. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2014 |
10 | 40 | 27.06.2013 | RONCAL AZANZA | SV-ES | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Señora presidenta, señor consejero, señorías, buenas tardes a todos. Ubera andrea, euskal sozialistok zurekin partekatzen dugu gaur hona ekarri duzun ekimenean agertzen duzun kezka, baina, zenbait arrazoi direla eta, ez gaude ados zure ekimenean proposatzen duzunarekin. Esan bezala, gu ere ez gaude ados 16/2012 Errege Dekretuarekin, uste baitugu osasun unibertsal, doako eta kalitatekorako eskubidea urratzen duela. Uste dugu koordainketak ez duela konponduko osasun-arreta, ez eta, inolaz ere, krisi ekonomikoa eta munduko ekonomiaren atzeraldia; izan ere, osasunarreta ez da gure gaitzen arrazoia, batzuek hori adierazten saiatu arren. Halaber, guk ere uste dugu inposizio bat dela, eta ez direla bete Euskadirenak diren osasun-eskumenak. Guk ere uste dugu behar adina neurri hartu behar direla, koordainketa honen aplikazioaren ondorioz herritar bati ere ez galarazteko behar duen medikamentu bat erosteko aukera. Baina, gure ustez, ez da beharrezkoa hori galaraziko duen beste lege bat. Ez dugu uste hori behar denik, eta ez dugu uste helburu hori betetzeko balio duenik. Azkenekotik hasiz, koordainketaren aplikazioa galarazteko lege bat sustatzeak ez du konponduko astelehenean milaka euskaldunek izango duten arazoa; ez litzateke eraginkorra izango eskubide hori bermatzeko. Gainera, une honetan, Patxi Lópezen Gobernuak koordainketa honen aurka aurkeztutako alegazioak aztertzen ari dira Auzitegi Konstituzionalean. Ez da konpondu arazoaren funtsa, eta, osasun-arreta dela eta, Konstituzionalak arrazoia emana die dagoeneko paperik gabeko etorkinei. Eta arazoaren funtsari buruzko erabaki hori hartzen ez den bitartean, eten egin zen Gobernu sozialistak koordainketa ez aplikatzeko hartutako erabakia. Proposamena egin duen taldea ongi moldatu izan da justiziaren erritmora beste gai batzuetan, eta, gai honetan ere, onartu egin behar du errealitate hori. Irtenbidea ez da intsumisio-lege bat egitea; beste gatazka bat besterik ez luke ekarriko. Eta gu ez gaude Ganbera honetan gatazkak sortzeko, baizik eta herritarren arteko arazoak konpontzeko. Beraz, guk ez dugu proposatzen beste lege bat. Espainiako Konstituzioan eta Lluch Legean jasotzen da osasun unibertsalerako, osasuna babesteko eta osasun-sistema unibertsal, doako eta kalitatekorako eskubidea, eta eskubide horiek garatzeko eskumenak eta euskal eredua, berriz, Gernikako Estatutuan, Osakidetzaren Legean eta Euskadiko Osasun Antolamenduko Legean jasotzen dira. Beraz, badugu eskubide horiek babesten dituen lege-esparru bat, estatuan nahiz Euskadin. Gure ustez, eskubide horiek bermatzeko eraginkorrak diren tresna guztiak garatu behar dira. Eta hori berehala egin dadin nahi dugu, egin daitekeelako. Astelehenetik aurrera inolaz ere gertatu ezin dena da herritar bakar batek ere sei ogi erosi ezin izatea antikoagulatzailea erosi behar duelako, edo, alderantziz, herritar bakar batek ere bihotz-erregulatzaile bati uko egin behar izatea mahai gainean ogirik falta ez dadin bere seme-alaba edo ilobentzat. Eta hori ez da populismoa; duela sei egun Osasuneko sailburuak emandako aitzakia hutsa da. Herri- tarrek osasunerako duten eskubidea bermatzeko duen ardura gainetik kentzeko modu iraingarri bat. Sozialisten Legebiltzar Taldeak hilabeteak eta hilabeteak esaten ari den gauza bera dio: beharrezko diren berehalako neurriak hartu behar dira inork ere behar dituen medikamentuei uko egin behar izan ez diezaien. Egoera horretan pertsona bakar bat egonda ere galarazi beharko litzateke. Horregatik, sozialistok gure laguntza eskaini dugu neurriak hartzeko, uste dugulako lege-aldaketarik gabe egin daitekeela. Gure ustez, nahikoa da Jaurlaritzaren borondate politikoarekin eta lanarekin. Halaber, uste dugu Jaurlaritzak ez zuela jakin aprobetxatzen Patxi Lópezen exekutiboak koordainketari aktiboki aurka egiteko eman zion denboratartea. Adibidez, gaur egungo sailburuak karguan daramatzan sei hilabeteak aprobetxatu behar zituen. Baina aldatzeko borondatea baldin badago, ez dago kexarik. Milaka lagunek gure erantzuna nahi dute gaur, ordezkatzen ditugunona, beren eskubideak urra ez daitezen. Hori dela eta, Ganbera honetan hainbestetan adierazitako gaitzespena berresteaz gainera, osasunerako eskubide doako, unibertsal eta kalitatekoarekin dugun konpromisoa berretsi nahi dugu. Eta, adierazpen boluntaristez gainera, eskubide hori bermatzea eta gure eskura ditugun tresnekin egitea proposatzen dugu. Horregatik, erdibideko zuzenketa bat sinatu dugu Jaurlaritza babesten duen taldearekin, zeinaren bidez Jaurlaritzari eskatzen baitiogu bere gain har ditzala 18.000 eurotik beherako diru-sarrerak dituzten guztien koordainketa-konpentsazioak, lehenbailehen egin dadila hori eta koordainketa aplikatzen denetik izan ditzala ondorioak. Jaurlaritzak baditu datuak, farmaziek badituzte datu fiskalak; Jaurlaritzak soilik erabaki behar du zer mekanismoren bidez konpentsatuko duen herritarren koordainketa. PSOE, PSE, adi egongo da ebazpen hau betetzen den egiaztatzeko. Horregatik, ez dugu atzera botako interpelazioaren –lehengo ostiralean sailburu jaunari egindako interpelazioaren– ondorioz aurkeztutako mozioa, eta hurrengo bilkura-aldian –urrian, ziurrenik– ikusiko dugu ebazpen hau betetzen den. Besterik gabe, Jaurlaritzari eta legebiltzartaldeari eskerrak eman nahi dizkiegu, jarrera aldatzen eta herritarren alde jartzen jakin dutelako, lehendakariari garai batean eskatu genion moduan. Besterik ez. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2015 |
10 | 40 | 27.06.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Gracias, señora presidenta. Señor lehendakari, señor consejero de Salud; buenas tardes a todos. El tema que debatimos hoy no es nuevo; concretamente en febrero debatimos una propuesta en torno a este tema. Creo que, en aquella ocasión, quedó clara nuestra opinión, pero, a pesar de ello, me gustaría repetir y recordar algunas cosas. Para empezar, quiero decir que el texto que se aprobará hoy y que se ha acordado entre el Partido Nacionalista Vasco y el Grupo Socialista no tiene nada que ver con la propuesta original. Está claro, señora Ubera, que, tras haber leído el texto original, no ha tenido gran éxito con su propuesta, y que los demás han aprovechado para acordar su propuesta concreta. 2012ko apirilaren 20ko 16/2012 Dekretu Legean, Osasun Sistema Nazionalaren jasangarritasuna eta haren kalitatea eta segurtasuna bermatzeko presazko neurriei buruzkoan, hainbat neurri jasotzen dira osasun-sistema nazionalaren egonkortasuna bermatzeko, betiere herritarren osasun-arreta mantenduz. Beharrezkoa zen, eta beharrezkoa da gure osasunsistema egonkortuko duen finantziazio-sistema bat sortzea. Gaur egungo krisi ekonomikoak argi erakutsi ditu gure osasun-sistemaren ahultasunak eta hutsuneak. Horren erakusgarri dira gure osasun-sistema publikoak duen 16.000 milioi euroko zorra. Alderdi Popularrak blindatu egin nahi du osasun publikoa krisi ekonomikoaren eraginetatik, ongizate-estatuaren zutabe izaten jarraitu dezan. Badakigu –eta oso ondo konturatzen gara horretaz– osasuna dela herritarrek gehien baloratzen duten zerbitzu publikoa; izan ere, guztiok dakigun bezala, Espainiak osasun-sistema onenetako bat du. Beraz, ulertuko duzuen bezala, Alderdi Popularrak mantendu egin nahi du hori, eta bere etorkizuna ziurtatu, gure obligazioa delako, besteak beste, Espainiako Gobernuan gobernatzeko ardura dugulako. Epe luzera gure sistemaren jasangarritasuna bermatuko duen anbizio handiko plan baten barruan kokatu behar dira hartutako neurriak. Gure pazienteei konfiantza eragingo dien plan bat da, hain zuzen ere. Legebiltzarkideok, bermatuta dago Osasun Lege Orokorrean jasotako osasun-eredua. Ez dago eredu-aldaketarik. Hobetu egingo dira osasun-arreta jasotzeko prozedurak, lehen detektatuta zeuden zalantzak, ziurtasun-gabeziak eta abusuak alboratuz; hortxe dago Kontuen Epaitegiaren txostenean jasotakoa. Abian jarritako erreformaren eta hartutako neurrien oinarrian dagoen printzipioa da kalitateko osasun-arreta ematea osasun-arretarako baliabideak modu eraginkorrean kudeatuz; hain zuzen, horiek dira EH Bilduren jatorrizko ekimenari Alderdi Popularrak aurkezturiko zuzenketaren argudioak. Baina eztabaidak koordainketari buruz izan behar badu, eta ez berrordainketa –Roncal andrea, gaur ez duzu erabili termino hori, seguruenik, gusturago zaudelako eta ez lehengo ostiraleko interpelazioan bezain suhar, eta horregatik erabili duzu "koordainketa" terminoa–, hitz egin behar badugu koordainketari edo erabiltzaileek farmazia-prestazioan izan behar duten parte-hartzeari buruz, bada talde honek ez du inolako eragozpenik. Argi dago gure osasun-sistemak oraindik egin gabe zuen gauzetako bat farmazia-estrategia zehatz bat diseinatzea zela; izan ere, osasun-gastu osoaren % 22 dagokio horri. Berriz gogoratu behar da Espainia dela –baita autonomia-erkidegoak eta Euskadiko Autonomia Erkidegoa ere– medikamentu-kontsumitzaile handienetako bat, herrialderik populatuena eta gaixoena izan ez arren. Osasun-sailburuek berretsi izan dute hori, baita autonomia-erkidego honetakoek ere. Eta, horrekin lotuta, gogoan ditut Bengoa jaunak gaiari buruz egindako adierazpenak; eta behin baino gehiagotan. 3.770 tona inguru ontzi pilatu eta bota dira SIGREra, alegia, zakarrontzira, zeinek 1.200 milioi euro inguruko kostua baitute urtero; errezetatutako 45 milioi ontzi ireki gabe. Horiek dira datuak, legebiltzarkideok. Bestalde, aurreko koordainketa-sistemak sortzen zituen bidegabekeria argiak zuzentzen ditu sistema honek; adibidez, prestaziorik ez zuten langabeek edo iraupen luzeko langabeek % 40 ordaindu behar zuten, eta pentsiodun guztiak egoera berean zeuden, errenta kontuan izan gabe. Gai honi buruzko zenbait alderdi ere argitu nahi nituzke. Erabiltzaileek parte hartzeko sistema berri bat ezarri da, beraz; izan ere, gogoratu behar da hemen ordaindu egiten zirela –edo ordaindu egiten genituela– medikamentuak; iraupen luzeko langabek ere % 40 ordaintzen zuten Zapatero jaunaren Gobernuarekin. Ez da osasungintzako koordainketa bat, Europako Batasuneko herrialde gehienetan dagoen bezalakoa. Horietan, badago osasungintzako koordainketa mediku-arreta, lehen mailako arreta jasotzeko, proba diagnostikoak egiteko, arreta espezializatua jasotzeko... Bi adibide: Austrian, 3,63 euro ordaintzen dira lehen mailako arreta behar duen gaixotasun-gertakari bakoitzeko hiruhileko bakoitzean, eta Alemanian –guztiok eredu izan nahi dugun herrialdean– 10 euro ordaintzen dira lehenengo bisitagatik hiruhileko ba- koitzean (lehenengo bisitaz ari naiz). Adibide gehiago jar nitzake, baina, tira, gaur horiek biak azpimarratu nahi nituzke. Orain kontuan hartzen diren irizpide berriekin, hiru irizpidetan oinarritutako sistema berri bat ezarri da (adina, errenta eta gaixotasun-maila), eta, zalantzarik gabe, sistema justu eta bidezkoagoa sortu da. Orain, gehiago jartzen dute gehiago dutenek, eta gutxiago dutenek ez dute ezer ere jartzen edo askoz ere gutxiago jartzen dute, eta, gainera, salbuetsitako taldeak daude. Horrez gainera, joan den asteko interpelazioan, dekretu honen onurei buruz hitz egin zuen sailburuak, salbuetsitako taldeak aipatu zituenean. Zerorrek esan zenuen salbuetsitako taldeen artean zeudela desgaitasunak dituzten pertsonak –berariazko araudia dutenak– DBE edo kotizazio gabeko pentsioak jasotzen dituztenak, epe luzeko langabeak subsidioa agortzen zaienean... Lehenengo aldiz, lehen % 40 ordaintzen zuten 850.000 lagunek, orain, ez dute ordaintzen. Istripu eta gaixotasun profesionalaren ondorioz tratamenduan daudenak, sindrome toxiko bat dutenak... Jaun-andreok, zer iruditzen zaizue? Gaizki iruditzen zaizue prestaziorik gabeko langabeak salbuetsita egotea, edo hobeto iruditzen zaizue medikamentuen % 40 ordaintzea, Zapatero jaunaren gobernuak eskatzen zuen moduan? Gaizki iruditzen zaizue pentsiodunek errentaren arabera ordaintzea, ala hobeto iruditzen zaizue guztiak egoera berean egotea, Zapatero jaunaren gobernuarekin gertatzen zen moduan? Horrez gainera, tratamendu bakoitzerako dosi egokiak zehaztu dira, prezioak berrikustea bultzatu da, generikoak ere bultzatu dira... Azken finean, farmaziako faktura gutxitzen laguntzen duten neurri guztiak hartu dira. Hor daude datuak; ez ditut asmatu, eta talde honek ere ez ditu asmatu. 2013ko maiatzean, 109 milioi euro aurreztu ziren farmazia-arloan; azken hamabi hilabeteetan, neurri berriak indarrean jarri zirenetik, 1.752 milioi eurotik gora aurreztu dira (hori da urtetik urterako aurrezkia: 1.752 milioi euro); hau da, aurreko urteko hilabete berarekin alderatuta, % 12,07ko murrizketa lortu da. Beraz, farmaziako fakturak beheranzko joera agertzen du, autonomiaerkidego batean salbu, Euskadin salbu. Euskadi da errezeten gastua handitu duen autonomia-erkidego bakarra; hain zuzen, % 2,02ko igoera izan da aurreko hilabetearekiko. Hemen ikusten da erkidego guztietako joera; beheranzkoa da guztietan, Euskadiko Autonomia Erkidegoan izan ezik, non % 2,02ko igoera izan baita. Sailburu guztiek esan dute sistema horrek ez duela arazorik sortu; halaber, hor daude farmazialarielkargoen adierazpenak; hala, argi ikusi da alferrikako kontsumoa egiten zela, eta dirua alferrik ere botatzen zela. Sistema hau bidezkoagoa eta justuagoa da, jaun-andreok. Lehengo astean sailburuak zioen, halaber, ikuspegi apokaliptikoak alde batera utzirik, Farmazia Zuzendaritzaren datuen arabera, aktibo dauden pertsona gutxik hartu behar dituztela medikamentuak etengabe; pertsona horiek analgesikoak, antiinflamatorioak eta antibiotikoak behar izaten dituzte normalean. Era berean, ez dirudi koordainketak eraginik izango duenik 100.000 eurotik gorako errentak dituzten langile edo pentsiodunengan. Eta gaixotasun larriak dituztenek –horiek ere kezkatzen gaituzte, eta zuek ere bai, zalantzarik gabe– ekarpen murriztuko medikamentutzat –"puntu beltz" edo "cícero" deitzen direnak– hartzen diren medikamentu ugari dituzte; horrek esan nahi du medikamentu horien % 10 bakarrik ordaindu behar dutela, dakigun moduan, dekretuan jasotzen den arauaren arabera. Beraz, askoz ere sistema bidezkoagoa da, askoz ere justuagoa, medikamentuetan xahututako dirua eta alferrik egindako gastua geldiaraziko duena. Berriz esango dut: ireki gabeko 45 milioi ontzi, etxeetan iraungitako 3.700 tona medikamentu. Hasierako ekimenari dagokionez, Alderdi Popularrak bere zuzenketari eutsiko dio. Alderdi Popularrak eskatzen duena da, besterik gabe, sistemaren jasangarritasuna berma dadila, baita hemen ere, eta arreta emateko baliabideak modu eraginkorrean erabil daitezela, kalitateko osasun-arreta eman ahal izateko. Eta zuzenketari eta Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Alderdi Sozialistaren arteko akordioari dagokionez, gure ustez, ez zen egokitzen gaur hori egitea, Roncal andrea –baina, tira, jakingo dugu zergatik egokitzen zen gaur, eta ez geroago; hori guztia ikusiko da–, eta, beraz, horren arabera jokatuko dugu. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2016 |
10 | 40 | 27.06.2013 | ORBEGOZO URIBE | EA-NV | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on, lehendakari, sailburu eta gainontzeko legebiltzarkideoi. Gaurko ekimenaren inguruan, gure taldearen jarrera hurrengoa da: osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektuari buruz hurrengoa kontuan izatea nahiko genuke: Eusko Jaurlaritzak 1989. urtean dekretu bidez jaso zituen Osakidetzako paziente eta erabiltzaileen eskubide zein betebeharrak. 175/1989 Dekretu hori duela ia 25 urte onartu zen, eta garai hartan erabat berritzailea izan zen. Izan ere, 1986. urteko Estatu mailako Osasun Lege orokorreko 10 eta 11. artikuluetan zenbait eskubide eta betebehar jasotzen ziren, bai herritarrentzat baita osasun sistemako erakundeentzako ere. Eta Jaurlaritzak, dekretu horren bitartez, sakondu egin nahi izan zuen erabiltzaileen eskubideak arautzen eta erakundeek eman beharreko zerbitzuetan. Beranduago, 1997. urtean, Osasun Antolakuntzarako Legea onartu zen Ganbera honetan, eta lege hori giltzarri izan da botere publikoek herritarren aurrean hartu zuten konpromisoa egikaritzeko, osasuna babesteko eskubidea garatu eta bermatzeko. Gaur, berriz, esan dudan moduan, ia 25 urte igaro dira dekretua indarrean sartu zenetik, eta uste dugu komeni dela bertan jasotako eskubide eta betebeharrak eguneratu eta gaurko egoerara egokitzea. Beraz, dekretu berria nahi dugu, gure herriko balore, esperientzia, kulturara, osasun eredura egokituko den dekretu berria. Eta beste gaiei dagokienez, gure taldeak hasiera-hasieratik gaitzetsi ditu Madriletik 16/2012 Errege Dekretu Legearen bitartez ezarri nahi zizkigun inposaketak. Rajoyren Gobernuak ez du euskal autogobernua errespetatu, ez ditu Euskal Autonomia Erkidegoaren eskumenak errespetatu osasun arloan eta alde bakarreko neurriak ezarriarazi nahi izan ditu, eta ez gatoz bat neurri horiekin: kaltegarriak dira herritarrentzako eta ez dira beharrezkoak euskal osasun sistemaren iraunkortasuna bermatzeko. Zentzu horretan babesten dugu Eusko Jaurlaritzak hartutako erabakia, hau da, errege dekretu legeari errekurtsoa jartzea, babesten dugu aurreko Jaurlaritzak hartutako erabakia eta berresten diogu babesa Urkullu lehendakariari, errekurtso horrekin jarrai dezan. Gure taldeak gure eskura dauzkagun bide politiko juridiko zein ekonomiko guztiak agortuko ditu euskal osasun sistemaren defentsan eta euskal herritarren osasun eskubideen defentsan, hain zuzen ere, horiek ahalik eta kalte gutxien izan dezaten. Eskatu nahi diogu, beraz, Mariano Rajoyren Gobernuari bertan behera uzteko 16/2012 Errege Dekretu Legea eta errespetatu ditzala Euskal Autonomia Erkidegoaren berezko osasun eskumenak. Dakigun moduan, dekretu horrek beste neurri batzuen artean botiken koordainketarako arauak aldatu ditu. Gure taldea aurka dago, erabat, Madriletik ezarritako koordainketa berria aplikatu beharrarekin. Koordainketa ez da batere justua, gaixoen daudenak dira kaltetuenak. Ez da zilegi gaixoen dagoenak gehien ordaindu behar izatea. Gainera, koordainketa hori aplikatzea ez da irtenbidea izango euskal osasun sistemaren iraunkortasuna bermatzeko, baina Konstituzio Auzitegiak emandako ebazpenean Eusko Jaurlaritza derrigortzen du, oraingoz, behintzat, eta behin betiko ebazpena jakinarazi bitartean, koordainketa berri hori ezartzera, errege dekretu legeak ezarritako neurriak betetzera. Nahiz eta erabaki hori ez gustatu, errealitatea da Konstituzio Auzitegiaren erabakiak Jaurlaritza behartu egiten duela koordainketa aplikatzera. Osasun sailburuak iragarri du datorren astelehenetik, hau da, uztailaren 1etik aurrera aplikatuko direla koordainketarako arau berriak Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurraldeetan. 16/2012 Errege Dekretu Legea 2012ko apirilaren 24an sartu zen indarrean, hau da, urtebete baino gehiago darama indarrean dagoeneko, eta nahiz eta beste autonomia erkidegoetan aspalditik aplikatzen dituzten arau berriak, Euskal Autonomia Erkidegoan datorren astetik aplikatuko da. Horren arrazoia argi adierazi du Osasun sailburuak behin baino gehiagotan: koordainketa ezarriko bada, izango da herritarrei ahalik eta kalte gutxien eragingo dien sistemaren bitartez, hain zuzen ere, herritar ahulenak ahalik eta gehien babesteko asmoarekin. Hori dela eta, Erkidegoan koordainketa sistema batera ezarriko da lurralde eta botika edo farmazia guztietan, eta mugak edo topeak dituzten herritarren kasuan sistema honi esker ez dute muga hori gainditzen dutenean botikak aldez aurretik ordaindu eta dagokien dirua noiz itzuliko zain egon beharko. Beste erkidegoetan erabiltzen den sistemarekin, beraz, aldea nabarmena da ere bai. Tope horiek baino gehiago aurretik ez ordaintzea behar-beharrezkoa da egoera ahulenean dauden pertsonek eros ahalmena galdu ez dezaten. Nuestro grupo, por lo tanto, ha rechazado y rechaza la imposición de las medidas impuestas por el Gobierno de Mariano Rajoy. No compartimos la necesidad de que en la Comunidad Autónoma de Euskadi las personas tengan que pagar más para que Osakidetza funcione mejor o para garantizar su sostenibilidad. Ya lo ha dicho en más de una ocasión el propio consejero. No creemos que el copago sea una medida necesaria ni justa, nos oponemos a la invasión de competencias en materia sanitaria de forma unilateral por parte del Gobierno de España, y apoyamos al Gobierno Vasco para que siga defendiendo nuestro marco competencial en materia sanitaria. Apoyamos el recurso de inconstitucionalidad interpuesto por el anterior ejecutivo, a la vez que instamos al Gobierno Vasco actual a que agote todos los cauces legales existentes para la defensa de nuestro autogobierno, al objeto de hacer frente a las medidas impuestas por el Real Decreto-ley 16/2012. Baina, bestalde, argi daukagu ez garela demagogian eroriko, ezta intsumisoak izango. Hori ere, sailburuak behin eta berriro esan du: gustatu ala ez gustatu, joko arauak betetzeko beharra daukagu. Beraz, gure taldeak Eusko Jaurlaritza babestuko du hartutako erabakian. Hala ere, Jaurlaritzari eskatu nahi diogu Konstituzio Auzitegiak behin betiko ebazpena jakinarazi artean eta segurtasun juridikoaren printzipioa kontuan izanda, aztertzeko nola eragiten dien koordainketak egoera sozio-ekonomiko ahulenean dauden herritarrei, hain zuzen ere, ikusteko zein modutan edo zein neurri hartu ahal diren pertsona horiek ordaindutakoa konpentsatzeko, horien egoera are larriagoa bilakatu ez dadin. Badakigu ez dela lan erraza izango. Kasuistika oso zabala da eta egoerak oso ezberdinak dira. Aurrekariak badaude, saiakerak egin dira neurri horiei aurre egiteko edo aplikazioa saihesteko, baina Konstituzio Auzitegiak bertan behera utzi ditu. Lehendakariak berak zein Osasun sailburuak behin eta berriro adierazi dute prest daudela koordainketaren eragina aztertu eta, hala behar izanez gero, neurriak hartzeko egoera larri horiei irtenbidea emateko. Joan den ostiraleko interpelazioan bertan ere ideia hori azpimarratu zuen sailburuak. Egoera larrien kasuetan neurriak hartuko dira, zalantzarik gabe. Guk ere ez daukagu zalantzarik zentzu horretan. Por lo tanto, en una iniciativa anterior que ya debatimos en esta Cámara nuestro grupo también planteó ya la necesidad de que, en previsión de que el Gobierno Vasco se viera obligado a aplicar el copago en la prestación farmacéutica, estudiara sus repercusiones económicas en aquellas personas o colectivos que pudieran verse gravemente perjudicados, y ello al objeto de conocer las posibles alternativas que pudiera haber para paliar y corregir esos efectos negativos. Es una postura que hemos tenido clara desde el principio, y así la hemos mantenido siempre. Eta azkenik, bukatu nahiko nuke esanez erdibidekoa sinatu dugula Alderdi Sozialistarekin, hain zuzen ere, oinarrian bat egiten baitugu bi taldeok arestian azaldutako ideia nagusiekin. Eta erdibideko zuzenketa horretan jasotakoarekin beste taldeok ere bat etorriko zaretelakoan, sinatutakoarekin bat egiteko eskaintza luzatzen dizuet. Besterik gabe, mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2017 |
10 | 40 | 27.06.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on guztioi, sailburuok, lehendakari jauna. Gu beti azaldu gara Eusko Jaurlaritzak bultzatutako murrizketa sozialen aurka, baita Espainiako Gobernuak bultzatutakoen aurka ere. Beti azaldu gara Espainiako Gobernuak bultzatutako murrizketa sozialen aurka; bai Gobernu honek bultzatutakoen nahiz aurreko Espainiako Gobernuak bultzatutakoen aurka. Murrizketa guztien aurka agertu gara, eta asko izan dira azken garaiotan: hezkuntza-arloko murrizketak, osasun-arlokoak, murrizketa sozialak. Funtzionarioen soldataren jaitsieraren aurka agertu gara, pentsioen jaitsieraren kontra eta funtzionarioei 2012ko aparteko ordainsaria kentzearen kontra, baita Gobernu honek eta aurrekoak azken urteetan bultzatutako lan-erreforma guztien kontra ere. Gure ustez, bidezkoak eta beharrezkoak ez diren eta herritarren interesen aurkakoak diren neurri guztien kontra agertu gara beti, eta hala adierazi dugu hemen nahiz Diputatuen Kongresuan, baita murrizketa-politika horien ordezko politikak proposatu ere. Farmazietako koordainketa aplikatzearen aurka azaldu gara –ez baita koordainketa, berrordainketa baizik–, eta esan dugu ez dela beharrezkoa, ez dela bidezkoa eta kaltegarria dela, eta, gainera, epe labur nahiz ertainean, oso ondorio larriak ekarriko dituela osasungintzara, aditu guztiek era guztietara azaldu duten moduan. Arazoa da Espainiako Gobernuak bultzaturiko neurria dela, nahitaez bete beharrekoa, eta, beraz, nire ustez, hau da egin dezakeguna: beste neurri batzuk proposatu eta kritikatu Diputatuen Kongresuan, Espainiako Gobernu hau aldatu edo Espainiako Gobernu honek bultzaturiko politikak aldatu. Nire ustez, hori da egin dezakeguna. Gure ustez, ez da egokia konpentsazio-funts bat sortzea. Konpentsazio-neurriak proposatzen dira hemen, baina zehaztu gabe. Nire buruari galdetzen diot, kasu horretan bezala, beste neurri batzuk proposatuko ote dituzuen pentsioen izoztea edo murriztea konpentsatzeko edo funtzionarioen soldataren jaitsiera konpentsatzeko, eta nire buruari galdetzen diot nork bultzatzen dituen Eusko Jaurlaritzaren murrizketak konpentsatzeko konpentsazio-neurriak. Eta nire buruari galdetzen diot zertarako banatzen ditugun eskumenak administrazioen artean, azken finean, administrazio bakoitzak bere konpentsazioneurri propioak sortu edo bultzatu baditzake goragoko maila bateko administrazioek egindako murrizketak konpentsatzeko. Ez zaigu egokia iruditzen. Espainiako Gobernuaren murrizketak konpentsatuko dituzten funts batzuk eta Eusko Jaurlaritzaren murrizketak konpentsatuko dituzten beste batzuk sortuko ote dituzte foru-aldundiek? Hartarako ahalmena duten udalek sortuko ote dituzte gobernu zentralaren murrizketak konpentsatzeko funtsak eta Eusko Jaurlaritzaren murrizketak konpentsatzeko funtsak eta forualdundiek bultzatutako murrizketak konpentsatzeko funtsak? Ez zaigu egokia iruditzen. Bestalde, nondik kenduko du Jaurlaritza honek konpentsazio-neurri horiek aplikatzeko? Nondik murriztuko du?, non murriztuko du? Zer neurri zehatz bultzatuko ditu? Zein dira, zehazki, hor aipatzen diren konpentsazio-neurriak? Eta noren bizkar, noren bizkar egingo da zehazki? Zer beste murrizketa egingo dira konpentsazio-neurri horiek aplikatzeko? Zein dira alternatiba horiek? Nire ustez, horrelako neurrien bidez, sakondu egiten dira Espainian jada badauden diferentziak, eta, beraz, gu ez gaude ados horiekin. Bestalde, ezin dugu ahantzi Kontzertu Ekonomikoari eta euskal Kupoari esker eta Kontzertu Ekonomikoak nahiz euskal Kupoak sortzen duten gainfinantziazioari esker onar ditzakegula horrelako ekimenak, baita gainerako espainiarren bizkar bada ere. Eta hori ere ez zaigu iruditzen, inolaz ere, berdintasunezkoa, bidezkoa edo solidarioa. Beraz, ez gaude ados horrekin. Eta ez gaude ados azken urteetako Espainiako filosofia politikoarekin, alegia, autonomietan gailendu den "ahal duenak egin dezala ahal duena" jokabidearekin. Ez zaigu egokia iruditzen, eta ez gaude ados horrekin. Eta, bukatzeko, bozeramaile sozialistari galdetu nahi nioke horrelako neurririk –antzekorik– edo konpentsazio-funtsik aplikatu izan den azken hilabeteetan Asturiasen. Edo horrelako ekimenik edo antzekorik proposatzeko asmorik duzuen zuek gobernatzen duzuen lekuetan; zein izan diren eta azkenean onartu diren. Hortaz, hori da UPyDren jarrera politikoa. Hori esanik, eta erdibidekoa ikusirik, puntuka botatzea eskatu nahi genuke; izan ere, punturen bati baiezko botoa emango genioke, esan bezala, beti murrizketen aurka agertu garelako eta farmazietako koordainketaren aurka gaudelako. Beraz, puntuka botatzea eskatzen dut. Punturen bati babesa eman diezaiokegu, eta punturen batzuetan abstenitu egingo gara. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2018 |
10 | 40 | 27.06.2013 | UBERA ARANZETA | EH Bildu | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Egia esan, lehen ere esan dut, baina berriro ere harritzen naiz. Ez baduzue konpartitzen, ez baldin bazaudete ados, aurka baldin bazaudete, zergatik inposatzen duzue? Zergatik inposatzen duzue Madrilek proposatzen duen neurria? Zuen eskuetan dago. Zuen eskuetan dago ezartzea edo ez. Zalantzarik gabe neurri bidegabe, antisozial baten aurrean gaude, hainbeste aldarrikatzen duzuen osasun sistema publikoaren aurka doana zuzenzuzenean. Ongizatearen eta gure osasun sistemaren desmantelamendua suposatzen du, eta zalantzarik gabe, herritar guztien osasun babeserako eskubidea. Hemen garbi dago zuek ados zaudetela eta bete egiten duzuela Madrilek proposatzen duen neurria. Eta Roncal andreari galdera bera: ez baduzue konpartitzen, zergatik inposatzen duzue? Azkenean kobertura ematen ari zarete Gobernuari, kobertura eta babesa. Ikusten duguna da azkenean EAJk, PSEk eta PPk eredu sozial berbera konpartitzen duzuela eta ados zaudetela Madriletik bideratzen diren neurri guztiekin. Bestela, ez da ulergarria. Lehen esan dut, baditugu hainbat eta hainbat lege betetzen ez direnak, aplikatzen ez direnak eta Jaurlaritzaren bozeramaleak esan du tokiko administrazioen erreforma hemen ez dela aplikatuko. Jaurlaritzako bozeramaleak esan du Sáenz de Santamaríak anuntziatu duen beste erreforma, Administrazioa argaltzeko eta berrantolatzeko erreforma, hemen ez dela aplikatuko. Orduan, jakin nahi dut zeintzuk diren irizpide horiek zeinen arabera erabakitzen duzuen zer erreforma aplikatzen diren eta zeintzuk ez. Eta zeren arabera negoziatzen duzuen Rajoyrekin aplikatu edo ez. Adarra jotzen ari zarete? Herritarrok tonto aurpegia daukagu? Zeren eta hemen azkenean gertatzen ari dena da, krisia, sortu ez duten herritarrak ari garela ordaintzen, guztiok, sistema publikoa erabiltzen dugunok, osasun sistema publikoa erabiltzen dugunok, hezkuntza sistema publikoa erabiltzen dugunok. Eta hau ezin da izan. Eta hemen intsumisio bakarra zuena da, intsumisioa herritarron eskubideez, zeren eta ari zarete behin eta berriro guztioi dagozkigun eskubideak ukatzen, eta intsumisio bakarra hori da. Hori da. Gu saiatu gara behin eta berriro neurri, proposamen errealistak eta konkretuak mahai gainean jartzen aurre egiteko berrordainketari, baina herritar guztiok. Zergatik ez? Zergatik ez? Eman iezadazue arrazoi bat, zeren eta zuen neurriarekin erakusten duzue posible dela aurre egitea. Orduan, ez da ulertzen zertara datorren. Partxeo bat da, iruzur bat, bizkarra ematea herritarrei. Hori da, gaur onartzen den proposamena horretara dator: pixka bat makilatu neurri populista batekin, baina azkenean eskubideak murrizten, mugatzen. Eta, azkenean, hor daukagu esaldi bat, askotan erabiltzen dena Osasun Batzordean: osasun sistema publikoa, unibertsala, ekitatiboa, kalitatezkoa. Kalifikatibo horiek, gaur onartzera goazen proposamenarekin, unibertsaltasuna fuera, lurperatu duzue; ekitatiboa lurperatu duzue; eta kalitatezkoa, zer esanik ez. Orduan, eredua aldatu nahi duzue? Gaur egun indarrean daukagun osasun sistema publikoaren eredua aldatu nahi duzue? Hori da atzean dagoena? Hori da neurri hauekin bilatu nahi dena? Galdetzen dut, galdetzen dut. Hemen, iraunkortasunaren eztabaidarekin edo herritarrak egiten duten botiken erabilera okerrarekin mozorrotu nahi da eztabaida hau. Eta eztabaida ez da hori. Hemen benetan fondoan dagoena da lehen esan dudana: ez da kontu ekonomiko edo kantitate edo numero kontua, baizik eta eskubide kontua da. Gizarte eredu baten kontua da, eta neurri hauekin gizarte kohesioa, pertsonen arteko berdintasuna apurtzera goaz. Gu ez, Gobernua. Hau ez da onargarria, nola gauzatuko dugu eta praktikara eramango dugu gizarte kohesioa gero? Ezinezkoa, zeren eta bideratzen ari garena da bakoitzak duen diruaren arabera osasun babes edo arreta gehiago edo gutxiago izatea. Eta iruditzen zait hori erantzukizun publikotik onartezina dela. Eta laburbilduz, lehen esan dudana: azkenean, neurri honekin eta gaur onartzera goazenekin berriro herritarrak galtzaile irteten garela, berriro ere Madrileko Gobernua irabazten irteten dela eta zalantzarik gabe EAJren eta PSEren laguntza estimaezinarekin. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2019 |
10 | 40 | 27.06.2013 | RONCAL AZANZA | SV-ES | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Ubera andrea, esan dizugu ados gaudela ekimen hau proposatzeko arrazoiarekin, baina, halaber, esan dizugu herritarren arazoari irtenbide bat ematea dela garrantzitsuena. Baina zuek nahiago izan duzue pankartaren atzean jartzea, eta pankartak bakarrik ez ditu konpontzen arazoak. Hemen zuen jarrerak defendatzen egon ahal izateko, Konstituzioari eta Alderdien Legeari men egin behar izan diezue, bete beharrekoak direlako, eta ez du balio izan intsumiso izateak, iraultzaile izateak edo beste antzeko ezerk. Ulertu duzue legezkotasunaren bidetik konpontzen direla arazoak, baita zuen alderdi edo koalizioarenak ere. Eta gauza bera gertatzen da 16/2012 Lege Dekretuarekin: nahitaez bete behar da, eta ez du balio intsumiso izateak, herritarren arazoak konpondu ahal izateko. Eta sozialistok uste dugu, gaur, ekainak 27, milaka herritarrek orain arte ordaindu behar ez zituzten medikamentuengatik ordaintzeko obligazioa ezarri baino lau egun lehenago, etorkizuneko lege bat egingo dela agintzeak –zeina errekurritu egingo bailitzateke, ziur– ez diela konponduko beren etxeko ekonomia. Duela urtebete sozialistok osasun-eskubideari kalterik ez eragiteko mekanismoak martxan jarri genituen moduan, guk ez ditugu baztertzen euskaldunon zerbitzu publikoak eta oinarrizko eskubideak hobetzeko egin daitezkeen lege-erreformak; baina, kasu honetan, balioa ematen diogu, azkenean, lehenbailehen konpentsazio-mekanismoak ezartzeari eta Legebiltzarrak horri babesa emateari. Berri ona da herritarrentzat; horixe da zuek, Bilduko legebiltzarkideok, orain arte defendatzen zenutena. Eta herritarrei azaldu beharrean Legebiltzarrak horretarako balio duela, gobernuen jarrerak aldatzeko eta herritarrentzako gauzak lortzeko, nahiago izan duzue aldarrikapen hutsean geratzea. Hala eta guztiz ere, adostutako erdibidekoarekin bat egin dezazuen eskatzen dizuet. Izan ere, zuek defendatzen duzuena proposatzen da: osasun-eskubide doako, unibertsal eta kalitatekoarekiko konpromisoa, koordainketa baztertzea eta konpentsazio-neurriak aplikatzea, batez ere, talde ahulenei. Jarrera maximalistetatik harago, zuek ere bat egin dezakezue herritarrei eskainitako akordio honekin. PPko jaun-andreok, Garrido andrea, begira, hemen erakusten dizudan dokumentu honetan ikusten da zuk erakutsitako dokumentu guztiak, datu guztiak, manipulatuta zeudela, faltsuak direla. Euskadiko farmazia-gastuari buruzko datu guztietan, ospitaleetako gastua lehen arretako gastuarekin nahasten da, eta gainerako autonomia-erkidego guztietan, berriz, lehen arretako gastuari buruz bakarrik hitz egiten da, alegia, herritarrei ematen zaizkien errezeten bidez gauzatzen denari buruz. Beraz, datu horiek ez dute balio, badakigun arren Espainiako medikua –Zapatero jauna– dela milaka eta milaka errezeta egin dituena, eta hura dela Espainiako farmazietan egiten den kontsumo handiaren arduraduna. Eta, noski, badirudi Zapateroren esku luzea Euskadiko farmazietako kontsumora iritsi dela. Ezin izan duzu galarazi; Zapatero da beti gaitz guztien arduraduna. Aitortzen dut zure jarrera koherentea dela; uste dut guztiz immobilista izan arren koherentea dela. Patxi Lópezen gobernu sozialistari ematen zenioten babesa atzera bota zenuten, hain zuzen ere, koordainketaren eta paperik gabeko etorkinei osasun-txartela kentzearen aurka zegoelako, eta oraindik ere jarrera horrekin jarraitzen duzue. Uste dut oker zaudetela. Egunen batean konturatuko zarete –eta espero dut beranduegi ez izatea– zer eraginkortasun txikia duen neurri honek aurrezkirako; izan ere, medikamentuak lortzeko aukera murrizteak, etorkizunari begira, kalteak sortuko dizkio osasungintzari. Eta, gainera, ez da bidezkoa, eta badakizue hala dela. Ez duzu sinesten hemen egin diguzun hitzaldian esandako ezer ere! Ezinezkoa da! Hala ere, gustatuko litzaiguke beligerantzia gutxiago izatea eta gure eskumenak defendatzea, Euskadin politika desberdina egiteko. Eusko Alderdi Jeltzaleari eskerrak eman nahi dizkiot egin duen aldaketagatik; nola ez. Ez daukagu inolako arazorik gure botoak zuenei gehitzeko, eta areago horrelako kasuetan, nahiz eta sailburua kritikatzen aritu. Argi gera dadila: sozialistok ez diogu kontra egiten Jaurlaritzari kontra egiteagatik. Ez gaude Legebiltzar honetan zuek gobernatzen ez zenutenean egin zenutena egiteko. Behin eta berriz azaldu dugu konpromisoa dugula herritarrei kalte eragiten dieten neurriak galarazteko, krisitik ateratzen lagunduko diguten akordioak lortzeko eta, horretarako, zerbitzu publikoak blindatzeko. Eta, horretarako, askotan, biluztu egin behar da Jaurlaritzaren jarduna. Herabea, eskasa edo kaltegarria iruditzen bazaigu, salatu egingo dugu; baina ondo egiten dutenean, gure babesa izango du. Beraz, besterik gabe, eskerrak eman nahi dizkizuet jarrera-aldaketagatik, akordioagatik, eta espero dugu herritarrak konturatuko direla eta, gainera, ulertuko dutela Legebiltzarreko erabakiek balio dutela haien bizi-kalitatea hobetzeko. Besterik ez. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2020 |
10 | 40 | 27.06.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, Roncal andrea. Eskerrik asko, presidente andrea. Zurekin hasiko, naiz Roncal andrea, ezin diodalako eutsi, baina gero itzuliko naiz. Alderdi Popularraren koherentzia, adibidez, Kontzertu Ekonomikoaren defentsan. Arlo horretan ezin digu inolako irakaspenik eman Alderdi Sozialistak eta, kasu honetan, Euskadiko Alderdi Sozialistak; ezin digu autogobernua defendatzeko irakaspenik eman, kupoa gorantz berrikustea eskatzen ari denean. Eta are gutxiago eman diezazkiguke koherentzia-irakaspenak nazio-mailan, lider politiko bakoitzak zer esaten duen ikusita. Adibidez, Pere Navarrok eskatzen du kontzertu ekonomikoa bertan behera gera dadila; gero esaten diote nabarmenkeria bat dela, eta Rubalcabak, dagoen moduan, ezin du ordena asko jarri. Eta, hauteskundeei dagokienez, gogorarazi nahi nizuke zergatik esan zuen Basagoiti jaunak esan zuena, azken finean, lehendakaria ez baitzen ari gobernatzen eta ez baitzen ari Eusko Jaurlaritza gidatzen, hori egin behar zuen arren. Eta, bide batez, gobernatzen jarraitu izan bazenute eta hauteskundeak aurreratu izan ez bazenituzte –guztiok dakigunagatik deitu baitzenituzten, 1.200 milioi euroko doikuntzak zituzten aurrekontuak aurkeztu beharko zenituztelako–, bada, koordainketa –edo zuk gustukoago duzun bezala, berrordainketa, nik erabiliko ez dudan arren– aplikatu beharko zenuten, funtzionarioen soldatak % 5 murriztu zenituzten moduan. Alegia, aplikatu egin beharko zenuten. Are gehiago, ez zitzaizuen bururatu ere egingo talde ahulenak konpentsatzea, hemen denok ezagutzen baitugu elkar; izan ere, diru-sarrerak bermatzeko errenta % 7 murriztua zenuten jada. Hori izan zen egin zenuten lehenengo gauza. Hortxe daude talde ahulenak. Eusko Alderdi Jeltzaleari dagokionez, hor daude datuak. Maiatzean 109 milioi euro aurreztu ziren; uztailetik, 125 milioi errezeta gutxiago egin dira. Eta, noski, aplikatu beharrezko oinarrizko legedia da. Autonomia-erkidego guztietan murriztu da farmazia-gastua. Ministerioko datuak dira, legebiltzarkide andrea. Komunikabide batean argitaratu dira datu horiek, eta ez dut ikusi ez Alderdi Sozialistak ez beste inork –Autonomia Erkidegoko alderdi politiko batek ere– datu horiek gezurtatu dituenik. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2021 |
10 | 40 | 27.06.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | ... lehenengo, ikusiko duzuela zer eragin izango duen neurri honek baliabide gutxien dituztenetan... Lehenengo hori egin behar zenuten, baina Alderdi Sozialistarekin sinatutako erdibidekoan ez da horretaz hitz egiten. Ez da hitz egiten, lehenengo, neurri honek baliabide gutxien dituzten pertsonetan, alegia, 18.000 eurotik beherako urteko errentak dituzten pentsiodunetan, zer eragin izango duen ikusiko denik. Erdibideko zuzenketan –eta, zalantzarik gabe, denborak erakutsiko du noraino iristen den akordio hau– 18.000 eurotik beherako dirusarrerak dituzten guztiei zuzendutako konpentsazioneurriez hitz egiten duzue. Alegia, lehengo ostiraleko hitzaldian esaten zenuen egoera aztertu behar zela, neurri honek talde horretan zuen eragina ebaluatu behar zela, eta, orain, Eusko Alderdi Jeltzaleak testu hau adostu du, zeina orain oposizioan dagoen Alderdi Sozialistaren aldarrikapena baita. Jaurlaritzan egon banintz, argi dago ez nukeela antzekorik egingo. Beste batzuek proposatuko zituzten edo proposatuko genituen beste kontu batzuk. Edonola ere, guk ere botoa puntuka ematea eskatzen dugu; izan ere, ez dugu puntu horren aurkako botoa emango, baina koherentziazko jarrera izango dugu, Roncal andreak ondo esan duen moduan. Eta, halaber, esan behar dizut koordainketa ez dela Alderdi Popularrak asmatutako ezer. Jada Pajín andreak esaten zigun-eta, osasun-ministroa zenean, osasun-arloko koordainketa sinbolikoaren bidez, alegia, herritarrei mediku-kontsultara joaten diren bakoitzean diru-kopuru txiki bat kobratuz zerbitzuen erabilera arrazionala bermatzeko balio duen koordainketaren bidez, osasun-sistema nazionalaren iraunkortasuna bermatuko zela! Pajín andreak 2010ean esan zuen hori, osasun-ministroa zenean. Trinidad Jiménez andreak, osasun-ministro izandakoak, ere esaten zigun... (Murmullos y protestas) La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2022 |
10 | 40 | 27.06.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | ... osasunzerbitzuetan koordainketa ezartzea aztertzen ari zela. Zuzenean aplikatzea proposatzen zuen... Ez zuen farmaziako koordainketaz hitz egiten, baizik eta koordainketa osasun-zerbitzuetan ezartzeaz, Alemanian, Austrian... bezala. Roncal andrea, oso ondo dakizu hori. Eta gatozen gerturago. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2023 |
10 | 40 | 27.06.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Ez dakit; itxuraz, grazia handia egiten dizue Jáuregui jaunak, Euskadiko Alderdi Sozialistako buru kualifikatuak, esandakoak, alegia, osasungintza unibertsala eta aurreratua izaten jarraitzeko, koordainketak ezarri beharko zirela. Baina harago joango naiz. Aurreko osasunsailburuak, legegintzaldia hasi ondoren emandako lehenengo elkarrizketan, esan zuen Osakidetzan koordainketa ezartzearen alde zegoela, pazienteen dirusarreren arabera. Bengoa jaunak esaten zuen hori: ekimen horiek guztiak martxan jarri ondoren, osasunzerbitzuen kofinantziazio-sistema bat martxan jarri beharko litzatekeen aztertu behar dela. "Oraingoz, ez dut ezer ere baztertzen"; hori zioen Bengoa jaunak. Eta, halaber, esaten zuen erabakiak guztiz nazionala izan behar zuela, ziurrenik, Bengoa jaunak gauzak argiago zituelako alde horretatik Alderdi Sozialistako kide batzuek baino. "Eta esaten dudanean errenta altuko pentsiodunek medikamentuak ordaindu behar dituztela, progresibitatea ziurtatzeaz ari naiz, zerga-politikekin egiten den moduan". (Bukatzera noa, presidente andrea). Honela zioen: "Pentsiodun batzuek 2.500 euro baino gehiago kobratzen dituzten hilean, eta ez dute kotizatzen". Bada, begira, neurri hauen bidez, horixe egin da: pentsiodun guztiak ez dira maila beran jarri, errentak kontuan hartu dira, eta prestaziorik ez duten epe luzeko langabeek, zeinek Zapatero jaunaren Gobernuarekin % 40 ordaintzen baitzuten, orain, ez dute ordaintzen. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2024 |
10 | 40 | 27.06.2013 | ORBEGOZO URIBE | EA-NV | EH Bildu legebiltzar-taldeak egindako legez besteko proposamena, osasun arloan pertsonen eskubide eta betebeharrak arautuko dituen lege-proiektua egiteari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente anderea. Espero dezagun urak baretu daitezela… | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2025 |
10 | 40 | 27.06.2013 | OYARZABAL DE MIGUEL | PV-ETP | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Mila esker, presidente andrea, legebiltzarkideok. Labur-zurrean. Kezka handi bat dakargu gaur Legebiltzar honetara: gure erkidegoan zenbait ikastetxek, egun, ikasle etorkinen ehuneko handia dute beren ardurapean, eta egoera horrek erronka zehatz batzuk ekarri dizkie ikastetxe horiei, noiz eta betebeteko krisialdi ekonomiko honetan gaudela; egoera horrek, bada, ondorioak eragiten dizkie, bai ikastetxeei, bai ikastetxe horietan ikasten ari diren haurren familiei. Gure autonomia-erkidegoko eremu jakin batzuetan, ikasle etorkinak ehuneko bertsuetan daude banatuta gure ikastetxe-sareen artean, eta hori nabarmendu nahi dugu guk. Gipuzkoako eta Bizkaiko zenbait gunetan, berdin antzekoa da ikastetxe-sare jakin batzuek eta besteek hartzen duten ikasle etorkinen ehunekoa, eta arazoa da zenbait ikastetxetan –ikastetxe publikoak batzuk, eta itunpekoak beste batzuk– ikasle etorkinen ehunekoa oso handia dela; izan ere, ikastetxe horietan, ikasle etorkinen tasak % 70, 60 eta, areago, % 80koak edo horiek baino handiagoak ere izaten dira. Horrela, bada, ikastetxe horiei buruz jardun nahi dugu gaur hemen. Euskadiko Eskola Kontseiluak Euskal Autonomia Erkidegoaren irakaskuntza-egoerari buruzko txostenetan aditzera eman zuenez –eta behin baino gehiagotan azaldu izan du–, ezinbestekoa da zenbait baliabide bermatzea profil sozioekonomiko apalagoko ikastetxe horiei –haien titulartasuna zeinahi dela ere, alegia, ikastetxe horiek ikastetxe publikoak izan zein itunpeko ikastetxeak izan–...; ikastetxe horiei berariaz bermatu behar dizkiegu baliabide egokiak, aproposak eta behar bestekoak, eskola-arrakasta handiagoa lortu ahal izan dezaten, Hezkuntza Administrazioaren erantzukizuna baita hori. Eskola Kontseiluaren txostenen arabera, etorkin ugari eta ikasleetan ISEK (indize sozial, ekonomiko eta kultural) apala duten ikastetxeek baliabide gehiago behar dituzte; hala, hezkuntza-errefortzuarekin batera, bestelako baliabide horiek ere eskuratzeko modua izan behar lukete, ikastetxeon titulartasuna zeinahi dela ere. Beren-beregi azpimarratu nahi dugu Gasteizko erdigunean, Bilboko Alde Zaharrean eta Euskadiko beste zenbait udalerritan ikastetxe batzuek bizi duten egoera: ikastetxe publikoak dira batzuk eta kongregazio erlijiosoetako itunpeko ikastetxeak beste batzuk; baina batzuek zein besteek ikasle etorkinen ehuneko handi-handia dute beren ardurapean, eta egoera hain da latza, nekez bete baitezakete beren hezkuntzaeginkizuna. Horien artean, ikastetxe erlijioso askoren lana nabarmendu nahi dut –hortxe ditugu, besteak beste, Errondako ikastetxea eta Presentación de María ikastetxea, Bilboko Alde Zaharrean; Hijas de la Cruz eta El Hogar San José, Gasteizen; La Milagrosa, Barakaldon; Ángeles Custodios, hori ere Bilbon; Santa María de Artagán, hori ere Bilbon; San Pedro Apóstol, Bilbon, Ibaigane; La Inmaculada, Hernanin, eta Presentación de María eta San José aterpe-eskola, Donostian. Ikastetxe horiek guztiek konpromiso sendoa erakutsi dute urte luzez, narriadura handiko eremu horietan ikasleak aniztasunean hezteko eta premia handieneko familiak artatzeko; hala, arreta berezia eman izan diete ikasle etorkinei. Gaur egun, baina, arazo handiak dituzte aurrera egin ahal izateko. Halako arazoek arreta berezia behar dute, baina ikastetxe horiek arreta-gunetik kanpo egon izan dira maiz, betidanik jo izan baita sare publikoak bakarrik hartzen zuela bere bizkar ikasle etorkinei arreta emateko ardura hori. Alabaina, aitortu behar dugu Kristau Eskolak, oro har, eta haren barruko ikastetxe jakin batzuek, zehazki, aspaldi-aspalditik dihardutela arlo horretan lan izugarri handia egiten. Nire ustez, aintzatetsi egin behar dugu haien lana; areago, Hezkuntza Administrazioak aintzatetsi egin nahi du haien lana. Horregatik, ikastetxe horien arazoei erantzun zehatza emateko orduan, haien titulartasunari ez erreparatzea eskatzen dugu. Kezka hori ekarri nahi dugu hona, eta Hezkuntza Sailaren konpromiso sendoa lortzen saiatu –gaur hementxe dugu, gainera, Hezkuntza sailburua–. Gure ustez, ezinbestekoa da konpromisoa lortzea, eta, dirudienez, taldeek aurkeztutako zuzenketei kontu eginda, guztiok ere bat gatoz… Konpromisoa lortzeko aukera dago, nire ustez, eta, Hezkuntza Administrazioak une honetan abian dituen programak –aniztasunari arreta emateko programak, hezkuntza-errefortzuko programak eta irakaskuntzaerrefortzuko programak– garatzen jarraitzeaz gain, garrantzitsua da ikasle etorkinei arreta ematen dieten irakasleak prestatzea eta errefortzu-programak garatzea; baina, horrekin guztiarekin batera, programa zehatzak ere bultzatu behar ditu, ikasle etorkinen tasa izugarri horiek dituzten ikastetxeei begira, ikastetxe horiek arazo zehatzak baitituzte. Gure ustez, ikastetxe horiek, errefortzuirakasleez gain eta aniztasunari arreta emateko programez gain, baliabide gehiago ere behar dituzte, hala nola haientzat berariaz eratutako programak, ikastetxe horietan matrikulatutako ikasleek, hots, ikastetxe horietan ikasten ari diren ikasleek gutxieneko hezkuntza-maila edo gutxieneko emaitzak lor ditzaten; izan ere, uste dut denok bultzatu behar dugula ikasleek ikasketetan ahalik eta arrakasta handiena lortzea, horretarako baldintza egokiak eratuta. Besterik ez. Mila esker. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2026 |
10 | 40 | 27.06.2013 | ARRONDO ALDASORO | EH Bildu | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Arratsalde on, presidente andrea. Arratsalde on guztioi. Talde Popularraren izenean proposatu den legez besteko proposamenaren aurrean, osoko zuzenketa aurkeztu dugu, gure iritziz, errealitatea proposamen horretan –eta argudioak entzunda, are gehiago– aipatzen dena baino errealitatea konplexuagoa delako edo guk horrela pentsatzen dugulako, behintzat. Etorkinak nortzuk diren eta nortzuk ez zehazterako orduan ere eztabaida ugari egon izan da hezkuntza komunitatean, definizioan soilik ere bai. Baina, azken batean, gure hezkuntza sistemara beste leku batzuetatik etortzen diren ikasleei integraziorako tresna eta baliabide egokiak eskolatik eskaintzea da guztion helburua. Proposamenean eskola-arrakasta handia lortzea edo lortzean ipintzen da helburu nagusi bat. Faltan botatzen dugu aniztasuna edo integrazioaren aipamena, gure ikuspuntutik garrantzi handia dutenak eskolatze prozesuetan. Azken ikasturteetan –eta hau behin baino gehiagotan aipatu izan dugu ere etxe honetan– baliabideak murrizten ari dira hezkuntzan, eta gure ikastetxeetan egunetik egunera zailtasun gehiago daude dituzten beharrei erantzun egokia emateko. Eta hori azken urteetako aurrekontuetan argi ikusten da, eta hor daude, hori frogatzeko, nolabait, murrizketak egon direla hezkuntzarako. Orain dela gutxi –eta adibide bat besterik ez da– eskola publikoetan funtzionamendu gastuei sartutako guraizekada ikaragarria izan da, adibidez, eta hori oraindik ere konpondu gabe dago. Beraz, baliabide nahikorik gabe zaila da integrazioa, inklusioa edo eta aniztasunari erantzun egokia ematea. Guretzat, hezkuntza inbertsioa bat da, eta ez da gastu bat bezala kontsideratu behar, eta baliabide gehiago aurreikusi beharko lirateke erantzun egokia emateko dauden behar guztiei. Bestalde, kanpotik etorritako ikasleak ikastetxe zehatz batzuetan pilatu izan dira azken urteetan, eta integraziorako ez zaigu egokia iruditzen errealitate hori. Ikastetxe batzuetan kanpotik etorritako ikasleen ehunekoa hain handia da, benetako ghettoak bihurtu dira edo arriskuan daude bihurtzeko. Uste dugu Administraziotik gai honi serioski heldu behar zaiola hurrengo hilabeteetan. Hala ere, kanpotik etorritakoen artean egoera ezberdinak daude: batzuk ez dira etorri arazo ekonomikoengatik, beste batzuek bi hizkuntza ofizialetatik bat ezagutzen dute, beste batzuek ez bata ez bestea... Azken finean, behar eta errealitate ezberdinen aurrean gaude. Baina badaude ere desabantaila sozial eta ekonomikoen ondorioz ikasketetarako zailtasunak dituzten ikasle portzentaje altuak dituzten ikastetxeak. Askotan, ikastetxe hauek kanpotik etorritakoak dauden ikastetxe berberak dira. Ikaskuntza prozesu egokia ziurtatzeko, denei bermatu behar zaie baliabide nahiko izatea, baina ezin dugu tranparik egin, eta gaur egun errealitateak eta datuak esaten digute aurretik aipatutako ikasleen portzentaje eta kopuru handienak sare publikoan ematen direla. Desabantaila sozialean dauden ikasleen kopurua handiagoa dago sare publikoan, inolako zalantzarik gabe. Horrek ez du esan nahi itunpeko ikastetxeetan ez dagoenik, eta bereziki ikastetxe jakin batzuetan. Hori ere horrela da. Baina horrekin ezin da guztia borobildu eta adierazi errealitatean portzentaiak berdintsuak direla eskola mota batean edo beste eskola mota batean. Eskola Kontseiluko azken txostenean, 2011-2012 ikasturtean, Lehen Hezkuntzako eta DBHko ikasle etorkinen ehunekoak (kanpotik etorritakoenak) hauek dira: Irakaskuntza publikoan % 10,3; Kristau Eskola barnean dauden ikastetxeetan % 6,7; Partaide ikastoletan % 2,7; eta gainerako pribatuetan % 3. Noski, zonaldeka datuak aldakorrak dira, baina betez bestekoa, sare batetik bestera, oraindik indize hori 2,1ekoa da 2011-2012an. Hori esatea inportantea da jakiteko, baita ere, errekurtsoak denek izan behar dituztela, baina Administrazio publikoak lehentasunak non ipini behar dituen. Hartzen badugu, adibidez, azken Ebaluazioa, eta diagnostikoaren emaitzak eta ISEC indizea begiratzen baldin baditugu, sareen arabera daude adierazita, eta ereduaren arabera –A, B eta D ereduak–, eta hor ISEC indizeak ere oso argiak dira: irakaskuntza publikoan, A ereduan indize horiek oso baxuak dira; B ereduan ertaina izan daiteke, baina baxua, ertain baxua; eta D ereduan publikoan, ertain altua. Irakaskuntza pribatura baldin bagoaz, A ereduan altua da ISEC indizea, eta B eta D ereduan ertain altuak. Beraz, horrela da, eta errealitate horretatik abiatuta ipini behar dira edo hasi behar gara gai hauek aztertzen, kontutan hartuta betiere erantzun egokia ikasle guztiek behar eta merezi dutela, baina errealitatea ezkutatu gabe. Eta hori errealitatea izanda, adostu dugu EAJrekin erdibideko bat non egoera hauek jasotzen diren edo hemen aipatu ditugun garrantzitsuenak jasota gelditzen diren: alde batetik, bai kanpotik etorritako ikasleak eta baita desabantaila sozial eta ekonomikoak dituzten ikasleak ere kontutan hartu behar direla; beste alde batetik, ghettoak saihesteko edo horren alde lan egin behar dela, baliabide nahikoak ipini behar direla aniztasunean oinarritutako integrazio-lana egiteko eta hizkuntza lantzeko. Guri komenigarria iruditzen zaigu aurrera begira ere bai ikasturte honetan hartutako neurriak, hartu baldin badira, edota hurrengo ikasturteetarako begira Hezkuntza Sailak hartzeko edo hartuko dituen neurriak, Legebiltzar honetako Hezkuntza Batzordean azaltzea aukera dagoenean. Hezkuntzarako, argi dugu baliabideak behar direla, eta aipatutako ikastetxe horietarako bereziki, portzentaia altuak dituztenetarako, bai kanpotik etorritako ikasleena eta baita desabantaila soziala eta ekonomikoa dutenena ere, are gehiago. Guzti honen adibide bat besterik ez da, baina Gasteizen gaudenez, uste dut ezaguna dugula denok alde zaharrean kokatuta dagoen Ramón Bajo ikastetxeko irakasle, guraso eta langileek behin eta berriro Administrazioari eskatu eta eskatzen diotena. Azken batean, adibide bat da, Gasteiz erdian duguna, etorkin eta desabantaila sozial handiko ikasleak dituen ikastetxe bat, D eredukoa kasu honetan, lan izugarria egiten ari dena eta askotan baliabide nahikorik gabe. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2027 |
10 | 40 | 27.06.2013 | ARRIZABALAGA OLAIZOLA | EA-NV | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Mahaiburu andrea, lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok, arratsalde on denoi. Jadanik esan den moduan, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei –Oyarzabal jauna, denak daude barne–, hauei baliabideak ziurtatzeari buruzko proposamenarekin gatoz gaurkoan, bizi dugun errealitatea hori baita, desabantaila sozial eta ekonomikoen ondorioz, ikasketetarako zailtasunak dituzten ikasle portzentaje altuak dituzten ikastetxeak existitzen direla. Azken urteotan Euskal Autonomia Erkidegoko ikastetxeetan kanpotik etorritako ikasleen kopurua hainbat handitu da. Arrondo andreak azaldu digu jada zeintzuk diren indize horiek. Eta kasu horietan beharrezkoa da neurri bereziak lantzea eta ezartzea (aniztasuna, kulturartekotasuna edota hizkuntza sendotzea, besteak beste), eskola arrakasta maila altua izan dezaten eta ghettizazio hori, komentatu den ghettizazio hori, saihesteko. Batetik dugu "Ikasle etorkinentzako hezkuntzaarretarako plana, eskola-eredu inklusibo eta kulturartekoaren barruan, 2012-2015", eta, bestetik, "Eskola inklusiboaren esparruan aniztasunari erantzuteko plan estrategikoa, 2012-2016". Bietan ala bietan, egungo egoeraren azterketa egin da, eta hartu beharreko neurriak jaso dira –eta, hain zuzen, neurri horiexek hartu ditugu ardatz, Euskal Herria Bildurekin sinatu dugun erdibideko zuzenketan–. Neurri horietako batzuk zehatzak dira, egun eremu jakin batzuetan horren sendo sustraitu den arazo horri erantzuna ematera aldera, eta, horiekin batera, neurri zabalagoak ere badaude, eskola inklusiboagoa sustatze aldera. Por tanto, quisiera agradecer a la señora Arrondo su buena disposición para alcanzar este acuerdo. Horregatik, eskerrak eman nahi dizkiot Arrondo andreari adostasun hau lortzeko izan duen prestutasunagatik. Tamala da, benetan, legez besteko proposamen honetan parte hartu dugun talde guztiak bat baikatoz: laguntza, hobekuntza eta bultzada eman behar zaie ikastetxe horiei, premia jakinak baitituzte ikasle etorkinen edo desabantaila sozial eta ekonomikoan bizi diren ikasleen ehuneko handia duten heinean, eta, beraz, eskura jarri behar zaizkie behar dituzten baliabide guztiak, egoera horri aurre egin ahal izan diezaioten. Horregatik, eskertzen dizuegu gutxienez zuzenketaren alde bozkatzeko asmoa izatea. Nada más. Besterik ez, eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2028 |
10 | 40 | 27.06.2013 | CELAÁ DIÉGUEZ | SV-ES | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Mila esker. Señora presidenta, legebiltzarkideok. Oyarzabal jauna, berriro zure honez eta horrez gain horrekin! Ia-ia antzinaroan jarri gaituzu-eta zure planteamendu horrekin. Urteak daramatzagu, urteak, tinko eta irmo lanean, tinko eta irmo, ikasle etorkinen edo atzerritarren alde –azken hori baita Eustatek darabilen nomenklatura–, zeinahi dela ere ikastetxearen titulartasuna. Eta zenbait arrazoik bultzatzen gaituzte horretara: lehenik, norbanakoei zor zaien justiziak –pertsona guztiek merezi dute beren gaitasunen araberako hezkuntza-arreta eta garapena, pertsona diren heinean–. Bigarrenik, gizarte-kohesioak –eta garrantzi handia ematen diogu guk alderdi hori lantzeari–. Eta, hirugarrenik, gure herriaren garapenak –ezin dugulako adimenik alferrik galtzen utzi, bertakoa izan zein kanpotik etorria–. Arrazoi horiek bultzatzen gaituzte, titulartasuna gorabehera, norabide horretan lan egitera. Eskertzekoa da Euzko Abertzaleen taldeko ordezkariak bi programa horiek aipatu izana, garrantzi handikoak baitira testuinguru honetan. Batetik, Aniztasunari erantzuteko plan estrategikoa, hezkuntza-premia guzti-guztietarako arreta aintzat hartzen duena, hezkuntza-premia berezietatik hasi eta gaitasun intelektual handiko ikasleen premietara, beste hainbat egoera ere barne hartuta, hala nola berandu eskolatzen diren pertsonena, beren bizipenengatik trebetasunak behar den abiadan garatzeko arazoak dituztenena eta abar. Baina, horrez gain, beste plan batzuk ere egituratu dira, aniztasunari arreta emateko plan estrategiko handi hori zehazteko; horietako bat hemen aipatu den horixe da, alegia, Ikasle etorkinentzako hezkuntzaarretarako programa, Hezkuntza Administrazioak ikastetxeekin batera arlo honetan irmotasun osoz esku hartzera bideratua, hainbat bitarteko baliatuta, hala nola berritzeguneak, ikuskaritza eta zerbitzuak. Ikastetxeak berak hartu behar du jarrera proaktiboa bere populazioaren aurrean. Horregatik, ikastetxearen proiektua da lehen urratsa, proiektu orokorra. Hori betetzen aritu beharko litzateke, baina oraingoan ez da ondo bete, legebiltzarkideok. Zenbait ikastetxek –populazio-mota hori eskolatzen dituzten zenbait ikastetxek– desadostasun-idatziak aurkeztu dituzte, langileei buruzko ekainaren 10eko ebazpena dela-eta, dagoeneko igarota zegoenean izan dutelako haren berri. Badakit Hezkuntza Saila fede onez ari dela gai honetan, baina uste dut ez duela behar bezain ondo ulertu nola jokatu behar den arlo honetan; izan ere, ikastetxeak berak konpromisoa hartzen ez badu, ikastetxeak berak finkatzen ez badu zer proiektu nahi duen bere populazioa ikastetxean behar bezala egokitzeko, orduan ezer gutxirako balio izango du kupoa handitzeak. Arazoa ez da irakasle-kupoa handituta soilik konpontzen: zehatz-mehatz jakin behar da zer profil behar diren, eta, horretarako, ezinbestekoa da, noski, Administrazioak eta ikastetxeak proiektua elkarrekin eratzea. Une honetan, gutxi gorabehera 15.000 ikasle atzerritar ditugu Euskadiko hezkuntza-sisteman, eta horietatik 10.000 hezkuntza publikoan eskolatuta daude. Hortaz, ahalegin horren bi heren pasatxo hezkuntza publikoak egiten du, modu horretara neurtuz gero. Izan ere, Arrondo andreak ondo azaldu duenez, hezkuntza publikoak ikasle atzerritarren % 66 eskolatzen du, baina kontuan hartzekoa da, halaber, ehuneko horren barruan Afrikatik etorritako herritarren % 82 ere hezkuntza publikoak duela bere ardurapean. Horrek, noski, ahalegin handiagoa eskatzen du, eskolatze horrek –bistan da– baduelako beste berezitasun bat ere, populazio horrek bestelako kulturak baititu, bestelako hizkuntzak eta bestelako ohiturak. Hala, ikasle etorkinen eskolatze horren barruan, % 47 Hego Amerikako atzerritarrak dira, eta populazio horrek ez du, berez, aparteko ahaleginik eskatzen. Ikasketa-mailan aldea egon daiteke ikasle horiek eskolatzen diren unean, baina, izatez, ez dute aparteko ahaleginik eskatzen. Beste lurralde batzuetako herritarrek eskatzen dute, benetan, aparteko ahalegina, hala nola errumaniarrek –eta Europako etorkinen % 22 errumaniarrak dira– eta afrikarrek –atzerritarren % 20, eta horietatik % 15 Afrikako iparraldekoak–; izan ere, herritar horiek beste hizkuntza batzuk darabiltzate. Horretarako behar dira, hain zuzen, hizkuntzaerrefortzuko irakasleak; horretarako behar dira kulturadinamizatzaileak; horretarako behar dira ikastetxeproiektu globalak eta abar. Baina ikastetxeak nolako arreta behar duen, halako arreta eman behar zaio. Hortaz, Oyarzabal jauna, gure lan-esparruaren ardatza ez da titulartasuna. Ni bat nentorren zuk proposatutako ekimenarekin, eta erdibidekoarekin ere bai, jakina. Egia da itunpeko zentro batzuek ikasle atzerritar ugari dituztela, baina egia da, halaber, ez direla asko, alegia, ikastetxe publikoetan usuagoa dela egoera hori. Kontuan hartu behar da, gainera, familiek edo adiskideek elkarrekin egon nahi izaten dutelako metatu ohi dela populazio immigrantea leku berean, babestuago sentitzen direlako hartara. Ikerbasqueko ikerlari baten seme-alabak eskolatzeak ez du inolako arazorik eragiten. Berdin dio zer hizkuntzatan hitz egiten duen; berdin dio ingelesa, alemana edo errusiera soilik dakien; hori ez da arazo. Arazoa dator askoz… estatus edo maila sozial apalagoko herritarren seme-alabak eskolatzen direnean. Baina herritar horiek elkarrekin batzeko eskubide osoa dute; aukeratzeko eta elkarrekin batzeko eskubidea dute. Hortaz, modu bakarra dugu ikastetxeei baliabide osagarri horiek emateko, hau da, ikastetxe bakoitzari kontu egitea; horrek izan behar du gure lanesparrua, eta ikastetxearekin batera elkarlanean eskaini behar dizkiogu baliabide osagarri horiek. Gurean bizi diren familia horien aukeratzeaskatasuna bermatu behar dugu, horretarako eskubide osoa baitute. Eta egia da, bai: ikastetxe batzuetan, ikasle-mota horiek mardul metatzen dira; baina, nire ustez, legebiltzarkideok, kontuan hartuta gure Autonomia Erkidegoan arlo hori begirunez jorratzeko lan egiten dugula, kontu handiz jardun behar dugu hor. Ikastetxe batzuek populazio immigrante handia dute, baina ez dute inork ghettotzat jotzerik nahi. Beste ikastetxe batzuek, berriz, populazio immigrante txikiagoa badute ere, ghettotzat dute beren burua. Oso garrantzitsua da sentiberatasun hori garatzea; izan ere, immigrazioarekin lanean ari diren ikastetxe batzuek bete-beteko bokazioz dihardute, bideratzeko zailagoak diren ikasle horiei arreta emateko orduan, eta, zalantzarik gabe, bikain ari dira betetzen beren eginkizuna. Horiek guztiak esanda, egia da, nolanahi ere, baliabideak, izatez, gutxi direla eta beti komeniko dela gehiago izatea; baina ez ditzagun baliabideak kupoaren arabera soilik neurtu, legebiltzarkideok. Baliabideetan kontuan hartzekoa da noski kantitatea, baina kalitatea ere bai, eta, batez ere, ikastetxearen premietara egokitu ahal izatea. Besterik ez. Mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2029 |
10 | 40 | 27.06.2013 | OYARZABAL DE MIGUEL | PV-ETP | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eserlekutik bertatik jardungo dut, presidente andrea, aditzera emateko guk… erdibideko zuzenketa ere bai. Uste dut bat gatozela guztiok zenbait ideiatan: gauzak egin dira, eta programa batzuek ondo dihardute; baina zenbait ikastetxek beste premia zehatz batzuk ere badituzte, immigrante-kopuru handiena edo immigrazio-tasa handiena haiek duten heinean eta zailtasun sozioekonomiko eta kultural handieneko familietako ikasleak haiek artatzen dituzten heinean. Gure ustez, bide luzea dago oraindik urratzeke; badago zer hobetua, eta, berariaz azpimarratu nahi nituzke zenbait ikastetxek egun dituzten premiak; egoera latza bizi dute uneotan, eta, beraz, beren-beregi lagundu behar diegu. Besterik ez. Mila esker. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2030 |
10 | 40 | 27.06.2013 | ARRONDO ALDASORO | EH Bildu | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Aulkitik, zure baimenarekin. Bi komentario soilik, eta aprobetxatuz sailburua hemen dagoela eta esandako hainbat gauza entzun ondoren, bi komentario. Bat, proiektuak ikastetxeetatik atera behar dira; bat nator, baina ez dago proiekturik, irakasle nahikorik eta langilerik ez baldin badago. Beraz, onartu dezagun biak batera joan behar direla: baliabideak eta proiektuak. Proiektu zoragarriak egin ditzakegu, ikastetxeetara proposamenak iritsi, baina ez egon nahiko baliabiderik, giza baliabiderik ere, hori aurrera eramateko, eta kontuan hartzeko gauza bat dela uste dut. Eta bigarren komentarioa, ghettizazioaren inguruan. Uste dut, baita ere, Celaá anderea…, bat nator, ghettizazio hitza batzuetan gogorra izan daiteke, eta hor aukera desberdinak edo modu desberdinetan bizi da egoera hori ikastetxeetan. Baina bat etorriko gara, uste dut, baita ere, portzentaje batetik aurrera, eta portzentaje hori oso handia denean, egoera txarrean dauden ikasleena edo kanpotik etorritakoena, oso zaila dela integrazio lana egitea eta kohesio soziala lortzea. Beraz, neurriren batzuk, agian, hartu beharko lirateke edo, gutxienez, berriro ere hasi beharko gara aztertzen portzentaje altu horiek ematen direnean agian beste bide batzuk ere ireki behar direla, hori horrela ez izateko. Besterik gabe. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2031 |
10 | 40 | 27.06.2013 | CELAÁ DIÉGUEZ | SV-ES | Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, ikasle etorkin asko dituzten ikastetxeei, titulartasun bateko zein bestekoei, baliabideak ziurtatzeari buruz. Eztabaida eta behin betiko ebazpena | Ados gaude hemen esandakoarekin. Zaila da bene-benetan eta beharbeharrezkoak dira bai proiektua, bai baliabideak, noski, baina ados gaude eta aurrera jo behar dugu eta lan egiten jarraitu behar dugu. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/107e65a7-f28a-4be5-bc63-bfc3303904af | parl_eu_2032 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on guztioi. Sailburuak, Jaurlaritzako kideak, lehendakari jauna. Lehendakari jauna, iragan abendutik zara zu lehendakaria –eta uste dut garrantzitsua dela esaldi horrekin hastea, batzuetan bai baitirudi oraindik ez zarela jabetu lehendakaria zarenik–, eta, horrenbestez, gobernu honen bederatzi hilabete hauetan zehar aplikatu diren politiken eta falta izan diren politiken nahiz gaurtik aurrera sustatzen diren erabakien erantzule nagusia zara. Badirudi oraindik ez dakizula lehendakaria zarenik, gehiegitan jartzen baitzara albora begira, eta badirudi, hain zuzen, beste alde batera begiratzen duzula. Horregatik iruditzen zait interesgarria lehendakaria, Euskadiko erantzule nagusia, Euskadin aplikatu diren politiken erantzule nagusia, eta Euskadin sustatuko direnen erantzule nagusia zarela gogoraraziz hastea. Ez ahaztu hori, batzuetan bai baitirudi ez zarela horretaz jabetzen. Gobernu honen bederatzi hilabeteko ibilbidearen ezaugarriak izan dira babesik eza, legebiltzarreko bakardadea eta ekintza politikorik eza. Euskal herritarrek galdu dituzten bederatzi hilabete gisa defini ditzakegu. Zuk eta zuek ibilbide luzea egin duzue basamortuan lidergorik eta babesik gabe, eta uko egin diozue hilabete luze hauetan gainerako legebiltzarkideekin negoziatu eta adosteari. Gobernuaren lehen hilabeteetan, ez zenuen lortu Euskadik behar dituen neurriak abian jartzeko eta herritarrei behar dituzten konfiantza eta segurtasuna emateko ezinbestekoa den legebiltzar-egonkortasuna lortzeko babesa. Bederatzi hilabete galdu izan dira, eta, hain zuzen ere, krisi ekonomikoaren unerik txarrenean. Hori bera gogorarazi dizugu legegintzaldiaren hilabete hauetan guztietan, ongi dakizunez, galderen, interpelazioen eta beste legebiltzar-ekimen batzuen bidez. Bakarrik zaudela gogorarazi dizugu, ez direla nahikoak dituzun 27 eserlekuak Euskadi gobernatzeko, eta ezintasun nabarmena agertu duzula babes hori bilatu eta Euskadik une kritiko honetan, krisi politiko eta ekonomiko honetan, behar dituen politikak sustatzeko akordioak lortzeko. Gogorarazi dizugu, eta ongi dakizu zuk. Legegintzaldiaren hilabete hauetan guztietan eskatu dizugu hitz egiteko eta negoziatzeko, adosteko, babesak bilatzeko, jabetzeko zer egoeratan zeunden, eta azaltzeko zer asmo zenuen, zer politika sustatzea pentsatzen zenuen, eta zer babes zenituen horretarako. Jakina, gure txanda izango zen ondoren, legebiltzarreko oposizioarena, akordio horien edukiak epaitzeko –akordioak adostutakoan–, eta haiek errealitatean islatzea, eta jarraipena egitea kudeaketa politikoaren egunerokotasunean. Hala igaro dira bederatzi hilabete. Denbora horretan, gobernu bakartia izan dugu, bakarrik geratu da, erabat bakarrik, babesik gabe, geldi, jarduerarik gabe eta aurrekonturik gabe; gobernurik gabe, eta ekimen politikorik gabe. Gaur esan dezakegu lortu duzuela behar zenuten konpainia, eta, guri, jakina, aztertzea eta epaitzea dagokigu. Hain zuzen, gaur esan dezakegu Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak akordio bat itxi dutela; ez egonkortasunaren akordioa, ez legegintzaldikoa, de facto lehena den arren, eta bigarrenaren itxura izan. Dena den, bistakoa dirudi akordioak erraztu egingo diola zure Jaurlaritzari legebiltzarraren egonkortasuna, eta 2014ko aurrekontuen onarpena. Bi alderdiek (Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak) behar zuten agertokia lortu dute, eta bi alderdiek behar zuten akordio hori sinatu dute azkenean. Ezinbestekoa da hitz egitea, negoziatzea eta adostea politikan. Guk hori egiteko eskatu genizun, hitz egiteko, negoziatzeko, adosteko eta babesak bilatzeko. Zuk eta zure Jaurlaritzak jada baduzue akordio hori Alderdi Sozialistarekin. Guri, akordioa nork sinatzen duten baino areago, haien edukiak eta helmenak interesatu izan zaizkigu beti. Eta hitzak baino areago, konpromisoak eta konpromiso horien sinesgarritasuna. Eta, esaten dut, guri jarrera politikoa hartzea dagokigu zuek sinatu duzuen akordio horren edukiaren aurrean. Zuk garrantzi eta helmen handiko konpromisotzat definitu duzu akordioa gaur goizean. Gure ustez, hitzarmenezko ezkontza baten aurrean gaude. Uste dut bikain definitu zuela Eusko Abertzaleak taldearen bozeramaileak, Joseba Egibar jaunak, lehengo asteko telebistako elkarrizketa batean: estrategia politiko bat dago akordio horretan. Bai, noski. Gure ustez, alderdiaren beraren interesak defendatzeko akordioa da. Un pacto para defender los intereses de sus partidos. No es un pacto para modernizar Euskadi, para salir de la crisis o resolver los problemas de los ciudadanos, sino un acuerdo para defender sus intereses. Ez da Euskadi modernizatzeko akordioa, ezta hiritarren arazoak konpontzekoa ere; funtsean, gauzak bere horretan uzteko akordioa da, edo, gutxienez, Euskadin aldatu behar liratekeen gauza asko bere horretan uztekoa. Akordio horren helburu nagusiak dira legebiltzarraren egonkortasuna eta baretasuna. Bizi dugun krisi ekonomikoa dela-eta justifikatzen duzue zuek akordio hau, baina, lehendakari jauna, hori horrela balitz, hori egiaz hala balitz, eta kontuan izanik krisi ekonomikoa ez zela hasi uztailean, baizik eta duela bost urte, zergatik ez zenuten lehenago sinatu? Bistakoa da erantzuna: sinatu duzuena sinatu duzue orain une honetan behar duzuelako akordio hori, zuen alderdien interesak babestu behar dituzuelako. Batetik, legebiltzarraren egonkortasuna lortu; bestetik, komunikabideetan agertu. Baina, dena den, ikus dezagun sinatu duzuen akordioaren edukia. Para nosotros lo más importante no es el continente, sino el contenido. Y debemos analizar el contenido. Zerga-erreforma bat adostu duzue. Lehen esan duzu, goizean, zerga-erreforma bat adosteko aukera dugula orain. Ez, aspaldi adostu zitekeen zergaerreforma; duela urte asko adostu zitekeen zergaerreforma, eta orain arte itxaron behar izan duzu. Ezinbestekoa zen, gure ustez, zerga-erreforma bat Euskadin. Hain zuzen, 2009tik ari gara hori eskatzen, eta 2009tik izan dugu legebiltzarraren gehiengoa aurrez aurre, horma gisa, etengabe agertu baitira horren aurka; baita zuek ere. Argi duzue zuen boikotak kalte egin diola Euskadiri, etengabe uko egin diozuelako zerga-erreforma sustatzeari? 2009tik ari gara zerga-erreforma bat eskatzen. 2009ko abenduan, jada, planteatu genuen nahitaezkoa zela Araban eta Bizkaian ondarearen gaineko zerga berreskuratzea; KAISak kentzea; 400 euroko kenkari lineal ospetsu haren progresibotasuna eskatzea; edo konpromiso handiagoz defendatzea zergairuzurraren aurkako borroka. Zerga-erreforma bat eskatu dugu ordutik, gehiago ordaindu dezaten gehien dutenek, eta kargak modu bidezkoagoan banatu daitezen; horrek dirusarrera publiko gehiago bermatuko ditu ongizateestatuari eusteko, eta ekonomia-jarduera bultzatzeko neurriak abian jartzeko. Etengabe eskatu dugu zerga-iruzurraren aurkako borroka-plan bateratua abian jar zedin, eta foruogasunen arteko lankidetza handiagoa iruzurraren aurka borrokatzeko. Ezetz esan zenuten beti zuk eta zure taldeak. Etengabe eskatu dugu zigorrak igotzea, eta ikuskari gehiago izatea zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko. Ezetz esan zeniguten zuek beti. Etengabe eskatu dugu enpresak sustatzeko sozietateak kentzeko, baita zergak ordaintzea saihestea beste helbururik ez zuten finantza-ingeniaritzako tresnak kentzeko ere. Etengabe kritikatu dugu kirolari profesionalei ematen zaien pribilegiozko tratua, eta beti izan dugu Euzko Alderdi Jeltzalearen aurkako botoa; baina ez, egia esan, Euzko Alderdi Jeltzalearena soilik. Beraz, zerga-erreforma eskatu dugu 2009tik, zerga-sistema bidezkoagoa eta progresiboagoa lortzeko. Hala, bidezkoagoa izango da zamen banaketa, eta gehiago ordainduko du gehiago duenak. Ezetz esan zenuten zuek beti. Legebiltzar honetan, helburu horiek aurkezteko edozein jarrera blokeatu zenuten. Eta esaten genuen: "Zerga jakin batzuk igotzearen alde gaude, baina ongizate-estatua, osasun-, hezkuntza- eta gizarte-prestazioak bermatzeko; ez mantentzen zaila den eta etekinik ematen ez duen egungo foru-eredua mantentzeko; ez itxura guztien arabera gehiegizkoa den erakunde-gastuari eusteko". Eta esaten genuen: "Dena den, zerga-iruzurraren aurkako borroka lehenetsiz". Gaur, bistan denez, diskurtso bera dugu. Badirudi zuek orain guk zuen aurrean defendatu ditugun zenbait proposamen jasotzen dituen zergaerreforma defendatzen duzuela. Baina gaur esaten dizuegu, beti esan dizuegun bezala, ez gaudela ados zergak orokorrean igotzeko proposamenarekin, Euzko Alderdi Jeltzalearen negoziotxoak ordaintzeko, edo mantentzen zaila den eta etekinik ematen ez duen erakunde-egitura zentzugabea mantentzeko. Eta zuek, noski, negoziotxo horiek mantentzen jarraitzen duzue, eta mantentzen zaila den eta etekinik ematen ez duen erakunde-egitura ere bai, gero azalduko dudanez. Legebiltzarrean ordezkaritza dugunetik, zergaeskumenak Legebiltzarrak izan ditzan eskatu dugu, euskal herritarrek bizi diren lurralde historikoaren arabera zerga batzuk edo beste batzuk ordaintzearen egoera absurdoari amaiera emateko. Legebiltzarrean ordezkaritza dugunetik eskatu dugu zerga-eskumenek ez dutela Batzar Nagusien esku egon behar, eta Legebiltzarraren eskumen izatera igaro behar dutela. Zuek, zuen akordioarekin, gauzak bere horretan mantentzea erabaki duzue. Horregatik negoziatu da Legebiltzar honetatik kanpo zuek sinatu duzuen zergaituna, eta horregatik izan dituzue kontuan, hori sinatzeko garaian, lurralde historikoetako batzar orokorretako gehiengo politikoak. Gai honetan, beraz, ez da ezer aldatzen. Zuek zerga-sistema ez ukitzea erabaki duzue. Hala, Legebiltzar honek horri buruz eztabaidatu ahal izango du, bai; baina, egiaz, ez du zerga-sistema erabakiko. Ezer ez da aldatzen. Beraz, lehenago edo geroago zergadesharmonizazioa izango dugu Euskadin, sistema ez baita aldatu. Lege bat txertatu duzue zuen akordioan, 1989ko lege bat, berrikuntza bat balitz bezala; baina ez da hala, inolaz ere. Beraz, zuek sinatu duzuen akordioak ez du proposatu ere egiten Eusko Legebiltzarrak eztabaidatzea eta erabakitzea zerga-politika. Bi milioi biztanle eskas dituen lurralde batean hiru zerga- politika izateko zentzugabekeria mantentzen da, eta, zu zara, lehendakari jauna, horren erantzule, bistan denez, horrek horrela jarraitzearen eta ezer ez aldatzearen erantzule nagusi. Legebiltzarrean ordezkaritza dugunetik, zergairuzurraren aurkako baterako plana martxan jartzea defendatu dugu. Horren aurka agertu zarete zuek etengabe. Foru-aldundien alde, foraltasunaren alde, herritarren aurka, eta zerga-iruzurraren aurkako borrokaren aurka. Orain erabaki duzue, foru-aldundien eskumenak mantenduz, batzorde bat sortzea, aurrerago zerga-iruzurraren aurkako baterako plana egin dezan. Noranzko zuzenean egindako urratsa da, baina ez behar bestekoa, bistan denez. Hain zuzen, aurtengo martxoaren 21ean, zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko batzordea sortzea proposatu zuen Euzko Abertzaleak taldeak, eta gu ez ezik, Euskadiko Alderdi Sozialista ere aurka agertu zen, ez baitzen neurri onena, ez baitzen neurri egokiena. Eta zu, lehendakari jauna, zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatu ez izanaren erantzule zara, eta zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko ezinbestekoak diren urratsak ez egitearen erantzule. Hori esan nahi dizut, zu zarela erantzule nagusi. Zuen akordioan diozue Eusko Jaurlaritzak, erakunde-sareari eta Lurralde Historikoen Legeari dagokienez, txosten bat egingo duela, eta dagokion lantaldera igorriko duela hori hurrengo bilkura-aldian. Lantalde hori behin bakarrik bildu da 2013 osoan: bikoizketen lantaldea. Eta, funtsean, ez du ezer adostu. Ez du konpromisorik hartu, azterketa berriak eta promesa eta hausnarketa berriak egitea besterik ez, hartu behar diren erabakiak atzeratzeko eta hartzea saihesteko. Zuk ez duzu neurririk proposatzen euskal erakunde-sarea berritzeko, eta zu zara erantzule nagusia, lehendakaria zaren heinean. Zuk ez duzu proposatzen, eta bere horretan mantentzea erabakitzen duzu. Beraz, urratsik egin gabe jarraitzen dugu gure sarearen bikoizketak eta eraginkortasunik ezak murrizteko. Zuk ez duzu neurri bakar bat ere proposatzen. Albora begira jartzen zara, beste alde batera begiratzen duzu, eta gauzek bere horretan jarraitzea erabaki. Euskadiko Alderdi Sozialistak, aurreko legegintzaldian lege-egutegian Lurralde Historikoen Legearen erreforma txertatzearen aurka bozkatu zuenak, eta Euzko Alderdi Jeltzaleak, beti nabarmen uko egin dionak, Matusalenen garaia baino lehenagokoa den gai bati buruzko azterketak, txostenak eta analisiak egitea hitz ematen digute. Eta zuk eskuak garbitzen dituzu. Guk ez dugu nahi ez txosten, ez azterketa, ez analisi gehiago. Kontua da Lurralde Historikoen Legea lehenbailehen berritzea sustatzea, eta zuek uko egiten diozue. Beraz, ez da Lurralde Historikoen Legea aldatzeko neurri eta erabaki zehatzik. Hitz egiteko konpromisoa soilik hartu du Euzko Alderdi Jeltzaleak, eta ez du eduki jakinei nahiz data zehatzei buruz hitz egiten. Beraz, mantendu egiten dira erakunde-sarea, hari dagokion eta beharrezkoa ez den gastua, eta eragiten dituen aldeak. Eta eskuak garbitzen dituzue zuk eta zure Jaurlaritzak, Euskadirentzat arazo bat izango ez balitz bezala. Eta guk pentsatzen dugu arazo bat dela. Sozietateen sektore publikoari dagokionez, ezer ez. Etsigarria. Oso etsigarria. Ez da ez neurri jakinik ez eperik aurrera eramateko. Promesa zehaztugabe eta hutsalak soilik. Dena bere horretan mantentzen da funtsean. Jaurlaritzaren ekintzan ere ez da neurri garrantzitsurik, adabakiak eta propaganda baizik. Ez da ez anbiziorik ez espiritu eraldatzailerik. Jaurlaritzak oraindik ere ez du konpromiso argi eta sinesgarririk sozietateen sektore publiko handia, eraginkortasun gabea eta iluna osatzen duten erakunde publikoen kopurua eta neurria nabarmen murrizteko. Haietako asko interes partikularren eta erakundeen interesen alde erabiltzen jarraituko da, eta hortik joango zaizkigu milaka, milioika euro. Gardentasun handiagoa behar dugu euskal politikan eta gure erakundeetan; administrazio ilun paralelo hori mantentzea aurkako noranzkoan doa. Herritarrei informazioa eta datuak ezkutatzea da hori, eta gardentasun gutxiago izatea. Jaurlaritzak ez du aldaketarik sustatzen arlo horretan. Ulertuko duzuenez, zuek ere ez diguzue transmititzen sinesgarritasun handirik gai honetan, bi alderdiek eta Jaurlaritzak. Azken batean, bere jendea jartzeko sortu zituen negoziotxo horiek Euzko Alderdi Jeltzaleak, eta mantendu egin zituen Euskadiko Alderdi Sozialistak. Urteak daramatzagu eskatuz. Atzeratu egiten dira erabakiak, ez dira zehazten. Jaurlaritzak ez du jarduten. Ondorioz, gauzak bere horretan uzteko sinatu duzue akordio hori, eta Jaurlaritzak dena bere horretan utzi nahi du. Ez dira sustatzen Euskadik behar dituen aldaketak ; berriro atzeratzen dira beharrezkoak diren erabakiak. Alderdien interesak babesteko eta zaintzeko akordioa da, eta oso urrun dago Euskadik behar duenetik: zerga-eskumenak Eusko Legebiltzarrera lekualdatzea, herritarren artean ahalik eta berdintasun handiena bermatzeko; zerga-erreforma bat sustatzea, funtsezkoa eta beharrezkoa ez den gastua murrizteaz batera; zerga-iruzurraren aurkako baterako plan bat sustatzea Jaurlaritzatik bertatik, Legebiltzarrak kontrolatua, eta berehala sustatzea, tartean batzorderik izan gabe, ez baitute gauzak nahasi besterik egiten; Lurralde Historikoen Legearen erreforma sakon eta asmo handikoa proposatzea, ezinbestekoak diren erabakiak atzeratzeko besterik balio ez duen lantaldeari iraunarazi ordez, edo proposamen argi, zehatz eta epeduna aurkeztea Euzko Alderdi Jeltzaleak hainbat urtetan zehar sortu eta aurreko legegintzaldian sozialistek mantendutako administrazio paraleloa sakon murrizteko; eta lehenbailehen aurkeztea udalerrien legea, udalerri txikienek bat egiteko aukera jasotzen duena. Horrekin guztiarekin esan nahi dizut, lehendakari jauna, zure erantzukizuna dela, eta zu ezin zarela albora begira jarri, ezin dituzula eskuak garbitu edo ezin duzula beste alde batera begiratu. Zu zara lehendakaria, bai eta nahitaez martxan jarri behar direla uste dugun neurri horien erantzule nagusia ere. Baina ez dirudi abian jarriko direnik, ezta gutxiago ere, datozen hilabeteetan, edo datozen urteetan. Barrutik modernizatzeko beharra dugu, eta, horretarako, erakunde-sarearen erreforma sakona egin behar dugu, eskumen-banaketa zentzuzkoagoa izateko eta ditugun bikoizketa eta gastu ikaragarriei amaiera emateko. Urteetan mantendu da sistema. Izan diren gobernu guztiek mantendu dute; honek ere bai. Zentzugabekeria da Euskal Autonomia Erkidegoak –ez da bi milioi biztanlera iristen– lau legebiltzar, hiru zerga-politika, 251 udalerri eta ehunka erakunde publiko izatea, eta asko ez dira beharrezkoak. Zu zara horren guztiaren erantzule, eta zu izango zara erantzulea arlo hori guztia aldatzeko beharrezkoak diren neurriak berehala sustatzen ez badituzu. Baliabide publikoak egiaz garrantzitsua denera bideratu behar ditugu. Ezertarako balio ez duten erakundeak edo zentzugabeko erakunde-egitura mantentzera bideratu ordez, honetara bideratu beharko genuke: ongizate-estatua mantentzera; herritarrak krisitik ateratzera; osasuna, hezkuntza eta gizarte-gastua defendatzera; ekonomia produktiboa sustatzera eta ekintzaileei laguntzera, enplegu egonkorra eta kalitatekoa sortu ahal izateko; lehiakortasunaren, ekintzailetzaren, I+G+Baren, nazioarteratzearen alde egitera. Horretara bideratu behar dira baliabide publikoak, eta ez ezertarako balio ez duten erakundeak mantentzera. 173.107 langabe ditugu, eta langabezia izugarria gazteen artean; pobrezia areagotzen ari da, aldeak ere bai; EEEak egiten dira; ez da itxaropenik; herritarrak etxegabetzen ari dira; drama pertsonalak eta familia-dramak. Nazioarteko krisiak eragin du, bistan denez, egoera hori, baina baita Espainiako Gobernuaren neurri okerrek ere, lan-erreforma eta zenbait murrizketa onartezin eta bidegabeek, eta Eusko Jaurlaritza honek eta aurrekoak hartutako neurriek. Zuk esan duzu, lehendakari jauna, oso urte gogorra izan dela, edo izaten ari dela sailburuentzat. Nire ustez, oso urte gogorra izaten ari da bereziki herritarrentzat, krisi ekonomiko gogor batean harrapatuta baitaude. Horiek dira, gure ustez, konpondu behar diren arazo handiak. Neurri batzuk proposatzen dituzu zuk, bestalde, ekonomia berpizteko eta lanpostuak sortzeko. Ados egon gaitezke batzuekin, eta hala egingo dugu zehazten direnean. Ez dugu onartuko behin-behineko lanpostuak edo lanpostu ezegonkorrak sortzeko planik, ezta beharrezkoak ez diren herri-lanik edo herri-lan erraldoirik ere, edo adabakirik. Ez dugu halako ezer babestuko. Baina ikusten badugu krisitik ateratzeko, lanpostuak sortzeko, ekonomia-jarduera berpizteko beharrezkoak diren neurriak aplikatzen dituzuela, babesa emango dizuegu. Baina, esan dut, ez adabakirik ez lanpostu ezegonkorrak sortzeko neurririk. Bada, zuek sinatu duzuen akordioaren inguruan ateratzen dugun ondorioa da zuen helburu nagusia dela, ikus daitezkeen neurri positibo jakin batzuetatik harago, zuen alderdien interesak babestea, ezer garrantzitsurik aldatu dadin saihestea, eta, hasieran nioen moduan, legebiltzarrean baretasuna eta egonkortasuna bermatzea. Hain zuzen, positiboak dira adostasuna eta legebiltzarraren egonkortasuna –nire ustez, gainera, erabat ezinbestekoak–, baina zure helburua bada herritarren interesak defendatzea eta beharrezko diren politikak sustatzea, ez ezer garrantzitsurik ez aldatzea, edo dena bere horretan uztea funtsean. Beste kasu batzuetan esan dugun moduan, ez dugu ez makillajerik ez erreforma kosmetikorik behar erabat aldatu behar dena aldatzea saihesteko, baizik eta, berriro diot, Euskadiko erakunde-sarearen eta haren egitura zahar eta zaharkituenen modernizazio sakon eta erabatekoa. Eta akordio horrek saihestu egiten du hori, eta, bistan denez, zuk ez duzu halakorik sustatzeko asmorik. Mota guztietako itunak izan dira Euskadin azken hogeita hamar urteetan. Haietako inork ez ditu aldaketa horiek sustatu. Bada, gure iritziz, horiek dira Euskadik dituen aldaketa-behar premiazkoenak. Dena den, eta hau garrantzitsua da, noranzko horretan doan edozein neurri, adabakia ez dena, babestuko dugu guk. Baina ez dugu ontzat emango ahal izan dutenean aipatu dizkizudan erreformak sustatzeko ezertxo ere egin ez duten, aurkakoa baizik egin ez duten, bi alderdi politikok sinatutako akordio kosmetikoa. Gure ustez, hauek dira erronka handiak: erreforma hauek sustatzea, Euskadi barnetik modernizatzeko; ekonomia-jarduera sustatzea; lanpostu egonkorrak eta kalitatekoak sortzea; diru publikoa egiaz garrantzitsua denera bideratzea; eta herritarren beharrei erantzutea. Gure ustez, horiek dira, oraindik ere, datozen hilabeteetarako eta urteetarako erronka handiak, eta zuk ez duzu eman haiek bultzatzeko gogoaren seinalerik eman, baizik eta guztiz aurkakoa. Dena bere horretan utzi nahi duzu funtsean, eta guk errepikatzen dugu zu zarela erantzule nagusia, eta, egin dezakegulako, erreforma horiek guztiak sustatu beharko zenituzkeela. Estatus politiko berria proposatu diguzu zuk gaur goizean, Euskadirentzako etorkizun politikoaren proposamen berria. Nik esan behar dizut zehaztu egin behar duzula zer den, hain zuzen, nahi duzuna, zer den proposatzen duzuna. Ez begiratu hainbeste gainerakoei, edo gainerakoek proposatuko dutenari; baizik eta zuk nahi duzunari, Euskadirentzat defendatzen duzun edo defendatuko zenukeen estatus politikoari. Eta zuk ez duzu horrelakorik egin; albora begira jarri zara. Eta zu zara lehendakaria, eta azaldu beharko zeniguke zer estatus politiko berri defendatzen duzun Euskadirentzat, hori funtsezkoa baita euskal herritarrentzat, bizikidetza bermatzeko eta krisitik ahalik eta azkarren ateratzeko. Ez duzu zehazten, ezkutatu egiten duzu. Ez zara ausartu esaten zer estatus berri defendatzen duzun zuk. Gainerako legebiltzar-taldeei begiratu diezu, baina berriro ahaztu duzu lehendakaria zarela. Beraz, eskatzen dizugu zehazteko zer estatus politiko berri defendatzen duzun zuk Euskadirentzat, noiz jarri nahi duzun abian, eta zer ezaugarri izango lituzkeen estatus berri horrek, eta zer ondorio izango lituzkeen herritar guztiengan. Ezkutatu egin zara. Ez duzu egin. Ez duzu zehaztu. Esan dezadan lehenik: zuk eta Jaurlaritzak UPyD izango duzue aurrean baldin eta zuen asmoa bada indarrean dagoen legedia urratzea, Espainiako Konstituzioa ez errespetatzea edota euskaldunen arteko eta euskaldunen eta gainerako espainiarren arteko bizikidetza hausteko ekimen politikoak sustatzea. Oso argia izango da aurrerantzean ere arlo horretan izango dugun diskurtsoa: gezur bat da erabakitzeko eskubidea, onartezina kontsulta, ezin da hauteskunde-errolda zatitu, burujabetza Espainiako herritar guztiena da. Ez dugu horri buruzko txantxa bat ere onartuko. Espainiako Konstituzioa aldatzea proposatu nahi baduzue, joan Kongresura, eta defendatu han. Baina, berriro diot, esan jarraian zer estatus politiko berri defendatzen duzun Euskadirentzat. Zehaztu egin behar duzu. Dena den, guk ez dugu saihestuko Euskadi Espainian txertatzeko modu gisa definitzen duzunari buruzko eztabaida, gu ez gara albora begira jarriko. Gure argudioak aurkeztu eta defendatuko ditugu. Argi esatearren, ez gara gutxiengoaren edo isilik geratzen den gutxiengoaren parte izango. Argi hitz egingo dugu, eta defendatu ditugun argudio berak defendatuko ditugu zuk mehatxatzeko erabiltzen duzun estatus politiko berri horren aurrean; mehatxua egiten duzun aldi berean, ezkutatu egiten zara, eta ez zara aurkeztera ausartzen. Hitz egin nahi badugu, Euskadi Espainian txertatzeko moduari buruz hitz egin nahi baduzue, gu ez gara isilduko. Beti egin dugun moduan, autonomien estatuaren erreforma defendatuko dugu; estatu federal simetriko eta kooperatiboa osatzea defendatuko dugu, eskumen berak dituzten autonomia-erkidegoez osatua. Espainiako herritar guztien berdintasuna defendatuko dugu. Zerga-berdintasuna defendatuko dugu. Printzipio horiek bermatzeko eta Espainiako herritarren artean berdintasun handiagoa defendatzeko aldatu behar diren lege guztiak aldatzea defendatuko dugu. Defendatuko dugu –jada egin dugu, eta konplexurik gabe egingo dugu; izan ere, esaten dizut, ez gara isilduko– probintziako diputazioak kentzea, eta foru-aldundiak kentzea, eta udalerriak batzea proposatuko dugu. Eta horren guztiaren helburua da ahalik eta ongizate-estatu eta ongizate onena bermatzea herritarrei; hori guztia barrutik modernizatzeko, krisitik ateratzeko, berdintasun handiagoa defendatzeko, eta batasun handiagoa eta bereizketa gutxiago defendatzeko. Baina esan dut zuk argitu behar diguzula zer estatus politiko berri defendatzen duzun Euskadirentzat. Printzipio horiek defendatuko ditugu guk, eta argudio guztiekin defendatu ere. Hain zuzen, bada beste arazo bat Euskadin: ETAren behin betiko eta baldintzarik gabeko porrota lortzea geratzen zaigu; ETAren porrota lortzea geratzen zaigu, inolako zigorgabetasunik izan gabe. Eta hori lortzeko, hogei printzipio proposatu ditugu, eta zure Jaurlaritzaren Bake eta Bizikidetza Planaren ekarpentzat aurkeztu ditu UPyDk, eta pentsatzen dut irakurri eta aztertuko zenituela UPyDk proposatzen dituen hogei printzipio horiek. Alderdi politiko demokratiko guztien arteko akordio demokratiko bat defendatuko genuke guk, printzipio horien inguruan, erabat utziezinak diren helburu batzuk lortzeko: ETAren behin betiko eta baldintzarik gabeko porrota lortzea; terroristentzat zigorgabetasun-zantzurik ez dela izango bermatzea; ETAri eta haren historiari zilegitasuna kentzeko elkarrekin lan egingo dugula bermatzea, eta EH Bilduri eskakizun demokratikoaren maila igoko diogula bermatzea, zeina gaurkoz, ETA kondenatzen ez duenez eta behin betiko eta baldintzarik gabe desagertzea eskatzen ez dionez, ezin baita hartu alderdi politiko demokratikotzat. Eta Bake Lantaldeari dagokionez, bada, ez dakit merezi duen UPyDren jarrera politikoa berriro azaltzea, ez baita aldatu, eta gure koherentziari eusten baitiogu. Hasieratik esan genuen: Bake eta Bizikidetza Lantaldea ez da baliagarria ETA garaitzeko; batasun demokrati- koa hausten du, azken asteotan ikusten ari garen moduan; EH Bilduri eta haren zerbitzu osagarriei zilegitasuna ematen die balizko alderdi politikotzat; taldearen behin betiko porrota atzeratzen du, eta Batasunari interesatzen zaizkion gaiez hitz egiteko eta horiek lantzeko soilik izango da baliagarria; funtsean, espetxepolitikaz eta kriminalen zigorgabetasunaz. Beraz, ETAren behin betiko porrota lortzeko, gure hogei printzipioak eskaintzen ditugu, hemen gauden alderdi politiko demokratikoen artean akordio demokratiko bat sinatu ahal izateko, gaur egun Eusko Legebiltzarrean dauden lau alderdi politiko demokratikoen artean. Horiek dira, bada, ETAren behin betiko porrota lortzeko gure errezetak. Bada, lehendakari jauna, amaitzen ari naiz. Horrela ikusten dugu Euskadiren egoera politikoa, horrela ikusten zaitugu, horrela ikusten dugu zure Jaurlaritza, eta horrela ikusten dugu Euskadiko Alderdi Sozialistarekin sinatu duzuen akordioa. Eta, azken batean, hor daude UPyDk euskal herritarrei ahalik hobekien erantzuteko proposatzen dituen printzipio eta helburuak, eta aldaketak, bereziki egoera txarrenean daudenei begira. Funtsezkoa da egunotan politika letra larriz aldarrikatzea, baina gauzak aldatzeko balio duen politika, gauzak aldatzeko balio duen politika, politika eraldatzailea, politika ausarta, jendearen bizimodua hobetzen duen politika, eta herritarren zerbitzura dagoen politika. Politika aldarrikatzeko garaia da, beti izan da, baina, berrio diot, gauzak aldatzeko politika. Eta egun Euskadin gauza asko daude aldatzeko; horren alde lan egingo dugu guk. Gauza asko egin daitezke, eta egin behar dira; borondate politikoa falta da horretarako, eta zu, lehendakari jauna, erantzule nagusia zara, eta hala izango zara beti. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2033 |
10 | 41 | 19.09.2013 | QUIROGA CIA | PV-ETP | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Buenas tardes a todos. Señor lehendakari. Gobernar es difícil, y más en esta coyuntura. Comprendo su angustia; también que cuando se esfuerza en sacar adelante este pueblo, tenga la sensación que muchos otros hacen el mismo esfuerzo para llevarlo hacia atrás. Pero, créame, no es ese mi caso. No veo la política de esa manera, y usted lo sabe. Pero, lehendakari, cuando miro hacia atrás y veo lo que su Gobierno ha hecho estos diez últimos meses, estos 300 días, no puedo hablar de esfuerzos. Zaila da gobernatzea, eta are gehiago egoera honetan. Ulertzen dut zure larritasuna, baina ezin dut ahaleginaz hitz egin, lehendakari jauna, atzera begiratu eta zure Jaurlaritzak hamar hilabete hauetan zer egin duen ikusten dudanean. Jo dezagun datuetara: zure Jaurlaritzaren hamar hilabete hauetan, bi lege-proiektu aurkeztu dituzu, bi: bat, aparteko ordainsariei buruzkoa, eta bestea, atzera bota zena, 2013ko aurrekontuei buruzkoa. Hori bai, 579 lege-dekretu onartu dituzu, eta horietatik 485 izendapenak eta kargu-uzteak dira, dekretu horietatik % 83 izendapenei eta kargu-uzteei buruzkoak dira. Zure ekimen legegilearen balantzearen amaiera. Entendemos las dificultades, claro, pero convendrá conmigo en que, a pesar de ellas, usted podría haber arriesgado más. Podría haber hecho más. Se esperaba más de ustedes. Ulertzen ditut zailtasunak, bai; baina nirekin bat etorriko zara, zailtasunak zailtasun, gehiago arriskatu zintezkeela, gehiago egin zenezakeela. Gehiago espero zen zuengandik. Jakina dena aldatzen dela. Gaur gobernatzea da eskasia kudeatzea, dirurik ez dagoelako, eta baliabideak mugatuak eta urriak eta beharrak ugariak eta premiazkoak direnez, erabakiak hartu behar dira. Dena ez da jada garrantzitsua, beharrezkoa da garrantzitsua, eta, gaur, lehendakari jauna, herritarrekin argiak eta zintzoak izan nahi badugu, egia esan behar diegu: gure betebeharra, zurea, gutxirekin eraginkorra izatea dela. Hain gutxi, ezen ekainera arte aurrekontuetako inbertsioen gauzatze-maila zero baitzen, zero euro. Eta, beraz, euskaldunok eta politikak aurrean duen arazoa da nola, nola egin gauzak, nola egin errealitate horretatik. Eta horregatik ez dut oso ondo ulertzen, lehendakari jauna, zergatik jarraitzen duzun betetzen ez diren, nahasmena eragiten duten planak iragartzen. Hilabete hauetan iragarritako zenbat plan jarri dituzu abian, lehendakari? Ekintzaileen legerako funtsak ere ezin izan dituzu hornitu! Amaitu zen oparotasunaren garaia; baina ez ni zoritxar-iragarlea naizelako, ez zure plan bikainak hondatu nahi ditudalako, ez. Egia esan behar baita, nahiz eta oso gogorra izan. Lehendakari, jarri oinak lurrean, eta kudeatu errealitate zail hau, baliabide mugatukoa. Ez hitzeman ez duzunik. Begiratu aurrez aurre euskaldunei, eta esan. Lehendakari, urritasunean modernoak izan gaitezke erakundeetatik, eta helburu hori izan behar dugu. Hain zuzen, garai ona da urritasuna optimizatzea helburu dutenentzat. Baina zure Jaurlaritzak ez du etsi Euskadiren zorra handitu arte, zorraren gainera eramango ditugun beste 400 milioi euro horiek iritzi publikoaren aurrean nabarmentzeko zerbait txikia egiteko koltxoi moduan baliagarri izango bazenitu bezala. Ez, ez dut uste hori denik euskaldunontzat onena. Ez dugu gauza handirik konpontzen. Euskaldunok 8.000 milioi euroko zorra dugu une honetan; duela urte gutxi 400 milioikoa zen gure zorra, eta gainera, 800 milioiko soberakina genuen. Nola geunden eta nola gauden! ¿Quién nos diría a los vascos que de la mano del PNV aumentaríamos la deuda? ¡Los vascos tenemos una deuda de 8.000 millones! ¡Quién nos ha visto y quién nos ve! Ez gaude, hain zuzen, pozik egoteko; zeuk esan duzu goizean. Unerik txarrenean gaude. Ados nago zurekin. Beste batzuk pixkanaka zulotik ateratzen ari badira ere, lanpostuak galtzen jarraitzen dugu guk hemen. Zoritxarra da 173.000 euskaldun langabezian izatea. Egia da tasa hori, % 16,4koa Lanbideren arabera, Espainiako beste eremu batzuetakoa baino askoz baxuagoa dela; baina hori ez da kontsolagarria. Ez da hala, Euskadi baita urte honetan langabeziaren hazkunde handiena izan duen autonomia-erkidegoa, eta hurrengoa den Extremadura baino bi puntu handiagoa. Eta sinets iezadazu, lehendakari, ez dut esaten hatza begian sartzeko zure Jaurlaritzari. Esaten dudana esaten dut min egiten didalako, eta badakidalako min egiten dizula. Lo digo porque ese tiene que ser nuestra prioridad. Recuperar a esos ciudadanos, recuperar su trabajo, que es lo mismo que recuperar su dignidad y su vida. Y mi compromiso hoy con usted y su Gobierno es que el Partido Popular Vasco siempre le apoyará en todas las medidas para salir de la crisis. Porque, para nosotros, salir de la crisis no tiene precio político. Una de las lecciones de la crisis es que siempre las pagan los ciudadanos, y de la crisis se sale con el esfuerzo de los ciudadanos. Y la sociedad vasca tiene, afortunadamente, todos los resortes para poder afrontar esta etapa dura, pero es en ellos donde reside nuestra fuerza. Langabeziaren datua eman dizut, horrek izan behar duelako gure lehentasun: herritar horiek berreskuratzea, haien lana berreskuratzea; azken batean, haien duintasuna eta bizitza berreskuratzea. Eta zurekin eta Jaurlaritzarekin gaur hartzen dudan konpromisoa da Euskadiko Alderdi Popularrak beti emango dizula babesa krisitik ateratzeko neurri guztietan, krisitik ateratzeak ez baitu prezio politikorik guretzat. Krisiaren irakasbideetako bat da beti herritarrek ordaintzen dutela, eta herritarren ahaleginaren bidez ateratzen dela krisitik. Eta euskal gizarteak, zorionez, etapa gogor honi aurre egiteko oinarri guztiak ditu, baina haiengan da gure indarra. Gure langileen inda- rrean, gure enpresa- eta industria-sarearen dinamismoan, hainbeste nekerekin, ideiekin eta bultzadarekin herria aurrera ateratzen duen hainbeste jenderen ahalegin kolektiboan. Haietan datza egoera honetatik ateratzeko guk dugun gaitasun nagusia, eta gure betebeharra da lan hori erraztea, eta merezi duten protagonismoa ematea, Euskadiren hazkundea jende horren ahaleginaren emaitza izango baita, eta ez hainbeste gure, politikarien, ahaleginarena. Guk lagundu dezakegu, baina ez dugu egoera zaildu behar. Euskadin bizi dugun errealitatea, aurkezten dizudan erradiografia honetan laburtuta, ez da, zoritxarrez, gainerakoena ez bezalakoa. Gure kudeaketagaitasuna –mundu guztiak daki– oso baldintzatuta dago gure jarduera garatzen dugun testuinguruagatik, eta, nire ustez, oso ongi ezagutu behar ditugu errealitatearen mugak gobernatzeko. Zertan dautza muga horiek? Galdera hori egiten dizut ez dakidalako horretan bat gatozen, lehendakari jauna. Galdetu egiten dizut; izan ere, egiaz uste duzu gure etorkizuna, euskaldunona, zure erabakien mende soilik dagoela? Hori da Euskadirentzako estatus politiko berriarekin lortu nahi duzuna? Begira, itun estrategikoei esker funtzionatzen du Euskadiko enpresa-sareak eta industria-sareak. Alemaniako, Frantziako, Espainiako... beste enpresa handi batzuen hornitzaileak dira gure enpresak. Nuestra economía se queda en un contexto de colaboración, integración. El poder de los mercados y su influencia los dan la dimensión, el tamaño. Boterea eta eragina dimentsioak, tamainak eta euskal gizarteak ematen ditu. Bi milioi biztanle gara, eta gure ekonomia oso ondo joan arren ere, ez da Estatuko barne-produktu gordinaren % 10era ere iristen. Beraz, zer helburu duzu Euskadirentzako estatus politiko berriarekin? Nora goaz euskaldunok Espainiak ematen dizkigun eta beharrezkoak ditugun sinergiarik, bolumenik, gaitasunik eta dimentsiorik gabe? Nola mugituko gara munduan? Utz diezaiogun denbora galtzeari. Euskaldunok aurrean dugun arazoa ez da sentimendu-arazoa, baizik eta nahi dugun hazkunde- eta garapen-ereduaren arazoa, eta zaila izango da krisitik ateratzea ez badugu argitzen eta adosten Euskadirentzat nahi dugun etorkizuna dela Europan parte-hartze aktiboa izatea. Ala Europan herriak bereiztea da zure helburua? Esas cuestiones de orgullo, cuestiones de pequeñez, de visiones cerradas son un inmenso fallo en el siglo XXI. En un mundo globalizado nadie quiere tener nada que ver con esas cuestiones. De esta crisis saldremos juntos. Tenemos una identidad, pero eso no significa que seamos iguales. El reto que tiene Euskadi es demasiado importante. En cuanto a los objetivos de sus partidos, los intereses del Partido Nacionalista Vasco y el Partido Socialista Vasco, no están relacionados con los intereses de este país. Tal y como lo demuestra el acuerdo que va tras la dinámica de Euskadi. Kataluniaren bideak ezin du izan Euskadiren bidea. Asko sufritu dugu euskaldunok iraganean, eta ez dugu merezi sentimenduen gorespenagatik, independentismoaren tentsioagatik sufritzea, hori bada Euskadirentzako estatus politiko horrekin adierazten duzuna. Horretan ere eskatzen dizugu lidergoa, etorkizuneko akatsak saihesteko, eta elkarrekin aurre egiteko etorkizuneko erronkei. Eskatzen dizut, lehendakari, ez estutzeko euskaldunon aurrerabidea, iraganeko eztabaidak piztuz. Izan ere, zerbait argi badugu da krisi honetatik ez garela bakarrik aterako, baizik eta lankidetzaren, elkarlanaren eta koordinazioaren bidez. Elkarrekin aterako gara krisi honetatik, eta egia da nortasun bat dugula, baina horrek ez du adierazten berdinak garenik. Gure ustez, Alderdi Popularraren ustez, euskal herritarren gizarte ireki bat da euskal gizartea. Euskadik aurrean duen erronka garrantzitsuegia da zuen alderdien, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren, erronketara murrizteko. Zuen interesak ez daude ezinbestean herriaren interesekin lotuta, gure ustez Euskadiren dinamikaren atzetik doan akordioak erakusten duenez, zeren eta, besteak beste, 2014 eta 2015erako aukerak finkatzen badira beste egoera bat izango dugulako Espainian, Euskadik landu beharko duen egoera, gure enpresek lehiakortasun-aukerak hobetzeko egoera, egoera osasungarriagoa epe labur eta luzera. Badakit une honetan bestelako zerga-politika bat lantzen ari dela Espainiako Gobernua. Helburua ez da dirua biltzea izango, baizik eta garapen ekonomikoa eta gizarte-onura bideratzea eta sustatzea. Euskadin, ordea, zerga-erreforma irmoa aplikatu beharrean, zergak igotzea aztertzen da orain, bultzada eman beharko litzatekeen egoeran. Alegia, une honek eskatzen duenaz bestela, eta aurka. Horregatik iruditzen zaizu zerga-itun hori akatsa dela; ez delako PFEZik, lanik ez bada, ez delako BEZik, kontsumorik ez bada; ez delako sozietateen gaineko zergarik, irabazirik ez bada. Eta lanpostuak sortu nahi baditugu, bidea erraztu behar diegu lanpostuak sortzen dituztenei. Ala hobe da haiek zigortzea, diru gehiago biltzeko? Eta beste gauza bat: herritarrei, autonomoei, enpresariei etengabe eskatzen zaien ahalegin hori orekatua al da Administrazio publikoak egiten duen ahaleginarekin? Zergatik erasotzen dira eskumenak? Zer gertatzen da balio erantsirik sortzen ez duten, bezeroen babesleku bihurtu diren sozietate publiko horiekin? Euskadik behar duen zerga-politika hazkunde ekonomikora bideratu behar da. La política fiscal que necesitamos en Euskadi debe ir enfocada al crecimiento económico. ¿Quitar la desgravación de la vivienda es quitar a quien más tiene? Parece que se mueven en el principio de hacer pagar más a quien algo le queda. No es posible que Euskadi salga de la crisis destruyendo Euskadi. Euskadi es la consecuencia de los alaveses, guipuzcoanos y vizcaínos, para crear una comunidad política común. Eso es lo que debe respetarse. Horregatik harritzen nau hainbeste zerga-itun honek. Etxebizitzaren zerga-arintzea kentzea gehien duenari kentzea da? Badirudi zuen printzipioa gehiago dela zerbait geratzen zaionak gehiago ordaintzea. Edo, galderekin jarraitzeko, ea zer iruditzen zaizkizun hauek: Nola kalkulatu da zerga-erreformaren bidez lortu litekeen 1.500 milioi euroko kopurua? Zer zergairuzurri egingo zaio jarraipena? Autonomoenari? Enpresa handienari? Profesional liberalenari? Guztiei batera? Zer baliabide erabiliko dira? Zer tresna? Eta hau erantsiko dut: Zer berrikuntza da zerga-iruzurrari jazarpena egitea? Ez al da egin orain arte? Ez al du erantzukizunik izan akordioa sinatu duen inork Euskadiko foru-ogasunetan? Eta bada zerga-itun honetatik askoz gehiago harritzen nauena: zer da Eusko Legebiltzarrak euskal zerga-sistema adostearen kontu hori? Eusko Legebiltzarra ez da diseinatu batzar orokorrak ordezteko, eta ezin du hori egin. Ezin dugu Euskadi krisitik atera Euskadi hondoratuz. Arabarrek, gipuzkoarrek eta bizkaitarrek komunitate politiko bateratu bat sortzeko hartu duten konpromisoaren emaitza da Euskadi. Hori da errespetatu beharrekoa. Harritu egiten gaitu zure Jaurlaritzaren jarrerak, lehendakari, zure alderdiak gai honetan duen jarrerak. Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban lortzen ez dena ezin da lortu bestelako legebiltzar-aritmetikekin Eusko Legebiltzarrean, bizkaitarren, gipuzkoarren eta arabarren burujabetza mespretxatzea izango bailitzateke. Beste eskumen-esparru bat du Eusko Legebiltzarrak. Esan dizut lehen, lehendakari. Euskadiko Alderdi Popularrarentzat, ez du prezio politikorik krisitik ateratzeak. Bada bizitza eskuina, ezkerra, nazionalista edo ez-nazionalista klixeetatik harago. Badira garrantzitsuak diren beste ñabardura batzuk ere, eta politika egiteko estiloarekin, gizartearen ikuskerarekin edo lidergoari buruzko ideiarekin zerikusia dute. Nik defendatzen dut elkarrekin ebatzi behar ditugula arazoak, eta bakoitzak bere erantzukizunaren zatia eman behar duela, zerbitzatzen ditugun herritarrek ahalik eta baldintza onenetan bizi daitezen. Es tiempo de compromisos, compromisos como el que le ofrecí para alcanzar un acuerdo de estabilidad económica, política y social. Un acuerdo entre los tres grandes partidos: el gran acuerdo para la Euskadi del siglo XXI, creyendo en la cultura del pacto. Creo que los vascos nos merecemos un gran pacto, un pacto que garantice la estabilidad social, política y económica. Konpromiso garaia da, lehendakari, Euskadirentzat ekonomia-, politika- eta gizarte-egonkortasunerako itun bat lortzeko eskaini nizun konpromisoen modukoa. Hiru alderdi handien arteko ituna, XXI. mendeko Euskadirako itun handia. Itunaren kulturan ere sinesten dut. Kalean geratu eta "noiz jarriko zarete ados?" galdetzen digun jende guztiari erantzun behar zaiela uste dut. Nire ustez, batzen gaituenari buruz sakontzeko eta bereizten gaituena albo batera uzteko garaia iritsi da. Uste dut gehiengoen batura politikotik edo gobernu baten presatik harago doan itun handi bat merezi dugula euskaldunok. Lehendakari, gizarteari hainbeste urtez ezinezkoa izan dena eskaintzeko gai izan behar dugu: egonkortasuna, normaltasuna eta elkarrizketa. Tartean interesik izan gabe, elkar harturik. Uste dut ona dela itun hori, eta zuek aurkeztu duzuena hobetuko lukeela, ongizate-eredua bermatzeko, gure hezkuntza eta osasungintza finkatzeko, horiek biak baitira gure gizartean zaindu behar ditugun eta balioa eman behar diegun egiazko bi erreferenteak. Uste dut, lehendakari, itun handi horrekin atzean uzten hasiko ginatekeela oso etapa gogorra, iraganean ETAren terrorismoaren eraginez jasan behar izan duguna. En Euskadi siempre faltará algo, siempre faltará alguien: las víctimas de un terrorismo sin sentido. Las víctimas del terrorismo de ETA son la pieza que falta en Euskadi. Es la solución del puzzle, no busquen en otra parte. No consiste en imponer el relato del Partido Popular, el relato de PNV, el relato de los socialistas, el relato de la izquierda abertzale. Sino el relato de la verdad, de lo que ha sucedido; hay que imponer en política lo ya impuesto en la sociedad. ETA no nos ha representado, y nunca nos representará, y los buenos vascos nunca se han sentido representados por ETA. Rompamos los vascos de una vez por todas con el miedo a ellos. Oraina irekita egongo da beti, pertsona batzuk falta direlako, inola ere justifikatu ezin diren hutsune batzuk daudelako. ETAren terrorismoak haiei bizia kentzea erabaki zuen, gure artetik eramatea, eta, hala, gu haien kontakizunik gabe uztea betiko. Biktimak falta dira, hori da egiazko euskal tragedia, eta gure lehen betebeharra, gizarte gisa, dagokien lekua ematea da. Beti zerbait faltako da Euskadin, norbait faltako da beti: zentzugabeko terrorismoaren biktimak. ETAren terrorismoaren biktimak dira Euskadin falta diren piezak. Puzzlearen emaitza da, ez bilatu beste inon. Eta, egia da, bizitzak aurrera jarraitzen du, gutako bakoitza bizitzak aurrera jarraitu dezan saiatzen gara, zailtasunak zailtasun, gure normaltasun txikian babestuz. Eta horrek ez du adierazten, inola ere, jendeak ahaztu egin duenik. Bizitzak aurrera jarraitzen du, baina oroitzapena hor geratzen da. Ez ezerk ez inork ezin izango du gezurrik esan, eta amnesia interesatuan babestu Euskadin zer gertatu zen ezkutatzeko. Ez da ez gehiengo politikorik ez interes politikorik bizitakoaren errealitatea baldintzatu dezakeenik. Ez dezala inork ahaztu. Gatazkaren ideia hori, bi alde baleude bezala, eta batzuek eta besteek erantzukizunak bagenitu bezala, ez da ez bidezkoa ez erreala. Ni ez nintzen inoiz izan inoren salatari, nik ez nion inoiz inori lagundu. Ez nik ez nire kideek ez genuen ezer egin inor hil zezaten. Ez ni ez euskaldunok ez gara ez ezeren ez inoren konplize sentitzen zitalki hiltzeko, ETAk egin zuen moduan, herritar errugabeak, langile errugabeak, politikari errugabeak, kazetari errugabeak, abokatu errugabeak, eta beren karguaren zereginak bete baino egiten ez zuten poliziak, militarrak edo enpresariak. Eta amorrua ematen dit zenbait alderdi politikok ez ulertzea izugarrikeria horrek, bizi izan dugunak, ez duela distantziakidetasunik, ez diola arrazoi edo gatazka politikoren bati erantzuten, ez duela justifikaziorik. Inork ezin duela justizia bere kabuz egin, ETAk egin zuen moduan. Eta horregatik behar ditugu demokraton arteko itunak, bistakoa dena finkatzeko, itxaropenez begiratzeko etorkizunari, oroimenetik iraganaz ahazteko. Eta hori soilik egin dezakegu baldin eta politikatik onartzen badugu beren erantzukizuna onartzen ez dutenei eskatu behar zaizkiela kontuak; oraindik ere eskubideestatua, demokrazia eta askatasuna onartzearen aurka egiten dutenei. Kontua ez da Alderdi Popularraren kontakizuna gailentzea, Euzko Alderdi Jeltzalearen kontakizuna, sozialisten kontakizuna, esker abertzalearen kontakizuna. Egiaren, gertatutakoaren kontakizunak gailendu behar du. Politikan, jada gizartean finkatutakoak gailendu behar du; Ermuan eta beste hainbeste lekutan zer gertatu zen dakien eta gogoratzen duen gizartean, errudunak nor izan ziren dakien eta gogoratzen duen gizartean, batzuek zer egin zuten eta gehiengoak zer egin genuen dakien eta gogoratzen duen gizartean finkatutakoak. Eta politikan aritzen garenok hori egindakoan, egia taktiketan edo interes politikoetan oinarritu gabe onartutakoan, orduan begiratu ahal izango dugu aurrera, eta iraganeko zauriak sendatu, bizimodu arrunta egiten saiatu, askok jada ezingo badute ere. Hainbeste denboraz euskaldunoi ere bahitu zaigun askatasuna berreskuratu behar dugu. Badakit ez direla edonolako beharrak, ezta berreskuratu ezin denaren mina arinduko duten beharrak ere. Ez dira Alderdi Popularreko kideok hobeto sentitzeko beharrak. Berotasuna, enpatia, askatasuna euskal gizarte osoaren beharrak dira; bizikidetzarako beharra, duintasunetik aurrera egiten jarraitzeko beharra. Basakeriak, izuak eta zentzugabekeriak astindu zuen Euskadi izan zenari aurre egiteko, eta haren ispiluaren aurrean jartzeko, eta ispilu horri begira, iragan izugarri hartan duintasunez onartzeko eta astintzeko, gutxi batzuen, oso euskaldun gutxiren intrantsigentziak markatua, gainerakoak kontuan izan ez eta euskaldunen izen ona zikintzea erabaki zutenena. Euskaldunok ez gara halakoak. ETAk ez gaitu inoiz ordezkatu, eta ez du inoiz egingo; eta euskaldun zintzorik ez baita ETAk ordezkatua sentitzen, hautsi dezagun euskaldunok, behin betiko, haren izugarrikeria guztiarekin. Eska diezaiegun oraindik ere onartu nahi ez dutenei onar dezatela, hautsi ditzatela loturak, eta esan dezagun argi zer gertatu zen... Onar dezagun, eta guztiok, euskaldun guztiok, esan dezagun Euskadiren egiazko etsaiak ETA eta haren konplizeak izan zirela. Hori izango da amesgaiztoaren amaieraren hasiera, duen onena erakutsiko duen Euskadi baten hasiera, eta Euskadi horretan aitortuko dugu inoiz ez zela onartu behar eta berriro ere ez dela onartuko gutxi batzuek haren izena zikintzea. Horiek dira, lehendakari, bizikidetzarako zure planari egiten dizkiogun ekarpenak. Ezin da teilatutik eraikitzen hasi bizikidetza, oinarri sendoak finkatu gabe. Eta amaitzera noa. Gure eskuetan dago etorkizuna. Amaitu da errudunak kanpoan bilatzeko kontu hori, lankide ditugunoi eta izan behar ditugunoi kontuak eskatzea eta gutxiestea; ontziolen gai konplexuan Industria Ministerioarekin egiten dugun moduan. Etorkizuna dute euskal ontziolek, eta borrokatu gaitezen etorkizun horren alde. Ezin dugu bakarrik egin, Espainiako Gobernuarekin batera egingo dugu, hori baita onena guztiontzat. Aurrera egin eta liderrak izan nahi badugu, krisitik atera nahi badugu, elkarrekin lan egitera behartuta gaude. Lehendakari, trantsizioaren erronka hartzen dizut. Euskadiko trantsizio berrian gure gaitasuna berreskuratu behar dugu hazteko, lanpostuak sortzeko, inbertitzeko, berritzeko, ekiteko eta gure gazteen alde, kaltetuenen alde, ahulenen alde lan egiteko. Izan gaitezen sentiberak eta eraginkorrak gure gazteekin, etorkizunarekin. Eta horrek garai berriak onartzera behartzen gaitu, eta eskandalizatu beharrean, naturaltasunez onartzera, baita pozez ere, gero eta gehiago eskatzen digutela herritarrek; gero eta gehiago, beren eskubideen jakitun direlarik, arazo guztientzako konponbideak eskatzen dituzte. Berreskura dezagun euskal lidergoa. Anbizioa eskatzen dizut, lehendakari. Erabakiak hartzeko garaia da. Oso garrantzitsua da lidergoa. Guk lidergoa eskatzen dizugu, itun garrantzitsuak sinatzeko, garai berrietara egokitzeko, desberdinen artean eraikitzeko. Azken batean, egoera honetatik euskaldunok dakigun moduan ateratzeko, indartsu eta erantzukizunez. Eskerrik asko. (Aplausos) La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2034 |
10 | 41 | 19.09.2013 | LOPÉZ ÁLVAREZ | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Señora presidenta, lehendakari, buenas tardes a todos. Han transcurrido nueve meses desde que este Parlamento celebrara el pleno de investidura. Señor Urkullu, aquel día vino solo a este Parlamento, y salió solo. Las consecuencias son conocidas: 2013 ha sido un año perdido para Euskadi, perdido en la lucha contra la crisis, perdido en el trabajo de crear empleo. Les ha costado mucho entender que necesitan ayuda para gobernar, les ha costado mucho entender que los acuerdos son necesarios. Les ha costado mucho entender que Euskadi es plural, y que, por lo tanto, tenemos que construirlo entre todos; pero al fin lo hemos conseguido. Esta semana hemos firmado un acuerdo muy importante ustedes y nosotros. Importante para los trabajadores y las empresas, importante para los jóvenes, importante para los parados, importante para mantener nuestros servicios públicos. Al fin y al cabo, importante para modernizar Euskadi. Hemos perdido nueve meses. Podríamos decir que la décima legislatura comienza hoy. Hoy, al fin, este Gobierno y este Parlamento tienen un proyecto serio para hacer frente a la crisis y modernizar Euskadi. Hoy, al fin, este Gobierno y este Parlamento tienen un proyecto eficaz para la sociedad vasca. El proyecto que los socialistas hemos defendido durante los últimos años, y nos alegramos. Sí, nos alegramos. Izan ere, hain zuzen, gaurko politika orokorreko eztabaida hau oso egoera desberdinean ari da gertatzen, Euskadi moderno, solidario, jasangarri eta lehiakorragoa lortzeko akordio hau sinatu aurretik genuen egoera ez bezalako batean. Hori esaten dut duela bederatzi hilabete eta aste bat zu, lehendakari jauna, bakarrik aurkeztu zinelako Legebiltzar honetara, eta zure alderdiak soilik babesten zituen proposamenekin, gobernatzeko beste taldeekin akordiorik egiteko ahalegin txikiena ere egin gabe. Bakarrik sartu zinen inbestidura-saio hartara, eta bakarrik irten, eta orduan jada esan genizun oker zinela, Euskadik gobernu sendo eta egonkorra behar zuela. Zu, gainera, aspalditik gauza bera ari zinen eskatzen behin eta berriz; baina gainerakoei eskatzen zenienaren aurkakoa egin zenuen. Esan genizun, halaber, ezinbestekoa dela indarrak batzea bizi dugunaren moduko krisi ekonomiko larri batean; ezinbestekoa, helburu argiak, partekatuak, arazoaren muinean eragiten duten proposamen argi eta zehatzak izatea, eta gaizki pasatzen ari zen jendeari segurtasuna eta irtenbideak ematea. Baina ez zenuen kasurik egin. Eta gure historian babes txiki eta ahultasun handienarekin sortu zen Jaurlaritza jarri zenuen abian, eta albiste txarra izan zen hori gure herriarentzat eta euskal gizartearentzat. Eta egun hartan bertan, egun hartan bertan, lehendakari jauna (ez maiatzaren 21ean, zeina ez baitzen izan ezer osatu zeneko eguna; sartu ginen bezala atera ginen bilera hartatik, helburua zein zen jakin gabe), egun hartan bertan –eta, bestela, berrikusi bakoitzaren diskurtsoak– elkar ulertzeko espazioak proposatu nituen, eta herri-itunak, gure arazo kolektiboei aurre egiteko. Han jada hitz egin nizun –orain denak horretara batzen direla dirudienean–, han jada hitz egin nizun zerga-erreforma adosteaz, enplegua sortzeko eta ekonomia produktiboa defendatzeko planez, zerbitzu publikoen jasangarritasunaz, herriaren eta haren erakunde-egituraren modernizazioaz. Baina orduan ez genuen erantzunik izan zure isilune handitik harago, eta horrek erakusten zuen nola gobernatu nahi zenuten. Alegia, ez zenuten kontuan izan nahi oposizioa, zuen gobernuari –inolako eztabaidarik gabe ezarri nahi zenituzten zuen politikak, gutxiengoa izanik ere– akordioak lortzea blokeatu eta galarazi baitzion. Eta horrela lortu duzun gauza bakarra da herri honek bederatzi hilabete galdu, galdutzat soilik har daitezkeen bederatzi hilabete igaro izana. Galduak. Ez lege bat, ez bizi dugun egoera zailari aurre egiteko neurri garrantzitsu bakar bat, plan bakar bat ere ez ebaki eta itsatsi horretatik harago, bereziki ebaki horretatik harago, aurreko proposamen eta planetatik. Eta, azkenik, ahaleginak egin zenituen Ganbera honek aurrekontuak onar zitzan, ordezko aukerarik ez zuelaeta negoziatu nahi izan ez zenituen aurrekontuak, eta ez zenuen legebiltzarrean babesik negoziatu, baizik eta partekatzen ez genuen kausa batera itsu-itsuan atxikitzea eskatu. Eta demokraziaren historian lehen aldiz, Jaurlaritzak, zure Jaurlaritzak bota zituen atzera aurrekontuak. Bakarrik gobernatzen saiatu zarete, gainerako indar politikoak kontuan izan gabe; baina boterean izatea baizik ez duzue lortu. Eta hori ez da gauza bera. Izan ere, herrialde bat gobernatzea ez da Gobernuan izatea; gobernatzea da proiektu bat izatea, behar besteko akordioak lortzea, eta praktikara eramateko behar beste baliabide lortzea. Baina denbora asko behar izan duzue zuen akatsaz jabetzeko. Zuk eta zure taldeak pentsatzen zenuten, eta hala esan zenuten, EAJ Jaurlaritzan izate hutsarekin konponduko zirela herriaren arazoak; baka- rrik berpiztuko zela ekonomia, aurreko legegintzaldi osoan sozialisten kudeaketaren emaitzatzat kritikatu zenuten langabezia bere kabuz konponduko zela... Baina ez da halakorik gertatu. Zuk zeuk esan duzu gaur goizean 20.000 langabe gehiagorekin amaituko dugula urtea. Bada, arazoa da aurtengo urtean jada 22.000 lanpostu galdu direla, Gizarte Segurantzarako 22.000 afiliazio baino gehiago, eta hori da datu kezkagarria. Eta txarrak dira oraindik ere datu sozioekonomikoak; gure arazoak, konpontzetik urrun, larrituz joan dira. Gaur 173.000 langabe baino gehiago ditugu, langabeziak Espainiako gainerako lurraldeetako batezbestekoaren gainetik hazten jarraitu du, bikoiztu egin dira enplegua erregulatzeko espedienteak eta espediente horiek eragin dien langile kopurua. Turismoa, aurreko legegintzaldietan kopuru historikoak izatea lortu ondoren, jaitsi egin da, Espainiako gainerako lurraldeetan errekorra izan den urtean. Obsesio bakarra zenuten zuek: aurreko Jaurlaritzaren estrategiarekin haustea, Espainia markarekin haustea –gogorarazten dizuet munduko lehen turismopotentzia dela–, eta hala atera zaizkizue gauzak. Txikizkako merkataritzak Espainia osoko jaitsiera handiena izan du, eta zerikusirik izan du, lehendakari, zure Jaurlaritzak % 90 murriztu izanak sektorea modernizatzeko eta dinamizatzeko diru-laguntzak eta laguntzak. Industria-ekoizpenaren adierazleak jaisten jarraitzen du, eta % -2,9an gaude. Gizarte-larrialdietarako laguntzak agortu dira. Krisi-garaian arrunta izan daitekeen kontua da hori; baina ez da arrunta zure Jaurlaritzak funtsezko kontusail hori ez zabaltzea erabakitzea, Euskadiko familia askok aurrera egin eta oinarrizko beharrak betetzeko. Herri honetako 300.000 langile baino gehiago Damokles-en ezpatapean bizi dira, hitzarmenik ez dutelako, eta zuek oraindik ere ez duzue ulertzen hain beharrezkoa den negoziazio kolektibo hori sustatzearen buru izango den gizarte-elkarrizketarako mahai baten beharra. Zorra, aurreko Jaurlaritza sozialistari hainbestetan hainbeste gorrotoz kritikatu zeniotena, kargua hartu zenuenean baino nahiko handiagoa da, eta, gainera, zorpetze-maila handiagoak lortzen saiatu zarete lehen egunetik. Eta kontua ez da gaizki iruditzen zaidala zorrak helburu argiak dituenean; salatzen duguna da lehen hain gogor kritikatzen zenutena izatea orain etxeko araua. Eta, batez ere, zorraren 700 milioi baino gehiagotik 130 soilik bideratu direla inbertsio produktiboetara. Gogoratzen duzue zer esaten zenuten oposizioan zinetenean? Eta, gainera, hilabete hauetan, botiken ordainketa partekatua aplikatu da, ahulenei kaltea eraginez (orain esaten duzue, Legebiltzarrak eskatu zuen moduan, konpentsatu egingo diezuela zenbaiti; baina oraindik ez duzue esan nola); linbora bidali duzue espalazio-iturria, eta gure erronka zientifiko garrantzitsuenak geratu; unibertsitate-plana ez duzue bete; gure ekonomia berpizten lagundu zitzaketen azpiegiturak eta inbertsioak geratu dituzue… Horiek dira errealitate egoskorraren datuak, eta gauza nabarmen bat baizik ez didazue esaten: zuek Jaurlaritzara iritsi zinetenean baino okerrago gaudela. Urte txarra izan da 2013a, krisiaren aurako borrokarako urte galdua, ez baita ekimenik izan horri aurre egiteko. Begiratu, bestela, Legebiltzar honi: legebiltzarreko jardueraren pisu guztia oposizioko taldeengan erori da. Izan ere, funtzionarioei aparteko ordainsaria aurreratzeko legea izan ezik, zurian itxiko duzue zuek aurtengo urtea, eta, bien bitartean, euskal sozialistek proposatutako lau lege lantzen ari da Legebiltzar hau. Euskadiko Alderdi Sozialistak bai baitaki Jaurlaritzan izaten, eta erantzukizuna bere egiten, eta badaki oposizioan ere egoten, eta beste aukera batzuk eman eta ulermena eskaini eta bilatzen. Hori egin dugu, eta, hori dela eta, bederatzi hilabete eta aste baten ondoren, oso bestelako moduan ekin diogu ekitaldi berri honi, lehengo astelehenean Lehendakaritzan sinatu genuen herri-akordioak zabaldutako itxaropenekin. Akordio horren helburua da ekonomia produktiboa sustatzea eta lanpostuak sortzea. Akordioaren helburua da oinarrizko zerbitzu publikoei eustea, gure erakunde-sarea berritzea, iruzurraren aurka borrokatzea eta zerga-erreforma bat sustatzea. Hori falta zen, eta horregatik esan dezakegu hamargarren legegintzaldia gaur hasten dela, behar ditugun gauzak egiten hasiko direnean. Eta esaten dudanaren froga da zuk goizean egin duzun mintzaldia, inbestidura-diskurtsoa egin baituzu berriro: asmo onak; zehaztear dauden planak, baina oraindik bakar bat ere abian jarri gabe; praktikara eramango diren asmoak, baina egindako ezer ez. Ez da neurri berririk jarri aldi honetan, lehen esaten nuen moduan, aurreko neurrien –aurrekontu murriztuagoarekin ordea– kopiatik harago. Eta, gainera, zereginak jarri dizkiezu berriro besteei, Legebiltzar honi; baina ez dituzu zureak egin. Begira, Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen artean sinatu dugun akordioaren aurreko eta ondorengo garai bat dago. Eta esan nahi dut aurrera egiteko akordioa dela, eta helburu horiek dituzten indar eta talde guztiek dutela batzeko aukera. Itun hori politikaren erabilgarritasunaren froga da, gizartearen zerbitzura jartzen denean. Beste aukerarik ez zegoela esaten zitzaigunean, adibidez, murrizketen aurrekontuen kasuan, beste aukera bat bazela frogatzen digu horrek. Are gehiago, ituna aurrekontuen osoko zuzenketa bat da ia, diru-sarrerei, zerbitzu publikoei, inbertsioei, enplegu-politikoei dagokienez. Askotan esan dugu: aurreko legegintzaldia indarkeriaren amaieraren legegintzaldia izan zen. Honek, berriz, berreskuratze ekonomikoaren eta lanpostuen sorrerarena, Euskadiren eta erakundeen modernizazioarena izan behar du. Eta ez dut zalantzarik akordio hau oso tresna baliagarria izango dela krisiari aurre egiteko, oinarri ona berreskuratze ekonomikorako eta Euskadin lanpostuak sortzeko. Eta ez da huskeria datozen urteetan 6.290 milioi euro baino gehiago bideratzea, zuk zeuk onartu duzun moduan, lehendakari, ekonomia berpizteko, enpresei laguntzeko, I+G+Brako, ekintzailetzarako, lanpostuak sortzeko. Akordio horren bidez, prestakuntzarako eta lehen lanpostua lortzeko aukera gehiago izango dituzte gazteek; Euskadiko merkatari txikiek, kasu askotan agonia motela bizitzen ari direnek, erakunde publikoen laguntzak izango dituzte; iraupen luzeko langabetuek lan-eskaintzak izango dituzte beren udalerrietan; ekintzaileen enpresa berriak sortu ahal izango dira, eta ditugunak modernizatu. Zerga-sistema bidezkoagoa, progresiboagoa eta behar bestekoa izango dugu; erakunde-sare modernoago eta eraginkorragoa izango dugu Euskadin, eta, pixkanaka-pixkanaka, berreskuratzearen sintomak jasotzen hasitakoan, akordio honek horretarako bidea zehaztu zuela esan ahal izango dugu. Horretaz gain, gure herrian gauza batzuk behin betiko eta erabat aldatzen hasteko oinarriak ere jartzen ditu akordio honek. Izan ere, lehen aldiz, Euskadirako oinarrizko zerga-sistema bateratua definituko du Legebiltzar honek. Akordio horri esker, iruzurraren aurkako borrokarako baterako planak izango baitira, eskumenak dituzten erakunde guztiei helburuak zehazten dizkiena. Hiru foru-ogasunen datu-baseen arteko zergalotura ere izango baita, iruzurgileei jarraipen hobea egiteko. Zerga-erreforma zentzuzko eta bidezkoa proposatzen ari gara, gure eredu sozioekonomikoa mantentzeko. Helburua beti helburu izan duguna da: ordain dezala bakoitzak dagokiona, inork zerga-ingeniaritzaren korapiloetatik ihes egin gabe; ordain dezala gehiago gehien duenak. Behar besteko zerga-sistema izan dadila, Euskadi osoan harmonizatua, eta eragina izan dezala 2014ko aurrekontuetan, lehendakari, izan beharko baitu. Hori bai, nor izan daiteke horren aurka? Kritikatzen duenak azaltzea nahiko nuke, ez baitut ulertzen. Ez da egia, batzuk aurkakoa esaten tematu arren, zergen igoera orokorra ekarriko duenik itun honek. Esango dizut, egia da eragingo diola zenbait jenderi. 91.000 euro baino gehiago irabazten dituztenei eragingo die. 400.000 euro baino gehiagoko herentzia jaso dezaketenei eragingo die. Urtean erretiro-planetara 5.000 euro baino gehiago bideratzen dituztenei eragingo die. Aurrezki-errentengatik langileek nominarekin ordaintzen dutena baino gutxiago ordaintzen dutenei eragingo die. Orduan, nori buruz ari gara? Nori buruz ari gara? Izan ere, helburua ez da gehiago ordaintzea langileek edo klase ertainek. Baina gauza bat esango dizuet. Langileen eta klase ertainaren poltsikoen aurkako erasoa da ordainketa partekatua; poltsiko horien aurkako erasoa da bekak murriztea, eta osasuna pribatizatzea, eta BEZa igotzea, eta soldatak murriztea. Murrizketen politika da, krisiaren ondorio guztiak haien gain jartzen dituena. Gure zerga-erreforma guztiz kontrakoa egiteko da. Izan ere, hau esaten duzu zuk: bada bizitza eskuina, ezkerra klixeetatik harago. Bai! Baina klixeak eskuinak ezartzen dituen bitartean jende asko egongo da duintasunez bizi ezinik, zuek daramazuen beharraren esklabo izango baita. (Murmullos) Hala da. Hala da. Nahi baduzu, gero eztabaidatu eta hitz egingo dugu seme-alaben karrerak ordaintzen jarraitu ezin dutenei buruz, Mariano Rajoyren Gobernuak bekak murriztu dituelako… (Murmullos) La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2035 |
10 | 41 | 19.09.2013 | LÓPEZ ÁLVAREZ | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Nahi baduzu, osasungintzaren pribatizazioaz hitz egingo dugu, arreta unibertsaletik kolektibo batzuk osorik kanporatzen ari denaz. Ez, hori eskuinarena baita (Murmullos), eta, ni, ezkerra naizenez, ezkerra naizenez… La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2036 |
10 | 41 | 19.09.2013 | LÓPEZ ÁLVAREZ | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | … harro nago gehien dutenei gehiago ordainarazten dien zerga-erreforma bat aurkezteaz, gaur arte herri honetan zergak ordaintzea saihesteko jarri ziren legezko amarru guztiengatik ihes egiten zutenei. Eta nahikoa da. Logikoa, bidezkoa, zuzena eta arrazoizkoa da zerga-erreforma; gehiago ordain dezan gehiago duenak, eta inork dagokiona ordaintzetik ihes egiteko ahaleginik egin ez dezan. Eta harro defendatzen dut hori. Baina harago doa akordio hau, konpromiso hauek jasotzen baititu: eztabaidatu egingo dela gure erakunde-arkitektura; bikoizketak eta xahutzeak saihesteko beharrezkoak diren erreformak landuko direla; eskumenen banaketa zorrotzagoa, argiagoa, arrazoizkoagoa izango dela. Azkenean, hogeita hamar urteko atzerapenaren ondoren, 2014a amaitu aurretik Euskadin udalerrien legea izatea landuko da. Lurralde Historikoen Legea egokitu eta erreformatzeko konpromisoa hartu dugu, herri modernoagoa, kohesionatuagoa eta arrazionalagoa izateko 2015a amaitu aurretik. Eta euskal sare publikoa arrazionalizatzeko eta eraginkor egiteko politikari ez zaio legegintzaldi honetan ekin, aurrekoan baizik. Aurrekoan ekin zitzaion. Hain zuzen, ezinbestekoa zen sozialistontzat zerbitzu publikoek aukera-berdintasuna bermatzen jarraitzea, bereziki osasun eta hezkuntza-zerbitzuek eta gizarte-politikek, eta hala jaso da akordioan, aurrekontu luzatuetako (alegia, murrizketarik gabeko) finantziazio eta baliabide berak bideratzearen bermea jasotzen baitu, hezkuntzako, osasuneko eta gizartepolitiketako zerbitzu publikoak mantentzeko eta martxan izateko. Sozialistok sustatu genituen erreforma handiak mantentzea ere jasotzen da: hirueletasuna; Eskola 2.0; lanbide-heziketa; gaixo kronikoen estrategia; lehen mailako arretako, ospitaleetako, ikerketako, berrikuntzako garapena eta inbertsioak… Alegia, balio politiko eta sozial ikaragarria duen akordio batekin ekingo diogu gaur ekitaldi politikoari. Balio politikoa du gure aurrean ikusten dugun guztia ikusten dugula, erakusten baitugu egin daitezkeela gauzak beste modu batera, politikak errealitate bidegabeak eraldatzeko duen baliagarritasuna berreskuratuz, nioen moduan. Eta balio soziala du euskal gizarteak dituen arazo errealei erantzutera bideratzen delako. Hala da. Akordio hau ez da txeke zuri bat Jaurlaritzarentzat, ez da alderdi baten premien arabera pentsatu, baizik eta euskal gizartearen premien arabera. Eta horregatik zainduko dugu betetzen den, ertz eta arlo guztiak puntuz puntu betetzen diren. Euskal sozialistok ez gara oposiziotik gobernatzen dugula esateko bezain harroputzak. Ez dut esango, halaber, nahiz eta, hein batean, esan dezakedan, akordio honi esker sozialiston programaren zati handi batekin gobernatuko duzuela zuek. Baina esan dezaket ezinbesteko alderdia garela, euskal politikaren erdiko bidea, herriarentzako proposamenak egiten baititugu, eta ez proposamen alderdikoiak. Guretzat krisitik ateratzea da lehentasuna, eta bizitzan, ongizatean, herritarren berdintasunean kalitatean aurrera egitea. Gure proiektua herri-proiektu bat da, non aldeak onartzen baititugu, bestela ezin zitekeenez; baina bermatzen dugu denok eskubide eta aukera berak ditugula. Eta hori lortu dugu astelehenean sinatu genuen itunaren bidez, eta horregatik jarraituko dugu hala. Oposizio arduratsua eta herriari begirakoa egiten jarraituko dugu, eta ez etengabe liskarra eta sumina sortzekoa. Herritarren behar errealei erantzuna emateko mugitzen den oposizioa egingo dugu, ez mendekuaren edo erresuminaren araberakoa. Hautetsontzietatik ateratako euskal gobernuari zilegitasunik kentzen ez dion oposizioa egingo dugu, eta, gainera, ideiak emango dizkiogu, funtzionatzen hasteko. Alderdi serioa gara euskal sozialistok arlo horretan, alderdi fidagarria, herria egiteko lagun izatekoa. Begira, gogoko dut euskaraz argitaratutako lehen liburuaren amaierako esaldia. Hau dio: "Debile principium melior fortuna sequatur". Nahiko genuke hasiera xume honek etorkizun hobea izatea! Nik, behintzat, nahiko nuke. Itun hau amaiera izatea nahiko nuke… (Bai, latinez idatzita dago. Euskaraz argitaratutako lehen liburua latinez amaitzen da, ez bazenekiten ere.), euskaldunon arteko desadostasunen eta liskarren ziklo politikoaren amaiera, elkarrekin eraiki behar baitugu Euskadi. Eta, zentzu horretan, lehendakari, ziklo terrorista ixteko zer bizikidetza-eredu defendatzen duzun definitu behar duzu, zer autogobernu-eredu defendatzen duzun guztiok etorkizuna partekatzeko, bazterketarik gabe. Izan ere, legegintzaldi honetan gainditu behar dugu behin betiko gure indarkeriazko iragana, eta terrorismoarena; baina gainditzeak ez du adierazten ahanzturan uztea. Gure iragana aitortuz soilik eraiki dezakegu beste etorkizun bat oinarri demokratikoagoekin. Dostoievskik zioen egia handiak sinpleak direla beti, eta arrazoi zuen. Sinplea da gure iraganaren egia: Euskadin desberdin pentsatzen zuena hil duen jendea egon da; hilketa politikoa babestu eta sustatu duen jendea eta taldeak izan dira Euskadin; jende asko izan da zer gertatzen zen ez ikustea nahiago izan duena, eta aurka egin duenik ere izan da. Hori da gure iragan mingarria, eta onartu eta elkarrekin gainditu behar dugu iragan hori. Baina gertatu zenaren egiatik soilik egin dezakegu, bestelako gizarte plural bat eraikitzeko asmo sendotik abiatuz. Askotan esan dut demokrazia ez dela hiri harresitu eta itxi bat, baizik eta haren balioak, printzipioak, arauak onartu eta etorkizun partekatuan parte hartu nahi duten guztiei irekia. Eta guk nahi dugu. Prest gaude hiri demokratiko honetan sartzea bilatzen duten guztiei laguntzeko; baina ez ditugu baztertuko gure printzipioak eta balioak, iraganean indarkeriaren mundukoak izan direnak gustura sentitzeko gainerakoei men eginarazten. Eta mundu horri gauza erraz eta sinple bat eskatu behar zaio, eta eskatzen diogu: iraganari dagokionez dituen erantzukizunak onartzea; Euskadin indarkeria babestu zutenengandik askatzea; gainerakoekin gizarte demokratiko eta askearen alde lan egiteko konpromisoa hartzea. Horri zoru etikoarekiko konpromiso deritzogu, eta ezagutzen dituzue haren printzipioak: terrorismoari zilegitasuna kentzen aurrera egitea, ETAk herri honetan eragin duen kalte ikaragarriari buruzko egiazko kontakizunarekin; ETA behin betiko eta baldintzarik gabe desagertzea eskatzea, eta horren alde lan egitea; bizikidetza balio etiko eta demokratiko oinarrizkoenetan finkatzeko ekimenak garatzea, memoriari, egiari eta justiziari buruzko politiketatik. Logikoa, bidezkoa eta arrazoizkoa da baldin eta gure helburua bada gizarte zintzoa sortzea, eta ez gizarte amorala. Eta hori guk ezin dugu haiengatik egin. Haiek egin behar dute, zuek egin behar duzue. Zuek zarete hori egiteko betebeharra duten bakarrak. Eta erabakitzen duzuenean, jarrera onenarekin izango gaituzue zain. Baina esan behar dizuet, azken adibidea ematearren, ez direla onargarriak aste honetan bertan Mintegi andreak egindako adierazpenak, esanez, baldintzak sortu behar ditugula politikariek ETAk izateko arrazoirik izan ez dezan. Izan ere, zer adierazten du horrek? Orain arte bazutela izateko arrazoia? Adierazten du zure ustez arrazoituta zegoela ETAk gu hiltzea bestela pentsatzeagatik? Begira, hori da, hain zuzen, onartu ezin duguna. Onartu behar duzue, eta behingoz esan, inoiz ez zuela justifikaziorik izan ETAren indarkeriak. Hain gauza sinplea, baina erabat etikoa eta demokratikoa. Besterik ez. Izan ere, adierazpen horiek adierazten dute, Mintegi andrea, oraindik bide luzea duzuela egiteke, Bake eta Bizikidetza Planera igorritako proposamenak erabat beharrezkoak direlako, eta bizikidetzaren bidean eskakizun eta sendotasun demokratikoari eusteko beharra baieztatzen dute. Horregatik eskatzen dizut, lehendakari jauna, sendotasun demokratikoa terrorismoaren itxitura gainditzeko, zoru etiko moduan ezagutzen ditugun printzipioak, murrizketarik gabe, erosotasunik gabe, inolako anbiguotasunik gabe, mantentzeko; hortik hasi behar baitugu aurrerantz egiten, eta ez atzerantz. Eta, lehendakari jauna, zuk erabaki behar duzu zer autogobernu-eredu nahi duzun herri honentzat, eta argi esan behar duzu zer hartzen duen zuk "estatus politiko berri" deritzozun egiazko proposamen horrek. Izan ere, ez dira gauza bera bata eta bestea. Ez dira gauza bera batzea eta zatitzea. Ez dira gauza bera bizikidetza eta bazterketa. Ez dira gauza bera batzea eta aurrez aurre jartzea. Begira, lehendakari jauna, aukera bat eman nahi dizuet zure taldeari eta alderdiari, baita arlo honetan ere, hamabost urteko desadostasunei amaiera emateko. Lizarrako Ituna zeritzon hartara ez itzultzeko aukera; Euskadi printzipio abertzaleak soilik baliatuz eraiki nahi izan zuen abertzaleen arteko itun hark, eta baztertu eta kanporatu egiten zituen nortasuna ulertzeko forma bera partekatzen ez zutenak. Porrot egin zuen itun hark, euskal gizarteak ez baitu nahi, inolaz ere, euskaldunen arteko liskarrik elkarren kontrako herria eraikitzeko. Inoiz ez gara horretarako prest egongo sozialistok. Baina, adiskidetasunaren eta batasunaren aldeko herritarren itun berri bat sustatzeko eskaintzen gara, elkarrekin bizitzen jarraitzeko borondatea berritzeko, oso bestela pentsatu arren ere. Lehendakari jauna, Espainia ez da Euskadiren etsaia, eta abertzale euskaldunak ez dira nire etsaiak. Alderantziz baizik: zuekin egin nahi dut herria. Euskadi guztion artean egin nahi dut. Elkarrekin bizitzen jarraitu dezagun nahi dut. Eta itundu egin behar dugu. Itundu egin behar dugu nola jarraitu elkarrekin bizitzen banako bakoitzaren nortasuna errespetatuz. Askotarikoa eta plurala izaten jarraituko baitu Euskadik. Porrot egin du, eta porrot egingo du, homogeneizatzeko edozein ahaleginek. Askatasun pertsonala ezin baita katez lotu, eta pertsona askeak gara euskaldunok. Nortasuna ez da legebiltzarretan bozka daitekeen zerbait, baizik eta banako bakoitzak bere bizipenen bidez eraikitzen duen zerbait. Eta hori ulertzen badugu, gure pluraltasuna eta aniztasuna gure aberastasun handienetako bat dela onartzen badugu, jakingo dugu bide bakarra dela: batzea. Guztiak herriaren baterako proiektu partekatuaren parte egitea. Desberdinen arteko bizikidetza indartzea, berdintzat joz. Lehendakari jauna, Euskadin batasunaren eta askatasunaren aldi berri bati ekiteko aukera eskaintzen dizut, liskarrak gainditzeko epea. Eta sinetsita esaten dizut, ezkutuko kartarik gabe, euskal gizarteak desberdinen arteko ituna eskatzen baitigu. Elkarrekin lan egiteko garai berria, eta ez liskarrean aritzekoa. Baina esaten dizut, halaber, zuk eta zure Jaurlaritzak kutxatik berriro ere alde bakarreko burujabetza-planak ateratzeko ahalegina egiten baduzue, aurrean izango gaituzuela, orain euskal herritarren arteko adiskidetasuna edo batasuna defendatzen dudan uste sendo eta irmotasun berberaz. Herria egitea guztien artean, inoiz ez elkarren aurka. Hori izango da beti gure jarrera. Eta amaitzen ari naiz. Sacaremos Euskadi adelante, estén seguros, resolveremos los problemas graves que tenemos, podemos salir de la crisis, podemos superar el pasado... Lo podemos conseguir si trabaja- mos todos juntos, si unimos fuerzas, si aceptamos la pluralidad de Euskadi. Y saldremos todos juntos, en una sociedad que garantiza la igualdad, que refuerza los servicios públicos, que defiende la dignidad de todos los ciudadanos. Son momentos duros, y necesitamos unir fuerzas, pero estoy seguro de que la mayoría de la sociedad vasca está dispuesta a la colaboración. Estoy seguro de que en esta legislatura Euskadi puede entrar en el nuevo siglo. Tal y como he dicho, lo podemos conseguir si trabajamos todos juntos. Y yo y mi partido estamos en ese camino, y espero que también los demás grupos, y sobre todo su Gobierno sean compañeros de viaje. Amaitu nahi dut euskal herritarrei esanez herri txiki handi hau aurrera aterako dela, elkarrekin aterako garela egoera honetatik. Egin dezakegu elkarrekin lan egiten badugu guztiontzako askatasun handiagoa izango duen Euskadi baten alde, Euskadi politikoaren balio positibo eta sortzailetzat hartzen baditugu nortasunaren pluraltasuna eta aniztasuna. Elkarrekin aurrera atera gaitezke, gizarte bidezkoagoa sendotuz, aukera-berdintasuna bermatuko duena. Eta zerbitzu publiko unibertsaletatik bermatzen da aukera-berdintasuna; izan ere, osasunak prezio bat duenean, askok ordaindu ezin dutena, ez da berdintasunik bizitzaren aurrean; irakaskuntzak prezio bat duenean, askok ordaindu ezin dutena, umilenek etengabeko desberdintasunean biziko dute bizitzako karrera; zahartzaroa pobrezia eta utzikeria bihurtzen denean, ez dute duintasun bera izango guztiek. Oso une zailak dira jende eta familia askorentzat, eta –lehendakariak ere esan du– ziur ahalegin handiagoak egin behar direla; baina guk defendatzen dugu ahaleginak partekatu egin behar direla, eta ongi banatu. Jende askok egin du ahalegin handia, eta ezin dute gehiago egin. Baina bada une honetan, egiaz inoiz baino beharrezkoa den horretan, herritarren elkartasunean, ahalegin handiagoa egin dezakeenik. Eta ziur naiz egin dezakegula, eta ziur naiz herritarren gehiengo handia lankidetzarako prest dagoela, norantz joan nahi dugun jakinez gero, laguntzeko prest. Ziur naiz legegintzaldi hau Euskadi mende berrian behin betiko sartzekoa izan daitekeela. Ziur naiz indarkeria eta liskarren iragan mingarri honi memoria, justizia eta demokraziarekin amaiera eman dakiokeela. Elkarrekin egin dezakegu, horretara jarriz gero. Eta euskal herritarrei eta zuri, lehendakari, esan nahi dizuet nire taldeak ez duela ahaleginean amore emango. Egunero izango gara prest eskua luzatzeko, eta Euskadirentzat eta herritarrentzat helburu bera dutenen esku luzatua hartzeko, horregatik baikara euskal sozialistak. Muchas gracias. (Aplausos) La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2037 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MINTEGI LAKARRA | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Legebiltzarburu andrea, lehendakaria, sailburuak, legebiltzarkideak, arratsalde on. Gaurko ekitaldiaren helburua da gaur egungo egoerari buruzko irakurketa sendoa egitea, baina batez ere gaurko helburua da hemendik aurrerako ildo politikoak ezartzea. Eta bai, bat gatoz esatean krisi ekonomiko eta politiko larrian gaudela. Eta krisia sistemikoa da, ez da koiunturala. Birpentsatu behar ditugu harreman ekonomikoak eta politikaren erabakiguneak, eta buelta bat eman behar diogu alderdien funtzionamenduari, erakundeen eta herritarren arteko harremanari, eta baita buelta eman behar diogu Erkidegoaren izaera berari ere. Eta hori guztia egiteko ezinbestekoa da diagnosi sakona egitea. Horregatik suertatzen zait deigarria ez entzutea hitz erdia ere krisi honen zergatiei buruz, ez egitea errelatorik kausa-efektuaren inguruan. Zerk eragin du krisia? Nork hartu ditu erabakiak? Nik uste dut irtenbideak proposatu aurretik, alderdiek gutxienez minutu pare bat eman beharko lioketela esplikatzeari edo azaltzeari nola eragin duten atzo arte hartu diren erabaki horiek oraingo krisi honetan. Esate baterako, Zapaterok lan-erreforma egin zuenean, horrek eraginik izan du gaur egun daukagun lan-egoeran? Edo beste adibide bat: 2008an ondarearen gaineko zerga kentzea erabaki zenean eta erabaki zenean tranpatiekin permitsibilitate bat edukitzea, horrek eraginik izan du gaur egun fiskalitatean daukagun egoeran? Nik uste dut eragina izan duela. Eta nork hartu ditu erabaki horiek? Hitz erdirik ez kausaefektuaren gainean, eta diagnosi herrena egiten badugu, orduan badago arrisku handirik gauzak berriro txarto egiteko. Lehendakariak herri-ituna izeneko proposamena ekarri du krisitik ateratzeko eta besapean dakar alderdi batekin eginda akordioa, 36 hilabeterako akordio bat. Baina gaur egin behar dugun ariketa ez da nola biziraun 12, 24 edo 36 hilabeteetan. Gaur egin behar dugun ariketa da zer-nolako oinarriak ipiniko ditugun ondorengo Euskal Herria eraikitzeko. EAJk akordioa egin du eta militantziari eskatu behar izan dio fedea eta enpatia. Ez dut aipatuko PSEk egiten duen horren irakurketa, gaur ez da tokatzen. Eta begi-bistakoa da bi alderdiek bertute bihurtu behar izan dutela ahulezia zena. Baina gaurko gaia ez da ere bi alderdi horiek euren premiak bultzatuta burutu duten akordioa. Eta gaia ez da nolako neurri paliatiboak ipiniko ditugun dauden arazoak erantzuteko. Hemen gaia da nolako Euskal Herria irudikatzen dugun eta zer-nolako neurriak hartuko ditugun Euskal Herri hori erdiesteko. Helburua ez da bizirautea; helburua da etorkizun apustua egitea, etxe propio bat edukitzea. Emakumeen emantzipazioen bidean Virginia Woolfek gela propioa aldarrikatzen zuen modu berean. Gela, etxea, finean espazio propio bat. Baina buelta gaitezen akordioetara. Ados gaude, ados gaude. Euskal Herri zati hau beste nonbait dagoen satelite gisa irudikatu da, baina ados gaude beste modu batera egiteko gauzak, euskal bidea egiteko egin behar ditugula akordioak. Akordioak egin hain zuzen ere petatxuak ez ipintzeko bakarrik eta beste perspektiba bat hartzeko, bestela jauziko gara gaurko ogian eta biharko gosean. Eta esaten dugunean harantzago begiratu behar dela, ez da inolaz ere eskapismo egitea, guztiz alderantziz. Benetan zintzoki uste dugu geroari begiratuta perspektiba berria hartzen dela soluzio iraunkorrak emateko, arazo ekonomikoa ez dagoelako disoziaturik burujabetzatik. Uste dugu dikotomia faltsua planteatzen dela esaten denean "lehenago konponduko dugu arazo ekonomikoa eta gero begiratuko diogu estatusari". Hain zuzen ere ekonomia konponduko delako erantzun propio bat ematen diogun heinean eta horretarako funtsezkoa da argitzea estatusa: zeinek erabakitzen duen nola atera krisialditik. Partidu Sozialista balantzaka dabil eta batean dio "más estatuto", beste batzuetan esaten du "otro estatuto" eta badaude sozialista batzuk esaten dutenak ere "constitución vasca". Eta bide batez aprobetxatzen da Ganbera hau hauteskunde-kanpaina egiteko. EAJri dagokio erabakitzea nola lortuko duen Euskadi moderno, solidario, jasangarri eta lehiakorrago hori. Hori lortuko da espainiago izaten edo euskalerriago izaten? Eta hori da galdera. España tiene una deuda pública de 942.758 millones de euros, que supone el 92,2 % del PIB, y si le añadimos la deuda privada llega hasta un billón de euros, que viene a ser más o menos como el 200 % del PIB. El propio Partido Socialista Obrero Español dice que cada hora España aumenta su deuda en 16 millones de euros. Y, según los parámetros de la Unión Europea, el tope de la deuda admisible no debe superar nunca el 60 % del PIB, y, como digo, España tiene el 92,2 % de deuda. Es una deuda impagable. La economía no puede disociarse de la soberanía. Semejante dependencia económica implica una pérdida de soberanía a manos de los acreedores, que pueden imponer criterios, establecer políticas y condicionar las decisiones del endeudado. La soberanía española está en entredicho, y no es un criterio, es un hecho. No es soberano un país que es obligado a cambiar su propia Constitución para satisfacer intereses ajenos. Euskal Herria no puede ceder soberanía a un país que ni siquiera es dueño de sí mismo. Eta justu-justu orain bi urte, Joseba Egibarrek esaten zion López lehendakariari honelako esaldia: "España no es sinónimo de seriedad, no es sinónimo de rigor presupuestario, no es sinónimo del control del déficit, no es sinónimo de muchas cosas, y en el ámbito institucional sí podemos abordar ese desafío con garantías, y nos tendremos que poner de acuerdo". Eta ildo beretik mintzo zen orain pare bat aste Aitor Esteban Kongresuan esaten zuenean PPrekin talka egiten ari zirela hainbat arlotan: kupoan, Hezkuntza Legean, tokiko Administrazioan, merkatuen batasunean, nazioarteko ekintzetan. Eta hauxe esaten zuen: "Ez dute kontuan hartzen gure berezitasuna. Ez daukat itxaropen handirik hortik ezer gauzatuko denik. Lehenengo lortu behar dugu akordio bat hemen –esaten zuen Esteban jaunak–, eta zenbat eta pluralago izan hobeto, gero Madrilera eramateko. Egoera honetan Euskadik birkokatu egin behar du, derrigor azterketa bat egin behar dugu Espainiarekin izan behar ditugun harremanei begira". Gu prest gaude, prest gaude, dinamika horretan buru-belarri sartzeko. Prest gaude gure lan-indarra eta ordezkatzen dugun indar soziala ere elkarlangiroan murgilarazteko, baina betiere euskal bidearen mesedetan, konbentziturik gaudelako Euskal Herria atera daitekeela ataka honetatik, baina horretarako baliabideak behar ditu. Baliabide ekonomikoak, eta baliabide ekonomikoak lortzeko, baliabide politikoak behar dira aurretik. Beraz, Jaurlaritzari egiten diogun kritika ez da azalekoa. Kritika sakonekoa da. Klabe horretan ulertu behar dira hemendik aurrera egingo ditudan kritika eta ekarpen guztiak. EH Bilduk berak bakarrik ezin du, ezin du Euskal Herria eraiki eta EAJk ere berak bakarrik ezin du bere politika aurrera atera. Eta biak batera elkarrekin ere ezin dugu kohesionatu gizarte oso hau. Gutxienez, badago heren bat inolako beharrik ikusten ez duena estatusa aldatzeko eta gure lana izan beharko da elkarrekin egitea, hain zuzen ere, gizarte kohesionatu hori eramateko, Euskal Herri berri bat eraikitzeko. Gure ahalegina izango da, hain zuzen ere, agerian jartzea emankorragoa dela ahalik eta erabakiahalmen handiagoa edukitzea interes hutsagatik bada ere. Batzuentzat, burujabetza izan daiteke ideologikoa eta beste batzuentzat interes kontua. Ez dut uste erratzen naizenik asko esaten badut, hala ere, hemengo alderdi guztiek nahiago dutela euskal herritarrentzat gizarte justuago bat eta bizimodu hobea pertsona guztientzat. Eta hain zuzen ere, hori ikusi izan dugu Madriletik edo Espainiatik kupoa kolokan jarri denean. Orduan alderdi guztiak, PP baskotik EH Bilduraino –eta aparte uzten dut UPyD– guztiek esan zuten kupo hori beharrezkoa zela, hain zuzen ere hobea delako norberak kudeatzea eskuduntzak eta ez kanpoan kudeatzen diren konpetentziak. Beraz, zer proposatzen dugu? Proposatzen dugu euskal bidea. Euskal bidea martxan jartzea, ideologiagatik edo interesagatik baina onuragarria delako bertan bizi eta bertan lan egiten dugunontzat. Beraz, hasiko naiz horretaz hitz egiten, ekonomiaz. Ekonomia sustatzeko diru-partida bat jarriko du Jaurlaritzak oraingo beharrizanei aurre egiteko. Eta kopuru hori ez bada nahikoa, eta ez da, nola egingo zaio beharrizanei erantzuteko? Bruselak agindu, Espainiak legislatu eta bertako enpresariek langileak kaleratzen dituzte. Zenbat diru gehiago beharko da odoluste horren ondorio lazgarriak leuntzeko? Kanpoko politikekin dugun menpekotasunaren adibide argia da defizitaren mugarekin gertatu dena. Madrilek esaten zuen % 1,2 eta Gasteizek % 1,3. Apenas ez dugu jakin noiz, nola, norekin egin den negoziaketa. Dakigun bakarra da momentu honetan daukagula 1,2 defizit-muga. Umiliagarria sortatu da hamarren bat bera ere ez lortzea eskean ibili eta gero. Hori gertatu baldin bada hamarren bakar batekin, ez dut pentsatu nahi zer ez ote den gertatuko kupoa berriro negoziatzen denean. Beste garai batzuetan EAJk jakin izan du zirrikituak bilatzen. Ez legal, ez ilegal; alegal sortu zuen José María Gorordok ETB-2 eta egin zuen de facto-ko politika bat. Ba de facto-ko politika hori uste dugu egin behar dela hainbat arlotan, eta batez ere bi lehentasun argi izanda. Bata, sistema finantzarioa finkatzea eta bigarrena, enpresen maila teknologikoa igotzea. Neurri estrategikoak direlako beste gai batekin batera, eta hori da lurralde-kohesioa. Ekonomia sustatuko bada hein handi batean eskualdeen ekonomia sustatuko den neurrian izango da. Zenbat eta indartsuagoa eta orekatuagoa izan eskualdeak, haien arteko kohesioa, hainbat eta egonkorragoa izango da Erkidego osoaren osasun ekonomikoa. Guk tokiko garapenari garrantzi handia ematen diogu eta horregatik oso deigarria izan da gaur goizean ez entzutea hitz erdia lehenengo sektoreari buruz. Nola aterako dugu aurrera ekonomia lehenengo sektorea bazter utzita? Hirien aldeko apustu bat egin da eta horrek ondorioak ekarri ditu garraioan, nekazal lurzoruetan eta azpiegituretan. Eta lehen sektorea odolustu egin da. Lehenetsi egin dira ekoizpen-eredu intentsiboak eta elikagai industrialak, baserritar eta arrantzaleen kaltetan. Egunean, baserri bat ixten da Euskal Herrian eta hori tragedia bat da Eta bien bitartean, eskola eta ospitaletako jantokian edozein bazterretatik ekarritako produktuak jaten dira eta elikadura-burujabetzari uko egiten zaio. Enplegua sortzea eta babes sozialari eustea da denok daukagun lehentasun bat. Eta azken datuen arabera –hemen aurreko taldeek ere aipatu dute– Erkidegoan badaude 173.000 langabetu, eta uztailatik abuztura 1.514 gehiago, eta, esan da, langabeziatasa da % 16,4koa. Azken bost hilabete hauetan langabezia-tasak egin du gora, 1,5. Eta tasa disparatu egiten da gazteen kasuan: gazteen kasuan, bi gaztetatik batek ez du lanik lortzen. Tasa da % 50ekoa. Langabetu hauetatik, gainera, erdiak baino gehiago, % 54, emakumeak dira eta emakumeak dira ere gizarte-laguntzetara joan behar izaten dutenak: hamarretik sei. Pobrezia kronifikatzen ari da. Erkidegoan badira 157.000 pertsona pobrezia-arriskuan bizi direnak, hau da biztanleen % 7,3, eta kalkulatzen da 100.000 izan daitezkeela elikadura-arazoak dauzkatenak. Eta ez naiz ari hitz egiten Niger edo Mozambikeri buruz, Euskadiri buruz ari naiz. Zer proposatzen dugu? Lehenik eta behin, dagoen lana banatu behar da. Jaurlaritzak egiten duenaren kontrara hain zuzen ere. Lan kopurua handitu ordez, gutxitu behar du. Jaurlaritza ezin da izan enplegua suntsitzen duena. Sarkasmo hutsa da Jaurlaritzak esatea enpleguari eutsi behar zaiola eta bera izatea langileak kaleratzen dituena. Eta ez da ulertzen Partidu Sozialistak eduki duen jarrera puntu honetan, hain zuzen ere, Ganbera honetan defendatu duenaren kontrakoak sinatu delako akordioan. Lan-banaketa hori ikusten dugu bi arlotan. Alde batetik, produktiboan, eta, beste alde batetik, erreproduktiboan. Hau da: zaintza normalean emakumeen lepo geratzen da eta zerbitzu sozial publiko horiek areagotzen baditugu bi gauza egiten ditugu batera, balio ekonomiko bat ematen diogu eta baita ere balio sozial bat. Bigarren proposamena da Jaurlaritzak buelta ematea hain zuzen ere 2011n Partidu Sozialistak hartu zituen neurriak. Aldaketa atzerakoiak egin zituen dirusarrerak bermatzeko errenta eta etxebizitza prestazio osagarrian. Eta Alderdi Nazionalistak mantendu izan ditu. Hirugarren irtenbidea edo proposamena egiten duena lotuta dago gizarte-larrialdietarako laguntzekin, hau da, AES izenarekin ezagunak direnekin. Uste dugu diruz hornitu behar direla, noski. 17,3 milioi ipini ziren horretarako, diru hori, noski, amaitu da, eta diru hori ez bada handitzen, nekez egingo dugu politika pertsonentzat. Eta politika pertsonentzat egitea ez da plotter batean ipintzea esaldi populista bat, baizik eta pertsonei asetzea beraien betebeharrak. Hori da pertsonentzat politika egitea. Oso aukera ona eduki dute orain hain zuzen ere bi alderdiek sinatu duten akordio honetan AHTrentzat dedikatua dauden 338 milioi horiek laguntza sozialetara bideratzeko. Hain zuzen ere, 22 AES programa ipini zitezkeen indarrean pertsonentzat trenbiderako diruarekin. Laugarren lekuan aipatu nahi ditugu pentsionisten egoera. Madrilek ezarri dituen neurri guztiak aplikatu dira hemen bere horretan. Eta berrordainketari buruz planteatu diren neurri paliatiboak bakarrik planteatu dira jubilatu eta pentsionistentzat, baina ez dira planteatzen premia larria dutenentzat. Beraz, unibertsaltasun-printzipio apurtuko litzateke, horrela bada. Lizuna eta inpudikoa da jubilatuekin egiten ari dena. Pentsionistak, osasun-arloko langileak eta hezkuntzako eragileak prest daude gaur egun dauden inposaketa horiei guztiei aurre egiteko. Eta guk uste dugu Jaurlaritzaren lana izan beharko litzatekeela, izan beharrean euste-horma bat Madril defendatzeko, batera joan beharko liratekeela, hain zuzen ere kolektibo horiekin guztiekin, bestelako politika batzuk egiteko. Tranpolin moduan hartu beharko lirateke eragileak eta egoera larrian daudenak eta politika bateratu bat egin. Eta erabaki beharko duzue fidelitatea nori diozuen, herritarrei edo Madrilgo Gobernuari. Patronalarekin, egia da lehendakaria saiatu dela alperrik, baina badaude beste bide batzuk elkarrizketaz aparte estutzeko enpresariak. Jaurlaritza ere kontratatzailea da eta badauzka moduak enpresak saritzeko edo ez saritzeko, enpresa horiek langileekin daukaten jokaeraren arabera. Errealitatea da enplegu miserablea, ezegonkorra eta unean unekoa ari dela sortzen eta ikusterik baino ez dago CEOEk berak daukan iritzia, eta bere iritzia da kontratu iraunkorrak pribilegio bat direla. Martxa honetan etxe bat izatea ere pribilegio bat izango da, etxebizitza-eskubidea ez dagoelako bermatua ez krisian ezta aurretik ere. Egia da Jaurlaritzak aurrekontu-proiektuan aipatzen duela indartu behar dela alokairu soziala eta epe ertainean alokairuko etxebizitzaren eredua izan behar dela ardatz, baina gero egiten diren diru-banaketak ez datoz hori indartzera. Gure ustez, diru publikoa erabili beharko litzateke alokairua sustatzeko, eta ez pribatizatu diru publikoaz egindako etxeak partikularrei salduta. Datu ikara- garria: 2008tik 12.000 kaleratze izan dira Hego Euskal Herrian eta aldi berean badaude 250.000 etxe hutsik. Ez dira estutzen finantza-erakundeak. Eta finantzaz ari naizela ere aipatu nahi nituzke abaletan agindu diren 1.800 milioiak langabeziari aurre egiteko. Abalen sistema ez da nahikoa. Gainera martxoan ipini zen programa 300 milioirekin, gaur, hilabete batzuk beranduago, ikusten dugu 300 milioitatik bakarrik 64,8 milioi eman direla abaletan, hain zuzen ere, oso prozedura geldoa eta gure ustez ez nahikoa delako. Jaurlaritzak baditu baliabide politikoak finantzaerakundeak estutzeko eta batez ere baditu baliabide politikoak ematen diren laguntzen segimendua eta kontrola egiteko, ez dagoelako onartzerik diru-laguntza jaso duten enpresa horiek gero erreforma literalki aplikatzea edo ERE egitea, kiebrara jotzea, deslekutzea edo deskapitalizatzea. Esate baterako gogoan ditut, oraindik oso fresko, Epsilon, Hiriko eta ESS kasuak. Azken finean, iruzurrak dira, estalki legalaz. Eta iruzurraz hitz eginda, aipatu nahi dut hain zuzen ere Jaurlaritzak planteatzen digun plangintza iruzur fiskalaren aurka. Aintzat hartzen du gizarte ekitatibo eta justu batean oinarri-oinarrizko jarduera dela inork ez egitea izkina fiskoari. Beraz, alde horretatik ongi etorriak dira honezkero lurralde batean martxan dauden neurri fiskalak, progresiboak eta ekitatiboak baldin badira. Hasi, hasi dira, baina tamalez erdibidean gelditu dira. Progresibitatean atzetik gelditu dira Gipuzkoan honezkero dauden neurriekin konparatuta, eta kapital-errentei eta fortuna handiei dagokiela, ez atzetik, atzerapausoa eman dute nabarmen. Kapitala eta jabegoa ahalik eta gutxien ukitzea izaten da eskuinaren politika eta horixe da hain zuzen ere egin izan dena. Eta beste alde batetik, ez dugu ahaztu nahi euskal herritarrek ordaintzen ditugun zerga guztietatik bakarrik zati bat doala edo biltzen dela foru-aldundien bidez, eta gainontzekoa zuzenean jasotzen duela Estatuak. Beraz honek badauka zerikusirik ere hitz egin nahi dudan arkitektura instituzionalarekin. Arkitektura instituzionala berrikusteko proposatu digu Jaurlaritzak eta helburua da bikoiztasunak ekiditea eta zerbitzu hobeak eskaintzea. Asmo oneko adierazpenak dira; paper errea izan daitezke instantzia handiago baten menpean gelditzen direnean. Esate baterako, udal-legea geldituko da Kongresuak aterako duen tokiko administrazioaren legearen menpe. Eta funtzio publikoaren euskal legea beti egongo da enplegatu publikoaren oinarrizko estatutuaren menpe. Bikoiztasunak kendu behar baditugu, ados, baditugu hainbat bikoiztasun: Renfe eta Adif batetik eta Euskal Trenbide Sarea eta Euskotren bestetik, Kon- federazio Hidrografikoa batetik eta URA agentzia bestetik, integrala den polizia bat batetik, Ertzaintza, eta bestetik Guardia Zibila eta polizia espainiarra. Hauek guztiak alferrikako bikoiztasunak dira eta itunean ez dira aipatu ere egiten. Eta bikoiztasuna baino larriagoa da honezkero transferituta dauzkagun eskuduntzetan egiten ari den esku-sartzea, eta bereziki Hezkuntzaz mintzatu nahi dut. Hezkuntzaren arloa da gizarte baten bizkarrezurra eta une honetan mehatxaturik dago LOMCE Legea indarrean jarriko delako. Jaurlaritzak, lehen ere aipatu dut eta aipatuko dut gero eta aipatuko dut aukera daukadan bakoitzean, Jaurlaritzak berebiziko aukera du eragile sozial eta profesionalekin batera erantzun bateratua emateko. Egiatan borondatea badago Jaurlaritzak lideratu dezake hezkuntza-komunitatean dagoen ezinegona, eta lehengo egunean UPVko erretoreak berak ere egin zion eskaintza bera ikasturtearen hasieran. Nonbaitetik hasi egin behar badugu euskal bidea eraikitzen hezkuntzan, hizkuntzan eta gizartepolitiketan egin behar dugu. Hortik hasi beharko genuke hain zuzen ere herritarrengandik hurbilen dauden arloak direlako. Eta burujabetzaren bidean arreta berezia eskaini behar genioke bakegintzari. Herri berria eraiki nahi badugu, eraiki behar dugu iragana ahaztu gabe. Sigue adelante la ponencia de esta casa. Hemos hecho todo el esfuerzo posible para continuar también en este foro, y no siempre ha sido fácil. Los demócratas de toda la vida han decidido que la democracia es que los demás asuman lo que digo yo, y si no, no juegan. Pero si decimos lo mismo que ustedes, si adoptamos ante este momento determinante las mismas actitudes que tienen ustedes, nos convertimos en ustedes, y tendrán que comprender nuestra reticencia. Cuando no se quiere hablar cualquier excusa es válida; sin embargo, cuando se quiere hablar cualquier obstáculo es inútil. Y en esas estamos. No nos levantaremos de la mesa, ni de esta ni de cualquier otra que vaya a tener como objetivo hablar por la paz y recuperar la memoria. Este país ha sufrido una verdadera tragedia de violencias que han dejado multitud de víctimas que merecen todo el reconocimiento, reparación y garantías de que aquel drama no se repetirá jamás, independientemente de quién ha sufrido el ataque y de quién lo ha producido. Que se sepa que la ética no puede sustentarse sobre una mirada hemipléjica sobre las muertes violentas. El libro de la memoria, la verdad y la justicia será completo, o no será. Lamentablemente, la violencia es algo actual, no es algo del pasado. En cárceles y tribunales políticos, en comisarías y controles armados se mantiene todavía esa dinámica de violencia. Solo puede haber una condición, solo una, para sentarse a una mesa que trate el tema de la paz, y es la voluntad de estar. Ante actitudes de inmovilismo e incluso de involución, de sabotaje en el trabajo por la paz y la convivencia, Euskal Herria Bildu aboga por un debate entre diferentes, que es precisamente lo que esta sociedad nos pide. Eta ez dut amaitu nahi hizkuntzaz eta kulturaz hitz egin gabe –eta lehenik eta behin zoriondu nahi nuke Arantza Quiroga egin duen ahaleginagatik–. Datu kezkagarriak daude hizkuntzaren arloan eta kezkagarriagoa da oraindik EAJk eta PSEk egin duten akordio horretan ez dela agertzen hizkuntzaren gaia beraien arduren artean. Euskararen berreskuratze-prozesua geldoa da eta baina geldotzen ari da gehiago. Eta azken datua da hain zuzen ere 2011koa. Bi puntu egin du atzera euskararen presentziak; hau da, % 37,4tik % 37,2ra. Azken urteotako hizkuntza-politika udalerri euskaldunetan kaltegarria izan da. 91 udalerrik galdu baitute euskaldunen proportzioa. Datuak eskuan, esan genezake euskararen berreskurapen-prozesua heldu dela inflexio-puntu batera, eta ez badugu gainbehera gelditzen, hizkuntza-politikaren aldaketa ezinbestekoa izan beharko da euskara berreskuratzeko. Hori da errealitatea eta bestela ostrukarena egingo genuke. Euskarari eutsi behar zaio eta euskara sortzen den kulturari ere babesa eman behar diogu. Zerbait baldin bada eta zerbait baldin bagara, gu gara hitz egiten duguna eta gure kultura. Gure hizkuntzak egiten gaitu eta gure kulturak egiten gaitu. Gure kulturak kokatzen gaitu munduan, gure berezitasunekin. Horregatik pentsatzen dugu ez dela nahikoa Kulturaren Euskal Kontseilua, guk uste dugu egin beharko genukeela Euskal Kulturaren Kontseilua edo beste modu batera esateko, Euskarazko Kulturaren Kontseilua. Euskal Herria Bildurentzat helburu estrategikoa da euskal kultura eta hizkuntza, eta hain zuzen ere uste dugulako kohesioa eta elkarbizitza areagotzen laguntzen dutela. Eta kohesio eta elkarbizitza areagotzeko badaude zenbait gai oso garrantzitsuak aipatu baino ezin ahal ditudanak. Esate baterako, berdintasunpolitika edo kirola, kirola pertsona garatzeko eta ez espektakulu gisa edo lankidetzari eman behar zaion garrantzia, baina hori guztia beste momentu batean. (Txaloak) | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2038 |
10 | 41 | 19.09.2013 | EGIBAR ARTOLA | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Niri, ondo egin edo gaizki egin, txalorik ez, lotsatu egiten naiz-eta. (Barreak) Arratsalde on guztioi. Ez da lehengo eztabaida politikoa legealdi honetan, baina, bai, egia da Erregelamendua eskuetan egoera politikoaren azterketa dagokigula momentu honetan egitea. Lehendakariak goiz partean egin du bere saioa. Eta nik uste dut behintzat kokatzeko bi datarekin jakin behar dugula zergatik daukagun gaur debate bat. Inbestidura saioa eduki genuen joan den urteko abenduan, baina gentozen hauteskunde batzuetatik. Eta entzun ditudan diskurtso batzuk entzunda, derrigortzen nauzu, Patxi López, esatera, hain zuzen ere hauteskundeak deituak izan zirela zure Gobernuak aurrekontu bat aurkezteko gaitasunik izan ez zuelako eta jakin bazekielako bere diskurtsoa eta kasuan aurrekontu proiektua ez zirela bat etorriko, zeren, hain zuzen ere gero demostratu den bezala, 1.200 milioi gutxiagorekin egin behar zen presupuestoa. Eta oso zaila izaten da diskurtsoa eta gero praktika bateratzera antzeko diferentziak daudenean. Beraz hauteskundeak izan ziren, lehendakaria aukeratu genuen, gobernua osatu… Martxan jarri zen Gobernua. Eta nik uste dut martxan jarri zela eta martxan dirauela Gobernuak, zergatik arazoa hemen zegoen, eta kasuan hemen dago, edo euskal politikagintzan. Gobernuak bere lanari eutsi dio eguneroegunero, goiz-arratsaldez eta gauez ere bai, tokatzen zaienei. Zer gertatzen da? Zuk zenion "bakarrik etorri zinen hona". Ez, etorri zen bera eta beste 26. Zu etorri zinen zu eta beste 15, Arantza Quiroga etorri zen beste 9 lagunekin eta Maneiro etorri zen bakarrik. Eta Gobernu honek, lehendakariak eta alderdi honek, egin ditu saiakera ezberdinak adostasunetara iristeko. Eta lehenengoa egin zuen hain zuzen ere inbestidura saioan. Eta orduan, eta ordukoak dira eta nahi baldin baduzue dokumentuetara jo, orduan Euzko Alderdi Jeltzaleak eskaintzen du propio, gobernurako akordioa izan zitekeen horretaz aparte, kasuan fiskalitateen inguruko akordio bat, eta lerro nagusiak azpimarratzen ditu eta plazaratzen ditu. Eta baita ere proposatzen du erakunde guztiek behar-beharrezkoak, ezinbestekoak zituzten aurrekontuak eduki ditzaten, batzuen eta besteen arteko akordioen eskutik hori posibilitatzea. Hori eskaini zuen Euzko Alderdi Jeltzaleak eta batzuek eta besteek, denok esan zenuten ezetz. Beno hori bide bat zen, inbestidurara bakarrik etorri ginen. Bigarrengo saiakera, aurrekontuekin. Aurrekontuekin berriro ere Euzko Alderdi Jeltzaleak egiten du proposamen bat. Eta hor dator, nire ustez, zure akatsetako bat analisian, zergatik zerorrek esaten zenuen zuen osoko emendakinaren zioan dagoela gaur egun adostu dugun akordio honen muina. Eta zuek jakin bazenekiten osoko emendakin hura zela besteak beste hauteskundeak aurreratzearen arrazoiaren ondorio bat. Eta lekuko garbiena zen zuek aurreikusten zenituzten diru-sarrera gehiago haiek, hain zuzen ere ekarpenak burutu behar zituzten foru-aldundietako presupuestoetan ez zenutela inolako emendakinik sartu. Prestatu zenuten osoko emendakina bat hemengo debaterako soilik, zergatik diru-ekarpenak lurralde historikoetatik zetozen eta presupuesto haiek ez zenituzten zuzendu. Beraz, utzi ditzagun gauzak bere tokian. Baina bederatzi hilabete geroago lehen akordio bat iritsi da. Lehen akordio bat iritsi da eta akordioa ona da. Ez da nahikoa, ez da nahikoa. Guk esaten duguna da zergatik orain eta ez ginen iritsi akordio honetara orain sei hilabete edo orain bederatzi hilabete. Nik uste dut hor bai dagoela gogoeta bat eta alderdi politiko bakoitzak izango du bere analisia eta azterketa. Guk geurea daukagu eta guk pentsatzen dugu, hala ikusi dugulako, hasieran aurreikusten genuena, epe motzerako estrategiek normalean porrot egiten dute. Herri honen etorkizunari begira estrategiek izan behar dute epe luzera. Ondo pentsatuak eta betiere, behintzat gure taldeak eta alderdiak bere historian zehar ezaugarritzat dituen bi puntu aipatuko nizkizueke. Bata. Erabakiak hartu aurretik ondo pentsatu, baina behin erabakia hartzen denean, mantendu eta aplikatu pazientzia. Zergatik, gauzak bere onera etortzen dira, normalean. Jakin behar da herriaren nahian nondik nora doan eta pultsu hori ondo aztertzen. Eta guk bagenekien, ikusten genuen, zuek denek, EH Bilduk, PSOEk, PPk eta UPyDk ez zenutela estrategia partekatu bat –hori gehiegikeria bat litzateke–, baina bai, bat egiten zenuten Gobernuari ezetz esaterakoan. Arrazoi ezberdinengatik? Eta EH Bilduk bere arazoak zeuzkan esplikatzen bere posizioa bere munduaren aurrean eta Alderdi Sozialistak ere, eta gainontzekoek ere, gure ahulezia aitortuz, lehendakariak gaur goizean aitortu dun bezala, zergatik gutxiengoan geunden, gehiengo absolutu horretara iristeko, diferentzia bat genuen, hain zuzen ere, 11 falta geunden, eta hor erabakia hartu duena izan da Alderdi Sozialista. Alderdi Sozialistak jo zuen bi urte lurralde batean, edo urte eta erdi, baina hain zuzen ere, hemengo emaitzak ezagutu ondoren, Gobernu hau nola desgastatu, pentsatu zuen fiskalitatearen gaia tarteko, ba Gipuzkoan EH Bildukin bat eginda estrategia horrek Euzko Alderdi Jeltzalea eta Eusko Jaurlaritza nerbioso jarriko zuela. Eta gu inguratzen ginen bakoitzean EH Bildurengana Gipuzkoan, esaten genion "Aizu, fiskalitatea, nahiz eta hiru lurraldeez ari garen, behintzat fiskalitatea ezin dugu muturretara eman, amankomunean egin behar dugu". "Bueno, ez, guk hemen ezkertiarren arteko akordioa daukagu". Ezkertiarra denen, espainola eta abertzalea izanda, ona da. Kontua da zeinek egiten duen. Ez, ona da, aurrerakoia da. Beste batzuek egiten baldin badute, "atzerakoia" eta "herri hau ez dago salgai", baina egin zenuten. Eta iritsi da momentu bat non Alderdi Sozialistak esan duen "hori bukatu da". Politikoki eta estrategikoki esan duzue "Guk ez dugu hor jokatuko, zergatik etorkizunari begira Erkidego Autonomo honetan gelditu dira bi ardatz politiko: bat, PNVk osatzen duena, eta bestea, Ezker Abertzalea". Eta nola badirudien, behintzat denbora puska baterako, bi ardatz nagusi hauek lehiatzeaz aparte, elkarlana ere egin behar dugula, baina gutxieneko horiek ez ditugun lortzen, bakoitza lerrokatzen da ahal duen moduan nahi duen tokian. Eta hori da gertatu dena. Zergatik testuak testu, bai lehendakariak maiatzean, alderdi politiko guztiak gonbidatuak izan ginen hartan, mahai gainean jartzen duena, alderdi politiko guztiek behintzat gidoia partekatzen genuen. Gero edukietan diferentziak egon zitezkeen, baino Alderdi Sozialistak pausoa eman du aurrera. Eta nik horregatik aipatu duenean Maneiro jaunak estrategi kontua zegoela, ba, hemen erabaki politikoak estrategia baten inguruan beti gauzatzen dira edo eraikitzen dira. Eta Alderdi Sozialistak garbi dago bistan jarri dituela udal eta foru-hauteskundeak. Edo ez duzue ikusten hori? Bai, ez? Ez da hain zaila ikusten. Eta bitartean daukagu akordio bat. Ona dena, gure ustez, edukietan. Zergatik etorkizunari begira, zer gelditu da hemen indarrean? Jaurlaritza honek aurkeztutako egitasmoa. Eta gaur goizean nion, bueno egitasmo honek, eta lehendakaria berak azaldu den agerraldian, zer demostratzen du? Bueno, lehenengo eta behin, herri honengan sinetsi egiten duela eta euskal gizartea errespetatu nahi duela. Eta errespetatzeko modurik garbiena eta zintzoena da egia esatea. Egia esatea da gaizki gaudela esatea, ahaleginak egingo ditugula, lehentasunak non jartzen ditugun, saiatuko garela adostasunetara iristen eta akordioak beharbeharrezkoak direla eta bat burutu dugula baina beste asko geratzen direla burutzeko. Eta hori gidatu nahi duela eta lideratu nahi duela. Eta gu, orain 35 urte bezalaxe, euskal bidean lanean, euskal bidean lanean, pertsonak errespetatuz eta bide politiko eta demokratikoak soilik erabiliz. Euskal bidean lanean. Hemen gehiegitan aipatzen da, baina azkenean bideak ere pertsonek egiten dituzte eta bideak pertsonek zeharkatzen dituzte. Eta diodanean 35 urtean ere, historia luzeagoa daukagu, herrigintzan eta euskal bidea eraikitzen eta euskal bidetik beti bide politiko eta demokratikoak erabiliz eta pertsona guztien giza eskubide guztiak errespetatuz. Bai, bai, Sortuko buru zaren horri esaten dizut baietz, guk baietz. Beste kontu bat da zuek zertan ibili zareten 35 urtean. Helburuak, apustuak. Lehenengoa. Gai ekonomikoari eusten dio lehendakariak, ekonomia eta industria. Bueno, aurretik esana zuen eta alderdi politiko bezala, guk ere PNV bezala, hainbatetan aipatu dugu, esanez azkenak izan garela krisi honetan sartzen, lehenak izan behar dugu irteten. Krisi batetik irteteko bi modu daude: errekuperazioaren olatuak zu eramatea atzealdean bada ere, baina irtengo zara, edo irteera horretan, punta-puntan ez baldin bazaude ere, behintzat lehenengo postu horietan egotea. Hau da, zu zeu izatea krisi horretatik irteteko protagonista. Eta hori da Gobernu honek egin duen apustua. Ez ditugu baliabide guztiak, ez ditugu baliabide guztiak. Eta euskal bidea egiteko horretan, nik gaur zerbait antzeman baldin badut Urkulluren diskurtsoan, lehendakariaren diskurtsoan, izan da bere muga guztiekin euskal gobernantza bat errebindikatzen duela. Ditugun tresna guztiak erabiliaz, ea gai garen irteteko, eta horretarako ezinbestekoa da indar-metaketa edo biderkatzaile izatea. Hori da, nik uste, planteamendua, eta planteamendua konkretatu egiten du, zergatik industriaren aldeko apustua egitea balore segurua da. Guk hala ikusten dugu: industriaren aldeko apustua egin behar dela krisi honetatik irteteko. Agian denak ez dugu berdin ikusten, guk hala ikusten dugu. Eta berrikuntza, ikerketa, lehiakortasuna, internazionalizazioa, guzti horiek, zutabe horiek landu egin behar dira eta horretarako lehen aipatzen da, Patxi Lópezek kritikatu egiten zuen, baina maiatzaz geroztik 800 milioiko kopuru bat hortxe dago hain zuzen ere guzti hori bultzatzeko, aurrera ateratzeko. Guk ezin dugu industria ordezkatu. Lagundu bai! Hor dago datu bat. Beraz, apustua da erabatekoa. Eta erakundeek ere, nik uste, berea eginez gero, etekina guztiontzat hobea izango litzatekeela. Sektore ekoizle eta produktiboen aldeko apustua egitea, zeren eta horrek sortzen du, eta baita ere akordioak, herenegun azaldutakoak edo etorkizun hurbilean lortu daitezkeenek, horrek ematen dio nolabaiteko egonkortasuna instituzioei, noski, baina ez da egonkortasuna egonkortasunagatik. Egonkortasunak konfiantza sortzen du, baita ere industria-munduan dabiltzanen artean ere, eta konfiantza da ekonomiaren motorra ere, ez burua engainatzeko. Eta guk horretan sinestu egiten dugu, beraz, apustu hori garbi dago. Gero, munduan zehar, Patxi Lópezek zioen bezala, "marka Espainia"rekin ibili behar dugun ala ez... Ni ez naiz sartuko, baina espainolei galdetu, zergatik Espainiako industriaburu nagusiek esaten dute "Espainia marka"rekin ezin daitekeela inora joan, zama delako. Beraz, ez gara gu sartuko eztabaida horretan, zergatik sobra ere libratuta dago. Enplegua sortu. Nola sortzen da enplegua? Nola ekin langabezi tasa larri horri? Eta hemen aipatzen dira datuak, aipatu ditu Arantxa Quirogak ere, esaten da bikoiztu egin dugula bataz bestekoa beste lurraldetan paroa igotzen den maila. Zu, kasuan, 14tik 16ra pasatzen baldin bazara, langabeziaren hazkundea % 16koa da bataz beste. 25etik 27ra pasatzen baldin bazara, % 8koa da, baina bata da 14 eta bestea da 27. Eta hain zuzen ere, egin duzu konparaketa, zeinekin eta Extremadurarekin. Extremadurak % 34ko paroa dauka. Nahiago nuke, zergatik 1etik 2ra pasatzen baldin bazara, % 100eko hazkundea daukazu, eta 2tik 4ra pasatzen baldin bazara ere, % 100eko hazkundea daukazu. Bakoitzak dauka bere maila. Nahiago genuke denok 4koa edukiko bagenu, edo 2ko eta 4ra pasa. Baina gaude gauden tokian eta ditugu oso zifra larriak. Hor badaude programak gazteei begira, denbora luzean langabezian daudenei begira eta batik bat, eta hemen azpimarratu da diskurtsoetan, guk ere garrantzia handia ematen diogu, nola ez, lan-hitzarmenei. Zergatik momentu honetan daukagun egoera ez da egoerarik hoberena industria atzera berriz bultzada handi batez aurrera ateratzeko eta lan-hitzarmenak bere tokia behar du. Egia da momentu honetan kontzeptu horiek, "malgutasuna" eta "segurtasuna" hortxe daudela, airean. Ez dakit oreka berri hori nola lortu behar den, baina Jaurlaritza tematuta dago, eta, ahal den neurrian behintzat, gure esku dagoen guztia jarriko dugu, baita ere lan-hitzarmenek bere tokia eduki dezaten industriaren garapen berri horretan. Justizia soziala. Aipatzen zituen hainbat gai eta zenbait departamentu horretara emanak. Aurrekontuetan begiratzea nahikoa da aurrekontuen % 36 Hezkuntza, Osasuna eta Gizarte Babesa eskaintzeko antolatuta dago, 9.300 milioi horietatik ia 7.000 dira. Helburuak. Berdintasuna eta gizarte kohesioa. Hau da, gizarte osoa gaizki pasatzen ari baldin bada, okerren daudenek, 173.000 pertsona horiek eta 50.000 familia horiek, gutxieneko hori behar dute, ez ja bizirauteko, ahal den neurrian ere baita ere, eta horretarako asmatuak daude errentak, baita ere atzera berriz lan-munduan txertatzeko, ahal izango balitz, jendea. Beraz, egiten den esfortzua da gizarte osoari begira eta gizarte osoari esker, azkenean guztiok irten behar dugulako krisi honetatik. Eta ahal izanez gero hasierako lokomotora horretan, ez azken bagoian. Fiskalitatearen gaia ere aipatzen da. Hemen debate asko izan ditugu fiskalitatearen inguruan, baina gehiago izan ditugu non dagoen eskumena eztabaidatzeko, fiskalitateak berak dituen atal ezberdinak eztabaidatzeko baino. Bueno, datorren astean izango dugu hemen eztabaida, baina ikusi dena da diskurtso edo interpretazio kontrajarriak daudela. Batzuek esaten dute ez dela ezer aldatu eta beste batzuek esaten dute hemen dena pikutara joan dela. Gauzak dauden bezala, eztabaidatu dezagun zintzo eta garbi hemen oinarrizko eta fiskalitateko erabaki horiek eztabaidatu eta erabaki edo onartuko ditugu, eta gero ikusten da behar-beharrezkoa dela batzar nagusietara joatea. Batzar nagusietara joan beharra daukagu. Egia da bi alderdi politikok lortu dugun gutxieneko hitzarmen hori gauzatuko bada, batzar nagusietan gauzatu beharko dela eta bakarren baten edo batzuen beharra ere izango dela. Beraz, negoziazioaren leihoa edo atea zabalik dago, beraz, posibilitate bat ere badago. Eta behingoz gainditu dezagun eskumena han edo hemen izatetik pasa gaitezen beste arlo batetara eta konkretatu dezagun. Bakea eta bizikidetza baita ere lehendakariaren hizketaldian presente egon den gauza bat da. Nik hemen gogoeta bat egin nahi nuke, zeren eta nik uste zurrunbilo batean sartuta gaudela, eztabaida antzuetan kasu gehienetan. Ni behintzat, belaunaldi baten parte garenez, garbi dago belaunaldi batek aurrekoen beharra izaten duela, baina datorrenari zor dio zerbait. Aurrekoen beharra, baina datorrenari zor diogu. Orduan, herri honetan gertatu dena gertatuta, eta beti aipatzen dugu euskal gizartea edo Euskal Herria, orain batzuek esaten dute ere "jendartea", baina euskal gizartea. Garbi dagoena da nolako bizikidetzamodeloa, halako gizartea. Nolako bizikidetza-modeloa, halako gizartea. Zer baloreren inguruan eraiki behar dugu gizarte berri hau? Zergatik bideak egiteaz aparte eta etxeak eraikitzeaz aparte, bideak pertsonek zeharkatzen dituzte eta zeharkatzen zituzten eta etxeak ere pertsonek betetzen dituzte, etxeak ematen die pertsonei babesa, pertsona da ardatza. Orduan, zer-nolako Euskal Herri berria egin behar dugu? Nik uste dut bat gatozela, behintzat onartu dugu Ganbera honetan, indarkeriaren bidegabekeria aipatzerakoan. Hori Ganbera honetan bozkatu dugu. Horrek beste pausu batzuk eskatzen ditu, baina ez da abiapuntu txarra. Eta giza eskubideen errespetutik abiatuta, etorkizuna giza eskubide guztiak errespetatuz egingo baldin badugu, garbi dago iragana aztertzeko ere printzipio berdinak balio behar duela. Eta giza eskubide urraketa dagoen toki bakoitzean, arduradun bat dagoela atzean. Eta hori da, hori da, memoria partekatu bat idazteko modu bakarra. Esplikazioak nahi direnak, baina justifikazio bat bera ere ez. Eta giza eskubideen ikuspegitik eraiki behar baldin badugu etorkizuna, iragana aztertzeko ere tresna berdina izan behar du, neurri berdina. Horregatik urraketen ardura nora begira egon den jendea edo zeinen zain, hori ere aztertu beharko da. Guk garbi daukaguna da hauteskundeetako garaipenek ez dutela ezkutatzen eta estaltzen indarkeriaren ardura eta porrota. Eta inork ezin duela pentsatu hauteskunde-garaipenak sortzen duen olatuaren apar horrek amnesiaren itsasontzian lehorreratuko garela askatasunaren hondartzan. Gauza gehiegi dira, gauza gehiegi dira, zeren hemen denak pertsonak gara, baina gizartean ditugu loturak eta hor badago dimentsio etiko bat kolektiboa dena. Pertsona gara baina gizarte batean txertatuta gaude eta balore batzuk behar ditugu. Orduan lehengo belaunaldiek gurekin asmatu zuten ala ez, ez dakigu. Baina handik gatoz! Etorkizuneko belaunaldiari zer balore utzi behar diogu? Hori da partekatu behar duguna. Eta ni bat nator Gobernuaren izenean Bake eta Bizikidetzarako idazkari nagusiak esaten zuena, hemen ezin direla ezkutatu ardurak eta inork ere ezin duela pentsatu etorkizuna umilazioaren eskutik eraiki daitekeenik. Baina badaukagu lana. Horregatik, nik, eta amaitzeko lehen parte hau... Bueno zergatik badago ere estatus politiko berriaren inguruan halako eztabaida antzu bat. Hemen zenbat aldiz hitz egin da estatus politiko berri horren inguruan? Askotan bozkatu ere bai eta erreferentziak hor daude. Bakarren batek arakatu nahi baldin badu bai Autogobernu Batzordean egin ziren lanak 2003. urtean, hemengo parlamentari batzuk hantxe geunden, behintzat bi hemen gaude, eta Parlamentu honek ere onartu zuen zerbait eta defendatua izan zen. Ez da loteslea inorentzat, ez da loteslea, baino hor dago. Etorkizunari begira? Beno nik garbi ikusten dut. Zerbait eztabaidatu behar baldin badugu, ba... Estatus politiko berria esaten da ez? Eta hau ondo hartu ezazue, baina niretzako Alderdi Sozialistak eta Alderdi Popularrak gaur indarrean daukagun marko horretatik behera ikusten dute bere estatusa. Zergatik Estatutua bete gabe dago. Estatututik harago joan nahi dugunok, pentsatuz herri honen nortasuna aitortu subjektu politiko bezala eta erabakitzeko eskubidea tarteko, garbi dago Konstituzioaren mantupean, edo egin diren interpretazioak tarteko, eta 35 urte pasa eta gero indarrean dagoen Gernikako Estatutua baino gutxiago behintzat planteatzen dutela PSOEk eta PPk, zergatik Estatutua bete gabe dago, bere atal nagusi batzuetan, besteak beste Gizarte Segurantza. Gizarte Segurantza berak suposatzen du Jaurlaritzaren aurrekontua baino gehiago. Orduan, aurrerantzean nik ez dakit Ezker Abertzaleak, kasu honetan EH Bilduk, zer posizio daukan. Ez dago idatzita. Orain sortu da bide berri bat: "euskal bidea". Nik ez dakit Ganbera honek halako zilegitasunik baduen Euskal Herriaren etorkizunaz zerbait erabakitzeko. Guk gure ideia daukagu eta gure ideia programan dago, hauteskundeetara aurkeztu ginen eta gure estatus politiko berri horren zutabeak edo otarra egiteko zumeak hantze daude. Gure iritzia da. Derrigorrez ez dauka beste inork onartu beharrik, baina guk pentsatzen dugu hori dela gure defentsarako posizioa. Ikusiko dugu antolatzen den batzorde hori eta zer ematen duen. Honekin bukatu nahi nuke. Lehen aipatu dut goizeko diskurtsoan lehendakariak azaldutakoa entzun ondoren antzematen da hori. Bat, gizarte hau errespetatzen duela. Bi, gobernantza propio bat antolatu duela, bere buruari neurria jarriz, ez besteei esanez, bere buruari eta bere Gobernuari jarriaz, eta euskal herritarrekin konpromisoa nahi duela. Eta nola ez, euskal herritarren ordezkariekin, Ganbera honetan ordezkariak gaude. Eta hori izugarrizko motorra da. Presupuestorik ez duzue edukiko edo muga asko izango ditu presupuestoak, baina zuk gizartearekin bat egiten baldin baduzu, konpromiso hori, harreman hori estutzen baldin baduzu, herri horrek, edo gizarte horrek, dituen ara- zoak gaindituko ditu. Herrigintzan denak gara beharrezkoak zioen, baita ere aipatu du "Hitzaren etxean, elkarrizketaren etxean, hitzari eta elkarrizketari ez aterik itxi, ateak zabalik". Zergatik Ganbera honetan dauden organo guztiak –plenoa hasi, batzordeak, ponentziak eta gainontzekoak– elkarrizketa gauzatzeko sortuak dira. Garai askoz zailagotan edozein zirrikitu erabili izan baldin badugu elkarrizketari aire emateko, zer arazo dago momentu honetan alderdi politiko ezberdinak –berdin zait UPyD, Alderdi Popularra, Alderdi Sozialista, EH Bildu eta EAJ– jendearen artean hitz egiteko? Non dago arazoa? Zeini diogu beldur? Agian beldur horiek ukatzen hasi beharrean gara. Horregatik etorkizunari begira, Gobernu honek dituen desafioak, lortutako akordioa abiapuntutzat hartuz –berriro diot ona, ez da nahikoa–, akordio gehiago posible dira eta instituzio ezberdinen artean ere. Kurtso politiko hasi berria dugun honetan, lehenengo debatea aurrekontutakoa izango dugu, espero dezagun aurrekontuak onartuak izatea, ez bakarrik hemen, baizik eta beste ganbera eta instituzio guztietan ere, zergatik guztion ahalegina behar beharrezkoa izango delako honetatik irteteko. Mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2039 |
10 | 41 | 19.09.2013 | JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (URKULLU RENTERIA) | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Señora presidente, señorías, buenas tardes a todos. Repasando las conclusiones más importantes que he sacado de las primeras intervenciones de los grupos parlamentarios, me gustaría resumir algunas cosas que han dicho, sobre todo, los portavoces o los representantes de los grupos parlamentarios. Empezando por UPyD, dejaré para más adelante las críticas, tanto personales como referentes a la responsabilidad que tengo como lehendakari, a mi supuesta inactividad y demás críticas en esa línea, porque creo que es algo que tiene que ver con el trabajo del Gobierno Vasco –no sólo con mi trabajo sino con el cometido del Gobierno Vasco–; por lo tanto, voy a hablar de ello más adelante, tras responder a algunas cosas que han dicho los grupos parlamentarios. Ha mencionado la responsabilidad. He apuntado que ha hablado mucho sobre el pacto o acuerdo entre el PNV y el PSE, y que luego ha planteado la remodelación del sistema institucional público, lo cual ha asociado con la ponencia de duplicidades. También ha dicho que negamos la remodelación de la Ley de Territorios Históricos. A la mañana he realizado varias menciones de ello, y, especialmente, en la sesión de investidura –respondiendo expresamente a una pregunta formulada por usted– dije que no lo negaría. Ha planteado las medidas que deberíamos tomar para salir de la crisis, de esta grave situación, en lugar de poner parches. También ha mencionado los desafíos que se deberían tomar, pero también ha criticado al Gobierno Vasco porque quiere dejarlo todo –o lo ha dejado todo– como está; más adelante, ha hablado sobre el debate del nuevo estatus, proponiendo como clave la derrota de ETA, en cuanto a la paz y a la convivencia. Alderdi Popularraren lehenengo kritika izan da hamar hilabetean ez dela ahaleginik egin, eta adierazi du –hala esan du Quiroga andreak– lehendakaria larri dabilela, azken saioetan, Eusko Jaurlaritzak Eusko Legebiltzarrera bakarrik ekarritako lege-proiektuei erreferentzia eginez. Ez naiz luzatuko azaltzen zer bederatzi hilabete izan diren, zer diren bederatzi hilabete, noiztik gatozen eta zergatik gauden gauden moduan eta zer ari garen egiten. Dena den, gai zehatz batzuk aipatuz –geroago egingo dut hausnarketa orokor bat Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politikoetako ordezkarien hitzaldiei buruz–, proiektuen izapidetzea aipatu duzu. Ezin hobeto dakizu zenbat denbora behar den Ganbera lege-proiektu bat izapidetzeko. Ezin hobeto dakizu hori. Ez zaitez etorri, bederatzi hilabete igaro eta gero, Jaurlaritza honen historian bederatzi hilabete horiek zer esan nahi duten kontuan izanda, legeproiektuen izapidetzea aipatzera. Ez zu, eta ez gai hori aipatu duen Legebiltzarreko beste bozeramailea ere. Badakizu lege-programa bat aurkeztu dudala, eta badakizu zenbat denbora behar den Ganbera honetan lege-proiektuei izapideak egiteko. Ondo dago kritikak egitea. Aurrekontuen gauzatzearekin hasi zara, zorpetzearekin jarraitu duzu... Gai horiei buruz geroago hitz egingo dut zehatzago Jaurlaritzaren lana aipatzen dudanean, baina, tira, zorpetzeari dagokionez, ezin dizut onartu, Quiroga andrea, Jaurlaritza honen zorpetzeari buruz hitz egitea gauden egoeran, alegia, lehengo urteko abenduan, 2012ko abenduan, Jaurlaritza hau osatu zenean, 6.000 milioi euroko zorrarekin –6.000 milioi euro– topo egin genuela jakinda. Baina ez da nahikoa hori horrela esatea; kontuan izan behar da aurreko Eusko Jaurlaritza osatu zenean zer zor zegoen; hain zuzen ere, 640 milioi euro. Alegia, legegintzaldi batean –hemen behin eta berriz esan izan dudan bezala, eta ez dut atzera begiratu nahi berriro ere– bederatzi aldiz biderkatu zen aurreko Eusko Jaurlaritza martxan jartzean jaso zuen zorra. Baina ez hori bakarrik, Quiroga andrea. Bederatzi aldiz biderkatu zen goizeko hitzaldian aipatu ditudan inguruabarretan, eta Alderdi Popularra Euskadiko Alderdi Sozialista –Jaurlaritzaren ardura zuena– babesten ari zela biderkatu zen, Quiroga andrea. Estatus berriari hitz egin dugu edo hitz egin duzu, eta EAJren eta PSEren arteko hitzarmena aipatu duzu herri-interesen edo norberaren interesen ikuspegitik; Espainiako Gobernua lantzen ari den politika fiskalarekin lotu duzu, eta aipatu duzu Euskal Autonomia Erkidegoan zer politika fiskal izan beharko genukeen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen arteko akordioan zer fiskalitate hitzartu den. Uste dut gogorarazi behar dizudala, Quiroga andrea, ez baitakit akordioa osorik irakurri duzun, eta, batez ere, fiskalitateari buruzko zatia. Izan ere, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean egindako hitzarmenean zehazten eta kuantifikatzen den helburua jarduera ekonomikoa bultzatzea da. Sozietate-zergak enpresen kapitalizaziorako neurriak dituela aipatzen da, eta mikroenpresei arreta berezia jarri behar zaiela; horiek mantentzeko eta enplegua sortzeko tratamendu berezia eman behar zaiela. Gogorarazi behar dizut gutxieneko tarifarekiko bi puntu gutxiago direla, eta, halaber, I+G+B arloan ere kenkariak aurreikusten direla hitzarmen fiskal horretan. Quiroga andrea, uste dut ez duzula irakurri hitzarmena edo gauzak nahastu nahi dituzula. Zerga-bilketa handiago baten zenbatespenari, 1.500 milioi euroko zerga-bilketari, buruz galdegin duzu, azken egun hauetan komunikabide batzuetako izenburuetan edo artikuluetan azpimarratu den bezala, eta 1.500 milioi euro horiek nondik atera diren galdegin duzu. Bada, begira, Quiroga andrea, horiek ere jasotzen dira akordioan, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren arteko hitzarmen horretako fiskalitate-zatian. 2014an, 2015ean eta 2016an bilketa handiagoa eginez lortzen dira, hurrengo hiru urteetan zerga-erreforma eginez, zehazki, PFEZaren erreforma eginez, sozietate-zergaren erreforma eginez, ondare-zergaren erreforma eginez eta oinordetzen gaineko zergaren erreforma eginez, eta, halaber, tributu eta zerga berriak hitzartuz eta iruzurra borrokatuz. Hortik ateratzen dira, Quiroga andrea. Eta berehala egingo ditudan beste hausnarketa batzuk alde batera utziz, agerian jarri nahi nizuke Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean egindako hitzarmenaren errealitate hori. Edonola ere, hitz egiteko prestutasuna agertu nahiko nuke berriz ere, zure hitzaldian ere aipatu baituzu. López jaunak ere hitz egin du galdutako bederatzi hilabeteei buruz, bakardadeari buruz, errealitatearen berri izatea zenbat kosta zaigun, EAJ-PSOE hitzarmenari buruz... Jaurlaritzan egoteari buruz hitz egin du, eta Jaurlaritzan egotea ez dela gobernatzea. Desenplegu-datuekin, Espainiako turismoarekin... tematu da. Faltsua da zuk planteatzen duzuna, López jauna. Faltsua da esatea turismoak behera egin duela Euskadiko Autonomia Erkidegoan. Egia da uztaileko datuak bakarrik hartzen badituzu, baina ez uda honetako datu guztiak kontuan hartuz gero. Eta faltsua da, atzerriko turistek gora egiten eta Estatutik datozenek behera egiten jarraitzen dutelako, gainerako autonomia-erkidegoetan eta Espainiako gainerako zatietan gertatzen den moduan. Eta, halaber, ez dut hitz egin nahi Euskal Autonomia Erkidegoko turismoaren berezitasunei buruz eta Espainiako turismoaren berezitasunei eta inguruabarrei buruz, Afrika iparraldean, Ekialde Ertainean edo Ekialde Hurbilean gertatzen denaren arabera. López jauna, ez dezazula hortik jo, datu guztiak bihurritzeak nahasmen interesatuetara baikaramatza. Geroago aipatuko ditut sakonago gizartelarrialdietako laguntzak, baina, hasteko, gauza bat aipatu nahi nuke Elkarrizketa Sozialeko Mahaiari buruz egin duzun aipamen bat dela-eta. Jaurlaritzaren porrot bat balitz bezala aurkeztu duzu, hitzarmenetan akordiorik lortu ez dugulako edo hitzarmenak sinatu ez ditugulako. Alde horretatik, azpimarratu nahi dizut Elkarrizketa Sozialeko Mahaiak ez duela zerikusirik dagoeneko izan behar genituen eta oraindik ez ditugun hitzarmenen sinadurekin. Ekonomia suspertzeari dagokionez, soilik esango dizut, zehatz izateko, Jaurlaritza honek bere historiako laguntza ekonomikorik handiena eman diola industriari: industria babesteko maiatzean onartutako programa, 800 milioi euro ingurukoa. Uste dut azpimarratu beharrekoa dela hori, Jaurlaritza honek egindakoari buruz geroago egingo dudan azalpenaren barruan. Por lo tanto, habiendo escuchado todas las intervenciones, y haciendo un repaso de todos ellos, voy a resumir lo que se ha dicho. Maneiro jauna, Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen arteko akordioa kritikatzeko erabili duzu zure hitzaldiaren zati handi bat. Eta badakizu zer pentsatzen dudan, benetan, zure hitzaldia PSE-EAJ hitzarmena kritikatzeko erabili izanaz, Jaurlaritza honen norabide politikoa kontuan izanik? Bada pentsatzen dudana da benetan mintzen zaituena Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen arteko hitzarmenetik kanpo geratu izana dela, eta, kanpoan geratuta, legegintzaldiko bederatzi hilabete hauetan zure botoak izan zezakeen balioa galdu izana. Hori da benetan pentsatzen dudana Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren arteko hitzarmenari buruz egindako kritikari buruz. Zure arabera, hitzarmenak ez du ezer berririk. Egia esateko, Maneiro jauna, nonbait berrikuntzarik ikusi ez badut, zure hitzaldian izan da. Esaera berak, klixe berak, bukaera berak. Inbestidura-eztabaidatik, ostiralero-ostiralero, esaldi berak entzun ditugu Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari egiten dizkion kontrol-saio hauetan: "txiringitoak", bakardadea, profilez jartzea, erantzukizun-falta eta abar. Eusko Legebiltzarreko hitzaldi guztietan gai horiek ateratzen dituzu behin eta berriro, eta gauza bera egin duzu gaurko saioan ere. Maneiro jauna, ez daukazu gogorarazi beharrik lehendakaria naizela. Inork ere ez dauka gogorarazi beharrik lehendakaria naizela, eta, beraz, ardura bat dudala. Oso ondo dakit hori, hala onartu bainuen abenduaren 13an, Ganbera honetan Eusko Abertzaleak taldearen botoak jaso nituenean. Beraz, ez dut korapilatu nahi horretan, alegia, nire erantzukizuna zein den gogorarazten didaten moduan, besteei gogorarazten zein den beren ardura, eta, halaber ez dut sartu nahi zuk, Maneiro jauna, euskal politikan egun ordezkatzen duzunari buruzko beste gai batzuetan. Ez behintzat une honetan. Quiroga andrea, zure hitzaldira itzuliz, asko eskertzen dizut erabili duzun tonua, zure iritzi askorekin bat ez etorri arren, nire ustez garrantzitsuak diren bi gairi –hain zuzen, Jaurlaritzaren zorpetzeari eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen arteko akordioko fiskalitate-zatiari– buruz egin dituzun aipamenei buruz eman ditudan azalpenetan agertu dudan moduan. Baina, hori esanik, Quiroga andrea, ez ezazu adibide gisa jarri Espainian gertatzen dena. Sentitzen dut; ezin ditut adibidetzat onartu osasunaren pribatizazioa, beken murrizketa eta gazteen heziketarako laguntzen murrizketa. Ezin dut onartu Espainia ereduari eta markari egiten diozun erreferentzia, Euskadiko Autonomia Erkidegorako erreferentzia bat balitz bezala. Quiroga andrea, badakizu, zoritxarrez, Europako hiru pobretik bat espainiarra izango dela, bere- hala? Europako hiru pobretik bat espainiarra izango da. Beraz ez dezagun jo Alderdi Popularraren gobernuaren porrot-ereduak Espainia osorako eredu gisa hartzera. Berriz diot: ez jarri adibide gisa Espainia, eta are gutxiago politika fiskalen arloan, lehen esan dudan moduan. Alderdi Popularrak zergak jaistea hitzeman zuen, eta azkenean denak igo ditu. Alderdi Popularrak zergak jaistea hitzeman zuen, eta zer egin du? Denak igo ditu, Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen artean sinatutako fiskalitateproposamenaren gainetik gainera, Quiroga andrea. Zergak jaistea hitzeman zuen, eta etorkizunean ere jaitsi egingo dituela dio, baina igotzen jarraitzen du. Bestalde, zure hitzaldiaren beste parte batean aipatu duzun gisan, ulertzen dut biktima guztiengatik sentitzen duzun mina eta biktima horietako bakoitzarena. Zure mina, Legebiltzar honetan ordezkaritza duten eta ez duten Alderdi Popularreko kide guztiena, baita Euskadiko Alderdi Sozialistako kideena ere –Eusko Legebiltzar honetan ordezkaritza duten bi talde politikoen artetik–, iraganean sufritu dutenagatik; baita UPyDrena ere. Euzko Alderdi Jeltzaleak ere jasan ditu terrorismoaren erasoak. Horregatik, etikoki eta pertsonalki ez ezik, Euzko Alderdi Jeltzaleko kide gisa, etikoki eta kolektiboki ere ezin hobeto ulertzen dut zure mina, eta biktima guztien mina. Hala eta guztiz ere, uste dut bakearen eta bizikidetzaren alorrean, aurrera egin behar dugula, Quiroga andrea. Hasierako hitzaldian –eta aurrerago ere aipatuko dut–, goizeko hitzaldian, erreferentzia zehatzak egin ditut memoriaren, egiaren, justiziaren eta biktimekiko ordain eta erreparazioaren beharraz ulertzen dudanari buruz; Euzko Alderdi Jeltzalean eta Jaurlaritza honetan dugun printzipio nagusietako bat da hori, eta hori du premisetako bat, halaber, bake- eta elkarbizitza-plan horrek, zeina, berriz diot, irekia baitago. Hitz egiteko prestutasuna agertu duzu, eta zuk ere badakizu, Quiroga andrea –badakizu eta egiaztatu duzu– nik ere prestutasun bera dudala. Hitz egiteko atea zabalik izango dut beti, bai zurekin eta zure alderdiarekin eta gainerako alderdiekin, baina, bereziki, zure alderdiarekin, lurralde batean erantzukizun instituzionala baitu, Bilduk Gipuzkoako lurraldean duen moduan. Beraz, zuk agertzen duzun prestutasunaren ordainetan, jaso ezazu nirea ere, orain arte ere egiaztatu izan duzun moduan. López jauna, zuri entzunez, eta ez nuke tonu zakarrik erabili nahi..., –tira, ez nuke nahi pentsatzea tonu zakarrik ez erabiltzeagatik inozoa naizela edo gauzak besterik gabe pasatzen uzten ditudala–, baina, dena den, ez dut sartu nahi dinamika horretan, izan ere, zuri entzunez, bai inbestidura-saioan –baina hura beste egun bat zen, beste garai bat, beste une bat, beste testuinguru bat– bai gaur, politika orokorreko eztabaida honetan, badirudi unibertsoaren historia eta Genesi liburua zurekin edo Alderdi Sozialistarekin hasten direla, Alderdi Sozialistaren gobernuarekin hasi zela ematen duen moduan. Eta zuri ere gogorarazi behar dizut, López jauna: Alderdi Sozialistaren gobernua, Alderdi Popularraren babesarekin. López jauna, Alderdi Popularreko botoei esker lortutako gehiengo absolutua izan zenuen legegintzaldi osoan, Alderdi Popularrak hautsi zuen arte. Alderdi Popularrarekin hautsi ondoren, beste norbaitekin akordioren bat egiteko aukerarik aztertu al zenuen? Euzko Alderdi Jeltzalearekin zerbait hitzartzeko prestutasunik izan al zenuen? Ez dut gauzak gogorarazten ibili nahi, baina gogorarazi diezazuket gizarte-politiken jasangarritasunari buruzko zenbait arlo Euzko Alderdi Jeltzaleak proposatu zituela 2009ko azaroan, gaur egungoa ez bezalako udal eta foru-legegintzaldi batean, eta, orduan, akordioa lortu genuen Euskadiko Alderdi Sozialistak, orduko Hamaikabat alderdiak eta Euzko Alderdi Jeltzaleak. Eta guk, Euzko Alderdi Jeltzaleak, bultzatu genuen egonkortasun instituzionalerako hitzarmen hura, zeinak hainbat zati baitzituen, baina, bereziki, une haietan, gizarte-politika publikoen jasangarritasuna gai larria baitzen. Utzidazu gogorarazten zenbat eskaintza egin izan dizkizudan pertsonalki, lehen nuen arduraren baitan, zu lehendakari zinela, López jauna, idatziz proposatu bainizkizun Euskadiren etorkizunerako izan beharreko hamar jarduera-ardatz, hainbat jardueraproposamen, Euzko Alderdi Jeltzale gisa genituen kezkak eta guk genuen prestutasuna. Utz iezadazu gogorarazten, López jauna, krisiari berehala aurre egiteko neurriak direla-eta zer prestutasun agertu dugun; adibidez, zuek gobernuan zinetela, Alderdi Popularren babesarekin, eta Eusko Legebiltzar honetan gehiengo osoa zenutela, Euzko Alderdi Jeltzaleak egin zizuen eskaintza. Baina, hori esanik, ez naiz etorri atzera begiratzera, López jauna, eta ez naiz sartuko kasuistika zehatzean. Ez dut atzera begiratuko. Hitzarmen bat sinatu dugu ez lehenaldia baloratzeko, baizik eta elkarrekin etorkizuna eraikitzeko. Eta gauza bat bakarrik aitortuko dizut, López jauna: duela bederatzi hilabete baino okerrago gaude, eta gaur ari naiz hori esaten. Behin eta berriro esan dut, baina duela bederatzi hilabete baino okerrago gaude. Ez gaude ondo. Baina ziurta dezaket, ziurta diezazuket gobernua aurkitu genuen baino egoera hobean utziko dugula. Ziurtatu egiten dizut hori. Bake- eta askatasun-garai berriarekin bat datorren hitzarmena eskaintzen didazu enfrentamendua gainditzeko, López jauna. Ondo da; ez daukat inolako arazorik; onartzen dizut. Badakizu zer prestutasun duen une honetan hitz egiten ari zaizun lehendakari honek, baina ez lehendakari naizelako, baizik eta, goizeko hitzaldian esan dudan bezala, uste dudalako arlo horretan ere zintzoki jokatu dudala. Horri buruz eztabaidatzea eskatzen dizut, estatus juridikoaren eredu izan daitekeenari buruz, Eusko Legebiltzarreko lantaldean. Y, en cuanto a Euskal Herria Bildu, me gustaría dirigirme especialmente a la señora Laura Mintegi, y agradecerle, honestamente, sus aportaciones. Le agradezco su reflexión. Pero muchas veces, las reflexiones que se hacen en este tipo de sesiones de debate, y, en este caso, las reflexiones que ha realizado, me parecen generales. Reflexiones generales sobre economía, sobre la situación económica, para analizar cuál es el origen y cómo están las cosas. Reflexiones generales sobre el capitalismo... Y tras haber escuchado dichas reflexiones una y otra vez, creo que debemos tener claro que es necesario aferrarnos al principio del realismo. De todos modos, me gustaría aclararle una cosa. No es justa la mención que ha hecho sobre el déficit y sobre el límite de endeudamiento. No es justo decir que nosotros hemos cedido por haber aceptado el 1,2 %, como si fuera algo propuesto o impuesto por el Gobierno español. No. Tal y como hemos dicho hasta ahora, nuestra intención era conseguir el 1,3. Esa era nuestra intención, pero no hemos podido mantener el déficit en ese límite, no hemos podido lograr la flexibilidad necesaria para llegar a ese 1,3. Pero hemos conseguido endeudarnos otra décima, y definir para qué queremos ese déficit. Por lo tanto, me gustaría que analizara las dos cosas a la vez. No sólo que reivindicábamos el 1,3, y que sólo hemos conseguido el 1,2 o que no lo hemos conseguido. En cualquier caso, este debate plenario gira en torno a la dirección política del Gobierno Vasco. Empezaré mi reflexión con una idea que hemos subrayado esta mañana. Soy consciente de las dificultades que tenemos en este momento. Tal y como he dicho a la mañana, soy consciente de las necesidades de la sociedad en este momento de crisis. Y me gustaría añadir otra idea. En nuestra opinión, tal y como hemos manifestado hasta ahora, nuestro pueblo tiene tres grandes retos. En todas las intervenciones de hoy se ha mencionado la importancia de esos retos. El primero es hacer frente a la crisis económica. Sabemos que tenemos unos recursos muy escasos para hacer frente a la actual situación. El segundo reto es conseguir la paz y la convivencia. Sabemos que no podemos permitir que vuelva la violencia de ETA a nuestro pueblo. Y, al mismo tiempo, tenemos la obligación de recuperar la memoria, la verdad, de hacer justicia y de reparar a las víctimas, tal y como he dicho antes, señora Quiroga. El tercer reto es trabajar en este Parlamento para afrontar el nuevo estatus político y jurídico para Euskadi, basándose en el reconocimiento de la pluralidad política y con la voluntad de lograr acuerdos. Y, llegado el caso, concretaré esa reflexión más adelante. Se han mencionado esos tres retos en todas las intervenciones; tanto la reactivación económica como la paz y la convivencia, y también las preocupaciones en torno al estatus político-jurídico. Es evidente que cada fuerza política plantea unas respuestas diferentes. Las respuestas son diferentes, pero hay una única voluntad. Para todos es mejor hacer frente a los problemas. No ir por detrás, sino tomar la delantera. Tras el debate de hoy, me reafirmo, aún más, en una de mis opiniones. Estaba convencido de ello, y sigo estándolo. ¿Y cuál es esa opinión? Pues, que necesitamos acuerdos de país. Gobernatzeko modu berri bat agindu nuen. Lehenengo egunetik ezagutzen ditut egoera ekonomikoaren zailtasunak, eta erantzukizun osoz egin diet aurre, arratsaldeko hitzaldietan ere eskatu didaten bezala. Erraza izan arren, ez naiz jarri atzera begira, ez naiz aritu aurrekoei botatzen gaur egungo eskasia eta zailtasunen errua –behar adina, besterik ez–, eta ez dut egingo, horretara bultzatu arren. Lehenengoa izan naiz egoera gaizki dagoela aitortzen. Erabateko gardentasunez esan dut 2013ko eta 2014ko ekitaldiak gogorrak izango direla. Zintzotasun eta umiltasun osoz aitortzen dut gure lehenengo lana izan dela krisiaren kolpea geldiaraztea, aurrekontu-errealitatea zorrotz antolatzea, oinarrizko zerbitzu publikoak bermatzea, eta Jaurlaritzako egitura, sozietate publikoak, gastu korronteak eta kanpozerbitzuak murriztuz eredu izatea. Une kritikoan gaude. Argi eta garbi esango dut, gardentasun- eta errealismo-ariketa hori egin gabe, zerbitzu publikoen etorkizun ekonomikoa zalantzan egon liteke. Euskadin gerta zitekeen gure inguruan gertatzen ari dena. Beraz, beharrezkoa da errealitatea onartzea eta hankak lurrean jartzea, aurrera atera ahal izateko. Eta ez dut uste Jaurlaritzari edo lehendakariari eskatu zaiolako denik; izan ere, inbestidura-eztabaidatik beretik ari naiz hori esaten, eta hori ari gara esaten Eusko Jaurlaritzatik. Estamos en una situación crítica; es un momento de cambio, un momento muy importante. No es un momento cualquiera en la historia de Euskadi. Es un momento de transición, de cambio, en la economía, en la convivencia y en el pacto político. Esa es la particularidad de esta legislatura. Nos han elegido para hacer frente a los retos del momento –lo sabemos de sobra–, y nos han elegido para que lo hagamos nosotros, para que lo hagamos ahora y para que lo hagamos aquí. Lo tengo claro. Jaurlaritzaren jardunari egindako beste kritika batera pasatuko naiz. Ez bakarrik nire erantzukizunari, baizik eta Jaurlaritzaren jardunari egin zaio kritika. Goizeko hitzaldian esan dudan moduan, lehenengoa naiz aitortzen lehen baino behar gehiago eta baliabide gutxiago ditugula. Arratsaldeko saioan ere esan du bozeramaileetakoren batek. Azpimarratu nahi dut, egoera horren aurrean, Jaurlaritzak erantzun egin duela. Ekintzekin erantzungo diet hitzei. 1. ekintza: goi-karguak eta sail-kopurua % 20 murriztu dira. 2. ekintza: kontu publikoak kontrolatu dira, gure gastuak defizitaren mugara doituz. 3. ekintza: enpleguaren aldeko txoke-plana, 240 milioiz hornitua, zeinaren bidez 65 ekimen martxan jartzeko asmoa baitago, 10.000 enplegu berri sortzen laguntzeko. 4. ekintza: erakundeen arteko lan-mahaia aldundi eta udalekin, 180 milioi euro inbertitzeko proiektu hitzartuetan. 5. ekintza: elkarrizketa-mahaia alderdi politikoekin, zeinaren lehenengo emaitza baita astelehenean sinatutako akordioa. Akordio horretan, ekonomia eta enplegua sustatzeko plan baten konpromisoa hartu da, 6.290 milioi eurokoa, hiru urteko iraupena izango duena. 6. ekintza: nazioartekotzeko 500 beka jarri dira martxan. 7. ekintza: sektore publikoa berrantolatzeko plana Legebiltzar honetan aurkeztu da, eta, lehenago, Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politikoetako liderrei aurkeztu zitzaien. 8. ekintza: hiru foru-aldundiekin akordioa egin da ekintzailetzarako euskal sistema bakar bat garatzeko. 9. ekintza: 300 milioi euroko berme-plana egin da, beste 300 milioi zabal daitekeena, ETEen ekonomia suspertzeko eta lanpostuak mantentzeko. 10. ekintza: aurrekontu sozial bat aplikatzea. Berriz errepikatu nahi dut goizeko hitzaldian esandakoa: 100 eurotik 76 inbertitu ditugu osasu- nean, hezkuntza eta gizarte-babesean. Beraz, erraz ondoriozta daiteke, 1.200 milioi euro gutxiago izanik, doikuntzak, berrantolaketak, periodifikazioak edo atzerapenak egin behar izan ditugula beste programa batzuetan. Jaurlaritza honek gauzatu du gizarte-politiketara inoiz bideratutako ehunekorik handiena, aurrekontu luzatu baten bidez, bai, baina aurrekontu-diziplinaz gauzatzen ari den aurrekontu baten bidez. Hori da Jaurlaritzak egin duen gauzetako bat. Ez dira hitzak; ekintzak dira; ekintza eztabaidaezinak. Une batez, gure proiektuaren eduki sozialari buruz arituko naiz, pertsonekin dugun konpromisoari buruz. Nire hitzaldian, aitortu dut aurrekontuetan gabeziak eta beharrak ditugula. Ez dugu hori ezkutatzen; lehenengo egunetik onartu dugu, erantzukizunez. Esan bezala, Jaurlaritza berria aurrekoa baino 1.200 milioi euro gutxiagorekin abiatu zen. Goizean ere esan dudan bezala, % 11ko murrizketa da hori, alegia, inoiz Jaurlaritza batek aurre egin behar izan dion murrizketarik handiena. Ez dugu atzera begiratuko, erantzukizunez onartzen baitugu, eta egoerari buelta emateko asmo osoz. Aurrekontuarekin zorrotz jokatuz eta kontrolatuz eta errealismoz jokatuz bakarrik gainditu ahal izango dugu krisi hau, nire aurretik egindako hitzaldietan esan den bezala. Hitzaldi guztietan aipatu eta azpimarratu dira behar sozial horiek. Oso ondo ezagutzen ditut. Ukaezina dena da Jaurlaritzak lehentasuna eman diela oinarrizko zerbitzu publikoari, hau da, osasunari, hezkuntzari eta gizarte-babesari. Doikuntzak egin behar izan ditugu azpiegituren inbertsioetan, egia da, baina, halaber, osasun-zerbitzua mantendu dugu. Barneberrantolaketa egin da zuzendaritza-egitura murrizteko eta gastu korrontea kontrolatzeko. Barne-mailako doikuntza egin da, herritarrei zerbitzu bera ematen jarraitzeko. Sozialki oso garrantzitsua den adierazle bat argitu nahiko nuke. Adibidez, itxarote-zerrendak hiru egun murriztu dira, lehengo urteko datuekin alderatuta. Sei hilabete geroago azterketa objektiboa eginez, gaur egun, herritarrek hiru egun gutxiago itxaron behar dute lehengo urtean baino. Nire ustez, lorpen handia da hori, bizi dugun egoera kontuan izanik. Aurreko hitzaldietan aipatu den koordainketari dagokionez, Jaurlaritzak ekimena hartu du. Jaurlaritzak ekimena hartu du. Lehen esan dut, goizeko hitzaldian, eta berriz esango dut: berdintasuna bermatzeko, osasun-gastuak konpentsatzeko neurriei buruzko dekretu bat onartuko dugu. Zenbat eztabaida, galdera edo interpelazio egin dira Eusko Legebiltzarrean gai horri buruz egindako kontrol-saioetan, eta erantzutean, beti aipatu izan dut gai honi arreta jartzen diogula, ez baita gure autonomia-erkidegoko egoera bakarrik, baizik baita Espainiako Estatuko jardun juridikoa ere. Baina, hori esanik, objektiboki gaixorik eta zailtasun ekonomiko bereziekin dauden pertsonen berdintasuna bermatu nahi dugula esan behar dut, eta, beraz, goizeko hitzaldian esandakoa errepikatzen dut. Goizean esan dut: "helburua da objektiboki gaixorik eta zailtasun ekonomiko bereziekin dauden pertsonen osasun-kondizioen berdintasuna bermatzea". Eta, halaber, esan dut: "Neurri horiek helburu dituzten kolektibo hartzaileen artetik, arreta berezia jarriko zaie 18.000 eurotik beherako diru-sarrerak dituzten erretiratu eta pentsiodunei". Eta kolektibo hartzaileak aipatu ditut, pluralean. Eta ez gara ari 18.000 eurotik beherako errenta duten pentsiodunei buruz bakarrik. Ez gara horiei buru bakarrik ari. Datorren azaroaren 15ean, ziurrenik, Osasun Sailak dekretu bat onartuko du, pentsiodunez gainera, 18.000 eurotik beherako errenta duten kolektiboei –egoera ahulenean daudenei– zuzendua (adibidez, lanik gabe eta prestazio-aukerarik gabe dauden pertsonak). Beraz, lehenik eta behin, arreta berezia jarriko diegu 18.000 eurotik beherako sarrerak dituzten erretiratu eta pentsiodunei, bai, eta horiek laguntza bat jasoko dute beren gastuak konpentsatzeko. Berriz errepikatuko dut: neurri horiek aurten onartuko dira, baina, edonola ere, atzeraeragina izango dute uztailaren 1etik aurrera. Eta beste gauza bat ere azpimarratu nahi dut gai honi buruz: Legebiltzarreko talde guztiak gonbidatzen ditut azter dezaten, konpentsazioari buruz, koordainketari edo koordainketaren konpentsazioari buruz Espainiako estatuan ba ote dagoen bide horretatik doan ekimenik, bai Alderdi Popularrak gobernatutako autonomia-erkidegoetan bai Espainiako Alderdi Sozialistak gobernatutakoetan. Hezkuntzarekin dugun konpromisoa ere mantendu dugu. Lehentasuna da hori Jaurlaritzarentzat. Mantendu egin ditugu ikasle-irakasle ratioak, garraioeta jantoki-laguntzak eta bekak; mantendu egin dugu hezkuntza-akordioetara zuzendutako ekarpena, eta, aurten, liburuak erosteko laguntzak berreskuratu ditugu, lehengo urtean ez baitzen laguntzarik eman. Halaber, Jaurlaritza honen lehentasuna izan da babes soziala. Larrialdi sozialeko laguntzei ez zaiela arreta jarri kritikatu da, eta hori ere aipatu nahiko nuke. Ondo ezagutzen ditugu; izan ere, Eusko Jaurlaritzak babes soziala bermatzen du. Argi eta garbi diot. Diru-sarrerak bermatzeko errenta eskubide subjektiboa da, eta horrek esan nahi du Jaurlaritzak bermatu egiten duela babes hori. Lehengo urtean, 2012an, 59.900 lagunek jaso zuten DBE. Aurten, berriz, 61.500 lagun ari dira jasotzen. Aurten 59.900etik 51.500era pasatu gara dirusarrerak bermatzeko errentan, zeinak eskubide subjektiboak baitira. Behar duen orok izango du babes sozial hori. Hori da oinarrizko bermea; hori da Jaurlaritza honek pertsonekin duen konpromisoa. Larrialdi sozialeko laguntzak laguntza osagarria dira, ez eskubide subjektiboak. Laguntza osagarria dira. Jaurlaritzak erabaki du GLLak lehengo urteko kopuru berean mantentzea. Eta gogoratu nahi dut aurreko Jaurlaritzak ez zuela partida hori handitu ez 2011n, ez 2012an. Jaurlaritza honek, berriz, 2012ko aurrekontuetan jasotzen zen partida mantendu du. Larrialdiko laguntzetan ere inbertsio bera egin dugu, aurrekontuan 1.200 milioi gutxiago izan arren. Eta gehiago esango dizuet: baliabide gehiago baditugu, partida horiek indartzeari emango diogu lehentasuna. Baina, berriz esango dut: gizarte-larrialdiko laguntzak laguntza osagarriak dira. Beraz, azken finean, diru-sarrerak bermatzeko errentaren jasotzaile gehiago daude, eta larrialdi sozialeko laguntzak mantendu egiten dira. Beraz, ezin da zalantzan jarri Eusko Jaurlaritza lehengo urtean baino babes sozial handiagoa eskaintzen ari dela. Ukaezina da hori. Jaurlaritzaren joera politikoaren edo Jaurlaritzaren norabidearekin zerikusia duten gaietara pasatuko naiz. Orain arte, Jaurlaritzaren ekintzetako batzuk azaldu ditut. Egia da ekintza horiek hitzekin kontrajartzen ditugunean, zuzendaritza-, estrategia- eta lidergofalta kritikatzen dela. Halaber, Jaurlaritza gisa erakutsi dugu badakigula nora goazen. Jaurlaritza osoa konprometitzen duen estrategia bat dugu, giza garapena eta hazkunde jasangarria bultzatzera bideratutako estrategia, herriaren ikuspegi oso eta integratzaile batekin. Gure erabakiak eta gure lehentasunak dira gure estrategiaren froga. Adibidez, gure gobernu-programa 615 ekimenez osatzen da, eta Jaurlaritzaren estrategia markatzen du horrek. Publiko egina dugu, eta Legebiltzar honetara bidalia. Halaber, gure programa legegilean, hogeita bederatzi lege berri jasotzen dira, legegintzaldian zehar onartuko direnak; halaber, Jaurlaritzaren ekintza egituratzen duten hamalau plan estrategiko aurkeztu dira, giza garapena eta hazkunde jasangarria ardatz harturik. Bake eta Elkarbizitza Plana, hemezortzi ekimen zehatz dituena; Lehen aukera programa, lehenengo lan-esperientzia bultzatzeko Estatuan aitzindari den ekimena, goizeko saioan aipatu dudan bezala; "4 I" plana, goizean ere aipatu dudana; lanbideheziketako estrategia; Basque Country estrategiari bultzada, goizean ere aipatu; eta kooperatiba junior berriak finkatzeko laguntza, gazteen autoenplegua bultzatzeko. Halaber, lan-talde bat osatu dugu ontzigintzasektorearen arazoa leuntzeko eta bideratzeko, eta sektorearen bideragarritasuna bermatzeko eta enpleguei eusteko ekimen bateratuak egiteko. Beraz, Jaurlaritza honek kontuak antolatzen ditu, zerbitzu publikoak eta gizarte-babesa bermatzen ditu eta ekonomia eta enplegua bultzatzeko programa bat adostu du. Hortaz, kritikak kritika, Jaurlaritza aktiboa dela uste dut, estrategia bat duena, eta euskal gizarteak hala dela jakin behar du. Jaurlaritzak bederatzi hilabete hauetan egindako ekintzak aipatu ditut, erabakiak, norabide estrategikoa. Jaurlaritzak aurrera jarraituko du beharrei erantzuten, eta hainbat jarduera jarriko ditu abian hurrengo hilabeteetan. Esaten da ibilian erakusten dela mugitzen garela; bada guk hori egingo dugu. Ekintza zehatz eta egiaztagarriak dira. Oinarrizko hezkuntzarako euskal curriculumaren esparru pedagogikoa proposatuko dugu. Finantzaerakundeekin hitzarmen bat egitea proposatuko dugu, mikrokredituen programa bat bultzatzeko eta negozio txikiak martxan jartzea errazago egiteko. Arabako Unibertsitate Ospitaleko kanpo-kontsultak irekitzea proposatuko dugu, Euskadiko Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen arteko akordioan jasotzen den moduan; Ertzaintza Kalean programa eramango dugu aurrera, kalean oinezko ertzain gehiago izateko; Euskadiko artxibo historikoa irekiko dugu, goizean aipatu bezala; erakundearteko proposamen bat egingo dugu Pasaiako badia berritzeko lanetarako; Euskadiko bulego berriak irekiko ditugu atzerrian –Alemanian eta Singapurren–; hiru osasun-etxe berri Zabalganan, Salburuan eta Portugaleten, eta errezeta elektronikoa euskal herritar guztietara zabalduko da. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2040 |
10 | 41 | 19.09.2013 | JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (URKULLU RENTERIA) | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Ekintzez gain eta orientazioaz gain, etorkizunean gauzatuko ditugun jarduketak ere badira. Aurten bertan garatu beharreko jakineko jarduketak dira. Ez urte honetan eta datorrenean, aurten bertan. Jaurlaritza honen konpromisoak dira, beteko ditugun konpromisoak. Mugimendua ibiliz adierazten duen gobernu baten froga dira. Ekimena eskatzen zaigu, eta ez gara aurrekoarekin konformatuko, ekimen gehiago gauzatuko ditugu. Ekimen gehiago gauzatuko ditugu, pertsonekiko konpromisoaz hitz egiten dugunean gobernatzeko modu berri bati buruz ari garelako. Lehen esan dugun bezala, zenbaitek aditzera ematen du bere presentziari esker hasi dela mundua biraka edo mundua geldirik egon dela bera etorri den arte giltzari eragiteko Beste zenbaitek aditzera eman nahi du Jaurlaritza honekin mundua geldirik dagoela. Ni ez naiz geldituko geure munduari buruzko eztabaida endogeno eta itxietan, gure mundu erreala pertsonak direlako, arratsaldeko saioan orain arte daramagun denboran hemen adierazi den bezala. Pertsonek akordioak eta ekimenak eskatzen dizkigute, eta ekimenak gauzatzea da Jaurlaritzaren erantzukizuna. Hori da okupatzen gaituena eta horretan gaude okupatuta. Ekintzez gain, orientazioaz gain eta jarduketez gain ere planteatuko ditugun ekimenak dira. Bilboko metroaren 3. linea bultzatzeko ekimenak, eta foru-aldundiekin modernizazio-proiektuetan eta ekonomia errealari laguntzeko proiektuetan 180 milioi euro inbertitzeko ekimena. Babes ofizialeko 890 etxebizitza lizitatzeko eta alokairuko etxebizitza soziala sustatzeko ekimenak; Erkidegoko hondakin-plana; 1.860 milioiko finantzaketa ETEei hiru urtetan emandako abalen bitartez; energia eolikoaren sektoreko industria-proiektua, ekimen pribatuarekin eta ikerketazentroekin batera; ETEen inbertsiorako laguntzak, gure enpresa-proiektuetarako 100 milioiko aparteko abalenak; 550 milioi euro gehigarri martxan jartzea ekonomia produktibo erreala babesteko; 2014an fabrikazio aurreratuko zentro bat diseinatu eta eraikitzea; hiru urtean 1.300 milioi euroko inbertsioa etorkizuneko sektore estrategikoetako politika industrial berrian, edo, EAJ eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean sinatutako akordioak dioen bezala "Easo-Lugaritz trenbide-pasabidearen bidezko konexioa, jarraitutasuna eta Irun-Donostia-Lasarte lotunea ahalbidetuko dituena". Por lo tanto, yo creo que ha quedado bastante claro cuál es la línea de este Gobierno, cuál es su orientación, qué acciones se han realizado hasta ahora y cuáles serán las iniciativas que llevaremos a cabo a corto plazo. Soy el primero en reconocer que, por otra parte, hay que hacer un mayor ajuste en la Administración pública. La cuestión es que, ahora, además de decirlo, lo predicamos con el ejemplo. Es más fácil adoptar la decisión de aplicar esas restricciones aplicándoselas en primer lugar a uno mismo. Quiero subrayar una idea en torno a este tema: el Gobierno ha tomado medidas para mantener su estructura y el sector público –también lo he dicho esta mañana y ahora lo ratifico–. Hasta ese momento jamás se habían adoptado semejantes medidas. Ningún gobierno de Euskadi había adoptado antes semejantes medidas. Eta Jaurlaritzaren egiturari buruzko kritikei dagokienez, kritika horiei buruz, Jaurlaritzaren egiturari buruz eta Euskadiren egitura instituzionalari buruz hitz egingo dut. Eta koherentzia politikoa eskatzen dut. Hemen ordezkaritza dugun alderdiok, UPyDk izan ezik, gobernu-erantzukizun betearazleak ditugu eta izan ditugu, UPyDk izan ezik. Aurreko Jaurlaritzak sail gehiago eta gaur egungoak baino egitura publiko eta zuzendaritza-egitura handiagoak zituen. Oposizioko lehen alderdiak (EH Bilduk) egungo Jaurlaritzak dituen baino % 50 sailburu gehiagoko Eusko Jaurlaritzaren proposamen publikoa egin zuen. Araba eta Gipuzkoako foru-gobernuek lehengo sailekin eta zuzendaritza-egiturekin jarraitu dute. Ez dut inoiz ezagutu % 20ko murrizketarik, gure Jaurlaritzak egin duena bezalakorik. Ez naiz ari aurrekoa kritikatzen, aditzera ematen ari naiz, eta bere buruari aplikatzen ez diona gainerakoei eskatzen dienik badela ere adierazi nahi dut. Eta Eusko Jaurlaritzak etsenpluan oinarrituta egingo dio aurre egitura instituzionalari. Gainerakoei ezer eskatu baino lehen, geure erabakiak hartu ditugu lehenbizi. Gaur goizeko interbentzioan esan dut, orain berriro diot eta berriro esango dut akordio-garaian bizi garela. Baina bestalde, ez gaude akordioen zain. Euskadi akordioak lortzen ari da jada. Bederatzi hilabete hauetan akordio garrantzitsuak adostu ditugu gure herrialdearentzat. Aurreko interbentzio guztiek ere akordioen premia planteatu dute. Soy el primero en reconocer que debemos ampliar los acuerdos. Aun así, quiero valorar los acuerdos que hemos alcanzado durante los últimos nueve meses, pues hemos adoptado acuerdos permanentemente. Hay muchos ejemplos: el acuerdo con las Diputaciones en el ámbito del emprendizaje, con los ayuntamientos en el ámbito de los planes de empleo regionales, el preacuerdo para tomar parte en los fondos Feder para el período 2014-2020, con entidades financieras y sociedades de garantía recíproca para ofrecer a las empresas nuevas vías de financiación, el acuerdo con profesionales y autónomos para planes Renove, el acuerdo con Vitoria-Gasteiz para el desarrollo de una inversión anual de 5 millones de euros, el acuerdo con la comunidad de la Rioja para garantizar el servicio de salud, el acuerdo para la puesta en marcha del programa Lehen Aukera de formación profesional y universidad, el acuerdo político alcanzado entre el Partido Nacionalista Vasco y el Partido Socialista, el acuerdo con el Gobierno español en el ámbito del déficit y del endeudamiento. Por lo tanto, sí que hemos alcanzado acuerdos. Este Gobierno ha alcanzado acuerdos durante estos nueve meses. Veo la botella medio llena y seguro que seguiremos llenándola. Ya he comentado que el acuerdo alcanzado con el Gobierno español en el ámbito del déficit y del endeudamiento ha sido muy importante, pero ha sido el primero, el que nos abre la puerta. Los temas pendientes son, en mi opinión, de gran importancia. Hasta el presente habíamos pensado que la puerta estaba cerrada o que no supimos abrirla, pero ahora hay un resquicio. Ahora se ve la luz y yo me comprometo, y acepto y asumo la oferta que he recibido aquí. Seguiremos empujando para que la puerta del acuerdo se abra de par en par. El acuerdo bilateral que debemos recuperar. La bilateralidad es responsabilidad de las dos partes, y no pedimos otra cosa que una actuación en ese sentido. El acuerdo político es necesario. He dicho que estoy contento porque los miembros de todos los partidos políticos nos hemos sentado alrededor de una mesa. Que estoy contento porque hemos alcanzado muchos pequeños acuerdos entre instituciones. Estoy contento por el último acuerdo entre partidos. Hemos avanzado porque durante estos nueve meses hemos creado una época de acuerdos. No solo por la iniciativa del Gobierno, sino también por la voluntad de varios partidos políticos o por el trabajo en equipo de varias instituciones. Durante estos últimos 15 años han prevalecido la confrontación y el enfrentamiento, y mi deseo y mi reivindicación son comenzar conjuntamente un nuevo período de consenso, porque el país lo necesita y es lo que nos está pidiendo. Jaurlaritza honen jardunaren inguruko aldarrikapenei dagokienez, bizpahiru kontu puntuali erreparatuko diet orain. Langabezia. Langabezia da arazo nagusia, dudarik gabe, baina martxoaren 18an Enplegu Plana aurkeztu genuenean iragarri genuen horrek ez zituela konponduko arazo guztiak. Lehen egunetik esan genuen enpleguaren talka-planak eragin aringarria izan behar zuela, eta hala izan du, baina ez gara horrekin konformatzen. Plana martxoaren 18an onartu zen, eta bost hilabete igaro ondoren, honako hau da haren egikaritze-egoera: lehena, 57 ekimen egikaritzen; bigarrena, hiru ekimen diseinatuta eta egikaritzeko bidean; hirugarrena, beste hiru ekimen diseinu-fasean. Horrek esan nahi du martxoaren 18an aurkeztutako Enplegu Planean aurreikusitako ekimenen % 97 diseinatuta edo martxan dagoela. Ekimen horiek aurten bertan eragina izango dutela aurreikusi da. Langabeziaren inguruko hazkundearen interpretazioaz ere hitz egiten ari garenez, 1.300 mikroenpresa eta autonomo berriri emandako laguntzei esker 2.600 enplegu berri sortzen laguntzeko inpaktua ere izango dute; bigarrena, 2.400 lagun lanmerkatuan sartuko dira eta enpleguari eutsiko diote eraikuntza-sektorean 9.000 etxebizitza birgaitzen lagunduko duen Renove planari esker; hirugarrena, kontratazioak sustatzeko programak jarri dira martxan, langabezian zeuden beste 1.000 lagun kontratatzeko aukera emango dutenak; eta laugarrena, 1.100etik gora ETE eta autonomok jasoko dituzten abalen eta finantza-laguntzaren programei esker, galtzeko zorian zeuden 13.000 enpleguri eutsi egingo zaie. Uneren batean ETE, autonomo eta profesionalentzako zirkulatzailearen finantzaketa-funtsa ere kritikatu da. Esan da kreditua ez dela ari enpresetara iristen. Nik egiaztatzen dizuet elkarren bermerako sozietateek igorritako finantzaketa-eskaera guztiak bideratu eta onartu dituela Jaurlaritzak. Guztiak. Une honetan, abian diren bi finantzaketa-programen bitartez, bata aurreko Jaurlaritzak eta bestea egungo Jaurlaritzak martxan jarritakoak, finantza-erakundeek 143 milioi eurotik gorako kredituak eman dizkiete 800 enpresari baino gehiagori Jaurlaritzaren abalarekin. Funts hori beharrezkoa da eta funtzionatu egiten du, eta gaur berretsi egiten dut programak martxan jarraituko duela eta urte bukaera arte jasotzen diren eskaera guztiei erantzutea dela gure konpromisoa. Gainera, gaur goizean esan dudan bezala, Finantzen Euskal Institutua martxan jartzeak aukera emango du euskal ekonomia produktiboari laguntzeko ekimen publikoak indartzeko. Un segundo capítulo, que es el segundo eje de mi intervención y de la misión de este Gobierno: Paz y convivencia. Quiero reiterar, por las cosas que he escuchado aquí, que en este tema necesitamos acuerdos políticos para más adelante. Que estén basados en la democracia, en la honestidad y en el compromiso ético. Necesitamos un espíritu constructivo en la actual actividad política. Para construir un nuevo futuro económico, para garantizar el desarrollo humano y la cohesión social, pero también para construir el nuevo futuro en paz y convivencia. Para construir un nuevo futuro compartido del país. Vivimos un momento pedido y soñado: una Euskadi sin violencia. Además de lo dicho anteriormente, en plena persecución terrorista fuimos capaces de sentarnos y hablar. En la anterior legislatura fuimos capaces de elaborar una ponencia de paz y de llegar a acuerdos en este Parlamento. Ahora, sin violencia, está más justificado que nunca, en la misma medida que es más necesario que nunca, porque nos corresponde a nosotros adoptar medidas, para que no vuelva a ocurrir lo mismo en Euskadi. En mi opinión, es un reto que no se puede postergar. Esa tarea es responsabilidad de todos y yo asumo la responsabilidad del Gobierno, pero repito que es muy necesario construir conjuntamente la mirada al nuevo futuro. Pienso de verdad que la sociedad vasca nos está pidiendo un gesto en esa línea. Soy consciente que debemos saldar la deuda que tenemos con el pasado y con lo ocurrido. Me parece necesario leer con calma y objetividad el acuerdo de la ponencia de la anterior legislatura, el de la anterior legislatura, puesto que nos hemos puesto en marcha sin tocar una sola coma. Coincido en que debemos hacerlo más adelante, pero prefiero un pequeño acuerdo entre cuatro, que un gran acuerdo dejando al margen una fuerza política. Lo vuelvo a repetir. Tenemos voluntad para la integración y para la acción. Mañana, no, pasado mañana termina el plazo de presentación de propuestas sobre el plan. En el Gobierno haremos el máximo esfuerzo para la integración. Asimismo, también prometo hechos. El Gobierno asume la responsabilidad de la toma de decisiones. No podemos pararnos en este tema. Bake- eta bizikidetza-arloan, eta une historiko honetan, nire iritziz, galdera bat egin beharko genioke geure buruari: Armak uzteaz eta behin betiko amaieraz gain, zer da garrantzitsuena? Uste dut bi zeregin handi ditugula. Bat, gure gizartean egindako zauriak ondo sendatzea, eta, bi, bizikidetza normalizatzen laguntzea. Oso zeregin delikatuak dira. Atentatu terrorista bakoitzak, giza eskubideen urraketa bakoitzak, min-kiribil bat sortu du eta gure gizartea milaka kiribilek zeharkatzen dute, era bateko zein besteko gertakariak direla medio pertsonamultzo txikiei edo handiei eragiten dietenak. Gure oraina eta gure etorkizuna baldintzatzen ditu horrek. Berriro diot, zauri horiek kontu handiz eta pazientziarekin sendatu behar ditugu edo sendatzen lagundu behar dugu. Min-kiribil horiek pixkanaka-pixkanaka bideratu behar ditugu, bulkadetatik haratago eta demagogiatik haratago, bizikidetzako eta elkartze sozialeko eremu baterantz. Hori da Bake eta Bizikidetza Planaren izaera. Uste dut hori dela garrantzitsuena eta benetan diotsuet nire irudipena dela euskal gizartea, bake- eta bizikidetza-arloan, politikaren aurretik doala, oso aurretik ere, eta jarraitu beharreko bidea erakusten ari zaigula. Eusko Jaurlaritzaren planak bide horretan aurrera egitea proposatzen du. Berriro diot, bere hemezortzi ekimenen artean, aurreko legegintzalditik, aurreko Gobernutik eta aurreko Legebiltzarretik datozen proiektuak jasotzen ditu. Plan hori Jaurlaritza honen aurreko elkarrizketaren, aurreko lanaren eta aurreko Jaurlaritzaren emaitza da. Azpimarratu nahi dudan eta balioa eman nahi diodan zerbait da. Bihar edo, hobeto esanda, etzi, Bake eta Bizikidetza Planerako ekarpenen epea agortuko da, eta ahalegin guztia egingo dugu hemen adierazi diren kezkak eta asmo askotarikoak; esaterako, Euskadiko Alderdi Sozialistak, Alderdi Popularrak edo UPyDk adierazitakoak, gaiari buruz hitz egin baitute… Berriro diot, ahalegin guztia egingo dugu kezkak eta asmo horiek jasotzeko, Eusko Jaurlaritzaren planean tokia izan dezaten. Elkarrizketa bilatuko dugu, Quiroga andrea. Kontu horretan ere elkarrizketa bilatuko dugu, akordioa bilatuko dugu. Gaur goizean esandakoa errepikatuko dut: elkarrizketa da planaren tresna, eta akordioa bere egitekoa. Gaur goizean esan dut: plana tresna da, eta eremua ponentzia da. En cuanto al futuro político, y refiriéndome al último capítulo, llevamos años diciendo que el terrorismo no tenía sentido alguno; hemos repetido una y otra vez que todas las ideas se pueden defender democráticamente. Este es el momento de demostrarlo. Se pueden defender todas las ideas políticas. Este es el momento apropiado y el lugar apropiado para ello: el Parlamento. Ideia guztiak defenda daitezke, eta hauxe da une egokia eta leku egokia horretarako. Joan zen astean entzun genion Espainiako Kanpo Gaietarako ministroari Kataluniak estatuan beste kokapen bat izateko Konstituzioa aldatzeko aukerari buruz hitz egiten. Gai horretan atzetik joan gaitezke edo aurrea har genezake, eta nire proposamena aurrea hartzea da. Hemen eseri eta negoziatu eta ituntzea da nire proposamena. Konstituzioa eta autonomia-estatutu guztiak aldatu egin dira. Bat izan ezik, Gernikakoa. Arazoa atzeratu dezakegu, alde batera uzten edo ahanzten saia gaitezke, ezikusiarena egin genezake edo, bestela, ekimena har genezake, eta uste dut kasu honetan ere gizartea soluzioak eskatzen ari zaigula. Oso modu grafikoan esaten digute: "Eser zaitezte, hitz egin eta iritsi akordio batera". Horixe da nik eskatzen dudana: eser gaitezen hemen, Legebiltzarrean, eta hitz egin dezagun, hemen, Legebiltzarrean, akordio batera iristeko helburuarekin. Hauxe da politikaren unea, alderdiok goimailako helburuak ditugula eta ituntzeko borondatea dugula erakusteko unea da, eta ziur nago orain posible dela. Nire proposamena ikasturte politiko honetan ponentzia bat martxan jartzea da, aukera politiko guztien artean ideia eta proposamen guztiei irekitako foro bat eratzeko ponentzia bat. Euskadirentzako estatus politiko berriaren unea iritsi da. Une larri batean bizi gara, eta izaera eraikitzailea behar dugu. Aldaketa-unea erein behar dugu Euskadin egiten ari zen politika egiteko moduan. Euskal Autonomia Erkidegoaren estatus juridikopolitiko berriari buruz daukadan planteamendua definitzeko edo zehazteko eskatu didate. Nire proposamena zein den baino gehiago, beste premia bat zein den esango dut: denon artean erabaki behar dugu foro hau dela, Legebiltzar hau dela legebiltzarordezkari bakoitzak duen ekimena edo ideia aurkezteko lekua. Ez naiz arriskatuko, estatus juridiko-politiko berri baten kasuan, lehendakari gisa edo Jaurlaritza gisa dei bati erantzun nahian, lehendakariak planteatutako ekimen bat gatazka bat sortzeko edo zatiketa bat sortzeko arrazoi bihurtzera. Kasu honetan ere benebenetan sinesten dut akordioan. Denok dakizue ni Euzko Alderdi Jeltzaleko kidea naizela; beraz, zer zalantza sor daiteke nik Euzko Alderdi Jeltzaleko kide gisa nahi izan dezakedanari buruz? Lehendakari gisa ere nazionalista naiz, baina oso ondo dakit Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakaria naizela. Euzko Alderdi Jeltzaleko kidea naiz, eta Euzko Alderdi Jeltzalean eta, ondorioz, nigan aitortuko da egungo errealitatera egokitzeko nahia, hain zuzen ere, gaur goizeko interbentzioan aipatu ditudan arrazoi sozial, ekonomiko, politiko eta instituzionalen arabera egungo errealitatera egokitzekoa. Aldebikotasunerako nahia zein den aitortuko da, Nafarroako Foru Erkidegoari diogun errespetu osoarekin Nafarroako Foru Erkidegoarekin harreman handiagoa izateko nahia zein den aitortuko da. Kanpoan presentzia handiagoa izateko eta Euskadiri eragiten dioten erabakiak hartzen diren lekuetan, Euskal Autonomia Erkidegoaren ordezkaritza propio batekin, presentzia handiagoa izateko daukagun premiari buruzko interpretazioa zein den ere aitortuko da. Euzko Alderdi Jeltzalean eta, ondorioz, nigan, itunduta erabakitzeko eskubidearen aldeko apustu garbia dagoela ere aitortuko da. Beraz, Euzko Alderdi Jeltzaleko kide gisa aitortzen banauzue, ez dakit nola pentsa daitekeen Euzko Alderdi Jeltzaleak ez duela proiektu bat, Euskadirentzako estatus juridiko-politiko berri baterako zer nahi duen argi daukan proiektu bat. Baina lehendakari gisa planteatzen dudana, inbestidurako eztabaidan planteatu nuena, gure gobernu-programan planteatu duguna eta hauteskunde-programan planteatu nuena, lan-metodologia da, desberdinen arteko akordioa lortzeko erabili beharko genukeen prozedura. Ez naiz sartuko hemen legebiltzar-ordezkaritza duten taldeek, eta ez batzuetan independentziaz hitz egin eta ondoren lauko Autonomia Estatutuaz, euskal bideaz hitz egiten zutenek, nondik eta Euskal Autonomia Erkidegotik iraganean egindako kontsiderazioetan. Edo beste talde batzuek aldaezintasuna planteatzen zuten Konstituzioa aldatzeko ezintasunari dagokionez, orain estatu federalaren eredu baten arabera Konstituzioa aldatzeko aukerara igarotzeko. Edo Gernikako Estatutuaren egokitzapenaren edo aldaketaren planteamenduan arropa zirikatzen zutenena errealitatearekin uztartzeko, eta iaz oraindik konplexurik gabe adierazten zutenena Gernikako Estatutua aldatzeko prest zeudela. Ez naiz eztabaidatan sartuko. Komunikabideetan oso ondo daude, baina zinez uste dut estatus juridiko-politiko baten premiari buruz hitz egitean eztabaida horretarako oinarriak jarri behar ditugula, eta elkarrizketan oinarrituta alderdi politiko bakoitzak planteatzen dituen proposamenak eztabaidatu. Kasu honetan ere Legebiltzarra da lekua, Legebiltzarra da gunea. Etorkizun politikoari dagokionez, aitortu dut zenbat poztu nintzen alderdi politiko guztiak mahai baten inguruan eserita ikusteagatik, zenbat poztu nintzen instituzioen artean akordio txikiak lortzeagatik eta zenbat poztu nintzen alderdien arteko azken akordioagatik. López jauna, nire kulturan itunak ez dira batzuek beste batzuen gain lortutako garaipenak. Ituna denon garaipena da. Akordioa denon garaipena da. Horregatik dut zabaltzeko irrika eta konpromisoa, beste instituzio batzuetara zabaltzekoa. Euskadi une kritiko batean dago, gure balioak finkatzea eskatzen duen une kritiko batean. Gardentasunaz, egiaz, ulermen berri batez eta itunaz ere hitz egin dut. Gaurko eztabaidak lehengo uste bati eustera narama, hau da, herri-akordioak behar ditugula, bizitzen ari garen une larri honi aurre egiteko herriakordioak behar ditugula. Horixe da gaur arratsaldeko interbentzioen oinarri komuna. Trantsizio-une bat ekonomian, bizikidetzan eta itun politikoan. Ez da Euskadiren historiako edozein une. Esa determinación será la guía de nuestra actividad durante los próximos meses y años. Asumimos las preguntas de los ciudadanos. Trabajaremos para responder a esas preguntas. Y lo queremos hacer aquí y con el mayor consenso posible. Empezaré con las prioridades: sin lugar a dudas, esta es la legislatura del empleo. Así lo hemos demostrado todos y nosotros no nos esconderemos. No vamos a pensar que los problemas se resuelven por sí solos. Como he manifestado esta mañana, nos han elegido para dar respuestas y lo haremos. Esa es nuestra responsabilidad. Ya he dicho en más de una ocasión que cualquier gobierno, cualquiera que fuera su color, dispondría este año de 9.316 millones de euros, tras haber dispuesto de 10.400 millones un año, 10.700 millones al siguiente y otros 10.400 millones al siguiente. Cuando afloran las carencias, yo soy el primero en reconocerlas. Así lo he reconocido en la primera comparecencia y no he prometido nada que no pueda cumplir. Nunca lo he hecho y nunca lo voy a hacer. Lo único que he prometido ha sido que actuaré con total rigor en la gestión del presupuesto y que ajustaré como sea preciso los gastos y los ingresos. Lo único que prometo es que daré respuesta a las prioridades, que me ocuparé de las necesidades de las personas. Soy el primero en reconocer que tenemos más necesidades y menos recursos que antes, pero para poder responder mañana tenemos que cumplir hoy. Los ciudadanos han de ser conscientes de que el rigor del presente significa que mañana tendremos servicios públicos. Beraz, ondoren aipatuko ditut egungotzat jotzen ditudan erronkak. Euskadiren etorkizunari buruzko eztabaidei izaera irekiarekin aurre egingo diet eta neure gain hartzen dut Jaurlaritzak oraingo erronken agendarekin duen erantzukizuna: Bat, fiskalitateari eta iruzurraren aurkako borrokari buruzko akordioa zabaltzea; bi, foru-aldundiekin eta Eudelekin lortutako instituzioen arteko akordioa; hiru, Euskadin inbertsioak sustatzeko eta zergak, kupoa eta kontzertua adosteko Espainiako Gobernuarekin lortutako akordioa; lau, Bake eta Bizikidetza Plana onartzea; bost, 2014rako aurrekontua egitea eta aurkeztea. Nire azken interbentzio honetan, nire iritziz, herri gisa, Legebiltzar gisa eta Jaurlaritza gisa ditugun erronkak indartuko ditut. Eta Euskadiren lehen erronka eta Jaurlaritzaren lehentasuna krisia da. Une latz honetan egoera gogorrak ezagutzen jarraituko dugu, baina aurrera egingo dugula eta krisitik aterako garela konbentzituta. 2014. urteak ezarriko du atzeraldiaren amaiera eta susperraldi ekonomikoaren hasiera. Hori lehenbailehen eta Euskadiren etorkizun ekonomiko eta soziala bermatzeko baldintzak sortuta egitea da gakoa. Bigarren erronka bakea eta bizikidetza dira. Orain bizitzen ari garen ETA gabeko eta indarkeriarik gabeko eszenategiak ezin gaitu eraman instituzioak helburua lortu dela sinestera eta ezer ez egitera. Behin betiko bakea eta bizikidetzaren helburua eratzeko betebeharra daukagu. Eta hirugarren erronka Euskadirentzako esparru juridiko partekatua lortzea da. Eusko Jaurlaritzak Legebiltzar honekin batera lan egingo du itun berri bat bilatzeko. Euskadi nazio gisa aitortzea da helburua, bere esparru juridikoa eguneratuta. Ziur nago aldaketa-une batean gaudela eta izaera eraikitzailea behar dugula herri-erronka hauei aurre egiteko. Gure ekintza gakoa izango da etorkizuneko Euskadirentzako, eta une honi aurre egiteko erantzukizuna daukagu. Euskadi den erronkari erantzuteko ilusioa dut. Debemos tomar la iniciativa, efectivamente. Euskadi se encuentra en un momento crítico, por lo que así tiene que ser y así lo haremos. En los momentos críticos, es necesario fijar unos valores: por la mañana he mencionado la transparencia y la verdad, y también he mencionado una forma de entendimiento mutuo y de lograr consensos. Estoy hablando de recuperar el significado moral de la política. Tenemos un compromiso con este país, y, en este momento crítico en el que estamos viviendo, necesitamos un espíritu constructivo. Hemos hecho mucho durante estos nueve meses. He mencionado varias acciones, las cosas que se han llevado a cabo; he mencionado las líneas de actuación, en qué sentido actuaremos; he hablado sobre la estrategia; he hablado sobre las acciones a realizar actualmente y en el futuro, a corto plazo… Pero debemos hacer aún más. Estoy convencido de que debemos cambiar la forma de hacer política que ha existido en Euskadi; estoy convencido, señorías, de que debemos terminar de una vez por todas con los enfrentamientos y los jaleos, y con los bloques y los bloqueos. Debemos recuperar la cultura del pacto, debemos construir el debate político, que facilita la pluralidad. Ese es el compromiso del grupo parlamentario que sostiene a este Gobierno, el compromiso del grupo Nacionalistas Vascos. Y, agradeciendo su trabajo, les doy las gracias a todos y todas por haberme escuchado. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2041 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Bai. Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on. Halaxe da, Mintegi andrea, gu demokratak gara eta zuek ez. Hori esan dut "bizitza osoko demokratatzat" jo gaituzulako duela pare bat ordu eta mespretxuz esan duzulako. Eta halaxe da, gainerako legebiltzarkideok bizitza osoko demokratak gara, argudioekin defendatu ditugulako gure iritzi politikoak, eta zuek ez duzue horrela egin. Beraz, gu demokratak gara eta zuek ez zarete demokratak, eta ezingo zarete demokratak izan ETA gaitzesten ez duzuen bitartean eta ETAri eskatzen ez diozuen bitartean behin betiko eta baldintzarik gabe desegiteko. Bestalde, sabotajeaz hitz egin duzu, eta gaur egun euskal gizartea pairatzen ari den sabotajerik handiena ETA egotea da, oraindik ez delako desagertu, eta EH Bilduk eta bere zerbitzu laguntzaileek ETA gaitzesteari eta haren historiari zilegitasuna kentzeari uko egiten diotelako. Hori da gaur egun euskal gizartea pairatzen ari den sabotajerik handiena. Gainerakoan, lehendakari jauna, ETAren aurkako borrokari dagokionez, Bake eta Bizikidetza Planari egindako ekarpen gisa Eusko Jaurlaritzari entregatu genizkion gure hogei printzipioei lotzen gatzaizkio, honako hauetan laburbiltzen diren printzipioei: ETAren behin betiko eta baldintzarik gabeko porrota lortzea, inolako akordio eta negoziaziorik gabe, zigorgabetasun-izpirik ez dela egongo bermatzea, justizia egingo dela bermatzea, ETAri eta haren historiari zilegitasuna kentzea, gizarte demokratikoaren eta terrorismoaren biktimen duintasuna defendatzea eta, lehen esan dudan bezala, justizia egitea. Hori da gure iritzia, eta horiek dira gure printzipioak. Ez dugu parte hartuko inolako lantaldetan, ezta Bake eta Bizikidetzari buruzkoan ere, haren helburu bakarra Batasunaren munduak dituen arazoez hitz egitea baita, funtsean presoez eta espetxe-politikaz hitz egitea. Beraz, behin eta berriz gauza bera ez esatearren, gure hogei printzipioei lotzen natzaie, hau da, gure iritziz, erabateko askatasuna lortzeko eta ETAren behin betiko eta baldintzarik gabeko porrota lortzeko alderdi politiko demokratikoek bete behar dituzten oinarrizko printzipioei lotzen natzaie. Gainerakoan, lehendakari jauna, nire lehen interbentzioan nabarmendu nahi izan dut zu jotzen zaitudala Euskadin aplikatzen diren politiken eta Euskadin hartzen diren erabakien azken erantzuletzat, eta nik uste dut zure irudiak eta autogobernuarenak esan nahi duenaren berariazko aitorpena dela. Eta horregatik nabarmendu nahi izan dut zu zarela erantzule gorena eta, horregatik, ezin zara albora begira jarri. Eta esan dudan bezala, zure irudiak duen esanahiaren eta, Eusko Jaurlaritzak, egoera aldatzeko, krisitik irteteko eta berdintasunik handiena, krisitik irtetea, jarduera ekonomikoa eta oparotasuna bermatzeko duen ahalmenaren berariazko aitorpena. Beraz, nik uste dut zuk horretan jardun beharko zenukeela. Baduzu aukera. Krisi ekonomikoa, langabezia, desberdintasuna, kaleratzeak, murrizketak, pobretzea, jarduera ekonomikorik eza…, hainbat gertakari aipatu dizkiguzu lehen. Nik bat aipatuko dizut: duela bederatzi hilabete baino okerrago gaude, hori da zuk esan duzuna, eta egia da. Duela bederatzi hilabete baino okerrago gaude eta, nik, egoera horren aurrean duzun erantzukizunaz ohartarazi nahi zaitut. Euskadi ez da uharte bat, ez horixe. Europan hartutako erabakiek kalte egin digute; Espainiako Gobernuak hartutako erabakiek kalte egin digute; na- zioarteko krisia dago eta, horren ondorioz, daukagun egoera daukagu. Baina zuk ere ahalmen handiak dituzu. Zure autogobernua erabil dezakezu guk funtsezkotzat jotzen ditugun neurri horiek sustatzeko. Eta guk uste dugu neurri horiek aplikatzen ez badira ez garela krisi honetatik aterako eta berriro etorriko direla gizarte-murrizketak, prekarietatea eta langabeziaren hazkundea. Zu eta, batik bat, López jauna, zuen itunari balioa ematera zatozte, zeuek sinatu duzuen itunari balioa ematera. López jaunari entzunda ulertzen dena da itun horrekin Euskadiko arazo guztiak konponduko direla. Eta nik esaten dudana da zalantza handiak ditudala hori horrela den edo ez. Nik irakurri dut itun hori, irakurri ditut hor hartzen diren konpromisoak, irakurri ditut planteatzen diren epeak –batzuetan ez daude–, eta baita neurriak ere, haietako asko zehaztugabeak, batik bat bilbe instituzionala aldatzeak, Lurralde Historikoen Legea aldatzeak edo sozietate publikoen sektorea murrizteak esan nahiko lukeenerako planteatzen direnak. Etorkizunera begiratuko dugu, bai horixe, itun horretatik zer ateratzen den ikusiko dugu. Ikusiko dugu zer neurritan hartzen diren erabaki horiek eta, azkenean, López jaunak esan duen bezala, hemen egingo dela esaten den guztia edo López jaunak egingo dela esaten duen guztia egiten den. Ikusiko dugu. Edozein kasutan, akordio hori Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak sinatu dutela eta akordio horretan konpromiso horiek sartu dituztela ikusita, eta Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak beren historian zehar jakineko arazo horiek –bilbe instituzionalari eta sozietateen sektore publikoari buruz ari naiz– konpontzeko ezer ez dutela egin kontuan izanda, ulertuko duzu guk zalantzak izatea hori horrela izateari buruz. Edozein kasutan, esan dudan bezala, ikusiko dugu, Urkullu jauna, lehendakari jauna, López jauna. Ikusiko dugu. Ikusiko dugu hurrengo hilabeteetan edo urteetan zerga-deskoordinaziorik izaten den; ikusiko dugu Legebiltzar honetan erabakitzen den euskal herritarrentzako fiskalitatea, López jaunak planteatzen zuen bezala. Guk uste dugu ez dela horrela izango, zoritxarrez. Zerga-erreformari dagokionez, ez diot erreparatuko. Datorren astean eztabaidatuko dugu gai hori eta, aurrerapenak egin direla aitortuta, datorren astean sakon hitz egingo dugu zerga-neurriei buruz. Eta esan dudan bezala, ikusiko dugu itun horrek Lurralde Historikoen Legearen erreforma proposatu eta gauzatzen duen, guri ezinbestekoa iruditzen baitzaigu hori. Datozen hilabeteetan eta datozen urteetan ikusiko dugu. Oraingoz, esan dut dokumentu horretan ez dela ezer zehazten: lantalde gehiago, txosten gehiago, beste epe batzuk, baina azken batean hartu beharreko erabakiak atzeratzea. Eta gauza bera sozietateen sektore publikoari dagokionez. Hilabete horietan ez da ia ezer egin, Urkullu jauna, zuk asko errepikatzen baduzu ere. Edozein kasutan, egin daitekeena baino askoz gutxiago egin da, eta hurrengo hilabeteetan ikusiko dugu zer ateratzen den, sozietateen sektore publikoaren murrizketa gogorra izaten den ala ez. Administrazio paralelo hori zuek sortu zenutela eta Alderdi Sozialistak azken hiru urte eta erdian mantendu egin zuela kontuan hartuta, ulertuko duzue gu asko ez fidatzea. Guk uste dugu gehiago dela zuen alderdi-interesak babesteko ituna. Nolanahi ere, hemengo gure egitekoa eta gure lana jagole izatea da, eta zuri gogoratzea Euskadin aplikatzen diren politiken erantzule gorena zarela. Uste dut hori dela gure lana, eta uste dut horretan jarri beharko genukeela arreta, langabezia murrizten, jarduera ekonomikoa sustatzen eta krisialditik irteten, Espainiatik eta Europatik urruntzeko xede bakarrarekin estatus berriak planteatu beharrean. Oso ideia txarra iruditzen zaigu. Edozein kasutan, gu hor egongo gara. Eta ez gara isilik egongo, ozen hitz egingo dugu, berdintasun gehiago eta separatismo gutxiago izatea, batasun gehiago eta tirabira gutxiago izatea defendatzeko. Eta hasieran esan dizudana esango dizut: kontu horretan gure printzipioak defendatuko ditugu. Erabakitzeko eskubidea iruzurra da, kontsulta onartezina da, ezin da zatitu hautesle-errolda, eta subiranotasuna Espainiako herritar guztiengan dago. Hori da zuen subiranotasun-grina posiblearen aurrean defendatuko duguna eta, edozein kasutan, esan dizudan bezala, batasun gehiago, berdintasun gehiago, tirabira gutxiago eta desberdintasun gutxiago. Jarri arreta gauza garrantzitsuetan, jarri arreta gauza garrantzitsuetan eta ahaztu Espainiatik eta Europatik urruntzeko estatus berriak. Besterik ez, eta eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2042 |
10 | 41 | 19.09.2013 | QUIROGA CIA | PV-ETP | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Lehendakari jauna, egin berri duzun interbentzioan esan didazu zuek Gobernu Kontseiluan bi lege- proiektu soilik onartu izana leporatu nizula, bata Legebiltzar honetara iritsi zena eta bestea ez. Eta zuk honako hau esanez interpelatu nauzu: "Zuk badakizu zenbat denbora behar izaten den legeak egiteko, legeproiektuak egiteko eta lege-proiektuak Legebiltzarrera ekartzeko…", beste ezer egin ezingo balitz bezala. Eta zuk badakizu hori ez dela horrela. Hara, zure mintzaldian hainbat aldiz hitz egin duzu inguruneaz eta asko gustatzen zaizu ingurune hurbil horretan begiratzea gauza txarrei erreparatzeko, baina ingurune horretan badaude gauza onak ere, ikusi beharko zenituzkeenak. Eta, Galiziak, berriz, Euskal Autonomia Erkidegoarekin batera izan zituen hauteskundeak, eta bederatzi hilabete hauetan hamar lege-proiektu egin ditu, hamar. Eta gutxienez beste bost autonomiaerkidegok lau-zazpi lege-proiektu ekarri dituzte euren legebiltzarretara denbora berean. Ez da desberdina, ez da desberdina, ez da desberdina. Lana ekartzeko eta lan egiteko borondatea dago, lan egiteko borondatea. Azken batean, hemen neurtzen ari garena, hemen hitz egiten ari garena, lehendakari jauna, Jaurlaritzak bederatzi hilabete hauetan egin duena da. Eta zu herritarrei esatera etorri zara zer egin duzun bederatzi hilabetetan eta zer egin behar duzun etorkizunean. Eta nik galdetzen diot neure buruari: Zer pentsatuko ote dute herritarrek une honetan? Zertan aldatu da egoera bederatzi hilabete horietan? Zuri bai aldatu zaizula egoera. Hona itun bat ekarri izana aldatu zaizu, ordu hauen guztien ondoren oraindik ulertzen ez dudana. Eta kanpotik jarraitzen ari direnak, eztabaida honi jarraitzen ari diren herritarrak oso nahastuta egongo dira. Akordio bat al dago hemen? Nik ez zaitut ikusi akordio horri balioa ematen, gehiago ikusi zaitut oinpuntetan pasatzen. Ikusi dudana López jauna izan da. Akordio horrekin asaldatuta etorri da, ez zetorrelako guri hitz egitera, Madrilera begira hitz egitera baizik, beste egoera batean dagoelako. (Murmullos) Baina hemen Euskadiren egoera zein den hitz egiteko gaude, langabezian dauden 170.000 herritar horiei egoera nola konponduko diegun esateko gaude. Horretara etorri gara, Alderdi Popularrekoak behintzat bai, hemen hitz egitera etorri gara, eta jar dezagun arreta hemen. Baina, jakina, ezin zara geratu ingurura begiratu gabe, eta orduan Mariano Rajoyren Gobernuaz hitz egin diguzu, bereizteko. Zin egiten dizut Mariano Rajoyk kasurik txarrenean ere ez zuela irudikatuko hartu behar izan zituen neurriak hartu beharko zituela, eta zuek badakizue hori. Eta zuek badakizue hori. Eta, zehazki, ez zitzaiola gustatuko zergak igotzeko erabakia. Baina igotzeko ausardia izan zuen. Beste gauza batzuen artean, hango jaun haiek ere, egin zuten politika ekonomikoarekin, diru-kutxak utzi zituzten bezala utzi zituztelako. Baina, jakina, kontu horretan, atzerako ispilua jarri behar badugu, osoa jarri behar dugu. Ezin gara geratu soilik Lópezek Eusko Jaurlaritzaren gidaritza hartu zuen unean, jakina, hori tranpa egitea izango litzatekeelako. Ibarretxek 2.000 milioiko zuloa utzi zuen! Nik uste dut zuzentasunez jokatu behar dela eta gauzak osotasunean eta egia osoz esan behar direla. Baina gauden unean gaude, eta berriro diot gaur goizean esan dudala. Goizean esandakoa errepikatuko dut: lehen nolakoak ginen eta orain nolakoak garen. Zuek, EAJkoak, zorpetzeko eskatzen, zorpetzen. Eta zuk esango didazu: "Zuek, nolabait, zorpetze horren erantzule zarete". Kontatu egia osoa! Zuek badakizue guk zorpetzeko ahalmena mugatzen dugula. Zuek badakizue hori. Baina nik esan nahi dizudana da, zuen esanetan oso egoera txarrean utzi gaituzten horiekin berekin itundu duzula zuk politika ekonomikoa. Horretan dago oinarritua zuen ituna! Izan ere, gero baketzeaz hitz egin dugu, eta ezertan ez zaudete ados; autogobernuaz hitz egin dugu, eta ezertan ez zaudete ados. Beraz, akordioa ekonomikoa da! Nora garamatzazue, lehendakari? Nora garamatzazue? Nik ulertzen dut zu itun honetan deseroso sentitzea. Bai, nik badakit deseroso sentitzen zarela (Risas), eta zerga-itun horrek deseroso sentiarazten zaituela. Eta ez zara ari zintzo jokatzen. Zuk badakizu deseroso zaudela, lehendakari jauna. (Risas) Zu esaten ari zara diru-bilketa handiago horrekin, zeina bai baitakizu nondik aterako den (badakizu nondik aterako den, eta ez esaten ari zareten tokitik), politika ekonomikoa suspertuko duzula. Esango al didazu zer ari diren esaten suspertu egingo dituzula esaten duzun sektore horiek (pentsatzen dut enpresari, ETE eta autonomoei buruz ari zarela)? Esan iezadazu! Nork? Zuk badakizu zer ari zaizkizun esaten zergaerreforma honi buruz! Zuk badakizu! Ez dezagun tranparik egin bakarka. Eta zuk esaten didazu itun hori irekita dagoela, eta López jaunak dio itxita dagoela, itxita dagoela Alderdi Popularrarentzat. Ez dezagun tranparik egin. Horregatik eskatzen dizut lidergoa. Zuk badakizu zer ari zareten esaten, eta badakizu zer iritzi duten herritarrek zerga-erreforma honi buruz, oso ondo ulertu baitute nondik aterako diren baliabideak: Bilbao jaunaren esanetan gehiago ematen ez zuen behi horretatik. Gainera, zein isilik dagoen Bizkaiko diputatu nagusia zerga-akordio horrekin. Gustatuko litzaidake hari entzutea, nahi nuke entzun zer pentsatzen duen hil honen 26an izango dugun politika orokorreko osoko bilkurari buruz! Nahi nuke! Oso isilik dago. Gu proiekzio handiagoko akordioa ari gatzaizkizu eskaintzen, eta esan dizut lehen ere. Honako hau zioen Egibar jaunak: "Txiki askoren artean, bat egindako gobernu txikien artean, denon artean aurrera egin dezakegu". Irudika ezazu txiki horiei guztiei Espainiako Gobernua eta Europan duen ahalmena gehitzen badiegu. Orduan bai plantea genezake krisiaren irteeraren aurreko muturrean egotea; horrek izan beharko luke zuzendari guztien helburua, krisitik aurreko muturrean irtetea, eta ez atzeko muturrean. Eta zuek zerga-erreforma honekin planteatzen ari zaretena euskal gizartearen atzetik doan zerbait da. Ez da sinesgarria hazi egingo garela esateko zuk lau datu ematea, lehendakari jauna…! Eta beste gauza bat: kontu bitxia da Ebrotik iparralderantz goazenean edo Ebrotik hegoalderantz goazenean gauzak desberdinak iruditzea. Eman dizkiguzun lau adierazlerekin, susperraldiaren bidea ukitzen ari garela sinetsi behar dizugu. Mariano Rajoyk duela gutxi hiru adierazle positibo gehiago eman zituen, gutxienez, eta Euzko Alderdi Jeltzaleak esan zion ez zela nahikoa krisitik irteten ari garela sinesteko. Beste gauza bat. Alderdi Popularrak aurrekontuari buruzko erabakiak hartu behar dituenean, murrizketak; Euzko Alderdi Jeltzaleak hartu behar dituenean, doikuntzak eta aurrekontu-zorroztasuna. Ados, onartzen dut olagarroa konpainiako animaliatzat, baina ez da bidezkoa. Ez da bidezkoa, zeren eta zuk badakizu zein zaila den une honetan erabakiak hartzea, eta erabateko arinkeria iruditzen zait zu Espainiako Gobernu berriarekin alderatzea, jakinda Mariano Rajoyren Gobernuak zer egoerari aurre egin behar izan zion, zuek hartu duzuenarekin zerikusirik ez baitzuen. Hona hemen, laburtuta, alderdi batzuk. Koordainketa. Hain sozialak bazarete, ken ezazue. Ez du balio jokatzen ari zareten horretan jokatzeak. Edo bagaude, edo ez gaude. Baina honek ez du balio, ez diguzue ziria sartuko. Eta, bestela, azaldu zenbat ari zareten aurrezten neurri horrekin, eta orduan hasiko gara ulertzen Madrilgo Gobernua hartzen ari den eta jendeak gogoko ez dituen neurri horietakoren bat. Baina, mesedez, izan gaitezen koherenteak, izan gaitezen ausartak, eta esan diezaiegun egia herritarrei. GLL edo gizarte-larrialdietako laguntzei dagokienez, lehendakari jauna, egia da ez direla legerian aitortutako eskubidea, baina garrantzitsuak dira. Oso garrantzitsuak dira. Eta zuek, ondo esan duzun bezala, aurreko legegintzaldian aurkeztu zenuten lehen ekimena behar zen laguntza guztia ematekoa izan zen, gizarte-larrialdiko laguntzetan zegoen eskaera guztia. Orain desberdina da. Orain zuek badakizue babesik gabe uzten ari zaretela milaka euskal herritar, milaka, eta zenbait udalek pertsiana itxi behar dutela laguntzarik ez dagoelako. Horiek ere babestu egin behar dira, lehendakari jauna. Hori da gobernu soziala. Estatusari dagokionez, nik argi ikusi gabe jarraitzen dut, lehendakari jauna. Zuk diozu Euzko Alderdi Jeltzalekoa zarela eta, horregatik, ulertu egin behar dudala bilatzen ari zaretena Egibar jaunak azaldu diguna dela, independentzia. Ez? Ongi. Baina gero hemen Estatutuaren erreforma bati buruz hitz egin diguzu, Gernikako Estatutua oraindik aldatu ez den estatutu bakarra dela esan baitiguzu. Orduan, zertan ari gara? Hemen ez da inoiz planteatu Estatutuaren erreformarik! (Murmullos) Estatutuaren erreforma ez ziren beste gauza batzuk planteatu dira hemen, eta oso ondo dakizue, lehendakari jauna. Ez iezaguzue tranparik egin, ez iezaguzue tranparik egin. Mahaiburu andrea, bukatzera noa. Azkeneko bi gaiak. ETAri dagokionez, orrialdea pasatzeko premiari dagokionez, esan behar dizut, ohartu gabe, distantziakidetasunean jarraitzen duzula, lehendakari jauna. Zuk uste al duzu lehendakari gisa hona etorri eta esan diezagukezula badakizula zein izan den gure mina, PPren mina, badakizula zein izan den PSEren mina, eta badakizula zein izan den EAJren mina? Eta hori, zerekin alderatzen duzu? Ez da horrela! Euskal gizartea da ETA jasan behar izan duena! Hori da aldatu behar duguna! Egibar jaunak umiliazioari buruz esan duenarekin osatzen den distantziakidetasun horretan jarraitzen duzu zuk, hain zuzen ere, dena ez dela oinarritu behar umiliazioan. Ez dizut ondo ulertu. Noren umiliazioa? Biktimena? A! Besteen umiliazioa zen. Biktimena ez da aintzat hartzen. Orain ulertzen dugu zer gertatu den txupinerarekin. Baina hori da zure arazoa, distantziakidetasuna. Horretan jarri behar dugu ados, ezin dela distantziakidetasunik izan, hori dela hutsegitea. Eta amaitu egingo dut, azkena. Nik akordioan pentsatzen jarraitzen dut, posible den akordio horretan. Badakit gaur egun dauden desadostasunek ezinezkoa egiten dutela, baina ziur naiz elkarguneak aurki ditzakegula Euskadiko Alderdi Sozialistarekin eta baita Euzko Alderdi Jeltzalearekin ere. Lidergoa eskatzen dizut kontu horretan. Lidergoa eskatzen dizut, eta denok elkarrekin joango gara. Eskerrik asko. (Aplausos) La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2043 |
10 | 41 | 19.09.2013 | LÓPEZ ÁLVAREZ | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Presidente andrea. Interbentzio gurutzatuak izan direnez, niri ere gustatuko litzaidake tribuna honetan planteatutako zenbait konturi erantzutea, UPyDren ordezkaritik hasita. Eskerrak eman nahi dizkiot akordioaren gainean egin duen defentsagatik. Baina zuk, jakina, kritikaren itxurapean, herrialde honetan akordioan jasota dagoen guztia egin behar dela esanaz amaitu duzu, akordioaren arabera egin behar den guztia, eta akordioari esker egingo dena. Zuk Legebiltzarraz hitz egin duzu, eztabaidatu egingo duzula eta akordioak lortu –irakur ezazu, irakurri duzula esan duzu eta, irakur ezazu–…, zergapolitikaren oinarrizko ildoak eztabaidatu eta akordioak lortu. Eta kito. Iruzurraren aurkako borrokaz hitz egin duzu. Akordio horri esker plan bateratuak egingo dira, lotura informatikoa egongo da. 2015ean egingo den LHLren erreformaz hitz egin duzu, akordio horretan jasota dagoenaz. Administrazioaren eta bilbe instituzionalaren murrizketaz hitz egin duzu, eta akordio horretan dago. Egia da, benetako politikako akordioa da, gizartearen eta jendearen zerbitzura dagoen politika eraldatzaileko akordioa. Ez ditu Euskadiren arazo guztiak konponduko, horretan bat nator zurekin, baina soluzio asko planteatu eta praktikara eramango ditu, orain arte zeudenak baino askoz gehiago. Eskerrik asko. Quiroga andreari. Nik ez dut Madrilera begiratzen. Baina hori bai –lehen ere esan dut honako hau Euskadirentzako eta euskal gizartearentzako akordioa dela–, nik Madrilera begiratzen badut, nora begiratzen duzu zuk akordioaren argazkian irteteko daukazun irrika horrekin? Jakina! (Risas) Kontu bat besterik ez. Tribunan eman dizun foraltasun-eraso sutsu horrez aparte, zaudeten tokiaren arabera ematen dizuena, hau da, foru-aldundiko gobernuan egotearen edo ez egotearen arabera, gero beste diskurtso batzuekin ez da ezertarako azaltzen –alderantziz, kontraesankor samarra da–, berriro sartu baitzara zerga-politiken edo zerga-erreformaren gaian. Zuk esan duzu: "Politikako aldea gauzak egiteko daukagun moduan dago". Eta gero diozu: "Urritasunean modernoak izatea". Badakigu honek zer esan nahi duen zuek esaten duzuenean: murrizten modernoak izatea. Zeren eta zuek oso ondo banatzen duzue urritasuna, batzuentzat soilik. Zuek ondo mantentzen dituzue pribilegioak, batzuentzat soilik. Guk nahi dugun zerga-erreformak pribilegio horiek kentzea du xede. Begira ezazu pixka bat Madrilera; izan ere, nori eragiten dio Rajoyk ezarri duen PFEZaren % 40 horrek? 33.000 eta 53.000 euro arteko errentei. Guk 91.000tik gorakoak aipatzen ditugu. Nori eragiten dio koordainketa farmazeutikoak? Nori eragiten dio BEZaren tasa orokorra % 21era igotzeak? Nori eragiten dio unibertsitateko tasak % 66 igotzeak? Nori eragiten dio bekak murrizteak, liburuak erosteko laguntzak ezabatzeak, tasa judizialek, murrizketek eta osasunbidea pribatizatzeak? Dirutza handiei? Ez, ezta? Horiek babesten jarraitzen duzue. Oso ondo banatzen dituzue aberastasuna eta urritasuna herrialde honetan: batzuentzat irabaziak, besteentzat sakrifizioak. Egia da, Rajoy ausarta izan da, baina ausart horiek ezagutzen ditugu: indartsua den eta ahulenak erabiltzen dituen ausarta eta ahaltsuenen eta gehien daukatenen aurrean kikildu egiten dena. Hori da Rajoyk herrialde honetan erakutsi duen ausardia. Mintegi andrea, aipatuko dizkizudan bi gai hauetan ados nago zurekin enuntziatuan eta esaldian. Gero ikusiko duzu ez natorrela bat edukian. Zure hitzak izan dira (eta, gainera, mintzaldiko gako-hitzak izan dira): "Ekonomia ezin da bereizi subiranotasunetik", eta egia da. Gertatzen dena da zuk subiranotasun baztertzailea abalatzen duzula, independentziaranzko joera duena, eta ni subiranotasun partekatuen aldekoa naizela, eta goragoko mailako izakiei subiranotasuna ematen diegula gauza desberdinak egiteko. Izan ere, argi dago ekonomia ez dela independentea subiranotasunetik. Horregatik azaldu beharko zenidake Euskadin zer ekonomiarekin ordainduko ditugun pentsioak, defizita baitago ematen dugunaren eta jasotzen dugunaren artean, aurten bakarrik 900 milioi euroko aldea, eta, biztanleriaren joera ikusita, datorren urtean 1.000koa izango da, hurrengoan 1.200ekoa, hurrengoan 1.500ekoa… Zer ekonomiarekin ordainduko ditugu langabeziaren prestazioak Euskadin? Zer ekonomiarekin? Nondik aterako ditugu baliabideak, BEZa gauzak saltzen ditugun tokian ordaintzen bada eta Euskadin fabrikatzen ditugun gauzen heren bat Espainian saltzen badugu? Nondik atera behar ditugu herrialdean politika egiteko baliabideak? Nola ordainduko ditugu Estatuaren azpiegiturak, zu eskandalizatu egiten zaituen zorraren parte hori, hain zuzen ere, hemen gauzak egiteko, hemen azpiegiturak egiteko egin duzun zorraren parte hori? Zer egingo dugu eurotik kanpo? Nola egingo diogu aurre ekonomiaren globalizazioari subiranotasun baztertzaile horrekin? Gauza horiek ere esan egin behar dira, noski, ekonomia ez delako independentea subiranotasunetik. Horregatik esaten dut nik: laga dezagun subiranotasunetik zerbait Europa desberdin bat izateko, ekonomia kontrolatzeko gai dena. Galdera ez da gauza txikien subiranotasunari buruzkoa. Ez, ez! Galdera da non dagoen politikaren subiranotasuna ekonomiari eusteko eta gizartearen zerbitzura jartzeko. Eta, horretarako, subiranotasuna goragoko mailako instituzioei laga behar zaie, eraginerako benetako gaitasuna izateko. Ados nago bigarren kontu edo esaldi batekin ere, zuek diozuen arren denak inmobilistak direla, "gu izan ezik". Honela dio: "Ez, kontua da zuek nahi izan duzuela demokrazia nik esandakoa onartzea dela", eta hori "ez" da horrela. Eta nabarmenduz esan duzu, eta ondo iruditzen zait. Are gehiago esango dut, espero dut ondo barneratuta izango duzula. Espero dut erabat barneratuta izango duzula. Herrialde honetan zenbaitek bizia arriskuan jarri dugu printzipio horri eusteko. Bizia arriskatu dugu talde terrorista baten aurrean, denok berdin pentsa genezan nahi zuen eta desberdin pentsatzen zutenak hil dituen talde terroristaren aurrean. Hori egia da. Horregatik, demokrazia bateraezina da indarkeriarekin eta indarkeriaren justifikazioarekin eta indarkeriaren estaldura politikoarekin, zeina ez baita desagertu oraindik zuen hizkeratik. Lehen ere esan dizut, jarraitu egiten duzue. Zuk ez duzu gezurtatu ETAk izateko arrazoia duela edo izan zuela justifikatzen duzula, hain zuzen ere desberdin pentsatzen zuen jendea hiltzen zuenean. Hara, inor ez da demokrata hala dela esaten duelako. Demokratak dira hala jokatzen dutenak, ondorio guztiekin; demokraziaren printzipioak, balioak eta arauak onartzen dituztenak dira demokratak. Eta horren zain gaude. Eta nik ez dizkiot inori ateak itxi nahi, ezta elkarrizketa bati ere, Egibar jaunak zioen bezala. Alderantziz, denak irekita eduki nahi ditut sistema demokratikoan sar daitezen. Hori da aspalditik itxaroten ari garena, eta zuei dagokizue bide hori egitea. Joseba Egibarrek oso galdera bitxia egin zuen. Honela zioen: "Eta zergatik ez akordio hau duela bederatzi hilabete?". Ah! Eta zergatik ez duela lau urte? Beraz, zer naiz ni tribuna honetara mundua Gobernu sozialistarekin hasi zela esatera etorri dena? Ni izan naiz ala zuek izan zarete ia etengabe ukatu dutenak krisia zegoela eta akordioak behar zirela gobernu hau iritsi den arte? Zergatik ez duela hiru urte eta erdi, aurreko Jaurlaritzak gai horiek berak mahai gainean jarri zituenean? Zergatik? Zergatik blokeatu zenituzten elkar ulertzeko aukera guztiak? Bai, badakit zuk esaten duzula: "Nire alderdiak ez zuen ezezkorik eman". Orain esan iezadazu ea zuek gobernatzen zenituzten instituzioak prest zeuden zergaerreformaz hitz egiteko ala gaia itxi eta blokeatu egin zuten. Nik bai eman ditzakedala mila adibide, nik bai hitz egin dezakedala esnerik ematen ez duten behiez edo aitorleku ilunez, edo gehiago duenak gehiago ordaintzearen kontu hori demagogia hutsa dela esan… Nik hitz egin dezaket gauza horiei buruz. Orain, esan iezadazu gu Jaurlaritzan egon ginenetik sozialistok aldatu dugun kontzeptu bakar bat edo proposamen bakar bat: ardatz berak eta eduki berak ditugu. Zergatik ez duela hiru urte eta erdi edo duela lau urte, herrialde hau orduan ere krisi egoeran bazegoen? Oraingoak baino datu ekonomiko txarragoekin, gainera. Zergatik ez? Adanismoa, nork jarri du tribuna honen eta errealitatearen gainean? Bigarren gaia: Estatutuak bete gabe jarraitzen duela diozu. Ados, eta denon artean betearaziko dugu. Baina zer da Estatutua zuretzat? Transferentzien zerrenda bat? Niretzat Estatutuak esanahi askoz garrantzitsuagoa du, autogobernua da, bizikidetza-esparrua da, desberdinen arteko ituna da. Jakina! Bai, bai! Batek aurrera egin nahi duenean, zer helburutarantz aurrera egin nahi duen esan behar du. Nik aurrera egin nahi dut hiru helburu hauek eta hiru printzipio hauek hobetuz: autogobernua, desberdinen arteko bizikidetza eta desberdinen arteko ituna. Berdinen artean ados jartzea oso ondo dago eta oso erraza da, baina balio politiko eta sozial oso txikia du. Desberdinen artean ados jartzea da garrantzitsuena, eta bide horretan joan behar dugu esparru politiko-juridikoa, bizikidetza-esparrua zehaztu nahi badugu. Nik ez dut inoiz esan testu mugiezinak edo aldaezinak daudenik. Alderantziz. Ez dut bat bera ezagutzen. Bat ere ez. Niretzako eta euskal sozialistontzako gauza sakratu bakarra desberdin pentsatu eta sentitzen dugunon arteko bizikidetza da. Eta horri egin behar diogu tokia herrialde honetan. Lehendakari jauna, eztabaidatu dugu egin behar genuenaz eta egin behar ez genuenaz. Hor daude datuak, hor daude errealitateak. Egoskorrak dira, eta esaten digute datuak ez direla onak. Eta aitortzen dut ez direla hobetuko, zu eta ni tribuna honetan borroka bizian aritzen bagara ere. Herri eta gizarte gisa ditugun arazo horiei erantzuna eman diezaieketen gauzak egiteko ados jartzen bagara hobetuko dira. Eta nik uste dut gaur bi alderdi desberdin etorri garela hona Jaurlaritzaren politiketan eta aurrekontuetan eragin handia izango duen akordio batekin eta, ondorioz, baita gure enpresei, gure familiei eta egoera honetan gaizki pasatzen ari diren pertsonei erantzunak emateko eta laguntzeko martxan jarriko diren neurrietan ere. Lehen esan dut eta berriro esango dut: begiratzen badugu zer ari den gertatzen gure inguruan, ikusten badugu zer albiste izaten ditugun goizero, ikusten badugu zer distantzia dagoen politikaren eta herritarren artean, Euskadin izenpetu dugun akordioa aspaldian ezagutu dugun albiste politiko onena da. Letra larriz idatzitako politika, arazoak konpontzeko ados jartzen dena, ez arazoak sortzeko liskarrean jarraitzen duena. Letra larriz idatzitako politika, gizartearen zerbitzura jarrita baliagarritasuna duena. Izan ere, akordioak planak, politikak, inbertsioak eta baliabideak ditu, gizartearen arazoei erantzuna emateko balioko dutenak. Politika balio sozial gisa. Horixe bera eskaini diot herria bat egiteko. Lehen esan dizut ez ditudala ezagutzen aldatu ezin diren testuak, baina bai bizikidetza, zentzu horretan sakratua dena. Euskal bidea eskaintzen dizut: desberdinen artean ulertzeko euskal bidea, ahaleginak batzen dituen euskal bidea, denon artean egindako Euskadiren euskal bidea, jasaten ari garen honetatik inor alde batera utzi gabe irteteko, geure herrialdeko inor marjinatu eta baztertu gabe, Euskadi modernoagoa, solidarioagoa, iraunkorragoa eta lehiakorragoa lortzeko. Hori da gure konpromisoa, denekin partekatu nahi duguna, eta horregatik jarraituko dugu lanean, beti eskua luzatuta. Gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2044 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MINTEGI LAKARRA | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Arratsalde on, berriz ere. Bizefaliaren kontuak batzuetan ez dakizu nori erantzun. Pertsonei buruz hitz egiten da, pertsonen eskubideaz eta bai, hala da: eskubide guztiak, pertsona guztientzat eta eskubide denak. Eta hori da lehenengo hausnarketa, hain zuzen ere. Hasiko naiz pertsonekin eta amaituko dut pertsonekin, zeren eta hasiko naiz hitz egiten pertsonei buruz, bakearen eta elkarbizitzaren inguruan, eta amaieran ekonomiari buruz ere amaitu beharko dut hitz egiten pertsonei buruz. Eta gure ustez aurrera egingo badugu, lehenengo kontua da ez egotea inolako bortizkeriarik, inolako motako bortizkeriarik, baina ezta ere inolako inposaketarik. Hau da, errespetuan oinarritzea harremanak eta horrek balio du eremu guztietarako. Balio du ekonomiarako, balio du bakerako eta balio du gure arteko harremanetarako ere bai. Errespetuan oinarritu. Eta noski, memoria errekuperatu. Memoria zentzu guztietan. Niri min egin dit lehendakariak esan duenean hemen askok sufritu dutela eta aipatu ditu Alderdi Popularra, Alderdi Sozialista, UPyD ere aipatu du, etxekoak ere aipatu ditu eta ez ditu aipatu ordezkatzen dudan koalizioaren partidurik. Eta mindu egin nau. Agian memoria errekuperatzen dugunean, ipini beharko dugu bai Legebiltzar honetan eta bai Espainiako Parlamentuan erailda, bortizki erailda eta arrazoi politikoengatik erailda izan diren parlamentarien izenak, gaur egun ez daudenak. Ez dago plakarik Josu Muguruzaren izena gogoratzeko, parlamentaria Madrilen, eta Santi Brouarden plaka ez dago hemen. Hemen guztiok sufritu dugu eta asko, eta modu askotara. Eta zoritxarrez oso hedatuta dago sufrimendua eta beraz horri ere erantzun beharko diogu, memoria erre- kuperatu beharko dugu. Eta segitzen dut bizefaliarekin eta hitz egin behar dut euskal bidean. Orain López jaunak deskolokatu nau. Copyrighta agian erregistratu behar genuen etorri aurretik, baina ongi etorria. Agian itzulpen problema ere izan daiteke, guk "euskal bideaz" hitz egiten dugulako. Kontraesan txiki bat topatu dut. Alde batetik esaten duzu "Zer da hori, euskal bidea? Gauza berria da". Eta hurrengo minutuan esaten da "Orain 35 urte edo gehiago gu bagaude euskal bidean". Ez, orain, 118 urte zaudete. Orain 118 urte, Sabino Aranak esan zuen "Euskadi euzkotarron aberria da" eta bidean zabiltzate 118 urtean. Nik ez dakit mapa falta, GPS falta edo proiekturik falta, baina bide horretan ez aurrera ez atzera. Eta prest gaude bide horretara sartzeko, baina ez erromes, noraezean. Ez erromes, baizik eta jakinda nora goazen eta zer-nolako bidea izango den. Eta egin dezagun bide hori, eta dirudienez sozialistekin ere bai, zer euskal bidea proposatzen dute, "vía vasca" proposatzen dute orain. Egin dezagun elkarrekin, arratsaldean esan dut, lehenengo interbentzioan. Bakarrik ez gara gai, ez gara kapaz, egin beharko dugu gehiagorekin. Eta norberak edukiko du bere interesa, edo bere asmoa, edo bere helburua, agian oso hurbil daude primarioak, uste baino arinago ematen du gaurko honetan. Norberak jakingo du zergatik daukan interesa euskal bidean aritzeko, baina egin dezagun. Egin dezagun. Agian ez dira transferibleak sentimendu identitarioak, edo ez dira transferibleak zenbait sentimendu, baina interesa baldin badago egin dezagun elkarrekin. Ez diogu elkarri konturik hartuko ea zein den norberaren afana bide horretan aritzeko. Orokorkeriaz hitz egin dit lehendakariak eta errealismo-faltaz. Eta nik errealismoaz hitz egingo diot. Gaur goizean goizeko seitan albistea izan da "Gaur ez dago kontzentraziorik Legebiltzarreko atean". Eta albiste moduan eman da. Hori izan da albistea: badago politika orokorreko plenoa eta gaur ez dago, ez dago kontzentraziorik Legebiltzarreko atean. Errealismoa da egunero eta Euskal Herriko edozein izkinatan pankartak daudela, protestak daudela, kontzentrazioak daudela eta pankartak hasi dira hiri-altzarien parte bat izatera pasatzen. Gure mobiliario urbanoaren parte dira pankartak, hori da errealitatea. Eta errealitate horri erantzun nahi diogu. Eta guk proposatzen dizueguna, eta gainera zintzoki eta eskuzabalik proposatzen dizueguna da hain zuzen ere ipini beharrean pankartaren atzean dauden horien guztien kontra, ipintzea konplizitatean beraiekin, hain zuzen ere ados gaudela pairatzen ari direla oso politika injustuak. Eta zuek ados zaudete, eta gu ere ados gaude, ados gaude. Ez da justua ger- tatzen ari dena jubilatuekin, langileekin, kontratu ez iraunkorrekin. Ez da justua! Eta zuek ados zaudete eta gu ere bai. Zer egin behar dugu horren aurrean? Zer egiten dugu? Beraien ondoan ipini edo Ertzaintza bidaliko dugu disolbatzeko kontzentrazio horiek? Ni seguru nago zuek ez duzuela bidali nahi Ertzaintza, baina zerbait egin beharko dugu zeren bestela behartuta egongo zarete. Eta nahi baduzue egoera horretan ez egotea, orduan has gaitezen hain zuzen ere "vía vasca" horretan, euskal bide horretan. Hain zuzen ere guk hartu ahal izateko gure erabakiak, hain zuzen ere ez edukitzeko disjuntiba hori, dikotomia hori: non jarriko naiz konflikto honen erdian? Zuek euste-orma egin behar duzue, "muro de contención" bat egin behar duzue, protesta justuen aurrean? Zer justuak dira eta jakin badakizue. Arrazoia dute, arrazoia dute. Eta guk zer egin behar dugu? Hor ipini? Oso eroso, benetan eroso egon behar du Rajoyren Gobernuak ikusten duenean egiten dituzten barrabaskeria guztien aurrean planto egin ordez, branka eman ordez, egiten duguna da moldatu, errespetu instituzionala, egokitu, hain zuzen ere espazioa gero eta txikiago horretan lekua edukitzeko, gero eta estuagoa den espazio horretan lekua edukitzeko. Eta benetan pozik egon behar dute ikusten dutenean nahi beste estutu dezaketela, nahi beste estutu dezaketela, hain zuzen ere hemengo erreakzioa inoiz ez delako izango "Bueno, nahikoa da, e! Nahikoa da! Hau ez da onargarria!" Ez, egingo duguna da moldatu, estutu, jantzia ipini neurri horretara. Eta egiten ari garena da, proposatzen duguna da, hain zuzen ere, guk hitz egiten dugunean burujabetzaz, gure helburua ez da izar bat gehiago ipintzea bandera batean. Gure helburua da hain zuzen ere elementu politiko nahikoak edukitzea politika ekonomikoak egiteko. Eta ez da oso elegantea orain zuri erantzun ordez, López jaunari erantzutea, baina zure baimena ematen badidazu… Ez da egokia, gaur zurekin hitz egin behar dugu, baina zure baimenarekin bai erantzungo diot berari. De eso estoy hablando. Estoy hablando de que hace falta la soberanía precisamente para no estar en esa disyuntiva que planteaba el señor López: "¿Cómo pagamos las pensiones?". ¡Esa no es la pregunta! La pregunta es quién decide cómo se pagan las pensiones, porque hay otras maneras de hacerlo. Hay una que es la manera del señor Rajoy, que es contratar a una serie de personas expertas en seguros, que por supuesto en la mentalidad que tiene un seguro, y lo sabemos todos, nunca te van a dar más de lo que tú les has dado a ellos, jamás, porque la empresa tiene que hacer negocio… Y contratan una serie de expertos en seguros y todos ellos dicen que no podemos dar más de lo que recibimos. Por lo tanto, señores, se bajan las pensiones. ¿Por qué? Porque la caja de la Seguridad Social está un poco escasita. Los únicos que no coinciden con ese criterio son precisamente unos pocos expertos que no son expertos de seguros. Aquí el planteamiento no es "pagamos según recibimos de la caja de la Seguridad Social". El planteamiento es: es un derecho que tienen los jubilados, es un derecho al que hay que responder, y se puede hacer el pago de las pensiones en función de una contrapartida presupuestaria, y no necesariamente, no necesariamente… (Berbotsa) Pero no me diga usted, no me diga "¡Ay! Y si nos vamos, ¿qué hacemos con las pensiones? ¿Qué hacemos con los pobres jubilados?". Pues lo que hacemos es lo que decidamos, ese es el tema. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2045 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MINTEGI LAKARRA | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Ese es el tema, quién decide. Eta hori da kontua. Eta amaitu nahi dut berriro ere pertsonekin, eta hain zuzen ere pertsonaia guztiek, pankartan dauden horiek guztiek, jubilatu horiek guztiek daukaten arazo larri horri erantzuteko guk proposatzen duguna da aurrera egitea burujabetzan. Zergatik? Ez da kapritxo bat. Konbentziturik gaude benetan erresorteak behar ditugula, tresnak, lanabesak. Erremintarik gabe ezin da politikarik egin, eta erreminta da erabakimena, erabaki ahal izatea. Hori da erreminta eta horregatik planteatzen dugu hori. Baina planteatzen dugu hori ez bakarrik helburu identitario, helburu independentista, helburu nazionalista baten ikuspuntutik, ez. Momentu honetan horretaz gain, eta hori ere bai, horretaz gain, daukagu oso arazo larria. Eta arazo larria da ez dugula tresnarik dauzkagun arazoa konpontzeko. Ez dugu tresnarik eta ondo dakizue zuek. Falta zaizkigu erreminta politikoak. Eta horren bidez lortzeko baliabide ekonomikoak. Eta nire aldetik hori da. Ez dut abusatu nahi denboraz. Abusatuko dut pixka bat. (Barreak) Planteatzen denean un 76 % del presupuesto del Gobierno Vasco es para políticas sociales. ¡Claro! ¡Claro! Si estuviésemos hablando de un gobierno soberano seguro que no era el 76 %. Estamos hablando de un gobierno que tiene un presupuesto para una serie de competencias concretas. Es decir, no podemos trasladar eso, hacer una transposición del 76 % que emplea el Gobierno Vasco en políticas sociales a lo que sería un 76 % de un presupuesto de un pueblo soberano. No podemos hacer esa traspolación de ninguna manera. (Berbotsa) O sea, hori da… Hori hala da. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2046 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MINTEGI LAKARRA | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Ulertzen da? Ez? Esplikatuko dut. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2047 |
10 | 41 | 19.09.2013 | MINTEGI LAKARRA | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 195.ean aurreikusitakoa | Eta amaitzeko. Ez, ez. Hor partida batzuk daude. Hor ez da esaten zer gertatzen den beste % 24arekin eta zernolako politikak egiten ari diren beste % 24 horrekin. Eta zer-nolako korrespondentzia dagoen batean gehitzetik eta bestean kentzetik. Baina denbora izango dugu. Laster etorriko dira aurrekontuak eta denbora izango dugu horretaz hitz egiteko. Besterik ez. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/e9e67f18-7c46-41ed-b21b-b9755abf96f9 | parl_eu_2048 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PASTOR GARRIDO | SV-ES | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Egun on. Eskerrik asko, presidente andrea. Zertarako gaude hemen? Zertarako gara legebiltzarkideak? Zertarako ari gara osoko bilkura hau egiten? Eta galdera horiek eginez hasi naiz, horiei erantzunez hasten bagara soilik egin diezaiokegulako aurre eztabaida honi. Batzuek alderantziz planteatu nahi baitute arazoa. Batzuek ez dute aintzat hartu nahi fiskalitatearen xedea; batzuek guk gure erantzukizun politikoari uko egin diezaiogun nahi dute, herritarrek eskatzen dizkiguten arazoei erantzuna emateari, alegia. Eta, egia esan, Ganbera honetara etor gintezke herritarrei esatera, baliabiderik ez dagoenez, berrordainketa sanitarioko neurri berriak sartu behar ditugula. Herritarrei esatera etor gintezkeen, nahikoa diru biltzen ez dugunez, bekak murriztu behar ditugula edo tasa akademikoak handitu behar ditugula. Dirusarrerak murriztu direnez berrikuntzaren eta ikerketaren aldeko apustua alde batera utzi behar dugula esatera etor gintezke. Ganbera honetara etor gintezke herritarren aurrean kexatzera, behar adina finantzaketarik ez daukagula eta, ondorioz, babes sozialeko laguntzak kenduko ditugula. Enpresaburuei asko sentitzen dugula esatera etor gintezke eta, bankuek finantzatzen ez dituzten bezala, instituziook ere ez diegula lagunduko. Hori guztia egin daiteke. Horrelaxe ari da gertatzen ingurune hurbilean, eta horren antzeko zerbait zegoen Ganbera honetan azkenean onartu ez zen aurrekontu-proiektuan. Gaur egiten ari garena alderantzizko ariketa da. Ganbera honetara etortzen gara herritarrei esatera beren ordezkariok bide guztiak agortuko ditugula baliabide berriak aurkitzeko; eta zerga-arloko gure autogobernu-ahalmenak erabiliko ditugula baliabide horiek osasunbidearen, hezkuntzaren, babes sozialaren, ikerketaren eta ekoizpen-jardueretarako laguntzaren zerbitzura jartzeko. Diru-sarrera horiek nondik atera nahi ditugun erabakitzera gatozela, badakigulako zertarako erabiliko ditugun. Diru-bilketa nola hobetu aztertzera gatozela, lehiakorra den baina diruzko gasolina falta duen ekoizpen-ehunera baliabideak bideratzeko, eta baita aukera-berdintasuna duten herrita- rrei ere oinarrizko zerbitzu publikoen bitartez. Herri-eztabaida egitera gatoz, nahi dugun herrialdeari buruzko eztabaida, hura finantzatzeko moduari buruzkoa eta hori lortzeko ahaleginak banatzeko moduari buruzkoa. Beraz, gaurkoa, osoko bilkura hau, etsipenaren aurkako bidea da. Ekintzaren eta politikaren erabilgarritasunaren bidea da. Sozialistok amaiera eman nahi diogu honako mantra honi: "Ordain dezakegun ongizate-estatua izango dugu". Eztabaida horren ondoren, Euskadiko herritarren ordezkariok irauli egingo dugu eslogan hori, nahi dugun eta behar dugun ongizate-estatu hori nola ordaindu nahi dugun erabakitzeko. Eta ezinbestekoa da hemengo guztiok hori argi izatea. Sozialistok, behintzat, hala daukagu, eta inori ezin zaizkio harrigarriak iruditu ez gure jarrera eta ez gure proposamenak. Urtebete pasatxoan hirugarren aldia da Ganbera honen osoko bilkura osoa hazkunde ekonomikoko politikak eta zerbitzu publikoei eustekoak aurrera eramateko diru-sarrerak nola lortu eztabaidatzen ematen duguna. Hiru aldiak Alderdi Sozialistak bideratu ditu, Gobernuan zegoela nahiz oposizioan dagoela. Eztabaida hau orain bezain beharrezkoa zen orduan ere, eta ezinbestekoa da irizpide partekatuak izatea, hala zen orduan eta hala da orain ere, eta irizpide partekatu horiek Legebiltzar honetan finkatzea ere beharrezkoa da; hala zen lehen eta hala da orain. Hitz ematen dugu alderdi guztiek zergaerreformari buruz zer ikuspegi duten aztertuko dugula, hau da, zerga-bilketa berdintasun-, progresibitate-, justizia-, eraginkortasun- eta askitasun-irizpideekin ulertzeko modua aztertuko dugula, eta irizpide horien gainean denok egin ditzakegun proposamenak txertatuko ditugula. Eta hori guztia helburu jakin batekin: fiskalitateak tresna baliagarria izan behar du, gizarte gisa aurrera eginaraziko diguten herrialde-proiektuak eraikitzeko balioko digun tresna, herritarrei, hau da, zergak ordaintzen dituztenei, eskatzen dituzten zerbitzu publikoak izateko eta beraien proiektu pertsonaletarako nahiz enpresa edo talde gisako proiektuetarako babesa izateko aukera emango diena. Horregatik, eta azken boladan ideia horiek tribunan jarri ditugulako behin eta berriz, ez zaigu harrigarria egiten batzuek gaur bere ibilbideari ekingo dion eta Batzar Nagusietan jarraituko duen erreforma honen inguruan beldurraren kanpaina moduko zerbait eragin izana. Nahiz eta kanpaina horrek ez dion bere buruari eusten zerga-proposamenetako datu errealak ikusita eta, nola ez, gure ingurune hurbilenarekiko edozein alderatuta. Eta batzuk gogor ahalegintzen diren arren argi uzten saio hau zerga-igoerari edo jaitsierari buruzko eztabaida moduko zerbait dela, gu ez gara horretara etorri. Euskadin, askotariko zirkunstantziak direla medio, urte askotan, urte gehiegitan, ez dugu egin fiskali- tateari buruzko hausnarketa sakonik. Laurogeiko hamarkadan, Euskadiren proiektu komuna hasi ginen eraikitzen, eta baita fiskalitatearena ere. Neurri fiskalak, pizgarriak, kenkariak, desgrabazioak eta abar ezartzen joan ginen, geroztik partzialki aldatzen joan diren irudi desberdinak. Eta, itxura batean, sistemak funtzionatu egiten zuen, ogasunak harro azaltzen ziren bilketa-aurreikuspenak aise gainditzen zituztelako, eta bat-batean, krisiak eztanda egin zigun muturrean. Krisiaren zergatikoetan sartu gabe, sistema ekonomikoa kolapsatu egin zen. Egia da Euskadin leunago hasi zela krisiprozesua eta, horren ondorioz, ameskeria moduko zerbait bizi izan genuela, atzeraldiaren kontu horrek euskaldunokin zerikusirik izango ez balu bezala, eta horregatik, oparoaldietako zerga-eredu berarekin bizi gintezkeela pentsatu genuela. Pare bat urte geroago, gure diru-bilketa 2005eko mailan jarri zen, baina gastu gehiagorekin. Hala, hazkunde-garaiko zerga-eredu berarekin egin genion aurre krisialdiari, arau, azpiarau, atal, azpiatal, eta hainbat eta hainbat salbuespenen amaraun konplexuarekin. Eta horrek hausnarketa sakona eskatzen zuen. Patxi Lopez lehendakariak ekarri zuen Ganbera honetara 2010eko urtarrilean. Sozialistok argi geneukan nolako herrialdea nahi genuen: modernoa, iraunkorra, solidarioa eta lehiakorra. Eta hori finantzatzeko moduari buruz eztabaidatzea aldarrikatu genuen. Ezinezkoa izan zen. Ez ditut berrikusiko ideia horren inguruko hasierako isiltasuna eta ondorengo mespretxua. Bakoitzak hausnartu beharko du jarrera hark euskal herritar eta enpresa askoren bizitzan izan dituen ondorioei buruz. Baina guk ez dugu etsiko, eta harmena egon den tokietan ildo horretan jarraitu dugu lanean, bi oinen gainean: diru-sarrerei buruz erabakiz, gastuei buruz erabaki ahal izateko. Hori egin dugu Gipuzkoan bi urte hauetan; eta hori sustatuko dugu orain Euskadi osorako. Garrantzitsua iruditu zaigu zerga-proposamen hau zertarako egin dugun azaltzea, zertarako den ulertzen bada soilik eztabaidatu ahal izango baitugu benetan edukia. Eta eztabaida-aurreko aste hauetan ikusi dugu helburua alde batera uzten zuten informazio ugari egon dela, isilka beldurra eragiteko. Gauza bitxia da hori, aurreko eztabaidetan ez delako horrelakorik gertatu, eta kritika hori ez da hain orokorrean egin, esaterako, Gipuzkoan adostu dugunean edo Rajoyk Espainiako gainerako lurraldeetako zergapekoei zerga-igoera ezarri zienean. Orain, Euskadi osorako proposamen partekatua egin nahi dugunean, askok esaten dutenaz bestera, herritarren eta enpresen zerga-ahalegina lurralde komunaren azpitik uzten duena eta, proposamen hauek onartzen badira, gipuzkoar askoren zerga-faktura ere jaitsiko duena, bizkaitarrenarekin eta arabarrenarekin parekatzen ahalegintzeko, bakarren bati legena atera zaio, seguruenik poltsikoa ukituko diolako, orain arte ez bezala. Beldurraren kanpaina hori salatu nahi dugu eta gauza batzuk argi utzi. Lehen ordaintzen ez duten askok ordainduko dute, eta horiei bai igoko zaiela orain arte saihestu izan duten zerga-faktura. Gehiago ordainduko dute zerbitzu publikoei eusteko ahalik eta ekarpen txikiena egiteko zerga-ingeniaritza erabili eta neurriz kanpo erabili dutenek. Gehiago ordainduko dute 90.000 eurotik gorako errentak dituztenek eta 400.000 eurotik gorako herentziak jasotzen dituztenek. Gehiago ordainduko dute kapital-errenta handiak lortu arren gaur egun nominen mende daudenek baino gutxiago ordaintzen dutenek. Zerga-erreforma egiteko proposamen honek horiei eragingo die. Eta bide horretatik lortzen ditugun baliabideak ekoizpen-ehunean eta oinarrizko zerbitzuetan sartuko dira berriro. Eta hori herritar gehienen poltsikoaren aurka joatea da, batzuek aldarrikatzen duten bezala. Herritar gehienen poltsikoaren aurka doazenak, haien bizi-kalitatearen aurka doazelako, koordainketa sanitarioa, beka-murrizketa, inbertsio publikoen, enplegu-programen, ekonomia errealeko laguntzen eta prestazio sozialen murrizketak, gizarte-murrizketak eta matrikula-tasen edo garraio-txartelen igoerak dira. Gure zerga-proposamenean planteatzen duguna da, lan-errentak, hau da, euskaldun gehienek dituztenak, nomina batetik datozenak eta 90.000 eurotik beherakoak direnak, orain arte bezala uztea. Eta zenbateko horretatik aurrera, progresibitatea handituko duten tarte berriak ezarriko dira; hain zuzen ere, Gipuzkoan indarrean dauden berak. Joan al gintezkeen aurrerago? Jakina. Errenta handi horietan, baina horietan bakarrik, adibidetzat har genezakeen eredua, esaterako, Rajoyren eredua, zerga-tarifa horiek baino hiru puntu gorago dagoena, eta zenbait autonomia-erkidegok, esaterako Kataluniak, zazpi puntu gorago dituena. Horrela izan zitekeen, baina eragina txikiagoa izango zela pentsatu dugu, zenbait zenbatekotatik aurrera ez delako ohikoa zerga horren bitartez aitorpena egitea, sozietateen zergaren bitartez baizik. Gero hitz egingo dut zerga horretaz, beste ekimen batzuekin jokatu baita arlo horretan. Beraz, ez dago zerga-igoerarik euskaldun gehienen lan-errentan. Badago % 1eko igoera aurrezpenen ondoriozko errenta gehienetan: % 1eko igoera urteko 1.000 euroko errentagarritasunerako, gordailu arrunt bateko 50.000 euroko gordailurako. Urteko % 2ak hamar euro gehiago esan nahi du, eta hori ez da datu estatistikoa, erreferentzia bat da. Hau da galdera: Zenbat euskal zergadunek dituzte 50.000 euro aurrezpen arruntean? Gehienek ez, dudarik gabe, beraz, gehiagoko hamar euro horiek baino gutxiago ordaindu beharko dituzte. Eta gai horren inguruko gure jarrera zein den argi gera dadin, sozialistok hainbat aldiz planteatu dugu –eta, egia esan, bat etorri gara Ganbera honetako askorekin– PFEZeko lan-errentak eta kapitalerrentak berdindu egin beharko liratekeela, iritsi behar duela une bat zergadunaren aitorpenean diru-sarrera horiek guztiak batu eta ateratzen den zenbatekoaren gainean aplikatu beharko liratekeena, bestela dirusarrerak lortzeko bi moduren tratamendu desberdina egongo litzatekeelako eta hori bidezkoa ez delako. Eta Euskadin eta Espainiako gainerako lurraldeetan ere oraindik badagoen dualtasun hori anakronikoa da. Sistema horrekin jarraitzen duten lauzpabost herrialde bakarrik daude Europan. Guk ezin dugu ahaztu badirela duela hamarkada batzuk beren etorkizuna eraiki zutenak, hau da, pentsioen osagarria antolatu zutenak, egin ahal izan zituzten aurrezpenek, akzioetako inbertsioek, alokatutako higiezinek eta abarrek eragindako errentekin. Ez dugu alde batera utziko eta, horregatik, kasu honetan ez dugu eskatuko haratago joatea, baina etorkizunerako utziko dugu hausnarketa hori. Zergadunaren diru-sarrera guztien batura ordaindu beharko da, edozein delarik haien jatorria. Eta PFEZeko tasei dagokienez, ez dago besterik, ez dago. Beste gauza bat dira kenkariak eta desgrabazioak, eta horri buruz esan behar dut Legebiltzar honek eman duela bere iritzia, hain zuzen ere, fiskalitateari buruzko azken osoko bilkura monografikoan. Osoko bilkura hartan kenkarien kalkulua berrikustea erabaki genuen, kenkari eta desgrabazioen kapitulua berrikustea, eta eraginkorrak ez zirenak ezabatzea. Izan ere, kenkariak eta desgrabazioak ez dira eskubideak, helburu jakin bat lortzeko zerga-sistemetan txertatzen diren irudiak dira. Etxebizitza alokatzeagatik kenkaria lortzen denean –irudi horrek jarraitzea proposatzen dugu– ez da zergaduna saritzeko eta ez haren zerga-karga arintzeko. Politikoki, etxebizitzaren soluzio gisa alokairuaren aldeko apustua egitea erabaki genuelako da, eta horrela alokairuagatiko errentak azalarazten dituelako. Modu horretan, maizterrari kenkaria ematen zaio eta, bestetik, errentatzaileari dirua biltzen zaio. Birgaitzeagatiko kenkaria ematen bada, birgaitzean parte hartu duten gremio guztien lanak azaleratzen dira eta, bide batez, sektoreko jarduera ekonomikoa eta eraikinen mantentzea saritzen dira. Eta etxebizitza erosteagatik kenkaria ematen bada, iraganeko uneren batean higiezinen jardueraren alde egin behar zela pentsatu genuelako da, orain aurkari ugari baditu ere. Eta hori, Espainia osoko krisiaren ideia eztabaidagarria izan zela esan behar dugu: etxebizitza erosteagatiko kenkaria etxebizitzen preziora igaro zen eta birgaitzea eta alokairua gehiago sustatu izan balira beharrezkoak izango ez ziren erosketak ahalbidetu zituen. Horretan bat datoz adituak. Espainiako gainerako lurraldeetan kenkari hori erabat ezabatu da. Sozialistok uste dugu etorkizunerako berriz pentsatu beharko genukeela irudi horretan, baina uste dugu tartea geratzen zaigula kenkarien bidezko arintze-aurreikuspenak eginda etxebizitza erosi zutenek itxaropen guztiak bat-batean zapuztuta izan ez ditzaten. Horregatik ez dugu ezabatu etxebizitzagatiko kenkaria, baina zergadun bakoitzak zerga-kreditu bera izango du bere bizitza osoan kentzeko: 36.000 euro. Baina hori bai, pixka bat atzeratu dugu horretarako daukan denbora. 36.000 euro horiek zati urtean kengarri diren 1.800 euro egiten badugu, zergadunak, mugaraino iritsiko balitz, hogei urte beharko lituzke kreditua agortzeko. Muga berriarekin hogeita hiru urte inguru beharko ditu. Baina ez dugu ahaztuko erosle berri baten kasuan soilik gertatuko litzatekeela hori, izan ere, zergadun gehienak agortzen joan dira zerga-kreditu horren zati handi bat. Beraz, gezurra esaten dute –sentitzen dut horrela esatea, baina hala da–, gezurra esaten dute kenkari hori ezabatuko dugula edo muga-aldaketa horrek kalteak eragingo dituela esaten dutenek, jende guztiak urtean 10.000 euro erabiliko balitu bezala etxebizitzaren erosketa amortizatzeko, jende guztiak zerga-kreditu osoa agortuko balu bezala, jendeak etxebizitza kenkariagatik erosiko balu bezala eta ez bertan bizitzeko behar duelako. Jakina, protesta egiten dutenak, agian, tranpa egiten dutenak dira eta beren ohiko bizilekua dela gezurretan esanda ondasun kengarri moduan daukate. Etxebizitza ordaintzeko arazoa ez da kengarria; lanpostua galdu eta hipoteka ordaindu ezin izatea da arazoa. Kengarrien atal horren ondorioz 400 eta 500 milioi euro arteko zenbatekoa gutxiago biltzen dugu urtean, beraz, mugatuagoa izatea proposatzen dugu, aparteko baliabide horiekin enplegua sortzeko neurriak sustatzeko aukera izan dezagun eta herritarrak bere etxebizitza ordaintzeari eta gainerako premiei aurre egin ahal izan diezaion. Eta ez da ezin besterenduzko eskubidea pentsioplanetarako ekarpenengatiko desgrabazioa ere. Etorkizunerako aurrezpen-formula hau asko erabiltzen da. Asko erabiltzen du etorkizunerako aurreztu dezakeenak, izan ere, hori egin ezin duen jende asko dago, urte askoan erabilgarri egongo ez diren aurrezpenekarpenak direlako. Hor inbertitzen duenak diru hori berehala behar ez duelako inbertitzen du; bestela, beste aurrezpen-mota batzuk aukeratzen dira, noski. Eta asko erabiltzen den gauza izan arren, urtean 6.000 euro (hilean 500 bat euro) zergak ordaintzeko oinarria jaisteko erabiltzea ez dago, batzuek dioten bezala, herritar gehienen eskura. Bide horretatik, gutxi gorabehera, 1.000 milioi euro joaten zaizkigu urtero. Egia esan, guk uste dugu aurrezteko ahalmen gehiago duten horiek ordaintzen ez dituzten 1.000 milioi horietan badagoela tartea gizartearentzako urgenteagoak diren premietarako erabiltzeko. Eta aurrezteko ahalmen hori duenari finantza-erakundeek askotariko aukerak eskaintzen dizkio, kenkari gisa erabili ezin badira ere. Adinagatiko kenkariari ere muga jarriko diogu, izan ere, ez da bidezkoa adin batekoa edo bestekoa izatea irizpide gisa erabiltzea errentak kontuan izan gabe. Eta norbaitek adinagatik jakineko zenbateko bat kendu ahal izateak, bere errentak batez bestekoa baino handiagoak izan arren, eta diru-sarrera erdiak dituen langile batek hobari hori ez izateak ez dio gure ereduari erantzuten, inolaz ere.. Ez da bidezkoa adineko bankari eta enpresari ospetsuek (egia da adinekoak direla) kenkari hori jasotzeko eskubidea izatea eta horien langileek ez izatea. Eta honaino batzuek eskatzen duten gehiengoari eragiten dioten zergei buruzkoa, gehigarri batekin: oinordetza-zerga. Batzuek defendatzen dute jaraunspenek ez dutela zergarik ordaindu behar, oinordetzan jasotzen denak bere zergak ordaindu dituelako jada. Ganbera honetan hainbat aldiz entzun dugu hori. Bestalde, beste batzuek uste dute zergadunek oinordetzan jasotako beste diru-sarrera bat dela eta, ondorioz, dagokion zerga-karga izan behar duela. Proposatzen duguna da 400.000 eurotik gora jasotzen dituen jaraunsle bakoitzeko gutxieneko bat ordaintzea. Horrek esan nahi du 1 milioi euro oinordetzan jasotzen dituenak, gutxi gorabehera, 9.000 euro ordainduko dituela eta milioi erdi bat oinordetzan jasotzen dituenak 1.500 euro ordainduko dituela. Ez dira, inolaz ere, familia-ondareak desjabetzeko tasatzat jo daitezkeen zenbatekoak, Ganbera honetan bakarren batean entzun izan den bezala. Sozietateen zergari dagokionez, enpresen irabaziei eragiten diona (berriro diot, enpresen irabaziei, eta ez haren jarduera ekonomikoari), ordena jartzen hastea erabaki dugu. Ezin du berriz gertatu gure lurraldean egoitza duten korporazio handiek, denok ezagutzen dituzuenek eta irabazi handiak dituztenek, mugagabe desgrabatzea eta % 0ko tasa erreala izatea. Horrek ezin du izan, eta horregatik jarri dugu lurzorua. Dirua irabazten duen enpresa batek irabazien % 13 ordaindu behar du, gutxienez, hala ere langileek ordaintzen duten ehunekoaren azpitik dagoena. Gainera, kenkariak, desgrabazioak eta salbuespenak sinplifikatzeko bideari ekingo diogu, herritar arruntak eta enpresa txikiak galdu egiten diren baina, zenbaiti, dagokiona ordaintzea saihesteko babesleku ona eskaintzen dion labirintu modukoa denari. Eta zerga-erreformaren ardatzera heldu gara; hori da baliabide gehien lor ditzakegun lekua eta, bitxia badirudi ere, beldurraren diskurtso hori egiten ari direnek oso arreta gutxi eskaintzen diote. Aipatu berri dudan zerga-ordainketa saihestea mozteko neurri egokien bitartez hartutako konpromisoaz ari gara; Ogasunarekiko faktura murrizteko aukera ematen duen eta gutxi batzuen esku dagoena ingeniaritzaz, hain zuzen ere, gehien dutenen eta gehien irabazten dutenen esku baitago. Iruzurraren ihesbideari adabakiak jarri zaizkio baina konponketa orokorra behar du, eta horretarako, Ganbera honetako beste osoko bilkura batzuetan lehen ere adostu ziren eta herritarrek ezagutu egin behar dituzten neurriak hartzea ahalbidetuko duen adostebide bat eratu genuen. Foru-ogasun desberdinen arteko lotura martxan jarriko dugu, euren betebeharrak saihesteko hainbat zerga-lurraldetan aritzen diren zergadunen jarduketak detektatzeko. Iruzurraren aurka borrokatzeko batzorde bat ere jarriko da martxan, jakineko jarduketa-programak egingo dituena. Aldian behin izango dugu jarduketa horien ebaluazioaren berri, hobetu ahal izateko. Eta zera galdetuko didazue: "Nahikoa al da hori?". Seguru ezetz. Seguru, horrez gain, zeregin horretarako baliabide teknikoen eta giza baliabideen gehikuntza lehenbailehen gauzatu behar dela. Gaur egun, adibidez, enpresa batek ikuskari baten bisita izateko probabilitatea % 0,08koa da. Seguru beste herrialde batzuetan badiren bideak miatu behar direla –esaterako, enpresen lankidetza aktiboa bilatzea–, eta seguru lege-sistema hobetu behar dela iruzurgileek jakin dezaten ez dela egongo zigorgabetasunik solidario izaten ez direnentzat. Baina zeregin horretan Euskadin ezezagunak diren mekanismoak jarri dira martxan, Legebiltzar honek sustatuta, eta gainera, baliabide berri horien, hau da, iruzurretik, kenkari eta salbuespen ez eraginkorrak ezabatzetik eta errenta handienetatik iritsitakoen jakineko xedea definitzeko konpromisoa hartu dugu, herritarrei itzultzeko, jasotzen dituzten zerbitzuak hobetuz, eta enpresei itzultzeko, finantzatzen, hazten eta enplegua sortzen lagunduko dieten planen bitartez. Horixe da egiten ari garen eztabaidaren zentzua, fiskalitatea ez dela xedea, solidaritate-tresna bat baizik. Diru-kutxa publikoetara ekarpen bidezkoa, progresiboa eta zuzena egiteak denontzako aukeraberdintasuna eskaintzen duen gizarte bateko partaide egiten gaitu denok, bakoitzak bere aukeren arabera ematen duen eta bere premien arabera jasotzen duen gizarte bateko partaide. Hori al da sozialistok lortu ahal izango genuen guztia? Ez, argi dago ezetz. Baina nik uste dut eraginkorra, bidezkoagoa eta, nola ez, herritarrentzako baliagarriagoa izango den bidea ireki dugula. Eta horretarako etorri gara eta horretarako gaude Ganbera honetan. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2049 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GOROSPE ELEZKANO | EA-NV | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Egun on legebiltzarkideok. Lehendakari, sailburuok, egun on. "Gogor saiatuko gara akordioa lortzeko. Prest gaude lagapenak egiteko, gainerakoek ere egin beharko dituztela uste dugun bezala, akordioak eskatzen duelako zerbaitetan denok amore ematea". Bilkura Egunkaria, 2013ko otsailaren 15ean egindakoarena. Gure legebiltzar-taldeak hitz horiekin amaitu zuen duela zazpi hilabete Legebiltzar honetantxe fiskalitateari buruz egindako eztabaida, alderdien artean akordioa lortzeko erabateko borondatea adieraziz, Euskadiri egonkortasuna emango zion akordioa lortzekoa. Eta lortu dugu. Gaurko eztabaida honetan ideia bi argi gelditu daitezela gura genuke: bata, eta garrantzitsuena, zerga-sistemaren osoko aldaketa burutu dadin beharrezko den oinarrizko alderdi politiko biren, Euzko Alderdi Jeltzalea-PNVren eta Alderdi Sozialistaren, arteko itunak izugarrizko aurrerapausoa suposatzen duela Euskadirentzat; eta bigarrena, konpetentziei dagokienez geunden leku berean gaudela. Akordio honen sinatzaile diren alderdiek ezinbesteko jotzen dute elkarrekin Euskadiko Autonomia Erkidegoko zerga-politikaren norabide berriari ekitea, erakunde-esparru eskudunak errespetatuta, iruzur fiskalaren kontrako borrokarako neurri eraginkorragoak ezarriko dituena eta enplegua sortzen duen jarduera ekonomikoa bultzatuko duena, gure ekonomiaren suspertzea babestu eta diru-bilketa eta finantza-kopuru nahikoa emango duena politika publikoen eta euskal ongizate-sistemaren jasangarritasuna bermatzeko. Urrats garrantzitsua eta onuragarria egin dugu, indarrean dagoen euskal eskumen-esparrutik milimetro bat ere desbideratu ez gaituena. Indarreko esparru juridikoaren arabera instituzio bakoitzari dagozkion eskumenak zorroztasun eta zehaztasun osoz errespetatzen ditu akordio honek. Alderdi biek proposatu dute Eusko Jaurlaritzak eta foru-aldundiek elkarrekin lan egitea Euskadiko Zerga Kideketarako Erakunde barruan, herrialde histo- rikoetako batzar nagusietan beren eskuduntzen jardunean zergen erreformari ekin diezaioten. Alderdi politikoren batek hori horrela ez dadila izan nahi badu, badaki zer den egin behar duena: indarrean dagoen marko juridikoa aldatu, Espainiako Konstituzioan hasi eta ekin marko juridikoa aldatzen. Baina indarrean dagoena aldatzen ez den bitartean, hori da betebehar duguna. Esparru juridikoa aldatzen ez den bitartean, Legebiltzarrak lehengo eginkizun bera izaten jarraitzen du. Jarrerak aldatu ditugu, hori ez dugu ukatuko; izan ere, hori, jarrerak aldatzea, negoziazioaren ondorioa da, Euskadiren onerako akordio zabalagoak lortzeko mugitzea. Gure iritziz, negoziatzeko ahalmen hori bera da balioa. Negoziatu gura denean denok egin behar diogu uko zerbaiti, hori da negoziazioa. Euzko Alderdi Jeltzalea-PNVk beti erakutsi izan du adostasunerako, akordiorako borondatea. Oraingoan, berriz, Urkullu lehendakariaren agindu berezia dugu adostasunak bilatzeko. Eta gure bidetik jarraituko dugu ekinean, Euzko Alderdi Jeltzalearen bidetik, akordioak lortzeko. Zergatik alderdi politikoen arteko akordioa? Euskal gizarteak eta ekonomiak hain beharrezko den egonkortasuna eta ziurtasuna bermatzeko tresnarik baliagarriena delako alderdien arteko akordioa, gutxieneko kontsentsua. Zergatik zerga-sistemaren erreforma integrala eta iruzurraren kontrako borrokari buruzko akordioa? Euzko Alderdi Jeltzaleak zergasistemaren erreforma honegaz lortu gura duena da zerga-sistema bidezkoagoa, progresiboagoa, nahikoa, harmonizatua eta eraginkorragoa. Bidezkoagoa izatea da bakoitzak dagokiona ordaintzea. Hori egiten ez duenak beste batzuen lepotik bizitzea nahi du, eta hori ez da bidezkoa, eta ekiditeko neurriak hartzea beharrezkoa da. Orain arte zerga-sistema progresiboa bada ere, aurrerantzerako proposatzen dugun aldaketa honek progresibotasunean areagotzen du. Ez dira zerga guztiak igoko. Egoera ekonomiko hobean daudenei igoko zaizkie batez ere, ez larriago bizi direnei. Errenta altuenekoei igoko zaie presio fiskala. Nahikoa izan behar da. Sarri askotan gure artean, alderdi politikoen artean, adostasun nabarmenik publikoki agertzen ez dugula egia bada ere, gauza batean hori horrela ez dela esango genuke. Guretariko inork ez du zalantzan jartzen egun dugun euskal ongizate-sistema oso ona dela, zaindu beharreko altxorra dugula eta bermatu beharrean gaudela. Eta euskal ongizate-sistema mantendu gura badugu, berak dakartzan finantziaziobeharrizanei aurre egiteko fiskalitateak nahikoa izan behar du halabeharrez. Horretarako, eraginkorra izatea lortu beharko genuke, hots, sortzen zuren helburua betetzen ez duten onura fiskal desegokiak ezabatzea proposatzen dugu, eta erreforma ekonomia produktiboaren hazkundea eta enplegua sortzea bultzatzeko eraginkorra izan dadila. Eta printzipioekin amaitzeko, Euskadin harmonizatutako fiskalitatea izan dadila. Orain arte horrela izan da eta ez da lurraldeen artean harmonizazioarazorik sortu, baina azken urteotan hori aldatzeko joera egon zitekeen. Hala balitz, aurrerantzean ere desharmonizaziorik egon ez dadin, sinatu dugun akordioak neurriak aurreikusten ditu. Zer da akordio honek bere baitan hartzen duena? Alde batetik, Harmonizazio, Lankidetza eta Koordinazio Fiskalaren Legearen garapena; beharrezkoa balitz. Bestetik, iruzur fiskalaren kontrako jarduerak. Eta hemen esan behar da asko egin dutela orain arte borroka honetan hiru foru-aldundiek. Bizkaiko Foru Aldundiaren datuak emango dizkizuet adibidetzat. 2012an Bizkaiko Foru Ogasunean 34,3 milioi datu jaso ziren, Bizkaiko Foru Ogasunak 2011an 560 milioi euro azaleratu zituen eta 2012an 454,2 milioi. Ustezko delituen 16 txosten igorri ziren fiskaltzara. 2003tik 2012ra bitartean, José Luis Bilbaoren agintaritzapean, 2.800 milioi eurotik gorako zergairuzurra azaleratu zen eta zerga-iruzurraren 100 txosten eta 278 zerga-delitu baino gehiago igorri fiskaltzara. Justiziazkoa da ondo egindakoa baloratzea eta gainera hobetzen jarraitzea. Aurreko eztabaidan esan genuenez, koordinazio handia dago hiru foru-aldundien artean, Eusko Jaurlaritzarekin, Nafarroako Gobernuarekin, Estatuko Zerga Agentziarekin eta Gizarte Segurantzako Diru zaintzaren artean, esaterako. Argi utzi behar da koordinatura dihardutela egun ere lanean, baina beti hobetu daiteke. Eta hobetzeko bideak adostu ditugu itunean. Beste neurrien multzo bat elusio fiskalaren kontrako jarduerek osatzen dute. Bestalde, zergaerreforma honek dagoeneko kontzertatuta dauden lau zergari egingo die eragin. Bata, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergari, besteak beste, progresiboagoa eta eraginkorragoa izan eta pertsonen ahalmen ekonomikora egokitu dadin. Bigarren, sozietateen gaineko zergari, bi helburu nagusiekin, jarduera ekonomikoa suspertu eta enplegua sortzea eta zerga erraztea. Hirugarren, ondorengotza eta dohaintzen zergari, eta laugarren ondare-eskualdaketen eta egintza juridiko dokumentatuen gaineko zergari. Zerga-sistemaren erreformak bere baitan hartzen dituen arlo ezberdinen errepasoa amaitzeko, Kontzertu Ekonomikoaren baitan onartu berri eta onartzear dauden zerga-figura berriak hitzartu daitezela eskatzen da. Aurrerantzeko proposatzen da beste tasa batzuk arautzeko eta aplikatzeko beharra eta egokitasuna aztertzea. Noiz jarriko da indarrean? Aldatu beharreko foru-arauak aurten, 2013an, onartu beharko lirateke, 2014an indarrean sar daitezen. Nork eta non? Oraingo erakunde-markoan herrialde historikoetako foru-organoei dagokie zerga-sistema mantentzea, ezartzea eta arautzea. Beraz, foru-organoek lurralde bakoitzeko batzar nagusietan onartuko lukete. Zelan, lan-metodologia? Instituzio bakoitzaren eskumenen erabateko errespetuan oinarrituta, Eusko Legebiltzarrak, gaur, beste batzuetan egin izan duen bezala, hainbat ebazpen-proposamen eztabaidatu eta onartuko ditu. Gainera, akordio hori sinatu duten alderdi politikoek konpromisoa hartu dute (konpromisoa hartu dugu) batzar nagusietan ebazpen-proposamenak defendatzeko eta babesteko. Ez da instituzioen arteko hierarkia kontua. Kontua da bi alderdi politikok zerga-arloko eduki batzuk adostu eta hona, Legebiltzarrera ekarri ditugula hemen ordezkaritza duten gainerako alderdiekin eztabaidatu eta adosteko. Eusko Legebiltzarrera ekarri ditugu eta batzar nagusietara eramango ditugu, gainerako legebiltzarkide eta batzarkideekin batera defendatzeko konpromisoarekin, Osoko Bilkura honetako beste hainbat eztabaidatan egin izan dugun bezala, gure proposamenek legebiltzar-talde gehiagoren babesa lortuko dutelakoan. Ez diogu inoiz uko egin eztabaida honi. Eskumena duten erakundeetan eta integrala, hori izan da gure betiko diskurtsoa. Guri esate hutsa baino, esatea, zehaztea eta egitea gustatzen zaigu. Esan, 2012rako hauteskunde egitarauan hau zen esaten genuena: "Europan eta nazioartean zerga-ordena berria ezartzeko, zerga-politikak lortu beharreko ekitate eta efizientziaren ohiko helburuak indartzeaz gain, gaur egungo ekonomia- eta finantza-testuinguruan garrantzia berezia duten beste bi xederi erreparatu behar diegu: diru-bilketa nahikoa izatea eta ekonomia suspertzea. EAJ-PNVtik proposatzen dugun zerga-sistemak oinarri finkoak ezarri behar ditu diru-sarreren eta gastu publikoen arteko oreka egokia bermatzeko, eta horrez gain, ekonomia berriz piztea, aberastasuna sortzea eta enplegua berreskuratzea ahalbidetuko duen agertokia eskaini behar du. Testuinguru horretan eta betiere foru-aldundien eskumen-ahalmenak errespetatuz, EAJ-PNVtik gaur egungo zerga sistema egokitzeko prozesu bat planteatuko dugu". Iruzur fiskalaren aurkako borrokari dagokionez, hau esaten genuen hauteskunde-egitasmoan: "Dirubilketa nahikoa izan eta ekonomia berpizteko xedeak aipatu ditugu, planteatu dugun zerga-erreforma abiarazteko abiapuntu gisa. Prozesu hori guztia iruzur fiskala desagerrarazteko premisan oinarritzen da. Xede horrekin EAJ-PNVtik zerga-sistema egokitzea proposatzen dugu, iruzur egitea baztertzea eta gutxitzea indartuko duten neurriak hartu eta horretarako ekintzak garatzea, izan ere horrelako jokabideek herritarren bizikidetzarako funtsezko printzipioak urratzen dituzte. Horren haritik, EAJ-PNVtik zenbait neurri bilduko di- tuen araudia onartzea bultzatzen dugu". Hori zen hauteskunde-egitasmoan esaten genuena. Eta zehazten hasi ginen. Hauteskundeak irabazi genituen eta Eusko Jaurlaritzaren lidergoa hartu zuen Euzko Alderdi Jeltzalearen izenean Urkullu lehendakariak. Esandakoa zehazten hasi. Lehenengo pausoa. Gobernua osotu aurretik, alderdi politiko ezberdinei zerga-sistemaren erreforma integrala egiteko akordioa proposatu genien EAJtik. Bigarren pausoa. Ondoren, behin Jaurlaritza hartuta, 2013ko urtarrilean EBBko presidentea den Ortuzarrek Legebiltzarrean ordezkatuta zaudeten alderdi guztioi eman zizuen Euskal Autonomia Erkidegoan zergak erreformatzeko proposatzen genuen akordioaren oinarrizko dokumentua. Hirugarren pausoa. Jarraian, otsailaren 15ean, zerga-sistemari buruzko eztabaida izan genuen Legebiltzarrean, sozialistek eskatuta, eta bertan, hemen, argi utzi genuen beste alderdi guztiekin akordioetara heltzea nahi genuela. Laugarren pausoa. Legebiltzarrean ordezkatuta zaudeten alderdi politiko guztiekin izan genituen bilerak. Alde batetik, gure proposamena aurkezteko, eta bestetik, besteen proposamenak entzun eta biltzeko. Helburua, proposamen ezberdinen intersekzioa bilatzea, horretan oinarrituta akordioa lortzeko. Baina hurrengo horretan ere ez zen posible izan. Gauzak horrela, Urkullu lehendakariak beste pauso bat aurrerantza eman zuen. Berak hartu zuen bere gain negoziazioari bultzada emateko ardura eta bilerak antolatu zituen horretarako, bai erakundeekin, bai alderdiekin. Maiatzean, Legebiltzarrean ordezkatuta gauden alderdi politiko guztiak deitu zituen bilerara, akordioaren beharra eta negoziatu beharra planteatuz. Handik irteterakoan, alderdi bakoitzak bere mezuak plazaratu zituen. Voy a leer algunos de los titulares que publicó entonces Europa Press: "López prest azaldu da zergaerreforma bat hitzartzen ahalegintzeko, eta oposizioko gainerakoek gogor erantzun diote lehendakariari"; "Mintegik esan du zaila dela akordioak lortzea, adosteko ezer ez dagoenean"; "Quirogak adierazi du bileraeta eztabaida-formula ez dela eraginkorra, eta euskal PPak, aurrerantzean, Eusko Legebiltzarrean bere proposamenak aurkeztuko dituela iragarri du". Seigarren pausoa. Orduan, beste negoziaziogarai bat hasi zen zerga-sistemaren aldaketa adostu ahal izateko, oraingoan horretarako prest zeudenekin: Euskadiko Alderdi Sozialistarekin. Uda partean, ekainetik irailera bitartean, egin dira negoziazioak, eta EAJtik Euskadirentzat akordio mesedegarritzat hartzen duguna lortu genuen, eta egin egingo duguna. Foruorganoetara alderdi politiko biren adostasunarekin onartzeko eroango dugu zerga-sistemaren erreforma integrala ahalbideratuko duen proposamena. Esan, zehaztu eta egin, hori da EAJ-PNVren lan egiteko estiloa. Eta orain, zazpigarren pauso bat daukagu egiteko, beste erronka bat daukagu aurrean: oinarrizko adostasun honek beste alderdi politiko batzuena lortu dezala. Akordiora heldu gaitezke, eta gure borondatea argi geratu dadin gura dugu. Guk bene-benetan uste dugu gainerako alderdiek proposatutako erreformaren zati handi bat izenpetu dezaketela, eragozpen batzuekin. Eta uste dut erreforma horri gehiago atzeratu gabe aurre egiteko premia larriaren jakitun direla. EAJn elkarrizketaz, eztabaidaz, negoziazioaz eta konponbidea lortzeko akordioaz hitz egitea gustatzen zaigu. Elkarrizketan aritu gara, negoziatu egin dugu eta, azkenik, bi alderdi politikok abalatutako zergasistemaren erreforma hau proposatzen dizuegu, Legebiltzar honetan hainbat eta hainbat aldiz proposamenak egiten diren bezala. Euskadin ere jasaten ari garen egoera larritik irteten laguntzeko soluzio egokia iruditzen zaigu proposamen hori. Gaur hasieran eman dugun eta aurreko fiskalitate-eztabaida bukatu genuen mezu berarekin amaituko dugu euskal nazionalistok. Gogor ahalegindu gara akordioa lortzeko, eta sinets iezaguzue gogor ahaleginduko garela adostasun zabalagoa lortzen. Lagapenak egiteko prest egon gara, eta egin ditugu, gainerakoek ere egin beharko dituzten bezala, horixe baita negoziazioa. Ahalak eta ezinak egingo ditugu zergasistemaren erreforma egiteko itun honek beste alderdi politikoen babesa lor dezan. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2050 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on guztioi, lehendakari jauna, legebiltzarkideok. UPyD Legebiltzar honetan dagoenetik, iruditzen zait, seguruenik oker banago ere, fiskalitateaz eztabaidatu besterik ez duzuela egiten. Iruditzen zait legebiltzarkide bakar batek nolabaiteko eragina edo eragin handia izan dezakeela Legebiltzarreko ganberetako eztabaidetan eta baita Ganbera honetako legebiltzarkideen eztabaiden bilakaeran ere. Aski da atzera begiratzea UPyDk fiskalitatearen inguruan zenbat legebiltzar-ekimen planteatu dituen ikusteko. Bene-benetan espero dut etorkizunean –eta UPyDk, seguruenik, zerikusi handia izango du kontu horretan– fiskalitateaz eztabaidatzen aritzeaz gain, Legebiltzar honetan erabakiko dugula euskal herritarren fiskalitatea. Hori da orain arte guk defendatu duguna eta uste dut ideia hori, askori min handia egiten dien arren, bere bidea egiten joango dela, eta azkenean lortuko dugula gaur egun lurralde historikoetako batzar nagusiek dituzten eskumenak Legebiltzar honen eskuetara pasatzeko helburua, euskal herritar guztiek zerga-politika bakarra izan dezaten eta, horrela, herritarren berdintasun-mailarik gorena defendatzeko aukera izan dezagun. Hori izan da UPyDren helburu nagusietako bat, eta mahai gainean jarraitzen du. Hasieran esan dudan bezala, gai horri buruzko eztabaida ugari planteatu ditugu. 2009ko abenduan akordioa lortu genuen (begira zer gauza) Ezker Batuarekin eta Aralarrekin, zerga-politika bidezkoagoa eta progresiboagoa aplikatzea eskatzeko eta sustatzeko, ahalmen ekonomikoaren oinarrizko zerga-printzipioan oinarritua, gehien duenak gehiago ordaindu behar duela dioena, alde batetik, gizarte aurreratu baten zerbitzu publikoen maila eta kalitatea areagotzeko eta, bestetik, gastu soziala areagotzeko eta kolektibo ahulenek eskatutako prestazio eta laguntzen premiari behar adinako estaldura emateko. Hori zioen 2009ko abenduan sinatu genuen erdibideko zuzenketak, zerga-iruzurraren aurkako plan bateratua martxan jartzeko premia ere jasotzen zuenak. Lau urte igaro dira harrezkero. Honako hau zioen Talde Sozialistako bozeramaileak 2009ko abenduko eztabaida hartan: "Maneiro jauna, oso ondo geratzen da gehien irabazten duenari zergak igo behar zaizkiola esatea. Eta hori, zerga-sistema moderno guztietan progresibitatea eta ekitatea sistemaren parte direla kontuan hartuta, begien bistakoa sublimatzea da". Eta 2009ko abenduko eztabaida hartan, zergairuzurraren aurka borrokatzeko baterako plan bat martxan jartzea proposatu genionean eta iruzurraren aurka borrokatzeko askoz gehiago egin zitekeela gogoratu genionean, honako hau gaineratu zuen Madrigal andreak, Euskal Sozialistak taldearen ordezkariak: "Gainera, uste dut iruzurren aurka borrokatzeko konpromisoa daukagula eta, ondorioz, elkar zoriondu behar dugula". Ez ditugu eztabaida guztiak hasi, baina uste dut 2009an gutako batzuek zerga-aldaketak eskatzen genituela eta, zehazkiago, fiskalitate bidezkoagoa eta progresiboagoa eskatzen genuela, ongizate-estatuari eusteko eta egoera hartan gaizkien pasatzen ari ziren herritarrak babesteko. Egia esan, azken euskal aurrekontuei aurkeztu dizkiegun osoko zuzenketetan (eta ez naiz ari azken urteko aurrekontuez, baita aurrekoez ere), UPyDk beti eskatu eta exijitzen zuen zerga- erreforma bat, eta zerga-erreforma hori ez ezartzea zen guk urtea joan eta urtea etorri gure osoko zuzenketari eusteko eta argudiatzeko erabiltzen genuen argudioetako bat. Beraz, lau urte daramatzagu zerga-erreforma bat eskatzen. Hor daude datuak. Ez diogu utzi Euskadi osorako zerga-erreforma bat aldarrikatzeari eta neurri zehatzak planteatzeari. Hor daude gertakariak. Eta Euzko Alderdi Jeltzalea beti egon da kontra; zergaerreforma bat sustatzearen kontra eta iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzearen kontra. Beti egon da zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko baterako plan bat sustatzearen kontra. Egia da Euzko Alderdi Jeltzalea ez dela bakarra izan, baina Euzko Alderdi Jeltzaleak ezetz esan du azken lau urte hauetan: ezetz esan dio diru-sarrera handiagoa lortu eta politika sozialei eusteko zergaerreformari, eta ezetz esan dio zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeari. Fiskalitate bidezkoagoa eta progresiboagoa helburutzat izango zuen zerga-erreforma aldarrikatzen aritu gara, gehien duenak gehiago ordaindu behar duela dioen printzipioa betetzen duena, kargen banaketa bidezkoagoa eragingo lukeena, ongizate-estatuari eta gizarte-politikei eusteko eta jarduera ekonomikoa sustatzeko balioko lukeena eta murrizketa sozialak saihestuko lituzkeena. Zerga-erreforma bat sustatzeko ezer egin nahi ez izatearen eta zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko gehiago egin nahi ez izatearen ondorioz, azken lau urte hauetan gauzatu diren murrizketa sozialak. Beraz, baliabide publiko gehiago lortzeko balioko zuen zerga-erreforma eskatzen aritu gara, baina baita gastu-murrizketa bat jasoko zuen edo gastumurrizketa baten eskutik joango zen zerga-erreforma bat ere, bilbe instituzionalaren arrazionalizazioa eta sozietateen sektore publikoaren murrizketa ere jasoko zituena. Zergatik? Baliabide publikoak, hau da, zergak, benetan garrantzitsua denerako erabiltzea delako kontua. Ezertarako balio ez duten erakundeak edo egitura instituzional handiegia mantentzeko erabili beharrean, ongizate-estatua, hezkuntza, osasunbidea eta prestazio sozialak mantendu eta hobetzeko, ekonomia produktiboa sustatzeko eta enplegu egonkorra eta kalitatezkoa sortzeko erabili beharko genituzke. Eta hor daude gure ekimenak ere, zergairuzurraren aurkako borroka lehenesten dutenak, gure beste obsesio handietako bat dena. UPyDk etengabe defendatu du zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko baterako plan bat martxan jartzea. Euzko Alderdi Jeltzaleak beharrezkoa ez zela esaten zigun. Hori da errealitatea. Beti defendatu izan dugu progresibitate-, justizia- eta solidaritate-printzipioetan oinarritutako zerga- politika. Eta, zuek oso ondo dakizuen bezala, euskal bilbe instituzionalaren erreforma sakona aldarrikatzen aritu gara. Behin eta berriz esan dugu –eta gaur hemen berriz errepikatuko dugu– zentzugabekeria dela Euskadi bezalako autonomia-erkidego batek, bi milioi biztanle dituenak, lau legebiltzar, hiru foru-ogasun eta hiru zerga-politika izatea, Eusko Legebiltzarraren kontroletik kanpo. Hori zentzugabekeria da. Egia esan, guk bakarrik esan dugu hain argi. Bene-benetan uste dut eztabaida hau bidea egiten ari dela. Euskadin hiru zerga-politika desberdin izateak ez du zentzurik. Euskal herritar bakoitzak, bizi den lurralde historikoaren arabera, zerga desberdinak ordaintzeak ez du zentzurik. Deskoordinazio fiskala baimendu eta sustatzen duen eta, ondorioz, desberdintasuna baimendu eta sustatzen duen sistema bat zuzentzeko ezer ez egiteak ez du zentzurik. Beraz, guk berriro defendatuko dugu zergaeskumenak legebiltzar honen esku egotea, zergapolitika bakar baterantz joan behar dugula pentsatzearen kalterik gabe, eta ez Espainian soilik, Europa osoan. Hiru zerga-politika egoteak, berdintasuna hausteaz gain, izan dezakegun zerga-politika onena lortzea galarazten digu, normala delako, eta horrela gertatu izan da historian zehar, lurralde historiko bakoitzak bere zerga-politika erabiltzea gainerako lurraldeei lehia egiteko, eta horrek ez digu utzi zerga-politikarik onena izaten. Euskadi, gainera, kontzertu ekonomikoaren sistemaren bitartez gobernatzen da: Estatuari ordaindu egiten diogu gure Autonomia Erkidegoan ematen dituen zerbitzuen truke. Ez naiz luzatuko kontu horren inguruan, denborak aurrera egin ahala gero eta zalantza gehiago sortzen dituen sistema dela esango dut. Beraz, sistema opakoa, nahasia, garestia, gardentasun txikikoa eta efikazia eta efizientziarik gabea daukagu, disfuntzioak eta bikoiztasunak eragiten dituena eta, zerga-politika onena izatea galarazten duena. Zerga-politika Eusko Legebiltzarraren eskumena izan dadin proposatzen dugu eta, Euskadin, Espainian eta Europan, lehenbailehen zerga-politika bakarrerantz joatea defendatzen dugu. Kontu hori ezinbestekoa iruditzen zaigu eta, beraz, sistema goitik behera aldatzearen aldekoak gara, eta horrela adierazten dugu, herritarren arteko berdintasun handiena eta zergaberdintasun handiena bermatzeko behar diren legealdaketa guztiak sustatuz. Gure iritziz, egin beharrekoa da, nahi duzuen adostasunarekin, baina egin beharrekoa da. Eta forueredua jasaten ari garen bitartean, sistema zentzugabe hau jasaten ari garen bitartean eta inolako zentzurik ez duen bilbe hori jasaten ari garen bitartean, zer egin behar da? Eragina izan dezaketen tokietan beharrezkoak iruditzen zaizkigun zerga-erreformak planteatu, noski. Eta zerga-sistema bidezkoagorantz eta progresiboagorantz joateko jakineko proposamenak eta aldaketak defendatu ditugu. Esaterako, Sicav deiturikoak ezabatzeko aldarrikapen historikoa edo ondarearen gaineko zerga berreskuratzeko 2009ko aldarrikapena. Guk planteatutako proposamen berrien aurka azaldu zarete beti. Sozietateen gaineko zergari dagokionez, eta pizgarriengatiko kenkarien esparruan, I+G+Bagatiko kenkariari eta berrinbertsioagatiko kenkariari eustea proposatzen dugu, beste batzuen artean. Murrizketa proposatzen dugu erabilera pribaturako gastuen kengarritasunean. Lan-errentetatik kapital-errentetara eta aberastasun-errentetara doan zerga-kargaren birbanaketa lortuko duen zerga-erreforma defendatzen dugu eta defendatu dugu lehen ere. Egungo zerga-sisteman lan-errenten aurka dagoen diskriminazioa gainditzea proposatzen dugu (behin eta berriz defendatu dugu). Espainia osorako sozietate-sistema harmonizatua defendatzen dugu. Kirolari profesionalek hainbat eta hainbat urtez izan duten tratu pribilegiatua arbuiatu dugu eta arbuiatzen dugu –beti egin izan dugu– (hainbat aldiz esan eta planteatu dugu Ganbera honetan). Enpresak sustatzeko sozietateen araubidea guztiz ezabatzea defendatu dugu eta defendatzen jarraitzen dugu; horri ere uko egiten zenioten, luzamendutan ibiltzen zineten eta beharrezkoa ez zela esaten zenuten, baina guk behin eta berriz planteatu dugu. Urte hauetan guztietan aurkako botoarekin, gehienetan Euzko Alderdi Jeltzalearen aurkako botoarekin defendatutako hainbat eta hainbat kontu dira. Ez Euzko Alderdi Jeltzalearena soilik, baina batik bat Euzko Alderdi jeltzalearenak. Gauzak dauden bezala uzteko, fiskalitatea ez ukitzeko eta batzuen pribilegioari eusteko immobilismo hori oso garesti atera zaigu, Gorospe andrea. Oso garesti atera zaigu hainbat eta hainbat urtetan. Zuek, zerga-sistema bidezkoagoa eta progresiboagoa izatea helburu duen zerga-erreforma oro boikotatu duzue, eta uko egin diozue zerga-iruzurraren aurkako borroka sustatzeari. Eta hori zure erantzukizuna ere bada, eta hori oso larria da, baina horrela gertatu da eta ikusi dugu. Legebiltzar honetan gaudenok 2009az geroztik oso ondo ikusi dugu hori horrela izan dela, zuek uko egin diozuela zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeari eta zerga-erreforma bat sustatzeari. Zuek uko egin diozue zirkunstantziek zenbait kontutan amore ematera behartu zaituzten arte, eta gezurra badirudi ere, Talde Sozialistarekin sinatu du- zuen dokumentu horretan zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko plan bateratua jaso duzue. Ez zen beharrezkoa zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko baterako plana martxan jartzea, 2009az geroztik eskatzen ari baikinen. Orain batzorde bat sortuko da, zergairuzurraren aurka borrokatzeko baterako plan hori martxan jarriko duena. Milaka adibide daude, denok ikusi dugu hori. Zuek ez duzue nahi izan, danbatekoa eman diezue euskal herritarrei, eta danbateko horren ondorioz, danbateko horien ondorioz, jende batek gaizki pasatu du hemen. Baliabide publikoak falta izan ditugu behar ziren politikak sustatzeko, eta murrizketak egin behar izan dira. Horixe da gertakarien errealitatea. Proposamen horiek guztiak defendatu ditugu, defendatzen jarraitzen dugu eta ebazpen-proposamen gisa aurkeztuko ditugu. Izan ere, Talde Sozialistarekin, Alderdi Sozialistarekin sinatu duzuen itun fiskalari dagokionez, nik ez dakit zenbaterainokoa den. Nik ez dakit itun fiskal hori aplikatuko den edo ez den aplikatuko. Ez dakit dagoen bezala aplikatuko den edo beste modu batean aplikatuko den. Ez dakigu non aplikatuko den, zer lurralde historikotan aplikatuko den, ez nola, ez noiz, ez non eta ez noren babesarekin aplikatuko den. Ez dakigu. Hori da errealitatea. Ez dakigu. Beraz, geure ebazpen-proposamenekin etorri gara osoko bilkura honetara. Horietako batzuk berriak dira, baina beste kasu batzuetan azken urte hauetan defendatu duguna jasotzen dute. Beraz, koherentziari eusten diogu. Eta berritasun bat da, esaterako, sozietateen gaineko zergaren karga-tasaren gaineko % 3aren errekargua ezartzea, finantza-erakundeei aplika dakiekeena krisi ekonomikoari eta milaka eta milaka herritarren egoerari soluzioak emateko. Esan dudan bezala, berrogeita hamarretik gora ebazpen-proposamen aurkeztuko ditugu. Ikusiko dugu horietako zeinekin zaudeten ados eta zer esaten duen Ganbera honek. Nik esan dut eta berriro esango dut ez dakigula zer ondorio izan ditzakeen honek, zergaeskumenak ez daudelako, zoritxarrez, Legebiltzar honen eskuetan. Azkenean lortuko dugu Legebiltzar honetan egotea, baina gaur egun ez. Beraz, euskal eredu instituzional eta fiskalaren erreformaren alde gaude, zentzuzkoagoa eta gardenagoa egiteko, eta baita zerga-eskumenak Eusko Legebiltzarrera lekualdatzearen alde, zerga-iruzurraren aurkako borrokari lehentasuna eta bizitasuna ematearen alde, eta oraingoa baino zerga-politika progresiboagoa eta bidezkoagoa egitearen alde ere, politika sozialak eta ongizate-estatua bermatzen dituena eta murrizketa sozial gehiago egitea galaraziko duena. Uste dut aipamen berezia merezi dutela zergairuzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko defendatu ditugun proposamenek. Lehen ere aipatu dut: zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko baterako plana martxan jartzea, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta zenbait diputatu nagusiren jarrera boikotatzailearen ondorioz urte hauetan guztietan martxan jarri ezin izan dena, herritar guztien interes orokorra defendatu beharrean beren eskumenak defendatu nahi zituztelako. Gaur berriro aldarrikatu nahi dugu zergairuzurraren aurka borrokatzeko baterako plan hau, zerga-administrazio guztien arteko lankidetza- eta koordinazio-mekanismoak eta informazioa trukatzekoak indartu eta hobetuko dituena, ikuskatzailekopurua eta zerga-ikuskapenen kopurua handituko dituena (zuek horren aurka egon zarete, hainbat eta hainbat urtez egon zarete aurka), ikuskatzaile eta ikuskatzaile-orde fiskalen etengabeko prestakuntza eta zerga-iruzurrari aurre egiteko behar diren datuak uztartzeko mekanismo guztien erabilera sustatuko dituena. Beharrezko direnak, bai, beharrezko direnak soilik, baina beharrezko diren uztartzeko mekanismo guztiak. Hori zergatik ez da egin urte hauetan guztietan? Zergatik ez dira jarri martxan hemen hainbat eta hainbat urtez defendatu ditugun neurri horiek? Zergatik esan zaigu ezetz behin eta berriz? Zergatik boikot hori, ondo arrazoitutako eta zentzuzko proposamenak baziren eta, gainera, horietako asko teknikarienak baziren, ez politikarienak, iruzurraren aurka hobeto borrokatzeko ageriko premiak zein ziren ikusten zutenenak? Zergatik? Edo oso gardenak ez diren erregimen bereziak; esaterako, enpresak sustatzeko sozietateak mantentzeko aukera emango duen zerga-araudi ororen aldaketa. Edo zerga-zehapenak eta preskripzio-epeak handitzea. Edo herritarren erantzukizuna sustatzen duten kanpainak egitea. Edo administrazio guztien aldizkako bilerak ezartzea eta egitea. Edo preskripzio-epea handitzea. Edo zerga-delitua larritzea, gure eskumena ez izan arren. Beste ebazpen-proposamen batean planteatuko dugu ikuskapen-jarduketak gauzatzeko orduan eskuhartze politikoak ezabatzeko ahal dugun guztia egin dezagun. Hori inork ez du planteatu orain arte, inork ez du esan Legebiltzar honetan, eta hori oso kontu serioa eta larria da. Ikuskapen-jarduketak gauzatzeko orduan esku-hartze politikoak ezabatzea, hau da, politikaria zerga-ikuskatzailearengana joan eta ikuskapenjarduketa bat bertan behera uzteko agintzen dionean. Hori gertatu izan da lehen eta gertatzen da oraindik, eta hori galarazi egin behar da. Zergak ordaintzeko aurretiko proposamenak ezabatzea, opakuak eta obskurantistak izateagatik. Zerga-aholkularitzek zerga-ingeniaritzako diseinuekin zorraren ordainketan duten erantzukizuna –berria da hori ere–, beste herrialde batzuetan gertatzen den bezala, zerga-ingeniaritzako diseinu horien helburua zergak ez ordaintzea edo zerga-ordainketa saihestea denean. Beraz, gauza asko egin daitezke, proposamen asko egin daitezke. Duela lau urte ere ez zegoen oso azkarra izan beharrik euskal zerga-sistema asko hobetu zitekeela ikusteko. Ez zegoen oso azkarra izan beharrik. Fiskalitate bidezkoagoa eta progresiboagoa izateko eta iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko egin ditugu proposamen horiek. Beti ezezkoa izaten zen erantzuna, Legebiltzar honek ezer ezin zuela esan erantzuten zen. Eta bien bitartean, guztiz bidezkoak eta guztiz beharrezkoak diren politika horiek inplementatzeari uko egitea. Azken minutu hauetan Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak sinatutako itun fiskalari buruz arituko naiz. Lehenik eta behin, esan behar dut ez dakigula, lehen ere esan dudan bezala, itun fiskal honetan jasotako neurriak aplikatuko diren ala ez, noiz aplikatuko diren, neurri horiek edo antzeko beste batuk aplikatuko diren, edo lurralde historiko batean, bitan edo hirutan aplikatuko diren. Ez dakigu. Eta ez dakigu, hain zuzen ere, zerga-eskumenak Legebiltzar honetan ez daudelako. Horregatik, gai horren inguruko negoziazioa, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren arteko negoziazioa Legebiltzar honetatik kanpo egin da, badakitelako Legebiltzar honek, zoritxarrez, ez duela zerga-eskumenik. Zuek horregatik negoziatu duzue Legebiltzar honetatik kanpo. Eta legebiltzarkide guztiek, batik bat legebiltzarkide foruzale guztiek dakiten gauza oso garrantzitsua da lurralde historikoetako batzar nagusietako gehiengoak kontuan hartuta negoziatu dutela. Negoziazioan kontuan izan dute zein diren gehiengoak. Zenbait foruzale setati horregatik sentitzen dira sendo jarrera horretan, badakitelako negoziazioa baldintzatzen dutela. Horregatik esan dut itun fiskalari buruz ez dakigula aplikatuko den, horrela aplikatuko den, noiz, nola, non eta zenbateraino aplikatuko den. Nolanahi ere, Gorospe andrea, guk ez daukagu arazorik esateko itun fiskal honek badituela neurri positibo batzuk. Ez dugu inolako arazorik, Gorospe andrea; izan ere, proposamen batzuk geuk defendatu ditugu eta ez gara hain inozoak edo hain sektarioak geuk defendatu dugun zerbaiten aurka egiteko. Beraz, López jauna eta Gorospe andrea, itun honek baditu neurri positibo batzuk. Baina, gure iritziz, orokorrean, huts egindako erreforma eta galdutako aukera bat da, ez duelako behar adina aurrera egiten zerga-progresibitatean. Eta arlo horretan ohiko etxebizitzari ematen zaion tratamenduaz hitz egin genezake, edo tarifa orokorraz, aurrezpen-tarifaz, adinagatiko kenkariaz… Ez da sartu progresibitate handiago bat, gure iritziz beharrezkoa zena, eta ez da egin gastu antzu eta alferrikakoen murrizketarik. Eta zerga jakin batzuk igotzea xede duen itun fiskal bat dagoenean, batik bat gizartearen zati bati igotzea xede duena, gutxienez, konpromiso argia egon behar du bilbe instituzionalak edo sozietateen sektore publikoak eragindako alferrikako gastua murrizteko. Eta zuen itun globalean ez dugu ikusten konpromiso hori. Oso bidegabea iruditzen zaigu herritarrei esatea "Zerga jakin batzuk igoko ditugu" (edo, gutxienez, hobetzeko moduko kontua iruditzen zaigu), baina, bestalde, gaur egun oraindik egiten den alferrikako gastua ez da murrizten. Horregatik esan dut huts egindako erreforma eta galdutako aukera bat dela. Ez du behar adina aurrera egiten zerga-progresibitatean eta ez dago gastu antzu eta alferrikakoen murrizketarik. Eta jasaten ari garen foru-eredua lehen dagoen bezala uzten duenez eta zerga-eskumenak Eusko Legebiltzarrean egotea proposatzen ez duenez, iruzurra da. Zuk zure interbentzioaren hasieran azaldu nahi izan duzu honako hitz hauekin: "Jasota gera bedi ereduak berdin jarraitzen duela, zerga-eskumenak batzar nagusietan daudela eta Legebiltzar honek eskumenik ez duela". Beraz, zer ari gara eztabaidatzen gaur hemen? Nik uste dut hau iruzurra dela, hutsegitea dela. Nik uste dut funtsezkoa dela foru-eredua zuzentzea, hau da, jasaten ari garen bilbea zuzentzea, eta zergaeskumenak batzar nagusietatik Eusko Legebiltzarrera lekualdatzea. Guk ebazpen-proposamenekin proposatuko dugu, eta ekintzen bitartez ikusiko dugu zer alderdi politiko dauden zerga-eskumenak Eusko Legebiltzarrera eskualdatzearen alde eta zer alderdi dauden kontra. Hasieran esan dudan bezala, fiskalitaterik onena bermatzeko; azken egun hauetan berriz ere egunero ikusten ari garen lurraldeen arteko liskarrak desagerrarazteko; zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko; herritarren arteko berdintasun handiena bermatzeko eta deskoordinazio fiskalik ez egotea bermatzeko. Zuen proposamenarekin deskoordinazio fiskala egoten jarraituko duelako, desberdintasuna egoten jarraituko duelako, eta ez dugulako izango izan dezakegun zerga-politikarik onena. Hor daude gure proposamenak eta, agian, gero helduko diegu zuek sinatu duzuen itun fiskaleko alderdi jakin batzuei. Edozein kasutan, ikusiko dugu nolakoak diren zuek planteatzen dituzuen ebazpenproposamenak, zehatzak diren, generikoak diren, iheskorrak diren edo zer proposatzen duzuen zehazki. Esan dudan bezala, baditu neurri positibo batzuk, eta zuek ebazpen-proposamen gisa planteatzen badituzue, guk aldeko botoa eman genezake. Esan dudan bezala, progresibitateak huts egiten du. Askoz gehiago egin daiteke zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko (guk berriro aurkeztuko dugu gaiaren inguruko beste proposamensorta bat), ohiko etxebizitzagatiko kenkarian progresibitatea sar daiteke eta baita adinagatiko kenkarian ere, eta denbora izaten badut, gero aipatuko ditudan beste kontu tekniko batzuk ere sar daitezke. Edozein kasutan, honako hau da gure proposamena, honako hauek dira guk defendatu ditugun ideiak, eta gero, azkenean, ebazpen-proposamenen multzo bat aurkeztuko dugu. Hor jasota egongo dira UPyDk defendatzen dituen zerga-proposamenak, UPyDk fiskalitateari buruz dituen postulatu politikoak. Ez da gure asmoa, hori ere egia da, UPyDk, legebiltzarkide bakarrarekin, euskal zerga-sistema zehaztea, baina edozein kasutan, hainbat ebazpenproposamen planteatuko ditugu eta ea zuek zer bozkatzeko gai izaten zareten. Eta zuek proposatzen dituzuen ebazpen-proposamenen arabera (ikusiko dugu zehatzak diren ala ez), horietako batzuk bozka genitzake. Baina berriro diot zuek sinatu duzuen itun fiskalak oinarrian huts egiten duela; zerga-eskumenak lurralde historikoetako batzar nagusietan uzten dituelako huts egiten du. Eta espero dut hau aldatu egingo dela, lehenbailehen aldatuko dela, eta guk gure esku dagoen guztia egingo dugu hau lehenbailehen alda dadin eta eztabaida hemen egin dadin, baina eztabaidatzeaz gain, euskal herritarren fiskalitatea erabaki dadin. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2051 |
10 | 42 | 26.09.2013 | DAMBORENEA BASTERRECHEA | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Mila esker, presidente andrea. Pastor jaunak galdera bat eginez hasi du berbaldia. Galdetzen zuen zergatik gauden hemen Legebiltzar honetan hainbeste urtez zergei buruzko eztabaidarik izan ez dugunean; sei hilabetean edo urtebetean zerga-sistemari buruzko bilkura monografikorik izan ez dugunean, ezta ostegun-ostiraletan ere, azken hamabost hilotan. Pastor jaunak, beraz, galdetzen zuen ea zergatik gauden gaur hemen. Eta zenbait digresio ere egin dituzu horren gainean. Bada, zuk baino apaingarri gutxiagorekin erantzungo dizut nik. Alderdi Sozialistak lehendakariari osoko bilkura hau egitea exijitu diolako gaude gaur hemen; horixe eskatu diezuelako zuek, haien aurrekontuak onartzearen truke. Eztabaida hauxe da elkarrekin sinatu duzuen itunaren parteetako bat. Hau ez da zerga-sistemari buruzko bilkura; ez gara etorri zerga-sistemari buruz hitz egitera, ezta zergei buruz edo antzeko beste ezertxori buruz hitz egitera ere. Gaurkoan, ez dugu inolako zergarik onartuko. Izan ere, elkarrekin adostutako itun hori irudikatzeko hitzartu duzuen ibilbidearen hurrengo fasea da hau, EAJ zorrotz eta xehe ari baita betetzen zuekin sinatua duen akordioa. Horrexegatik gaude gaur hemen! Badakigu berdin diola zer onartzen den gero! Pastor jauna, zuen zerga-neurriak hain onak badira, hain garrantzitsuak, duela hilabete Batzar Nagusietan aurkeztu besterik ez zenuten, lehenbailehen abian izan zitezen! Haatik, hori guztia eragozten aritu zarete! Hori guztia atzeratzen aritu zarete! Ondorioz, urrira arte ezin izango dituzue aurkeztu inon ere zuen zerga-proposamenak, nahiago izan duzuelako atzeratu, osoko bilkura honen argazkia behar baitzenuten, zuek zeuek zehaztutako une politikoek hala aginduta, eta horrexetan ari gara gaur. Horrexegatik gaude gaur hemen, Pastor jauna. Gogoan izan ezazu, bada, halaxe baitaukazue idatziz jasota elkarrekin sinatu duzuen itunean. Hortaz, ez zaitezte orain hona etorri esatera sinatu duzuen zerga-itun hori egundokoa dela eta ezer konpontzen duela. Besterik ez genuen behar! Zer berrikuntza da, bada, Gipuzkoan duela urtebetetik indarrean dagoen itun bat ekartzea edo sinatzea? Zer konpondu du? Zer zuzendu du? Badakit batzuek diotela kopia eskas bat baino ez dela. Bi atal izan ezik –eta horietan ere tipoa berdina da (tira, batean kenkaria handixeagoa da, eta ez dator bat; eta, bestean, kapital-errentetan, tarteak ez dira berdinak, baina tipoa bai)–, ordea, gainerako guztia indarrean dago gaur egun Gipuzkoan; horixe betetzen ari dira egun Gipuzkoan. Alabaina, zuen proposamen honek –alegia, Bizkaia eta Araba Gipuzkoarekin harmonizatzeko proposamen honek– bi urte barru izango du eragina. Zuek diozue: "Beldurra eragiten ari zaio jendeari; hau eta bestea esaten ari zaio, zergak igoko direla…"; bada, aizu, zergak igo egingo dira! Zuen itunaren zer ataletan jaitsiko zaizkio, bada, inori zergak? Zeinetan? Bakar batean ere ez! Denetan igoko dira. Zuk diozu: "Ez, baina aberatsenek gehiago ordainduko dute". Guk Arabari dagokion kalkulua egiteko lana hartu dugu, eta, zuek aipatzen dituzuen PFEZren supertarte horien bidez, Araban milioi bat euro jasoko dira (hiru milioi euro, beraz, hiru urtean). Ez dut uste Gipuzkoan eta Bizkaian zuk diozun adina aberats dagoenik; ez dut uste Arabarekin erkatuta, halako aldea dagoenik. Nolanahi ere, datu hori estrapolatuta, Araban bat bada, Gipuzkoan bi izango dira, eta Bizkaian lau: sei, beraz, eta hiru urtean, 18 milioi. Zuen aurreikuspenen arabera, berriz, 1.500 milioi eurotik gora jasoko duzue. Bada, aberats horietatik, 18. Eta gainerakoa nondik aterako da? Nondik aterako da, baldin eta zuek zuen itunean egindako aurreikuspena betetzen bada? Tira, jendea ez da inozoa. Ez da beldurrik eragin behar, ez; baina iruzurrik ere ez behintzat. Murrizketak saihesteko neurria omen da, zure esanean. Tira, gizona, bitxia ere bada murrizketarik egin behar ez izateko herritarrei beren diru-sarreretatik eta baliabideetatik kentzea. Eta herritar guzti-guztiei buruz ari naiz, hain diru-sarrera txikiak izateagatik PFEZ ordaindu beharrik ez dutenak ere barne; ondareeskualdaketen gaineko zerga bera ere igo duzue-eta, guzti-guztiontzat, modu orokorrean eta inolako mailaketarik gabe. Baina, tira, Bilduk ere horixe bera egin zuen iaz Gipuzkoan; beraz, ez da ezer gertatzen. Oso aurrerakoia da, antza, zergak mundu guztiari inolako mailaketarik gabe igotzea. Zuk diozu ereduak daudela, eta egia da: ereduak daude. Ereduak daude; bi, gutxienez. Horietako bat akordio politikoen eredua da, politikariei begira egina, politikariek diru gehiago izan dezaten, nahierara erabili ahal izateko. Beste ereduaren arabera, berriz, politikarien egitekoa da herritarrei ahalik eta ondoen bizitzen laguntzea; horixe da politikaren eginkizuna, eta, beraz, hobe da herritarrek diru gehiago edukitzea, diru gehiago erabili ahal izatea eta enplegua sortzeko gai izatea, herritarrek sortzen baitute enplegua. Beste batzuen ustez, berriz, ez, zergapolitikaren helburua, azaldu diguten moduan, ez da hori. Batzuon iritziz, zerga-politikak bultzada eman behar die enpresei, enpresaburuei eta autonomoei, enplegua sor dezaten; beste batzuen iritziz, berriz, ez. Beraz, bi eredu daude, bai, eta seguruenik besteren bat ere egongo da. Iruzurrari buruz labur-labur arituko naiz, bakarbakarrik Pastor jaunari eta Maneiro jaunari gogorarazteko –eta zu ere aipatu zaitut, Maneiro jauna, iruzurrari buruzko esaldi-kate luzea bota baituzu– Araban dagoeneko indarrean daudela zuen akordio horretako neurri horiek guztiak. Indarrean daude. Araua dira jada. Maneiro jaunak proposatutakoak, berriz, dagoeneko onartuta daude Espainian, Diputatuen Kongresuan, eta zigorrak handiagoak izan daitezela ere bai. Hori badago jada! Baina zeri buruz ari zarete zuek? Hobe zenukete lehenik ondo jakin zer dagoen indarrean, hemen berrikuntzak eta proposamenak aurkeztu aurretik! Eta, Maneiro jauna, gu bagara… ez dakit setatiak garen, baina foruzaleak bagara. Bai, bagara. Eta ez gara abertzaleak. Beste kontu bat da zuk egunetik egunera gero eta gehiago alde horretara jotzea, baina hori ez da gure arazoa. Eta Pastor jaunak esan digu: "Hemen aipatzen ari da zergak igo egingo direla; batzuek diote igo egingo direla, jaitsi egingo direla…". Izan ere, zergak igo edo jaitsi egiten dira, eta zuen proposamenean, zehazki, igo egiten dira. Igo egiten dira, guztiak eta guztiontzat. Eta hori ez da gure proposamena. Areago, ikusiko duzu Madrilen… ikusiko duzu zerga-sistemaren erreformak zer norabidetan doazen. Nik galdetu egin behar dizuet, pentsatzen baitut –inoiz hala esan baituzue hemen– zerga-sistemak politika egiteko balio duela, hazkundeari lotutako politika egiteko, enplegua sortzeko politika egiteko… Orduan, azalduko al didazue nola bateratu daitekeen zergak igotzea eta enplegu-politikarik ez sustatzea, datorren urtean, itxuraz, edukiko dugun hobekuntza horrekin? Izan ere, José Luis Bilbao jaunak atzo bertan aipatu zuenez, datorren urtean hoberantz egingo ei dugu, eta, bi urte barru, are nabarmenagoa izango da hobekuntza (ez Jaurlaritzaren neurriei esker, noski; baizik eta zuek Madrilen egunero kontra egiten diezuen neurri horiei esker, alegia, Mariano Rajoyren neurriei esker, horiek aterako gaituztelako krisialditik). Orduan, esango al didazue neurri horiek mesede edo kalte egingo ote duten enplegua sortzeko eta hazkundea bultzatzeko orduan, kontuan hartuta neurriok bi urte barru sartuko direla indarrean eta, beraz, ordurako izango ei dugun ziklo ekonomikoaren kontra joango direla? Egoera horrexetan gaude. Gaur hemen aurkeztutako zerga-proposamenak edo bihar Batzar Nagusietan onartuko denak dagokion dagokionean izango du eragina, eta eragin hori onuragarria edo kaltegarria izango da. Onuragarria edo kaltegarria izango da enplegurako; izan ere, diru-bilketa ez da murriztu zergak jaitsi direlako, igo egin baitira urtero. Agian, gogora ekarri behar zaizue langabeziak gora egiten jarraitzen duela, gero eta jende gutxiagok kotizatzen duela PFEZ, egunetik egunera gero eta enpresa gehiago ixten ari direla eta gero eta diru gutxiago biltzen dela enplegua sortzen duten enpresa horien sozietatezergaren bidez (ez naiz ari enplegurik sortzen ez duten beste enpresa horiei buruz; horietatik are gehiago jaso daiteke). Horixe da arazoa, diru-bilketa erortzen denean! Eta non dago Jaurlaritzak iragarritako doikuntza, gastuak diru-sarreretara egokitzeko? Ez baita inon ageri. Izan ere, administrazio hau bada sektore bitxia gero! Ez dago beste sektorerik –nik behintzat ez dut besterik ezagutzen– azken hogei urteotan modernizazioan eta informatikan, esaterako, halako inbertsioa egin ostean (gutxi gorabehera 10.000 milioi euro izango ei ditugu gastatuta), bitxia bada ere, gastu arrunta areagotu baino egin ez duena, informatikan egindako inbertsio horiek mantentzeko. Enpresek hainbeste diru inbertitzen dutenean zer edo zertan, hobetu egin ohi da egoera: jendeak birmoldatu egin behar izaten ditu bere lan-betekizunak; kualifikazio handiagoko jendea behar izaten da… Eusko Jaurlaritzan ez, ordea. Are gehiago, Eusko Jaurlaritzan, enpresa bat gizarte-helbururik gabe geratu bada, aldatu egiten da enpresa publiko horren gizartehelburua, bere horretan jarraitu dezan. Eta horrela daramagu hogei urtetik gora. Pastor jaunak esan digu etxebizitzaren arazoa ez dela kenkariak dauden ala ez; haren arabera, gainera, eraikitzaileei mesede egiteko ezarri omen zen etxebizitzetarako kenkarien neurri hura. Tira, Pastor jauna, etxebizitza-kenkariek ekonomiaren sektore jakin bat sustatzen dute, noski, beste neurri batzuek beste sektore batzuk sustatzen dituzten bezalaxe; baina neurri horren lehen helburua zen herritarrei etxebizitza eskuratzeko bidea erraztea, etxebizitzak hain garestiak izanik. Orain zer saldu nahi diguzue zuek? Eraikitzaileak ernegatzeko murriztuko duzuela etxeak errentan hartzeko edo erosteko kenkaria? Hori aditzera ematen saiatzen ari zarete gaur? Aizu!, jendea ez da inozoa. Jendeak badaki zuek proposatzen duzuen horren eraginez, bi urte barru, dagokion unean, 600 euro gehiago ordaindu beharko duela. Baina, tira. Horretan datza, bai, zuen proposamena. Izan ere, ekimenak proposatzen direnean, komenigarria izaten da zenbatekoak ere neurtuta izatea. Nik ez dakit nondik eta nora iruditu dakizukeen aurrerakoia dela gazteei etxebizitza alokatzeko kenkaria murriztea. Ez dut ulertzen etxebizitza errentan hartzeko, erosteko edo dena delakorako kenkariak zergatik murriztu behar zaizkien gehien, nori eta gazteei eta kide ugariko familiei; horixe da zuen proposamena. Herri honetan denak izango ei dira aberatsak, eta aberatsetan aberatsenak gazteak eta kide ugariko familiak. Horrexegatik zuen proposamena. Gorospe andrea, aditzera eman diguzu jakin egin behar dela gainerakoen iritzira makurtzen. Ez dakit, bada, zuei dagoeneko zeuon iritzirik geratzen zaizuen ere, erabat men egin baitiozue bestearen iritziari. Izan ere, gogoan ditut nik lerro gorri batzuk… Uztailera arte aritu gara zuekin zerga-sistemaren erreforma negoziatzen, eta ondo gogoan ditut nik zenbait lerro gorri! Behin eta berriz baitzenioten: "Lerro gorriak dira. Lerro hori ez dugu sekula gaindituko". Eta aurrezkian: "Nola jarriko dugu, bada, aurrezkian ETEek ordaintzen dutena baino tipo handiagoa! Hori da hori astakeria!" Bada, hementxe dago, hementxe. Tira, gauza bat da besteen iritzira makurtzen jakitea, eta beste gauza bat da horren ondorioz norbera irizpiderik gabe geratzea, horixe ari baita… Ez dakit osoko bilkura honetan galdu ote duzuen zuen azken irizpidea; baina egin duzuen akordioan, tira, zer esango dizut nik, bada! Indarrean dagoen esparru juridikoa errespetatzen omen da, Legebiltzarrak harmonizatu egin behar omen du… Baina, azalduko al didazu zergatik harmonizatu behar diren Bizkaia eta Araba egun Gipuzkoan indarrean dagoen araudiarekin, atal bakar batean izan ezik, hots, ondarearen gaineko zergan izan ezik? Zergatik dago atal hori zuen akordiotik kanpo? Zergatik utzi duzue kanpoan? Txarra zelako? Gipuzkoan dagoen neurri hori txar-txarra delako? Autonomoak beren negozioari dagozkion aktiboak ondareaktibotzat jotzera behartzen dituelako? Horrek enpresei, autonomoei, enpleguari eta enparauei kalte egiten dielako? Bada, gainerako neurri guztiak ere halakoxeak dira! Zuek neurri horien guztien kontra bozkatu zenuten Gipuzkoan duela urtebete. Eta orain zer? Orain onak dira? Tira, esan diguzu… Begira, Eguiguren jaunari entzuna genion zertan datzan sozialisten malgutasuna; alegia, gaur baiezkoa eman diezaioketela gauza bati eta bihar, berriz, ezezkoa, sozialistak malguak baitira, hark berak tribuna honetan bertan esan izan zigunez. Gaurkoan, berriz, Euzko Alderdi Jeltzaleak aditzera eman digu haiek "mugitu egiten direla". Batzuk malguak dira, eta besteak mugitu egiten dira. Bai, noski, norabide horretarantz mugitzen zarete zuek. Mugitu egiten zarete, bai; norabide horretan, baina. Hortaz, batzuk malguak dira, eta besteak mugitu egiten dira; bai, noski. Batzuek ezetz bozkatzen zuten lehen, eta, orain, baiezkoa ematen diote gauza horri berari. Alagalan erabil ditzakezue berbak, baina ez etorri hona guri ziria sartu guran esanez… Gainera, zer, eta erreforma hau premiazkoa dela argudiatuz. Erreforma hau beste une batean izan zen premiazkoa; uztailean izan zen premiazkoa. Bai zuek, bai gu, ados geunden horretan; premiazkoa zela uztailean zergaakordioa itxita egotea foru-aldundiek aurkeztu ahal izan zezaten. Baina biak ala biak jabetzen ginen bi alderdirekin ez zela aski, beste bat ere behar zela. Eta horrexegatik ez dira itxi gauza asko. Horrexegatik ez dira itxi gauza asko. Orain, berriz, zer? Arabara eta Bizkaira eraman behar al dira Bilduren zerga-proposamenak, lurralde horietan ezezkoa eman zitzaien arren? Beste lurralde horietara eraman behar dira, baina, Bildu askorik ez ernegatzeko, ondare-zerga ukitu gabe? Izan ere, zergatik geratu da ondarea kanpoan? Horixe nire galdera, ostera ere. Eta, bigarrenik, proposamen hori Gipuzkoara ere eramango duzue? Han, jada, indarrean dago-eta! Zer asmo duzue zehazki? Nola egin behar…? Zuen azalpena nahi nuke; izan ere, zer esango duzue? Aurrezki-tarteak aldatzea proposatu behar duzue, artikulu bat zuzentzea, alegia? Eta oinordetzen gaineko zergan zenbateko salbuetsiak aldatzea? Hori da egun zuen zerga-proposamena Gipuzkoan? Hori da Alderdi Sozialistaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen proposamena? Eta gero diozue: "Eta horrekin bat egin behar dugu guztiok, ona delako bat egitea; hargatik". Esan bezala, aspalditik dut ezaguna Alderdi Sozialistaren malgutasuna; zerga-araudi berari, hil berean, hiru lurraldeetako bilkura bakoitzean, baiezkoa, ezezkoa eta abstentzioa ematen ikusi izan dut Alderdi Sozialista, hots, boto-modu bat hiru lurraldeetako bakoitzean. Beraz, aspaldiko ezaguna dut malgutasun hori. Euzko Alderdi Jeltzalearenaz, berriz, Euzko Alderdi Jeltzalearen mugikortasunaz, oraintxe ari gara jabetzen: atzo ezezkoan nengoen, eta ezetz bozkatu nuen, eta gaurkoan, berriz, baietz. Gu, ordea –aitortu beharrean nago–, ez gara hain malguak, eta ez gara horrenbeste mugitzen. Nekezago mugitzen gara, foruzale setatiak garelako, agian. Hor, beraz, malgutasunaren eta mugimenduaren kontu horretan, hankamotz gabiltza; tira, gu zera gara-eta… koherente samarrak izaten saiatzen gara eta. Batzuetan ez dugu lortzen, baina koherente samarrak izaten saiatzen gara. Horregatik, duela zenbait hilabete arau batzuk txarrak iruditzen bazitzaizkigun eta, horrenbestez, ezezkoa eman bagenien, orain nekez esango dugu zoragarriak direla, inork hala eskatzen digulako. Izan ere, duela hilabete batzuk ezer txarra iruditzen bazitzaigun, goizetik gauera ezin zaigu primerakoa iruditu. Arazo hori dugu guk. Ez dakit zergatik esaten den jendea izutu egiten dela zergak igo egingo direla adieraztearren. Bizitza honetan, zuen iritziz zergak igotzea onuragarria bada, esazue: zergak igoko ditugu, onuragarria delako. Baina zergak igo egingo direla esatea ez da jendea izutzea. Aizue, Mariano Rajoyk igo egin behar izan zituen, gogoz kontra, noski, eta horrelaxe azaldu zuen. Eta ahal bezain pronto jaitsiko ditu. (Risas) Zuek, baina, ez itzazue itxurak egin! "Ez, ez da zerga-igoera". Nola ez da, bada, zerga igoera izango! Ez zaitezte koldarrak izan! Gauzak diren-direnean esan itzazue! Hitzartu duzuena azaldu ezazue! Igo egingo dituzue zergak; bai, alajaina! Herritar guztiei, eta, gehien-gehien, beti ordaintzen dutenei, hots, klase ertainei, horietatik biltzen baita beti dirua. Bai. Eta ez dizut gogora ekarriko nola esan nion zuen kide bati, hor esertzen den horri: "Bada, gehien irabazten dutenei zergak igoko badizkiegu, zergatik ez dizkiegu jaisten gutxien irabazten dutenei?". Izan ere, hauxe erantzun zidan hark: "Nork edo nork ordaindu beharko du, bada!". Betikoek, jakina. Betikoek, bai, horixe baita herri honetan aurrerakoia izatea: betikoek ordaindu dezatela beti gehiago. Eta Araban gehien irabazten duten horien bidez diru asko bilduko dugulako kontu aizun horretatik, bada, 1 milioi euro aterako da. Beste leku batzuetan askoz jende gehiago ezagutuko duzuelako izango da! Zerga-politikek, edo helburu bat dute, edo helbururik ez dute. Zuen zerga-itunarekin, baina, arazo bat dugu, itun horren helburua bat bakarra delako, alegia, Alderdi Sozialistak EAJren aurrekontuak onar ditzala Legebiltzarrean. Horixe da zerga-itunaren helburua. Zerga-itun horren helburua ez da gehien irabazten dutenek gehien ordaintzea; helburua ez da hazkunde ekonomikoa sustatzea eta enpresek enplegu gehiago sortu ahal izatea… Ez da hori xedea; ez da hori. Beste zer edo zertarako gaude bilkura honetan: hain zuzen, agerian gera dadin akordioa eta agerian gera dadin aurrekontua onartzeko behar adina boto izango dituela lehendakariak. Eta hori ona da. Ona da zuek akordioa lortzea! Horrek egonkortasuna ematen dio Jaurlaritzari! Egonkortasuna beti da-eta ona! Baina ez du zentzurik zuek behar duzuen aitzakia hori Euskadiko herritarren kaltetan izatea. Jakina! Zergatik ez duzue beste argudio bat bilatu? Zuen helburua beste bat zelako: hona ekarri nahi zenituzten, bai lehendakaria, bai EAJ, duela urtebete, hemen ez baizik eta batzar nagusietan ezezkoa eman zioten hori irenstera. Politikarientzako bilkura politikoa da hau; ez da ezer onartuko, ez herritarrentzako erabilgarria den ezer, ez alferrekoa den ezer; baina akordio honek gordean duena kaltegarri izango zaie herritarrei, eta ez digu ezertan lagunduko krisialditik ateratzen, neurri bakar batekin ere ez. Neurri bakar batekin ere ez. Guk gure proposamen guztiak azaldu genizkion Euzko Alderdi Jeltzaleari, eta Alderdi Sozialistari ere bai, eta, betiko moduan, zerga-arloko proposamenen bat egin izan diogun guztietan bezalaxe, haien erantzunaren zain jarraituko dugu mugaegunik gabe. Berdin-berdin gertatu zitzaigun Eusko Jaurlaritzan zeundetenean; zain geratu ginen, lehendakariak aditzera ematen zigunean "Zerga-sistemaren erreforma?" "Bai, eser gaitezen, dokumentua bidaliko dizuegu"… Gaur arte. Eta gaurkoan ere berdin-berdin. Gu, esan bezala, akordioak lortzeko prest gaude. Eta, akordioak lortzeko, besteen iritzietara makurtu behar da, bai; baina iritziren bati edo besteri men eginda, ez irizpiderik gabe geratuta. Gu ez gara irizpiderik gabe geratuko akordio honetan; zaudete ziur. Zerga-politika oso garrantzitsua dela? Bai, hala da; oso garrantzitsua da; herrialde guztietan da garrantzitsua, gizarte-eredu bat ere islatzen baitu. Zergapolitikak argi azaltzen du zer herrialdetan sustatzen den enplegua eta zer herrialdetan bizi nahi den jendeari diru-laguntzak emanez. Bai, bai, argi azaltzen du hori. Zerga-politikak argi azaltzen du herrialde batek, gobernu batek, herritarrei libre izateko bide eman nahi dien diru-sarrera nahikoak izango dituztela bermatuta, edo diruz lagunduta eduki nahi dituen. Horixe erakusten du zerga-politikak; bai, noski! Gizarte-ereduak eta zerga-politikaren ereduak ez dira berdinak; ez, noski! Eta batzuek zein besteek gainditu ditzaketen alde teknikoei dagokienez… Malguak direnei erraza gertatuko zaie, bai, eta etengabe mugitzen ari direnenei, seguruenik, ere bai. Gure ustez, berriz, batzuek desadostasun teknikotzat jotzen duten hori… Gure ustez ez dira hain teknikoak! Eta bi kontu baino ez ditut gogora ekarriko. Guk zenbait proposamen aurkeztu genituen zegokion unean, guztiak ere helburu jakin batzuetara bideratuta: batetik, Euskadiko enpresak kapitalizatzen laguntzera –kontuan hartuta zeinen gaitza zen enpresentzat kredituak lortzea (eta oraindik ere gaitza da, eta aurrerantzean ere gaitza izango)– eta, horrekin batera, enplegua sortzera eta mantentzera; eta, bestetik, egoera latzenean dauden familiei zerga-arloan laguntza ematera. Aurkeztu diguzuena, berriz, kontrako norabidean doa: familia guztiei egiten die kalte zerga-arloan, eta enplegua eta ekonomia suspertzeko neurrien arrastorik ez. Zer pentsatzen zenuten, bada? Alderdi Popularrak zuekin bat egingo zuela, baldin eta enpresak sustatzeko guk proposatutako neurri guztiak geroxeago jasotzen baziren? Gure proposamenak, baina, bi zutabe ditu: ekonomia sustatzea eta familien ongizatea bermatzea. Hemen ez du denak balio; hemen ezin da edozer gauza egin, politikoki komeni delako, nahiz eta jendeari kalte egin. Gu ez gatoz horrekin bat! Ez gatoz bat, eta ez gara bat etorriko. Gainerakoek egin bezate gura dutena. Guk, beraz, zuek hitzartutako burugabekeria hori zuzentzeko prest jarraitzen dugu, baina gu burugabekeria hori zuzentzeko prest egoteak ez du esan nahi zuek ere hala zaudetenik. Izan ere, hain inozoak ere ez gara: kontuan hartuta Arabara eta Bizkaira eraman nahi dela gaur egun Gipuzkoan indarrean dagoen hori, ez dut uste jaun-andre horiek kontra bozkatuko dutenik. Horrenbestez, hiru zarete dagoeneko. Dagoeneko bazarete hiru. Nahikoa duzue jaun-andre horien abstentzioa. Orain, bada, horrako jaun-andre horiek gaur egun Gipuzkoan indarrean dutena baino askoz proposamen aurrerakoiagoa egin beharko dute, zuen proposamen honetatik aldentzeko, ezta? Bai, noski, horrelakoxeak dira-eta gauzak. PFEZri eta tarifan proposatzen duzuen aldaketari erreparatu diot, eta oinarriak edo tarteak moldatu ere, ez dituzue moldatu eta! Eta aurrezkiaren atalean ere, tarteak izan ezik, tipoak berdin-berdinak dira eta! Errenta irregularrak, berdinak; kaleratzeagatik ezarritako kalte-ordainak berdinak; etxebizitza erostegatik ezarritako kenkariak, gizarte-aurreikuspeneko sistemarako ekarpenak… Nire ustez, onartuko dugun honen bidez eman egingo diegu... Ederra hartuko dute, bai, herri honetako aberatsenek, haiek ari direlako egunero-egunero aurreikuspen osagarriko sistemetara ekarpenak egiten; herri honetako aberatsak barruak janda daude kezkaren kezkaz, jasoko duten pentsioa dela eta. Barruak janda daude kezkaren kezkaz. Bistan da. Nabarmena da: neurri hau egundoko jipoia izango da Botin jaunaren modukoentzat. Ez die jipoia emango funtzionarioei edo langileei; ez, horiek ez dute zerga gehiago ordaindu beharrik izango, zuen proposamen honen ondorioz. Bada, bai! Zerga gehiago ordainduko dute! Zerga gehiago ordainduko dituzte funtzionarioek, langileek... Gipuzkoan batik bat, lurralde horretan egiten baitute ekarpenik handiena pentsio-funts horietara. Ez dut uste bankariei aparteko kezka eragiten dienik zuek proposatu duzuen zerga-erreforma honek. Gainera, ahaztu egin zaizue zerga bat, eta ez dakit zergatik. Aizue, ondare-eskualdaketen gaineko zerga mundu guztiari igotzea erreforma behinenetako bat da-eta! Mundu guztiari, guzti-guztiari berdin; bost axola zenbat irabazten duten. Ez dakit non dagoen proposamen horretan mailakatzea eta ekitatea; baina, tira, horixe proposatzen ari zarete zuek. Eta horrek, hasteko, gutxienez puntu bat garestituko du etxebizitza erostea, eta, gainera, desgrabaziotik kenduko dena gehitzen bazaio, horrek esan nahi du Euskadiko herritarrek, etxebizitza erosteko, gutxienez 1.500 euro gehiago eskatu beharko dietela bankuei maileguan, etxebizitza bera prezio berean erosi ahal izateko. Eta hori, Pastor jauna, zergak igotzea da. Baina hori, Pastor jauna, ez da 90.000 eurotik gora irabazten duenari zergak igotzea; 30.000 euro edo 40.000 euro irabazten dutenei igoko zaizkie zergak… alegia, ordaintzen dutenei, diru-bilketa bermatu ohi dutenei. Amaitzeko, beraz, denbora agortzen ari baitzait, ezaguna duzue denok zerga-arloan egin dugun proposamena, eta, guk oso garrantzitsutzat daukagunez, gu bat gentozenez Euzko Alderdi Jeltzaleak argudiatzen zuen premia horrekin eta benetan sinesten genuenez lehenbailehen onartu behar zela zerga-sistemaren erreforma, enplegua sortu ahal izateko eta gure enpresek enplegua sortzeko baldintza aproposak eratzeko, behar zen lekura eraman dugu gure proposamena, hots, zerga-erreformak onar daitezkeen eta onartu behar diren lekura, hau da, Arabako Batzar Nagusietara. Izan ere, gure ustez, bada premiazkoa eta bada garrantzitsua. Eta, enplegua sustatzeko neurri onak direnez, lehenbailehen onar daitezen nahi dugu. Lehenbailehen onar daitezen nahi dugu, eta horrexegatik aurkeztu ditugu jada Araban, eta horrexegatik ari dira jada Araban izapidetzen. Ez gaude hemen… Pastor jauna, zergatik gaude gaur hemen? Kontuan hartuta zerga-ituna Gipuzkoan dagoneko abian dela, Arabako Batzar Nagusietan erreforma dagoeneko izapidetze-bidean dela, Bizkaian ez, zuek eragotzi egiten duzuelako eta Gipuzkoan ere ez, proposatzen duzuena dagoeneko egon badagoelako, zergatik ari gara hemen zerga-arloari buruz eztabaidan, gezurra da-eta? La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2052 |
10 | 42 | 26.09.2013 | BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Egun on guztioi. Zazpi hilabete igaro dira zergapolitikaz eztabaidatzera elkartu ginenetik. Orduan sozialistek eskatu zuten eztabaida, orain hauei jeltzaleak batu zaizkie bi alderdien artean sinatu duten akordioaren ondorioz. Beste batzuek ere azpimarratu dute, baina nik ere hori esanez hasi nahiko nuke. Eztabaidan zehar biak ala biak dagoeneko aritu dira neurri batean, baina oraindik ere geratzen zaien tartean seguruenik saiatuko dira, akordio honetara iristeko eman dituzten urratsak eta horrek ekarri duen jarrera aldaketa justifikatzen. Horretarako, esaten zaigun gauzetako bat da Gipuzkoaren oso antzekoa dela onartu dena. Guk argi diogu: ezta urrik ere. Eta azalduko dut minutuotan zergatik ea horrela Damboreneak bere kabuz atera duen konklusioa nik ateratzen laguntzen diodan edo datuak bere horretan ondo kolokatzen. Esan zaigu ere besteekiko aldeak ñabardura kontua baino ez direla, Gatzagaetxebarria jaunak berak esan du egunotan. Baina kontua ez da horren sinplea. Jarrerak hurbiltzea posible da baina ez dago taldeon jarreran gakoa, bakoitzak lehenesten duen horretan baizik. Eta horretaz garbi hitz egin behar zaie gure ustetan herritarrei. Edozein zerga-sistemak ez du balio, ez da zilegi, eta hor dago gure ustetan aldea. Izan ere, eztabaida proposatu duten taldeek diote, besteak beste, zerga-sistemak, biztanleriaren artean aberastasuna birbanatzeaz gain, zerbitzu eta prestazio publiko duin eta kalitatezkoak dituen gizarte baten oinarria sostengatzen duela, alegia, hori dela behar duguna. Baina proposatzen zaigunak ezkutatzen du esaldi horrek duen mamia lortzeko bide nahikorik ez digula ematen, ez dagoela bide hori egiteko benetako borondaterik. Beraz, ez gara ñabardura huts batez ari. EH Bilduk orain zazpi hilabete zioena dio: zerga-sistema progresiboa, bidezkoa eta solidarioa behar dugula, hori da helburua. Eta abiapuntua, berriz, ez da krisi ekonomikoa, batzuek behin eta berriro datuak eskutan, eta atzean izan duten jarrera zuritu nahian, esaten diguten moduan. Diru-bilketa arazoak ez dira soilik krisiak eragindakoak, edo diru-bilketa ez da bakarrik horregatik jaitsi, urteetan egindako politikak okerrek ere badute horretan zerikusia. Oinarri ahula utzi digute krisiari aurre egiteko eta hor ere badago gakoetako bat. Adibide bat. Orain bi urte udal- eta foruhauteskundeak izan genituen. Eta horien atarian erabaki zuten jeltzaleek eta sozialistek ondare-zerga ezabatzea, alegia, gehien dutenei zergak jaistea, eta gainera hori aldi berean Zapaterok lan-erreforma onartu zuenean eta inposatu zigunean. Ordurako ezin ahaztuko dugu finantza-krisiak astintzen gintuela. Ez genekien, egia da, zenbat iraungo zuen krisiak, baina gauza jakina da ekonomian bost urte ez direla asko, are gehiago krisi sistemiko batez ari garenean, eta horixe da bizi duguna. Eta guk galdetzen diogu gure buruari ea neurri horiek ekarri al duten ezer onik langileentzat, ze proposatzen zaiguna langileen bizkar zerga-ordainketa uztea da, kapital-errentak, aberastasun handiak dituztenak, enpresak ordaindu beharrekoak guztiz murrizten joan diren bitartean, zerga ezberdinak eta hobarisistema nahasi eta ilunak ezarriz. Datuei begiratzea besterik ez dago ohartzeko aldaketa zein norabideetan egin den. Orain egiten zaigun proposamenak, oparietako paper deigarria, hori bai, baina barruan ez dakar ezer berririk, ez behintzat onerako. Funtsean proposatzen duena argi esateko zera da: lanaren gaineko zama handitzea, kapitalarena gutxitzea eta aberastasunarena ezabatzea. Lehendabizikoa da pertsonen gaineko errentari dagokiona, norabide berean jartzen gaituena zuek eta gu. Aldiz, sozietateen zergak aurkako norabidean. Zehaztapen falta ikaragarria du proposatzen duzuenak; hobeto esan, are nahasiagoa nahi duzue zerga hori lehen gutxi ordaintzen zutenei beste horrenbeste egin edo gutxiago ordaintzeko, ezer ez ordaintzeko bidea irekia utziz. Konbentzitu nahi zaigu, egungo errealitatearekin alderatuta, ez dela egun gertatzen den zerbait gertatuko, alegia, enpresek irabaziak izanda ere ezer ez ordaintzea; gutxieneko tipo erreal bat ezartzeari esker ez dela hori gertatuko, alegia. Baina esaten ez zaiguna da ezarritako hobariekin minimo hori ez ordaintzea gerta daitekeen zerbait dela, alegia, % 13 ere ez ordaintzea. Zertarako balio du, hortaz, tipo minimoa % 13 izateak edo orokorra 28 izateak, enpresek ez ordaintzeko zirrikituak izaten jarraitzen badute. Lehen zituztenak akaso ez, nahi bada beste batzuk, baina ez ordaintzeko moduak azken finean. Eta horren adierazle garbia Gipuzkoak atzo kaleratutako datuak dira, beste ogasunetan ere ziur gaude oso antzekoak izango direnak, baina horren argi eta garden kaleratzen ez direnak. Iaz irabaziak izan zituzten enpresek 1.152 milioi irabazi zituztela aitortu dute. Eta irabazi hauen % 11,8 ordaindu dute, gutako edozeinek bere lan-irabaziengatik ordaintzen dugunaren oso behetik. Baina hori gutxi ez, eta media horrek behera egiten du sozietate handienen datuak hartzen baditugu. Hogei handienen multzoari erreparatuz gero, 6,8 ordaintzen dute, hamar handienak bakarrik portzentaje hori 6,2ra jaisten du. Eta goazen muturrera, 40 milioitik gorako irabaziak izan dituen sozietate batek % 1 baino gutxiago ordaindu du sozietateen gaineko zergarengatik. Eta ez da hipotesi bat egin dudan hau, gertatzen ari den zerbait da, alegia, zenbat eta irabazi gehiago, orduan eta portzentaian gutxiago ordaintzen dela, zergak proportzionala lukeenean. Eta hori gertatzen da ihesbideak daudelako eta horiei bidea moztu ordez libre utzi nahi zaielako. Horretan zabiltzate. Hori saihesteko aurki izango da mahai gainean sozietateen irabazien gaineko zerga berri baterako proposamena. Ze guk garbi diogu, enpresek ere ordaindu egin behar dute, dagokiena, herritar guztiok bezala. Hori da hazkunde ekonomikoa eta enplegua sortzeko bidea, eta ez alderantzizkoa, eskuinak saldu nahi izan digun moduan. Eta hori esateko arrazoi asko daude, baina bat aipatuko dut. Eskuinak askotan justifikatu izan du enpresek gutxi ordaintzea, egindako inbertsioen ondorioz lortutako dedukzioak enpresa horien garapenerako eta etorkizunerako funtsezkoak direla esanez. Baina denborak erakutsi du kasu askotan ez dela horrela izan, ez ordaintzeko zirrikituak besterik ez direla izan. Nola ulertuko genuke, bestela, hainbeste urteetan ikerketa eta garapenerako inbertsioengatik zergak ordaintzea saihestu izana enpresek eta egungo krisiaren aurrean, aditu batek baino gehiagok, askok esango nuke, azterketak egitea eta ondorio hau ateratzea: enpresa askoren arazoa lehiatzeko teknologian oso atzeratuak egotea dela. Eta egiten zaigun proposamen berrian, ikerketa eta garenerako inbertsioengatik egin daitezkeen dedukzioak mugagabeak izatea proposatzen zaigu. Eta ez zaio inolako kontrol-neurri edo segimendurik egin nahi benetan inbertsioak horretara bideratu direla ziurtatu ahal izateko. Jeltzaleentzat, eskuinarentzat, urte luzeetan elikatu dituen morrontza eta alderdi-interesei eusteko modu bat izango da, baina guretzat onartezina, eta aberastasuna banatzeko, zerbitzu publiko egokiak bermatzeko norabidearen aurkakoa, errekurtsoak esku publikoetatik pribatuetara pasatzeko edo igarotzeko modu okerra delako. Idazkeraren tranpa seguruenera sozialisten beharrak ekarri du, zaila baita akordio hau azaltzen orain zazpi hilabete esandakoen ostean, edo Bildurekin emandako urratsen ostean. Gaur Pastor jaunak hitz egin du, duela zazpi hilabete Patxi Lópezek egin zuen, eta orduan esan zigun gure gizartea ez dela bidezkoa, bidezko fiskalitaterik ez duelako. Alegia, zerga-sistema batez ere nominetan eta zeharkako zergetan oinarritzen delako eta langileek askoz gehiago ordaintzen dutelako eta kapital errentak askoz gutxiago. Noski, azken urtetan norabide okerrean eskuinari emandako babesa ahaztu egin zitzaion eta zaio gaur ere, baina horrez gain hara non mahai gainean jarri diguten proposamenak horixe baino ez duela bermatzen, beste horrenbeste. Alegia, jeltzale eta sozialistek ez dute kapital-errentak lan-errenten mailan ezarri asmo, eta herritarrei esaten ari zaie hauxe: egunero lanera joatea garesti ordaindu behar dutela zerbitzu publiko indartsuak izateko eta behar gehien dituztenak zerbitzuak jaso ditzaten. Eta ez hori bakarrik, esaten diete ere ardura hori soilik beraien bizkar eroriko dela, lanerako beharrik gabe errentetatik bizitzea merke ateratzen den bitartean. Noski, ez duzue esaten ezertxo ere aberastasun handien gaineko zergari buruz. Eta galdera egiten diot López jaunari, Pastorri ere bai, sozialista guztiei: horrela lortuko ahal dugu berdintasuna, solidaritatea eta justizia soziala defenditzea edo gizarte-kohesioa? Krisian izan edo ez, gizarte kohesionatu, justu eta solidario batek bere oinarrian derrigor aberastasunaren banaketa du. Bakoitzak ahal duen mailan ekarpena egin eta hainbeste jasotzen ez duen horrek zerbitzuen bitartez eskuratzen duen horrekin lortzen den oreka, alegia. Eta hori nola egin gehien dutenei gehiago ordaintzea ezarri gabe? Bestela egin al daiteke? Zein da formula? Gehiago zorpetzea? Gu ezezkoan gaude kasu guztien edo galdera guztien erantzunean. Eta horretarako esaten zaigu Gipuzkoak aurrera emandako pausoetan atzera egin behar duela. Helburu nagusia betetzetik hurbilago, oraindik urrun, baina hurbilago jartzen gaituen bidean, atzerago etorri behar dugula beste batzuek, Arabak eta Bizkaiak, urte luzetan etxeko lanak egin ez dituzten horiek, zertxobait aurrera egin dezaten. Eta horretaz konbentzitzeko esaten zaigu ez dela hainbesterako, oso antzekoak direla proposamenak. Eta guk diogu: hala baldin bada, zergatik ez da etorri Gipuzkoako bidera? Eta ez diogu hau Gipuzkoan EH Bilduk bultzatu eta PSEren babesarekin abiatu duen zerbait delako, propioa, berea delako, baizik eta batzuek eta besteek hitzez behintzat defendatzen dugun hori, ustez lortu nahi dugun gizarte justuago hori, eskuratzeko bide bakarra delako, ez dagoelako beste biderik. Eta horregatik, galdera zuzena egiten dizuegu: ea hori ote den langabezian daudenei, kanpora joan beharrean dauden gazteei, lan-baldintza kaxkarretan ari diren emakumeei eman nahi diezuen erantzuna. Alegia, denok egon behar dugu zertxobait okerrago, denok hobeto egoteko, zer eta gehien dutenei ez eskatzeagatik. Horrek zuen beharrak konponduko ditu, baina ez gizartearena gure ustez. Ez lanik gabe dauden 173.000 herritarrenak. Pobrezian bizi diren 157.000 lagunenak edo elikadura-arazoak dituzten 100.000renak. Orain urtebete Urkullu lehendakariak esan zigun gehien dutenek gehiago ordaindu behar dutela esatea demagogia dela. Urtebetera helburu hori duela –hitzetan behintzat– dioen akordioa besapean dator- kigu. Akaso oraindik demagogia irudituko zaio. Guri, berriz, ez. Eta ahalegintzen ari gara, egia esan, bi urtetan, eta egingo dugu aurrerantzean ere. EH Bildu horretan ari da. Zerbitzu publiko indartsuak nahi dituelako. Ez duelako murrizketa eta pribatizazioetan sinesten, eta horretarako, egia da, beharrezkoa delako diru-sarrerak handitzea. Baina, noski, zergak igo ez herritar xumeari, egunez egun itoago bizi duen horri ez. Gehiago bildu aberastasun handien zergaren bidez, 2009an zuek desagerrarazi zenuten ondare-zergaren ordezkoaren bidez. Ze sistema progresiboa, bidezkoa bultzatzea, berdintasunaren eta justizia sozialaren alde egitea, Urkullu jauna, guretzat ez da demagogia. Herritarrei argi azaldu behar zaie bakoitza zertan ari den. Izenburuak irakurrita, benetan eta behingoz justizia fiskalera hurbiltzeko urratsak emango zenituztela uste zutenei, argi esan behar zaie: usteak erdia ustel. Izenburutik harantzago ez dagoelako ezer askorik. Alderdi interesei baino erantzuten ez dien akordio bat delako. Baten egonkortasun beharrari eta bestearen erdigunean sentitzeko irrikari, eta ez herritarren beharrei. Eredu ekonomiko eta sozial bera partekatzen duten bi alderdien arteko akordioa da. Krisira ekarri gaituen eredua betikotu nahia dario eta Euskal Herriari dagokion burujabetzari uko egiten dio. Eta bakoitzaren beharrak josten dituen akordioa sinatzeko, batzuek aurrera egingo zuten zerbait, besteek atzera ere bai, baina erdibide horrek egungo egoera egonkortzeko modua ematen die. Guk, aldiz, eredua aldatzea dugu helburu. Garbi esaten dugu, justizia sozialean oinarritutako gizartea nahi dugu. Ongizatea denontzat, babes soziala bermatuko duena, bizi-baldintza duinak babestuko dituena, egungo klase-ezberdintasunak gaindituko dituena, pertsonen ongizatean oinarrituko dena eta ez azpiegituretan, eta egungo murrizketa egoera egonkortu baino bidean galdu dugunaren aurreko egoerara eramango gaituena. Eta horretarako, beharrezkoa da gehien dutenek gehiago ordaintzea. El acuerdo firmado por PNV y PSE reconoce la necesidad de una nueva política fiscal, la necesidad de modificar la política fiscal que ellos mismos han desarrollado en las últimas décadas, pero en el fondo no deja de ser más que una mera declaración. La política que principalmente el PNV ha desarrollado, con el apoyo de los socialistas en muchos casos, ha estado orientada a conceder privilegios a las rentas de capital y a disminuir la presión fiscal sobre los beneficios de las empresas, las rentas más elevadas y las grandes fortunas. Ello ha supuesto mermar la capacidad recaudatoria del sistema tributario. Con la propuesta que se nos pone sobre la mesa, nos dicen que pagarán más quienes más tienen, aunque el lehendakari Urkullu afirmara hace un año que hacer afirmaciones de este tipo es demagogia. No sé si ha cambiado de parecer el señor Urkullu; lo que sí le quiero decir con absoluta claridad es que para Euskal Herria Bildu no es demagogia. Es más, es eso mismo lo que está intentando hacer en las instituciones que gobierna EH Bildu, como la Diputación de Gipuzkoa, o también en más de cien municipios. Lo que es demagogia es decir una cosa en el encabezado de un acuerdo y redactar un texto que no responde al mismo y que, por tanto, además, se convierte en falso, en papel mojado. A la ciudadanía hay que hablarle claro, y desde Euskal Herria Bildu le decimos que apostar por la justicia social, la igualdad, la progresividad y la equidad no es demagogia. Es una apuesta real, necesaria, y estamos empeñados en avanzar en la consecución de ese objetivo. Eta herritarrei garbi hitz egin behar zaielako, azaldu behar zaie zergatik ez den gure ustetan Euskal Herriak behar duena akordio honetan proposatzen zaiguna, zergatik ez den Gipuzkoan onartutako bera, ezta oso antzekoa ere. Eta dena esate aldera, egia da lan-errentetan Gipuzkoarekin alderatuko dela, baina, lehen esan dudan moduan, ez kapital-errentetan, urrun geldituko da. Kapitala edukitzeak ematen dituen etekinengatik, lanera joateagatik jasotzen dugun errentagatik baino gutxiago ordaintzea nahi dute, nahi duzue, eta hori guretzat ez da bidezkoa. Sozietate-zergarik buruz nahikoa esan dut orain artean: aldaketak proposatuta ere, orain arte bezala ordaintzeari ihes egiteari bidea uztea ez da zilegi. Eta gero daude aberastasunaren gaineko zergak, apenas aintzat hartzen ez direnak zuen akordioan. Hauen helburua, lehen ere esan dut, pilatutako aberastasuna banatzea da, eta hor kokatzen da fortuna handien zerga, akordioaren baitan aipatu ere egiten ez dena, baina baita IBI bezalako udal-zerga ere. Eta azken hauek ere berebiziko garrantzia dute kohesio soziala, justizia soziala erdiesteko lanean. Adibide bat baino ez. Ez zaio aipamenik egiten IBIk ohiko etxebizitza ez dutenei, hutsik egon ordez bere funtzio soziala bete dezaten, merkaturatu daitezen, bilatu behar dien zerga-errekarguari. Neurri ezberdin asko, egia da, behar ditugu merkatua bere onera etorriko baldin bada eta etxea izateko eskubidea unibertsala izan dadin, eta zergen bidez asko eragin daiteke. Baina akordioak ez du aipatu ere egiten, nahiz eta oraintxe aztergai dugun etxebizitza-lege proposamen bat ekarri zuen hona Alderdi Sozialistak, eta bertan etxe hutsei kanon bat ezartzeko proposamena egiten zaigun. Galdera egiten dugu, eta erantzuna espero dezagun ez izatea guk buruan daukaguna. Galdera da ea ere hemen atzera egin asmo ote duen Alderdi Sozialistak. Espero dugu ezetz. Lege-proposamenak, esan genuen onartu zenean tramitera ere, zer hobetua badu. Baina hori horrela izanda ere, ohikoak ez diren etxebizitzak merkaturatzeko presio-neurriak premiazkoak direla deritzogu. Eta erabilpen hori ukatu nahi dion jabeak eskubidea du horretarako, baina pribilegio edo luxu hori beretzat gorde nahi baldin badu, ordaindu dezala tokatzen zaiona. Besterik ez dugu eskatzen. Gipuzkoak eman ditu orratzak norabide horretan: 2013an 51 udalek ezarri dute errekargua IBIn %, 150koa. Neurri honen bidez udalek baliabide gehiago izango dituzte, zerbitzu publikoak eskaintzeko lagungarri izango da bere txikitasunean, ze badakigu, neurri apala da, batez beste ordaindu beharreko 197 eurokoa delako. Baina norabidea da garrantzitsua hemen, helburua da garrantzitsua: etxebizitza horiek ohiko bizileku izate bultzatzea. Izan ere, onartezina da guretzat Euskal Herrian 250.000 etxe inguru hutsik egotea eta hainbat eta hainbat familia desjabetuak izatea edo etxea eskuratu ezinik jarraitzea. Adibide bat baina ez da hartu beharreko norabidea argiaren adierazle, eta gainera emaitza ematen ari dena. Beste bat. Gipuzkoan lehenengo eta beste herrialdetan ondoren, ondarearen gaineko zerga berreskuratu egin zen. Horri esker, hiru ogasunek 115 milioi gehiago bildu dituzte 2012an 2011rekiko. 2012ko Aurrekontuetan etxebizitza-programan jasotzen den kopurutik ez dago oso urruti. Beraz, atera kontua horrelako neurri zer garrantzia duten. Berriro diot, lehen ere esan dut: ez gara helmuga iritsi, gu jakitun gara oraindik pausu asko daudela emateko. Baina borondatea izanez gero, eta norabide egokian aurrera egiten jarraituz gero, helmugatik geroz eta gertuago egongo gara. Baina borondatea hitzez bakarrak ez, neurri zehatzekin ere erakutsi behar da. Eta horren adibide garbi bat iruzur fiskalaren aurkako borroka da, guztiz garrantzitsua. Urtero dirutza da biltzen ez dena. Diru hori gutxiago dugu, ondorioz, beharrei aurre egiteko. Eta horri mugak jarri behar zaizkio, hori hitzez denok esaten dugu. Foru-aldundi guztiek iragartzen dute urtero zenbat diru berreskuratu duten, zenbateko iruzurra atzeman duten urteko esaten digute. Kontua ez da hainbeste egiten ari ote garen ala ez, baizik eta nahikoa egiten ote dugun ala ez. Zentzu horretan, deigarria da jeltzale eta sozialisten akordioan elkarlanaz eta foru-aldundien arteko loturaz hitz egitea, Gipuzkoako Foru Aldundiak hitzarmen-proposamena egin zuenean eta aldeko erantzunik ez zuenean izan, eta oraindik ere, horretan gaude. Akaso akordioa behar zuen eta ez da ona beste batek proposamenak egitea, hori ere pentsa genezake. Guk beharrezkoa jotzen dugu, guztiz beharrezkoa datuak elkartrukatzea. Baina baita ere batzuk besteen datu-baseetara sarbideak izatea. Behar diren kontrol eta zorroztasun neurriekin, Datu Baseen Legea behar den bezala eta gorde beharreko datuen legea behar bezala zainduta, bai, baina sarbidea izatea, egiten den lana, emaitza, hobetu egingo delako. Are gehiago, Legebiltzarrak ildo nagusiak ezarri behar dituela defendatzera datozkigun alderdien ordezkariek uko egin diote azalpenak ematera Ganbera honetara etortzeari. Gipuzkoako Foru Aldundia izan da bakarra Legebiltzarrak egindako eskariari aurten erantzuna eman diona, eta iruzurraren aurkako neurrien berri ematera etorri den bakarra izan da. Horrek gehiago adierazten du akordioek jaso ditzaketen edo agerraldi publikoetan nahikoa egiten ez dela zuritzeko esaten diren guztiak baino. Beraz, heldu diezaiogun behingoz gaiari behar duen sakontasunarekin eta seriotasunarekin, ahal delako. Batetik, diru- eta bitarteko-galera handia delako iruzurra. Eta bestetik, iruzurra behar bezala, tinkotasunez eta konbentzimenduz jazartzen ez badugu, printzipio orokorrak hausten ari garelako, alegia, herritar guztiak berdinak garela ogasunaren aurrean, eta baita sistemaren izaera progresiboa bera ere. Beraz, Gipuzkoan hartzen ari diren neurriak egokiak badira, ez dugu ulertzen zergatik egin behar den atzera Araba eta Bizkaian ere ezartzeko, ze, berriro diot, hori ari zaigu eskatzen beste bi herrialde historikoek eta bertan agintean izan diren alderdiek orain arte ausardia nahikoa izan ez dutelako. Guk galdetzen duguna da: zergatik ez dituzte etxeko lanak egiten aberastasuna banatzeko eta gizarte babesa berreskuratzea ahalbideratuko luketen baliabide ekonomikoak ekarriko dituzten neurriak hartuz? Eta hori gaizki ulertutako harmonizazio baten izenean, ze harmonizazioa ondo dago, baina horren izenean uniformizazioa ezkutatzen da. Besterik esango zaigu, jeltzaleek besterik esango diguzue, hori aurreko eztabaidan ere esan zenuten, baina hori ezkutatzen zaigu. Pauso bat aurrerago ematen dugu gainera gaur. Benetan harmonizatu nahi baldin bada, alegia, herritar guztiek baliabide berak izatea nahi baldin badugu, hitz egin dezagun Ekarpen Legeaz. Egin dezagun moldaketa egin beharreko neurrietan, herritar guztiek, izan Araba, Bizkaia edo Gipuzkoakoak, baliabide berak jaso ditzaten, ze gaur ez da hori bermatzen, gaurko Ekarpen Legeak ez du hori bermatzen. Ez da zilegi, gainera, erabakitzeko eskumena duten batzar nagusiei eztabaida ukatu nahi izatea orain, norberak bultzatzen duen hori beste herrialde batean onartzen ez delako edo bestelako norabidea hartzen delako, ze lehen esan du Gorospe andreak harmonizazioa lehen ematen zela guztietan. Klaro, Euzko Alderdi Jeltzaleak agintzen zuen guztietan, orduan errazagoak ziren gauzak; eta seguruenera, Ezker Abertzalea legezkoa ez zenean eta seguruenera, beste egoera batzuetan. Orain hiru herrialdeetan gobernu ezberdinak daude eta hori aintzat hartu behar den errealitate bat da. Orain da inportantea, lehen ere bai, eta gero ere bai. Eta horregatik diogu Gipuzkoan ematen ari diren urratsak egokiak direla. Gehiago behar dira, egia da, benetan zerga progresiboak izateko. Baina jakitun gara zerga zuzenen kudeaketa soilak ez gaituela erabateko progresibotasunera inoiz eramango. Beharrezkoa dugula zerga guztien eskuduntza. Beharrezkoak ditugula egungoak baino tresna gehiago, sistema integral eta orekatu bat izango baldin badugu. Zertarako balio izan zuen, adibidez, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, hiru herrialdeetan, atzera botatzeak, BEZ zergaren igoeraren aurka guztietan bozkatzeak, berdin -berdin aplikatu behar badugu? Horrek erakusten digu, adibide xume bat da, muga horiek adierazteko. Somos conscientes de que hoy por hoy no tenemos los instrumentos para decidir la gran mayoría de las políticas que son necesarias para dar la vuelta a la situación económica. Independientemente de la postura que defendamos en materia fiscal, coincidiremos al menos en que no tenemos soberanía. Por ello, entendemos que ese es el acuerdo de país que necesita Euskal Herria: recorrer conjuntamente la vía vasca que tenga como meta obtener todas las herramientas que nos permitan dar una salida social a esta crisis sistémica. No este acuerdo, que responde más a necesidades propias y no aporta soluciones, que no es más que más de lo mismo. Nik ez dakit akordioa sinatu osteko egunetan Alderdi Jeltzalearen oinarriak lortu ote duen bihotzean toki bat akordio honetarako. Batzuek akaso bai, baina ziur gaude beste askok ez dutela tokirik aurkitu betikoan geratzeko akordio batentzat, Euskal Herriari erabakitzeko eskubidea ukatzen dion akordio batentzat. Herritarrak beste zerbait eskatzen ari zaizkigu. Eta guk eskaintzen duguna ez da egunez egun gehiago itotzen gaituen estatus murriztailean, inposaketa-estatus batean, tokia edo enkajea bilatzea, menpekotasunera kondenatzen gaituen horretan geratzea. Guk argi ikusten dugu, baita arlo fiskalean aurrera egiteko ere, erabakitzeko eskubidearen onarpena dela gakoa, burujabetza dela bidea, behar ditugun politikak ezartzeko, kanpotik inposatu nahi zaigunari iskin egiteko. Eta horretarako, Madrili begira jarraitzeak, handik inoiz borondaterik izan ez denean ezer adosteko, akordiorako borondatea izan duelakoan luzaroan itxaroteak, Urkullu jauna, gure ustez ez du zentzurik. Baldin eta jarrera hori, itxarotearen jarrera hori, akordioaren baitan dena jartze horri, ez baldin bada mugitzeko borondatearen adierazle, akordio honetan, beste puntu askotan bezala, akaso esaten ez den hori ere oso ondo irakurri behar baita eta aintzat hartu behar baita. Guk proposatzen duguna ez da dokumentu itxi bat, hartu ala utzi beste aukerarik ez duena. Gurea bidean elkarrekin egiteko proposamen zintzoa da. Bide propio bat egin dezagula denok, neurriak har ditzagula, gaurtik bertatik elkarlanean burujabetza falta horri aurre egiteko, alegia, egin dezagun zergasistema egokiagoa eta bidera dezagun bildutakoa benetako justizia soziala lortzera. Jar ditzagun bitartekoak, pentsioen lege propio baten bitartez, hauek egun ez duten erosteko ahalmena gehiago galdu ez dezaten. Egin dezagun hezkuntza-sistema propio bat, LOMCEri ateak itxiko dizkiona, eta euskal curriculumaren baitan, adibidez, zergei buruzko kontzientziazioaren beharra jasoko duena, beste gauza askoren artean. Osasun alorrean, baldintzen kaskartzea ekidin eta lehen eskuragarri zena orain ordaindu beharrik ez izatea bermatzeko neurriak har ditzagun. Lan-harremanen esparruaren defentsa egin dezagun eta adostu ditzagun hemen lan-baldintzak, langile publiko eta ezpublikoen eskubideen babesa ardatz hartuta. Diru-bilketa sustapen ekonomikora bideratzeko diozue. Guk ere bai, guk ere hori diogu. Egin dezagun hori bermatuko duen kutxa-legea, adibidez, eta urrundu ditzagun finantza-sistema publiko propio bat izateko aukera galtzea ekar ditzaketen neurriak. Administrazioaren egituraketan bikoizketak eta gabeziak gainditu eta bitarteko egokiak emango dizkiguna eta, bide batez, Madrilek inposatu nahi digun erreformen aurrean udalak babesteko, hauen eskumenei egiten dien mehatxuari herri gisa erantzuteko akordioa. Egin dezagun hori ere. Norabide horretan urratsak ematera eramango gaituzten adostasunak behar ditugu, ez plan orokorren azpian, erabakitzeko eskubidearen ukazioz mozorrotzen diren eta behar dugun zerga politikara ez garamatzaten akordioak. Ze akordioa, eta hau garbi esan nahi dut, eta bereziki jeltzaleei begira, akordioa ez da helburu bat bere horretan. Akordioak ahalbidetu dezakeena eta bilatzen duen helburu hori lortzen duen ala ez, hori da benetan garrantzitsua. Bakoitzak badakigu hemen zein babes dugun. Bozka horiekin egia da gatoz bakoitza legebiltzar honetara eztabaida honetara. Baina jakin behar dugu beste zerbait ere, eta da gizarteak zer dion, entzun egin behar zaio. Gehiengo sozialak, gehiengo sindikalak askotan esaten digute gauden egoeratik atera behar dugula eta ez dugula edozein modutara atera behar. Ez orain zazpi hilabeteko, eztabaidan Gorospe andreak esan zigun moduan. Orduan badakit ez zenuela gustuko eztabaida hori hemen egotea, ez zuk eta ez zure alderdiak, baina zure esaldi bat ekarri nahi nuke gogora. Europako adierazle sozioekonomiko onenetarikoak dituen herrialdea nahi zenuela esan zenuen. Guk ere bai. Baina ez esaldi horren jarraipena beste hau baldin bada: hori eskuratzeko, gehien dutenek gutxiago ordainduz jarraitu behar dugunik, dena lan-errentaren eta BEZaren bizkar egongo baldin bada alegia, orduan ez. Ez horren ordainetan uko egin behar badiogu justizia sozialari, berdintasunari eta progresibitateari, edozein modutara ez. Beraz, akordiorako borondatea bai, baina Euskal Herriaren mesedetan baldin bada. Eta gure ustez, proposatuko zaigunak eta proposatzen ari zaigunak ez du hori horrela hartzeko nahikoa oinarri. Are gutxiago, herri-akordio izendapena jasotzeko, nahiz eta zuek behin eta berriro hala errepikatu. Ze herri-akordioa izateko, beharrezkoa da irekia izatea, gardena izatea, parte-hartzailea izatea, gizarte-eragileekin osatua izatea, eta ez bi alderdik ateak itxita ezkutuan egina eta hartu ala utzi amaitutako lan modura ekarri diguzuena, akordio horretatik kanpoko ezer ez babesteko baldintzarekin, gainera. Horiek ez dira herri honek behar dituen akordioak. Mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2053 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PASTOR GARRIDO | SV-ES | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Ondo da. Parte hartu duten guztiei erantzuten edo gauzak argitzen saiatuko gara, labur bada ere. Begira, Maneiro jauna, demagun onartzen dudala esan duzuna: orduan, egia izango litzateke Ganbera honetan duzun presentziak bakarrik bermatzen duela Legebiltzar honek erabaki garrantzitsuak hartzea. Eta, bestela, galduta geundekeela. Aitor dut gai horretan duzun temakeria. Egia da, egia da. Baina interesgarriagoa iruditu zaidan zerbait galdetu duzu; alegia, Legebiltzarreko saio hau amaitu ondoren, nola aplikatuko den erreforma hau, zer metodo erabiliko den batzar nagusietan. Bada, lehenik eta behin, adimen politikoz eta hitzarmenerako jarreraz; izan ere, honek lurralde bakoitzeko batzar nagusietara joan beharko du, eta ikusiko dugu hemen bakoitzak –bai Alderdi Popularrak eta bai Bilduk– bere posizioa berretsi duen moduan, gero, botoa emateko eta negoziatzeko unea iristen denean –lehenengo, gaur arratsaldean, eta, gero, han– zer egiten den adimenez, zentzu komunez eta herriarekiko erantzukizunez jokatuz. Baina, halaber, esango dizut akordio honen bidez, Harmonizazio eta Koordinazio Fiskaleko Lege famatua aplikatuz –Legebiltzar honetan oraindik inoiz aplikatu gabea–, lurralderen batean desarmonizazioren bat gertatzen bada –hala adierazi du Zerga Koordinaziorako Organoak–, Eusko Jaurlaritzak Legebiltzar honetara ekar dezakeela eta ekarri beharko duela harmonizazio-proposamen bat, zeina bozkatu eta onartu egin beharko baita eta lurralde bakoitzeko batzar nagusiek nahitaez bete beharko baitute. Gustatuko litzaidake Bildu, zeinak orain arte –eta orain arte esan dut, baina orain ez daukat hain argi– herri-kontzeptua eta zerga-harmonizazioaren kontzeptua ere defendatu baititu, ez bilakatzea batbatean foralista, eta ez esatea eztabaida hauek Legebiltzar honetan egin behar ez direnik. Baina, orain, Damborenea jaunarengana zuzenduz, esan behar dut ez diodala ezer ere ulertu bere hitzaldia hasi duenean... Izan ere, atzo edo herenegun entzun nion De Andrés jaunari, Arabako ahaldun nagusiari, Jupiter bailitzan haserretuta, gaur hemen onartuko genuen hitzarmen honek bertan behera botako zuela Euskadiko arkitektura instituzionala, suntsitu egingo zuela Lurralde Historikoen Legea eta foraltasunaren aurkako eraso zuzena zela. Eta zuk diozu honek ez duela ezertarako ere balio, itxura hutsa dela, eta EAJri egiten diogun ordain politiko bat dela. Ez; zertan geratzen gara orduan? Bata edo bestea. Biak batera ezinezkoa da. Ezin da. Ezin da izan hemen herria hankaz gora jartzen aritzea, eta, aldi berean, zuk esatea "honek ez du ezertarako balio, eta sozialistok entretenitzeko besterik ez da". Eta, bestalde, gomendio bat egingo dizut zuk esan duzun eta ikaragarria eta arriskutsua iruditu zaidan zerbaiti buruz: "Hau politikarien mesederako akordioa da". Azalduko didazu zer esan nahi duzun "politikarien mesederako akordioa" diozunean? Baina zer diskurtso populista eta antidemokratiko da hori! Norbaitek boteretik esan zuen esaldi hura ekarri dit gogora: "Egizu nik bezala: ez sartu politikan". Badakizu nori buruz ari naizen, ezta Damborenea jauna? Bada antzeko zerbait iradokitzen du Ganbera honetan esan duzunak. Baliteke akordio honekin bat ez etortzea, baina euskal herritarrentzat onuragarria izateko borondatez egindakoa da. Eta ezin da onartu Ganbera honetan horrelako salaketa demagogikoak botatzea, herri honetako eskuinak hain gustuko dituenak. Eta gero, eskuinaren betiko diskurtsoan sartzen gara. Ez nau batere harritu: zergen jaitsiera, zergen igoera... Ikaragarrizko beldurra diezue zergei. Eta, gainera, eztabaida faltsu batean sartzen zarete; eztabaida guztiz faltsua eta,orobat, gaiari ihes egiten diona. Izan ere, hori esatearekin batera, farmazia- eta osasun-berrordainketak onartzen dituzue, eta horiek bai direla bidegabeak eta bereizi gabeak. Eta hori egitearekin batera, tasa akademikoak igotzen dituzue, eta ikasleentzako bekak jaisten dituzue. Eta hori egitearekin batera, minbizia duten gaixoek kimioterapia ordaindu dezaten ere saiatu zarete. Hori bai dela klase ertainen kontra eta baliabide gutxiko jendearen kontra joatea! Izan ere, inolaz ere esaten ez duzuna da, zergak jaistea proposatuz gero, nondik aterako diren baliabideak ondoren gizartean injektatzeko. Zergak ez baitira Gobernuarentzat, edo politikarientzat, zuk diozun moduan. Gizarteari itzultzeko dira. Noski, alde horretatik, zuk eta nik eredu sozialen ikuspegi oso desberdina dugu. Bai, Damborenea jauna; horixe baietz. Oso desberdina. Guk ez dugu zuek bezala interpretatzen politika fiskala. Jarduera ekonomikoa eta enplegua sortzeko balio behar duela? Noski! Baina, oroz gain, fiskalitatea aberastasuna birbanatzeko elementu bat da, gizarteak justuagoak izan daitezen, eta bere beharrak bere kabuz ase ezin dituenari botere publikoen bidez laguntzeko. Eta, lehen esan dudan moduan, bakoitzak daukanaren arabera ordaindu dezan eta dirua bere beharren arabera jaso dezan. Baina zuek oso gauza desberdina proposatzen duzue. Nahi baduzu, Europako edozein herrialderekin egingo dugu konparaketa. Zein dira gizarterik aurreratuenak, gizarteaz gehien arduratzen direnak, ongizate sozial handiena dutenak? Zerga gutxien dituztenak? Ez! Herrialde eskandinaviarrak, zeinek Euskal Autonomia Erkidegoan eta Espainian baino presio fiskal askoz handiagoa baitute, dira gizarterik aurreratuenak eta, gainera, I+G+Ban gehien inbertitzen dutenak eta gehien aurrera egiten dutenak. Hori da nik defendatzen dudan gizarte-eredua. Baina, noski, gizarteeredua zergen bidez mantentzen da, eta ez beste modu batera. Gero, salaketa faltsuak egiten dituzu, aurreikuspen sozialeko erakundeena eta pentsio-funtsetara egin beharreko ekarpenena kasu: "Ez, baina gehiago ordaindu beharko dute!". Baina nork ordaindu beharko du gehiago, Damborenea jauna? Urtean 12.000 euroko ekarpena egiten duten euskal herritarrek, hitzarmen bidez egiten dutenean? Eta nork ordaindu ditzake herri honetan, nomina batekin, hilean 1.000 euro pentsio-plan pribatu baterako, Damborenea jauna? Jar iezazkidazu zerrenda batean, gutxi izango dira eta. Edo ekarpen pribatuak egiten dituztenak, 6.000 eurokoak (hilean 500 euro)? Uste duzu langile normal batek, herri honetako herritar normal batek, gertatzen ari den guztia ikusita, hilean 500 euro ordaindu ditzakeela, bizitzeko oinarrizko beharrak alde batera utzita, pentsio-plan pribatu bat ordaintzeko? Gezur hutsa da hori! Gutxi batzuek ordaindu behar dute hori, eta gizarteari ekarpena egiteko betebeharra dutelako. Gainerakoek, berriz, tope horretara iristen ez direnek, ez dute kenkari hori ordaindu behar, eta ezin hobeto dakizu hori. Eta gero, asaldatu egiten zara sozietatezergarekin. Ez dut ulertzen zergatik! Gaizki iruditzen zaizu irabaziak dituen enpresaburu batek zergak ordaintzea? Esan, gaizki iruditzen zaizu? Ezetz uste dut, ezta? Langile batek bere zergak ordaintzen dituen bezala, enpresaburu batek bere irabazien arabera dagozkionak ordaindu behar ditu. Ez da jarduera ekonomikoa zigortzen, ez, ez! Irabaziak lortu ondoren, zati txiki bat jarri behar duela esaten zaio. Bide batez, gogorarazi behar dizut ezen, lurralde komunean, sozietate-zergak tasa nominal altuagoa duela Euskadiko erreforma fiskal honetan proposatzen dena baino. Eta egia da kenkariak kentzen dizkietela, noski, eta sinplifikatu egiten zaiela, eta desgrabazioak dituztela. Adibidez, ezin da kenkaririk aplikatu luxuzko auto bat erosteagatik, edo goi-mailako jatetxeetako fakturak bidaltzeagatik. Hori kendu egiten da. Gaizki iruditzen zaizu kenkari horiek kentzea? Gaizki iruditzen zaizu irabaziak dituzten enpresa guztiek gutxienez % 13 ordaintzea, eta gutxieneko maila bat jartzea solidaritate komunari ekarpena egiteko eta, gainera, enpresak funtzionatzen jarraitzea? Uste dut ezetz. Eta, gero, Bildurengana pasatuko gara. Izan ere, tira, badirudi orain trabak ikusten dizkiola harmonizazio fiskalari. Hemen prozedura nola egin den ere kritikatzen du, bi alderdiren artean testu bat sinatuz eta gero Legebiltzarrera ekarriz. Bada, entzun, Beitialarrangoitia andrea, zuekin Gipuzkoan egin genuen bezalaxe. Berdin-berdin. Zuekin akordio politiko bat egin genuen, eta, ondoren, akordio hori Gipuzkoako Batzar Nagusietara eraman genuen. Eta hori ondo egin bazen, zergatik ez hau? Zergatik dago gaizki? Ez dela nahiko genukeen akordioa? Ez. Harago joan gintezkeela? Agian, bai. Baina euskal lurralde osoan zergak harmonizatzeaz ari garenez, bilgune egoki bat bilatu behar dugu, arabar eta bizkaitarren egoera fiskalean hobekuntza handiak eginez –handiak direlako, eredu fiskal desberdina zutelako– eredu hori adosteko. Ondoren, era guztietako ñabardurak egiten dituzue (estatus juridikoarena, subiranotasunarena..., zeina, bide batez, ez zen proposatu ere egin Gipuzkako Alderdi Sozialistarekin negoziatu zenean). Hori hemen atera duzue, baina ez zen hango negoziazioan agertu. Eta eredu ekonomikoa aldatzeaz ere hitz egiten duzue. Bada, ados gaude, Beitialarrangoitia andrea; eredu ekonomikoa aldatu egin behar da. Eta bitartean, zer egingo dugu? Alemaniako hauteskundeak irabaz ditzazuen arte edo Nazioarteko Moneta Funtsa zuzentzen duzuen arte itxarongo dugu herri honetako benetako iraultza soziala zein den azaltzeko; ala eskura dauzkagun tresnak erabiliko ditugu –asko baitira– eta gauzak aldatzen hasiko gara eta oraindik erabat ibili ez dugun bidean aurrera egingo dugu, perfektua ez den arren orain arte Arabako eta Bizkaiko lurraldeetan genuen egoera asko hobetu baitu? Eta pentsatu nahi dut Arabako edo Bizkaiko batzar nagusietara proposamena eramaten denean, orain arte indarrean zegoena baino askoz progresistagoa denez, gure proposamena babestuko duzuela. Eta, bestela, azaldu egin beharko didazue zergatik uzten duzuen erreforma honetan proposatzen duguna baino egoera askoz atzerakoiagoa onar dadin. Beraz, aukera daukagunez, berriz ere dei egin nahi dut erantzukizunez eta zentzu komunez jokatzeko, jarrera alderdikoietatik eta norberaren jendeari begirako irizpide politikoetatik harago, euskal herritarrengan pentsatzen ahalegindu gaitezen. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2054 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GOROSPE ELEZKANO | EA-NV | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Bai. "Gizartea entzun behar da". Bai, entzun behar da. Eta guk beti entzun dagu, eta horregatik 118 urte beranduago, 33 urte euskal erakundeak kudeatzen eta hemen gaude 27 legebiltzarkide. Nik ez dakit zuok entzun izan duzuen. Amaitzeko, presidente anderea, negoziatu gura baduzue, eta guk gurea dugu negoziatu, adostasunak lortu gura badituzue, mugitu beharrean zaudete. Euskal ongizate-sistema, euskal eredua mantendu eta babestu behar dugula uste baduzue behintzat, denon artean adostasuna lortu behar dugu. Askotan entzun zaituztegu diskurtsoetan garratz defendatzen hori, lehen garratz kritikatzen zenuten. Adostasun horretan aurkituko gaituzue. Gure borondatea argia da hemen zaudeten alderdi guztientzat. Barkatu larregi erabiltzeagatik. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2055 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Uste dut Damborenea jaunari zerbait esan eta erantzun behar diodala aipatu dituzun gauza batzuen inguruan; izan ere, esan duzun bezala, oso gogorra da euskal legebiltzarkide batentzat eta euskal herritar batentzat entzutea Espainiako Gobernuak bultzatutako politika ekonomikoko neurriei esker krisitik ateratzen ari garela edo neurri horiek positiboak izaten ari direla, eta, aldi berean, hemen, zerga-erreforma honetan, proposatzen diren gauza batzuk kritikatzea. Guk ez dugu zerga-erreforma honen alde egingo ez delako guk defendatzen duguna, nahiz eta gauza positibo batzuk ikusten dizkiogun, ez dugu ukatzen eta esan egiten dugu; baina, tira, neurri fiskal jakin batzuk kritikatzea Espainiako Gobernuak Espainia osoan zer egin duen dakigunean, bada, benetan, harrigarria da. Alegia, herritarrak zergaz ito dituzue; herritar guztiei igo dizkiezue zergak, guztiei, baita BEZa ere, eta kexu zarete hemen herritar batzuei, gehien irabazten dutenei, igo dakiekeelako. Benetan harrigarria da azken urteetan zerga-igoerak bultzatu dituzuela ikusirik –hasieran ukatu zenuten arren, eta ustez egin behar ez zenuten arren; baina hori da errealitatea–, kritikatu egiten duzue, hemen, tarte batzuetan igoeraren bat egitea, hain zuzen, zerga jakin batzuei bakarrik eragingo lieketen igoerak egitea. Urrunegi jo gabe, herritar guztiei etxebizitzakenkaria kendu zenieten, eta, orain, hemen, etxebizitza-kenkaria mugatzea kritikatzen duzue. Herritar guztiei zerga-igoerak, gizarte-murrizketa ezartzen dizkiezue, eta krisi ekonomikotik irteteko eredu gisa jartzen duzue. Tamalgarria iruditzen zait, benetan. Guk ez dugu eredu hori nahi. Guk ez dugu eredu hori nahi, eta kritikatu egiten dugu hemen eta Diputatuen Kongresuan. Ezin da zerga-igoerarik ezarri Espainiako Gobernutik, eta Eusko Legebiltzarrera etorri, eta jaitsi egin behar direla esan; ez dirudi oso koherentea. Eta, bestalde, lau urte hauetan zugan ohikoa dena. Zure arabera, zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko proposatzen ditugun neurri guztiak onartuta daude Araban, baina hori gezurra da; egia da proposamen berritzaileak badirela –adibidez, zerga-iruzurrari aurre egiteko plan bateratu bat martxan jartzea eta urte hauetan proposatu ditugun eta ebazpen-proposamen horietan egongo diren beste batzuk–. Baina, esan bezala, gezurra da hori. Gezurra da iruzurrari gehiago eta hobeto aurre egiteko proposamen horiek dagoeneko Araban aplikatzen direla. Eta, gainera, iruzurrari aurre egiteko neurri zehatzak proposatu ditugun bakoitzean, kontrako botoa eman duzue. Hori da errealitatea. Gure ustez, bistan denez, beharrezkoa da zerga-erreforma; lau urte daramatzagu hori eskatzen. Hau ez da, inolaz ere, guk defendatzen dugun zergaerreforma; baina, berriz diot, neurri positiboak dituela uste dugu, eta, Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak taldeek egindako ebazpen-proposamenen arabera, batzuk babestu ahal izango genituzke. Adibidez, ez daukagu inolako arazorik sozietate-zergaren kenkari batzuk kentzea babesteko, zerga-iruzurraren aurkako plan bateratu baten alde egiteko edo beste neurri batzuk babesteko. Bide batez, oso ondo gogoratzen dut martxoan nola eztabaidatu genuen zerga-iruzurrari aurre egiteko plangintza bateratu bat martxan jartzeko batzorde bat sortzeko proposamen hori, eta Sozialisten Taldeak kontrako botoa eman zuela, harago joan nahi genuelako. Dena den, Gorospe Andrea, ez begiratu bakarrik Euzko Alderdi Jeltzaleak azken hilabeteetan esandakoari, eta, ustez, azken hilabeteetan esaten, egiten edo proposatzen ari denari. Begira ezazu atzera, eta ikusiko duzu uko egin diozuela zerga-erreforma sakon bat bultzatzeari eta iruzurrari aurre egiteko neurriak bultzatzeari. Hori da errealitatea. Ez begiratu bakarrik azken bost edo sei hilabeteetan gertaturikoari; begiratu atzera ere, zerga bidez bildu ez dugunari eta ahalbidetu dugun iruzurrari, neurri jakin batzuk ez bultzatzeagatik. Esan bezala, zerga-erreforma hau ez da gurea, eta baditu hainbat arazo. Batetik, proposatzen diren neurri batzuek ez dute nahikoa progresibitate, eta, bestetik, ez da behar adina aurrerapauso ematen alferrikako gastua murrizteko, Gorospe andrea, eta guri oso garrantzitsua iruditzen zaigu hori. Euskadin, oraindik ere, beharrezkoa ez den, alferrikakoa den gastua dago: erakunde-sareak berak sortzen duena, batetik –hori aldatu egin beharko bailitzateke–, eta sozietateen sektore publikoak sortzen duena, bestetik. Azken hilabeteetan, hainbat promesa egin dituzue, baina, funtsean, ez duzue ezer edo ia ezer egin. Jaurlaritza berrantolatzeaz hitz egiten duzue beti, goikarguak gutxitzeko. Baina, horrez gainera, askoz ere gauza gehiago daude egiteko; sozietateen sektore publiko hori errotik murriztea, kasurako. Mugitu egin zarete; batzuetan, zuen interesak babesteko mugitzen zarete, baina egin beharreko eta oraindik egiteke dagoen hori guztia askoz ere lehenago egin zitekeen: erakunde-sarearen erreforma, sozietateen sektore publikoa errotik murriztea; Euskadin oraindik dauden ehunka erakunde horiek, zeinen ondorioz diru-kopuru ikaragarriak xahutzen baitira. Eta kontua da Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak sinatu duten hitzarmen global horretan uko egiten diotela gure ustez ezinbestekoak diren neurri horiek guztiak hartzeari. Eta, aldi berean, uko egiten diote eskumen fiskalak lurralde historikoetako batzar nagusietatik Legebiltzarrera pasatzeari. Gai hori, sailburu jauna, ez dago konponduta, inolaz ere, eta Legebiltzar honetan eta beste batzuetan gero eta gehiago eztabaidatuko da, argi baitago euskal erakunde-sareak ez duela inolako zentzurik. Lehenago edo geroago, eredu forala aldatzen ez bada, Pastor jauna, lehenago edo geroago, gehiengo parlamentarioak aldatzen direnean, deskoordinazio fiskala izango da, eta euskal herritarrentzat politika fiskal desberdinak izango ditugu bizi diren lurralde historikoaren arabera. Beraz, gure ustez, eredu foral hori da aldatu beharrekoa, eta, hitzarmen fiskal honen bidez, eredu hori blindatu eta mantendu besterik ez da egiten. Fiskalitatea justuagoa eta progresiboagoa izatea helburu duen erreforma fiskal bat eskatzen eta defendatzen jarraitzen dugu, gehien duenak gehiago ordaintzea izango duena printzipio nagusia, kargak modu bidezkoagoan banatuko dituena, eta ongizateestatua eta politika sozialak mantentzeko, jarduera ekonomikoa bultzatzeko balioko duena eta murrizketa sozialik eragingo ez duena. Hori defenditu dugu azken lau urteetan. Gorospe andrea, zuek erantzukizun handia duzue horretan: uko egin diozue ezer egiteari, eta gai hau atzeratzen aritu zarete, zuen alderdi-interesek beste norabide bat hartu duten arte. Orain arte esan dugu eta esaten jarraitzen dugu zerga batzuk igotzearen aldekoak garela –bai, lau urte daramatzagu hori esaten–, baina ongizate-estatua, osasuna, hezkuntza eta gizarte-prestazioak bermatzeko, eta ez gaur egungo eredu foral elefantiasikoari eusteko eta nabarmenki gehiegizkoa den gastu instituzionala mantentzeko. Erreforma fiskal bat eskatzen aritu gara baliabide publiko gehiago lortzeko eta gastua murrizteko, eta, halaber, erakunde-sarea arrazionalizatzeko eta sozietateen sektore publikoa murrizteko. Erreforma fiskal horretan, ez da halakorik esaten, ezta zuek sinatu duzuen hitzarmen globalean ere. Eta guk uste dugu, erreforma fiskalarekin batera, Jaur- laritzak konpromisoa hartu behar duela gutxiago eta hobeto gastatzeko, eta inolaz ere beharrezkoak ez diren gastu horiek murrizteko eta desagerrarazteko. Beraz, hori da gure jarrera, eta gure ebazpenproposamenetan, proposamen horiek guztiak bilduko dira. Jakina –ez dakit denbora izango dugun baina–, prest gaude gainerako alderdi politikoekin akordioak egiteko. Bestetik, ez dakigu ez zertan geratuko den ez zertarako balioko duen; izan ere, zoritxarrez, gaur egun, lurralde historikoetako batzar nagusien esku daude eskumen fiskalak. Edonola ere, eztabaida horretan, gure jarrera defendatzen jarraituko dugu: zerga-eskumenak Legebiltzarrera pasatzeko beharra, fiskalitate justuagoa, progresiboagoa, berdintasunezkoagoa defendatzeko eta herritar guztien arteko berdintasuna bermatzeko. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2056 |
10 | 42 | 26.09.2013 | DAMBORENEA BASTERRECHEA | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Ez nekien zuek guztiek Mariano Rajoyri inbidia zeniotenik zuek baino askoz ere aurrerakoiagoa delako! Ez nekien konplexu hori zenutenik, Pastor jauna. Zure arabera Rajoy jaunak alor fiskalean aplikatzen dituen politikak Europako beste herrialdeetan aplikatzen direnak badira, eta zu ez bazara ausartzen haietara hurbiltzen zerga-igoera txikiagoa proposatzen dutelako, ez naiz harritzen Mariano Rajoy jaunari inbidia izatea! Baina, ausartu zaitez hona ekartzera, proposa itzazu hemen; ez zaitez motz geratu. Begira, gogorarazteko bakarrik, esango dizut: zuek bi aldiz pasatu zarete Espainiako Gobernutik. Lehenengoan, orube bat bezala utzi zenuten, eta, Aznar jauna etorri zenean, kreditu bat eskatu behar izan zen pentsioak ordaintzeko. Bigarrenean, berriz, ez zenuten orube bat bezala utzi; zulo bat utzi zenuten. Pentsioak ordaintzeko ezer ere ez egoteaz gainera, ez zegoen funtzionarioei ordaintzeko ere. Hasierahasieratik esan genuen Mariano Rajoyk eta Alderdi Popularrak: "Ez gaude ados neurri horiekin. BEZa igotzeak ez du hazkunde ekonomikoa eragingo, ez dio mesederik egiten jendeari; baina egin egin behar da, horrela utzi dituzuelako gauzak". Eta, bai, bai, duela urtebete, zuek guztiak eskatzen aritu zineten Espainiak erreskate bat eska zezala; Europak erreskatatu gintzala. Bai, zuek izan zineten lehenak, jaun-andre hauek, eta jende guztia esaten hasi zen erreskatea eskatu behar zela. Tira, bada, gaur, Maneiro jaunak gustuko ez dituen neurri horien guztien bidez, arrisku-saria 200ean dago 600ean egon beharrean, eta, datorren urtean, badirudi Espainian hazkundea izango dela eta enplegua sortzen hasiko dela. Sentitzen dut hainbesteko traba eragiten badizu, sentitzen dut; baina, bestetik, badakigu hazkunde horri laguntzeko, aldatu egin beharko direla hartutako neurri fiskal horiek, hain zuzen ere, hazkunde ekonomikoa bultzatzen ez zuten horiek. Eta egingo dugu, eta ikusiko duzue. Zuek, berriz, kontrako noranzkoan doazen neurriak proposatzera zatozte; berandu eta gaizki. Hasieratik esan dugu hori. Pastor jauna, begira, murrizketei buruz... Begira, pentsioak jaitsi dituen alderdi bakar bat ezagutzen dut Espainian eta autonomia-erkidego honetan: zuena. Funtzionarioen soldatak jaitsi dituen alderdi bakar bat ezagutzen dut Espainian eta hemen: zuena. Eta anbulatorioak itxi dituen alderdi bakar bat ezagutzen dut: zuena; aurreko legegintzaldian, hemen. Beraz, ez etorri hona murrizketez eta antzekoez hitz egitera. Mesedez, izan gaitezen serioak, herenegun arte gobernatzen aritu zarete eta! Murrizketa sozialak, zuenak. Ala aberatsenei, funtzionarioei... bakarrik murriztu zenizkieten pentsioak? Gorospe andrea, ez dakit zenbat funtzionariok irabaziko dituzten 90.000 euro baino gehiago. Zu funtzionarioa zara. Begira, nik ez dakit, baina ziur nago hainbeste irabazten ez dutenek hipotekak ordaintzen dituztela eta pentsio-funtsetara ekarpenak egiten dituztela, eta horiei bai igotzen dizkiezuela zergak. Baita egoera horretan dauden langileei ere; beraz, ez egin tranparik bakar-jokoan. Esaten duzu Bilduri ez zaiola gustatzen zuek aurkezten duzuena. Pentsatzen dut; inori ere ez zaio gustatzen kopiatu dezaten, baina zer egingo diogu! Ez da gure arazoa! Nik esaten dizut zuek proposatzen duzuena gaur egun Gipuzkoan indarrean dagoena dela, ñabarduraren bat eginda kapital-errenten tarteetan eta oinordetza-zergan salbuesten den zenbatekoan. Gainerako guztia indarrean dago. Indarrean dago! Begira, onartu egingo dizut...; ondo da: Euzko Alderdi Jeltzalearen zerga-proposamena da. Gatzagaetxebarria jaunari onartu egingo diot hau dela Euzko Alderdi Jeltzalearen zerga-proposamena, aurreko osoko bilkuran esan zigula esan duen moduan. Hortaz, Euzko Alderdi Jeltzalea ados dago denei eta, bereziki, dagoeneko ordaintzen dugunoi zergak igotzearekin, noski. Ez dizut kontra egingo horretan. Zertarako egingo dizut kontra! Zuk esaten baduzu hau zuena dela, bada, zuena da. Nik ez dizut... Nik ez dizut esango zein den zure zerga-proposamena! Argi geratu zaigu hau dela zuen zerga-proposamena. Argi dago ez dela gurea. Esaten duzu EAJ aurrera doala... Harantz, aurrean dituzuen horienganantz! Hain zuzen ere, horrantz mugitzen zarete. Eta ez nahasi. Alderdi Popularrak edo Mariano Rajoyk gustuko ez zituen neurri batzuk hartu behar izan ditu, gure nahiarekin bat ez datozen neurri batzuk; izan ere, ahal denean –azkar izatea espero dugu– aldatuko ditugu neurri horiek, bai baitakigu norabide hori ez dela ona. Zuetako batzuek ere bazenekiten hori lehen; orain, agian, ez. Esaten didazu ilea berriz ateratzen dela. (Risas) Baliteke; ez dizut hori eztabaidatuko. Batzuetan, atera egiten da, berriz erauzten dizute, atera egiten da, berriz erauzten dizute...; baina, tira, normalean, ilea galtzen denean, ez da berriro ateratzen. Ileordearekin ere konpon daiteke hori: ileordea jar daiteke, ematen du ez dela ilerik galdu, baina denek dakite burusoila dela. Burusoil geratu da, eta burusoil jarraitzen du. Hori bai, ileordearekin disimulatuta, baina, esan bezala, ez da zuen kasua; izan ere, eztabaida honetan argi geratu zait Euzko Alderdi Jeltzalearen proposamenaren aurrean gaudela. Beraz, agian ez zenuten ile bat bera ere galduko joko honetan; kalpar izugarria ikusten dizuet behintzat. Sailburu jaunak esaten zuen herri honetako erakundeak beti iritsi direla akordioetara zerga-arloan, eta egia da: iaz, Bizkaian eta Araban, akordioa lortu zen, beti lortu izan den bezala. Beste kontu bat da Gipuzkoan ez zela posible izan, sozialistak Gipuzkoa desarmonizatzen tematu zirelako. Izan ere, Gipuzkoan onartutako proposamena hain zen ona sozialistentzat, hain zen ona, ezen ez baitzuten ez Bizkaira ez Arabara ere eraman. Ez da hain memoria handia izan behar, duela urtebete baino gutxiagoko kontuez ari gara eta! Pastor jauna, joan den urtean, ahaztu egin zitzaizun proposamen hau Bizkaiko Batzar Nagusietara eramatea. Bai, bai, ahaztu egin zitzaizun. Ahaztu egin zitzaizun..., tira, normala da burusoil gelditzea edo gauzak ahaztea; baina, bueno, kasu honetan, ahaztu egin zitzaizun hain proposamen ona hara eramatea, eta, kasualitatez, gaur bi alderdiak ohartu zarete hura zela zoragarriena. Beraz, ez dakit zergatik ez diozuen zeuen buruari domina jartzen. Badirudi dominek ere erre egiten dizuetela! Baina, bon, zuek jakingo duzue. Zuek proposatzen ari zaretena ezarrita dago Gipuzkoan. Jaun-andre haiek ez ziren ausartu joan den urtean Bizkaira eramaten, eta jaun-andre hauek kontrako botoa eman zuten; baina, aurrerantz doazenez, mugimendu horretan daude batzuk eta malgutasunean daude besteak. Eta, sailburu jauna, esaten digutenean Zerga Koordinaziorako Erakundea harmonizatzeko dagoela, nik ez diot entzun ZKEri aurten desarmonizaziorik izan denik. Euzko Alderdi Jeltzaleko ordezkariari entzun diot, ondare-zerga berriki aldatu denez, ez dagoela ezer ere berrikusi beharrik. Bueno, guztiak aldatu dira berriki! PFEZa, sozietate-zerga... Guztiak, guztiak aldatzen ditugu urtero..., guztiak ari gara berriki aldatzen. Eta harmonizazioa, sailburu jauna, Eusko Jaurlaritzako jaun-andreok, leku guztietan fiskalitate bera izan behar da bada? Izan ere, harmonizazioa hori bada, agian, Espainiarekin harmonizatu beharko dugu! Zeren eta gogorarazi behar dut Kontzertu Ekonomikoaren Legeak ere harmonizazioa eskatzen duela, ala ahaztu dugu non gauden? Jakina! Harmonizazioak homogeneotasuna esan nahi badu, eta denek aukera berdinak izatea, esan beharko dugu Kontzertu Ekonomikoak biltzeko gaitasuna bakarrik ematen digula, hemen beste zerbait proposatzen ez bada behintzat. Eta norbaitek beste zerbait proposatzen badu botorik ez duen lekuan... Hemen inori ulertzekotan, Maneiro jaunari ulertzen diot: bere proposamen fiskalak hona ekartzen ditu hiru batzar nagusietan ez duelako batzarkide bat ere, eta, beraz, ezin duelako ezer proposatu arau fiskalak onartzen diren lekuan. Beraz, berari bakarrik ulertzen diot. Gainerako taldeei, berriz, ez diet ezer ere ulertzen; izan ere, guztiek dakite Kontzertu Ekonomikoa edo Konstituzioa aldatu nahi badute Diputatuen Kongresura joan behar dutela. Gustuko ez dituzuen proposamen fiskal batzuk aldatu nahi badituzue (adibidez, BEZa), eska ezazue Diputatuen Kongresuan hori jaistea, egin dezakezue eta. Guztiek duzue ordezkaritza han. Eta gainerako guztiek dute ordezkaritza batzar nagusietan dagozkion aldaketa fiskal guztiak proposatzeko. Beraz, hemen mehatxu egiten digutenean "hiru lekuetan gauza bera onartzen ez bada, orduan, harmonizazio fiskala aplikatuko da", zer esan nahi du horrek? Edo orain politika egiten da zera...? Pastor jauna, esaten zenidan "ez da politikarien arteko akordioa eta politikarientzako akordioa", suminduta… Begira, politikarien arteko akordioa da eta politikarientzako akordioa; lehenengo zatian azaldu dizut hori. Lehendakariak botoak behar ditu aurrekontuak onartzeko. Eta kito! Espainiako Gobernuan oposizioan zaudete, eta duela bi urtetik, Madrilera begira etengabe. Beraz, egoera horretan zeuen buruak saltzeko balio dizue honek. Politikoki, politikari gisa, interesatzen zaizue hori: Espainiako Gobernuari oposizioa egitea (Eusko Jaurlaritzatik ere egiten hasi zineten; horregatik kendu genizuen babesa), eta Eusko Jaurlaritzari berriz, lehendakari jauna, aurrekontuak onartzea interesatzen zaio. Pentsatzen duzu inor engainatuko duzula esaten duzunean akordio honen bidez Jaurlaritza honek aurkeztuko dituen aurrekontuak martxoan ekarritakoak ez bezalakoak izango direla erabat? Bai? Zer kopurutan? Zer kopurutan? Zuen arabera, 1.500 milioi euro ge- hiago ala 6.500 milioi euro gehiago izango ditugu euskaldunok akordio honi esker? Gipuzkoan martxan dago akordio hori, eta, tira, badirudi ez duela horrelako kopururik ematen. Badirudi ez duela ematen, oraingoz behintzat; agian, hurrengo urtean lortuko duzue beste pauso bat ematea. Begira, benetan interesa baduzue euskal herritarren fiskalitatea hobetzeko... Noski, fiskalitatea aberastasuna birbanatzeko da; baina ez zuk diozulako edo nik diodalako, baizik eta Konstituzioak hala diolako. Eta progresiboak izan behar dutela? Bai. Baina gaur egun daukagun fiskalitatea, funtsean, duela hogeita hamar urtetik Euskadin bozkatu duzuena da eta, joan den urtean Gipuzkoan onartutakoa izan ezik! Gainerako guztia zuen arauak dira. Eta PFEZari, Madrili, Espainiako gainerako lurraldeei buruz hitz egiten duzuenean, beti ahazten duzue Aznar jaunak han egin zuen PFEZaren erreforma inoiz ere ez zela hona ekarri. Ez zen inoiz ere hona ekarri, zuek kontra agertu zinetelako. Beraz, ezin dituzue datu batzuk eta besteak gehiegi alderatu. Edonola ere, akordioetara iritsi nahi duzue, benetan? Bada, badakizue zer norabidetan mugituko garen leku bakoitzean, alegia, arau foral fiskalak onartuko diren lekuetan, batzar nagusietan, zeinen eskumena errespetatzen baitugu, hasieratik esan dudan bezala. Araban proposatu dugu, han proposatu baitezakegu, arabarrentzat proposatzen dugun erreforma, eta gainerakoek, nahi badute eta zerbait proposatu nahi badute, badakite nora jo. Besterik ez. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2057 |
10 | 42 | 26.09.2013 | BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Mila esker, lehendakari anderea. Eskoletan ere kopiatzen jakin egin behar da, bestela azterketa ez da gainditzen. Beraz, kasu honetan, kopia txarra. Eta ez da kontua suabea edo ez suabea den edo gogorra den, ez da intentsitate-kontua, hori ez da arazoa, baizik eta noren bizkar jartzen den pisua, nola egiten den banaketa. Badirudi horrelako hitzak erabiltzen direnean gure jarrera gutxietsi egin nahi dela, baina kontua da errenta eta BEZaren gainean jartzen baldin bagara ez garela gauzak ondo egiten ari, ez garela gauzak ondo banatzen ari. Beraz, kontua ez da zuen proposamena suabea edo gogorra den, baizik eta zeinen bizkar jartzen duen benetan zerga-bilketa, hor dago kontua. Eta modu berean, goi-mailako tramoa gehiago edo gutxiago izateak ez dauka zerikusirik zergak jaistearekin, baizik eta goian dauden horiek tokatzen zaiena maila handiagoan pagatzearekin. Gero nahi izatera igo egingo dituzue edo jaitsi, denena, baina tramoaren arabera gorago egonda goragokoak gehiago pagatuko du eta besteak beste zerbait. Konturatu nahiz, nahiz eta bukaeran elkarrizketarako deia egin duzun esfortzu berezia zureganatzeko, PPri eskaini dizkiozula minutu gehien, ia gorrian zegoen denbora nirekin hasi zarenean. Eta ulertu dezaket zergatik: nahikoa mugitu zarete eta nahikoa aldatu dituzue urte luzeetako jarrerak, gainera oraindik eta gehiago hurbiltzeko. Eta diozu errespetatu egin behar direla alderdien jarrerak. Noski, baina akaso nire esateko moduagatik, edo nahi den bezala hartu, kementsua naizelako nahi baldin bada, eskubidea ere badaukagu zer pentsatzen dugun esateko. Errespetutik, baina kementsu. Eta horrela egiten ahalegindu naiz behintzat. Bereziki gauza bat dudalako garbi: errespetua mundu guztiari zor zaio, baina zergez ari garenean herritarrak dira errespetua behar dutenak, eta latzen pasatzen ari direnak eta hala ere, orain ere, zergetan beraiengan karga gehiago jarri nahi dena. Horiek ditut nik gogoan behintzat, gauza horiek egiten ditugunean. Ahaleginak merezi duela esan duzu. Noski, merezi du, baina harrigarria egiten zait zuk hori esatea, udara aurretik Euskal Herria Bilduren propomen zehatzak, hainbeste goraipatzen duzuen alderdi guztien arteko maiatzeko erronda horretan mahai gainean jarri genituen, eta eseri garen hurrengo aldia izan da orain egun gutxi, zuek jada sinatuta ekarri duzuen akordio horretaz hitz egiteko. Eta guk orduan mahai gainean idatziz jarritako proposamenek ez dute erantzunik jaso. Hori bilera horretan ere gogoratu genuen eta orain ere gogoratu nahi dut. Eta era berean, tonoaz aparte, nire hitzetan ere geratu zara. Kuriosoa da nola ordu erdiko eztabaida edo hitzaldi baten barruan geratu zaren bereziki Euzko Alderdi Jeltzalearen lotsak agerian uzten dituzten hitz horiekin, eta zuretzat negatiboak direnak, ez da harritzekoa. Baina ez zaren hainbeste fijatu hain garrantzitsuak eta hain positiboak diren justizia sozialean, berdintasunean, burujabetzan, niretzat guztiz positiboak diren hitzak eta Euskal Herria Bildurentzat ere bai. Eta aberastasunen gaineko zergari ez diozuela heldu. Bai, nabarmena da ez diozuela heldu. Ondarezergak zeuden tokietan kendu ere egin zenituztelako. Eta erabakitzeko eskubidea harrigarria egiten zait nolabait ere erasorako erabiltzea, hau da, "y tú más" horietako batean sartzeko. Begira, kontua ez da Helena Francok eta Martin Garitanok zenbat aldiz erabili duten erabakitze-eskubidea diskurtsoan. Nik hori zuri ere ez dizut leporatuko. Kontua da gaurgaurkoz ez Martin Garitanok eta ez Helena Francok ez dutela sinatu inolako akordiorik hainbeste lotzen dituena, egungo markora ere lotzen dituena. Eta lotzen dituena hainbeste zuen akordioan dagoen klausula bat bezala, hori da PSEren helburuetako bat, esaten duena… Ez, gure akordioak fiskalitateaz bakarrik hitz egiten du, ez du esaten ez denik beste inolako adostasunik egingo bi urtetan, ez du horrelako gauzarik esaten, hori barik beste gauza bat da. Edonola ere, begira zenbateraino gainera eraman zaituzten beraien terrenora, Gatzagaetxeberriak eta Pastor jaunak biek termino bera erabiltzen dutela: beraien territorio komuna Espainia da. Ez da gurea. Biek termino berbera erabiltzen dute. Nik ez nuke erabiliko, eta niretzat bada zerbaiten adierazgarri, akaso barneratua dagoen zerbaiten adierazgarri. Eta benetan esaten duzuenean eskua luzatua… Guk ere bai, erabakitze-eskubidearen bide bat elkarrekin egitearen inguruan, ez dokumentu itxiekin, ez dokumentu idatziekin, nahi baduzue paper zuri batekin, baina elkarrekin bide bat egitera. Eta zuek, aldiz, etorri zarete ez neurri eraginkorrak dakartzan akordioarekin eta gainera itxita dagoen akordio batekin. Eta Gatzagaetxeberriak hemen erdi estatistikoaren lana egin digu ia, lehengo egunean Urkullu jaunak ere bai. Begira, predikzioak egiten ari zinela ematen zuen, ez dakit eguraldiarenak edo, gauzak etorriko balira bezala. Hasteko, Urko Aristiri lanik ez kendu, ze lanpostu gehiago galtzeko beharrik ez daukagu. Baina bestetik behar ditugu agintariak ez predikzioak egin eta beteko dituztenak, Urkulluk langabeziarekin edo zuk aste honetan egin duzun bezala, baizik eta prebizio horiek ondo egin eta gero neurriak ezarriko dituztenak, ez harro azaltzeko bete egin direlako, baizik eta etorri, neurriak aplikatu eta ez direla bete esatera etorriko direnak. Hori da behar duguna eta hori da faltan bota duguna. Pastor jaunak, berriz, "sentido común" eskatzen du eta inteligentzia eskatzen du. Porque las votaciones de esta tarde nos mostrarán quién ha cambiado las posiciones y en qué sentido las ha cambiado, porque lo que Euskal Herria Bildu ha defendido hoy es lo mismo que defendió hace siete meses, y se trata del camino que ha recorrido con ustedes en Gipuzkoa y que defiende orgullosamente. Eta gaur arratsaldeko bozkek erakutsiko dutela nork aldatu dituen posizioak eta zertan aldatu dituen posizioak, ze Euskal Herria Bilduk gaur hemen defendatu duena duela zazpi hilabete defendatu zuena zen eta Gipuzkoan zuekin batera egin duen bidea eta harro defendatzen duen bide hori baino ez da. Eta ez zaitez hasi gurekin forma-kontuetan. Ulertzen dut zuei izan duzuen aldaketa, ezkerreko ikuspegia defendatu nahi duen talde bat izanik, justifikatzea hemendik kanpo nahiko zaila egiten zaizue eta ari zarete nolabait ere formetan bilatzen. Begira, benetan bilatzen dugun hori lortzera bideratutako benetako akordioak mahai gainean jarrita, Euskal Herria Bilduk ez du formetan, ez harmonizazioan, ez horrelakoetan arazorik izango. Eta hori badakizue. Eta gainera zuk egiten diozu zure buruari okerrik handiena, ze esaten duzue zuek Legebiltzar honek izan behar duela honetaz irizpideak jartzen dituena eta ez diguzu galdetzen gaur arratsaldean zer bozkatuko dugun, galdetzen diguzu zer bozkatuko dugun batzar nagusietan. Beraz, aklaratu zaitez. Hala ere, jakin dezazun zer egingo dugun batzar nagusietan, batzar nagusietan Gipuzkoako eredua defendatuko dugu. Eta zerbait bozkatzen baldin bada batzar nagusi horietan, zuek eta guk berdin bozkatuko duguna, ez dakit, akaso jeltzaleak ere bai, ez da izango akordio honetan ekarri duzuelako, izango da zuek eta guk elkarrekin egina genuelako akordio bat, neurri zehatz batzuk mahai gainean bazeudelako eta neurri horiek eramango direlako bozkara. Norbaitek esplikatu beharko du aurrera ateratzen badira neurri horiek, zergatik ez diren aurrera atera azkeneko urtebete honetan eta zergatik orain bai, bi alderdik egin duten akordioarengatik. Baina Euskal Herria Bilduk ez du bere postura aldatu eta defendatuko du orain arte Gipuzkoan defendatu duena. Eta noski, nonbaitetik hasi behar da eta aukera aprobetxatu behar da. Horregatik ari ginen, ari ginen bezala, urratsak ematen Gipuzkoan. Hori ez du inork zalantzan jartzen, hori egiten ari ginen. Nik ulertzen dut edonola ere zu gehienbat horretan tematzea eta hor nolabait ere zentratzea, nik ulertu dezaket. Baina gaur ez nuke bukatu nahi PSEri esan gabe zerga-sistema progresibo eta justuago baten beharra ez zela sortu López jauna lehendakaritzara iritsi eta kaxa erdi hutsik ikusi zuenean, ez zela orduan hasi. Ze badirudi orduan ohartu zinetela benetan itxuraz Administrazioak zerbitzuei eutsiko baldin badie diru gehiago behar duela eta orduan jarri zineten horretan. Hamarkada luzetan hemen –ez dut gauza askotan bat egiten Damborenea jaunarekin baina horretan arrazoia dauka–, urte luzetan, zuek babestu duzuena hain justu Euzko Alderdi Jeltzaleak, guk daramagun norabidearen kontrakoa,, ze guregana hurbildu, ez dakit eskubi, ezker, aurrera edo atzera, baina garbi dago bakoitza non dagoen. Nik uste dut hitz-jokoetatik haruntzago garbi dagoela. Eta azalduko dizut zergatik zuek zaudeten batzuetan han eta beste batzuetan hemen, zergatik ematen dituzuen hainbeste bandazo eta zergatik ez dauzkazuen gauzak garbi. Begira, lehen esan dut eta orain ere garbi utzi nahiko nuke: guretzat aberastasuna banatzeko beharra, printzipio horretan oinarrituko den zerga-sistema bat izateko aldarri hori, ez delako krisiarekin hasten. Garai oparoetan ere gehien duenak gehiago ordaindu behar duelako, gutxien duen horri zerbitzuen bitartez oreka diezaion. Noski, krisia dagoenean gehiago erreparatzen zaio, baina hori ez da hasten krisiarekin. Oparotasunean ere aberastasunaren banaketak printzipio bat izan behar du. Hori da aldea. Akaso txikia irudituko zaizue. Niri, egia esan, oso handia iruditzen zaidan aldea da eta hori da bereizten gaituena. Baina, berriro diot, arratsaldean eztabaidan jarraituko dugu, proposamenak mahai gainean egongo dira eta hitzek barik ekintzek gehiago erakusten dutelako, orduan ikusiko ditugu gauzak. Eta azkenik, Gorospe andreari, bukatzeko, esan nahi nioke, ez dakit konturatu zaren, baina gure kolorea berdea da, guk esperantza daukagu eta hemen zuri-beltzean esaten duguna da kalean dagoen errealitate beltza, ikaragarri beltza, jende askok pairatzen duena. Eta hori hona ekarri gabe ezin gera geratu. Baina itxaropena daukagu, bai noski, eta horren alde lanean jardungo dugu, gauzak aldatzearen alde. Zuretzat zuri-beltzean gauzak azaltzea baldin bada errealitatea garbi adieraztea, ba zu-beltza izango da, baina gu ahaleginduko gara koloreetan egiteko. Eta zuek bidean gurekin bat egiten baduzue, ongi etorriak izango zarete. Denon artean berdea, gorria, zuria, nahi duzun kolorekoa egingo dugu edo guztiak bat. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2058 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PINEDO BUSTAMANTE | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Arratsalde on guztioi. Gaur goizean gure taldeak azaldutakoaren ildotik, orain jarraian azalduko ditudan ebazpenproposamenak aurkezten ditugu. Gaurkoa zerga politikari buruzko monografikoa da; beraz, zerga-politika neurriak plazaratu behar ditugu denok. Euskal Herria Bildun argi dugu zein izan behar den gure herriaren onurarako zerga-politika. Zein zerga-neurri hartu behar diren benetako justizia soziala bermatzeko. Zein zerga-neurri hartu behar diren aberastasunaren birbanaketa aurrera eramateko. Zein zerga-neurri hartu behar diren progresibitatean eta ekitatean oinarritutako zerga-sistema garatzeko. Eta noski, zein zerga-neurri hartu behar diren herritarren beharrei erantzuteko gai izango den sare instituzional eraginkor eta bizkor bat eraikitzeko. Gure ebazpen-proposamenak argiak dira ildo horretan. Guk, gure jarrera politikoa mantenduz, hemen Legebiltzarrean zerga-politikaren ildoak, neurri zehatzak proposatzen ditugu, hori delako gizarteak behar duena: zehaztasuna eta argitasuna. Eta proposatzen ditugun neurriak orain dela bi urte hasi genuen zerga-politikaren berritzearen bidean daude. Bide bat ireki genuen, bide zuzena, eta horretan jarraitzen dugu aurrerapausoak ematen. Guk argi dugu zerga zuzenen kudeaketa soilak ez gaituela erabateko progresibotasunera eramango, beharrezkoa dugula zerga guztien eskuduntza, beharrezkoak ditugula egungoak baino tresna gehiago, zerga-sistema osoa arautzeko ahalmena eta kudeaketa lortze aldera, horrela, bizi garen krisi sistemikotik ateratzeko justizia sozialean oinarritutako irtenbideak eraikitzeko. Horregatik, eskatzen diogu Gobernuari bide horretan urratsak eman ditzala, Euskal Herriko instituzioen esku ez dauden tresna guztiak eskuratuz, zerga bereziak, gizarte-kotizazioak eta zeharkako zergak lehenetsiz, bereziki BEZa, zeren adierazgarria da hiru lurralde historikoetako batzar nagusiak igoeraren kontra agertzea eta hala ere indarrean egotea hiruretan, ondorio guztiekin, Estatuak berak ezarritakoa. Ecofinen parte-hartze eta erabaki ahalmen propioa edukitzea aldarrikatzen dugu. Eta Kontzertua negoziatzerako orduan, Nafarroako Konbenioaren negoziazioarekin batera egin daitela, Nafarroako presidentearekin eta hango erakundeekin batera jardunez. Euskal Herria Bildun defendatzen dugun eredu sozialari eta zerga-politika ereduari dagokiola ere, hainbat ebazpen aurkezten ditugu, zerga-sistemaren ekitatea eta progresibotasuna printzipio moduan aldarrikatuz, kalitatezko oinarrizko zerbitzu publikoak eta zerbitzu sozialak indartuz, orain arte burutu diren murrizketak bertan behera gera daitezen. Bai foru-aldundiei bai Jaurlaritzari eskatzen diegu gardentasuna eta parte-hartzea bermatu eta sustatu ditzatela zerga-politikan, gizarte-eragileen eta sindikatuen parte-hartzerako bide egonkorrak indarrean jartzeko neurriak hartuz. Alderdi politikoek, erlijioek eta hainbat elkartek dituzten zerga-pribilegioen ezabatzearen aldeko neurriak proposatzen ditugu. Jaurlaritzari eskatzen diogu foru-aldundiekin batera eta elkarlanean EAEko presio fiskala Europar Batasuneko batez-bestekora hurbiltzeko, progresibitatea beti ere ardatz izanik. Eta azkenik, erakundeei eskatzen diegu ingurumenaren babesa kontuan har dezatela zerga- politika garatzen denean. Eta are gehiago, balizko zerga ekologikoa ezarri dezatela. Kapital-errenten zergapetzeari dagokiola, aurrerapausoak eman behar dira, lan-errenten eta kapitalerrenten arteko tributazioa berdintzearen bidean, baina benetako berdintze bidea eta ez itxurazkoa. Erresistentzia itzelak daude aldaketa hauek emateko. Klase ertaineko herritarren aurrezkiak aitzaki moduan jartzen dituzte PSEk eta PNVk. Baina benetan norbaitek baieztatu dezake, adibidez, 15.000 euro interesetan irabazten duena epe finkoan duen diruagatik klase ertaineko herritarra dela? Zenbat diru eduki behar da halako interesak lortzeko? Ariketa bat egitea batzuetan ondo datorkigu: asko, diru asko behar da. Kalkulu arin batean 750.000 euro, gaur egun ondo ordaindutako epe finko batean % 2ra. Eta gainera kapitala edukitzeak ematen duen etekinengatik lanera joateagatik jasotzen dugun errentagatik baino gutxiago ordaintzea nahi dute eta hori ez da bidezkoa. En definitiva, con su propuesta paga más el que trabaja que el que vive de las rentas. Beraz, gure proposamena kapital-errenten zergapetzeari dagokiola eskala progresiboa ezartzea da tramotan, % 21, % 23 eta % 25eko eskala bat lan-errentekiko parekatze bidean, ondoko tramuak finkatuz: 0tik 1.500 eurotara, 1.500etik 10.000ra eta 10.000tik aurrera. Lan-errentei dagokiola ere, aldaketak proposatzen ditugu ildo berean, progresibitatearen bidean. Hiru tarte berri proposatzen ditugu, jada Gipuzkoan dauden tarteak. Aberastasunaren gaineko zergapetzeari dagokiola, proposatzen dugu Gipuzkoan onetsitako aberastasunaren eta fortuna handien gaineko zergaren eredua bai Bizkaian, bai Araban jarrai dezatela. Eta aberatsenei eskainitako zergak saihesteko bide guztiak ezabatzea: hau da, ezkutu fiskala, PFEZ zergarekin baterako muga, eta enpresetako partaidetzak eta jarduera ekonomikoei lotutako ondasunen salbuespena ezabatzea. Aberastasunaren gaineko zergapetzeari dagokiola ere, ezin ditugu ahaztu oinordetzak eta dohaintzak. Dohaintzan beti ere tributatzea. Eta oinordetzan zuzeneko senideentzako salbuespena 220.000 eurotan ezartzea. Modu honetan, beste pauso bat ematen da zergadun bakoitzak duenaren arabera ordain dezan. Eta helburu honekin ere, udal-zerga nagusian, OHZn –edo IBIa gazteleraz– aldaketa bat proposatzen dugu. PSE eta PNVren akordioan hitzik ez dago zerga honi buruz. Zerga-sisteman udal-zerga honek toki garrantzitsu bat du, hutsik dauden etxebizitzen erabilera bultzatzeko ohiko bizileku ez diren etxebizitzen gaineko errekargua erabiliz. Iruzurraren aurkako borrokan, aurrerapausoak eman behar dira. Iruzur fiskala gizarte honetako gaitz handienetako bat da. Jokabide erabat insolidarioa da eta, beraz, guztiz onartezina. Instituzioen lehentasun nagusietako bat iruzurgileei eta iruzur potentzialei gauzak izugarri zailtzea izan behar da. Eta bide honetan guk argi dugu: arrisku bereziko zergadunen errolda, eta denbora errealean oga- sun ezberdinen arteko datu-baseen arteko lotura zuzena, tresna oso eraginkorrak dira. Iruzurraren aurkako informazioa funtsezkoa da eta informazio hau lortzeko bideak arinak izan behar dira, iruzurraren aurkako benetako borroka aurrera eraman nahi baldin bada. Jarduera ekonomikoaren zergapetzean, bide luzea dago egiteko eta aldaketak sozietate-zergan eta jarduera ekonomikoaren gaineko zergan ere egin behar dira, ahaztutako beste zerga bat PNV eta PSEren arteko akordioan. Jarduera ekonomikoaren gaineko zergan, proposatzen dugu eragiketen bolumenaren salbuespena bi milioi eurotik milioi batera murriztea, enpresek dituzten benetako irabaziengatik zerga-ekarpenak egin ditzaten. Sozietateen gaineko zerga goitik behera errebisatzea beharrezkoa da. Azken urteetan arazo asko pilatu ditu, eta gaur egun zerga horrek ez du bilketaahalmenik. Gaur goizean Marianek azaldu duen bezala, egungo zergak gehienbat enpresa handiei ahalbidetzen die zergarik ez ordaintzea edo zerga oso gutxi ordaintzea, hainbat ihesbide dituelako. Hau da, indarrean dauden kenkarien pilaketen bidez enpresa askok ez dute ordaintzen irabazten dutenaren arabera, eta hau zuzendu beharrekoa da. Gure ehun ekonomikoaren oinarriak diren pymeen gainean ezartzen delako zerga zama handiena, eta era berean enpresa handien zerga zama arintzen duelako. Enpresek, beste zergadun guztiek bezala, irabazten dutenaren arabera ordaindu behar dute. Oso sinplea ematen du, benetan, baina ez da horrela gertatzen. Eta benetan enpresak kaudimentsuak, enpresak lehiakorrak izan nahi baditugu, bidea ez da enpresek zergarik ez ordaintzea, bidea zergak modu egokian helburu horiek lortzeko erabiltzea da. Adibideak oraintxe. Enpresen fondo propioak sendotzeko, gastu finantzarioen kengarritasuna mugatuz, enpresen gehiegizko zorpetzea saihesteko eta horrela enpresen fondo propioen hornikuntza bultzatzeko, hau da, enpresen independentzia finantziarioa. Enpresaren irabazietatik abiatuta, inbertsioerreserba bat hornitzeko aukerak emanez, fondo erreserba hori hainbat inbertsiotan eta epe laburrean lanpostuak sortuz gauzatuko litzatekeelarik. Egungo kenkari morroiloaren tokian, ikerkuntza eta garapenerako inbertsioetarako kenkari bakar bat jasoz, kenkari hau aplikatzeko inbertsioak SPRIk, edo Jaurlaritzari egokia iruditzen zaion beste batek, balioztatu izan behar dituelarik. Kenkarien aplikazioari muga bat ezartzea hemen, bai. Gehienez kuota osoa murriztea % 25. Eta noski, oinarri zergagarri negatiboak konpentsatzeko edo aurretik datozen eta aplikatu gabe dauden kenkariak erabiltzeko epeak laburtuz. Así, así sí se logra que las empresas paguen los impuestos que les corresponden por sus beneficios, y no con los tan publicados tipos mínimos del Partido Nacionalista y del Partido Socialista, que no son tales, ya que se puede seguir reduciendo hasta cero con la aplicación de una deducción en investigación y desarrollo sin límite, que no controla nadie y que beneficia otra vez a las grandes empresas. Hauek dira gure proposamenak. Ea gaur behin eta berriro entzundakoa hala bada, hau da, PNV eta PSErenak ez direla Gipuzkoan indarrean dagoen zerga-eredutik hainbeste aldentzen, bi talde horien aldeko bozka izango dugula espero dugu. Mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2059 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on. Guk ere espero dugu Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak ez ezik, gainerako legebiltzar-taldeek ere onartzea eta babestea gure ebazpen-proposamenak. Berrogeita hamar ebazpen-proposamen aurkeztu ditugu guk, eta defendatu ditugu jada gehienak (ez guztiak, baina gehienak jada defendatu ditugu antzeko beste eztabaida batzuetan); UPyDk Euskadiko zerga-sistemari buruz dituen proposamen nagusiak jasotzen dituzte, eta ongi ezagutzen dituzue zuek haietariko asko. Ez dut denbora gehiegi hartuko horietako bakoitzerako. Ebazpen-proposamen horiek defendatzen eta proposatzen dutenaren laburpen orokor bat egingo dut. Ebazpen-proposamenen multzo batek erakunde-egitura, foru-eredua aldatzeko eskatzen du; lurralde historikoetako batzar nagusiek dituzten zergaeskumenak Eusko Legebiltzarrera igortzea proposatzen du, zerga-politika bakarra defendatzeko, eta, beraz, herritarren eta zergen berdintasuna. Ebazpen-proposamen batek, zehazki 5.ak, berariaz esaten du Legebiltzar honek konpromisoa hartuko duela (konpromisoa hartzen duela) zergaerreforma bat sustatzeko, guk, azken urteetan defendatu dugun moduan, ezinbestekotzat jotzen baitugu zerga-erreforma sustatzea. Ez edonolako zergaerreforma, baizik eta Euskadi osorako zergaerreforma, helburu zerga-sistema bidezkoagoa eta progresiboagoa lortzea duena, eta gehien duenak gehiago ordaindu behar duela dioen irizpideari jarraituko diona, karga-banaketa bidezkoagoa egingo duena, nagusiki ongizate-estatua eta gizarte-politikak mantentzeko, ekonomia-jarduera sustatu eta lanpostu egonkor eta kalitatekoak sortzeko, eta herritar guztiei aukerak emateko. Ebazpen-proposamenen multzo batek bereziki nabarmentzen du zerga-iruzurraren aurkako borroka. Ongi ezagutzen dituzue gehienak, asko jada defendatu baitira, eta neurri horietako zenbait Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean sinatutako zerga-itunean ere jaso dira. Hauek jasotzen ditu, bestela ezin zitekeenez: zerga-iruzurraren aurka borrokatzeko baterako plana abian jartzea; zergaikuskari gehiago eta zerga-ikuskapen gehiago izatea; etengabeko prestakuntza zerga-ikuskarientzat eta –ikuskariordeentzat, eta zerga-administrazio guztien (foru-aldundiak, Zerga Administrazioko Estatu Agentzia eta Nafarroako Foru Erkidegoa) arteko lankidetzarako, koordinaziorako, gardentasunerako eta informaziotrukerako mekanismoak indartzea eta arintzea. Bizkai, Gipuzkoa eta Arabako ogasunen arteko datu-trukerako egungo sistemak indartzea eta hobetzea ere proposatzen dugu; zerga-iruzurraren aurkako borrokako baterako planean jasota egongo litzateke hori. Duela lau urtetik defendatu dugun moduan, gardentasun gutxi duten araubide berezi jakinak kentzea proposatzen dugu, bide ematen baitiote iruzurrari, engainuari eta diru-sarreren ihesari; adibidez, enpresak sustatzeko sozietateak. Berriro diot, zenbait aldiz defendatu dut jada hau duela zenbait urte. Zerga-isunak handitzea eta preskripzio-epeak luzatzea ere proposatzen dugu, eta zergabetebeharrak betetzeko herritarren erantzukizuna sustatuko duten kanpainak egitea, iruzurra herritarren berdintasunaren aurka egiten duen portaera onartezintzat aurkeztuz; horrek, gainera –eta hor adierazita dago– iruzurraren aurkako konpromiso argi eta ikusgarria eskatzen die administrazio publikoei. Alegia, ez dirudi arrazoizkoa herritarrei zerga-betebeharrak betetzeko eskatzea askotan ikusten dutenean administrazio publikoek ez dutela egin daitekeen guztia egiten zergairuzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko. Zerga-iruzurrari buruzko azterketak urtero egitea eta legebiltzarrean aurkeztea ere proposatzen dugu, eta Eusko Jaurlaritzari eskatzea sei hilean behin aurkezteko Eusko Legebiltzarrean, zerga-iruzurraren aurkako borrokaren baterako planaren bilakaera –badirudi, hain zuzen, datozen hilabeteetan abian jar daitekeela– eta lortutako emaitzak aurkezteko, eta, emaitza horiek ikusita, etengabe hobetu ahal izateko. Bestela ezin zitekeenez, eta beste kasu batzuetan proposatu dugun moduan, erabat kritikatzen dugu zerga-amnistiari bide ematen dion edozein neurri, Espainiako Gobernuak sustatu duen azken zergaamnistia barne. Proposatzen dugu foru-aldundiei eskatzea zorrotz betetzeko PFEZaren araudia, bi urte baino gehiagoko epean aldian-aldian errepikatzen diren lanetekinen tratamenduari dagokionez, eta kirolari profesional jakinentzako araudi horrek dituen abantailen interpretazioak ekiditea. Eta kapital-errenten egungo zerga-ordainketa berrikustea proposatzen dugu, laneko errentek duten tratamenduarekin berdintzeko, eta sistema dualak kentzeko. Pertsona fisikoen gaineko errenten zerga erregulatzen duten araudietan zergapekoen diru-sarreren arteko aldeak kontuan hartzen ez dituzten kenkari linealak aztertzea proposatzen dugu, eta, hala dagokionean, zuzentzea. Gutxienez zergapekoen diru-sarreren arteko aldeak kontuan hartzen ez dituzten kenkariak aztertzea proposatzen dugu, eta, hala dagokionean, zuzentzea. Sozietateen gaineko zergan gastu pertsonalen kenkaria aztertzea eta mugatzea proposatzen dugu, eta progresibitatea txertatzea etxebizitza eskuratu eta alokatzeagatiko kenkarietan. Espainiako Gobernuak sustatu duen azken zerga-amnistiarekin lotuta, proposatzen dugu Legebiltzar honek Espainiako Gobernuari eskatzea Fiskaltzari igortzeko zerga-amnistia deritzonaren ondorioz hauteman den legez kanpoko kapitalei buruzko informazioa, eta Zerga Agentziako ikuskariei informazio guztirako sarrera bermatzeko. Hau da, justiziarekin lan egiteko, kapital horiei buruzko informazioa Zerga Ministerioari igorriz, Zergei buruzko Lege Orokorrean xedatutakoari jarraikiz. Zergei buruz ari garenez, Gobernuari eskatzen diogu, kasu honetan Espainiako Gobernuari, Eliza Katolikoak eta gainerako erlijio-sinesmenek dituzten zerga-onurak bertan behera uzteko beharrezkoak diren urrats guztiak egin ditzala. Sozietateen gaineko zerga harmonizatua defendatzen dugu Euskadin, Estatuarekin ere harmonizatua, eta ondarearen gaineko zergaren harmonizazioa ere defendatzen dugu. Preskripzio-epea luzatzea defendatzen dugu, bost urteraino, iruzurraren aurkako borroka errazteko, eta zigorren ondorioetarako indarrean dagoen epearekin berdintzeko. Zerga-delitua larritzea ere proposatzen eta defendatzen dugu, gure eskumena ez den arren. Ikuskaritzen amaieran esku-hartze politikoak kentzeko eskakizuna egiten proposatzen dugu –kasu honetan, ebazpen-proposamenetako batean jaso dugu–, eta foru-aldundiei eta Eusko Jaurlaritzari eskatzen diegu praktika horiek desagerrarazteko behar diren neurriak inplementa ditzala. Berriro diot, goizean esan dudan moduan, ikuskaritza jakin batzuk geratu egiten dira goikoaren aginduz, esan dezagun, kargu politiko baten aginduz eskuarki, eta bereziki larria da hori, eta hala gertatu izan da, eta hala gertatzen da egun ere. Eta aurretiazko zerga-proposamenak kentzea ere proposatzen dugu, itzurpen fiskalaren eta obskurantismoaren helduleku izaten baita. Proposatzen dugu Legebiltzar honek esatea helburu nagusi zergak modu artifizialean aurreztea eta itzurpen fiskala dituzten ingeniaritza fiskalak diseinatzen dituzten zerga-aholkularitzek zorraren ordainketan erantzukizun solidarioa beren egitea defendatzen duela. Ikuskaritza-jarduerak hasi osteko iraupen-epea kentzea proposatzen dugu, zehaztutako epea gainditzean zerga-betebeharrak preskribitzearen ondorioak saihesteko, eta, hala, ikuskaritzaren jomugan dauden zergapeko arau-urratzaile jakinen portaerari sustagarria kentzeko, dokumentuak aurkezten ez dituzten edo osorik aurkezten ez dituzten kasuetan. Finantza-erakundeei aplikagarri zaien sozietateen gaineko zergaren karga-mota % 3 igotzea ere proposatzen dugu, krisi ekonomikoko une hauetan berdintasun- eta elkartasun-eskaerak betetzeko. Eta, besteak beste, sozietateen gaineko zergari eta sustagarrien ondoriozko kenkariei dagokienez, I+G+Ban inbertsioak egiteagatik eta dirua berriro inbertitzeagatik dauden kenkariak mantentzea. Horiek dira gure ebazpen-proposamenetako batzuk, eta zenbait talderen babesa izatea espero dugu, jaso diren proposamenekin ados daudela irizten badiote. Gainerako taldeen ebazpen-proposamenei dagokienez, EH Bildu taldeak aurkeztu dituen ebazpen-proposamen gehienen aurka bozkatuko dugu, kasuren batean abstentziora jo genezakeen arren, eta Alderdi Popularrak aurkeztu dituen ebazpenproposamen guztien aurka bozkatuko dugu, hau da, Alderdi Popularrak aurkeztu dituen bi ebazpenproposamenen aurka. Eta Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak aurkeztu dituzten ebazpen-proposamenei dagokienez, ez dugu eragozpenik, hain zuzen, horietako batzuen alde bozkatzeko. Dena ez da edo zuria edo beltza politikan, eta, beraz, lehen esan dudan moduan, gure ustez badira positiboak izan daitezkeen neurri batzuk zuen zerga-akordioan; asko ez dira behar bestekoak, noski, bereziki zerga-iruzurraren aurkako borrokan, baina zerga-sistema bidezkoagoa eta progresiboagoa lortzeko urrats positiboak iruditzen zaizkigun guztien alde bozkatuko dugu, baita zergairuzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzeko adostu dituzuen neurri guztien alde ere. Bada, alde bozkatuko dugu 1., 2., 3. eta 4. ebazpen-proposamenetan. Alde bozkatuko dugu 6., 7., 8., 9. eta 10. ebazpen-proposamenetan ere. 11. ebazpen-proposamenari dagokionez, ohiko etxebizitzaren tratamenduari buruzkoari dagokionez, ohiko etxebizitzaren kenkaria berrikusi egin daitekeela uste dugu. Berrikusi egin beharko litzateke, baina ez zuek proposatzen duzuen moduan. Gure ustez, progresibotasun handiagoa sartu behar da, kenkari handiagoak izan ditzaten errenta txikiena duten herritarrek. 12. ebazpen-proposamenaren alde bozkatuko genuke, baita 13.aren alde ere. 14.aren alde ez, ez baitugu egokitzat jotzen proposamenaren bigarren zatia; zehazki, etekin negatiboak ez konpentsatzea beste errenta-mota batzuekin jarduera ekonomikoen etekinen arautzean. Ez gatoz bat horretan, eta egiaz ez dugu ulertzen zergatik proposatzen den hori. Eta 5. proposamenari dagokionez ere, adinaren araberako kenkaria jasotzen duenari dagokionez ere, ez dugu alde bozkatuko, iruditzen baitzaigu hor badela tartea, tartea izan beharko litzatekeela progresibitatea txertatzeko. 16. ebazpen proposamenaren alde, 21. ebazpen proposamenaren alde, eta 22., 23., 24. eta 25. ebazpen proposamenen alde. Eta ez 26.aren alde, ez baikaude ados; ez doa guk nahiko genukeen bezain urrun merkataritza-funtsari dagokionez. Gure ustez ez da nahikoa zerga-etekinak mugatzea merkataritzafuntsari dagokionez, amortizazioaren aukera kendu ere egin behar bailitzateke. Beste ebazpen-proposamenei dagokienez, zenbaitetan, esan dut, aipatu ez ditudan gehienetan, aurka bozkatuko genuke, edo abstenitu egingo ginateke. Eta 31. ebazpen-proposamenari dagokionez, espero dut Prieto jaunak, edo dagokionak, zehatz azaltzea zer tasari buruz ari den, alde edo aurka boz- katzeko, edo abstenitzeko. Horrenbestez, horiek dira gure berrogeita hamar ebazpen-proposamenak. Ez dugu arazorik, berriro diot, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean sinatutako zerga-akordioak alderdi negatiboak dituen arren, guk nahi bezain urrun ez doan arren, eta, noski, foru-ereduari eusten dion arren, ez dugu arazorik gure ustez zerga-sistema bidezkoago eta progresiboagoa izaten lagundu dezaketen ekimenen eta zerga-iruzurraren aurka gehiago eta hobeto borrokatzen laguntzen duten neurrien alde bozkatzeko. Zuen akordioan ez dira jasotzen aurkeztu behar liratekeen guztiak, ongi dakizue zuek, baina, dena den, iruditzen bazaigu aurrerapauso bat izan daitekeela; ez dugu alde bozkatzeko arazorik. Espero dugu zuek ere gauza bera egitea gureekin, eta, bistan denez, ados zaudeten ekimenen alde bozkatzea. Besterik ez; eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2060 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Gracias, señora presidenta. Buenos días señorías, consejeros, lehendakari. Hemos tenido dos plenos sobre fiscalidad en siete meses, y tres plenos sobre este tema en quince meses. Hau esan zigun Gorospe andreak otsailaren 15ean, duela zazpi hilabete eskas, Ganbera honetan zerga-politikari buruz egindako aurreko osoko bilkuran: "Eztabaida hau bera izan genuen duela ia bederatzi hilabete, eta gaur berriro". Bada, gaur, Gorospe andrea, hirugarrenez hamabost hilabetetan. Baina gehiago ere esan zigun. Hau esan zigun: "Gure ustez, helburu mediatikoa du eztabaida honek". Hori esan zenigun zuk orduan. Galdetu nahi dizut, Gorospe andrea, zerga-politikari buruzko osoko bilkura honek ere –esan dizudan moduan, bigarrena zazpi hilabetean, eta hirugarrena hamabost hilabetean– helburu mediatikoa duen, zuk orduan azaldu zenuen moduan, Euzko Alderdi Jeltzalearentzat. Balantzea, beraz: zerga-politikari buruzko bi osoko bilkura zazpi hilabetetan, eta hiru, hamabost hilabetetan. Uste dut lehen aldia dela legegintzaldi batean, urtebete baino gutxiagoko epean, zergapolitikari buruzko bi osoko bilkura egiten direla. Conclusión. Algunos hemos sido coherentes, y hemos hecho lo que teníamos que hacer. Presentamos públicamente nuestra propuesta, y la hemos presentado donde teníamos que presentarla, en la Diputación Foral de Araba. Batzuek koherente izaten jarraitzen dugu, eta egin ditugu gure lanak; egin genuen, eta euskal herritar guztiei aurkeztu genien gure zerga-proposamena gobernatzen dugun eta aurkeztu eta gauzatzeko gaitasuna dugun lekuan, Arabako Foru Aldundian. Eta beste batzuk, malgutasunaren eta mugimenduaren izenean, daudenean daude: gaur berriro ere beste eszenaratze bat ekartzen. Bat nator egun hartako hitzekin, zure hitzekin, Gorospe andrea, osoko bilkura hark helburu mediatikoa zuela, baina gehiago esango nuke: plantak egin dira, batzuen presa asetzen duelako (noski, lehendakari jauna, gainean dira aurrekontuak) eta besteren betebeharrak, euskal herritarrei begira ez daudenak, baizik eta Euskaditik harago. Horregatik zaudete zuek gaur hemen, eta horregatik ari gara egiten zergapolitikari buruzko hirugarren osoko bilkura hamabost hilabetean, eta bigarrena zazpi hilabetean. Baina, onartzen badidazu, plantak egite mediatikotzat ez ezik, erabateko fartsatzat ere joko nuke nik. Gaur proposatzen duzuen zerga-eredua Bildurena da, Pastor jaunak hemen zenbait aldiz ongi esan duenez (hitzez hitz: "Gipuzkoan egin duguna da", Gipuzkoan Bilduren eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren artean egin duguna), eta hain ona bada ekonomia berpizteko eta baliabideak lortzeko, zergatik ez duzue lehenago eraman hiru batzar nagusietara, krisia Euskadi ere indartsu astintzen ari zenean? ¿Por qué ahora, y no antes? ¿Por qué ahora? Esa es la pregunta. Zergatik orain? Presaren kontura goaz berriro, eta batzuek bakarrik dutenez presa, haiek soilik ulertzen dute, eta arrazoitzen saiatzen dira berriro ere plantak eginez, eta gaurko osoko bilkuran beste eszenaratze bat eginez. Zergatik orain, erreforma honek ez badu ondoriorik izango 2015era arte, bi urte barrura arte, hain zuzen krisitik ateratzen eta ziklo ekonomikoaren aldaketaren unean egongo garen arte? Bada, gaur goizean esan du hemen Gatzagaetxebarria jaunak, aldatzen ari dira adierazle horiek! Baina, noski, ez da Jaurlaritza honen, lehendakari honen jarduerari esker izango; ez du aurrekonturik, eta bi lege-proiektu baizik ez ditu aurkeztu legegintzaldi honetan. Egoerari egiaz bira ematen ari direnei esker izango da, irtenbidea eta herentzia penagarria aurkitu zutenei esker, Alderdi Popularraren Gobernuari esker. Europar Batasuneko beste herrialde batzuetan duela zenbait denbora egin ziren ezinbesteko egiturazko erreforma horiei esker. Gaur dituzten adierazleak dituzte, eta egoerari bira ematen hasiak gara hemen, batzuek atsegin ez badute ere. Berriro diot: Zergatik atzeratu duzue hainbeste? Zergatik ez da egin lehenago? Une honetan (kasualitatea, une honetan), bi indar politikoren interesek bat egin dutelako, hurrengo ekitaldiko aurrekontuak aurkeztu aurretik: iraila, urria, aurrekontu berrien aurkezpena. Zergatik ez egin akordioa duela hilabete batzuk, krisiaren une txarrenean berpiztu behar zen enpresaegitura harentzat eta babestu behar ziren familia haientzat eraginkorragoa izango zenean? Zergatik ez orduan, legebiltzarkideok? Zergatik ez orduan? Zergatik ez zuen orduan aurkeztu Alderdi Sozialistak proposamen hau hiru batzar nagusietan? Zergatik ez zenuten egin, legebiltzarkideok? Zergatik ez zenuten adostu, legebiltzarkide abertzaleak, elkarrizketak zeudenean, eta elkarrizketa oso aurreratuak zuekin, Alderdi Popularraren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen artean, lerro gorri oso argiekin bat egite handiak zeudenean, eta gero alboratu? Zergatik eten ziren Alderdi Popularraren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen artean oso aurreratuta zeuden elkarrizketak, eta, esan dudan moduan, lerro gorriak oso argi adieraziak zituela, goizetik gauera beste bidaide bat bilatzeko? Zertan ari gara hemen, akordio itxi horri buruz hitz egiten, akordio horretan eskatu dela dirudien esklusibotasun horri buruz, beste plantak egite bati buruz? Akordio ireki batez hitz egiten da, baina jende guztiak badaki, eta euskal herritarrek badakite, bi alderdi politikoren artean itxi dela akordio hori, agian akordio horretako norbaitek nolabaiteko esklusibotasuna eskatu duelako. Agian agertzeko beharra zuen, ez delako beste lekuren batean, oso bazterrean geratu baita Euskadin, zortzi udal soilik lortuta. Zergatik orain, legebiltzarkide sozialistak, halako obsesioa harmonizazioaren alde, Bildurekin Gipuzkoako lurralde historikoan sinatu zenuten akordioaren bidez harmonizazioa hautsi bazenuten Araba eta Bizkaiarekin? Eta zergatik ahaztu zenuten harmonizazio hori Araba eta Bizkaira eramatea? A zer kasualitatea, orain ageri den beste kasualitate bat. Zergatik nahasi eta obsesionatu zarete orain harmonizazioaren gaiarekin –esango nuke batzuentzat gehiago dela bateratzea–, eta ez diguzue proposatzen, gure bozeramaileak gaur goizean esan duen moduan, bide batez, Espainiarekin? Zergatik proposatzen da orain harmonizaziorako irtenbidea, legebiltzarkide sozialistok, gainean ditugun gaitz guztien erantzuntzat? Ikusiko dugu, unea iristean, batzuek alboratu egiten dituzten. Iruditzen zait kasu horretan ez duela konponbiderik izango. Zenbait aldiz errepikatu du hau Gorospe andreak: "Akordio hau ez da milimetro bakar bat ere atera gure eskumen-esparrutik". Gorospe andrea, baieztapen horrek are gehiago nabarmentzen du, posible bada, plantak egite… La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2061 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Bai, baina introdukzio bat behar dut azalpenak azaltzeko. (Barreak) | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2062 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Esaten ari nintzen, eta akordioan sartuko naiz, behar nuelako... Nire ustez, ona da nabarmentzea euskal herritar guztiek jada badakitena: lurralde historikoetako batzar nagusietan eztabaidatu eta onartu behar dira proposamen hauek. Horregatik guk, eta presidente andreak zioenaren ildotik, oso erreferentzia zehatza egin dugu lurralde historikoetako erakundeen, batzar nagusien eta forualdundien eskumenen inguruan. Eta, bada, hori izango da errealitatea, eta agian horrek eragiten die hainbeste burukomin zenbait alderdi politikotako legebiltzarkideei, bi alderdi politikotakoei, haien akordioa hor hondoratzen dela baitirudi. Noski, litekeena da Bildu abstenitzea, baina onartu behar da ez dutela merke salduko, eta agian iritsiko dira boto horiekin. Esan dudana esan dudala, akordioaz eta gure ebazpen-proposamenaz hitz egin nahi dut. Legebiltzarkideok, ez dugu babesten zergaakordioa –gaur ez da gehiegi zehaztu, bagenekien–, bai baitakigu ez dela euskal herritarrek orain behar dutena, eta ez delako Alderdi Popularraren eredua. Gure eredua, Alderdi Popularraren eredua da familiei zergak jaistea; ekonomia berpizteko eta lanpostuak sortzeko eredua da. Bai, Pastor jauna, hori da gure eredua, gobernatzen dugun lekuetan jada gauzatu duguna, Arabako Foru Aldundian, eta Espainiako gainerako lekuetan sustatzen hasiko garena, Gobernuko presidenteak jada adierazi duen moduan. Familia ugariak, langabetuak, kontratazioak egiteko laguntzak, ekintzaileak, autonomoak, enpresak, aurreztaile txikiak babesten dituen eredua da. Hori da gure eredua, eta horregatik jasotzen du hala eredu hori aurkeztu dugun ebazpen-proposamenean. Zeren, nondik aterako da zure proposamenerako dirua? Erdi mailako klaseengandik, herritar xeheengandik, zenbait azterketak bazterrekoa dela dioten diru-bilketatik. Etxebizitza bat alokatzen duen herritarrarengandik, etxetxo bat erosten duen herritarrarengandik, bere erretiro-planekin zergak arintzen dituen aurreztaile txikiarengandik. Horiek, legebiltzarkideok, herritar xeheak dira. Zuen erreformak eta akordioak nabarmentzen du, legebiltzarkideok –Euzko Alderdi Jeltzaleko eta Alderdi Sozialistako legebiltzarkideok–, erratu egin zaretela. Eta, nabarmena denez, ez dela zuzentzen gehien dutenek gehien ordaintzera, hemen betikoek ordainduko baitute, betikoek egingo baitute ahalegina: herritar xeheek, erdi mailako klaseek, euskal herritar gehienek, aurreztaile txikiek, familiek, langabetuek, enpresariek, autonomoek, ekintzaileek. Horiek jasango dituzte zuen zerga-erreformaren ondorioak, eta, bide batez, goi klaseak (eta ordain dezatela gehiago gehien dutenek, zuek diozuen moduan) ez ditut oso kezkatuta ikusten proposatu duzuen zergaerreforma horrengatik. Urtean 35.000 euro irabazten dituzten arabarrei zuzentzen zaie, haiengandik aterako baita dirubilketaren % 42, zerga-presioa handituko baitzaie 35.000 arabar horiei. Eta, hain zuzen, ez da hori gure eredua. Berriro diot, gure zerga-eredua familiei, enpresei, autonomoei, ekintzaileei zuzentzen zaie. Familiei, gure ekonomia berpizteari eta gure enpresaegiturari begiratzen dion zerga-eredua da. Eta horretan sinesten dugunez, praktikan jartzen dugu, eta gobernuan gauden lekuetan aurkeztu dugu dagokion foru-arauaren proiektua. Ikusiko dugu zer egiten duzuen zuek, eta zer jarrera hartzen duzuen gure herrialdeko familiak babesteko eta berpizte ekonomikoa babesteko Alderdi Popularrak aurkeztu duen ekimen horren aurrean. Eta, Pastor jauna, horregatik da garrantzitsua herritarrei egia esatea, zuen zerga-erreforma ordaindu behar duten euskal herritarren gehiengo handiari. Hain zuzen, legebiltzarkideok, zuen proposamenean, zuek adostu duzuen proposamenean... Badakigu Alderdi Sozialistarena zela, Gipuzkoan Bildurekin adostu zenuten bera baita; halaber, bere garaian ez zitzaion oso ondo iruditu Bilbao jaunari. Orain badirudi Euzko Alderdi Jeltzalearena ere badela, zuena ere badela, eta errespetatu egiten dugu guk, baina onartuko didazue, lehendakari jauna eta Euzko Alderdi Jeltzaleko legebiltzarkideok, ez duela zerikusirik zuek proposatu eta gurekin uztailean adosten ari zineten proposamen harekin. Eta, bide batez, ez zarete osorik jasotzen ausartu osoko bilkura honetan gaur, agian badakizuelako azkenean ordaintzaileak euskal herritarren gehiengoa direla. Eta amaitzen ari naiz, presidente andrea. Uste dut oso argia dela mintzaldian zehar aipatu dudan ebazpen-proposamena. Proposamenak jasotzen du Zerga Kideketarako Sailean, foru-aldundiekin batera, ekonomia berpizteko, lanpostuak sortzeko, eta familiei, aurreztaile txikiei, autonomoei, profesionalei eta enpresa txiki eta ertainei laguntzeko beharrezkoak diren neurriak sustatzea eta koordinatzea. Eta horretarako proposatzen dugun eredua zuenaz erabat bestelakoa da, gure eredua sektore horiei guztiei zerga-presioa murriztera bideratzen baita, eta zuen eredua, Euzko Alderdi Jeltzalearena eta Alderdi Sozialistarena, sektore horiei zerga-presioa handitzera. Horrenbestez, legebiltzarkideok, Gobernuari eta erakundeei eskatzen diegu, eta oso egokia iruditzen zaigu aipamen hau, gure esparru juridikoak (Konstituzioak, Euskadiko Autonomia Estatutuak eta Kontzertu Ekonomikoaren Legeak) jasotzen dituen eskumenak errespetatzeko, eta erakundeekiko leialtasuna eta errespetua eskatzen ditugu, noski. Aurkeztu diren proposamenei dagokienez, Bildurenak beste muturrean daude; zehaztasun gutxi dago Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Alderdi Sozialistak elkarrekin aurkeztu dituzten proposamenetan, eta, UPyDri dagokionez, bada, nabarmenak dira aldeak, zuek gurearen, indarrean den esparru juridikoa errespetatzen duenaren aurka bozkatuko duzuen unetik. Eta, noski, beste eredu batean gaude gu. Gure eredua da zergak jaistea familiei, aurreztaileei eta enpresa txiki eta ertainei, ekonomia berpizteko, lanpostuak sustatu eta sortzeko, eta mantentzeko, eta beste eredu batean zaudete zuek. Besterik ez, eta eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2063 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Presidente andrea, legebiltzarkideok. Ganbera honi 10 bloketan aurkeztu zaizkion 32 ebazpen-proposamen aurkeztuko ditut, eta zerga-arloan Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Alderdi Sozialistak sinatu dugun akordioaren oinarriak dira. Ebazpen horien helburua da Euskadi modernoago, solidarioago, jasangarriago eta lehiakorragoa lortzeko abian jarri den politikari jarraipena ematea akordio honen bidez. Eta sinatu dugun akordioan, zuek jada badakizuen moduan, Ganbera hau osatzen duten talde politikoei hala aurkeztu zaielako, zehaztapenak eta helburuak daude, baina, hala ere, ebazpenetako proposamenak helburu eta zehaztapen horien oinarriei eta gidatzen dituzten printzipioei buruzkoak dira. Hala egin da helburua delako gaur abian jarriko den bideak jarraipena izatea hiru lurralde historikoetako batzar nagusietan, eta, beraz, gaur Legebiltzar honetatik egiten duguna da bidean jartzea arauen eskumena duten lekuetan egitea nahi dugun zergaerreforma, zehaztapena espazio politiko eta erakundeespazio horretan bilatuz, abiapuntutzat, diodan moduan, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Alderdi Sozialistaren arteko akordio politikoak eragin duen eztabaida eta hemen zergei buruz izaten ari garen eztabaida hartuz. Sozialistok Euzko Alderdi Jeltzalearekin batera aurkezten ditugun 32 ebazpen horiek hamar bloketan banatuta daude. Lehenengoa zerga-erreforma honen printzipio orokorrei buruzkoa da, eta lau ebazpen ditu. Ebazpen horien helburua da zerga-sistema berdintasun, elkartasun eta gizarte-justizia handiagoa lortuko duen tresna izatea, sozialiston lanaren helburu izan dena beti, gizarte bidezkoagoa izateko, herritarrik ez uzteko bere zorira. Bigarren ebazpena Euskal Autonomia Erkidegoko zerga-politikaren noranzko berriari buruzkoa da. Diru-sarrera eta gastu publikoen arteko oreka egokia bermatu behar du; neurri eraginkorragoak zehaztu behar ditu iruzurraren aurkako borrokan, eta lanpostuak sortzen dituen ekonomia-jarduera ere sustatu behar du. Hirugarren ebazpenak eskatzen du Eusko Jaurlaritzak eta foru-aldundiek elkarrekin lantzea zergaerreforma hau Zerga Kideketarako Sailean. Lehen bloke honetako laugarren ebazpenak zuzentasunaren, progresibitatearen, elkartasunaren, nahikotasunaren eta eraginkortasunaren zerga-sistema osatzen du, nagusiki enpresa ertain eta txikiek osatzen duten gure produkzio-egituraren lehiakortasuna indartzeko, eta aberastasunaren eta enpleguen sorrera babesteko. Hau ere jasotzen da laugarren ebazpen horretan: zerga-iruzurra murriztea eta desagerraraztea; Justizia Administrazioarekin lankidetzan aritzea zergadelituak jazartzeko; elusio fiskalaren aukerak minimizatzea; zergadunen zerga-ordainketa haien egiazko gaitasun ekonomikoaren araberakoa dela bermatzea, eta ingurumenaren jasangarritasuna eta kontserbazioa sustatzea. Ebazpenen bigarren blokean, ebazpen zabal bat dago, zerga-harmonizazioari, -lankidetzari eta -koordinazioari buruzkoa. Legebiltzar honen ahalmena, gaitasuna eta eskumena ere bada, eta nahikoa hitz egin da horri buruz gaur goizean. Beraz, ez dut horri buruzko gogoeta gehiegi egingo. Dena den, ebazpen horren harira, Zerga harmonizaziorako, koordinaziorako eta lankidetzarako 1989ko maiatzaren 30eko 3/89 Legea garatzeko beharrezkoak diren arau-proposamenak egingo ditu Eusko Jaurlaritzak lau hilabeteko epean, Zerga Kideketarako Sailak ez harmonizatutzat identifikatu dituen funtsezko elementuei dagokienez, eta Eusko Legebiltzarrera igorriko ditu, dagozkion ondorioak izan ditzan. Hirugarren blokean ebazpen bat jaso da, zergairuzurraren kontrako jarduerei buruzko proposamena. Alde horretatik, hori sortuta, eta jada oso adeitsuki oso neurri positibotzat adierazi du talderen baten bozeramaileak (Atapuercako garaitik ere jarraitu duen helburua, UPyD taldeko Maneiro jaunak), hain zuzen, zergairuzurraren aurka borrokatzeko batzordea sortu nahi da. Eta zergen datu-baseak lotzea ere proposatzen da, zailagoa izan dadin, lotura horren bidez, zergapeko bakoitzak bere ogasunarekin dituen erantzukizun eta betebeharrei ihes egitea. Elusio fiskalaren aurkako jarduerei buruzko proposamenak jasotzen ditu laugarren blokeak, eta zenbat lan-ildo dituen ebazpen bat. Helburua da iruzur egiteko asmoa kentzeko eta iruzurra jazartzeko neurriak izatea; zerga-sistemaren erregimen zigortzailearen eraginkortasuna etengabe berrikusi nahi da, eta, zehazki, autolikidazioaren edo deklarazioen aurkezpen faltagatiko arau-hausteena, eta zerga-administrazioaren aurka egitearena, haren jarduna eragoztearena edo uko egitearena. Bosgarren bloke bat ere bada, bederatzi ebazpenekoa, eta zerga-irudiei eta -tipoei buruzkoa da. Eta bloke horretan, lehen esan dudan moduan, gerora batzar orokorretako izapideetan zehaztuko diren orokortasunak jasotzen dira, jada zehaztuta baitaude Euzko Alderdi Jeltzalearekin sinatu dugun akordioan. Bederatzi ebazpen horietatik bat PFEZari eta tarte berriak sortzeari buruzkoa da, hiru tarte berri PFEZ horretan; kapital-errenten zergetan progresibitatea aplikatzeari buruzkorik ere bada. Errenta irregularren tratamenduari buruzko beste bat ere bada, zuzentasun handiagoa lortzeko bateratze murrizturako muga bat ezarri eta sinplifikatzeko. Etxebizitzaren tratamenduaren urteko zerga-pizgarriaren kenkariaren berrikusketari buruzko bat dago. Aurreikuspen-plan sozial osagarrietara egindako ekarpenengatiko kenkarien tratamenduarekin zerikusia duen beste bat ere bada. Beste bat diru-sarrerak kalkulatzeko modulukako erregimeneko jarduerak kentzeari buruzkoa da; kopurua zuzenean kalkulatzeko erregimen sinplifikatu berria zehazten du lehen sektore osorako. Zenbait gastu mugatzeari buruzko proposamen bat dago (ibilgailuak, ostalaritza, opariak, ordezkaritza, etab). Adinaren araberako kenkariaren tratamendua berrikusteari buruzko beste bat da, eta emaitzengatiko tratamendua beherantz berrikusteari buruzko beste bat. Eta hori izango litzateke errentei dagokien zerga-irudiei buruzko atala. Bada beste bloke bat ere, seigarrena, eta sozietateen gaineko zergari buruzko hamar ebazpenproposamen jasotzen ditu. Lehena da Pinedo andreak aurkitu ez duen bat, sozietateen gaineko zergak gutxieneko bat izateari buruzkoa (aurkitu duzu; bistan zen, eta ez zen kriseilurik behar ikusteko), eta horregatik dugu proposamen hori, kenkariak infinitura, edo, gauza bera dena, zerora ez iristeko zerga-zorua ezar- tzen duena. Enpresen kapitalizazioa indartzeari buruzko proposamen bat dago. Beste bat mikroenpresei buruzkoa da, zuzeneko eta zeharkako zerga-kostuak murrizten dituena. Patenteen eta ikerketa- eta garapenjardueren beste emaitza batzuen ustiaketaren zergatratamenduari buruzko beste bat dago, eta ikertzaileen barruko ahalegina sustatzen du. Sozietateetan sartutako gastu pribatuengatik kenkariak ez emateko ebazpen bat dago, eta 2.500 euro baino gehiagoko ordainketak eskura egiteari buruzko araudia bete gabe egiten diren ordainketen gastuengatik kenkaririk ez ematekoa. Araubide berezien muga dago. Etxebizitzak alokatzen dituzten erakundeentzako, ondaresozietateentzako, interes ekonomikoak dituzten taldeentzako edo atzerriko balioak dituzten erakundeentzako araubide bereziak berriro formulatzeko proposamena dago. Ezohiko aktibo berrietan, ingurumenaren zainketa eta hobekuntzan, I+G+Ban edo lanpostusorreran inbertsioak egiten direnerako kenkariak mantentzeari buruzko beste bat dago. Beste bat ere bada inbertsio produktiboetarako eta ondare kulturala babesteko erreserbetarako kenkari jakinei buruz, eta beste bat merkataritza-funtsen zerga-onurak mugatzeari buruz, oinarri negatiboen, zerga-kredituen eta trantsizio-epeetako konpentsazioari dagokionez. Zazpigarren blokean, ondorengotza eta emariei buruzkoan, bi ebazpen ditugu. Ebazpenetako bat senide zuzenen arteko ondorengotzak zerga bidez zergapetzeari buruzkoa da, banakako gutxieneko bat salbuetsita; bestea, berriz, ezkontideen, eta ondorengo edo aurreko zuzenen arteko emarien egungo araubidea mantentzeari buruzkoa. Zortzigarren blokean ondarearen transmisioari buruzko proposamenak jasotzen dira, eta proposatzen da zerga-tipo orokorra igotzea ondarearen transmisioari. Bi ebazpen daude bederatzigarren blokean. Ebazpen batean, energia-sektorearen, kreditu-entitateen gordailuen, loteria eta apustu jakinetako sarien, jokoaren, hidrokarburoen eta fluordun gasen zergairudi berriak zehazten dira. Eta beste autonomiaerkidego batzuetan saiatu eta praktikan jarri diren zenbait tasa arautu eta aplikatzeari buruzko ebazpenproposamen bat ere jaso da. Amaitzeko, azken blokean, azken proposamenak, azken ebazpenak jasotzen du Legebiltzarrak adosten duela hemen ezartzen diren irizpideak batzar orokorretara eramatea, mintzaldiaren hasieran esan dudan moduan. Ildo orokorrak dira ebazpen-proposamen horiek, hiru lurraldeetako batzar orokorretan behar besteko zehaztasunez izapidetuko denaren oinarria, eta, ez kezkatu, bi helburu ditu gaur zehaztapen horrek. Lehenengoa da batzar orokorrek zerga-sistemari dagokionez duten eskumena errespetatzea eta haren garapena erraztea. Bigarrena, akordio hau sinatu ez duten gainerako indar politikoekin topagune malgu bat sortzea, akordio hau osatu eta hobetu dezaketenekin zehaztutako noranzkoan, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Alderdi Sozialistaren akordioaren noranzko berean lan egin nahi duten heinean. Bada negoziaziorako, topagunerako, batzeko lekua, eta horregatik bateratzen dira gaur denok ordainduz baliabide gehiago lortzeko zehaztapena eta bereziki baliabide ekonomiko gehien dituztenena, nioen moduan, zehaztapen hori erabat modu arruntean egin ahal izatearekiko zuhurtziarekin batzea. Gure asmoa da ebazpen-proposamenak, 32ak, blokean bozkatzea, edo hori zen gure asmoa; ebazpenen bat babestu nahi duten taldeak egon daitezkeen heinean, Maneiro jaunak azaldu duenez, ez da arazorik ebazpen horiek atera eta bereizirik bozkatu ahal izateko. Gaur, inoiz eman gabeko urrats bat emango du Legebiltzar honek bere historian zerga-sistema berdintasun-politiken zati izan dadin, iruzur egiten dutenek gauzak zailago izan ditzaten, elusioaren ingeniariek legeetan zergak ez ordaintzeko ihesbide gutxiago izan ditzaten, legegilearen borondatea bihurritu ez dezaten, hainbestetan egin den moduan. Urrats bat, aurrerapauso berri bat emango da gaur Legebiltzar honetan ordaintzen dutenak irainduta sentitu ez daitezen; herri honetako gizarte-beharrei eta zerbitzu publikoei, ekonomiari eta enpleguari bitarteko gehiagoz erantzuteko; erakusteko, bereziki, beste politika bat egin daitekeela, beste politika bat egin daitekeela erakundeetatik, gizarte-politika egin daitekeela, herritarrengandik hurbilekoa, ahulenei arreta ematekoa. Beste zerga-politika bat egin daiteke, beste politika ekonomiko eta sozial bat egin daiteke, lurralde osoan Alderdi Popularrak batzuetan gure lurraldeko eskumenak erasoz ezartzen digunaz bestelako politika bat egin daiteke. Beraz, xedapen politiko berri bat aterako da gaur Legebiltzar honetan herri honentzat; baliagarria izango da Euskadirentzat, eta adibide eta borondate politikoa, aukera politikoa Espainia osoarentzat. Erronka bat du gaur hemen eta Espainian Alderdi Popularrak: egin daiteke beste politika bat, herritarrei begirakoa, elkarrekin bizitzeko eta Alderdi Popularrak eta Rajoy jaunak larriki eraso dioten ongizateestatuaren ereduarekin egiteko askoz hobea dena. Garrido andrea, zure ebazpenaren sarrerari dagokionez, esan behar dizut gaur hona dakarzun albistea dela ez duzula ebazpenik. Ebazpenik ez duzu- lako, Euskadirako politikarik ez duzulako, proposamenik ez duzulako, goizeko eztabaida berriro ekartzen saiatu zara denbora betetzeko. Ez izateagatik, ez duzu ideiarik ere. Denbora gehiena Gorospe andrearen duela zazpi hilabeteko mintzaldiaz hitz egiten pasatu duzu. Izan zintezkeen originalagoa, eta ideia propioak izan! Gaur esan diguzu adierazle berriak daudela ekonomian; egoera ekonomikoari bira ematen hasi garen unean gaudela esan diguzu. Pentsatzen dut Rajoy jaunak egun hauetan egin duen iragazpenari buruz ari zarela, hazkundearen aurreikuspena bi hamarren hobea izango dela dioenaz. Dena hazten ari dela eta egoerari bira emango zaiola diozuenean, nire galdera da zer egoerari buruz ari zareten. Bira ematea esaten ote diozuen herri honetako ikasleek beka galtzeari; justizia ordainpekoa izateari; kultura BEZ lotsagarri batez birrintzeari; Foronda desegiteari; Garoña berriro irekitzeari; Arabako ahaldun nagusiaren burutapen handiena zergak jaitsita lortuko diren 4,6 milioi euro herritarren talde jakinetara bideratzeko luxuari, hiruretan diru gutxien biltzen duen eta egoera ekonomiko okerrena duen forualdundia denean, burua ez ateratzeaz gainera, ideia bakar bat ere ez duenean, eta hori luxuzko oposizioa izanik, egunero esaten diona ahaldun nagusiari zer egin behar duen, ez baitaki zer egin behar duen. Baina, hain zuzen, hori ez da zuen arazoa soilik, biren arazoa da. Euzko Alderdi Jeltzaleak ere pentsatu behar du akordio honetan eta politika ekonomiko, sozial eta fiskal honen noranzkoan gauden ala Andrés jaunarenean. Eta guztiak ez du lekua ez aldi berean ez gidari berekin. Abisatuta zaudete. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2064 |
10 | 42 | 26.09.2013 | ETXEBERRIA ARANBURU | EA-NV | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Zure baimenarekin, legebiltzarburu anderea. Abisua emana, beren noranzkoa zein den ez dakitenentzat. Guk hasieratik gaur esan dugu gure bidea aurrera dela eta, azkeneko 33 urteetan bezala, guk gure fiskalitatean, euskal fiskalitatearen bidean aurrera egiten jarraituko dugu, gure ibilbidea badakigulako zein den. Gaur goizean zehar gure taldeak behin eta berriz adierazi ditu Euzko Alderdi Jeltzaleak PSErekin egin duen akordioak dituen onura,k eta akordio hori, den bezala, irekia eta beste taldeen ekarpenei irekia dela aurkeztu dugu. Akordioak akordioek berez dituzten onurak ditu, eta gainera, gaurko kasuan, hau da, fiskalitateari dagokionean, Legebiltzar honetatik gure proposamenak aurrera egiteko aukera bat emango digu eta hori gauzatzera goaz. Fiskalitateari buruz, 32 ebazpen proposamen islatu ditugu, modu irekian egindako proposamenak, Legebiltzar honetako talde gehienek onartu ditzaketela uste dugunak. Ebazpen hauek fiskalitatearen inguruan proposatzen dugun erreformaren printzipio orokor batzuekin irekitzen ditugu, hau da, lehen proposamenak printzipio orokor batzuk ezartzen dituzte. Hauetan lehenengo esaten duguna da fiskalitatearen garrantzia azaldu nahi dugula, berdintasun, elkartasun eta justizia sozial gehiago dituen gizarte justuago bat eraikitzeko duten garrantziagatik. Aldi berean, elusio eta iruzur fiskalaren aurka borrokatzearen garrantzia eta eskumenak dituzten erakunde guztietatik fiskalitatea suspertze ekonomikoa eta bilketa-nahikotasuna bermatzearen aldera bideratu nahi dugu. Baita ere OCTren garrantzia. Eta bertan parte hartzen duten instituzioei elkarlanean zerbitzu publikoak mantentzeko konpromisoa eskatzen diogu. Iruzur fiskalaren eta elusioaren aurka borrokan egiteko eta zergadunen karga fiskalak modu orekatu eta justu batean lantzeko eskatzen zaie. Hurrengo proposamenean, politika fiskalak izan behar dituen ildo orokorrak ezartzen dira: ekitatea, progresibitatea, solidaritatea, nahikotasuna, eraginkortasuna. Helburua euskal ongizate-sistema mantentzea eta hobetzea behar da izan. Baita ere helburua da enpresa txiki eta ertainen lehiakortasuna indartzea, momentu honetan krisiaren erasoa jasaten ari direnean. Iruzur fiskalaren aurka euskal instituzio denak konprometitu behar dira, Justizia Departamentuarekiko elkarlana delitu fiskalen aurka areagotu behar da, eta modu orokorrean elusioaren aurkako neurriak eta ingurugiroaren aldeko neurriak bultzatu behar dira. Eta beharrezkoa ikusten da baita ere OCTren barruan zerga desberdinen inguruko akordioak eta kontsentsuak bultzatzea. Bosgarren ebazpen proposamenean, OCTren inguruko proposamen bat egiten da. Lehenik, eskumenak non dauden zehaztu ondoren, OCTk zergen harmonizazioaren inguruan egin beharrezko txostenak eta Eusko Jaurlaritzak harmonizazioa izan ezik egin behar lituzkeen lege-proposamenak zehazten dira, ondoren Eusko Legebiltzarrera etor daitezen. Seigarren proposamena iruzur fiskalaren ingurukoa da eta bi esparru nagusitan egiten ditu bere proposamenak. Lehenik, OCTren barruan sortu behar den iruzurraren aurkako komisio bat eta komisio horrek garatu behar dituen plan bateratua zehazten da, komisio horrek dituen helburuak eta partaideak zehaztu. Berdin batzar nagusiek eta Parlamentu honek jaso behar luketen informazioa ere zehazten da. Eta baita ere, instituzio desberdinen artean egon behar duen elkarlanean oinarrituz, instituzio desberdinen baliabide informatikoen arteko interkonexioa zehazten da. Elkarren artean, bakoitzak bere eskumenak bermatuz, hitzarmen egonkorrak egingo dituztela eta informazio-elkartrukea bermatu eta ahal den neurrian hobetu dadila. Hurrengo proposamena elusio fiskalaren aurkako ebazpen-proposamen bat da. Ebazpen honetan adierazi nahi duguna da elusio fiskalaren aurka egiteko norma fiskalak mantendu, sakondu eta egokitu behar direla, eta horretara euskal instituzioei dei egiten zaie printzipio orokor batzuekin. Zerga-sistema eraginkorra izan dadin ezinbestekoa duela ebaluazio iraunkorra, eta horretarako neurri eta garapen berriak proposatzen dira. Zerga sistemaren zigor-erregimena errebisatu beharra aldarrikatzen da. Baita ere egon daitezkeen zorrak kobratzeko garantiak, eta zenbait kolektibori eskaintzen zaien informazio fiskala ere areagotu beharra eskatzen da. Ondoren, pertsona fisikoen inguruko zergen inguruan neurri zehatzak eskatzen dira. Lehenik PBEZaren progresibitatea hobetzea proposatzen dugu. Xede horretarako tarifa orokorraren tarte berriak sartzea proposatzen du irizpide horrekin, zergaren tarifa armonizatua ezarriz. Bigarrenik beharrezkoa jotzen du kapital-errenten tributazioaren gehikortasuna bultzatzea. Hirugarrenik, beharrezkoa jotzen du errenta irregularren tratamendu-erreformari ekitea, ekitatea handiagoa lortzeko. Ondoren, beharrezkoa jotzen dugu ohiko etxebizitzen gaineko tratamenduaren gainean egiten den urteko zerga-pizgarria berraztertzea. Baita ere beharrezkoa jotzen dugu EPSVn ekarpenei aplikatzen zaizkien kenkarien tratamendua berraztertzea, neurri berriak ezarriz. Baita ere modulu bitartez sartzen diren jarduerak, lehen sektorearentzat erregimen sinplifikatu berri bat ezarriz. Berdin beharrezko jotzen dugu gastu batzuei, hau da, automobilak, ostalaritza, opariak, ordezkaritza-gastuak eta abar, muga jartzea. Eta PBEZari buruz, proposamenak amaitzeko, beharrezkoa jotzen dugu adinagatiko kenkaria berrikustea, eta berdin dohaintzen tratamenduarekin. Hurrengo blokean, sozietateen gaineko zergaren inguruan egiten ditugu proposamenak. Proposamen hauek sozietateek izango lituzketen onuren inguruan izango lirateke, eta lehenak dio, hau da, 17. ebazpen proposamena litzateke, bertan beharrezkoa jotzen da sozietateen gaineko zergan printzipio berri bat sartzea. Hau da, I+D+Iren arloko gastuetatik aplikagarri diren kenkariak salbuetsita, etekinak lortzen dituzten enpresek gutxienez benetako tributazio zehatz bat jasan beharko dutela. Eta era berean uste dugu langile finkoen kopurua mantentzen eta handitzen duten enpresek tratamendu berezia izan beharko luketela benetako tributazioen gutxienekoa ezartzeko orduan. Bigarrenik, beharrezkoa jotzen dugu enpresen kapitalizazioa indartzeko neurriak hartzea, egituren tratamendua hobetzeko, funts propioen hazkundeak eta zorpetzera jo beharra murrizteko. Ondoren, beharrezkoa jotzen dugu baita ere mikroenpresei arreta ematea eta enpresa-egitasmoak garatzea eta martxan jartzea erraztea. Baita ere beharrezkoa jotzen dugu patenteen ustiapenean eta ikerkuntza eta garapenaren jarduerako beste emaitzen gaineko tributoen tratamendua berraztertzea. Ondoren, beharrezkoa jotzen dugu gastu batzuen kenkaritza mugatzea, jarduera ekonomikoaren garapenean duten balioa zalantzazkoa baldin bada. Baita ere beharrezkoa jotzen dugu erregimen berezien muga adostea, hala dagokionean erregimen orokorrera sartzera erabakiz eta beste batzuk birformulatuz. Aldiz, beharrezkoa jotzen dugu kenkari zehatz batzuk mantentzea pizgarri gisa, eraginkortasun handia dutelako, sare produktiboa mantentzeko garrantzitsuak direlako eta jarduera ekonomikoa eta enpleguaren sorrera suspertzeko helburuei laguntzen dielako. Hauek izango lirateke ez ohiko aktibo berrietan inbertitzea, ingurumena zaintzea eta hobetzea, I+D+I, enplegua sortzea. Eta beharrezkoa jotzen dugu baita ere kenkari zehatz batzuk kentzea pizgarri gisa, eraginkortasun eskasa dutelako, hau da, inbertsio produktiboetako gordekina eta ondare kulturalaren babesa. Eta azkenik, beharrezkoa jotzen dugu onura fiskalak hurrengo egoeretan mugatzea: merkataritzafuntsa, oinarri negatiboen konpentsazioa eta abar. Hurrengo blokea ondorengotzaren eta dohaintzen gaineko zergari buruzko proposamenak dira. Bertan beharrezkoak ikusten ditugu senide zuzenen arteko ondorengotzan gehiengo gaineko ezartzea, salbuetsitako gutxieneko indibidual bat ezarriz. Bestalde, dohaintzen inguruko erregimena mantentzea beharrezkoa ikusten dugu. Ondareen transmisioan ere, beharrezkoa jotzen dugu ondareen transmisioaren zergan tasa orokorra igotzea, indarrean dauden berezitasunak mantenduz. Zerga-figura berriak hitzartzeari buruzko proposamenak ere baditugu eta lehenago sailburuak berak ere zehaztu ditu. Eta azkenik, eskatzen diogu Eusko Jaurlaritzari aztertu ditzala beste autonomia batzuetan saiatu edo praktikan jarri diren tasa berri batzuk arautze eta aplikatzearen egokitasuna eta aukera. Guzti hauek, nola ez, batzar nagusietara bidaliko lirateke. Hauek dira gutxi gorabehera ebazpenproposamenak, gaur goizeko debateari jarraituz gure taldeak aurkezten dituenak. Gaur goizeko debatean gure taldeak akordioetara iristeko gogoa adierazi du, eta adierazten jarraitzen dugu. Baina aldi berean, beste taldeek erakutsi duten disposizioa ikusirik, ez dugu uste aurkeztu ditugun proposamen hauetatik kanpo ezer onartu dezakegunik. PSEk eta guk adostu dugun testua hor duzue, eta proposatzen dugun erreformaren lan-ildo nagusiak ere ezagutzen dituzue. Aurreko egunetan adostasunetara iristeko aukerak izan ditugu eta aurrerantzean ere izango ditugu batzar nagusien baitan. Gure nahia da batzar nagusietan bidaliko ditugun ebazpen hauek osotasun bat izan dezatela. Horregatik, Prieto jaunak aurretik esan duen bezala, ulertzen genuen bloke batean bozkatu behar zirela, baina UPyDko kidearen eskakizuna ikusirik, eta ondo deritzogu baita ere norbaitek batzuk atera nahi baldin baditu, horrela bozkatzea. Baina egiten ditugun proposamenak bere osotasunean ulertzen ditugu, lan-ildo orokorrak ezarriz gain, zerga desberdinei erreforma bat planteatzen dietelako, eta proposamen desberdinak ekarriko baldin bagenitu, beharbada Parlamentu honek batzar nagusietara bidali behar duen mezua hain garbia ez zelako izango. UPyD-ri esan nahi diot eskertzen dudala bere tonua eta jarrera, baina zure lehen proposamena irakurririk, zaila zaigu atzera ondoren gauzak irakurtzen jarraitzea, lehen proposamenean zure filosofia ondo markatzen baituzu. Hortik aurrera jarraitzea nahiko zaila egiten zaigu, zeharo modelo desberdinak aldarrikatzen baitituzte zure ebazpen-proposamenek eta gureek. Ez, euskal zerga-eredua ez da Bildurekin hasten, badirudien arren zuek hala nahiko zenuketela. Bada, ez, euskal zerga-eredua azken hogeita hamar urteetan eraiki da, eta gaur hemen gauden ia talde guztien arteko akordioari esker eraiki da. Zuek gurekin adostu duzue, guk sozialistekin, etab. Euskal zerga-eredua Ganbera honetan gauden talde guztien arteko akordioa da, eta hori da haren balioa. Eta akordio gehien egin ditzaketen taldeek, akordioak lortzeko gaitasun handiena dutenek eramango dute euskal zerga-sistema hori aurrera. Euskal zerga-eredu horrek, adierazleez hitz egiten badugu, Euskal Autonomia Erkidegoa Espainiako estatuan giza garapenaren eta lehiakortasunaren adierazle onenak dituena bihurtzen du. Beraz, uste dut gure alderdiak, gainerako talde eta alderdiekin akordioak partekatuz, aurrera daraman zerga-sistema egokia dela, eta bide hori sustatu behar dela. Y también ha habido otras propuestas sobre impuestos indirectos, los que Bildu ha hecho ante otros tantos. Y muchos temas han aparecido en diferentes propuestas, y han sido acordados en el pleno anterior sobre fiscalidad. Eta beste zenbait proposamen ere egon dira zeharkako zergen inguruan, Bilduk egin dituenak beste hainbaten aurrean. Eta gai asko proposamen desberdinetan azaldu dira, aurreko fiskalitateko plenoan adostuak izan direnak. Gaur berriro aurkeztu dituzue. Guk markatu genuen gure posizioa gai horien inguruan eta hobeki idatziak eta makina bat aldiz markatuak izan dira gure aldetik. Beraz, ez dugu uste gaurkoan horiek gehiago adostu behar ditugunik, edo adosteko aukerarik ez dut uste gaur daukagunik, ze batik bat zerga zuzenen eta marko baten barruan egin nahi ditugulako gaurko pleno honen ekarpenak. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2065 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PINEDO BUSTAMANTE | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Bada, Prieto jaunak egin didan interpelazio zuzenarekin hasiko naiz. Prieto jauna, ez dut kriseilurik behar, ez dut kriseilurik behar ikusteko zuek salbuespen bat jarri duzuela I+Gko gastuen kenkarietan. Beraz, sozietateen gaineko zerga-zorua aipatzen duzuenean, ez da hala, enpresek kenkariak egiten jarraitu ahal izango baitute I+G infinituraino hartzen duten inbertsio haietan. Enpresek zero ordaintzen jarraitu ahal izango dute sozietateen gaineko zergan. Zuek jasotzen duzue 17. proposamenean, eta ez dut kriseilurik behar izan irakurtzeko. Halaber, ez dut kriseilurik behar izan irakurtzeko –ez nizun esan nahi, baina irakurtzen ez dakidanez, kriseilua behar dudala esan didazunez–, ez dut kriseilurik behar izan irakurtzeko proposamen batean zuek oinarrimurrizketa kuota-kenkariarekin nahasi duzuela, eta gauza bera egin duzue akordioan. Esaten dizut, PFEZa ongi ezagutzen duzunez, jakingo duzulako bereizten oinarri-murrizketa bat kuota-kenkaritik. Egia esan, PSEri (kasu honetan, Prieto jaunari) azken urteetan defendatu dituen zerga-politikaren parametro beretan jarraitzen duela entzun ondoren, eta kontuan izanik gure ebazpen-proposamen askok haien babesa jaso zutela duela zazpi hilabete Legebiltzar honetan bertan, ulertzen dugu haien babesa izango dugula berriro. Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Alderdi Sozialistak aurkeztu dituzten ebazpen-proposamenei dagokienez, eta Prieto jaunak azaldu diguna azaldu digula, esan behar dugu ez dutela osoko bilkurara ekarri sinatu duten akordioa, behin eta berriro hona ekartzen ari zirela esan badute ere. Izan ere, gaur hemen aurkeztu dituzuen proposamenak hain dira orokorrak, helburu baterako nahiz kontrakorako baliagarriak dira. Zergatik ez duzue ekarri Legebiltzarrera adostu duzuena? Zuek esaten duzue zuen akordioan: "Bi alderdien konpromisoa da zerga-sistemari buruzko osoko bilkura monografiko bat egitea edozein zergaaldaketa onartu aurretik"! Eta nire galdera da: Zergatik ez dituzue hona ekarri zerga-sistema aldatzeko proposamenak? PSEk proposamen zehatzak aurkeztu ditu Legebiltzar honetan egin diren zerga-politikari buruzko osoko bilkura monografikoetan. Zergatik orain ez? Zuen ebazpen-proposamenak oso orokorrak dira, interes alderdikoi hutsen lurreratze-pista. Gaurko eztabaida interes alderdikoi hutsetan oinarritutako akordioari estaldura emateko eszenaratzea izan da. Euskal Herria Bilduk zerga-neurri zehatzak jartzen ditu mahai gainean, emaitzak ematen ari den zerga-eredua, aberastasunaren banaketan, ekitatean eta progresibitatean oinarritutako zerga-eredua, letra larriz. Eta hitz erdika aritu gabe proposatzen dugu, atzera urratsik egin gabe proposatzen dugu, errealitateak egokia dela esan digun bidean aurrera eginez beti. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2066 |
10 | 42 | 26.09.2013 | GARRIDO KNÖRR | PV-ETP | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Gracias, señora presidenta. Eta oso labur, presidente andrea, errietarik egin ez diezadazun gero. Hamabost hilabetetan hirugarrena eta zazpi hilabetetan bigarrena den zerga-politikari buruzko osoko bilkura honen ondorio nagusia da bistakoa dela bi eredu daudela. Batetik, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren eredua; zerga-presioa igotzen dio euskal herritarren gehiengoari, herritar xeheei, etxebizitza erosteagatik zergak arintzen zaizkien 308.000 euskalduni. Eredu horrek gehiago ordainarazten die jada ordaintzen dutenei, zerga-erreformaren ondorioak jasan behar dituzte, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Alderdi Sozialistaren zerga-erreforma horrekin, betikoek, herritar xeheek. Eredu hori adostu duzue presagatik, premiagatik, eta beste eszenaratze bat egin duzue gaur hemen. Eta, gero, Alderdi Popularraren eredua dago, guk sinesten dugun eredua. Eta eredu horretan sinesten dugunez, aurkeztu diogu jada euskal gizarteari, aurkeztu genizuen zuei, Euzko Alderdi Jeltzaleari, Alderdi Sozialistari, negoziazioei ekin genien Euzko Alderdi Jeltzalearekin... Zerga-presioa jaisten du ereduak; zerga-presioa jaisten die familiei ereduak; gure ekonomia berpizten du ereduak; krisi ekonomiko honetan behar handiena duten sektoreei zuzentzen zaie eredua; krisi ekonomiko honetan, Euskadin ere krisitik atera gaitzaketen sektoreei zuzentzen zaie. Ez dakit Gipuzkoako eredua den... Hain zuzen, badirudi Gipuzkoako eredua dela, badirudi beren egin dutela eta horretan sinesten dutela Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Alderdi Sozialistak. Berriro diot, bere eredua du Alderdi Popularrak, euskal gizarteari aurkeztu ziona eta legez besteko proposamen baten bidez Arabako Batzar Nagusietan aurkeztu duena. Eta une horretan azaldu beharko duzue zuen burua: zuen ereduaren alde egiten jarraituko duzuen, zehaztu ez eta orokortasunetan jarraituz, hau eszenaratze bat izan baita, zuen ereduaren alde egiten duzuen, euskal herritar gehienei zerga-presioa igotzearen alde, ala eredu hori berrikusi eta zergak jaistearen alde egiten duzuen, nioen moduan, ekonomia berpizteko eta lanpostuak sustatzeko, hori behar baitugu une honetan. Eta hori izango da, legebiltzarkideok, akordioaren eta egiaren unea. Eta gu akordioa sinatzearen alde gaude erabat. Akordioa sinatzearen alde erabat; izan ere, besteak beste, horregatik aurkeztu dugu proposamen zehatz bat Arabako Batzar Nagusietan, arauproiektu bat Arabako Foru Aldundian, jakinik ez dugula gehiengorik. Bistan denez, une horretan ikusiko dugu zenbat hurbiltzen zareten zuek euskal herritarren gehiengo handiari zerga-presioa murrizten dion eredu horretara. Nioen moduan, dos modelos: uno, el del Partido Socialista y el Partido Nacionalista Vasco, el modelo que aumenta los impuestos; el otro, el del Partido Popular, el modelo que reduce los impuestos a las familias, el modelo para ayudar a las empresas y para reactivar nuestra economía. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2067 |
10 | 42 | 26.09.2013 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Presidente andrea. Pinedo andreari eta Bildu taldeari argitu nahi diot soilik gaur badela zorua, kenkariek muga dutela, eta ikusiko duzuela Gipuzkoako Batzar Nagusietan zerga-sistemarako aurkeztuko den foru-arauaren proposamenean. Ez baduzue, behintzat, ekimena hartu nahi. Eman diezazkizuekegu testuak, eta zuek egin lege-proposamena. Ekimen politikoaren bi formulek dute lekua. Bigarrena nahi ez baduzue, lehenengoa egingo dugu, gainerakoetan bezala, gainerako lurralde historikoetan bezala. Bada, ikusiko duzue horren zehaztapena eta egin dugun eskema honetaz hemen hitz egiten ari garen gainerakoarena, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Alderdi Sozialistaren artean egin dugun ibilbide-orri horretan, Euskadiko zerga-politikaren, politika ekonomikoaren eta sozialaren lehen ziklo hau osoko bilkura honekin hasteko bidea. Eta, aurrerantzean, ekimen horiekin lurraldeetan. Eta nahiko genuke hori izatea ibilbide osoa, eta hortik aurrera lan egin gainerako politiketan, bilketa-gaitasun handiagoak eta baliabideen ekarpen handiagoak bide ematen duten horretan. Garrido andreari dagokionez, bi zerga-eredu daudela esan duzu. Nire ustez, hiru daude. Esan duzu eredu bat Euzko Alderdi Jeltzalea eta Alderdi Sozialistarena dela, eta badakizu zein den, eztabaida honetakoa; esan duzu badela beste bat, zergak jaistearena, eta esango nuke badela beste bat ere, gezurra esatearena, eta jaistea esatean, igotzearena, Rajoy jaunak egiten duena. Uste dut esperimentu ugari egin direla eredu horrekin, eta gero, negar egin, eta hau esan: "nik ez nuen nahi". Bada, "nik ez nuen nahi"… Egin ez balu hobe! Baina, hain zuzen, hiru eredu zenbatzen ditut nik, tartean gezurrarenarena, herritarrei iruzur egitea, bide bat egingo dela esan eta beste bat hartuz, aldarrikatzen duen koherentzia horrena, ez baitu zerikusirik Rajoy jaunak aldarrikatzen duenak gero, adibidez, Madrilen Aguirre andreak kontra egiteko baliatzen duenarekin. Bada, goazen harira, goazen muinera. Euskadiko egoera ekonomiko eta soziala hobetzeko zergapolitikako proposamenen bat jasotzen duen ebazpenproposamenen bat ekarri duzue zuek gaur hona? Ekarri duzue baten bat? Bat ere ez. Bat ere ez. Barregarri geratzen ari zarete Araban, erabat barregarri geratzen, zuen eraginkortasunik ezak eta gaitasun politikorik ezak baliabideak hondatutako foru aldundi batean proposatzen zergak jaitsi behar direla eta errenta pribatuetara bideratu errenta publikoak, hala ekonomia hobetzeko. Norena? Norena? Alegia, politika horrekin lanpostuak sustatzeko diru gehiago izan nahi duzue? Mendekotasunaren Legerako diru gehiago izan nahi duzue? Gizartepolitiketarako diru gehiago izan nahi duzue? Diru ge- hiago izan nahi duzue Arabako Foru Aldundiaren mende dauden eskumenak garatzeko eta zerbitzu publikoak sustatzeko? Bada, inkoherentzia hutsa zarete! Zuzentezinak zarete! Ezin zuzenduak zarete! Izugarria da! Alegia, hori bai herri-anbizioa, hori helburu eraikitzailea gizartearentzat! Lanpostuak falta dira, zerbitzu publikoak murriztu dituzue, guztia pribatizatu duzue, jendea, herritarrak, etsipenera eraman dituzue, lurralde honetako instalazioak hondoratu dituzue. Eta orain esaten diguzue publikoki pobreagoak izan nahi duzuela, aberastasuna gutxiago banatzeko? No cabe una cosa y la contraria. Ez dago lekurik gauza baterako eta kontrakorako. Ezin da gaur egungo arazoen ikuspegi sozial bat izan eta zuek duzuenaren moduko ikuspegi antisoziala. Horrenbestez, ez da lekurik bi proposamen politiko horientzako, eta pentsatu egin beharko dugu. Ez dago bi proiektu politiko horientzako lekurik Araban, ezin da baliabide gehiago izateko ekimen politikoa eta baliabide gutxiago izateko ekimen politikoa eduki, bat herritarrei erantzuteko eta bestea haiek beren kabuz abandonaturik uzteko. (Barreak) | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2068 |
10 | 42 | 26.09.2013 | ETXEBERRIA ARANBURU | EA-NV | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Bilduko Pinedo andereak esan digu orokortasuna direla aurkeztu ditugun ebazpen-proposamenak, eta beraiek ez dutela "medias tintas" nahi. Ba uste hor dagoela arazoetako bat. Gu saiatu gara proposamenak egiten modu ireki batean, ondoren batzar nagusietan adostasunak iritsi eta konkrezioak egiteko. Baina zaila egiten da adostasunera iristea "sin medias tintas" esaten duenean, modelo desberdinen artean herri bat edo modelo bat definitu behar dugunean. Hor dago gaitasuna. Eta hori da gure alderdiak 33 urte hauetan erakutsi duen gaitasuna, eta beste batzuek erakutsi ez duzuena. Eta beharbada hor dago zenbait porroten arrazoia. Guk jarraituko dugu gure bidean, denekin bide hori partekatu nahian eta besteek egin dezaketen ekarpenak gurera ekartzen saiatzen. PPk esan digu eszenifikazioa dela berriro ere hau. Eszenifikazio bat izan zen beharbada zuek lehendakariarekin bileran egin zenutena. PP lehendakariak deitu zuen bilerara joan zinetenean, beharbada eszenifikazioa egin zuen, PPk guztia ezin zela esan zuen hartan, eta ondoren adostasunak bai, baina nola eta hala. Eta eszenifikazio bat izango zen baita ere beharbada bi urte Arabako Foru Aldundian hain norma foral onaren zail edukitzea. Zure hitzei jarraituko bagenie, eszenifikazio batez gain beharbada arduragabekeria bat, ze zuek eramango duzuen norma hori hain ona eta Arabako lurraldea krisitik ateratzeko norma bat izango baldin bada, beharbada bi urte atzeratu duzue Arabako krisi-ateraldia. Eta hori arduragabekeria handi bat litzateke. Beraz, egin dezagun aurrera. Insistitu nahi dut, aurkeztu ditugun neurriek, neurri orokorrak izanez gain, nahiko konkrezio badutela modelo fiskal bat adosteko batzar nagusien inguruan. Eta hurrengo hilabeteetan horretan jardungo dugu. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2069 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MAEZTU PEREZ | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Arratsalde on guztiei. Euskal Herria Bildu legebiltzar-taldeak 30 ebazpenproposamen aurkeztu ditu, ez ebazpen bat. Orduan, eskatzen dugu 30 ebazpen-proposamenen bozketa, hori da. Eta ez dugu uste inongo arazorik dagoenik. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2070 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MAEZTU PEREZ | EH Bildu | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Azken finean uste dut hau Erregelamenduaren interpretazio bat dela. Guk uste dugu errespetatu behar dena dela proposatzailearen borondatea. Guk 30 ebazpen-proposamen aurkeztu ditugu. Orduan, gure borondatea da 30 ebazpen bozkatzera. Eta uste dut Erregelamendua jasotzen duena dela eskatzailearen borondatea, bai norbaitek eskatzen baldin badu bai proposatzaileak eskatzen baldin badu. Esaten badidazu Erregelamentuko zein artikuluren interpretazioarekin egiten duzu irakurketa hori, onartuko dugu ala ez. Baina uste dut azalpen hori beharrezkoa dela. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2071 |
10 | 42 | 26.09.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Eztabaida monografikoa fiskalitateari buruz | Bai, hiru bloke egitea eskatuko nuke. Primer bloque, la 1, 2, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 16, 21, 22, 23, 24 y 25. Bigarren blokea: 3, 4, 5, 30 eta 31. Eta hirugarren blokea, gainerakoak. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/71858806-4b6f-431f-97bf-ef96dcae4810 | parl_eu_2072 |
10 | 43 | 03.10.2013 | SARASUA DÍAZ | SV-ES | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Lehendakari, legebiltzarkideok, buenos días a todos. Garai honetan nork ez du zerbait entzun Euskadin Eroski eta Fagorren mendeko finantza-ekarpenei buruz eta beren inbertsioa berreskuratzeko, hau da, beren dirua berreskuratzeko ezintasunaren aurrean engainatuta sentitzen diren 40.000 lagun jasaten ari diren egoerari buruz? Legebiltzarkideok, bat etorriko zarete nirekin gai hau arazo larritzat jotzen dudanean, irregulartasunez betetako eta, azken batean, pertsona gehiegi harrapatuta dituen irteerarik gabeko labirintutzat jotzen dudanean. Euskadiko Kooperatiben Legearen erreformaren ondoren etorri ziren mundu honetara mendeko finantza-ekarpenak eta, zehazkiago, arautzen dituen eta kooperatibak kapitalizatzeko tresna hori erabiltzeko aukera ematen duen 57.5 artikuluari esker. Beraz, mendeko finantza-ekarpenak denon aurrean sortu ziren, Legebiltzar honetan. Eta hauts haietatik lohi hauek etorri dira. Eta zer daukagu gaur egun? Legebiltzar honetan onartutako lege batetik sortutako arriskuko finantza-produktu bat, likidezia seguruko produktu bat hartu zutela uste zuten eta orain egindako inbertsioa berreskuratu ezin duten milaka aurreztailerentzako tranpa bihurtu dena. Eta hori da egia. Euskal sozialistok mendeko finantza-ekarpenei bizia eman zien artikulua indargabetzea planteatzen dugu, batez ere hiru arrazoirengatik. Lehena, praktika eta denbora frogatzen ari zaizkigulako arrisku handiko irudia dela; bigarrena, auzitegiak indargabetzen ari direlako, epaien bitartez, esku artean daukaguna bezalako legeek babestutako aurreikuspenak; eta hirugarrena, horien erabilerak arazo bat sortu dielako kooperatibei eta milaka pertsona kalteturi. Ez dugu zalantzan jartzen kooperatiben kapitalhanditzea legezkoa izan denik, ezta modu kaltegarrian merkaturatu denik ere. Kooperatibei eta pertsona kaltetuei arazoak sortzen dizkien legezko aurreikuspen bat izatearen arrazoia jartzen dugu zalantzan. Kooperatibek berek aitortu zuten Legebiltzar honetan egindako agerraldian gaur egun ez luketela bide hori erabiliko. Eta nire galdera da: zertarako nahi dugu aurreikuspen hori? Auzitegiak ondoriorik gabe uzten ari badira irudi horren legezko estaldura, zertarako mantendu behar da? Jaurlaritzak, 57.5 artikulua indargabetzea aintzat hartzearen aurkako iritzia emanda, zatiketa artifiziala egiten du mendeko finantzaketaren sozietateerregulazioaren eta merkaturatzearen artean, eta esaten digu ez dela lege-arazoa, kontsumo-arazoa baizik. Baina 2004ean Zorione Arregik egin eta MCCren aholkularitza juridikoak argitaratutako txostenak dio kooperatiben kapital soziala indartzea zela xedea. Eta zuek benetan uste al duzue kooperatiben aldeko legea idatzi, dirua betiko atxiki eta kooperatibak itxiz gero pertsona kaltetuak kobratzen azkenak izateko aukera ematea kontsumo-arazoa soilik dela? Argi dago kontsumora iritsi baino lehen legea izan zela. Niri arrazoiketa pobrea iruditzen zait, artikulu hori ez indargabetzea justifikatzen ez duena. Eusko Jaurlaritzak, halaber, baztertu egiten du soluzio globala eta gehiago ikusten du soluzioa bide judizialetik eta arbitrajearen bidetik. Hori, ordea, kontraesanean dago Elena Unzueta Kontsumobideko zuzendariak Legebiltzar honetan Osasun eta Kontsumo Batzordean berriki egindako agerraldian esan zuenarekin, bitartekaritzaren aldeko soluzioaren alde baitzegoen. Gure proposamena aintzat ez hartzeko, mendeko finantzaketak jarduera kooperatiboaren ezinbesteko hedapena finantzatzeko eta, ondorioz, lanpostuei eusteko eta gehiago sortzeko balio izana aipatzen du Eusko Jaurlaritzak. Eta kontuan hartuta hasierako asmoa hau izan zela –ez dugu zalantzan jartzen–, zuek baloratu beharko zenukete finantzaketa-formula horrekin gauzatutako hedapen-politika egokia izan zen, eta ondorioa alderantzizkoa izan al den. Adibidez, Eroskik 2007an Caprabo erosi zuenean egindako hedapena aztertzen badugu, edo Fagorrek 2006an egindakoa, Brandt erosteko jaulkipena egin zuenean, zuek esango didazue, legebiltzarkideok, begi-bistako arrazoiak dauden ala ez. Ez dut beste ezer esango. Balora ezazue. Halaber, bazkideena ez den kapitala eskuratzeko modu bakarra dela argudiatzea ez dator bat errealitatearekin, kooperatibek beste formula batzuk erabili dituztelako, arazorik sortu ez duten formulak, esaterako, epe luzeko bonoak, edo arrisku handiagoko edo txikiagoko beste batzuk. Egia esan, hori da sortutako arazoari konponbidea eman diezaiokeen aukeretako bat: mendeko finantza-ekarpen horiek epe luzeko bono bihurtzea. Jaurlaritzak esaten du 5.7 artikulua indargabetzeak etorkizunean finantzaketa-mekanismo hori erabili ahal izatea galaraziko lukeela, nahitaezko informazioosagarriekin. Hori da hori kontraesana! Eta horixe da saihestu nahi dena, edukiagatik eta eragiten dion jende-kopuruagatik, hain arbuiagarriak diren egoerak errepikatzea. Ezingo al zen hori saihestu bere garaian behar zen informazioa emanda? Jaurlaritzak Kooperatiben Legearen erreforma handiagoa egiteko konpromisoa hartu duen arren, auzitegiak debekatzen ari diren praktikei atea irekita uzten dien aurreikuspena berehala ezabatzea proposatzen dugu. Egokia da adieraztea 2012ko ekainean Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak etorkizuneko jarduketa guztietan egon behar duen doktrina bat ezarri zuela. Hipoteka-kontratu bateko abusuzko klausulei buruzko epaiaz hitz egin zuen, esku artean daukagun kasuaren oinarrian dagoen arazo bat ebazten zuenaz. Han xedatzen da ezen, legeria nazionalak zerbitzu-prestazioek eta kontratu-sinatzeek hel diezaieketen jakineko baldintza batzuk finkatzen dituen arren, kontsumitzaileen defentsan bete beharrekoa dela 93ko Europako zuzentaraua, zeinaren arabera, abusuzko klausulek ez baitute aplikaziorik, hain zuzen ere kontsumitzailea babesteko. Zenbait epaitan epaileek ezin dituzte, berez, lege nazionaletan aurreikusitako klausulak baliogabetu, baina doktrina horri hel diezaiekete eta ondoriorik gabe utz ditzakete kontsumitzaileentzako abusuzko klausulak. Horrek esan nahi du Jaurlaritzak argudiotzat erabiltzen duen legezko aurreikuspenaren eta merkaturatzearen arteko banantze hori indarra galtzen ari dela. Horrenbesteraino ari da indarra galtzen, non, Espainian emandako hainbat epaik eta euskal epaileek emandako beste epai batzuek, oro har, aurreztaile txikiak babesten dituztela eta ondoriorik gabe uzten dutela orain Jaurlaritzak argudiatzen duen legezko arrazoia. Ganbera honek argi eta garbi adierazi du kontsumitzaileentzako abusuzko finantza-irudien aurkako iritzia, eta baita lehentasunezko deiturikoen aurkakoa ere. Horien erregulazioa kanpoko instantzien baitan dago, baina, gure kooperatibei eragiten dienez, gure esku dago gure iritzia adieraztea ez ezik, konpondu nahian gabiltzan kasuak eta antzekoak berriro ez gertatzea ere. Eta planteatzen dugunak ez du galarazten Jaurlaritzak Kooperatiben Legeak aurreikusten duen erreforma aurkeztea, argi dagoelako beharrezkoa dela finantzaketa-formula berriak sartzea. Eta legebiltzarkideok, ziur nago hori mendeko finantza-ekarpenen amaiera izango dela, beste gauza batzuen artean, Europar Batasuneko Auzitegiak esandakoaren arabera, legeria nazionalen aurreikuspenei muga jartzen dieten askotariko ebazpen judizialen ondorioa izango delako. Legebiltzarkideok, politikan ausarta izan behar da eta zuzen jokatu. Orain une horretan gaude, eta kasu honetan aurrea hartzea eta gertakariek behartu baino lehen erabakiak hartzea da egokiena. Horregatik, legebiltzarkideok, 57.5 artikulua indargabetu nahi duen erreforma izapidetzeko aintzat hartzea eskatzen diogu Ganbera honi. Hitz egingo dugu etorkizunean egin beharreko aldaketez, aztertuko ditugu kooperatibek kanpoko kapital hori lortzeko moduak, baina ez dugu nahi bi urte edo hiru urte itxarotea. Hilabetean ezaba dezakegu irudi hori. Ez lituzke ekidingo lehen eragindako kalteak, baina etorkizuneko tentazioak baztertuko lituzke. Guk uste dugu ez duela merezi milaka euskal herritarrek iruzur egin dietela sentitzea, beren aurrezkiak arriskuan izatea edo behar izan dituztenean urtuta gelditzea eragin duen arau batek indarrean jarraitzea. Eta, bestalde, haiek egindako eskaerek erantzun bat merezi dute. Bere kasuan bide irekiaren bitartez arbitratzen den erantzuna, baina baita Ganbera honetatik finantza-tresna horien erabilera okerra eragin duten abusuak berriro ez direla gertatuko jakin dezaten eman behar dugun erantzun politikoa ere. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2073 |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on guztioi. Lehendakari jauna. Euskal Sozialistak taldeak Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzen duen ekainaren 29ko 1/2000 Legeko 8. artikulua indargabetzea proposatzen digu, 1993ko legeko 57. artikuluari 5. zenbakia gehitzen ziona. Historia berrikus dezakegu eta gaur egun arte nola iritsi garen ikusi, nola iritsi garen Talde Sozialistaren planteamendu horretara eta guk babesten dugun aldarrikapen horretara, beste hainbat aldiz egin dugun bezala, ez baita lehen aldia jakineko puntu hau Ganbera honetan planteatu eta eztabaidatzen dena. 2000ko ekainaren 29an, Ibarretxeren Jaurlaritzak Euskadiko Kooperatiben Legea aldatu zuen, kooperatibak mendeko finantza-ekarpenen bitartez finantzatzeko helburu nagusiarekin. Finantza-produktu horrek, kooperatibaren kapital soziala osatzeaz gain baliabide propioaren izaera berma zezakeen nazioarteko kontabilitate arauen arabera, baldin eta titularrei erreskate aurreratuaren eskubidea ematen ez bazitzaien. Ekimenaren justifikazioan dioen bezala, Euskadiko Kooperatiben Legearen erreforma egin ondoren tresna hori erabili da kooperatibak kapitalizatzeko. Azken batean, zer dira mendeko finantza-ekarpenak? Egia esan, gaur egun denok dakigu zer diren eta zer eragin duen finantza-produktu horrek. Ez dira partaidetza soziala, betiko eta mendeko zorraren tituluak baizik. Betiko iraupena dute eta mendekoak esaten zaie kreditu-hurrenkeraren xedeetarako hartzekodun arrunten edo kreditu arruntengatiko hartzekodunen atzean kokatzen direlako. Hainbat aldiz eztabaidatu dugu Legebiltzar honetan mendeko finantza-ekarpenen gaia. Gaia eztabaidara ekarri zuen lehen taldea UPyD izan zen. Beste hainbat esparrutan egindako beste jarduketa batzuekin koherenteak izan gara (hor daude Bankiari jarritako kereila edo lehentasunen kereila, UPyDk aurkeztutakoak). Azken batean, justizia defendatzea eta abusuen eta zigorgabetasunaren aurrean demokrazia onera ekartzea da kontua. Urte bereko urtarrilaren 18an legebiltzarekimen bat aurkeztu genuen, batez ere gertakariak salatzeko eta profil kontserbadoreko kontsumitzaileei inbertitutako kapitalaren % 100 berehala ordaintzea eskatzeko. Hau da, inbertsioetan aurretiko esperientziarik gabeko, finantza-kulturarik gabeko eta behar adinako prestakuntzarik gabeko kontsumitzaileei inbertitutako kapitalaren % 100 berehala ordaintzea eskatzeko. Otsailaren 28an eztabaidatutako ekimen hura atzera bota zuten Euzko Alderdi Jeltzaleak eta EH Bilduk. Bi talde horien artean sinatutako erdibideko zuzenketa onartu zen, iruzurraren erantzuleak aipatu ere egiten ez zituena eta kaltetuentzako kolpe latza izan zena. Osoko bilkura hura etsigarria izan zen mendeko finantza-ekarpenen iruzurrezko merkaturatzearen biktima izan ziren euskal herritar askorentzat. Baina Greaves andrearen, hau da, Kontsumobideko zuzendari ohiaren adierazpen batzuen ondorioz eta kaltetuek gertakarien salaketa publikoak egiteari ez uztearen ondorioz, gaia hainbat aldiz itzuli zen Legebiltzar honetara hainbat talderen mozioen eta agerraldien bitartez. Gaur egun milaka herritarrek iruzurraren biktima izaten jarraitzen dute, arazo larriak dituzte eta egoera pertsonal eta familiar mingarriak jasaten dituzte. Horien arazoak konpontzea da kontua, baina baita horrelako gertaerarik berriro ez gertatzea ere. Finantza-produktu honek, egia esan, ez du zerikusirik lehentasunezkoekin. Arrisku handiko eta betiko iraupeneko finantza-produktua da, eta haren likidezia –eskasa edo hutsa– merkatuaren baitan dago. Arazo nagusia da finantza-produktu horren ezaugarriei buruz daukagun informazio guztia ez zutela izan iruzurra jasan zuten kontsumitzaileek. Ez zuten informaziorik jaso; erdizka kontatutako informazioa edo informazio manipulatua izan zuten. Gaur egun legezko produktua da, baina iruzur eginda merkaturatua eta konfiantza handiko pertsonei saldua. Eta, jakina, hor dago maula eta hor dago iruzurra: merkaturatzea eta, nola ez, maula eta merkaturatze hori gerta daitezkeen testuingurua, eta produktua bera, engainua eta iruzurra errazten dituen ezaugarriak dituena. Arazoa da zenbait finantza-erakundek era horretako produktuei buruzko informazio gehiago transmititu digutela guri beren bezeroei baino, erantzukizunetatik libre geratzeko soilik. Arazoa da horietako asko, milaka –gehienak aurreztaileak, eta ez inbertitzaileak–, engainatu egin zituztela eta iruzur egin zietela. Ez zituzten behar bezala informatu arrisku handiko, likidezia txiki edo hutseko eta betiko iraupeneko produktu baten aurrean zeudela. Ditugun lekukotasunen arabera, finantzaerakundeen ekimenez merkaturatu ziren produktu horiek. Hasiera batean ez ziren ezagutu ere egiten eta, horregatik, pentsaezina zen motu proprio eskaera asko egitea produktu ezezagun baterako. Bezeroak aholkatu eta konbentzitu egin zituzten produktua interesatzen zitzaiela eta komeni zitzaiela eta informazio partziala, ez osoa edo manipulatua jaso zuten ondoren; informazio gutxiegi, alderdikoia edo iruzurrezkoa. Uste dut gaur egun inork ez duela zalantzarik gertakari horien inguruan. Kaltetutako milaka herritarrez ari gara hitz egiten, soluzioa merezi duten herritarrez eta, gure iritziz, oso zintzoak eta oso profesionalak ez baina oso amarrutsuak ziren jarduketak gauzatu zituzten erantzuleez ari gara hitz egiten. Denbora horretan guztian, maula, engainu masiboa eta iruzurra salatu ditugu; beraz, gertakariak kontatzera mugatu gara eta baita Eusko Jaurlaritzari eskatzera ere, ez bakarrik Eusko Jaurlaritzari, bere esku dagoen guztia egin dezala maula egin dieten herritarrei laguntzeko eta gertakari horiek etorkizunean ez errepikatzeko. Denbora horretan guztian, hainbat taldek adierazi dugu abusuzko kontratuak egitearen aurkako arbuiorik handiena, eta gaitzetsi egin ditugu horretarako erabili diren ekonomia- eta finantza-jarduketa guztiak, herritar ahulenen konfiantza lortzean oinarrituak, zenbait produkturen engainuzko eta amarruzko merkaturatzea barne. Gure iritziz, entitate jaulkitzaileek eta bankuentitate jartzaileek inbertitutako kapitalaren % 100 berehala ordaintzeko behar diren neurri guztiak hartu beharko lituzkete, batetik, arrisku-profil kontserbadorea duten eta hala nahi duten kaltetu guztiei eta, bestetik, gutxiegizko informazioa, alderdikoia, ez osoa edo iruzurrezkoa eman zitzaien kontsumitzaile guztiei. Guk uste dugu hori izango litzatekeela zuzenena. Orain, Euskal Sozialistak taldeak, beste batzuetan planteatu digun bezala, berriro planteatzen digu guk babestuko dugun lege-aldaketa hori, justifikazioan adierazten den bezala, haien jaulkipenean eta merkaturatzean ikusi diren abusuak berriro gerta ez daitezen. Gu ados gaude planteamendu horrekin eta, horregatik, ekimen hori aintzat hartzearen alde bozkatuko dugu. Eusko Jaurlaritzak aurkako irizpidea duela adierazi du, hainbat arrazoi argudiatuta. Arrazoiak balantzan jarrita, nahiago ditugu Sozialistak Taldeak planteatutako argudioak. Ikusitako abusuak berriro ez gertatzea da kontua. Eusko Jaurlaritzak orain esan digu arazoa ez dela produktua, produktu hori merkaturatzeko modua baizik. Gure iritziz, produktua merkaturatzeko modua da arazoa, baina baita produktua bera eta produktua merkaturatzeko testuingurua ere. Eusko Jaurlaritzak adierazi du produktua Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalak gainbegiratuta merkaturatu zela. UPyDren iritziz, lehentasunezkoen iruzurraren egilea izan zen erakunde hori ezinbesteko lankide gisa, Espainiako Bankuarekin batera. Jendeari iruzur egiteko xede bakarrarekin lehentasunezkoak jaulkitzen diren eta mendeko finantza- ekarpenak egiten diren herrialde batean bizitzearen ondoriozko arazoa da. Ikuskapen-organo guztiak alderdi politikoek hartuta dituzten eta funtzionatzen ez duten herrialde batean bizitzearen ondoriozko arazoa da. Eta justizia alderdi politikoen eta horien interes alderdikoien baitan dagoen herrialde batean bizitzearen ondoriozko arazoa da. Egoera horretan eta testuinguru horretan, irudi hori ezabatzea da egin dezakegun gauzarik onena, testuinguruak lagundu egiten diolako iruzurrezko merkaturatzeari. Lagundu egiten dio eta, ikusi dugun bezala, baimena ematen dio. Beraz, egoera horretan, legea aldatzea eta aukera hori ezabatzea da zentzuzkoena, mendeko finantza-ekarpenak egiteko aukera ezabatzea. Gure iritziz, produktua da arazoa, produktuaren merkaturatzea da arazoa, organo ikuskatzaileak dira arazoa –Espainian funtzionatzen ez dutenak– eta indarreko legeria da arazoa, lege hau da arazoa. Horrek guztiak ahalbidetu du maula hau egitea. Horrek guztiak, testuinguru horrek guztiak ahalbidetu du maula masibo bat eta engainu bat egotea. Esan dudan bezala, produktuak, produktu hori merkaturatzeko moduak, Espainian funtzionatzen ez duten organo ikuskatzaileek eta indarreko legeriak osatzen dute mendeko finantza-ekarpenen iruzurrezko merkaturatzea ahalbidetzen duen testuingurua. Beraz, proposatzen zaigun lege-aldaketa babestuko dugu. Horregatik bozkatuko dugu Talde Sozialistaren lege-proposamen hau aintzat hartzearen alde. Etorkizunean inori maula ez diotela egingo eta maulen biktimarik ez dela egongo ziurtatu behar dugu eta, horregatik, lege-proposamena aintzat hartzearen alde bozkatuko dugu. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2074 |
10 | 43 | 03.10.2013 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Egun on, presidente andrea, legebiltzarkide jaun-andreok, lehendakari jauna eta Gobernuko kideok. Nik uste dut, Sarasua andrea, zure taldeak legez besteko proposamen desegokia aurkeztu duela, bai formengatik eta bai funtsagatik; edo, gutxienez, ez osoa. Ez dugu esango kooperatiben legeria ezin denik aldatu eta ezin denik hobetu, eta kooperatiben kanpoko finantzaketa ezin denik modu eraginkorragoan edo modu hobean arautu. Argi dago ez dugula hori esango. Baina, Sarasua andrea, Euskadiko Kooperatibei buruzko 4/1993 Legeko 57.5 artikuluak xedatutako irudia existituko ez balitz, beste formula bat egon beharko luke, eta zuek ez duzue irudi hori proposatzen zuen ekimenean. Zuek indarreko artikulu bat ezabatu nahi duzue legezko alternatibarik gabe, eta horrek –egia esango dizut– segurtasun-falta juridikoaren adierazpen gorena dakar. Hor daude Kooperatiben Legeko 57. artikuluko 5. paragrafoa ezabatzearen ondorioak. Zure taldeak aurkeztutako legez besteko proposamena aurrera aterako balitz, kooperatibek funts propiotzat jotako finantzaketa lortzeko bideak erabat mozteaz gain, kontratatutako edo jaulkitako mendeko finantza-ekarpenak pasibo galdagarri gisa birsailkatzea beharrezkoa izango balitz, onartu ezineko inpaktua izango litzateke kooperatibetako balantzeetan eta ratioetan. Gure ustez, ezin dugu hori onartu. Eroski, Fagor Etxetresna Elektrikoak eta Mondragon Inbertsioen kasuan, 300, 125 eta 188 milioi euro pasibo galdagarri gisa birsailkatzea eragingo luke, hurrenez hurren, eta narriadura ikaragarria balantzeko ratioetan nahiz finantza-ratioetan. Baldin eta arazo hori zuek planteatu duzuen bezala onartzen bada. Nik esan nahi dizut aurreztaile txikiak babesteak ez duela zerikusirik enplegua sortzen duten eta hazkunde ekonomikoa sor dezaketen enpresetan ziurgabetasun juridikoa sortzearekin. Ez du zerikusirik. Egin behar dena, egin beharko dena, merkaturatze-bermeak hobetzea izango da, baina ez kooperatibei kalte egitea. Bat gatoz ekimena aintzat hartzearen ondorioz Eusko Jaurlaritzak emandako irizpidearekin, bat gatoz osotasunean. Erregulazioa eta mendeko finantzaekarpenen merkaturatzea bereizi egin behar dira. Gure ikuspegitik, Eroski eta Fagorren ekarpenekin gertatutakoa finantza-produktuen kontsumoarekin lotutako arazoa da, ez erregulazio-arazoa. Gainera, kontuan izan behar da ez daudela Eroski eta Fagorren ekarpenak soilik, arazorik gabe funtzionatu duten bitartean beste batzuk ere egon direla eta badaudela, eta enpresa horiek arazoak izango lituzketela zuk planteatu duzun ekimena onartzeko orduan, hau da, lege-proposamen hau onartzeko orduan. Bestalde –planteamendu interesgarria da, seguruenik–, Jaurlaritzak, bere irizpideko 8. Puntuan, esan du euskal kooperatiba-araudia berregiteko asmoa duela, bere idazketan hobekuntzako hainbat aldaketa txertatuta –ikusiko dugu zein–, eta balitekeela egungo erregulazioari klausularen bat gehitzea, jaulkipena baimentzeko eskumena duten agintari ekonomikoek ikuskatutako klausula orokorrei gehituta. Klausula horrek bermatu egingo du hirugarren ez-bazkideek behar adinako informazioa izatea gisa horretako finantza-produktuari dagokionez. Hor dago, bada. Ikusiko dugu zer planteamendu egiten duen Eusko Jaurlaritzak. Aurki egiten badu, hobe, eta nik uste dut hor egon daitekeela adierazten dituzun kezken gakoetako bat. Esparru horretan mugitu beharko da, merkaturatzean informazioa hobetzeko aldatzekoan, ez kooperatibez kanpoko finantzaketa ezabatzekoan. Hirugarrenen finantzaketa baliabide propio gisa lortzeko tresna bakarra da, eta horrela planteatuta dago, eta modu horretan araututa dago. Eta zuek ez duzue aurkezten enpresek kanpoko finantzaketa lortzeko duten premiaren alternatibarik, jakina. Nolanahi ere, gogoratu behar dut ez garela ari Euskal Herriaren uharte-egoera bati buruz ere. Erregulazioa ez da Euskal Herriaren esklusiboa kontu horretan, ez da 4/1993 Legean soilik aurreikusitako tresna espezifikoa. Baltzu kooperatiboen erregimena arautzen duten gainerako lege autonomikoek eta estatuko Kooperatiben Lege Orokorrak berak aurreikusten dute irudi-mota hori. Eta zuri, horrek, ez dizu inoiz arazorik sortu, ez estatuan eta ez zuek gobernatzen zenuten autonomia-erkidegoetan, eta mota horretako lege- eta arau-planteamenduei bide eman diozue. Beraz, Madrilgo Erkidegoko Kooperatiben Legeko 57. artikuluak, estatuko Kooperatiben Legeko 53. artikuluak, Nafarroako Kooperatiben Legeko 47. artikuluak, Murtziako 73. artikuluak, Asturiasko Printzerriko 94. artikuluak, Gaztela-Mantxako 84. artikuluak eta Kantabriako kooperatiben lege-proiektuak, denek xedatzen dituzte horrelako erregulazioak. Eta berriro esango dut, zuek gobernatu duzuen eta mota horretako erregulazioei buruz eta finantzaketari buruz zeresan handia izan duzuen esparruetan. Berriro esango dut, gauza bat da erregulazioa eta beste bat merkaturatzea. Eta, Sarasua andrea, sektorea ez dago ados 4/1993 Legearen 57.5 artikuluaren erabilgarritasunik ezari buruz zuk esandakoarekin. Sektorea ez dago ados. Alderantziz, guri jakinarazi digu, eta zuei ere jakinaraziko zizuten, zein arriskutsua izango litzatekeen zuek proposatzen duzuena bezalako neurri bat onartzea, neurri ezabatzailea baina alternatibarik gabea, hau da, neurri suntsitzailea, ziurgabetasun juridikoa sortu besterik egin ezin duen neurria. Eta hori ez da bidea aurreztaile txikien eta legezko eta baimendutako finantza-produktu baten merkaturatze-arazoek kaltetutakoen arazoak konpontzeko. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2075 |
10 | 43 | 03.10.2013 | LÓPEZ DE MUNAIN GANUZA | EH Bildu | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Buenos días. Kooperatibak finantzatzeari buruzko artikulua aldatzea xede duen Kooperatiben Legearen aldaketa aintzat ez hartzearen aurka bozkatuko du Euskal Herria Bilduk. Euskal Herria Bildu no quiere volver a hablar de las subordinadas de Fagor. Quienes han intentado enredar las cosas en esta Cámara tienen algo que ver con la desinformación que se ha creado. Al fin y al cabo, les están haciendo el juego a las entidades financieras que han vendido esos productos fraudulentos. Ezin duzue gizartea engainatu eta kooperatibak iruzurraren eragile bakarrak direla esan. Eta hori, finantza-produktuaren salmentaren jarraipena ez egiteagatik kooperatiba horiek hartu behar zuten erantzukizun moralaren izpirik kendu gabe. Iruzurra finantza-erakundeek egin dute –hala adierazi du Arartekoak, orain hala dio Kontsumobidek, eta baita epaileek ere epaien bitartez, eta hala adierazi dute batzordetik igaro diren elkarteetako eragile eta ordezkari guztiek ere–. Informazioa eman beharko luketen eta eman ez zuten finantza-erakundeek. Euren indar-kokapenaz abusatuz, erosleei gezurra esan zieten finantza-erakundeek. Produktu hori merkaturatu, langile-klasean ahal zutena eta gehiago saldu eta familia osoak hondoratu dituzten erakunde jaulkitzaileek. Ya saben que ni el Banco Santander ni la BBK han querido acudir a esta Cámara a dar explicaciones. Y el Banco Santander y el BBVA son los principales culpables y responsables. Badakizue ez Santanderrek eta ez BBVAk, erantzule nagusiak direnek, ez dutela etorri nahi izan azalpenak ematera. Badakizue erakunde merkaturatzaile eta jartzaileetako bat ere ez dela etorri deitu zituen batzordera, aukera hori eman badiogu ere. Baina zuek nahiago duzue zarata egitea eta soluziorik ez ekartzea. Soluzio bat nahi duzue? Zergatik ez duzue jartzen erruaren pisua finantza-sisteman? Euskal Herria Bilduk hasiera-hasieratik jarri zuen, arrazoi sinple batengatik: ez daukagu lastarik finantza-erakunde bakar batekin ere eta horrek askatasuna ematen digu ekonomiako sektore ustelduenari, finantza-sektoreari, bereak eta bi esateko. Suizidioen, pobreziaren eta gizarte hau gaiztotzearen erantzule da sektore hori. Finantza-erakunde handi horien zuzendariek eman beharko lituzkete azalpenak, eta haiek epaitu eta kondenatu beharko lituzkete, lukurreria delituagatik. Baina botere politikoa kontrolatzen dute eta Espainiako estatu kolpatua kontrolatzen dute, eta zorraren bitartez itotzen dute. Son los dirigentes de ese ámbito los que deberían estar en la cárcel y no los 18 dirigentes de Herrira. Eso es lo que el Estado español hace para esconder sus vergüenzas: actuar de forma descarada. Actúa de manera idéntica a un estado pseudodemocrático. Kontua da aitortu egin behar dugula proposamenak zentzua duela, baina zentzua du testuinguru egokian, hau da, kooperatibak, erakunde jaulkitzaile eta merkaturatzaileak eta kaltetuak egoera konpontzeko akordio-puntu batera iristen direnean. Ustedes no ofrecen ninguna solución. Díganselo a los afectados claramente. Lo único que plantean es que ahora no exista esa financiación, lo cual también apoyaría Euskal Herria Bildu, pero no ofrecen ninguna solución a los afectados. Ez diezue konponbiderik ematen kooperatibei ere, ezta gutxiagorik ere. Balantze-arazo batean jartzen dituzue, porrot-egoera sortuko diena, kaltetuei zor dietena epe ertainean ordaintzen utziko ez diena. Edo diru hori bankuei ordaintzen utziko ez diena. Pentsa dezagun pixka bat zuek sortu nahi duzuen arazoan: kooperatibek ez badakite nor diren euren finantza-emaileak, hau da, nor diren mendeko ekarpen horien jabeak datu horiek finantza-erakundeek soilik dauzkatelako, eta epaileek ezabatu egiten badituzte finantza-erakundeen eta kaltetuen arteko kontratuak, berriz ere bankak sortutako arazo bat konpontzen arituko ginateke, azken batean, kooperatibak bankuei ordaintzen ariko liratekeelako zor duten dirua. Beste behin ere bankuei egingo genieke mesede, iruzur sozial horren errudunak haiek izan arren. ¿Han tenido en cuenta todo eso a la hora de redactar la proposición que hoy presentan? Por otro lado, nos parece absolutamente necesario recabar la opinión de las cooperativas, para conocer de primera mano qué tipo de financiación proponen como alternativa. Ezer ezabatu baino lehen, diru hori funts propiotzat jotzetik porrotera eraman ditzaketen beste eszenategi batera igarotzean balantzeetan jasan ditzaketen arazoak konpontzeko kooperatibei plantea lekizkiekeen erdibideko egoerak ezagutu beharko lirateke. ¿Han llevado a cabo alguna reunión con las cooperativas para analizar dónde se encuentran las soluciones? Ganbera honek gizarte-erantzukizun bat du, legeak gauzak sortu ahala ez egitera behartzen duena. Horregatik, Euskal Herria Bildutik eskatzen dugu talde guztiok hartu behar dugula PSEk ekarri digun proposa- menari buruz eztabaidatzeko konpromisoa, baina mendeko ekarpenen iruzurrezko merkaturatzeak sortutako arazo soziala gehienek onartutako konponbide baterantz bideratzen denean. Las bases para avanzar en la vía de la solución se pospusieron y aprobaron en esta Cámara con los votos favorables de EH Bildu, del PSE y del Grupo Mixto. Por lo tanto, sabemos cuál es el camino; concedamos, pues, el tiempo necesario a quienes realizan la labor de intermediación y a quienes trabajan en el aspecto jurídico. Eman dezagun zentzuzko tarte bat bitartekariek eta arlo judizialek bidea presta dezaten, eta joka dezagun bizkor ehunka euskal familia itotzen dituen arazo hau konpontzeko. Hori egin ondoren, zalantzarik gabe babestuko dugu aldaketa hori, eta gainerako taldeekin eta kooperatibekin finantzaketarako bideak adosten ahaleginduko gara. Euskal Herria Bilduk beldurrik gabe egingo du, inoiz ez dugulako babestuko finantza-azpiproduktu horiek mantentzea, hilabete hauetan guztietan mantendu dugun bezala. Eta, jakina, salmenta osoaren gainean mozkin-ehuneko bat lortzeko aurreztaile txikiak engainatu zituzten eta iruzur egin zien bankuak eta kutxak seinalatzen jarraituko dugu. Ezin izango dugu inoiz arreta kendu finantza-sistematik. Eta konpromisoa hartuko dugu prest dauden talde guztiekin Finantza Produktuen Legea gogortzeko hitzarmena egiten ahalegintzeko, eta baita banka pribatuaren gaineko kontrol handiagoak lortzeko ere, hor aurkitzen baitute gordelekua fariseuek eta lapurrek. Nada más, muchas gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2076 |
10 | 43 | 03.10.2013 | URKOLA IRIARTE | EA-NV | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Legebiltzarreko mahaiburu andrea, lehendakari jauna, sailburu, legebiltzarkideok, egun on. Tramitera onartzeko gaur hona ekartzen den lege proposamenaren aurrean gure botoa aurkakoa izango da. Zergatik? Lege proposamen honek gauza bakar bat planteatzen duelako: egun kooperatibek hirugarrengoen finantziazio bidez, hau da, kooperatibaz kanpoko finantziazioa tarteko, beraien baltzukapitala handitzeko edo zabaltzeko duten aukerari ateak ixtea; ondorioz, kooperatiben etorkizuna edo hedapena bazkideek egin ditzaketen aportazioen bidez eman daitekeen baltzu-kapitalaren hedapenaren menpe uzten du. Honek kooperatibak egun lehiatzen diren merkatuan traba eta mugez inguratzen ditu edo, gutxienez, beste forma juridiko bat duten enpresekiko desabantaila egoeran ipintzea suposatzen du. Kooperatiben figura, bere egokitasuna eta bere onurak goraipatzen, iraganean zein orainean edo etorkizunerako gure gizartean eta gure ekonomian jokatzen duten papera eta zein tresna beharrezko eta baliagarriak diren esaterakoan ahoa hitz potoloz betetzen den bitartean, aho txikiarekin etorkizunari begira hain beharrezko duten finantzabide edo modu berriei mugak jartzen dizkiegu, kooperatibak aho bete hortz uzten ditugu. Euskal Sozialistak taldeak Euskadiko Kooperatiben 4/1993 Legea aldatzen duen ekainaren 29ko 1/2000 Legearen zortzigarren artikulua ebazteko proposamena aurkezten du. Beste era batetara esanda, kooperatiben erregimen ekonomikoari dagokionean, kooperatibek beraien baltzu-kapitala, bazkideen ohiko eta nahitaezko aportazioetatik haratago, bazkide beraiekin edo hirugarren batekin kontratatutako menpeko finantziazioa erabiliz handitzeko aukera arautzen duen artikulua ebazteko proposamena egiten du. Zergatik eta zertarako? Egia esan, ez naiz argibiderik topatzeko gai. Ebaztea proposatzen den artikuluak egiten duen bakarra da ezaugarri batzuk betetzen dituen finantziazio mota konkretu bat baltzukapitala osatzera pasa daitekeela arautzea. Ez gehiago, ez gutxiago. Gobernuak bere irizpidea azaltzerakoan egoki adierazten duen moduan, bi eremu bereiztea ezinbestekoa da: batetik, oraintxe aipatzen nuen menpeko finantziaketaren sozietate erregulazioa, euskal kooperatiba sozietateen araubide ekonomikoaren parte den aldetik, hau da, ezabatu nahi den artikuluak esaten duena; eta bestetik, finantziazio mota honen merkaturatzea, kontsumoarekin eta ez erregulazioarekin zerikusia duena. 1/2000 Legeko 8. artikuluak, laburbilduz eta eskematikoki adierazten duena da kooperatibak bazkideekin nahiz beste batzuekin kontratatutako menpeko edozein finantza-ekarpenen epemuga kooperatibak bere kitapena onartu aurretik gertatzen ez bada, baltzu-kapitala izango dela. Menpeko finantzaketak dira kooperatibak jaso eta kredituen lehentasunen hurrenkeran hartzekodun arrunt guztien ondoren datozen finantziaketak. Kooperatibek ekarpen hauek bazkideekin edo hirugarrengoekin egin ditzakete, baina, gutxienez, % 50 kooperatibako bazkideei eta soldatako langileei eskaini beharko dizkiete. Ekarpen hauen ordainketa finkoa, aldakorra zein parte-hartzekoa izan daiteke. Ekarpen hauen epemuga kooperatibaren likidazioa aurretik gertatzen ez bada ere, artikulu honek dioenez, "Aurrez itzulga- rriak izan daitezke edo eta bere karteran eskuratuak". Ekarpen horiek inoiz ez dute eskubiderik ematen bere batzar orokorrean botoa izateko edo administrazio organoetan parte hartzeko. Gauza ezberdina da produktu horren merkaturatzea edota komertzializazioa, mota honetako produktu batek hartzen duenak behar adinako informazioa izatea eta produktuaren erregulazioa. Gaur hona ekarri den proposamenak, ordea, horri buruz ez du hitz egiten, ez du ezertxo planteatzen. Horregatik pentsatzen eta esaten dugu artikuluaren ezabatzeak kooperatibei hirugarrengoen finantziazioaren bidez beraien baltzu-kapitala handitzea eragotzi besterik ez duela egiten. Egia esan, ez da artikulu hau ezabatzea proposatzen den lehen aldia. Legealdi honetan bertan, legez besteko proposamen orokorrago baten baitan, Talde Sozialistak gero aurrera atera ez zen saiakera egin zuen. 1/2000 Legea, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzen duena, onartzerakoan ere –nahiz eta beste arrazoi batzuengatik, edo, gutxienez, hori zen orduan esaten zena– saiakera egin zuen Talde Sozialistak. Ez dakidana da, atzerago joanda, 4/1993 Legea, Euskadiko Kooperatiben Legea, onartu zenean eta bere 64. artikuluan antzeko terminoetan hitz egiten zenean zer irizpide zeuden. Ez dakit, ezta ere, mota honetako proposamenik Estatuko edo beste erkidego autonomietako legediak aldatzeko egingo den. Egia esan, honek ez lidake gehiegi axolako era horretan Euskadiko Kooperatibak beste era bateko forma juridikoa duten enpresarekiko desabantailan izateaz gain, Estatuko beste kooperatibekiko ere desabantailan ipintzea suposatuko ez balu. Lehentxeago zergatik eta zertarako galderak airean uzten nituen. Ez da proposamen honen errealitatearen inguruaz jabetzen ez garelako: errealitate horretaz, gutxienez, beste batzuk adina jabetzen gara. Errealitate horretarako arazoari konponbidea topatzen saiatzeko, gutxienez, beste batzuek adinako konpromisoa badugu. Ez dugu uste, ordea, Talde Sozialistak eginiko ezabatze proposamenak ezer konponduko duenik; aldiz, beste arazo batzuk sortuko lituzke. Eta hau guztia diot, lehenik eta behin eta guztiaren aurretik, beraien borondaterik onenarekin aritu ondoren, egun bere burua arazo larri batean ikusten dutenei gure errespetua eta elkartasuna adieraziz. Era berean, pertsona horiek eskatu eta izan ditzaketen zenbait proposamen ulertuz ere. Baina modu berean, legebiltzar talde bati dagokion seriotasunarekin, ezer gutxi konponduko lukeen baiezko erantzun errazak ematean erori gabe, proposamenaren ondorio guztiak aztertuz, jarrera demagogikoak uxatuz eta benetako konponbideen aldeko apustua eginez. Gobernuak adierazi berri du Euskal Kooperatiba Legearen araudia birsortzeko asmoa. Tramite honetan eskuduntza dutenek ezarritako klausula orokorrez harago, bazkide ez diren hirugarrengoek nahiko informazioa izatea bermatuko duen klausulak jasotzeko disposizioa ere bai. Ziur kooperatiba sektoreak ere begi onez ikusiko lituzkeela era honetako neurriak. Ziur horrelako finantziazio mota batean parte hartzeko prest dagoenari bere erabakia hartzerakoan lagungarri izango litzaizkiokeela. Gure taldea ere tresnaren erabilpen egokia izan dadin bermatzen duten ekimenen babesle eta sustatzailea izango da. Besterik gabe, mila esker. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2077 |
10 | 43 | 03.10.2013 | SARASUA DÍAZ | SV-ES | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Hau Eusko Legebiltzarra da. Eta ni Talde Sozialistako euskal legebiltzarkidea naiz. Gero, seguruenik, Madrili buruz eta Kongresuari buruz ere hitz egingo dugulako esan dut. Ekainaren 6an, UPyDrekin sinatutako erdibideko mozioan, Talde Sozialistak proposatu zuen artikulu hori ezabatzea, eta ez zen onartua izan Alderdi Jeltzalearen, Bilduren eta Alderdi Popularraren aurkako botoengatik. Koalizio bitxia, ez al da hala? Batzuetan, komeni zaizuenerako, elkartu egiten zarete; beste batzuetan, talde batzuek esaten dute ez dutela sinatuko beste batzuekin. Baina horixe da daukagun errealitatea, eta horrela doakigu. Jaun-andreok, nik uste dut ez dela ezkutatu behar mendeko finantza-ekarpenen inguruan eta horrek gaur egun eragin duen guztiaren inguruan dagoen arazoa. Aurreko interbentzioan esan dudan bezala, uste dut arazo larria dela eta hasieratik hasi behar dugula konpontzen. 57.5 artikulu hori ezabatuz gero kooperatibei ziurgabetasun juridikoa sortuko litzaiekeela uste duzuela esanaz justifikatu duzue ekimena aintzat hartzearen aurkako botoa. Kasu honetan, zehazki, aipatu ez dituzuen arren, pentsatzen dut Eroski eta Fagorri buruz ariko zinetela, eta esan duzue arazoak izan litzaketela. Une honetan baltzu-kapitalean dauden mota horretako produktuak zor bihurtu beharko lituzketela esan nahiko duzuela iruditzen zait, eta nik ñabardura bat egin nahiko nizueke. Oraintxe bertan, abenduaren 21eko EHA 3360/2010 Ministro Aginduaren aplikazioan, Eroskiren hiru lehen jaulkipenak, 360 milioi eurokoak, zor gisa daude jasota balantzeetan. Eta ez naiz ari ezer asmatzen. Bart gauean atera nituen, eta hemen daude: hau Eroskiren balantzea eta hau Fagorrena. Zor gisa jasota daude balantzean, eta 2007ko jaulkipena soilik geratuko litzateke, 300 milioikoa, baltzu-kapital gisa jasota dagoena. Hori alde batetik. Bestetik, Fagorren kasuan, gauza bera: 2004ko jaulkipena, 60 milioikoa, zor gisa dago jasota, eta 2006koa, 125 milioikoa, baltzu-kapital gisa geratuko litzateke. Bestalde, esan duzue Alderdi Sozialistak ez duela alternatibarik planteatzen. Kontua da zuek ez diguzuela entzuten! Uste dut luze daramagula Legebiltzar honetan eztabaidatzen! Gu planteatzen ari gara –eta EH Bilduk akordio bat izenpetu zuen ekainaren 6an bere baiezko botoarekin–, guk planteatu ditugu alternatibak, soluzio orokor bat, bai jaun-andreok, esan dudan bezala, ekarpen horiek bono eta obligazio sinpleengatik trukatzeko eskaintzarekin, senior izenaz ezagutzen direnengatik. Eta produktu horiek ere zorra izango lirateke eta, horregatik, 57.5 artikulua uzteak ez luke zentzurik izango. Nik uste dut hori guztia aintzat hartzekoa eta eztabaidagarria dela eta gauzatu daitekeela. Eta argi izan behar duzue gauza bat: pertsona kaltetuen dirua, hau da, euskaldunen kapitala kanpoan inbertitu dela. Hori ere saihestu egiten dute, ez dute kontatu nahi. Esan ditzagun egiak, sekulako egiak. Adibidez, Fagorren kasuan, baltzu-kapital gisa jasota dagoen eta nik aztertu dudan 2006ko jaulkipen horretan, begira ezazue non inbertitu zen, zein izan diren emaitzak eta zer arazo ari zaion sortzen Fagorri. Nork sortu du arazoa? Kaltetuek? Nola sortu da inbertsioa? Tira, eztabaidatuko dugu. Berriro diot gaur proposamen hau aintzat hartzearen kontra bozkatuko dutenek Madrilen esaten dutenaren aurkakoa erabakiko dutela. Batetik, Talde Sozialista eta, bestetik, guk beste parlamentu batzuetan esaten duguna aipatzen duzue zuek, eta zuek Madrilen esaten duzuena, zer? Irakurri egingo dizut, baina labur-labur. Azpiazu Uriarte jaunak 2013ko ekainaren 29an esan zuena irakurriko dizuet: "Ehuneko ehun partekatzen ditut nire aurretik hitz egin dutenen kexak, denok uste dugulako horiek merkaturatzea" –lehentasunezkoez ari da, ez ditu inoiz aipatzen mendekoak– "erabateko maula izan dela"; (…) "Arartekoaren txostenak (…) argi eta garbi esaten du arriskuko produktua dela, dirua irabazi eta galdu egin daitekeela, eta betiko iraunkortasuna duela, horrek esan nahi duenarekin. Edozein finantza-erakundek edozein liburuxkatan hori jarri izan balu, erakunde horretara joaten ziren guztietatik (…) inork ez zukeen inbertituko"; (…) "Erantzu- kizunak ez daude kaltetuen edo iruzurra jasan dutenen eskuetan"; "… Esan genezake zentzuzkoena eta bidezkoena kaltetu guztiek beren dirua berreskuratzea dela". Serioagoak eta zentzuzkoagoak emango genuke, "kasu askotan ikusi den arren zuzendariak ere ez zirela oso jende serioa eta zentzuzkoa". Kasu honetan finantza-erakundeetako zuzendariez ari zen. Eta Larreina Valderrama jaunak Amaiurri buruz zer dioen esango dizut. Honako hau dio –paragrafo txiki bat irakurriko dizut, denbora gutxi dudalako–: "… Ahaztu dezagun bat garai batean edo bestean arduraduna izan den eta konpon ditzagun pertsonen arazoak, hori da eta hor dagoena, soluzioak eskatzen dituzten jakineko pertsonak". Zer soluzio eskaintzen dituzue zuek? La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2078 |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Lege-proposamen hau aintzat hartzearen aurka dauden bozeramaileek funtsean esan dutena da ezin dugula horrelakorik egin. Eta nik uste dut egin ezin duguna dagoeneko egiten utzi dena egitea dela, gure iritziz toxikoa den eta, gainera, iruzur eginda saldu den produktu bat egotearen ondorioz 40.000 euskal herritarri maula egin izana. Hori bai ezin dugula egiten utzi, gauza horiek berriro gertatzea. Eta horregatik du zentzu guztia lege bat aldatzeko eta artikulu bat ezabatzeko legeproposamen horrek, modu horretan ezabatu egingo liratekeelako mendeko finantza-ekarpenak, egoera honetaraino ekarri gaituztenak. Baina ez mendeko finantza-ekarpenak soilik, baita lehen aipatu dudan testuinguru politikoa ere. Izan ere, funtzionatzen duten organo ikuskatzaileak baleude, edo produktu horren iruzurrezko merkaturatzea galaraziko luketen arduradun politikoak baleude, agian egon litezke, baina bizi garen testuinguruan, gure iritziz, argi dago ezin dugula utzi mendeko finantza-ekarpen horiek egoten. Egia da kooperatibak ez direla erantzule bakarrak. Badira gehiago. Esaterako, legea bera, produktu hori egotea baimendu duena, eta hortik aurrera gainerakoa. Finantza-erakundeen portaera dago; hainbat aldiz salatu dugu Legebiltzar honetan. Lehen esan dudan bezala, organo ikuskatzaileak daude, Espainian funtzionatzen ez dutenak. Organo ikuskatzaileek Espai- nian ez dute funtzionatzen, ez dituzte horrelako produktuak kontrolatzen; beraz, funtzionatzen duen organo ikuskatzailerik ez badago, horrelako produkturik ere ezin du egon. Eta herritar kaltetuei bizkarra ematen dieten alderdi politikoak daude, hau da, Euzko Alderdi Jeltzalea, Alderdi Popularra eta EH Bildu. Mendeko finantza-ekarpenez hitz egiten dugunean eta, zehazkiago, Eroski eta Fagorri buruz hitz egiten dugunean, EH Bilduren profil moderatua agertzen da: "Herritarrekin", esaten dute, baina benetako orduan kooperatiben interesak eta jakineko beste interes batzuk jartzen dituzte aurretik. Eta hori da zuek defendatzen ari zaretena. Demagogia egiten duzue, zarata asko ateratzen duzue, guztiaren errua gainerakoena dela esaten duzue, baina benetako ordua iristen denean, zer bozkatuko duzue? Bidegabekeria batek jarraitzearen alde bozkatuko duzue, Talde Sozialistak planteatutako proposamenaren aurka. Orain zentzuzko denbora-tarte bat eskatzen duzue. Zentzuzko tarte bat eskatu du EH Bilduk gaurko eztabaidan. Zentzuzko tarte bat maula horren alderdi ilunak argitzeko. Eta soluzioak eskatzen dizkie gainerakoei. Eta zein dira zuen soluzioak, astero hona jaitsi, demagogia egin eta gainerakooi gertatzen denaren errua leporatzeaz gain, krisi ekonomikoaren errua edo finantza-erakundeek egiten dutenaren eta egiten ez dutenaren errua leporatzeaz gain? Zer egiten duzue zuek benetan? Ezer ez. Zer bozkatu behar duzue? Jakineko bidegabekeria bat berriro ez gertatzea planteatzen duen lege-proposamen honen aurka. Zuek aurkeztu al zenuten Bankiaren aurkako kereila? Zuek aurkeztu al zenuten lehentasunezkoen kereila? Zuek eraman al dituzue erruztatuen aulkira Espainiako pertsona ahaltsuenetarikoak? Zuek ez duzue hori egin! UPyDk egin du. UPyDk, egin egin du. UPyDk Bankiaren aurkako kereila aurkeztu du, lehentasunezkoen kereila aurkeztu du, eta erruztatuen aulkira eraman ditu Espainiako pertsona ahaltsuenetariko batzuk. Hori da UPyDk egin duena, eta gai hau Legebiltzarrera ekarri duen alderdi politikoa da, zuek saihestu nahi duzuen gaia. Eta orain "zentzuzko tarte bat" diozue, eta berriz ere EH Bilduren profil moderatua ageri da jakineko interes batzuk defendatzeko. Berriz ere jakineko interes batzuk defendatzen, maula eta iruzur horrek kaltetutako 40.000 euskal herritarren kontra. Berriz ere, beti bezala, EH Bildu ahaltsuen alde. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2079 |
10 | 43 | 03.10.2013 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Planteamendu apokaliptikoak ere badaude: López de Munain jaunaren planteamendu apokaliptikoak eta Maneiro jaunaren planteamendu apokaliptikoak. Bata beti finantza-erakundeen obsesioarekin eta bestea erakunde ikuskatzaileen obsesioarekin eta finantza-produktuaren gaiarekin. Hara, Maneiro jauna, denok ezagutzen ditugun gertakariak berriro gertatzea ez da artikulua ezabatzearen baitan dagoen kontua, ez da orain, artikulua ezabatzeagatik, euskal kooperatibetako milaka langileri arazoak sortuko dizkien kontua. Ez, ez da hori kontua. Beste bat da kontua. Eta Sarasua andreak planteatu digun ekimenaren bitartez –esan dugu lehen ere–, ezabatzearen alternatiba bat bilatu behar zen, ezabatzeak ziurgabetasun juridikoa sortzen zuelako eta arazoak sortuko zizkielako nola edo hala finantzatu beharra zuten enpresetako milaka langileri. Guk uste dugu horrela dela, eta guk erantzukizunez jokatu nahi dugu, merkaturatzea hobetu behar dela, ikuskatu egin behar dela, bermeak ezarri behar direla, kontrolak ezarri behar direla esanaz eta finantza-erakundeei eta Kontsumobideri eskatu nahi diegu mendeko finantza-ekarpenen merkaturatzeak horrenbeste jenderi sortu dizkien arazo horiek gainditzeko formulak bilatzeko, horrela gertatu delako. Baina ez ditugu nahastuko eztabaidak eta planteamenduak, guk kooperatibei lagundu nahi diegulako. Guk kooperatibei lagundu nahi diegu. Gu gara sektorea… Zuen ordezkarien bitartez eskatu diguzue ez jarraitzeko planteamendu horrek, ekimen horrek markatzen duen bideari, kooperatibentzako bide txarra delako. Eta guk ez dugu nahi herrialde honetan kooperatibentzako bide txarrik egon dadin, are gutxiago une honetan. Europako Parlamentuaren txostenak, "Kooperatiben ekarpena krisitik irteteko" izenekoak, kooperatibei buruz egindako planteamenduekin geratuko naiz ni. Europako Parlamentuak argi eta garbi esan du kooperatiben alde dagoela krisitik irteteko. Txostenak azaldu du kooperatibek, enpleguari eusteaz eta enplegua sortzeaz gain, azken urte hauetan krisian edo ondorengorik gabe zeuden ehunka enpresa salbatu dituztela. Energia berriztagarrien sektorean eta beste hainbat sektoretan mila kooperatibatik gora (Europaz ari da hitz egiten) sortu direla ere nabarmendu du. Europan 160.000 kooperatiba daude, 123 milioi kiderekin, 5,4 milioiri enplegua ematen diotenak eta komunitatearen BPGaren % 5 osatzen dutenak. Elementu eta datu oso garrantzitsuak dira horiek. Kooperatibek krisitik irteteko egiten duten ekarpenari buruzko txosten horretan askoz elementu garrantzitsu eta interesgarri gehiago daude. Guk, ordea, barne produktu gordina sortzen, enplegua sortzen eta hazkunde ekonomikoa sortzen kooperatibek arrastoa uzten duten esparruan, eremu geografikoan, lurraldean geratu nahi dugu. Eta guk ez ditugu eztabaidak nahasi nahi. Hobetzeko gauzak baldin badaude, hobeto erregulatzeko eta ordenatzeko gauzak badaude, aurrera. Baina bat-batean sega atera eta herrialde honetako jakineko kooperatiba batzuk ziurgabetasun juridikoan jartzea, nik uste dut planteamendu garrantzitsua dela. Une honetan kooperatibei buruzko bide-orri bat dago Europar Batasunean –hala adierazi du Tajani komisarioak, Europako Batzordeko lehendakariordeak–. Eta finantzaketa lortzearen kontua, lege-eragozpenak ezabatzearena, laguntza-zerbitzuena, sustapenarena eta ikusgarritasunarena, lehiakortasuna eta nazioartekotzea hobetzearena, hainbat esparrutako ekintzailetza kooperatiboarena, irtenbidea eman behar zaien eta lagundu egin behar zaien kontu garrantzitsuak direla. Baina planteamendu hori positiboan ikusi behar dugu; izan ere, planteamendu positiboa ez da kooperatibei finantzaketa-modu bat kentzea, hobetu daitekeena eta guk aztertuko dugun finantzaketarik gabe uztea. Alternatibaren bat badago, plantea bedi. Baina gaur egun ezabatzeagatik ezabatzea milaka langilerentzako arazoa da. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2080 |
10 | 43 | 03.10.2013 | LÓPEZ DE MUNAIN GANUZA | EH Bildu | Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak egindako lege-proposamena, Euskadiko Kooperatiben Legea aldatzeko 1/2000 Legea, ekainaren 29koa, aldatzekoa. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Hara, Maneiro jauna, nik ez diot UPyDri ezeren errua leporatzen, zuek ez duzuelako zer esanik; beraz, ez dizuet zuei errua leporatzen. Hemen demagogia egiten duena eta aste batean bai eta hurrengoan ere bai Mugimenduaren printzipioak ekartzen dituena zu zara. Zu zara behin eta berriz demagogia eta eztabaida merkea egiten dituena. Soluzioak eskatzen dituzue. Euskal Herria Bildun oso argi dugu zein diren soluzioak, eta behin eta berriz esan dugu: kapitalaren % 100 itzuli behar zaie inbertitzaileei. Nork itzuli behar du % 100 hori? Finantzaerakunde merkaturatzaileek. Zergatik? Finantza-erakunde merkaturatzaile horiek soilik dituztelako inbertitzaileei buruzko datuak, ez kooperatibek. Nork egin zuten merkaturatzea eta maula? Finantza-erakundeek. Erraza da, baina erraza da batzorde guztietara joan garen eta kaltetu guztiei entzun diegunontzat. Guztietan egon ez garenoi, batzuetan, hutsune batzuk geratzen zaizkigu eta gero arazoak izaten ditugu arazo osoa ulertzeko. Nor ari dira iruzur egiten? Bankuak. Bankuek iruzur egin dute. Hala esan dute epaileek. Epaileek ez dute eskatu kaltetuek inbertitutako dirua zuzenean kooperatibek ordaintzeko. Erakunde merkaturatzailearen (kutxak eta bankuak) eta bezeroaren (iruzurra jasan duen pertsona) arteko kontratua ezabatuta geratzen dela esan du. Zuek gezurretan ari zarete. Zuek. Ez zarete ari konponbiderik sortzen; ez duzue ematen, ez duzue eman nahi soluziorik. Mahai gainean jartzen duzuen soluzio bakarra kooperatibei errua leporatzea eta euskal kooperatibak seinalatzea da. Eta Kooperatiben Legearen erreformaz hitz egin nahi badugu, hitz egin dezagun, bada. Eta Euskal Herria Bildu kooperatibak finantzatzen ari diren edo finantzatu diren finantza-produktuak kentzearen edo indargabetzearen alde egongo da. Bai, noski. Jakina. Zer eskatzen dugu? Batik bat gauza bat eskatzen dugu, kooperatiba, jaulkitzaile eta pertsona kaltetuen artean gaur egun dagoen arazoa konpontzeko akordio-printzipiorik ez badago –badirudi oraindik ez dagoela–, beste eztabaida bat ari gara sortzen aurrekoa amaitu gabe. Eta Kontsumobideko zuzendari berriak epe laburrean izan zitekeela esan zigun arren –eta hala entzun genuen denok batzorde hartan, epe laburrean izan zitekeela–, epe laburrean soluzioak jarriko zirela mahai gainean, itxaron egin beharko dugu. Orain inolaz ere egin ezin duguna da beste eztabaida bat sortu, zuek talde honi, askotan, eztabaidak sortzearen inguruan leporatzen diozuen arduragabekeria guztiarekin. Eta zuek egiten duzuena legealdaketa bat da, lege-aldaketa horrek eragiten dien pertsonak aintzat hartu gabe, eta gainerakoei konpromisoa eskatuz. Hori demagogia da, hori bai dela demagogia; izan ere, gizartea engainatzen ari zarete. Gero kooperatiben lege berriaz hitz egin duzue. Euskal Herria Bilduk Kooperatiben Legea jorratu nahi du, jakina! Eta horietako batzuek kanpoan enpresa transnazional gisa funtziona dezaketenean jasotzen duten tratu fiskalaz ere hitz egin nahi dugu… Mugetatik haratago bazkideen lan-egoeraren eta ez-bazkideen artekoaren aldea bidezkoa den edo ez ere jorratu nahi dugu; esaterako, beste herrialde batzuetara inbertsioak egitera joaten direnean herrialde pobre horietako eskulana erabiliz. Horretaz ere hitz egin nahi dugu… Euskal Herrirako egokia izango litzatekeen kooperatiba-ereduaz ere hitz egin nahi dugu, horretaz ere hitz egin nahi dugu… Baina horretaz guztiaz oro- korrean hitz egingo dugu Gobernutik aldaketa hori ekartzen denean. Edo, ekartzen ez bada, gainerako taldeok, behin Eroski eta Fagorren gaia bideratutakoan, horretaz guztiaz patxadaz hitz egin dezakegunean. Gero, Sarasua andrea, enpresa horiek, kasu honetan kooperatibek egindako inbertsioak kanpoan egin direla esan didazu. Euskal Herria Bildu ez da inoiz joan euskal enpresariekin beste herrialde batzuk kolonizatzera kasko horia jantzita…! Hori aurreko eserlekuan eta alde honetan bilatu behar duzu, baina ez han. Han, ez. Eta bidaia horiek egiten dituzuenean harrotu egiten zarete, eta kasu honetan Espainiako estatuaren eskutik zoaztenez, atzerriko kapitala lortzera zoazte euskal inbertsioetarako. Zuek eredu-arazoa duzue. Euskal Herria Bilduk ez du eredu-arazorik, eta oso lasai gaude gurearekin. Gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2081 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ARES TABOADA | SV-ES | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Presidente andrea, legebiltzarkideok, gaur ekimen honen bidez bultzatzen dugun memoriaren eta elkarbizitzaren institutua tresna garrantzitsua da Euskadin askatasuna eta elkarbizitza sendotzeko; baina, bistan da, memoriaren eta elkarbizitzaren alde lan egitera eraman behar gaituen politika integral baten zati dela, eta iraganean lortu ditugun akordioetan –bereziki, joan den legegintzaldian gobernu sozialistarekin lortutakoetan– oinarritu behar du politika horrek. Izan ere, hor ditugu Terrorismoaren Biktimen Ponentzia eta egindako ebazpenak, terrorismoaren biktimei egindako omenaldiak, Memoriaren Eguna, Memoriaren Mapa, Terrorismoaren Biktimen Legea, gure hezkuntza-sisteman bakean eta askatasunean oinarrituriko balio etiko eta demokratikoetan hezteko konpromisoa, terrorismoaren biktimei eta haien elkarteei babesa emateko dekretuak, terrorismoaren biktimek ikasgeletan parte hartzea, beste biktima batzuk aitortzeko eta haiei erreparazioa emateko dekretuak, terrorismoaren biktimen memoriala –bide batez, espero dut Espainiako Gobernuak hori bultzatzen jarraituko duela lehenbailehen martxan jar dadin– eta, noski, martxoko osoko bilkuran lortutako akordioa, zeinaren bidez adostu baikenuen etorkizuna eraikitzeko oinarrizko zoru etiko eta demokratikoa. Beraz, memoriaren eta elkarbizitzaren institutua, garrantzitsua izan arren, tresna bat gehiago da. Osotasun baten parte da tresna hori, eta, noski, espero dugu garatzen jarraituko dela, hori baita arrakasta izateko modurik onena, elkarren artean osagarriak baitira eta aukera ematen baitute, era ordenatuan, askatasunerako, elkarbizitzarako, memoria eta elkarbizitza finkatzeko dugun lanari ekiteko. Memoriaren eta elkarbizitzaren institutuaren bidez, aurrerapauso handia eman da memoria- eta elkarbizitza-politika horiek modu zabal eta inklusiboan eta parekatzerik egin gabe bultzatzeko, harekin batera martxan jarri behar diren beste tresna batzuk kontuan izanda. Bistan da institutua beharrezkoa dela, oraindik ere asko dagoelako egiteko, eta, zoritxarrez, zenbaitek ez dutelako onartzen memorian, egian eta justizian oinarrituta eraiki behar dugula etorkizuna eta, beraz, ezin dela historia berridatzi. Asko dago egiteko; izan ere, argi dago elkarbizitzara eta demokraziara erakarri behar dugula biolentzia babestu duen edo babesten duen jende asko; gai izan behar dugula etorkizuna eraikitzeko aniztasunean eta errespetuan oinarrituta; eta oinarrizko printzipio etiko eta demokratikoak onartuta egin behar dugula hori. Eta, zoritxarrez, azken garaietan jakin ditugun gauza batzuk kontuan izanda, argi dago oraindik ere asko dagoela egiteko. Izan ere, ETAren adierazpena bakarrik irakurrita, ikusten da ikaragarri dagoela egiteko, adierazpen horretan baitiote bidezkoa eta legitimoa iruditzen zaiela borroka armatu deiturikoa. Edo, oraindik ere, aulki hauetan esertzen diren zenbaitek esatea ahal dugun guztia egin behar dugula ETA desagertzeko eta justifikaziorik ez izateko; terrorismoak, biolentziak, jarduera terroristek justifikaziorik izan balute edo etorkizunean izango balute bezala. Gatazkaren teoriari buruz hitz egiten jarraitzen dute... Azken finean, oso lan garrantzitsua dugu aurrean. Etorkizun hori elkarrekin eraiki behar dugu, baina historia erreal batean oinarrituta, esan bezala, memorian, egian eta justizian oinarrituta, eta gure iraganeko erantzukizunak geure gain hartuz, bakoitzak iraganean egin zuenari buruzko autokritika eginez –denok ez dugu portaera bera–, eta, noski, legezkota- suna errespetatzeko gutxieneko arau batzuk betez, geure buruari jarri dizkiogun joko-arau demokratikoak eta elkarbizitza demokratiko ororen oinarrizko elementuak errespetatuz. Patxi López lehendakariak duela zenbait denbora esan zuen tribuna honetan konkordia ez dela ahanztura, baizik eta etorkizuna eraikitzeko herritarren arteko hitzarmen bat; beharrezkoa dela etorkizun hori eraikitzea, baina guztiok eraiki dugun hartatik habiatuta. Halaber, azpimarratu zuen orrialdea pasatu beharra dagoela, baina inolaz ere ez dela egin behar ahanzturan oinarrituta. Horregatik, memoriaren institutuak ekintzak bultzatu ditzake eta bultzatu egin behar ditu biktimak oroitzeko, biktimei omenaldi egiteko, arreta emateko eta lehen aipatu dudan memoria inklusibo hori parekatzerik egin gabe kudeatzeko; baina, horrez gainera, aurkeztu dugun ekimeneko zioetan azaltzen den moduan, lan egin behar dugu historia ez berridazteko eta, noski, terrorismorako, biolentziarako edo giza eskubideak urratzeko zeinahi modu legitima dadin galarazteko. Halaber, esaten du memoriarako eta elkarbizitzarako politika egin behar dugula, eta politika horrek oinarritu behar duela biolentziaren bidegabekeria aitortzean, egindako mina aitortzean eta biktimen duintasunean, zeinei egia, justizia eta erreparazioa zor baitiegu. Hortaz, sozialistok ziur gaude tresna honek, memoriaren eta elkarbizitzaren institutuak, ekarpen handia egingo duela euskal gizartean bakearen, elkarbizitzaren, berdintasunaren eta aniztasunaren kultura zabaltzeko. Esan bezala, iraganean biolentzian ainguratuta zeuden horiek elkarbizitza demokratikora erakartzeko balioko du, eta, halaber, ahaztu behar ez diren giza eskubideen beste urraketa batzuei ere aurre egiteko balioko du, zeinei inolako trabarik eta parekatzerik gabe egin behar baitzaie aurre. Izan ere, oraindik ere, batzuk frankismoaren biktimen atzean babesten dira terrorismoaren biktimen inguruko politikei ez heltzeko, edo alderantziz, beste batzuk terrorismoaren biktimen atzean babesten dira frankismokoei aurre ez egiteko. Hortaz, oso garrantzitsua da memoriaren eta elkarbizitzaren alde lan egitea; tresna on bat dugu hau, eta espero dut gaur egiten dugun proposamena onartuko duela Ganberaren gehiengoak, eta uste osoz pentsatuko duela esan dudan guztiaren alde lan egiteko tresna ona dela. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2082 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ITURRATE IBARRA | EA-NV | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Legebiltzarburu andrea, legebiltzarkideok, egun on guztioi. Duela 16 hilabete Legebiltzarrak aintzakotzat hartu egin zuen oroimena eta bizikidetzarako institutuaren lege proposamena. Gehiengo zabalez onartu zuen ere. IX. Legealdiaren amaiera dela medio, ezin izan genion orain arte bide horri berriro eutsi, eta gaur ere berriro gaurkotzen dugu orduko apustu berbera. Hilabete luzez ibilitako lanaren ondorioa da proposamen hau, aurreko legealdietan Legebiltzarrean sortutako lantalde ezberdinek egindako lana, alderdi eta pertsona desberdinen arteko eztabaida askoren ondorioa. Gaur, haietariko batzuk ez daude Legebiltzarrean, baina bidezkoa da beraien lana eta ahalegina aitortzea. Mikel Aranak eta Aintzane Ezenarrok aipamen berezia merezi dute oroimenaren institutuaren ibilbidean; beraiena da ere, neurri batean, gaur hona dakargun proposamena. Oroimenean oinarritutako bake bat bilatu nahi du institutu honek, proiektu honek. Etorkizunari begira dagoen ekimena da. Etorkizunari begira, baina ez gertatutakoa ahaztuz edo estaliz, gertatutakoa irakurriz baizik, ondo irakurriz, gainera, orrialde guztiak irakurri eta barneratuz. Reyes Mate profesoreak Legebiltzarrean bertan esan zuen bezala, "Oroimenak ez du balio atzera begira ibiltzeko, etorkizuna birpentsatu eta berregiteko baizik. Guztion artean birpentsatu eta berregin". Proiektu honek memoria inklusiboa bultzatzen du. Giza eskubideen urraketa guztiak salatu egiten ditu, ez ditu horrekin biolentziak bateratzen, ez ditu konparatzen, are gutxiago bortxakeria justifikatzeko erabil daitekeen teoriarik onartzen. Baina biolentzia guztiak salatu egiten ditu, giza eskubideen urraketa guztiak salatu egiten ditu. Biktima guztiak aitortzen ditu, ez bakarrik ETAk eta beste talde terroristek eragindako biktimak, baita diktadurak, gerra zibilak edota terrorismoaren kontrako ekintza ilizitoek eragindako biktimak ere. Biktima guztiak direlako erabaki injustu baten ondorioa, ez bakarrik egindakoa legez kontrakoa izan zelako, etikaren kontra izan zelako, baita ere, injustua izan zelako. Horrela aldarrikatu du Legebiltzarrak behin baino gehiagotan, eta hau izan behar luke guztiok partekatzen dugun gutxienezko printzipioa. Etorkizuneko bake eta bizikidetzak eskatzen dute indarkeriaren bidegabekeria aitortzea, egindako mina eta biktimen duintasuna onartzea, biktima guztiek merezi baitute egia, justizia eta erreparaziorako eskubidea. Horrela ezarri zuen Legebiltzarrak adostasun zabalez bake eta bizikidetza lantaldearen ondorioetan, eta horrela baieztatu zuen Osoko Bilkurak aurtengo martxoaren 14an. Eta printzipio honi zuzenean erantzuten dio oroimena eta bizikidetzaren institutuak. Gure kasuan, azken ehun urteetan, Gerra Zibila izan genuen lehenik, diktadura ondoren, eta ETAren eta motibazio politikoko biolentziaren garaia azkenik. Herritarren eskubide horri erantzun nahian eratu genuen Memoriaren eta Elkarbizitzaren Institutua. Memoriaren institutu baten helburu nagusia da, bortxazko gertakari larrien erdian, duintasuna, berdintasuna eta askatasuna defendatzeko borrokatu zirenen balioak eta ahalegin demokratikoak berreskuratu, azpimarratu, omendu eta transmititzea. Borroka horien oroimena babestu behar den ondare demokratikoa da. Memorien arteko elkarrizketa aske eta askotariko horren kudeaketak muga bakarra du: gutxiengo demokratiko batzuk babestu behar ditu. Ezin da erabili gertakari batzuk baztertzeko edo parekatzeko, ez eta terrorismorako, bortxarako edo giza eskubideak urratzeko zeinahi modu legitimatzen duen historia bat berridazteko ere. Hortaz, zuzenbide publikoko organismo autonomo bat izango da institutua, memoriari eta elkarbizitzari buruzko politika publikoak koordinatzeaz arduratuko dena. Alde horretatik, memoriari buruzko zentro, espazio edo ekitaldien erreferentzia izango da. Besteak beste, oroitzeko, ikertzeko, trebatzeko, parte hartzeko, hedatzeko, integratzeko, kontsultatzeko eta dibulgatzeko jarduerak sustatuko ditu, betiere erakundeetako, hezkuntzako eta gizarteko eragileekin elkarlanean. Eta memoria inklusiboa bilatuko du, biktima guztiak, giza eskubideen urraketa guztiak eta bidegabeko sufrimendu guztiak salatuz eta aitortuz. Hori da institutu honen bokazioa. Beraz, gure asmoa ez da biktimak kontrajartzea, sufrimenduak kontrajartzea, ez eta biktimen memoriarako ekimenak kontrajartzea. Guztiak dira baliozkoak, eta guztiek balio behar dute etorkizuna eraikitzeko. Baina inor ahaztu gabe egin nahi dugu, giza eskubideen urraketa bidegabeak jasan dituzten guztiak gogoratuz, eta gaiari buruzko politika publikoak koordinatuz egin nahi dugu hori. Ez da beste zentro batzuen aurkako institutu bat, Euskadin memoriarako dauden beste espazio edo leku batzuen aurkakoa. Zorionez, ez gara orain hasi memoria eraikitzen. Are gehiago, ziurrenik, eredu gara munduan bortxakeria oraindik oso presente zegoenean memoria-prozesuak bultzatzeagatik. Beraz, ez dugu ezerekin kontrajarri nahi. Ez da ezeren aurka jaio. Euskadin bakezko eta askatasunezko elkarbizitza eraikitzeko jaio da. Asko daude, eta gehiago aurreikusten dira, eta guztiei koherentzia eta koordinazioa eman nahi diegu. Hori da Institutuaren helburu nagusietako bat. Institutu honek ez ditu biolentziak parekatzen; ez ditu gatazkak justifikatzen. Aitzitik, oinarrizko printzipio bat ezartzen du: Euskadin jasandako biolentziaren bidegabekeria; biolentzia horren bidegabekeria eta planteamendu hori defendatu ezina. Hortaz, guztiei eskatzen dizuet, proposamena sinatu duzuenei nahiz ez duzuenei, aurrera begira dezagula, ez gaitezela zikoitzak izan aurkeztu dugunon jatorriak edo asmoak bilatuz. Indarrak batuz eraikitzeko bokazioa du, eta dei hori egiten diegu Ganberako talde guztiei: batu ditzagun indarrak eraikitzeko; guztion artean, bake eta askatasunezko etorkizun bat eraikitzeko. Erronka handia dugu aurrean, eta ezin diegu huts egin herritarrei. Ez dezagun bilatu ez dagoena lege-proposamenaren testuan, eta are gutxiago proposamena bultzatu dugunon asmoetan, borondatean eta printzipio etiko eta politikoetan. Gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2083 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ARZUAGA GUMUZIO | EH Bildu | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Legebiltzarburu andrea, eskerrik asko. Herri honetako biolentziaren memoriak, giza eskubideen urraketen memoriak ez dio iraganari bakarrik begiratzen. Herri honetako biolentziaren eta giza eskubideen urraketen memoria gaur egungo eta etorkizuneko arazoa da, zoritxarrez. Aste honetan bertan, Herriraren aurkako polizia-operazio ulertezina eta ezin justifikatua, senatari baten aurkako polizia-erasoa, laurogei ekintzaile politiko eta soziali egingo zaien epaiketa; horiek guztiek erakusten digute, ez dela inolaz ere iraganera jo behar urraketa, biolentzia eta bidegabekerien kontaketa egiteko, eta herri honetako sufrimenduaren erroldak badituela bete gabeko hutsuneak oraindik. Errealitate horrekin amaitzeko ikuspegitik, memoria, egia eta justizia iraganeko aditz-denboretan bakarrik jokatzeko eskaria egiten dugu gure ekarpenetan, eta horregatik egiten diogu kritika EAJk eta PSOEk aurkezturiko lege-proposamenari. Lehenik eta behin, aipamena egin nahi nioke proposamena aurkezteko moduari: Berriz ere, aurreko legegintzaldian egindako lanak ekartzen dizkigute, gaur egungo indarrei aukerarik eman gabe gauzak egiaztatzeko edo ekarpenak egiteko. Legegintzaldi honetako lanen bidez irekiko dugu egiarako eta justiziarako bidea, hori baita memoriaren benetako funtsa. "Memoria ahula da komeni denean" dio atsotitz batek, baina estali edo saihestu nahi bada ere, memoria tematia da, lehenago edo beranduago beti aterako da azalera bere horretan edo sintoma moduan. Ikuspegi horretatik, testu honetan agertzen den memoriaren kontzeptuaren inguruan aipamen batzuk egin nahi ditut. Proposamen honetan, memoriaren kontzeptuaz agertzen den formulazioa zoru etiko delako horretan agertzen zena baino askoz egokiagotzat hartzen dugu. Institutuaren aurreproiektuan memoria balio bezala agertzen da, ez tresna bezala; helburua da, ez beste helburu batzuetarako bitartekoa. Ondo, ados gaude. Ponentzian esaten genuena zen inposatu nahi zitzaigula zoru etiko hark memoriaren ikuspegi hertsia, itxia hartzen zuela. "Memoriak ez du balio behar terrorismoa deslegitimatzeko" –esaten genuen–, baizik eta bortizkeria adierazpen ezberdinak deslegitimatzeko". En el texto de hoy, "Memoriak ez du balio behar inolako terrorismo, biolentzia edo giza eskubideen urraketa mota legitimatzeko". Ados? Hori zen, hain zuzen ere, ponentzian proposatzen genuen formulazioa. Hori zen gure eragozpen nagusietakoa eta ez zen ulertu, ez zen onartu. Ulertezina. Ulertezina zein temati jarri zen talde bat –PSE–, orain formulazioa gure erara agertzen duena. Are gehiago, lege proposamen hau lantzeko giza eskubideen batzordeko menpeko ponentzia bat eratuko da. Horretan bai aurkituko gara? Kontraesankorra ematen du institutu egitura hotz bat sortzeko bat egitea, baina bake eta elkarbizitzaren balioak lantzeko ezin batera agertzea ponentzia batean. Zuek azalduko diozue gizarteari zergatik eskapatu zineten atzeko atetik. Zuek azalduko diozue gizarteari, oraindik pazientzia baldin badauka zuei entzuteko. Aipamen bat egin nahi nioke iraganeko gertakarien memoriaren irakurketa egiteko objektibotasunaren gaiari; hain zuzen ere, gai horretara bideratuko ditugu gure emendakinak legegintzaldiko eztabaidan. Justizia bidezko erreparazioa izan duten gertakari fidagarri aitortuetan oinarritu beharko litzateke memoria; kontrakoa egitea ez litzateke logikoa izango. Hanketako bat falta bada –egia edo justizia–, memoriaren diagnostikoak huts egingo du, edo gertakari partzialei buruzko memoriari buruz arituko gara. Partzialak izango dira, nahikoa argitu gabeko gertakariak izango direlako, behar bezala azaldu gabekoak, edo justiziaren erreparazioa edo birgaitzea jaso ez zutelako. Eta memoriaren partzialtasunak atzetik jarraituko digu, osatu beharra daukagula gogoraraziz beti. Gertakari horiek guztiek luze-zabalean eta modu egokian kontatzen diguten guztia izango da kontaketa. Horregatik, berehala aztoratzen gara ikustean objektibotasuna atzekoz aurrera agertzen dela legearen zio-azalpenean bertan. Proposamenaren zioen azalpenean bi dira azken 50 urteetako gertakariak definitzeko erabiltzen diren terminoak: ETAren terrorismoa eta antiterrorismo ez zilegiak. Horrela definitu behar da mende honetan azkenengo mende erdi honetan gertatu dena? Aukeratzen den terminologia horrek kutxu politiko nabarmena du, interes politiko dariola. Ikuspegi horren arabera, ETA izan da terrorismoa praktikatu duena eta gainontzeko bortizkeriak ETAri eman beharreko erantzunean justifikatu edo lausotu egiten dira. Terrorismoaren terminoak kualifikatzen du ekintza multzo heterogeneoa, zehazten ez dena, ekintza armatua izan, jarduera politikoa, kulturala, soziala. Terrorismotzat jo izan dira jarduera demokratikoak eta legalak, ezein demokraziatan zigortzen ez direnak. Estatuaren bortizkeria, erantzunezko bortizkeria, bigarren kategoria batean geratzen da ETAren erantzunean. Terrorismoaren aurkako borroka zilegi bat egon da, batzuetan kasu zehatz eta bakan batzuetan ez zilegi suertatu dena. Ikuspegi horrekin Batallón Vasco Español, Triple A edo GALen bortizkeria desagertzen da, errugabetzen da. ¿Las acciones del GAL (Grupos Antiterroristas de Liberación) también se pueden considerar contraterrorismo ilegítimo? Non kokatzen da Estatuaren terrorismoa? Eta berak sortutako biktimak? Estatuaren bortizkeria ondorio politiko zehatzekin planifikatua eta garatua izan da, eta bada gaur egun ere, argiki ikusten denez. Urraketak diseinatuak, sistematizatuak izan dira era kontziente, esplizitu eta programatu batean, eta helburu politiko zehatzekin, gainera. Are gehiago, inpunitatearen mantaren azpian gordeak izan dira horrelako jardunak. Termino horrek contraterrorismos ilícitos denotatiboa izan nahi du eta objektibotasun itxuraz zuritu nahi da bortizkeria sistematikoa, etengabea, Estatuarena izan dena. Melitón Manzanasena kontraterrorismo ilizitoa izan zen? ¿Y lo de Jesús Muñecas? González Pachecorena? Rodríguez Galindorena? Elgorriaga gobernadorearena? Memoria inbokatu daiteke dokumentu batean tortura, exekuzio estrajudizialak, polizi basakeria, atxiloketa arbitrarioak kontzeptuak sartzea ahazten denean? Institutuaren gisako tresna batekin, gure ustez, giza eskubideen urraketen biktima guztien lau eskubideak gauzatu behar dira: aitortza, erreparazioa, birgaitzea, ez errepikatzeko bermeak; gaztelaniaz "lau erreak" terminoaz ezagunak direnak, eta giza eskubideen urraketen aurrean nazioarteko arauek eskatzen dituztenak. Izan ere, testuinguru honetan, giza eskubideak paisaian agertzen dira, baina ez dira institutuaren ardatza. Etengabe aipatzen dira, baina lege-proposamen honen dekoratu gisa, eta segituan kentzen dira aurreko aldetik, fatxada nagusitik, institutuaren beraren izenetik. Institutuaren izenetik kendu da giza eskubideen aipamena, eta, gure ustez, aurreko bertsioa mantendu behar da, haien urraketaren tragedia adierazteko, berriz ere urratzen badira berrikuspen eta monitorizazio etengabea egiteko, eta, halaber, oinarriak jartzeko eta etorkizunean berriz ere errepikatuko ez direla ziurtatzeko. Inoiz ere ez berriro. EH Bildukook lan egingo dugu giza eskubideen zentraltasunaren ikuspegi hori erretorikan gal ez dadin. Amaitzeko, elkarbizitza ere izango omen da institutu honen egitekoa, nahiz eta horren inguruan ezer gutxi aipatzen den aurreproiektuan. EH Bilduk uste du elkarbizitza demokratikorako akordio zabal bat erdietsi behar dugula. Baita ere, institutu honen egitekoa inspiratuko duena. Akordio bat, proiektu guztien aukera berdintasunean oinarrituta, herritarren atxikimendu aske eta demokratikoan oinarrituta, eta giza eskubide zibil eta politiko guztietan oinarrituta, herri honetan dauden proiektu guztiak (zilegiak) defendatu, garatu eta gauzatu ahal izateko. Espiritu horrekin, jarrera horrekin, EH Bilduk memoria, bizikidetza eta giza eskubideen –eta giza eskubideen– institutu baten alde lan egingo du behar den foro, ponentzia eta batzordeetan. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2084 |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Gu ados egon gintezke memoriaren eta elkarbizitzaren institutu bat sortzearekin Euskadirako, baina ez gaude ados institutu honekin, institutu honen ezaugarriekin eta edukiarekin, eta, hortaz, irmoki arbuiatzen dugu ekimen hau. Aintzat hartuko direnez, behar diren emendakin partzial guztiak aurkeztuko ditugu "memoriaren" institutu deituriko honek, benetan, Euskadin azken hogeita hamar urteetan gertaturikoaren memoria egin dezan, eta ETAren historiari etikoki, politikoki eta sozialki zilegitasuna kentzen lan egin dezan, nire ustez, oraindik ere egin gabe baitago Euskadin eta hori baita gure lan nagusia. Oraindik ere bizirik dagoen arazoa da. Egun gutxi batzuk atzera egin, eta ikusi besterik ez dago zer gertatu den ETAren aldeko Herrira erakundearekin. Oraindik ere, herritar batzuk prest daude ETAren terrorismoa goraipatzeko. Hortaz, uste dut horrek izan behar duela demokraten kezka nagusia: ETAren historiari zilegitasuna kentzea, ETAren ideia totalitarioei zilegitasuna kentzea. Zilegitasuna kendu behar zaie oraindik ere euskal gizartearen zati batean bizirik dauden ideia horiei; talde hori gutxiengoa izan arren, hor jarraitzen baitu, eta, oraindik ere, prest baitago ideia horiek defendatzen jarraitzeko, hartzen duten izena hartzen dutela ere: Herrira, Herri Batasuna edo EH Bildu. Alegia, oraindik ere, bizirik daude ETAren aldeko erakundeak. Ganbera honetan, ETAren aldeko alderdi politiko bat dago. Ez dago frankismoa edo Francoren altxamendu militarra defendatzen duen alderdi politikorik. Demokrata batek ere ez du defendatzen torturarik, diktadurarik, ezta gerra karlistarik ere –zeinak, bide batez, ez baitira aipatzen legeproposamen honetan–, ez eta orain dela hainbat mendetako diktadurak ere. Baina arazoa da, oraindik orain, Ganbera honetan bertan ere, ETAren aldeko alderdi politiko bat dagoela, oraindik ere ETA kondenatu ez duena eta, hala ere, hemen jarraitzen duena. Oraingo arazoa dugu hori, eta, beraz, horretan jarri beharko genuke arreta. Esan bezala, ahal diren emendakin guztiak aurkeztuko ditugu, baina benetan zaila da, emendakin partzialen bidez, hain testu bihurria –atal askotan, irakurtzeko ere zaila dena– zuzentzea. Lege-proposamen honetako zio-azalpeneko paragrafo batzuk irakurri dizkiet UPyDkoak ez diren lagun batzuei, herritar arruntei, eta ez dute ezertxo ere ulertu. Eta paragraforen bat irakur dezaket. Alegia, Olazabal jaunak joan den legegintzaldian zioen moduan, ez dizuete emango idazle onenaren saria. Adibidez, "Helburu nagusia da herritarren arteko elkarrizketa sortzailea bideratzea, sustatzea eta gauzatzea, iraganeko esperientzia sozial eta politikoki traumatikoak bizi izan dituztenen memorien artean. Azken batean, agora edo plaza publiko bat eraiki nahi da modu dinamikoan eta produktiboan, balioen topagune sozial bat, berdintasun-maila handiagoak lortzearren". Edo beste hau: "Benetako aldaketa kulturalaren oinarria dira memoria-ondarearen aitortza, ondare hori transmititzeko eta erabiltzeko eskaera, hura positiboki baloratzea; izan ere, memoria demokratikoa, erantzukizunaren memoria da, eta politika publikoa zedarritzen den eskubide zibil bihurtzen du". Nik uste dut argiago hitz egin dezakegula, eta Euskadin gaur egun zer arazo ditugun zehaztu dezakegula. Eta guztiok dakigu zein den, gaur egun, Euskadik duen arazo nagusia. Arazo nagusia ETA da, eta haren aldeko erakunde batzuk izatea, zeinak ETAren ideia totalitarioak defendatzen jarraitzeko prest baitaude, baita parlamentuetan ere. Hori da Euskadiren arazo nagusia. Bestalde, ekimen hau sinatu duen alderdi politiko bat ere ez da jarri gurekin harremanetan denbora horretan guztian –ez aurreko legegintzaldian, ez honetan–, iritziak trukatzeko edo gure iritzia galdetzeko. Ez da izan elkarrizketarik. Diotenaren arabera, Eusko Jaurlaritzaren mendeko organoa memoriari eta giza eskubideei buruzko politikak sustatzeaz arduratuko da, eta barnean hartuko ditu Euskadik 1936tik aurrera izan dituen sustrai politikoko biolentzia guztiak. Bistako galdera datorkigu lehenengo burura: Zergatik 1936tik aurrera? Zergatik ez dute jo gerra karlistetaraino edo askoz ere atzerago? Ez dira, bada, kondenatzen biolentzia guztiak! Ez dituzte kondenatzen beste mende batzuetan izandako diktadurak edo gerra karlistak edo historia guztian izandako biktimak. Guk, demokratok, behar den guztietan salatzen ditugu altxamendu militarra, diktadura frankista, Gerra Zibilean izandako giza eskubideen urraketak eta diktadurak iraun zuen berrogei urteetan egindako krimenak. Hori guztia eta askoz ere gehiago kondenatzen dugu, eta egindako giza eskubideen urraketa guztiak salatzen ditugu, baita historia osoan zehar izandakoak ere. Kondenatu egiten ditugu. Baina, oraindik ere, alderdi politiko bat dago Euskadin ETA kondenatzen ez duena, zeina, hain zuzen ere, oraindik ere bizirik dagoen biolentzia baita. Ez dugu onartzen ETAren terrorismoa anabasa baten erdian desagertzen uztea; edo desagertzen uztea horretarako asmorik izan ez arren –asmorik izan ez arren; izan ere, badakit talde batzuek ez dutela asmo hori–, baina, azkenean, ETAren terrorismoa desagertzen uztea anabasa baten erdian. Hori da gure iritzia, bai; hori da gure iritzia, desagertzen uzten da. Izan ere, gauzak nahasi egiten dira, eta, are gehiago, gertakari batzuk egungoak direnean eta beste batzuk iraganekoak edo iragan oso urrunekoak. Beraz, beste behin ere, lege-proposamen honetan, gatazka politikoaren teoria ageri da berriz ere, nahiz eta, zuetako batzuk asmo hori ez izan. Gure ustez, gatazka politikoaren teoria azaleratzen da, elkarren kontra egon ziren hainbat bandori eta bakoitzak sorturiko biktimei buruzko historia. Ez gaude ados horrekin. Gogoratu behar da ETAk hautsi duela elkarbizitza demokraziaren azken hogeita hamabost urte hauetan, ETAk eta hura bultzatu eta txalotu duten eta hemen dauden ordezkari politikoek. Berriz diot: guztiok kondenatzen dugu Francoren altxamendu militarra, errepresio frankista, GAL, kontraterrorismo bidegabeak eta torturak, baldin eta gertatu badira. Baina batzuek ETA kondenatu gabe jarraitzen dute. Hain zuzen ere, helburu nagusi hori izan behar dugu: ETA egon badago, eta euskal gizartearen zati bat prest dago ETAren jardun kriminalak legitimatzeko. Ahalegin guztiak egin beharko genituzke ETAren ideiei, helburuei eta bitartekoei zilegitasuna kentzeko. Zenbaitek ETAren zilegitasuna bilatzen dute. Euskal gizarteak izan duen eta oraindik ere duen arazoa ETA da; ETAren terrorismoa da. Hortaz, nire ustez, zuzenbide-estatua defendatu beharko genuke, hori baita elkarbizitza defendatzeko modurik onena, eta pedagogia politiko asko eta pedagogia demokratiko asko egin beharko genuke, hezkuntzatik eta Legebiltzar honetatik hasita. Azaldu beharko genuke legeak bete egin behar direla eta legeak aldatu egin daitezkeela, baina ezarrita dauden legeprozeduren bidez. Azaldu beharko genuke ideia guztiak ez direla demokratikoak, eta proiektu politiko guztiak ez direla egingarriak, batzuk arriskutsuak direlako elkarbizitzarako eta demokraziarako. Azaldu beharko genuke ideia demokratiko guztiak –demokratikoak– errespetagarriak direla, eta hitzaren bidez defendatu behar direla. Hori adierazi behar zaio gizarteari eta, bereziki, gure gazteei; elkarbizitzari eta giza eskubideak errespetatzeari buruzko balio horiek. Eta, halaber, gure gazteei –eta geure buruei– esan behar diegu Euskadin gatazka politiko asko daudela, gizarte moderno orotan bezala, eta gatazka horiek ezarrita dauden prozeduren bidez konpontzen direla, edo ez. Espainia herrialde demokratikoa dela, bistan denez, hobetu daitekeen demokrazia duena; baina herrialde demokratikoa. Eta balioetan hezten jarraitu behar dugu, justizia egiten, eta biktimen eta gizartearen duintasuna defendatzen. Ezin da historia faltsutu; inpunitate txikienik ere izan ez dadin defendatu behar dugu. Tira, arraroa da, orain, Franko diktadoreak emandako kolpea edo diktadura frankista ekarri nahi izatea, gaur egungo arazoa balitz bezala. Berriz diot: gau gaurkoz, ez dago alderdi politiko frankistarik, baina bai ETAren aldeko alderdi politikoak Ganbera honetan. Ares jaunak zioen institutu honen helburua dela bakea eta elkarbizitza finkatzeko tresna izatea. Guk ez dugu hori ikusten, proposatuta dagoen moduan, eta errespetu guztiarekin esaten dizut. Gure ustez, gaizki proposatuta dago, eta nahasi beharko ez liratekeen gauza asko nahasten dira, eta ez da gaur egun Euskadik behar duen tresna duen arazo nagusia konpontzeko, hau da, ETAren existentzia eta gizartearen zati batek ETA legitimatzen jarraitzea. Bestalde, laster sortuko da memoriaren zentroa, zeina, nire ustez, tresna egokia izan baitaiteke bide hori egiteko, lehen aipaturiko guztiaz gainera: balioetan heztea eta azpimarratzea elkarbizitza defendatzeko zuzenbide-estatua defendatu behar dela eta historian zehar pasatutako gauzak –ez 36tik aurrera bakarrik, baizik eta historia osoan–, bada, ez dutela berriz gertatu behar. Hitza erabiliz eta zuzenbide-estatua defendatuz egin daiteke hori. Nire ustez, hori egin beharko genuke, eta, horregatik, uste dut institutu hau, proposatuta dagoen moduan, ez doala norabide onetik, eta horregatik emango dut kontrako botoa. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2085 |
10 | 43 | 03.10.2013 | SEMPER PASCUAL | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Mila esker, presidente andrea. Egun on guztioi. Egun on denoi. Bueno, ez dago zalantzarik; badirudi onartu egingo dela lege-proposamen hau aintzat hartzea. Eta aurreratu nahi dut, Legebiltzarreko Talde Popularraren izenean, orain aurreratzen dut gure nahia izango dela aldeko botoa ematea, baiezko botoa ematea, sortuko den ponentziaren testua babestea. Baina gaur esan behar dizuet, zoritxarrez, Legebiltzar honetara ekarritakoak ez gaituela gogobetetzen, eta horrelaxe esango dizuet. Eta esan nahi dizuet pena dela Euskadin gauzak horrela egitea, pena handia dela, eta erabat tamalgarria iruditzen zaigula gaur aintzat hartutako testua proposatu dutenek berriro ere hanka sartu izana. Eta esango dut zergatik. Lehenik eta behin, gure ustez, guztiz desegokia da eta akatsa da orain eta modu horretan proposatzea. Gauza bat dira hemen adierazitako borondate onak, zeinak ez baititut zalantzan jartzen, eta beste bat oso desberdina Euskadik bizi dituen inguruabar zehatzak. Eta horren froga argia izan da EH Bilduko bozeramailearen, Arzuaga jaunaren, hitzaldia. Desegokitasunaren froga argia izan da, eta balio izan du ikuste- ko batzuek nola baliatuko dituzten ustezko borondate on horiek. Gaur egun bizi dugun errealitatea da ETA talde terroristak –garaitua izan denak, baina oraindik ere eskelarik jarri ez duenak– eta behin eta berriro beste alde batera begiratzen dutenek talde terroristaren ibilbidea deslegitimatu behar denean –eta, halaber, ezin dugu ahaztu talde terroristak bidalitako komunikatua; lehengo asteko komunikatu penagarri bezain patetikoa– justifikatu egiten dutela haren portaera guztiz libertizida eta hiltzailea, eta guztia nahasten dutela ustezko gatazka batekin eta frankismoaren eta Gerra Zibilaren historiarekin. Eta hain nabarmena da hori, ezen gure aldetik gaitasun handiagoa justifikatu beharko bailuke, baldin eta ez badugu nahi –eta erabat ziur nago ez dugula hori nahi– diskurtso hori inposatzea, libertiziden kontaketa inposatzea, eta hori pixkanaka-pixkanaka gertatzea, zirimiria bezala. Era desegokian etorri da proiektu hau Legebiltzar honetara, eta, orobat, ez da nahiko proiektu argi eta zehatza, libertiziden manipulazioaren beldur hori lurpera dadin. Ez gaude ados gaur Ganbera honetara ekarritako proiektuarekin, lehenik eta behin, esan dizuedan bezala, desegokia delako, eta, bigarrenik, nahasmena sortzen duelako eta edukia ez delako nahiko zehatza. Berriro dakarzue euskal politikaren hizkera korapilatu hori. Berriz dakarzue gehiegizko orokortasun hori, zeina, azkenean, ezerezean galtzen baita; kontzeptuak, erantzukizunak, inguruabarrak nahasteko modu hori, zeina, azkenean, ez baita erabilgarria proposamena egiten dutenek lortu nahi dutena lortzeko. Eta erabat ziur nago –berriz diot, inork ere zalantzarik izan ez dezan–, erabat ziur nago fede onez egiten duzuela. Hemen jasotzen den giza eskubideen defentsa orokorra lehendakariak joan den ekainaren 11n aurkezturiko Bake eta Elkarbizitzarako Planean defendatutako bera da, eta, hain zuzen ere, giza eskubideen defentsa orokor horrek aukera ematen du giza eskubide horiek urratzeko arrazoi politikoen inguruko iritzia emateko. Berdindu egiten dira giza eskubideen urraketa guztiak, eta hori eginez, berdindu egiten dira biktima guztiak, eta biktima guztiak berdinduz, berdinduta geratzen dira biktima horiek eragin zituzten arrazoi politiko guztiak. Esan dudan bezala, ez dugu uste proposamena egiten duten taldeek asmo txarrik dutenik, baina errealitatea da ETAk eta hura txalotu dutenek eztabaida hori erabiliko dutela errealitatea are gehiago korapilatzeko eta justifikatu ezin dena justifikatzeko, gaur egungo basakerien errua –haiek egin dituzten ekintzena edo txalotu eta politikoki justifikatu dituzten ekintzena–, gaur egungo ekintzen errua beste garai batzuetan izan genituen ez dakit zein asabei egotziz. Gaur onartuko den testuak –idatzita dagoen moduan– eta Euskadiko kaleetan gaur egun eztabaidatzen denak, zoritxarrez, balio dezake ETAk eta hura txalotzen dutenek gaur egungo libertizidioa justifika dezaten. Gauzak, kontzeptuak, inguruabarrak nahastea, testuinguru ezinezkoak bilatzea nahasgarria da, manipulazioa eragiten du eta biolentzia justifikatzeko bidea irekitzen du, eta, hain zuzen ere, hori nahi du ETAk eta haren inguruak, gaur hemen eztabaidatzen ari garenaren bidez. Guztiok ezin hobeto dakigu nork ez duen errespetatu askatasuna eta elkarbizitza. Guztiok ezin hobeto dakigu nork ez duen errespetatu demokrazia urte hauetan guztietan. Eta, zorionez, diktadura frankistaren totalitarismoa justifikatzen duen alderdi politikorik ez dagoen arren, badaude ETAren diktaduraren totalitarismoa eta haren atentatuak justifikatzen dituzten alderdi politikoak. Guztiok dakigu nork suntsitu nahi izan duten –lortu ez duten arren– gure gizartea, gure askatasuna eta nork suntsitu nahi izan dituzten beren anai-arrebak eta beren bizilagunak. Guztiok dakigu ETA eta haren mundua izan dela. Ez dago justifikaziorik ez memoria historikorik, hemen, azken urteetan –hain zuzen ere, Euskadin demokrazia Legebiltzar honen bidez adierazi den urteetan– gertatu dena azaltzeko edo justifikatzeko. Baina, esan bezala, nahasmena sortzeaz eta gehiegizko orokortze horri argumentuak emateaz gainera, nahasgarria da haren funtzioa ere. Ekimen hau proposatu dutenek berek terrorismoaren biktimentzako memoria-zentro bat onartu dute Diputatuen Kongresuan, zeinak hiru helburu baititu: terrorismoaren biktimen memoria eta duintasuna, balio demokratikoen zabalkundea eta balio etiko eta demokratikoetan heztea. Gaur proposatzen duzuen institutu honek edukiz husten du memoria-zentroa? Memoriaren eta elkarbizitzaren institutua sortzeko proiektuan, berrogei aldiz baino gehiagotan agertzen da "memoria" terminoa, eta Gerra Zibiletik gaur egun arteko –terrorismoaren garairainoko– tartea hartzen du. Hainbat funtzio proposatzen dira; labur esanda, oroitzetik eta ikerketak egitetik, heziketara eta kontsultara. Baina itzul gaitezen errealitatera: Euskadin, Bakearen Museoa dugu, zeinak helburu baitu bakearen kulturari buruzko oinarrizko ideiak mantentzea, azaltzea, zabaltzea, horiei buruz ikertzea eta horietan bisitaria heztea. Esan egin beharko didazue zer alde nagusi dituen gaur proposatzen duzuenarekin! Baina badugu beste tresna bat ere, beste organismo bat, Gernika Gogoratuz, zeinaren helburua baita –eta kakotxak irekiko ditut– "hausnarketa zientifiko bidez sorturiko edo babesturiko ekarpenak egitea munduko bake emantzipatzaileari eta justuari". Arlo politikoko beste iritzi batzuk gorabehera, baliabideak hirukoiztea deitzen zaio horri, helburu bera lortzeko baliabideak hirukoiztea, aurrekaririk gabeko krisi ekonomiko baten erdian –zeina ez baituzue ahaztu– eta gobernuak plangintzak egiten ari direnean, hain zuzen ere, administrazioa arrazionalizatzeko eta sektore publikoa murrizteko. Nekez arrazionalizatuko dugu, baldin eta helburuak hiru erakunderen bidez hirukoizten badira. Memoriaren eta elkarbizitzaren instituturako proiektuak langileei eta baliabide ekonomikoei buruzko kapitulu bat du, eta bigarren xedapen gehigarri bat, etorkizuneko kideen gastu eta dietei buruz, noski. Kide horiek izango lirateke presidente bat, zuzendari bat, alboko zuzendari bat eta 27 kidez osaturiko zuzendaritza-kontseilu bat. Eta hori ere gogoratu eta aipatu behar da. Baina, legebiltzarkideok, horrez gainera, errealitatea da 1978an sortu zela benetan demokrazia gure lurrean eta orduan hasi zela, benetan, askatasuna. 1978an, Espainiako gizarteak oro har –eta, zehazki, euskal gizarteak– Espainia beltza lurperatu eta demokrazian eta askatasunean bizitzea erabaki genuenean; hemen izan ezik. Hemen izan ezik. Espainiako leku guztietan, hemen izan ezik. Espainiako gizarteak 1978an ezarri zuen marra, eta atzean utzi zuen bere iragan beltza; baina euskaldunok ezin izan dugu hori egin. Euskaldunoi ukatu egin digute ez marra hori ezartzea, baizik eta gainerako espainiarren baldintza beretan gozatzea demokrazia. Izan ere, oraindik ere –ez 1978an, ez laurogeiko hamarkadan, ez laurogeita hamarreko hamarkadan–, 2013an, oraindik ere, batzuek justifikatu ezin dena justifikatu nahi dute. Oraindik ere, hizkera bikoitza erabiltzen dute euskaldun askok, edozein kasutarako balio duena. Oraindik ere, askok egiten dute borroka armatuaren apologia –ez dakigu zer borroka armaturena, ez baitakigu zeren edo noren kontra den; baina borroka armatu deitzen diote–, ezer izatekotan, euskaldunen eta demokraziaren aurkakoa izan dena. Beraz, gurea da arazoa, euskaldunona, eta, zehatzago esanda, euskal politikariona, ez baikara gai izan, eta, gaurkoaren gisako hanka-sartzeekin, erakutsi baitugu ez garela gai euskaldunok lehen pertsonan bizi dugun egoera konpontzeko. Erantzuleak ez dira gure gurasoak, gure aitonaamonak edo gure herenaitona-amonak. Gu geu gara erantzuleak; orain. Gaur egungo politikariok aukera dugu orain gertatzen ari denari buruzko kontaketa eraikitzeko, eta gai gara hori egiteko. Eztabaida antzuetan galtzen gara, ezker abertzalearen jokoan sartzen gara, ez gara gai gutxienekoa ere adosteko eta ETAk euskaldunongan izan duen eraginari buruz lortutako adostasunak mantentzeko. Eta ez gara gai ETAri zilegitasuna kentzea adosteko. Eta kontua da gu geu izango garela gure semealaben memoria historikoa; belaunaldi politiko hau, etxe hau, egiteko gai izango dena. Eta kontua da ez dugula lortu aipatu dudan Espainia beltz hori erauztea; izan ere, hemen jarraitzen du, bere ordezkariekin, eta ezker abertzaleak defendatzen duen Espainia beltza –intolerantziaren eta gorrotoaren Espainia hori– defendatzen dutenekin. Eta hori ere gure erantzukizuna da. Ez gara gai egiteko, baina, aprobetxatuz, Espainiak duela hirurogeita hamar urte jasan zuenari buruz eztabaidatzen dugu, gaur egun euskaldunok jasaten dugunari buruz ados jartzeko gai ez garenean. Eta amaitzeko, legebiltzarkideok, presidente andrea, gauzak argi azaltzen baditugu, ponentzia argia bada eta aipatu ditudan hutsuneak zuzentzen baditu, ponentziaren ondorioak babestuko ditugu. Eta ponentzian parte hartuko dugu, eztabaidetan parte hartuko dugu eta gure ustez gaizki dagoena –akats hau– zuzentzen saiatuko gara. Ponentzia horretan marra argi bat ezartzen bada libertizidekin, gure herria suntsitu duten antidemokrata hiltzaileekin, ados egongo gara. Baina marra hori ezartzen ez bada –eta, berriz diot, hori da politikari gisa dugun erantzukizuna–, akats larria izateaz gainera, beste frustrazio bat izango da lur honentzat. Esan dudan bezala, askatasuna 1978an hasi zen, bere ondorio guztiekin, eta izen-abizenak dituzten gutxi batzuek –ETA deitzen zirenak, gero Herri Batasuna eta orain Bildu deitzen direnak– ez zuten bat egin nahi izan demokraziarekin eta askatasunarekin, eta gainerakook demokrazian eta askatasunean bizi gintezen galarazi zuten. Eta Legebiltzar honetan ez gara gai izan hori ere argi eta garbi jartzeko. Hori da gure drama, eta, halaber, gure lotsa. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2086 | |
10 | 43 | 03.10.2013 | ARES TABOADA | SV-ES | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Semper jauna, zure hitzaldiaren zati batekin geratu nahiko nuke, hau da, emendakinak aurkeztu eta testua hobetu eta lantaldetik ateratzean babesa emateko borondatea agertu duzun zati horrekin. Ziur egon zaitez sakon aztertuko ditugula zure iradoki- zunak, eta ahalik eta adostasunik handiena, ahalik eta elkarrizketa gehiena bilatzeko borondatea dugula, eta proiektuak Legebiltzar honen ahalik eta babes handiena lortzekoa. Edonola ere, zuri ere esan behar dizut, Maneiro jauna, testuan inolaz ere ez dela jasotzen gatazkaren teoria bermatzen, justifikatzen edo ahalbidetzen duen ezer, eta, gainera, nahiko argi dagoela hori balio etiko eta demokratikoen sustapenari eta defentsari egiten zaion erreferentziaren bidez, giza eskubide guztien defentsaren bidez eta horien urraketa saihesteko lan egiteko borondate-adierazpenaren bidez. Beste kontu bat da, azaldu dudan moduan, institutu hau beste pieza bat dela Euskadin garatu beharreko memoria- eta elkarbizitza-politikarako. Bide batez, pieza horien artean, oso garrantzitsua da terrorismoaren biktimen memoriala. Eta, argituko dizut, ez du inolaz ere husten; guztiz kontrakoa baizik. Zure Gobernua bizi ibili izan balitz, institutu horrek sortua eta martxan behar luke dagoeneko, eta, seguruenik, nahasiko ez duten tresna osagarriak izateari buruz dituzun zalantzak argitzen lagunduko luke. Izan ere, egia da; terrorismoaren biktimen memorialak funtsezko helburu bat du, hau da, terrorismoaren biktimei arreta ematea, haiek aldarrikatzea eta haien beharrei erantzutea, eta, halaber, balio etikoak eta demokratikoak zabaltzea eta herri honetan gertatu denari buruzko memoria egitea. Espero dut zuen babesa izango dugula, baldin eta memorialarekin aurrera jarraitzen ez bada, eta aldarrikatzen dugunean, behar diren kudeaketak egingo dituzula ahalik lasterrena errealitate bihur dadin. Memoriaren institutuaren helburua da, Maneiro jauna, terrorismoari zilegitasuna kentzea eta balio etikoak eta demokratikoak defendatzea (aniztasuna, tolerantzia eta joko-arauak eta legalitatea errespetatzea). Beste tresna bat da, esan bezala, eta espero dut zuk ere emendakinak aurkeztu ahal izango dituzula, nahi baduzu. Dena den, hitzaldiaren zati honetan, Arzuaga jaunak egindako hitzaldiari buruzko iritzia eman nahi nuke. Izan ere, memoriaren eta elkarbizitzaren institutuaren helburua da politika publikoak garatzea giza eskubide guztiak defendatzeko eta elkarbizitzaren, bakearen eta askatasunaren balio etiko eta demokratikoak defendatzeko; eta zuek daukazuen arazo handiena da uste duzuela zuek Legebiltzar honetara etortzean hasi zela mundua. Baina hori ez da horrela, eta zenbat eta lehenago onartu, hobe. Legebiltzar honetan, denbora asko daramagu hitz egiten, adostasunak bilatzen, hitzarmenak eraikitzen, terrorismoaren aurka borrokatzeko politikak lantzeko eta bakea, askatasuna eta elkarbizitza lortzeko. Eta zuek ere aukera guztiak izango dituzue, beste batzuek bezala, emendakinak aurkezteko; baina, begira, herritarrek jakin dezaten zein den bakoitzaren jarre- ra, bada, euskal sozialistok giza eskubideen urraketa guztiak kondenatzen ditugu, giza eskubideen urraketa guztiak gaitzesten ditugu eta giza eskubideak urra ez daitezen egiten dugu lan. Izan ezazu behar den adorea eta ausardia, tribuna honetara igo, eta zuk ere gauza bera esaten duzula esateko; ETAk eragindako giza eskubideen urraketa sistematikoa baztertzen, gaitzesten, kondenatzen duzula esateko. Izan ezazu adorea eta ausardia, hemen, zure taldearen izenean esateko zuen iraganaren autokritika egiten duzuela biolentzia terrorista babestu eta justifikatu izanagatik. Eska iezaiozu zure bozeramaileari zuzendu dezala esandakoa, alegia, politikariok baldintzak sortu behar ditugula ETAk izateko arrazoirik izan ez dezan. Zuzendu dezala esandakoa; izan ere, ETAk ez du izan, ez du eta ez du inoiz izango izateko arrazoirik; terrorismoak inoiz ere ez du izan eta ez du izango izateko arrazoirik. Oinarri horiek jartzean, hori guztia egiten duzuenean, ziurrenik, errazagoa izango da elkar ulertzea. Eta garrantzitsuagoa dena: egin behar duzuen hori guztia egiten duzuenean ulertu ahal izango dugu elkar eta egin ahal izango dugu lan etorkizuna eraikitzeko. Izan ere, guk zuekin eraiki nahi dugu etorkizuna, baina oinarri sendo, etiko eta demokratikoen gainean, ez amnesien gainean, ez ahanzturaren gainean edo kulpa eta erantzukizunen banaketaren gainean. Bakoitzak bere gain hartu behar ditu bere iraganaren erantzukizunak. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2087 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ITURRATE IBARRA | EA-NV | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Presidente andrea, ea labur erantzutea lortzen dudan. Giza eskubideen memoriaren, aitortzaren eta erreparazioaren historia ez zen hasi Sortu legez kanpo utzi zutenean, ez eta Bildu, Amaiur edo EH Bildu eratu zenean. Hortaz, aurreko legegintzaldietako proposamenak dakarzkigu; izan ere, zorionez –lehenengo hitzaldian esan dut–, herri honetan, gai izan gara eta modu eredugarrian aritu gara biktimen erreparazioeta aitortza-prozesuei aurre egiteko orduan eta memoria eraikitzeko lanean, indarkeria-garai betean egon arren. Giza eskubideen erreferentzia legearen izenburutik kentzeari buruz Arzuaga jaunak adierazitakoari dagokionez, dakizun moduan, Jaurlaritzaren osaera berriagatik da hori, Jaurlaritzaren egitura organikoagatik, berariazko idazkaritza bat sortzeagatik, Bakearen eta Elkarbizitzaren Idazkaritza Nagusi bat sortzeagatik, zeinak bere baitan hartuko baititu giza eskubideak ere. Gure ustez, era horretan, hobeto erantzuten dio osaera berri horri, eta ez beste ezeri. Giza eskubideen urraketa guztien biktimak eta biktima-eragile guztiak jasotzen dira proposamenean. ETA bakarrik aipatzen den paragrafo bat irakurri duzun arren, berariazko hainbat erreferentzia daude, bai aurrekari juridikoetan, bai zio-azalpenean. Adibidez, Terrorismoaren Biktimak Aitortzeko eta Erreparatzeko 4/2008 Legean, berariaz aipatzen dira erakunde terrorista moduan ETA, GAL, Batallón Vasco Español, Triple A..., eta, halaber, giza eskubideen urraketen biktimak aitortzeko eta erreparatzeko 17/2012 Dekretua jasotzen da... Beraz, egiten dira erreferentziak; zioazalpena eta lege-proposamena ez dira baztertzaileak, ez dute kontrajartzen, baizik eta giza eskubideen urraketen biktima guztien memoria aitortzea, erreparatzea eta eraikitzea dute helburu. Zergatik 1936tik aurrera? Bueno, bada, gure ustez, mende honetan, herri honetan, egindako giza eskubideen urraketa larrien historia dela uste dugulako. Zergatik ez Arrigorriagako guduraino? Bada, proposamen honek bere izateko aukera galduko lukeelako. Maneiro jauna, terrorismo-biktimen legeak 1960an hasten diren moduan, zeinak zuek ez... Kongresukoa ez zenuten babestu, adibidez, baina ez zenuen emendakinik egin. Zergatik ez 1906ra? Zergatik ez 1906ko martxoaren 31ra? Alfonso XIII.aren aurkako atentatuan Mateo Morralek hildako hogeita bost lagunek ez al dute bada merezi aitortzarik edo erreparaziorik? Inoiz ere ez duzu hori proposatu; ez zenuen proposatu Kongresuko eztabaidan. Zergatik 1936an? Bueno, uste dut argi dagoela. Frankismoa ez da orain ekartzen..., kontua ez da inongo fantasma berpiztea. Kontua da frankismoko biktima asko, diktadurako biktima asko bizirik daudela; hildakoen senide askok ez dituztela oraindik aurkitu desagertutakoak, beren senideak! Hainbat prozesu judizial daude irekita! Prozesu judizialak daude irekita, baina ez Espainian, zoritxarrez, baizik eta beste herrialde batzuetan, zeinei ez baitzaie erraztasunik ematen Estatuko zenbait alorretatik, kontrakoa baizik. Beraz, frankismora atzera egin beharra dago, oraindik ere ez delako egia, justizia eta erreparazioa egin haren biktimekin. Izan ere, Semper jauna –zerorrek esan duzu–, 1978an, Espainia beltza lurperatu zen, eta guk ez dugu lurperatu nahi ETAren Euskadi beltza; guk ez dugu lurperatu nahi historia beltza. Historia irakurri egin nahi dugu, memoria egin, biktimak aitortu eta erreparatu; 78an egin ez zen hori guztia. Horregatik, ikusten ari gara nola, adibidez, Argentinan ireki behar diren giza eskubideen urratzaileen eta torturatzaile larrien aurkako prozesuak. Haien biktimek ez dute erreparaziorik eta aitortzarik jaso, eta ez zaie arretarik eman egiaren, justiziaren eta erreparazioaren printzipioak betez. Hortaz, gure asmoa ez da gauzak nahastea edo parekatzea. Gure asmoa argia da: Euskadin izandako giza eskubideen urraketa guztien memoria eraiki nahi dugu, eta berriz ez gertatzeko berme gisa eraiki nahi dugu. Egia da Estatuko Terrorismoaren Biktimen Legea onartu dugula, eta, lege horretan, terrorismoaren biktimen memoria-zentroa sortzea proposatzen dela. Eta hori baino gehiago! Aipatu dituzu Gernikako Bakearen Museoa, Gernika Gogoratuz...; Euskadin dauden hainbat eta hainbat memoria-gune, gatazkak bizi izan dituzten beste gizarte batzuetan egin den moduan. Txilen adibidez, hainbat dituzte: memoria-zentroa, giza eskubideen institutua, memoria-guneak Londres 38an, Villa Grimaldi-n, Memorial del Paine-n... La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2088 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ITURRATE IBARRA | EA-NV | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | ... Hainbat eta hainbat lekutan. Baita Berlinen ere. Izan ere, oraindik ere historia dramatikoaren, beltzaren, giza eskubideen urraketen historiaren orrialdea pasatzen ari den gizartea gara, eta historia horren orrialde guztiak irakurri behar dira, egindako akatsak eta jasandako guztia errepika ez dadin. Horregatik aurkeztu dugu lege-proposamen hau, berriz ere gerta ez daitezen nahi dugulako. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2089 |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Ez naiz hasiko eztabaidan ekimen hau sinatu duten alderdi demokratikoekin. Ez dut eztabaidatu nahi alderdi demokratikoekin. Besterik gabe, nire arrazoiak azpimarratu nahi ditut berriz. Nire ustez, lege-proposamen hau, proiektu hau, institutu hau, proposatuta dagoen moduan, ez da, inolaz ere, Euskadik behar duena dituen arazo larriei aurre egiteko eta, zehazki, ETAren ondorioz eta demokratak ez diren jaun-andre hauek hura justifikatzen jarraitzearen ondorioz herri honek duen elkarbizitzaarazo larriari aurre egiteko. Horregatik, berriz diot, institutu hau ez da, inolaz ere, Euskadik gaur egun –ez lehengo mendean, baizik gaur egun– dituen arazoak konpontzeko behar duen institutua, eta, nire ustez, akatsa da ekimen honetan kontu desberdinak nahastea. Benetan bitxia da, bestalde, diktadura guztiak eta giza eskubideen urraketa guztiak kondenatzen dituzten bi alderdi politikok –hain zuzen, Alderdi Popularrak eta UPyDk– baztertu egiten dutela ekimen hau, eta, aldiz, demokratikoa ez den alderdi politiko bakarrak, EH Bilduk, ETA kondenatzen ez duen alderdi bakarrak, hura babesten duela. Nire ustez, hori ikusirik, pentsatu beharko zenukete zer ari den gaizki egiten Euskadin hori horrela izan dadin: bi alderdi politiko demokratiko akordiotik kanpo geratzen dira, ustez elkarbizitza bermatzeko eta giza eskubideak defendatzeko den akordio horretatik kanpo, nahiz eta bi alderdi politiko demokratiko horiek –Alderdi Popularrak eta UPyDk– giza eskubideen urraketa guztiak eta diktadura guztiak kondenatzen dituzten, noski, zuek –Euskadiko Alderdi Sozialistak eta Euzko Alderdi Jeltzaleak– bezala; baina aipaturiko bi alderdi horiek akordio horretatik kanpo geratzen dira, eta ekimenaren aurkako botoa ematen dute, eta EH Bildu bezalako alderdi politiko antidemokratiko batek, gaur egun Alderdien Legea modu nabarian urratzen ari denak ETA kondenatu gabe jarraitzen duelako, nihil obstat-a ematen dio ekimenari. Beraz, gaur ere argi geratu da Euskadiko demokratok elkartu, eta zuzenbide-estatua defendatu behar dugula, hori baita elkarbizitza defendatzeko moduri konena. Oxala demokrata guztiok ados jarriko bagina zuzenbide-estatua defendatzeko eta elkarbizitza defendatzeko. Hobeto joango lirateke gauzak. Gainditu beharreko ikasgaia dugu hori, eta espero dut etorkizunean egingo dugula. Besterik ez. Eskerrik asko. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2090 |
10 | 43 | 03.10.2013 | SEMPER PASCUAL | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Eskerrik asko, presidente andrea. Arzuaga jauna, zurekin hasiko naiz. Esan diguzu ETAk armak uzteko borondatea azaldu duela. Ez bagara gai ados jartzeko duela bi urteko memoria historikoarekin, nola jarriko gara ados jaun-andre hauekin hogeita hamar urte baino gehiagoan Euskadin gertatu denari buruz! Arzuaga jauna, ETAk ez du agertu ezertarako borondatea. Zuzenbide-estatuak garaitu du ETA. Euskal gizarteak garaitu du ETA. Guardia Zibilak, Polizia Nazionalak eta Ertzaintzak garaitu dute ETA. Legeek funtzionatu egiten dutelako eta aplikatu egin direlako garaitu da ETA. Epaileek beren lana egin zutelako garaitu da ETA. ETAk ez du azaldu oraindik ezertarako borondatea. ETA zokoratua, setiatua eta garaitua izan da. Gizarte honek ez du onartuko gezurrik, gu arduratuko garelako hori ez onartzeaz. Izan ere, ETAk euskaldun guztien izenean hiltzen zuela zioen gezur hori onartzen ez badugu –izan ere, badakizu ETAk esaten zuela euskaldun guztien izenean hiltzen zuela–, gaur ere ez dugu onartuko ETAk hiltzearen erantzukizuna guztiok izan genuela dioen gezur hori. Ez da egia, Arzuaga jauna. Ez dugu erantzukizun bera izan ni hil nahi izan ninduenak eta nik. Ez da horrela. Zuk, politikoki ETAren hilketak justifikatzen zenituen horrek, eta Ganbera honetako gainerakook, inolako atentatu, hilketa eta terrorismo justifikatu ez genuenok, ez genuen izan erantzukizun bera. Ez dugu izan erantzukizun bera; onartezina da Ganbera honetan diskurtso horrekin jarraitzea. Onartezina da, eta ezin dugu inora joan jaun-andre hauekin, diskurtso horiekin jarraitzen duten bitartean. Kontua ez da ezin dugula politikoki onartu; ezin dugu onartu gizarte gisa, iraganekoa baino gizarte hobea eraiki nahi duen gizarte gisa. Eta barre egiten duzue, grazia egiten dizuelako, zuen joko-zelaira eramaten gaituzuelako, adarra jotzen diguzuelako. Izan ere, ETAk hiltzen zuenean eta justifikatu behar zenutenean lotsaz gorritzen ez bazineten, nola gorrituko zarete orain, ETAk egin zuena justifikatu behar duzuenean, jadanik hiltzen ez duenean eta garaitua izan denean! Ezin dugu onartu adarra jotzen jarraitzea; Ares jauna eta Iturrate jauna, ez zarete konturatzen erantzukizunak desagerrarazteko frankismoarekin eta Gerra Zibilarekin nahasten dutela dena, gizarte gisa dugun arazoa, gure drama handia denean gaur –gaur– euskaldun batzuek –eta ez dira gutxi– uste dutela hiltzea justifikatuta egon daitekeela? Gaur egun, euskaldun batzuek uste dute ETAk justifikazioa izan zuela! Gaur egun, euskaldun batzuek borondate oneko edozein keinu aprobetxatuko dute –eta, berriz diot, ez dut zalantzan jartzen zuen borondate ona– esateko ETAk ez duela desagertu behar, euskaldunoi ez digutela barkamenik eskatu behar sufriarazi digutenagatik. Izan ere, Arzuaga jauna, noiz axola izan zaizue herritarren borondatea? Inoiz ere ez! Hogeita hamar urte baino gehiagoan eskatu dizuegu euskaldunok bakean utz gaitzazuela, ETAri eskatu diogu hiltzeari, estortsio egiteari, euskal politika baldintzatzeari utz diezaiola, eta ETAk beste aldera begiratzen zuen, eta zuek haiekin batera, beste aldera begiratzen zenuten. Orain bezala, barre egiten zeniguten. Inoiz ere ez zaizue axola izan euskaldunon borondatea. Inoiz ere ez! Inoiz ere ez! Izan ere, euskaldunon borondatea axola izan balitzaizue, bat egingo zenuten gurekin, gainerako demokratokin, eta ETAri eskatuko zenioten bakean uzteko. ETAk ez du agertu inolako borondaterik, Arzuaga jauna. ETA garaitua izan da. Eta ETA militarki garaitua izan den moduan, zuzenbide-estatuak garaituko ditu –ez izan horretan zalantzarik– ETAk defendatu dituen ideiak ere. Ez izan inolako zalantzarik. Eskerrik asko. (Murmullos) Niri faxista deitzea onartuko duzu, e? | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2091 | |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | … oraintxe gertatu dena?EH Bilduren ordezkari batek faxista esan dio legebiltzarkide demokrata bati.Hori onartezina da. Hori ezin da… Hori ezin da onartu. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2092 |
10 | 43 | 03.10.2013 | MANEIRO LABAYEN | Mixto-UPyD | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Lehen Ares jauna iraindu dute, eta orain Semper jauna iraindu dute. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2093 |
10 | 43 | 03.10.2013 | SEMPER PASCUAL | Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeek egindako lege-proposamena, memoriaren eta bizikidetzaren institutua sortzeko. Aintzat hartzeari buruzko eztabaida eta behin betiko ebazpena | Arren eskatzen dizut, legebiltzarkide baten duintasunari egindako eraso horren aurrean, faxista adierazpena zuzentzeko. Ez horrek esan izanak eragozten nauelako, noski, Ganbera honen duintasunagatik baizik. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2094 | |
10 | 43 | 03.10.2013 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | Abstentzioen txanda, hori da. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2095 |
10 | 43 | 03.10.2013 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | No, no. Zuk esaten didazunean hartuko dut parte; aldekoan edo aurkakoan, zuk esaten didazunean;baina nire txanda abstentziokoa izango da. Beraz, zuk erabaki, mesedez. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2096 |
10 | 43 | 03.10.2013 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | Besteei nahikoa denbora uzteko da. Aurkako txandan hartuko dut parte, baina denbora-xedeetarako soilik. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2097 |
10 | 43 | 03.10.2013 | AGIRRE LÓPEZ | EA-NV | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | Señora presidenta, lehendakari, consejeros, señorías, buenos días. Asimismo, también quiero saludar a los alcaldes y concejales de Treviño y La Puebla que se encuentran entre nosotros. Bienvenidos. Hiru lege-proposamen berdin eta bateratu aintzat hartzea eztabaidatuko dugu gaur Legebiltzar honetan, hain zuzen ere, Estatuko Gorte Nagusietarako lege-ekimena baliatzeko lege-proposamenak, lurraldemugak aldatzeari buruzkoak, Trebiñu eta Argantzun Burgosko probintziatik banandu eta Arabako lurralde historikoan txertatzeko. Gure taldearen ikuspegitik, helburua da, lehenik,orain arte miatu ez den bide bati aukera ematea, zeina baliagarria izan baitaiteke auzi historiko hori behin betiko konpontzeko eta, gure iritziz, baita gehiegi irauten ari den gizarte-, kultura-, administrazio- eta ekonomia-arloko zentzugabekeria bat zuzentzeko ere. Eta, bigarrenik, eta batik bat, Legebiltzar honek bere egitea Trebiñuko herritar gehienen pentsaera, kasu honetan beren udaletako osoko bilkuretan martxoaren 8an hartutako erabakietan adierazitakoa, non, irmotasunez adierazten baitute Arabako lurralde historikoan txertatu nahi dutela. Horregatik aurkeztu da legeproposamen hau. Gainera, aurkako botorik gabe lortu dute. Aztertzen ari garen proposamenak Konstituzioko 141.1 artikuluan du oinarri juridikoa. Artikuluak dio probintzia-mugen edozein aldaketa Gorte Nagusiek onartu behar dutela lege organiko baten bidez. Orain arte, Konderria Araban txertatzeko ekimenak Euskal Herriko Autonomia Estatutuko 8. artikuluan agindutakoan oinarritu dira, baina ahalegin horiek Gaztela eta Leongo Estatutuko hirugarren xedapen iragankorrean xedatutakoarekin egin dute topo beti. Xedapen horrek de facto eragozten die Trebiñuko herritarrei Arabakoak izateko aukera oro. Hala ere, gaur aurkezten dugun lege-proposamen hau izan daiteke Trebiñuko herritarren gehiengoak Arabako lurralde historikoan txertatzeko duten irrika gogobetetzeko bide egokia aurkitzeko soluzio juridikoa eta, borondatea izanez gero, baita soluzio politikoa ere. Trebiñuko eta Argantzungo udalerrietako agintariek, Araban txertatzeko prozedura oztopa ez diezaien, ekimen zentzuduna eta zuzenbidearekin bat datorrena aukeratu dute: Legebiltzar honetara jotzea Konderria Araban txertatzearen aldeko ikuspegia berresteko eta, gero, proposamen hori Gorte Nagusietara eramateko. Legebiltzarkideok, Trebiñuko herritarrek XIX. mendearen erditik adierazi dute banantzeko borondatea. Sei aldiz azken ehun urteetan, eta hiru aldiz azken hogeita hamar urteetan. Denok dakizuen bezala, Gasteiztik hamar kilometrora eta Burgostik ehun kilometrora dagoen enklabe bati buruz ari gara hitz egiten. Enklabe horretako herritarrek Araban izan nahi dituzte eta, praktikan hala dituzte, beren hezkuntza-, osasun-, merkataritza-, aisia- eta kultura-zerbitzuak. Gasteizko ikastola eta ikastetxeetara, ospitaletara, dendetara edo zinemetara joaten dira, eta, nahiz eta Burgosko Probintziako Diputaziotik nahiz Gaztela eta Leongo Gorteetatik txosten ugari bidaltzen diren argudiatuz Trebiñuk Burgosko lurraldearekin lotura historiko, sozial, kultural eta ekonomiko handiagoak dituela, errealitatea beste bat da, hain zuzen ere, alderantzizkoa. Trebiñu eta La Pueblako udal-akordioek, udalek berek adierazten duten bezala, kausa objektibo eta subjektiboei erantzuten diete. Arrazoi objektiboen artean dago udal gisa zerbitzu publikoak emateko duten premia herritarren eskaerak behar bezala aseko, bai eta egia bihurtzea ere herri-administrazioen ezarpenean lurralde-jarraitutasunaren printzipioa. Eta subjektiboen artean, berriz, herritarren borondatea jasotzea, zeina adierazi baitute behin eta berriz herritarrek, eta haren fede eman baino ez baitute egin udalek, beren akordioen bitartez. Akordio horiek, esan dudan bezala, Trebiñuko herritarren pentsaeraren adierazpena dira, gainerako pentsamoldeei eragiten diena. Gai honek ez du izan behar ez abertzaleen, ez sozialisten eta ez popularren aldarrikapen partikularra. Gai honek ez du izan behar bi autonomia-erkidegoen arteko tren-talka ere. Gai honek enklabearen arazo zehatz eta espezifiko bat izan behar du, eta hala da. Eta guri (denoi, Alderdi Popularreko kideok) dagokiguna da eskaera hori bideratzea eta erantzun bat ematea. Horregatik, bene-benetan uste dut eztabaida honetako protagonismoa ez dagokiola Ganbera hau osatzen dugun talde politiko bakar bati ere. Protagonismoak, gaur, Trebiñuko herritarrena eta horien soluzio-proposamenarena izan behar du. Legebiltzar honek, legebiltzarkideok, lurraldegatazka honen ebazpenean urrats garrantzitsua egiteko aukera du. Gure eskumena eta gure erantzukizuna da. Enklabean Ganbera honen erabaki bateratua nahi dute. Horregatik, berriro eskatzen dizuet denoi proposamena aintzat hartzearen aldeko botoa. Gracias. La | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2098 |
10 | 43 | 03.10.2013 | ARRONDO ALDASORO | EH Bildu | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | Egun on guztioi. Gaurkoan berriro ere Trebiñuko auziaz hitz egiten ari gara Gasteizko Legebiltzarrean. Ez da lehen aldia; oraingo honetan, Argantzun eta Trebiñuko udalek abiatu duten ekimen legegilea tramitera onartzeko. EH Bildun argi daukagu: Trebiñuren auzia konpontzeko eta trebiñuarren hitza eta erabakia errespetatzeko abiatzen diren saiakera guztiak babestuko ditugu. Ekimen legegilea norabide horretan doala ulertuta, ekimena erregistratu, EAJ eta Alderdi Sozialistarekin batera, eta azken unera arte bultzatzeko konpromisoa dugu. Joan den astelehenean Trebiñuko alkateek esan zuten bezala, hamarkada luzeak daramatzate trebiñuarrek inposatzen ari zaien egoera administratiboa konpondu nahian. Bide horretan, hamaika ekimen eta saiakera landu dituzte. Eta orain arte abiatutako ekimen guztiak toki berean bukatu dira, Madrilen edo Gaztela-Leonen inposizioan, ezezkoan. Haien blokeoa eta inposizioa gainditzea gu guztion ardura da, eskuartean dugun ekimen honen eskutik edo beste batetik. Badakigu nolakoak diren Trebiñuko bizilagunek pairatzen dituzten egoerak. Badakizkigu auzi honi buruz jakin beharrekoak, askotan entzun ditugu, Legebiltzar honetan ere bai, eta askotan irakurri ditugu idatzi diren hamaika txostenetan. Auzi honekin amaitzea gehiegi kostatzen ari zaigu. Auzia konpondu gabe jarraitzen duen egun bakoitzeko trebiñuarren eskubide galera zamatzen eta gehitzen doa. Beraz, ez dira momentuak berriro txostenak edo ponentzia gehiago egiteko, soluzioak behar dituzte, soluzioak eta hemen gauden guztion konpromisoak. Bada garaia Trebiñuko auzia arazo kolektibo gisa hartzeko, denoi eragiten baitigu, batik bat Arabako biztanleei. Bada garaia Trebiñu Euskal Herriko beste edozein eskualde gisa hartzeko. Trebiñu, izatez, Arabako zortzigarren kuadrilla da, baina eskubiderik gabea. Baliteke Madril berriz ere aurka agertzea, heldulekurik ez duen anakronismo bati eutsi nahian. Orain arte ikusi dugu non bukatu diren Gaztela eta Leondik eta Madrildik igaro diren bide guztiak, baina gu ez gara geratuko besoak uztarturik. Ezin dugu onartu eta ez dugu onartuko Trebiñuko gehiengoaren borondateari inposatzen jarraitzea berek hartutakoa ez den beste erabaki bat. Trebiñu Araban eta Euskal Herrian eraikitzea eta Trebiñuko herritarrei gizarte-, kultura-, hizkuntzaedo ekonomia-arloan gainerako euskaldunoi dagozkigun eskubideak bermatzea da gure konpromisoa. Aipatutakoak dira EH Bilduren konpromisoak trebiñuarrekiko; gainontzeko alderdi politikoei ere norabide horretan jokatzeko deia egin nahi dizuegu, trebiñuarrek aspaldian erabaki baitzuten arabarrak eta euskal herritarrak direla. Lehen adierazi dudan bezala, Trebiñuko alkateek eta udalek abian jarritako azken ekimena babestu eta sustatuko du EH Bilduk, Trebiñun bizi diren pertsonen borondatea behin betiko errespeta dadin. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2099 |
10 | 43 | 03.10.2013 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Honako lege-proposamen hauek aintzat hartzeari buruzko eztabaida bateratua eta behin betiko ebazpena hartzea: | Lehendakari andrea, legebiltzarkideok, hemen gaude berriro ere Legebiltzar honetan Trebiñuren gaia jorratzen, eta nik uste dut zer berritasun ditugun nabarmenduz hastea izango litzatekeela zentzuzkoena, legebiltzarreko eztabaida honetara ekarri gaituen berritasuna zer den nabarmenduz. Duela aste batzuk, duela hilabete batzuk, Trebiñuko erakundeetako eta udaletako ordezkari batzuk Legebiltzar honetako taldeekin harremanetan jarri ziren, eta oraindaino aztertu ez den bide bat urratzen hasteko aukera planteatu ziguten, ahalegin bat egiteko Legebiltzar honetan gauden indar politiko guztien politika mailako borondate eta erabaki bateratua dena –nik dakidala, eta gaur osoko bilkuran aurkakoa frogatzen ez bada– ebazteko, hain zuzen ere, enklabe hori erakunde-, politika- eta antolakuntza-ikuspegitik Arabako lurralde historikoan eta Euskal Autonomia Erkidegoan txertatzeko trebiñarren borondatearekin bat etortzea. Asko izan dira egindako ahaleginak, eta askotarikoak erabilitako prozedurak, eta beti amaitu dira berdinketan edo blokeoan (bakoitzak erabil dezala egokia iruditzen zaion adierazpena) Une honetan, esan dudan bezala, Trebiñuko udaleko ordezkarien ekimenez, planteatzen da Legebiltzar honek Gorte Nagusiei lege organiko bat proposatzea, denen interesak eta irizpideak kontuan hartuta, arazo hori ebatz dadin, baina Arabako eta Euskal Herriko indar politiko guztiek eta erakunde-ordezkari guztiek adierazi dugun aldeko zentzuan. Argi dago gure zuzenbide-sisteman zerbait egiteko hierarkia-aukera bat dagoela, hainbat prozedura eta bide dauden arren. Batzuek jendaurrean esan dute bide hori arriskutsua dela. Nik horri aurre egin nahiko nioke, zuzenbide demokratikoaren ikuspegitik erabili nahi den edozein prozedurak, baldin eta legeetan jasota badago, ez duelako ezer arriskutsutik. Oker ez banago, Arabako diputatu nagusiak duela ordu gutxi egindako adierazpenak dira horiek. Sustrai politikoak, sozialak edo kulturalak dituen arazo bati aurre egiteko legea erabiltzea da sistema demokratiko batean egon litekeen gauzarik legitimoena eta arrisku gutxienekoa, eta Trebiñuko udalordezkari horiek, beren jakinduriaren eta ulertzeko moduaren arabera, eskatu digute legegintzako formula hori Gorte Nagusietan lege organikoaren bitartez izapidetzen eta abiarazten laguntzeko. Gaur horretan ari gara hemen, eta nabarmendu beharrekoak iruditzen zaizkidan bi ezaugarrirekin ari gara. Lehena, Euskal Herriko eta Arabako bizikidetza eta egoera politikoa izugarri aldatu diren garaian, unean eta datan ari garela. Egia da norbaitek amnesia izango balu eta aurreko puntua ikusi izan balu, seguruenik ezetz pentsatuko lukeela; baina argi dago beste giro politiko bat, eztabaidak egiteko beste aukera bat, elkar aurkitzeko beste modu bat eta beste bizikidetza bat daudela, eta, ondorioz, horrek ere lagundu egiten duela tentsio gutxiagorekin, gehiegikeria gutxiagorekin eta erakunde-, politika- eta antolakuntza-arloko gauzen erabilera txikiagoarekin, zerikusirik ez duten beste kontu batzuengatik, Trebiñu Arabakoa izateak, Euskal Herrikoa izateak inolako zentzurik baduen jakiteari bere funtsean aurre egiten, eta legezko prozedura baten arabera eta erkidego desberdinen artean inolako irainik gabe eta inolako arazorik gabe egin ahal izaten. Gorte Nagusiek horretarako eskumena dute. Eta are gehiago, harritu egiten nau gehiengo absolutua duen alderdi baten beldurrak –nik bai badiot beldurra gehiengo absolutu horri; izan ere, ikusi besterik ez dago nolako politikak egiten dituen–; baina, tira, horiek Ganbera bati beldurra izatea, Ganbera horretan gehiengo absolutua dutenean udalek egin diguten proposamen hori zuzen, egoki eta lege barruan bideratu ahal izateko, guztiz absurdua iruditzen zait. Tribuna honetan lehen ere aipatu den bezala, ekimen hori bateratua izan zedin nahi izan dugu, Ganbera honetako indar politiko guztiena izan zedin, beste gauza batzuen artean, horregatik adierazi genuelako hainbat aldiz, ez dakit aho txikiarekin edo aho handia- rekin, ados geundela Trebiñuko Konderria Arabako lurraldean txertatzearekin. Gure esku zegoen guztia egin genuen: erakunde-ordezkariekin egiteko bilerak deitu genituen, alderdien arteko bilerak deitu genituen; alderdi batek deitu zituen, eta beste batek, eta baita beste batek ere, badaezpada ere, siglak zirela-eta inork harreman-arazoak izanda ere. Telefonoak jo zain egon ginen, beste taldeetako bozeramaileen atzetik ibili ginen telefonoz, joango ziren edo ez esan zezaten, gutxienez. Maneiro jaunak harridura-keinu bat egin du… Zure atzetik ere ibili ginen, neu ibili nintzen (beraz, ez daukat zertan eskatu beste inori horren erantzukizuna), eta zurekin harremanetan jartzea gehienetan erraza izaten zaidan arren, kasu horretan ezinezkoa egin zitzaidan. Eta bilera deituta zegoen, gaur ekimena aurkezten dugunok hor eserita geunden, eta hainbat minutuz atzeratu genuen bilera; zure taldean ere enkarguak utzi genituen zuk eginkizun garrantzitsuagoak baldin bazenituen nola edo hala jakin zenezan... Gauza bera egin genuen Barrio jaunarekin ere. Esan dudan bezala, ezinezkoa izan zen. Baina ekimen hori modu bateratuan ekarri nahiko genukeen hona, lehen esan den bezala, inork ez zuelako lan egin nahi protagonismoa hartuta. Hain zuzen ere, horregatik aurkeztu dira hiru proposamenak, arazoak arazo, ahalik eta harrera onena izan dezaten eta inork esan ez dezan "Halakok aurkezten badu, ni ez naiz egongo". Ganbera honetan gertatzen diren eta oso garrantzitsuak eta goi-mailakoak diren gauza horiek heldutasun handia ematen digute guztioi; izan ere, proposamen politikoaren edukiari erreparatu beharrean, proposamen politikoaren eramaileari erreparatzen diogu (Jaien Etxea izeneko jolasean jolasten gara: mozorroaren arabera, bai edo ez), Legebiltzarraren oinarria gauzen funtsari buruz eztabaidatzea izan beharko lukeenean. Esan dudan bezala, bateratua izateko ahalegina egin dugu. Ez da posible izan, baina aukera hau ez dugu alferrik galdu. Zuek gaur hemen ere egiteko aukera duzue. Egia da zuen iritzia emateko aukeratu duzuen formula bitxia dela. Alderdi Popularrak ez zekien baiezkoa edo ezezkoa eman, edo alderantziz egin; eta UPyD boto-azalpenaren zain dago, badakielako ez duela erantzuteko aukerarik eta abaguneformula dela –oportunismokoa ez bada–, eztabaida batek nolabaiteko garrantzia duenean ideien eztabaida egin ahal izateko eta dagokion tokian iritzia emateko, hau da, tribuna honetan. Nolanahi ere, prozedura martxan da. Legebiltzar honek, gaur, guztien adostasunarekin edo guztien adostasunik gabe, Gorte Nagusietan legezko izapide hori abian jartzeko erabakia hartuko du, baldin eta Gorte Nagusietan borondate politikorik badago lege organiko baten bidez arazoa konpontzeko aukera egon dadin. Eta sozialistok oso pozik gaude gai hau hona ekarri ahal izan dugulako, eta, horrela, Trebiñuko udalei beren proposamena eta asmoa bideratzen lagundu diegulako. Eta espero dut, eztabaidak ideiak aldatzeko balio behar badu, botoa aldatzeko ere balioko duela eta boto arraroa emateko asmoa dutenek proposamenaren aldeko botoa emango dutela. Eskerrik asko. | eu | https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/93d595ed-5a9d-4abc-a27b-b3b8233cbd63 | parl_eu_2100 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.