Datasets:
legislatura
stringclasses 4
values | id
stringclasses 180
values | fecha
stringdate 2012-11-20 00:00:00
2023-12-12 00:00:00
| speaker
stringclasses 314
values | party
stringclasses 11
values | topic
stringlengths 0
767
| text
stringlengths 3
64.2k
| language
stringclasses 1
value | url
stringclasses 461
values | unique_id
stringlengths 9
13
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
10
|
1
|
20.11.2012
|
DIPUTAZIO IRAUNKORREKO LEHENDAKARIAK (QUIROGA CIA)
|
PV-ETP
|
Egun on guztioi. Egun on, legebiltzarkide jaun-andreok. Mesedez… Lehen idazkariaren irakurketarekin hasiko dugu bilkura. Legebiltzarkide akreditatuei dei egingo zaie, akreditazioak aurkeztu dituzten ordenan. Dei egiten zaienean, legebiltzarkideak bilkura-aretoan sartuko dira, eta beren eserlekuan jarriko dira beren betebeharrak onartzen dituztela adierazteko, Erregelamenduko 4.5 artikuluan xedatutakoari jarraikiz. Idazkari jauna… El SECRETARIO SEGUNDO DE LA DIPUTACIÓN PERMANENTE (Martínez Martínez de Lizarduy): Gracias. Relación de las señoras y señores parlamentarios, por orden de presentación de las acreditaciones: Gorka Maneiro Labayen (Acude) Patxi López Álvarez (Acude) Txarli Prieto San Vicente (Acude) Txaro Sarasua Díaz (Acude) Natalia Rojo Solana (Acude) Mikel Unzalu Hermosa (Acude) Gloria Sánchez Martín (Acude) José Antonio Pastor Garrido (Acude) María Isabel Celaá Diéguez (Acude) Rodolfo Ares Taboada (Acude) Idoia Mendia Cueva (Acude) Vicente Reyes Martín (Acude) Ignacio María Arriola López (Acude) Susana Corcuera Leunda (Acude) Blanca Roncal Azanza (Acude) Miren Gallastegui Oyarzábal (Acude) Bixen Itxaso González (Acude) Iñigo Urkullu Renteria (Acude) Xabier Agirre López (Acude) Ana Isabel Oregi Bastarrika (Acude) Jone Berriozabal Bóveda (Acude) Estefanía Beltrán de Heredia Arroniz (Acude) Norberto Aldaiturriaga Zorrozua (Acude) Luis Javier Tellería Orriols (Acude) Javier Carro Iglesias (Acude) Andoni Ortuzar Arruabarrena (Acude) Ricardo Gatzagaetxebarria Bastida (Acude) Miren Josune Gorospe Elezkano (Acude) Fátima Ansotegi Elordi (Acude) Estibaliz Hernaez Laviña (Acude) Amaia Arregi Romarate (Acude) Juan Antonio Arieta-Araunabeña Ibarzabal (Acude) Arantza Aurrekoetxea Bilbao (Acude) Leire Corrales Goti (Acude) Iñigo Iturrate Ibarra (Acude) Joseba Egibar Artola (Acude) Bakartxo Tejeria Otermin (Acude) María Eugenia Arrizabalaga Olaizola (Acude) Alex Etxeberria Aranburu (Acude) Maribel Vaquero Montero (Acude) Kerman Orbegozo Uribe (Acude) Ane Urkiola Alustiza (Acude) Garbiñe Mendizabal Mendizabal (Acude) Luke Uribe-Etxebarria Apalategi (Acude) Igor López de Munain Ganuza (Acude) Eva Blanco de Angulo (Acude) Julen Arzuaga Gumuzio (Acude) Estitxu Breñas González de Zárate (Acude) Xabier Isasi Balanzategi (Acude) Pello Urizar Karetxe (Acude) Rebeka Ubera Aranzeta (Acude) Lur Etxeberria Iradi (Acude) Juanjo Agirrezabala Mantxola (Acude) Iñaki Lazarobaster Badiola (Acude) Unai Urruzuno Urresti (Acude) Diana Carolina Urrea Herrera (Acude) Laura Mintegi Lakarra (Acude) Maribi Ugarteburu Markuerkiaga (Acude) Daniel Maeztu Perez (Acude) Oskar Matute García de Jalón (Acude) Marian Beitialarrangoitia Lizarralde (Acude) Belén Arrondo Aldasoro (Acude) Arri Zulaika Portillo (Acude) Leire Pinedo Bustamante (Acude) Hasier Arraiz Barbadillo (Acude) Francisco de Borja Semper Pascual (Acude) Arantza Quiroga Cia (Acude) Antonio Basagoiti Pastor (Acude) Antonio Damborenea Basterrechea (Acude) Nerea Llanos Gómez (Acude) Iñaki Oyarzabal de Miguel (Acude) Javier Maroto Aranzábal (Acude) Laura Garrido Knörr (Acude) Carmelo Barrio Baroja (Acude) María del Carmen López de Ocariz López de Munain (Acude).
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_1
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
DIPUTAZIO IRAUNKORREKO LEHENDAKARIAK (QUIROGA CIA)
|
PV-ETP
|
Unzalu…
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_2
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
DIPUTAZIO IRAUNKORREKO LEHEN IDAZKARIAK (UNZALU HERMOSA)
|
SV-ES
|
"Eratze-bilkura egiteko deialdia. Eusko Legebiltzarraren Erregelamenduko 4. artikuluan adierazitakoari jarraituz, eta Legebiltzarra osatzen duten kideen heren batek Legebiltzarreko Idazkaritza Nagusian bere legebiltzarkide-izaera egiaztatu duenez gero, Diputazio Iraunkorreko Lehendakaritzak honako hau "Dispone: Se convoca a las señoras y señores parlamentarios proclamados electos tras las elecciones celebradas el pasado día 21 de octubre de 2012 a la sesión constitutiva del Parlamento Vasco que se celebrará el próximo día 20 de noviembre de 2012, a las diez horas, en el salón de sesiones del Parlamento Vasco y en el que se dará cumplimiento a lo establecido en los artículos 4 y 5 en relación con el artículo 30 y siguientes del Reglamento del Parlamento Vasco. "Vitoria-Gasteiz, 14 de noviembre de 2012. "La presidenta de la Diputación Permanente, Arantza Quiroga Cia". Eta, orain, legebiltzarkideen zerrenda alfabetikoa: Agirre López, Xabier; Agirrezabala Mantxola, Juanjo; Aldaiturriaga Zorrozua, Norberto; Ansotegi Elordi, Fátima; Ares Taboada, Rodolfo; ArietaAraunabeña Ibarzabal, Juan Antonio; Arraiz Barbadillo, Hasier; Arregi Romarate, Amaia; Arriola López, Ignacio María; Arrizabalaga Olaizola, María Eugenia; Arrondo Aldasoro, Belén; Arzuaga Gumuzio, Julen; Aurrekoetxea Bilbao, Arantza; Barrio Baroja, Carmelo; Basagoiti Pastor, Antonio; Beitialarrangoitia Lizarralde, Marian; Beltrán de Heredia Arroniz, Estefanía; Berriozabal Bóveda, Jone; Blanco de Angulo, Eva; Breñas González de Zárate, Estitxu; Carro Iglesias, Javier; Celaá Diéguez, María Isabel; Corcuera Leunda, Susana; Corrales Goti, Leire; Damborenea Basterrechea, Antonio; Egibar Artola, Joseba; Etxeberria Aranburu, Alex; Etxeberria Iradi, Lur; Gallastegui Oyarzábal, Miren; Garrido Knörr, Laura; Gatzagaetxebarria Bastida, Ricardo; Gorospe Elezkano, Miren Josune; Hernaez Laviña, Estibaliz; Isasi Balanzategi, Xabier; Iturrate Ibarra, Iñigo; Itxaso González, Bixen; Lazarobaster Badiola, Iñaki; Llanos Gómez, Nerea; López Álvarez, Patxi; López de Munain Ganuza, Igor; López de Ocariz López de Munain, María del Carmen; Maeztu Perez, Daniel; Maneiro Labayen, Gorka; Maroto Aranzábal, Javier; Matute García de Jalón, Oskar; Mendia Cueva, Idoia; Mendizabal Mendizabal, Garbiñe; Mintegi Lakarra, Laura; Orbegozo Uribe, Kerman; Oregi Bastarrika, Ana Isabel; Ortuzar Arruabarrena, Andoni; Oyarzabal de Miguel, Iñaki; Pastor Garrido, José Antonio; Pinedo Bustamante, Leire; Prieto San Vicente, Txarli; Quiroga Cia, Arantza; Reyes Martín, Vicente; Rojo Solana, Natalia; Roncal Azanza, Blanca; Sánchez Martín, Gloria; Sarasua Díaz, Txaro; Semper Pascual, Francisco de Borja; Tejeria Otermin, Bakartxo; Tellería Orriols, Luis Javier; Ubera Aranzeta, Rebeka; Ugarteburu Markuerkiaga, Maribi; Unzalu Hermosa, Mikel; Uribe-Etxebarria Apalategi, Luke; Urizar Karetxe, Pello; Urkiola Alustiza, Ane; Urkullu Renteria, Iñigo; Urrea Herrera, Diana Carolina; Urruzuno Urresti, Unai; Vaquero Montero, Maribel; Zulaika Portillo, Arri. DIPUTAZIO IRAUNKORREKO BIGARREN IDAZKARIAK (Martínez Martínez de Lizarduy): Eusko Legebiltzarreko Erregelamendua. 4. artikulua: "1. Behin Legebiltzarra osatzen duten kideen heren batek legebiltzarkide-izaera egiaztatu ondoren, eratze-bilkura egiteko deialdiaren erabakia emango du Diputazio Iraunkorreko lehendakariak. Legebiltzarkideen herenaren egiaztatzea burutu eta hurrengo 15 egunen barruan egingo du eratze-bilkura. "2. Legebiltzarkideren batek Kongresuko diputatu akta eta euskal legebiltzarkide akta batera edukitzen baditu, ezin izango du inola ere parte hartu eratzebilkuran. Halakorik gertatzen bada, aipatu egoeran dagoen legebiltzarkideak bilkura egin aurretik egiaztatu beharko du diputatu-izaerari uko egin diola. "3. Los parlamentarios y parlamentarias se reunirán en sesión presidida por la presidencia de la Diputación Permanente en el día y hora que señala la convocatoria. "4. Diputazio Iraunkorreko idazkarietako batek egiaztatze-hurrenkeraren arabera dei egingo die legebiltzarkideei, eta zein bere eserlekuan jarriko da. Ondoren, lehendakariak bilkurari hasiera eman zaiola adieraziko du. "5. Al 'llamamiento' anterior los parlamentarios y parlamentarias presentes exteriorizarán individualmente su presencia en el acto y, a requerimiento de la presidencia, tomarán asiento en su respectivo escaño, en señal de asentimiento al cumplimiento de las obligaciones que les serán exigidas en virtud de lo dispuesto en el presente Reglamento, así como del reconocimiento de los derechos que en el mismo se establecen, sin perjuicio de lo dispuesto en el artículo 9. "6. Seguidamente, uno de los secretarios o secretarias de la Diputación Permanente leerá el acuerdo de convocatoria del Parlamento, la lista de los parlamentarios y parlamentarias presentes, los posibles recursos presentados contra las parlamentarias y parlamentarios acreditados que se encuentren pendientes de resolución y los artículos del Reglamento relativos al acto. "7. La presidencia de la Diputación Permanente llamará al parlamentario o parlamentaria de más edad de entre los y las presentes, que ocupará la presidencia de la Mesa de Edad. Esta presidencia a su vez llamará, de entre los y las presentes, a los dos parlamentarios o parlamentarias que le sigan en edad y a los dos parlamentarios o parlamentarias más jóvenes para que, en calidad de vicepresidentes o vicepresidentas y secretarios o secretarias, pasen a integrar la Mesa de Edad que actuará, hasta la elección de la Mesa definitiva, desempeñando todas aquellas funciones y atribuciones previstas para la Mesa del Parlamento Vasco, cuando se planteen asuntos que no admitan aplazamiento. "8. Adineko Mahaiko lehendakariak eten egingo du bilkura 15 minutuz, legebiltzarkideek hautagaiak aurkez ditzaten Legebiltzarreko Mahaia osatzen duten karguetarako. "9. Bilkurari berriro ekinda, hautagaien aldarrikapena egingo du Adineko Mahaiko lehendakariak, zein legebiltzarkidek aurkeztu dituzten ere adieraziz. "10. Jarraian, Legebiltzarreko Mahaia hautatuko da, Erregelamendu honetan aurreikusitako prozedurari lotuz". 5. artikulua: "1. Bozketak eginda, hautatutakoek beren tokiak hartuko dituzte. Legebiltzarra eratuta geratu dela aldarrikatuko du lehendakari hautetsiak, hurrengo osoko bilkurarako deialdia jakinaraziko du eta bilkurari amaiera emango dio. "2. Legebiltzarraren eratzearen berri jarduneko lehendakariari emango dio Legebiltzarreko lehendakariak". Artículo 30: "1. El Pleno elegirá a los miembros de la Mesa en la sesión constitutiva del Parlamento. "2. Se procederá, en su caso, a una nueva elección de los miembros de la Mesa cuando las sentencias recaídas en los recursos contenciosos electorales supusieran cambio en la titularidad de más del diez por ciento de los escaños y así fuera solicitado por un grupo parlamentario. "3. No son elegibles los parlamentarios o parlamentarias que formen parte del Gobierno Vasco". 31. artikulua: "1. Lehendabizi, lehendakaria hautatuko da. Proposatutako hautagaien artetik, legebiltzarkide bakoitzak izen bakarra idatziko du txartelean, eta Legebiltzarreko kideen gehiengo osoa lortzen duena hautatuko da lehendakari. "2. Hautagai batek ere ez badu beharrezko gehiengoa lortzen, beste bozketa bat egingo da boto gehien lortu duten bi hautagaiekin. "Berdinketaren ondorioz hiru edo gehiago badira bi boto kopuru handienak lortu dituzten hautagaiak, horiek guztiak pasako dira bigarren bozketara, salbu eta berariaz adierazten badute ez direla aurkeztuko. Boto gehien lortzen duen hautagaia aukeratuko da lehendakari bigarren bozketan. "3. En caso de empate en la segunda votación se procederá a una tercera entre los candidatos o candidatas igualados, en la que resultará elegida o elegido quien obtenga el mayor número de votos. "4. Si en la tercera votación persistiera el empate, se dirimirá en favor de la candidatura de la lista más votada en las elecciones". 32. artikulua: "1. Lehendakaria aukeratu ondoren, batera aukeratuko dira bi lehendakariordeak. "2. Proposatutako hautagaien artetik, legebiltzarkide bakoitzak izen bakarra idatziko du txartel bakoitzean, eta boto gehien lortu duten biak aukeratuko dira hurrenkera korrelatiboan. "3. Berdinketa gertatuz gero, bigarren bozketa egingo da hautagai berdinduen artean, eta boto gehien lortzen duena aukeratuko da. Berdinketa berriro gertatuz gero, hauteskundeetan boto gehien lortu duen zerrendako hautagaiaren alde ebatziko da auzia". 33. artikulua: "1. Lehendakariordeak hautatu ondoren, batera aukeratuko dira bi idazkariak. "2. Idazkariak hautatzeko, aurreko artikuluan lehendakariordeak hautatzeko ezarritakoa jarraituko da". Eta azken eta 34. artikulua: "Mahaia hautatutakoan, Adineko Mahaiko lehendakariak aldarrikatuko ditu kide guztiak eta nork bere eserlekua hartuko du".
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_3
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
DIPUTAZIO IRAUNKORREKO LEHENDAKARIAK (QUIROGA CIA)
|
PV-ETP
|
Ongi, eskerrik asko. Señora Celaá… Celaá Diéguez andreak Adineko Mahaiko lehendakaritza hartu du.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_4
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Egun on guztioi. Dei egiten diet Blanca Roncal Azanza andreari eta Xabier Agirre López jaunari, adinean jarraitzen didaten Legebiltzar honetako kide direnez, eta Diana Carolina Urrea Herrera andreari eta Igor López de Munain Ganuza jaunari, hemengo bi legebiltzarkide gazteenak direlako, lehendakariorde eta idazkari bezala, hurrenez hurren, Adineko Mahaia osatzera etor daitezen harik eta behin betiko Mahaia hautatu arte. Adineko Mahaiko lehendakariordeak eta idazkariak nor bere tokian eseri dira.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_5
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Legebiltzarkideok, adinaren poderioz dagokit behin-behineko Mahai honen buru izatea. Erregelamenduaren arabera, gazteenek eta helduenek osatzen dugu legealdi honetako lehen bilkuraren Mahaia. Ongietorria guztiei, eta zoriona opa dizuegu. Hemen gaude jarririk hiritarren hautetsiak. Legebiltzar hau, Parlamentu hau, hitzaren egoitza da. Hemen hitza dugu nagusi, hitz soila. Garbi eta ozen nahi dugu gaurko honetan euskaldunon hitza hobetsi eta agurtu. Ordu latzak ari gara bizitzen. Gure hiritar askok ez dute lanik eta nekez ari dira bizitzaren aldapa gailentzen. Gure lehen zereginak euskal gizartearen aurrerabidea dauka xedetzat. Gure helburua da Euskadiren aurrerabidea bizkortzea eta bermatzea. Ohore handia da niretzat, legebiltzarkide jaunandreok, Adineko Mahai honen buru izatea, eta ongietorria egiten diet Ganbera honetan adinean hurrengoak diren bi pertsonei eta bi gazteenei. Euskal herritarren ordezkariz osatutako erakunde parlamentario honen izenean, zorionak eman nahi dizkizuet urriaren 21eko hauteskundeetan herritarron konfiantza merezi izan zenuten (edo genuen) legebiltzarkide guztioi. X. legealdia zuzenduko duen Legebiltzar honen ezaugarri berezia da ETAren mehatxu terrorista gabe osatutako lehenengoa izatea. Gogora ekar ditzagun, une batez, hemiziklo honetan alboan izan genituen eta erailak izan ziren Gregorio Ordóñez eta Fernando Buesa legebiltzarkideak. Herritarrek ematen diguten zeregin hau ohoragarria da, eta, kontuan hartuta zeinen garai latzak bizi ditugun, erantzukizun eta konpromiso handiagoa hartu beharra dugu, bizikidetzan eta gizarteko eta ekonomiako zailtasunak gainditzeko bidean aurrera egiteko. Gure zeregina ondo finkatuta dago. Jabetzen gara krisi hau milaka familiatara ekartzen ari den sufrimendu ikaragarriaz, eta lan egin behar dugu hori ekiditeko, enplegua sustatuz eta familion bizi-baldintzak hobetuz. Horretarako da politika. Jar gaitezen gugandik espero denaren mailan, eta berreskura dezagun gure izen ona, interes orokorra defendatuz, politika ordezkaezina da eta. Horren guztiaren ondorioz eta askatasunaren, justiziaren, berdintasunaren eta aniztasun politikoaren balio ilustratuak gure gain hartuta, Adineko Mahai honen lanei ekiteko prestatuko gara. 4. artikuluko 8. paragrafoak dioenaren arabera, orain bilkura 15 minutuz etengo dut legebiltzarkideek hautagaiak aurkez ditzaten Legebiltzarreko Mahaia osatzen duten karguetarako. Goizeko hamarrak eta hogeita zazpian eten egin da bilkura. Goizeko hamarrak eta berrogeita zortzian ekin zaio berriro bilkurari.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_6
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Bilkurari berriro ekiten diogu. Eta, hasteko, barkamena eskatu nahi dizuet. Hain zuzen ere, Santi Brouarden hilketa orain dela 25 urte gertatu zen, eta Santi Brouard ere legebiltzarkide izan zen Legebiltzar honetan, eta horregatik beste biekin aipatu nahi ditut. Ondoko hautagaiak aurkeztu dituzte: presidentetzat, Bakartxo Tejeria Otermin, por parte del grupo parlamentario Nacionalistas Vascos/Euzko Alderdi Jeltzalea. Orduan, dakizuen bezala, lehendabizi lehendakaria hautatuko dugu. Gogoan izan legebiltzarkide bakoitzak izen bakarra idatzi behar duela banatuko zaizuen txartelean. Legebiltzarreko kideen gehiengo osoa lortzen duena izango da hautatua. Txartel bidezko isilpeko bozketaz, Legebiltzarreko Mahaia osatzen duten karguak –lehendakaria, bi lehendakariorde eta bi idazkari– izateko hautagaiak aukeratuko ditugu, Erregelamenduko 30, 31 eta 32. artikuluetan agindutakoaren arabera. Orduan, esan dudan bezala, lehendabizi lehendakaria hautatuko dugu. Gogoan izan legebiltzarkide bakoitzak izen bakarra idatzi behar duela banatuko zaizuen txartelean. Legebiltzarreko kideen gehiengo osoa lortzen duena izango da hautatua. Bozketa. A ver, 26… Adineko Mahaiko lehen idazkari andreak dei egin die legebiltzarkide jaun-andreei botoa eman dezaten. Botazioa eginda, hauxe izan da emaitza: emandako botoak, 75; Tejeria Otermin andrearen aldekoak, 27; zuriak, 48.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_7
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Horren ondorioz, hautagaiak behar zen gehiengoa lortu ez duenez gero, beste bozketa bat egin beharra dago. Lehen idazkariak dei egingo die legebiltzarkide jaun-andreei. Ekin diezaiogun, beraz, bigarren bozketari. Empezamos, número 64… Adineko Mahaiko lehen idazkari andreak dei egin die legebiltzarkideei, botoa eman dezaten. Botazioa eginda, hauxe izan da emaitza: emandako botoak, 75; Tejeria Otermin andrearen aldekoak, 27; zuriak, 46; baliogabeak, 2.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_8
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Juanjo Agirrezabala jaunaren aldeko bi boto izan dira, baina Juanjo Agirrezabala jauna ez zen mahaibururako hautagaia, inork aurkeztu ez due- lako, eta horregatik jo dira bi boto horiek baliogabetzat. Beraz, eta ondorioz, Bakartxo Tejeria Otermin andrea izendatzen da Eusko Legebiltzarreko lehendakari. (Aplausos) Ganberako lehendakariordeak hautatzeari ekingo diogu orain, legebiltzarkide jaun-andreok. Horretarako, Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeak Blanca Roncal Azanza hautagaia aurkeztu du, eta Euskal Herria-Bildu taldeak, berriz, Juanjo Agirrezabala Mantxola jauna. Hortaz, ekin diezaiogun bozketari. Aldi berean egingo dugu. Legebiltzarkide bakoitzak izen bakar bat idatziko du txartelean, eta boto gehien lortzen duten biak aukeratuko dira, hurrenkera korrelatiboan. Lehen idazkariak legebiltzarkideei dei egingo die. Empezando por el número 57… Adineko Mahaiko lehen idazkari andreak dei egin die legebiltzarkide jaun-andreei, botoa eman dezaten. Botazioa eginda, hauxe izan da emaitza: emandako botoak, 75; Juanjo Agirrezabala jaunaren aldekoak, 21; Blanca Roncal Azanza andrearen aldekoak, 16; zuriak, 38.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_9
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Beraz, lehenengo lehendakariorde Juanjo Agirrezabala Mantxola jauna aukeratu da, eta bigarren lehendakariorde, berriz, Blanca Roncal Azanza andrea. (Aplausos) Ekin diezaiogun, jaun-andreok (nola egin badakigula oraingoan), Mahai honetarako idazkariak hautatzeari. Prozedura berbera erabiliko dugu, eta lehen idazkaria eta bigarrena hurrenkera korrelatiboan hautatuko dira, 54.etik hasita… Idazkari izateko hautagaiak hauek dira: Euskal Legebiltzar Talde Popularraren aldetik, Antonio Damborenea Basterrechea jauna, eta Euzko Abertzaleak taldearen eskutik, Iñigo Iturrate Ibarra jauna. Bi pertsona horiek proposatzen dituzte legebiltzar-taldeek Mahai honetako idazkari izateko. Bozketa. Adineko Mahaiko lehen idazkari andreak dei egin die legebiltzarkide jaun-andreei, botoa eman dezaten. Botazioa eginda, hauxe izan da emaitza: emandako botoak, 75; Damborenea Basterrechea jaunaren aldekoak, 10; Iturrate Ibarra jaunaren aldekoak, 9; zuriak, 55; baliogabeak, 1.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_10
|
|
10
|
1
|
20.11.2012
|
ADINEKO MAHAIKO LEHENDAKARIAK (CELAÁ DIÉGUEZ)
|
SV-ES
|
Beraz, bozketa honela gelditu da: lehen idazkaria, Antonio Damborenea Basterrechea; bigarren idazkaria, Iñigo Iturrate Ibarra. (Txaloak) Realizadas todas las votaciones, señorías… Bozketa guztiak eginik, Legebiltzarreko Mahaiko kideak honako hauek direla aldarrikatzen dut: lehendakaria, Bakartxo Tejeria Otermin; lehen lehendakariordea, Juanjo Agirrezabala Mantxola; bigarren lehendakariordea, Blanca Roncal Azanza; lehen idazkaria, Antonio Damborenea Basterrechea; bigarren idazkaria, Iñigo Iturrate Ibarra. Hala, Adineko Mahai honek ez du beste egitekorik, eta izendatu berriak deitzen ditut Mahaian dagokien tokia hartzera. Eskerrik asko, jaun-andreok, zuen laguntzagatik. Eskerrik asko. Mila esker zuen arretagatik. (Txaloak) Adineko Mahaiko kideek utzi egin dituzte beren tokiak eta behin betiko Mahaiak hartu du bilkuraren lehendakaritza.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/5576bdf3-eed8-4642-be83-b58cd96580ca
|
parl_eu_11
|
|
10
|
4
|
12.12.2012
|
LEHEN IDAZKARIAK (DAMBORENEA BASTERRECHEA)
|
PV-ETP
|
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria hautatzea
|
Euzko Abertzaleak legebiltzar-taldearen bozeramaileak Iñigo Urkullu Renteria jaunaren hautagaitza aurkeztu du, eta EH-Bildu legebiltzar-taldearen bozeramaileak, berriz, Laura Mintegi Lakarra andrearen hautagaitza.
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/98a25f3f-7893-4b71-b8a8-f067e5859914
|
parl_eu_12
|
10
|
4
|
12.12.2012
|
MINTEGI LAKARRA
|
EH Bildu
|
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria hautatzea
|
Lehendakari andrea, mahaikideak, legebiltzarkideak, herritarrak eta gonbidatuak, egun on. Euskal Herria Bilduk erabaki du lehendakaritzarako hautagaia aurkeztea. Era zergatik? Koherentziagatik. Programa bat aurkeztu genuen, sendoa eta sakona, horren inguruan talde bat bildu genuen, eta Euskal Herria Bilduk badu proiektu politikoa hemen, Legebiltzarrean, eta jendartean ere azaldu nahi duena. Gure helburua da soluzioak ematea. Eta koalizio honek bereganatu du konpromiso bat, hain zuzen ere jendarteak dituen arazo horiei erantzunak emateko. Badugu proiektu aurrerazalea, badugu talde prestua eta prestatua, eta, batez ere, badugu borondate politikoa hori aurrera ateratzeko. Hori guztia da gaur hemen azaldu nahi dudana. Azaldu, legebiltzarkideei, hain zuzen ere azalduko dudan proiektu hau izango delako hurrengo urteetan gure iparrorratza; izango da gure ardatza, egingo dugun politikaren oinarri sendoa. Baina, baita ere, azaldu nahi diegu herritarrei, azaldu nahi diogu jendarteari, hain zuzen ere beraiei eskatuko diegulako konplizitatea gurekin batera aurrera ateratzeko proiektu hau. Eta, beraz, guretzat oso garrantzitsua da jendarteari esatea zertara etorri garen Legebiltzarrera, zer egin nahi dugun urte hauetan eta nola eskatuko die- gun laguntza gurekin batera egin ahal izateko. Somos conscientes del desprestigio que tiene gran parte de la clase política y también de las instituciones. Somos conscientes de que a veces la inercia, la burocracia, las formas anquilosadas, fagocitan a aquellas fuerza que intentan traer un cambio a las instituciones. Lo estamos oyendo todos los días en la calle. Estamos oyendo que una cosa es lo que dicen los políticos en campaña, y otra es lo que hacen. Que los políticos no responden a las necesidades que tiene la población. Bien, creo que es hora de cambiarlo. Creo que es hora de implicarse, de arrimar el hombro, de trabajar en política y estar a la altura de las circunstancias. Creo que es hora de que los políticos escuchen y aporten. Que abran las ventanas y las puertas del Parlamento. Que conviertan estas paredes en muros transparentes, de manera que la ciudadanía pueda ver lo que estamos haciendo aquí, y que pueda colaborar, pueda participar. Que junto con los políticos pueda aportar soluciones a estos problemas tan graves que tiene este país. Agerian jarri nahi dugu posible dela politika beste modu batera egitea; badagoela posibilitatea, baldin eta borondatea badago, beste politika bat egiteko eta politika hori beste modu batera egiteko. Galga ipintzea botere politikoei, botere ekonomikoei, posible dela; posible dela amaitzea gehiegikeriekin. Eta, behingoz, ipini beharko genukeela botere politikoa botere ekonomikoaren gainetik, baldin eta ausardia badugu, baldin eta borondatea badugu. Eta biak ditugu: ausardia eta borondatea. Por eso hemos venido aquí. Porque amamos este país profundamente. Porque amamos a sus gentes. Porque nos duelen sus dolores, nos entristecen sus penas y nos alegran sus alegrías. Y queremos darles respuestas a los problemas que les agobian. Hemos venido aquí porque estamos también en la calle, y porque sentimos en la calle que nos faltan instrumentos, nos faltan herramientas para poder materializar los objetivos políticos y económicos que son necesarios para que las gentes de este país tengan más cotas de libertad, de soberanía, de igualdad y de justicia social. Y por eso, precisamente por eso, de lo primero que voy a hablar es de soberanía, porque es el quid de la cuestión, es el eje de todos los puntos que trataré en estos noventa minutos, y en los siguientes meses y años. Agerraldi honetan azalduko ditut herri honek dituen arazo nagusiak, eta, arazo larriak izanik ere, ez dira larrienak. Egiatan, arazo larriena da tresna nahikorik ez edukitzea, baliabide nahikorik ez edukitzea arazoei erantzun bat eman ahal izateko. Ahalmen politikoaren falta, hori da, egiatan, arazo larriena, eskuak loturik edukitzea erabakiak hartzeko. Eta adibideak nonahi hartu ahal ditugu, hain zuzen ere egunotan erakundeetako langileekin gertatzen ari dena: gure instituzioek ez daukate ahalmenik erabakitzeko nola, noiz eta zenbat ordaindu beren langileei; gure udalek, diputazioek eta Jaurlaritzak ez daukate erabakimenik ezta hori erabakitzeko ere. Ez dugu erabakimenik erabakitzeko zer egin Seguritate Sozialean, zer egin gure federazio deportiboekin. Ez daukagu erabakimenik erabakitzeko zer-nolako eredua eduki behar dugun hezkuntzan. Hori da daukagun egoera, horrek ekarri gaitu hona. Hain zuzen ere, erabakimen-kota horiek lortu ahal izateko, baliabide guztiak erabiliko ditugu; gure eskura dauden baliabide instituzional eta bestelako guztiak, hain zuzen ere, erabaki-kota horiek lortzeko. Horretan datza gakoa. Ez dut esango burujabetzak arazo guztiak konponduko dituenik. Ez, ez gara inozoak. Badakigu arazoak larriak direna. Baina, beste alde batetik, ikusten dugu kapaz bagara herri gisa joateko estatuengana, bide erdia eginda daukagula. Kapaz bagara herri moduan joateko behar den lekuetara, orduan arazo larrien zati bat konpondu izango dugu. Horregatik gaude hemen. Horregatik egingo dugu lan, ausardiaz eta umiltasunez, anbizioz eta begirunez, elkarguneak bilatzeko asmoz eta helburuei tinko eutsita. Zintzotasuna agintzen dugu, eta pazientzia, eta elkarlana, eta malgutasuna, eta irmotasuna ere bai. Gure helburua ez delako mugatzen Legebiltzarreko lau hormetara; gure helburua da Euskal Herri independente eta sozialista lortzea, eta gure esku dauden baliabide, tresna eta eremu guztiak, foro guztiak, erabiliko ditugu helburu horren mesedetan. Eredu ekonomiko eta sozial ezberdina eraikitzen lagundu nahi dugu. Begi-bistakoa da gaur egungo ereduak porrot egin duela eta ez duela irtenbiderik. Goitik behera ezarrita dago eta ezkerrekotik oso gutxi du. Edo norabidea aldatzen dugu ezkerrera, edo, bestela, eskumatik amildegira goaz. Queremos aportar nuestra firme voluntad, nuestra disposición al diálogo y nuestro proyecto político y económico en aras de una Euskal Herria mejor, más libre, más justa, más solidaria y más igualitaria. Una Euskal Herria donde sus gentes se sientan a gusto, piensen como piensen. Un país que finalice definitivamente con la violencia, que todavía persiste. Y que se cure de sus heridas, todavía abiertas. Y que sepa que la historia, con mayúsculas, se escribe de historias, y muchas de ellas están todavía sin contar. Y para lograr eso vamos a necesitar entendernos, nos gustemos mucho o poco. Entender al distinto va a ser la primera lección que tengamos que aprender, empezando por esta casa. Pongámonos manos a la obra. Atalez atal orain aletuko dut, zazpi puntutan, zein den egoeraren azterketa, eta ondoren, proposamen zehatzak, proposamen zuzenak eskainiz, azalduko ditut zazpi eredu. Eta hauek dira zazpi atalak. Lehena da erabakitze-eskubidea. Bigarrena, gatazkaren konponbidea. Hirugarrenik, hitz egingo dut egoera ekonomikoaz –luzeena izango da–. Laugarrena da aukera-berdintasuna eta parekidetasuna. Bosgarrenik, hitz egingo dut hezkuntzaz eta hizkuntzaz. Seigarren atalean, hitz egingo dut parte hartzeaz. Eta azkenik, hitz egingo dut eredu instituzionalaz eta administratiboaz. Zein da gure ideia nagusia, erabakitze-eskubideari dagokiola? Edozein herrik eskubidea du bere buruaren jabe izateko. Hori da ideia nagusia eta hori da mugitzen gaituena. Zer-nolako azterketa egiten dugu egoerari buruz? Lehenik eta behin, esan behar dugu eskubide horrek azalpen gutxi behar duela. Erabakitze-eskubidea oinarrizko eskubide bat da, eta herri honi ukatu egin zaio. Herri honek eskubidea du esan ahal izateko nola eta norekin bizi nahi duen, estatu izan nahi duen edo beste estatu baten edo biren menpeko izan, zernolako harremana eduki nahi duen auzokideekin, nola antolatu nahi duen bere administrazioa, zein eredu politiko ezarri nahi duen, nolako hizkuntza nahi duen bere gazteentzat, bere haurrentzat. Erabakitzea oinarrizko eskubidea da, gizarte demokratikoetan egunero eramaten dena praktikara. Gauza arruntez, gauza administratiboez hainbat herritan txitean-pitean galdetu egiten zaie herritarrei zer pentsatzen duten beraien bizitzetan eragina duten gauzei buruz. Hori galdetzen bazaie edozertaz, nola ez galdetu herri bati zer pentsatzen duen bere etorkizunaz, zer egin nahi duen bere buruaz, ea estatu izan nahi duen edo autonomia, ea norekin bizi nahi duen, ea nolako antolaketarekin bizi nahi duen? Funtsezko eskubidea da, eta hori da guk aldarrikatu egiten duguna. Muchas de nosotras y nosotros somos vascas y vascos en sustantivo, sin adjetivos. Somos y nos sentimos vascas. Queremos que se nos pregunte, y queremos ser vascos porque ser vasco es una manera de estar en el mundo. Es una manera de estar en el mundo. Es una manera que debería ser reconocida como tal, y que de forma natural internacionalmente se de- bería admitir con medios absolutamente democráticos. Preguntando y haciendo que la respuesta sea respetada, sin vetos y sin limitaciones, como ocurre en otros países del mundo. Como ahora mismo está ocurriendo en Escocia, en Flandes, en Quebec, en Montenegro. Zein da gure proposamen zehatza eskubide honen inguruan? Lehenengo proposamena da legegintzaldi honetan planteatzea eta lehentasunezko gaia izatea erabakitze-eskubidea. Alderdi guztien artean mintzatu beharko dugu adosteko nola eramango dugun aurrera eskubide hau. Helburu politikoak ezarri beharko ditugu aurretik, azken muga definitu beharko dugu, eta gero ikusiko dugu nolako baliabideak erabiliko ditugun horretarako. Beraz, elkarrizketa ezinbestekoa izango da. Pausoz pauso, modu dialektiko batean, elkarrizketa lanabesa izango da komunean daukagunetik abiatu eta gehien urruntzen gaituen punturaino heltzeko. Por encima de acuerdos o divergencias sobre la coyuntura y la estrategia a seguir sobre esta materialización del derecho a decidir, ofrecemos y pedimos un compromiso serio para llevar a último termino la construcción de Euskal Herria, una Euskal Herria conocida, reconocida y unida, y reconocida dentro de la comunidad internacional. Porque nuestro objetivo no es hacer un texto que se guarde en un cajón siete años bajo siete llaves y que se olvide para siempre. El objetivo es poner en práctica instrumentos democráticos consensuados y eficaces para que la voluntad de la población pueda materializarse, sea la que sea. Y, por supuesto, el derecho a decidir hay que consensuarlo, primero aquí, y después llevarlo a Madrid y a París. (Luze joango da hau. Guztiok dakizue zenbat denbora daukazuen; beraz, nahi duzunean, postura aldatu edo ura… Ez daukazue, ez? Nik bakarrik. Sentitzen dut). Bigarren puntua da gatazkaren konponbidea. Eta hor ere ideia nagusi bat trasladatu nahi dugu: bakea behar dugu. Bakea oroimenean, justizian eta elkarkidetzan oinarrituta. Nolako azterketa egiten dugu orain daukagun egoerari buruz? Ba, lehenik eta behin, esan behar dugu bakea indarkeria-eza baino askoz ere gehiago dela. Bakea da justizia, bakea da errespetua, eta ez dago bake iraunkor eta jasangarririk akordioetan oinarritzen ez denik. Normalizatu behar dugu herri honen politika. Elkar ezagutu behar dugu, ezberdina onartu eta, mingarria izan arren, eta bada, gure historia hurbilari aurrez aurre begiratu. Kalean modu naturalean egiten ari dena guk ere egin beharko dugu. Askotan herritarrak gure aurretik doaz: herritarrak hurbiltzen ari dira elkarrengana. Herritarrek eman izan digute irakaspen bat: modu natural batean egiten ari da errekontziliazioa, elkarrekin baketzea. Eta askotan politikariok ditugu askoz ere arazo handiagoak bide hori egiteko, herritarrek dituztenak baino. Ikas dezagun herritarrengandik. Porque vamos a tener que convivir unos con otros, porque este es un país plural. El relato de la violencia que ha vivido y todavía vive este país se conformará uniendo los relatos de las personas que la han sufrido, de todas ellas, de todas las personas que la han sufrido y la siguen sufriendo. Pretender que solo haya un relato es negar la realidad. Solo los niños creen que cerrando los ojos desaparece lo que tienen delante. No podemos permitirnos actitudes infantiles o políticamente irresponsables. Pedimos, y ofrecemos, madurez y compromiso. Porque la paz es un constructo, es decir, es algo que se va definiendo según se va construyendo, según se va avanzando en su construcción. La paz es un estado político dialéctico y dinámico, cuyo carácter lo dan las personas que participan en el proceso. Bakearen eraikuntzan parte hartu behar dute, baita ere, gatazkarekin zerikusirik izan dutenek. Batetik, egun preso dauden pertsonek; bestetik, biolentzia guztien biktimak izan direnek. Legebiltzarra foro egokia izan daiteke normalizazioan aurrera egiteko, baina ez da foro bakarra, ez da eremu bakarra. Bakea ezin da idatzi paper batean, firmak bildu eta dekretuz inposatu. Bakea eraiki behar da, bakea sortu behar da, egin egin behar da. Eta egin behar da Euskal Herriko beste lurralde historikoekin (Nafarroarekin eta Iparraldearekin) batera; egin behar da bi estatuekin; egin behar da jendearekin. Bakea koloreaniztuna da, eta EH Bildu egon, egongo da bakea eraikitzeko sortuko diren eta dagoeneko sortuta dauden xede, foro, talde, eremu eta bilkura guztietan, eta etxe honetan sortuko ditugunetan ere. Zeintzuk dira, bada, gure proposamen zehatzak bakegintzan? En esta construcción colectiva que es la paz, queremos aportar nuestra voluntad de entendimiento. Para ello, ofrecemos el Acuerdo de Gernika, donde ya proponíamos que el diálogo se establezca sobre la base de los Principios Mitchell, es decir, el desarme total verificable, el respeto de los acuerdos multipartitos, y el fin de las acciones hostiles y violentas. Ofrecemos dar pasos unilateralmente para el acercamiento entre distintos, y ofrecemos, junto con otros muchos, por supuesto, nuestra apuesta por que las propuestas de Aiete salgan adelante. Y pedimos. Pedimos correspondencia con estos compromisos. Porque realmente creemos que estamos en un punto de inflexión de la Historia, y nuestras actuaciones de ahora –estamos convencidas de eso– van a marcar el futuro de las próximas generaciones. Tenemos que tener responsabilidad política en este momento. Es un momento realmente importante, es una oportunidad histórica que de ninguna manera tenemos que dejar pasar. De ninguna manera. Cotas de madurez, de compromiso y de hacer frente a la situación que tenemos. Pensamos que tenemos dos campos de actuación. Un campo interno, en casa: debemos ser capaces de acordar unos mínimos comunes de convivencia, sí o sí. Porque la convivencia no es una opción; es una necesidad. Para ello, debemos trabajar en una comisión de la verdad y de la convivencia, de manera que sea un instrumento eficaz para redactar las normas que fijen los ejes de esa convivencia futura que va a ser imprescindible. Y otro campo de acción, por supuesto, es el externo: debemos exigir a los estados que abandonen su actitud hostil y obstruccionista, y que finalicen con la violencia jurídica y con la violencia institucional que existe actualmente. Alde horretatik, ezinbestekoa izango da presoen etxeratzea eta prozesu hori jadanik martxan jartzea eta erbesteratuak Euskal Herriratzea. Horixe da erronka. Munduko edozein herritan egin den bezala, bakegintzarako erabakia behin hartuz gero, gatazkaren ondorioei erantzunak eman behar zaizkie. Hori da gure proposamena. Gure proposamena da herri gisa jokatzea eta aurkeztea bai Espainian eta bai Frantzian, eta esan bakea nahi dugula, bakea behar dugula, herri honek bakean bizi nahi duela, eta errespetatu behar direla eskubide guztiak, norbanakoenak eta kolektiboak. Beraz, biktimak aintzat hartu behar dira, eta egokitu behar da Presondegi Legea, eta erbestean daudenak itzuli behar dira, eta tortura erradikatu eta zigortu behar da, eta bortizkeria instituzionala ez da debalde atera behar. Eta, nola ez, jarduera politikoa ez da zigortuko. Ez dago onartzerik atxilotzea eta kartzelaratzea bakarrik jarduera politiko hutsa egiteagatik. Kapaz baldin bagara herri gisa hau guztia eramateko estatuengana elkarrekin, bide erdia eginda daukagu. Beraz, esan bezala, lau horma hauen artean bakea eta elkarbizitza lortzeko egingo diren foro guztietan egongo gara, eta baita ere kanpoan egongo direnetan. Erakunde honetan bide hori hasteko, pro- posamen egokia dela ikusten dugu bakegintzaren inguruko eztabaida sakona egitea, eta mahai gainean jartzea Legebiltzar honetan ordezkaritza duten sentsibilitate guztiak sartutako batzorde bat. Hau da, egiaren eta elkarbizitzaren batzorde berria, hori proposatzen dugu, eta proposatzen dugu batzorde horretara etortzea herri honetan bulnerazioak jasan dituzten pertsona eta erakundeak. Hirugarren puntura pasatuko naiz, eta hauxe da luzeena, egoera ekonomikoa delako. Eta, noski, atentzioa behar du, arreta behar du. Eta datuak emango ditut eta espero dut segitu ahal izatea erraz. Ideia nagusia badugu atal honetan, eta ideia nagusia da: badago aurre egitea krisiari baldin eta beste politika ekonomiko bat aplikatzen badugu, badago aurrera egitea. Egoera aztertu egin dugu eta hauxe izango litzateke guk egin dugun egoeraren azterketaren laburpen bat. Eta lehenengo konstatazioa argia da. Lehenengo konstatazioa da ez dugula tresnarik egoeraren larriari erantzuteko. Hori hala da. Hasi gaitezke partxeak ipintzen, hasi gaitezke tiritak ipintzen, hasi gaitezke zuloak tapatzen eta arrakalak estaltzen, baina, egiatan, ez dugu tresnarik egoeraren larriari erantzunik emateko. Eta lehen aipatu ditut adibide batzuk eta egunero ikusten ditugu nonahi. Eskuak loturik gaude, ez dugu baliabide politikorik. Erabaki bat hartu nahi dugunero, badugu aurretik dekretu bat, badugu aurretik inposaketa bat. Eta hori da lehenengo arazoa, gure tresna politiko horiek gureganatzea. Hori da egiten dugun lehenengo irakurketa bat. Tresna politikoak falta zaizkigu eta inpotentzia ematen du horrek. Inpotentzia ematen du ikusteak arazo arruntenetan, gure langileen soldatetan ere, ezin dugula erabakirik hartu. Nola edo hala, eman behar diogu erantzun bat arazo honi. Batez ere, kontuan hartuta krisialdi hau ez dela egun batekoa. Krisialdi hau sakona da, luzea izango da; ez da arina eta ez da laburra, eta premiazkoa da ahalik eta arinen erantzunak ematea. Ahalik eta arinen ipini behar ditugu tresnak, hartu behar ditugu neurriak honi buelta emateko, ze, egiatan, hau izango da urte batzuetarako eta gure hurrengo belaunaldien etorkizuna baldintzatuko du. Arazo larrienak zeintzuk dira? Enplegu falta, edo, falta baino gehiago, enplegua galtzea; finantziazio-eza eta likidazio falta; inbertsioen jaitsiera; murrizketak eremu sentsibleetan; murrizketak arlo guztietan, eta, batez ere, pobreziaren igoera. Gauza bat esan nahi dugu: krisia dago, bai, eta krisi sistemikoa da. Baina, egia esan, ez da gastuen krisia, diru-sarreren krisia da. Eta batez ere da lehentasunen krisia, zeri eman lehentasuna. Ze dirua egon, badago; kontua da zertan gastatzen den. Ez da horrenbeste sarrera, eta horretarako badaude neurriak, badaude metodoak, eta gero garatuko ditut eta azalduko ditut. Batez ere da zeri ematen diogun lehentasuna gastua egiteko; horretan datza gakoa. Euskal Herria Bilduren irudiko, lehentasuna da pertsonen ongizatea. Lehentasuna ez da defizit publikoa gutxitzea. Pobrezia dagoen bitartean, ez da etikoa diru publikoa bideratzea defizit publikorako eta bankuei dirua emateko, ze defizit publiko hori bankuek generatu dute eta, azken finean, jendearengana joan beharko lukeen diru hori zuzenean doa berriz ere bankuetara. 2011ko udaran, Partidu Popularrak eta Partidu Sozialistak (Espainiakoak), EAJren abstentzioarekin, Konstituzioa aldatu zuten, defizit publikoaren murrizketari lehentasuna emateko. Momentu batean, antza, omen, ikusi zuten bankuei zor publikoa ordaintzea garrantzitsuagoa zela gastu soziala baino. Ondoren etorri den guztia erabaki horren ondorioa da. Espainian Konstituzioa aldatu zuten eta Erkidego Autonomiko honetan Aurrekontuen Egonkortasun Legea inposatu zaigu. Honen helburua ere defizita murriztea da, eta horretarako egin da udalei egoera finantzieroa hobetu, bai, baina beraiek ordain dezaten beraiek daukaten defizit publikoa, hau da, beraiek emateko diru gehigarri hori bankuei. Noski, zerbitzu sozialen kontura. Burujabetza behar dugu, hain zuzen ere, puntu hauetan guztietan erabaki egokiak hartu ahal izateko. Eta hau da biziraupen-kontua; erabaki ahal izatea, biziraupen kontua. Ez da aukera, beharrizana da. Aunque en los últimos años la Comunidad Autónoma vasca ha podido hacer frente a la crisis económica mejor que otras comunidades, gracias a una situación previa más favorable, los últimos datos indican que el proceso de degradación económica se está acelerando, y que el paro aumenta de una manera exponencial. Estamos lejos de aquel 10 % de tasa de paro que, según Eustat, teníamos hace solamente dos años. Según los últimos datos del Instituto Nacional de Empleo, tenemos una tasa de paro del 15 %. En dos años hemos pasado del 10 al 15 %. Tenemos 900.000 empleados y 171.000 parados, 52.000 parados en Navarra. Y hay comarcas como Ezkerraldea, por ejemplo, que tiene una tasa de paro cercana al 24 %. Barne-produktu gordina % 1,2 jaitsi da aurten. Milatik gora enpresa itxi egin dira abuztura arte Erkidego Autonomo honetan, eta ehunka enpresa gehiago desagertuko dira ez badaukate aukerarik mailegua lortzeko interes onargarri batean. Eta onargarri esaten dut ze momentu honetan interesa daukate % 8an (Alemanian, esate baterako, % 1ean dute interesa), eta % 8an baldin badute, nekez ibiliko dira gero karga finantziero horiei erantzun ahal izateko. Beraz, kredituak, maileguak, bai, baina interes logiko, interes onargarri batean. Gure enpresa gehienak pymeak dira (% 90), hau da, gehienek daukate 50 langile baino gutxiago. Eta ez dut ezta aipatu nahi ere autonomoen egoera eta enpresario txikien egoera, merkatalgoan, esate baterako. Nekez eutsiko diote bakarrik, laguntzarik gabe, krisialdi honi. Laguntza beharko dute, mota guztietako laguntza. Ante esta situación, no vemos otra salida que un cambio de paradigma. El objetivo no es que el capital gane más, sino que todas las personas vivan mejor y más dignamente. Y para ello hay que ayudar a las empresas, por supuesto, pero solo en la medida en que generen trabajo digno. Trabajo digno porque estamos viendo cómo personas que tienen un sueldo legal están también entrando en los límites de la pobreza. Es lo que se llama el working poor o lo que se llaman los mini-jobs en Europa, que los está exportando aquí también. Es decir, personas con un contrato legal que están entrando en los niveles de pobreza. Por lo tanto, habrá que ayudar a las personas, a las empresas, pero a aquellas que compartan riqueza, esa riqueza que generan, y que inviertan en economía social y no en economía especulativa. Eta horretarako baditugu proposamen zehatzak. Ekonomia oso eremu zabala da, eta nik batez ere kokatuko dut begirada puntu konkretu batzuetan: enplegua, finantziazioa, fiskalitatea, kupoa, zerbitzu sozialak eta energia. Has gaitezen enpleguarekin, hain zuzen ere horrenbeste arduratzen gaituen gaiarekin. Bi dira premiazko eginbeharrak. Lehena da dagoen enplegua banatzea, eta bigarrena da enplegu berria sortzea. Noski, bigarren honetarako dirua behar da, eta hurrengo atalean azalduko dut zein den gure proposamen zehatza diru gehiago lortzeko, fiskalitateari buruz eta beste gai batzuei buruz hitz egingo dudanean, nola lortu diru hori. Baina has gaitezen lehenengo puntuarekin, nola banatu enplegua. Enplegua banatzeko proposatzen dugu, lehenik eta behin, 35 orduko lanaldia ezartzea; hori egiteko eskumena duten erakundeetan, noski. Oro har, eredu hori sustatzea lan-merkatuan, 35 ordukoa. Proposatzen dugu jubilazio-adina aurreratzea eta errelebo-kontratuak egitea 60 urtetik aurrera. Proposatzen dugu Espainiako Kongresura eramatea proposamena SMI edo gutxieneko soldata finkatzeko 1.075 eurotan, hain zuzen ere kopuru horretan finkatu delako pobreziarekiko muga. Eta uste dugu interesantea izan daitekeela, ez orain bertan egiteko, baina bai mahai gainean jartzeko eta horretaz debatitzen hasteko, hiritarren oinarrizko errenta. Gai interesantea dela uste dugu. Uste dugu hori ja mahai gainean ipini daitekeela eta epe ertainean horretaz hitz egin beharko genukeela. Ganbera honetan jabetu behar gara bazterketa pairatzen dutenek bizi duten egoeraz. Oinarrizko errentarekin edo pentsioekin gertatzen dena, esaterako, lotsagarria da. Pentsioak izoztu egin dira eta IPCa igo egiten da, Madrilek horretarako ezkutuko trikimailuak erabiltzen ditu eta de facto jaitsi egiten zaie pentsiodunei beraien diru-iturria. Nik batzuetan pentsatu dut: 500 eurorekin bizi behar baduzu, nolako bizitza duzu? Baduzu beste bizitzarik, pentsatzetik aparte: "Nola bizi naiteke 500 eurorekin? Hori baino ez badut, zer beste bizitza gelditzen zait, horretaz bestalde, pentsatzeko, gozatzeko, bizitza oso bat, pleno bat izateko?". Ez duzu, ez duzu aukerarik bizitzeko, bizi pleno bat eramateko. Eta ez dakit kontzienteak garen horretaz, ez dakit. Para crear empleo debemos fortalecer el tejido industrial vasco, que es muy endeble. Proponemos la creación de un centro de vigilancia tecnológica, que también tiene otros nombres en Europa. Son centros que en Europa llevan funcionando veinticinco años en casi todos los países europeos y que ayudan a las empresas, normalmente gratuitamente, a veces a cambio de una pequeña aportación económica, a asesorarles en las contrataciones, a actualizarse en el campo de las TIC y en otros aspectos que contribuyen a mejorar su producción. Porque a veces empresas pequeñas, con personas que llevan muchos años trabajando en ellas, con una cualificación personal que se ha quedado envejecida, necesitan incorporar nuevas personas, nuevas técnicas, y no tienen capacidad suficiente, por sí mismas, para poder estar al día en el mercado tecnológico, en el mercado de las contrataciones. Y un centro de vigilancia tecnológica que les ayude, que les apo- ye, que les haga un servicio público, ayudándoles a qué tipo de personas conviene más contratar o a qué tipo de tecnologías tendrían que sumarse para poder mejorar su producción, sería un servicio importantísimo para ayudar a fortalecer ese tejido industrial vasco que realmente es muy endeble. Es cierto que antes se han dado ayudas, es cierto, pero no sabemos si han sido efectivas. Es que no lo sabe nadie, porque en los diez últimos años no se ha hecho una evaluación de las ayudas que se han dado a las empresas. Inbertsioa sustatzeko, inbertsiorako fondo estrukturala sortzea proposatzen dugu, berrikuntzarako eta inbertsio teknologikorako politika publikoak berregituratzeko asmoaz. Gure industriagintza ahula da: bakarrik % 4k dauka maila teknologiko altua. Gero, badaukagu maila teknologiko ertainean % 27, baina % 60 daukagu oso maila teknologiko baxuan. Ezin baduzu konpetitu teknologian, kanpoko merkatuetara zoazenean, konpetitu behar duzu soldatetan, zure soldatak jaitsi, konpetigarria izateko, lehiakorra izateko kanpoko merkatuetan. Eta ez dago konpetitzerik Turkiarekin edo Txinarekin, ez dago konpetitzerik. Horregatik behar dugu maila teknologikoa igotzea gure enpresetan, hain zuzen ere teknologian izan behar dugulako lehiakorrak. Esaten dudanean, gainera, ez dugula jaitsi behar soldatarik, bide batez aipatu nahi dut elementu bat. Hemen dauzkagun langileei aplikatu behar diegu hemengo lan-hitzarmena. Gertatzen ari da Erkidego honetan kanpoko langileei aplikatzen zaiela, portugaldarrak badira, Portugalgo lan-hitzarmena, edo, errumaniarrak badira, Errumaniako lan-hitzarmena. Eta hori ez dago onartzerik. Hemen lan egiten duten langile guztiei aplikatu behar zaie bertako lan-hitzarmena, eta ez beraien jatorrizko herrietako lan-hitzarmena. Azkenik –bueno, azkenik ez; badakizue, hau luze doa–, proposatu nahi dugu iniziatiba publikoa duten elkarte kooperatiboak sortzea, hau da, SCIPak (sociedades cooperativas de iniciativa pública). Adibide bat ipintzeko, Bilboko garraioa. Bilboko autobusak enpresa pribatu baten eskuetan daude (Veolia), eta zerbitzu publiko bat izan beharko luke. Zergatik? Enpresa pribatu baten eskuetan baldin badago, nola edo hala egongo dira murrizketak: edo murrizketak langileak kanporatuz, edo murrizketak mantenimenduan, askotan gertatzen dena. Eta garraio publikoa izan behar da zerbitzu publiko bat, hemengo enpresa batek, esate baterako aipatzen ari naizen iniziatiba publikoko elkarte batek, sustatua, non langileak eta inbertsoreak diren enpresa horren partaide, esate baterako. Oso inportantea dela ikusten dugu sektore publikoa indartzea eta sektore publikoak koordinatzea eta sustatzea bertako ekonomia. Intzentibo fiskalak eman behar dira eta ekonomia eraginkorra egin behar dugu. Sektore publikoa izan behar da motorra, izan behar da lokomotorra, tren horretatik tiraka egingo duena. Eta hori nola egiten da? Hori egiten da aldatuz pentsamendua, goitik behera egin ordez behetik gora egin dezagun. Has gaitezen eskualdeetatik, esate baterako. Ikus dezagun eskualdeetan dauden beharrak, dauden beharrizanak, modu global batean, eta, bulego batean erabaki ordez zer-nolako enpresa, zernolako garraio edo zer-nolako museoa ipiniko dugun eskualde batean, ikusi eskualde horrek egiatan zernolako beharrizanak dauzkan hezkuntza arloan, osasungintzan, garraioan, industrian, eta orduan hasi osatzen, eskualde horri begira, dauzkan behar ekonomikoak eta behar sozialak, eta enpresak sortu hor eta eskualdez eskualde egin sare bat. Beraz, proposatzen duguna da plan integral bat: lagundu pymeak, lagundu kooperatibak. Eta, alde horretatik, esaten dugu lehentasuna eduki behar dutela bai zerbitzu sozialeko enpresek, bai pymeek eta bai kooperatibek erakunde publikoek egiten dituzten lizitazioetan. Beraiek eduki behar dute lehentasuna. Baina, betiere, eskualdearen, jendearen beharrizanetatik abiatuta. Adibide bat ipiniko dut. Larrabetzun, esaten baterako, badago eskola-jantoki bat gurasoek kudeatzen dutena, eta bertako nekazariek ekoizten dutena erabiltzen dute jantoki horretan. Alde batetik, ari gara sustatzen lehen sektorea; beste alde batetik, ari gara merkatzen eskola-jantokiaren prezioa; eta ari gara egiten oso gauza garrantzitsua, eta da ekoizletik kontsumitzailearengana dagoen tartea murriztea. FAOk berak errekomendatzen du kontsumitzen dugunaren % 50, gutxienez, izatea hurbilekoa, eta guk momentu honetan kontsumitzen dugu hurbiletik % 5 bakarrik eta beste 95a hainbat kilometrotatik ekartzen dugu hona. Zergatik ez hasi kontsumitzen hurbil daukaguna? Hori da elikadura-subiranotasunaren kontzeptua. Askoz ere atal gehiago dauzka, baina hori da bat. Aurrezten dugu garraioan, aurrezten dugu energian, aurrezten dugu kutsaduran, eta, gainera, sustatu egiten dugu bertako ekonomia eta gure sektorea. Kontzeptu hori, egiatan, oso garrantzitsua da eta garatu beharrekoa hurrengo urteetan. Para poner en marcha estos planes hay que incentivar la economía de las comarcas, fortalecer y mejorar el sector público, repito. Y para eso se necesita dinero, por supuesto. ¿Y de dónde lo sacamos? Vamos a hablar de la financiación. Hay cuatro líneas principales de actuación. Una es invertir aquí el capital generado aquí; no privatizar las entidades financieras creadas con los ahorros de la población vasca; recortar gastos no prioritarios o de escaso interés social, y, por último, no descartar el endeudamiento si es para invertir en economía real, acudiendo al Banco Europeo de Inversión, al BEI. Inversión de capital es el primer punto que he mencionado. Hace dos años, en el año 2010, el capital extranjero invirtió en esta comunidad 4.000 millones de euros. En ese mismo periodo, el capital vasco invirtió 40.000 millones de euros en el extranjero, diez veces más. Exportamos dinero. Y además algunas de estas empresas que exportan dinero luego tienen ERE en sus empresas de aquí. Me parece que luego van a estar en la puerta. Se están deslocalizando las empresas vascas. Primero se descapitalizan, y después se trasladan a lugares donde les producen más beneficios, aunque tengan que condenar al paro y a la pobreza a aquellos que generaron la riqueza que les permite expandirse. Es totalmente impúdico. El capital que se genere en el País Vasco debe invertirse en el País Vasco para crear empleo. Habrá que apelar a esos supuestos valores de los empresarios vascos y las empresarias vascas, y también habrá que crear normativas que impidan que la plusvalía generada por los trabajadores y las trabajadoras vascas y vascos provoque sus propios despidos. Finantza-entitateei buruz, zer esan? Ba gauza bera esan dezakegu entitate finantzieroei buruz. Erkidegoko herritarrek kutxetan, beraien aurrezkiekin, beraien libretatxoetan metatu dituzten 35.000 milioi horiek zorian daude banku pribatura pasatzeko oso epe laburrean, hemengo kutxek kontrola galtzen dutenean Kutxabankekin. Eta galdu egingo dute Kutxen Legea eta Europaren araudia indarrean ipintzen diren momentuan. Italian gertatu da hau, Italian prozesu bera gertatu da. Lehenengo egin zutena izan zen bereizi alde batetik obra soziala eta beste alde batetik banku-lana, eta egin zutena izan zen fundazio baten bidez obra soziala utzi kutxen eskuetan. Eta artean kontrolatzen zuten. Gero ipini ziren lege berriak kapital pribatua sartu ahal izateko. Kapital pribatua sartu egin zen, noski, barra-barra. Eta gero kapital publikoak egin zuena izan zen kutxek zeukaten kapital publiko apurra erosi, eta azkenean gertatu zen banku pribatu bat, guztiz pribatu bat, obra soziala zeharo desagertuta. Kutxabanken kasua, benetan, larria da. Bankarizazioaren aldeko apustua egin zen, bai, eta zaila da buelta ematea, baina oraindik badago zer egina. Guk proposatzen duguna da Legebiltzarrean sortzea propio, bereziki, batzorde bat oso azterketa sakona egiteko gure sistema finantzieroaz. Gure sistema finantzie- roaz. Hemen sakondu behar dugu, zeren hemen ez badago diru-iturri hori, akabo: gure enpresek behar duten mailegu sorta hori, behar duten mailegu-lerro hori, ez dute jasoko eta benetan oso egoera larrian egongo dira. Euskal Herriak behar du sistema finantziero indartsu bat, eta Legebiltzar honetan hasi gaitezke sortzen, propio, batzorde bat horren gainean hitz egiteko. Zeren lehenengo zantzuak ikusten ditugu. Vital Kutxa bera pasa den urtean pasatu da 15 milioitik 5 milioira obra sozialean, hau da, heren batera pasatu da. Hurrengo pausoa da guztiz desagertzea, Italian ikusi dugun prozesu bera, edo Nafarroan ikusi dugun prozesu bera. Galera hirukoitza da: ez dago inbertsiorik egiteko dirurik beharrizan handienak dauden garaian, hau da, gastu sozialerako diru gehien behar dugun garaian ez dago dirurik gastu sozialerako, eta, gero, enpresek eta familiek ez dute behar duten mailegua. Eta, azkenik, oso lazgarria den kontua: eta, gainera, desjabetzeak. Ez dago onartzerik desjabetze bat gehiago, bat ere ez. Eusko Jaurlaritzak iniziatiba hartu behar du banketxeekin mintzatzeko eta etxegabetu nahi diren familiei aukera emateko alokairu soziala izan dezaten. Eta gero, egoera ekonomikoa hobetu egiten denean, berriz ere heldu beraien hipotekari. Hemen galdera bat sortzen da: nola da posible Erkidego Autonomo honetan, hamarkada batean (2001etik 2010era) 143.000tik gora etxebizitza eraikitzea, egotea 75.000 etxebizitza hutsik eta, aldi berean, edukitzea 100.000 pertsona Etxebiden pisu baten zain? Ez da ulertzen, hemen zerbaitek ez du funtzionatzen. Eta oraindik segitzen dugu hori guztia arautzeko legerik gabe. Erkidego hau da erkidego autonomiko bakarra, Ceuta eta Melilla kenduta, etxebizitzaren legerik ez daukana. Bakarra, Ceuta eta Melilla kenduta. Recortar gastos. En este esfuerzo por conseguir dinero para la creación de empleo y la inversión en el tejido industrial, parece más que razonable, parece indispensable plantear una moratoria al tren de alta velocidad. ¡Ya tenemos necesidades donde gastar esos 500 millones anuales que se adelantan para su construcción! Para hacernos una idea de estos 500 millones anuales, se presupuestaron en ayudas sociales 322 millones anuales (es decir, por debajo de estos 500 que se presupuestan para el TAV), y se prevé por ejemplo ahora que la paga extra de Navidad supondría un monto de unos 208 millones (es decir, menos de la mitad de lo que supone el gasto anual para el TAV). Es un tren que en un sentido real y en un sentido figurado no lleva a ninguna parte. No está asegurada su construcción más allá de Vitoria, más allá de Castejón, ni tampoco está asegurada la construcción con Europa, porque ya se ha paralizado el tramo de Iparralde y porque ya se ha hecho un estudio en Iparralde según el cual la línea que tienen actualmente no se va a saturar hasta el año 2050. Por lo tanto, es hora de hacer un plan, de repensar las necesidades de transporte y hacer un plan integral. Muchos de los tramos ni siquiera están licitados. Realmente, de toda la obra se ha construido solo el 3 %, y empeñarse en decir que "ya que está empezada, vamos a terminarla" sería como comprar un cuadro carísimo para aprovechar la escarpia que tenemos en la pared. Txarrena da gauzak egiteko estiloa. Estilo bera ikusi dugu Supersurren, ikusi dugu aireportuetan, ikusi dugu Pasaian, ikusi dugu Kutxabanken, ikusi dugu Euskaltelen: erabakiak gutxien artean hartzen dira eta gero guztion dirua gastatzen da. Zorpetzea da egiten dugun laugarren proposamena arlo horretan, baina adi, zorpetu, beharrezkoa den kasuetan. Hau da, lehenik baloratu behar dugu zertan ordaindu behar diogun zorra Estatuari, eta gero, hori erabaki ondoren, pentsatu beharko dugu nola egingo dugun edo zertarako zorpetuko garen. Ez da txarra jotzea –lehen aipatu dut– Inbertsiorako Europako Bankura, zorpetzeko, baldin eta beharrezkoa bada estrategikoak diren proiektuetan sartzeko. Sobre la fiscalidad queremos decir que después de la reforma que se hizo en el año 2006, que era claramente insuficiente y escasamente progresista, hay que hacer un cambio político-fiscal en profundidad, donde tengamos que recuperar la progresidad y donde vemos que, a pesar de algunas medidas que ya estamos tomando en la Diputación de Gipuzkoa, todavía ni siquiera llegamos a los niveles de progresidad que había antes del año 2006. Para hacernos una idea, la presión fiscal en esta comunidad es de un 28,8 % del PIB, que está bastante por debajo de la de España, que es un 30,4 %, y está diez puntos por debajo de la presión fiscal europea, que está en un 38,4 %. Es decir, que si Europa es un modelo a imitar en algunos temas, también imitemos en este tema. Hay que desarrollar una ley de armonización fiscal para evitar la competencia entre las diputaciones, pero, por supuesto, que esa armonización caiga siempre del lado de la justicia social, que el que tiene más pague más, y que lo recaudado sirva de alguna manera para minimizar las desigualdades en las oportunidades sociales. Y esto es una necesidad, esto no es demagogia. Hay que tomar medidas eficaces contra el fraude fiscal, no limitarse a la elusión fiscal (hablo de elusión, no de ilusión, aunque me imagino que a más de uno le hará ilusión poder seguir evadiendo). ¿Por qué? Primero, por razones de justicia social, y segundo también para responder a las necesidades sociales que tiene la comunidad. Planteamos una reforma del IRPF con criterios de progresividad fiscal en todo tipo de renta (de trabajo, de capital y de patrimonio), y vamos a implantar el impuesto de las grandes fortunas desmontando esa ingeniería fiscal que permite eludir la fiscalidad. No es verdad que ese impuesto descapitaliza a las empresas. A una empresa, a una persona que tenga unas ganancias de 6 millones le tocaría pagar 15.000 euros, y a una empresa que tenga unas ganancias de 12 millones le tocaría pagar 30.000 euros. No creo que sea un desastre económico, no creo que le lleve a la bancarrota, no es para hundir a nadie, y además aseguraríamos, primero, que hay una cierta equidad entre lo que pagan las personas que están bajo nómina y las que están evadiendo, y, por otra parte, poder conseguir ese dinero en gastos públicos. Y nos parece que es un esfuerzo asumible y razonable. Proponemos detener la bajada progresiva del impuesto sobre sociedades, eliminando sucesivamente las deducciones y limitando el gasto deducible. Y también proponemos implantar un impuesto de sucesiones y donaciones universal y progresivo. El objetivo, claramente, es recuperar la soberanía fiscal plena, que es un objetivo absolutamente imposible de garantizar si no tenemos un sistema político más completo. Por lo tanto, hay que hablar ahora del concierto y hay que hablar del convenio económico. Horregatik hitz egingo dut orain kupoaz, kupoa ezinbesteko erreminta delako burujabetza politiko eta ekonomikorako. Uste dugu Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan negoziatu behar dugula berriro kupoa eta kupo horri ematen diogun aportazioa. Areago, ez bakarrik Kontzertu Ekonomikoa, baita ere Konbenioa, Nafarrako Konbenioa, eta lau herrialdeek, lau instituzioek, edo instituzio guztiek, negoziatu behar dute Estatuarekin, herri-interesen ikuspuntutik. Espainiak, datorren urtean, izango du 900.000 milioi euroko zor publikoa. Hori, zor publikoa. Zor pribatua ere kontuan hartzen badugu, orduan da 2,1 bilioi euroko zorra. Gure kupoaren bidez, barneproduktu gordinaren % 6,24 joaten da Estatura, eta hori bideratzen da batez ere zorra ordaintzera, eta gero, bestelako gastuak, gure ustez lehentasunezkoak ez direnak. Beraz, ez dugu ikusten egokia denik Erkidego honi baliabideak kentzea Espainiako zor publikoa ordaintzeko, hemen gabezia horiek ditugun bitartean. Horregatik negoziatu behar dugu Estatuarekin hemengo instituzioek BEZa edo IVA arautu eta kudeatu behar dugula, batez ere erabaki-ahalmen autonomikoa larriki baldintzatzen duelako. Eta, ildo beretik, hitz egin behar dugu honetaz ere, Ecofinen hartu behar genukeela parte lau lurralde historikoek eta bertan defendatu gure interesak. Sobre los servicios sociales, el sector público debe ser fuerte y no solo garantizar las pensiones, la sanidad y la educación, sino que además deben garantizar los servicios de cuidado de las personas, principalmente los relacionados con la infancia (los comedores infantiles, escuelas infantiles) y con las personas mayores (el servicio de atención domiciliaria, las residencias, los centros de día), y todos aquellos servicios de atención a la dependencia. Pensamos que la atención a las personas es un asunto estratégico, debe ser un asunto estratégico. Para Euskal Herria Bilbu lo es. Tenemos que posibilitar el acceso de las personas a un empleo remunerado, contribuir al tránsito a un modelo económico donde el cuidado de las personas y del tiempo sean productos prestigiados. Hay que elaborar un mapa de cuidados, para hacer un sistema público vasco de servicio de cuidados. Nos importan especialmente las personas que estén en situación de pobreza y las personas que están sufriendo las consecuencias del paro y de los desahucios, y también las personas que por culpa de las leyes de extranjería de los estados están en situación de marginación. Por ello, en Gipuzkoa, por ejemplo, hemos aumentado hasta un 48,1 el gasto social para servicios sociales, cinco puntos por encima de Bizkaia, seis puntos por encima de Álava. Porque hemos conseguido que la recaudación de impuestos baje menos que en otros territorios, es decir, un 1,1 %, frente a la bajada del 3,6 en Bizkaia, y a la bajada del 6 o 7 % de Álava (no está claro, porque los datos son opacos). Y hemos conseguido también que los presupuestos propios que tiene cada una de las diputaciones hayan bajado menos que en las otras; es decir, han bajado Gipuzkoa un 2,6 %, en Bizkaia un 10,4 %, y en Álava no lo sabemos, porque no se han hecho público los datos. El cuidado de las personas tiene un carácter estratégico. Energia. Eredu energetikoa aldatzea biziraupenkontua da dagoeneko. Euskal Herriak pairatzen duen dependentzia energetikoa ikaratzeko modukoa da. Kontsumitzen den energiaren % 5 bakarrik da hemen ekoiztutakoa, eta beste guztia ekarri behar dugu. Politika berri bat behar dugu zifra hori apurtzeko, eta horretarako, noski, berriz ere benetako erabaki politikoak hartu behar ditugu. Noski, horrek ez du esan nahi, energia lortzeko, egin behar denik ez frackingik, ezta ere Garoñaren luzapenik. Bi jarrera daude, edo bi eredu, edo bi jarduera –deitu nahi duzuen moduan–, energiari dagokiola. Bata da jarrera ekonomizista: ustiatu. Eta bestea da eredu energetikoa aldatzeko errespetu ikaragarria izatea ama Lurrarekin, eta modu inteligenteago batean, modu azkarrago batean, modu hobean erabili energia alternatiboak. Ante estas dos posturas, la postura de Euskal Herria Bildu es la apuesta por un nuevo modelo energético, que acerque los centros de producción a los centros de consumo –lehen aipatu dut subiranotasunaz hitz egin dudanean–, que se sustente en energías renovables, que además se apoya en una tradición antinuclear de Euskal Herria. Y por ello vamos a trabajar por el desmantelamiento definitivo de Santa María de Garoña y por paralizar los proyectos de exploración y explotación de gas no convencional. Nos parece interesante una imposición fiscal progresiva de los niveles de consumo de energía, de manera que quien contamina paga, y el que provee de servicios ecológicos cobra. Aukera-berdintasunaz hitz egingo dut. Ideia nagusia da ez dagoela kohesio sozialik, ezta justiziarik ere, ez badago aukera-berdintasunik. Eta, lehenengo, egingo dut egoeraren azterketa. Nik uste dut jendarte edo gizarte baten egoera zibikoa neurtu egin daitekeela eta haztatu egin daitekeela, ikusita nola tratatzen dituen bere kolektibo ahulenak, nola tratatzen dituen etorkinak, gazteak, emakumeak, pobreak. Egia esan, niri beti suertatu zait mingarria sartzea emakumeak kolektibo baztertuen artean, erdia baino gehiago izanda, baina halako kontraesanak ditugu, halako egoera bizi dugu: oraindik ere kolektibo baztertuen artean sartu beharra. Eta nik uste dut oraindik urrun gaudela gizarte parekide batetik. Ez dugu aukera bera, eta maila berberera heltzeko lan bikoitza egin behar dugu. Uste dugu feminismoak urteetan aldarrikatu dituen balioak, aldarrikatu dituen lehentasunak era- man behar ditugula gizartera, errespetuan oinarrituta eta aukera-berdintasunean oinarrituta. Partekatu behar dira ardurak eta partekatu behar dira pribilegioak, eta horretarako proposamen zehatzak aipatu nahi ditugu. Pensamos que hay que introducir la perspectiva feminista en las políticas públicas, para construir un nuevo modelo de sociedad que vaya eliminando la desigualdad existente hoy en día entre hombres y mujeres. Porque no olvidemos que esta, y no otra, es la opresión más antigua que se ha sostenido y que está manteniendo a las mujeres en una situación de marginación a causa del patriarcado existente. Tenemos que dotar a las políticas públicas de medios económicos para ir cambiando los modos patriarcales que llevan a tanto mujericidio, que es una palabra que no existe en el diccionario, pero que leemos en los periódicos todas las mañanas. Fomentaremos la participación directa de las mujeres en esas políticas, sin paternalismos y sin despotismos ilustrados, es decir, todo para ellas pero sin ellas, como tantas veces está ocurriendo. Hay que acabar con la feminización de la pobreza: las pensiones más míseras, los trabajos peor pagados, el cuidado no remunerado, siempre recae en ellas. Para mejorar sus condiciones de vida debemos asegurar unos servicios sanitarios específicos, porque las mujeres tienen necesidades sanitarias específicas que no se contemplan muchas veces en nuestros centros ambulatorios, en nuestros hospitales, porque generalmente los gestores sanitarios suelen ser masculinos. Arin noa, ez dudalako ezer utzi nahi tintontzian. Eta hitz egin nahi dut hezkuntzaz eta hizkuntzaz, eta gure ideia nagusia da hezkuntza-eredu publikoaren eta propioaren alde lan egingo dugula. Guk uste dugu, eta hala da, hezkuntza dela gizarte baten oinarria. Hezkuntza ez da bakarrik gure ikasleei ematea formazio akademiko bat; hezkuntzaren bidez burutu egiten dugu balioen transmisioa, gazteen formakuntza, jendartearen eredua eta pertsonen beraien garapen pertsonala. Hezkuntza, bestalde, pentsamenduaren sorkuntzarako eremu naturala da, eta sorkuntza hori hizkuntza baten bidez egiten da. Hitzen bidez pentsatzen dugu. Beraz, zer-nolako hizkuntza erabiltzen dugun hezkuntzan, hori ez da nolanahiko kontua, ez da kontu marjinala. Marko hirueleduna aspaldi ezarri zen, baina azkenengo Gobernu honetan beste koska bat egin zaio horri, eta hirugarren hizkuntzaren presentzia areagotu nahi izan denean, txokoratu nahi izan da euskararen presentzia. Eta guk horretaz esan behar dugu guk defendatu egiten dugula eredu bat non ikasleak aterako zaizkigun euskaldunak, lehenik eta behin, eta hirueledunak, eta hirugarren hizkuntza eta laugarrena sartzeak ez duela berez ekarri behar euskarari eman behar zaion lehentasuna…, hain zuzen Euskal Herrian, euskararen herrian, bizi garelako. Beraz, hezkuntzaren bidez sortu nahi ditugu belaunaldi euskaldunak, belaunaldi solidarioak, belaunaldi formatuak eta lagundu egingo dutenak gizarte solidarioago bat, gizarte libreago bat egiten. Zeintzuk dira gure proposamen zehatzak? Ba, lehenengo eta behin, uste dugu birpentsatu, ebaluatu egin behar direla azkenengo urteetan martxan jarri diren proiektu batzuk. Esate baterako, Eskola 2.0; esate baterako, aipatu berri dudan marko hirueleduna; esate baterako, Bakerako Hezkuntza Plana. Birpentsatu behar ditugu, berrikusi behar ditugu, ebaluatu: ikusi zer-nolako emaitza eman duten, eta, hortik abiatuta, ikusi nola segi aurrera, hemendik edo handik, hiru eremu horiei dagokiela. Aseguratu behar dugu hezkuntza-komunitateak parte hartuko duela prozesuan. Eta behingoz amaiera eman behar zaie murrizketei. Murriztu egin da. Hau da, 2010ean 41 miloi gutxiago eskaini zaio atal honi; 2011n, 217 miloi gutxiago eskaini zaio, eta aurten 24 miloi gutxiago. Hau da, murrizketa bat beste baten gainean. Eta, gainera, ikasle kopurua igo egin da ikasgeletan. Hori ere murrizketa da. Unibertsitateari buruz, zer esan? Murrizketak egunero ikusten ditugu: irakasle ezegonkorrei ezin zaie egin kontratu egonkorra, hain zuzen ere aurrekontupartida nahikorik ez dagoelako, aurrekontuek ez dutelako nahikorik ematen. Irakasleei egiten zaie kontratu partziala, eta nahiago izaten da bi irakasle kontratu partzialaz mantentzea irakasle bakarra kontratu osoaz baino. Zergatik? Askoz ere merkeagoa delako. Hau da, prekarizazioa ikusten dugu egunez egun. Eta, gainera, dagoen arazo ikaragarria: ikerkuntzan murriztu egiten badugu, ez dugu galtzen bakarrik murrizketaren epean egiten ez duguna; galtzen dugu aurreko urteetan egin izan dena eta galtzen dugu hurrengo urteetan egin litekeena. Ikerkuntza ez da bakarrik garai bateko kontua, continuum bat da, eta hor etena egonez gero, galera ikaragarrizkoa da. Egin ez den hori berriz sartzeko urteak behar dira. Ezinbestekoa da murrizketa bat ere ez egotea ikerkuntzan gure herrian, hain zuzen ere ikerkuntza horretatik elikatu egingo direlako gure eskolak eta elikatu egingo delako gure tejido industrial hori. Ez da bakarrik ikasleen formazioa, ez da bakarrik irakasleen formakuntza; inbertsioak eta ikerkuntzak eragina daukate absolutuki gure gizarte osoan. Kalitatezko hezkuntza nahi dugu. Eta ez zaigu horrenbeste inporta bikaintasuna, baizik eta ekitatea. Ez dugu nahi eskola bat eta bakarra oso ona, bikaina, eta hamaika erdipurdikoak. Ez, ekitatea behar dugu. Ekitatea, eta guztiak izatea kalitatezkoak. Gure ikuspuntutik, ezkerraren ikuspuntutik, kohesio soziala oso inportantea da. Hori da lehenesten duguna: kohesio soziala eta ez bikaintasuna. En el campo de la lengua tenemos que hacer un balance negativo. En los últimos quince años se ha avanzado en los niveles de conocimiento de la lengua, pero se ha estancado el índice de su uso. Hay que renovar el compromiso que esta comunidad tomó hace treinta años. Esta legislatura debería ser la legislatura del euskera. La décima legislatura debería ser la legislatura del euskera, porque queremos consensuar una nueva ley del euskera, darle a la lengua un nuevo estatus, para que le permitamos seguir desarrollándose. Porque en la medida en que no avanza, retrocede. Queremos que sea lengua de comunicación, que sea lengua de uso, y queremos que esas grandes carencias que tiene –y ahora estoy pensando en EITB– se solucionen. EITB, un proyecto que no ha respondido a los principios para los cuales se creó. Se creó para integrar a las dos comunidades, para llevar el euskera a la comunidad vascoparlante, y se integró para desarrollar y fomentar la lengua y la cultura vasca. Y estamos viendo que ni da respuesta a la población euskaldun, ni tampoco ha conseguido que la población castellanoparlante se acerque a la lengua de la literatura vasca. Vamos a tener que repensar qué hacemos con la política de EITB, porque hoy en día sus trabajadores ni siquiera saben cuál es la política de EITB. Es más, a sus trabajadores a veces se les contrata para horas. Tienen contratos de cinco, de seis, de diez horas. Y eso no se puede permitir en un ente público estratégico como es la televisión pública vasca. Tendremos que hablar… Eta hitz egin beharko dugu euskal sistemaren lege propioaz, Haurreskolak Partzuergoaz. Hitz egin beharko dugu euskal curriculumaz. Hitz egin beharko dugu euskal lanbideheziketako legeaz eta hitz egin behar dugu nola sartu euskara lanbide-heziketan. Hitz egin behar dugu gazteei buruz. Gazteen problemak ez dira puntualak, ez dira irlak. Ez da orain beren hezkuntza, orain droga-dependentzia, orain etxebizitza, orain langabezia; gazteek behar dute globalitatean sentitu. Gazteek beraiek hartu behar dute iniziatiba. Autogestiogintzarako bultzada eman behar diegu (beraiek hartu ditzatela erabakiak), eta beraiei eman baliabideak, beraiek egin dezaten. Eta, noski, atal hau ezin dut amaitu aipatu gabe la ley LOMCE del ministro José Ignacio Wert, puesto que supone un enorme retroceso desde el punto de vista educativo. Tiene afán centralista, tiene afán uniformizador, y supone una agresión directa a los sistemas educativos de Galicia, de Cataluña y de Euskal Herria. Legebiltzarrak eta Eusko Jaurlaritzak eskatu behar dute LOMCE Legea erretiratzeko, eta, aurrera badoa, ez aplikatzea erabaki beharko lukete. Parte-hartzea. Parte-hartzea, guretzat, helburu estrategikoa da. La participación es la base de la democracia, y sin ella no hay verdadera democracia. Es uno de los objetivos estratégicos de Euskal Herria Bildu. Buscamos y proponemos una nueva manera de hacer política para que todos los puntos a los que nos hemos referido sean trabajados conjuntamente con la ciudadanía. Para ello proponemos buscar el consenso necesario para la puesta en marcha en este Parlamento de una comisión que tenga el objetivo de favorecer la participación. Queremos una democracia directa y participativa. Eta horregatik proposatzen dugu herritarren partaidetzarako eskola bat sortzea, hain zuzen ere erakundeetako arduradun teknikoak eta politikoak trebatzeko eta herrialde ezberdinetako esperientziak trukatzeko. Eta badaude beste asmo batzuk interesgarriak izan daitezkeenak, aipatuko ditudanak pentsatzen joateko. Esate baterako, herritarren parte-hartze legea edo herri-galdeketaren legea. Tresnak sortu behar ditugu partaidetza sustatzeko. Eta barkatuko didazue orain arinago banoa, denbora ikusita ez dudalako ezer utzi nahi. Baina aipatu nahi dut atal honetan puntu bat, nire ustez interesantea dena, hau da, partaidetzaren puntuan. Herri-ekimenek galdu zuten lotesle-izaera eta uste dut inportantea dela berriro ere errekuperatzea hori. Uste dugu inportantea dela aukera egotea, herriekimen bat dagoenean, aurrera eraman ahal izateko eta horren bidez hartzen den erabakia loteslea izateko. Beraz, puntu hori aipatu nahi nuen. Zer uste dugu eredu instituzionalari eta eredu administratiboari buruz? Hemen ere ideia nagusi bat plazaratu nahi dut, eta ideia hori da neurri trantsizionalak, hau da, trantsiziokoak, bidekoak, bitartekoak hartu behar direla subiranotasunaren bidean. Garai berrietara egokitu beharra dugu. Jarduera politiko dinamikoa egin behar dugu, jarduera gardena, hurbila eta eraginkorra. Kudeaketa eredugarria ekarri nahi dugu Legebiltzarrera. Uste dugu kontrol publikoa oinarria izan behar dela, eta iruzurrarekin, zero tolerantzia. Lehen aipatu dut, hasieran: etxe honetako hormak kristalezkoak bihurtu behar ditugu, kristalezko hormak egin behar ditugu Legebiltzar honetan, gardena, transparentea izateko. Sistema publiko indartsua nahi dugu, sistema bat kapaz dena erantzun azkarra emateko. Eta ekidin nahi ditugu, saihestu nahi ditugu bikoizketak arlo guztietan, bai administrazio bakoitzaren barnean eta bai administrazioen artean. Arintasun hori lortu nahi dugu, hartu-eman hori, erraztasun hori, ez izateko oztopo eta ez izateko garestiago gaur egun dauden bikoizketa horiek. Eta, horretarako, uste dugu hausnarketa eta eztabaida egin behar dugula, eta, batez ere, hartu behar direla erabakiak modu kolektibo batean. Beraz, zein da gure proposamen zehatza? Pues la propuesta concreta es revisar la LTH, la Ley de Territorios Históricos, para eliminar duplicidades y para dotar de un carácter legal e institucional a las herramientas de coordinación interinstitucionales. Y en esta misma línea queremos introducir racionalidad y transparencia en las empresas y sociedades publicas. Hay que sacar del cajón la ley vasca municipal, consensuarla y aprobarla en esta legislatura, con el objetivo claro de dotar a los ayuntamientos ya no solo de competencias, sino también de los recursos necesarios para hacer frente a sus obligaciones. Y, finalmente, hay que recuperar las competencias que faltan. Que, como digo, es de una manera transicional, es decir, mientras tanto, porque mientras conseguimos mayores cotas de soberanía estaría bien poder disponer de más competencias que ahora no tenemos, como por ejemplo competencias en la Seguridad Social y competencias en la política penitenciaria. Eta azken hausnarketa bat egin nahi dut amaitzeko. La riqueza de un país se mide por la calidad de vida de sus gentes, por el grado de cohesión social, por su sensibilidad ante los colectivos más débiles, por la capacidad que tiene para respetar los recursos naturales, por su grado de independencia y por las buenas relaciones con sus vecinos. Estos son los indicadores reales que sirven para medir la calidad de un pueblo, más fieles incluso que el producto interior bruto, porque el crecimiento eco- nómico no es sinónimo de bienestar para el conjunto de la población. Es más, en épocas de crecimiento económico no se han reducido las desigualdades y los índices de pobreza. Y voy a poner un ejemplo: el PIB nos dice que la renta per capita de la CAV es de 31.000 euros, pero no dice que más de 100.000 personas no llegan a los 1.000 euros mensuales. Es decir, que muchos tienen una renta inferior a los 12.000 euros, y otros, por supuesto, superior a los 60.000. Así son las estadísticas, desfiguran la realidad. Y la realidad es que el indicador S80/S20 nos dice que en el año 2006, por ejemplo, los sueldos de los más ricos se multiplicaban por 4,2 respecto a los ingresos de los más pobres, pero cuatro años más tarde no se multiplicaban por 4,2, sino por 5.5. Os lo voy a decir de otra manera: según las estadísticas, nos toca a 31.000 euros por cabeza, pero resulta que el 1,3 % de la población de la comunidad vasca posee el 44 % del producto interior bruto. Y esto no ocurre de una manera espontánea o natural: es la consecuencia de aplicar unas medidas económicas concretas. Krisi ekonomikoa ez da berez gertatzen den zerbait. Ez da istripua, ez da meteorologia-fenomeno bat, ez da kasuala: pertsona batzuek hartutako erabaki baten ondorioa da. Eta krisiari aurre egiteko ere erabakiak hartu behar dira. Nolako erabakiak hartu, horrek eragingo du edo krisian sakontzea edo hari buelta ematea. Espainian okerreko erabakiak hartzen ari dira, populazioa estutzen ari da defizit publikoa jaisteko. Erkidego honetan politika horiek kritikatu egiten dira, bai, baina gero bete egiten dira eta murrizketak, azkenean, berdin-berdin aplikatzen dira. Ekonomia hondoratzen ari dena, funtsean, da finantziazio falta eta gastu publikorik eza, dirusarrerarik ez dagoelako. Gastu publikoak bizkortu beharko luke ekonomia eta sektore estrategikoek aurrera egingo beharko dute. Legebiltzarrean bi aukeraren artean hautatu behar dugu gaur lau urtetarako gobernuburua aukeratzeko. Eredu bat da nik oraintxe aipatu dudana, beste eredu bat oraintxe entzungo dugu, eta ni seguru nago beste lehendakarigaiak neurri zehatzak proposatuko dituela krisialditik ateratzeko. Neurri horiek kapitalaren aldekoak badira, gureak egin du. Kapitalak bilatzen du diru-metaketa, kapitalak ez du errespetatzen ama Lurra, ustiatu egiten du. Kapitalak egiten duena da desoreka mantentzea, ez zaio oreka interesatzen, hain zuzen ere desorekan oinarritzen delako. Gure konpromisoa da ezkerreko politika egitea. Lehenengo, justuagoa delako; ondoren, bakarrik ezkerreko politikak bilatzen duelako pertsona guzti-guztien bizi-kalitatea. Hori da gure konpromisoa, egiazko kalitatearen alde egitea, pertsonei begira jartzea, oraingo norabideari buelta emateko eta ekonomia 180 gradu jiratzeko. Horregatik gaude hemen, eta, arrazoi hauengatik guztiengatik, lan egingo dugu zintzo eta sendo, lan egingo dugu buruaskiak izateko, beste eredu ekonomiko bat inplementatzeko, hemen eta kalean, zuekin eta herritarrekin, herri libreagoa, herri justuagoa, herri alaiagoa egiteko. Eskerrik asko zuen pazientziagatik, zuen arretagatik. Eta lau, hiru, bi, bat… segundo gelditzen zaizkit. Eskerrik asko. (Txaloak)
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/98a25f3f-7893-4b71-b8a8-f067e5859914
|
parl_eu_13
|
10
|
4
|
12.12.2012
|
URKULLU RENTERIA
|
EA-NV
|
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria hautatzea
|
Legebiltzarburu anderea, mahaikideak, legebiltzarkideok, jaunandreok, egun on denoi. Eusko Legebiltzarraren hamargarren legealdi honi aurreko bederatzietan bidea ireki eta jorratu dutenen oroimen eta aitormen batekin eman nahi diot hasiera. Bederatzi legealdi hauetan, gu guztiontzat herri hobea egiteko ideala partekatu duten emakume eta gizonak, beren herriarekin konprometitu diren ordezkari publikoak. Beren onena eman dute Euskadiren aurrerapen ekonomiko sozial eta kulturala bultzatzeko. Legebiltzarkide jaun-andreak dira puntu honetara ekarri gaituzten proposamen eta egitasmoak landu, eztabaidatu eta adostu dituztenak. Herriaren zerbitzura egoteko bokazioa duten pertsonak, besteen alde lana egin dutenak, hiritarrak politikatik hain urrun sentitzen diren une hauetan. Kasurik gehienetan, legealdia amaitzean, herriaren zerbitzura lan egin izanak ematen duen poztasuna sentitu dute. Eta, aldi berean, seguru aski, ez dute beren eskuzabaltasunaren neurriko esker onik jaso. Gaurko honetan, zerbitzu publikoaren garrantzia aldarrikatu nahi dut, bokazio politikoa elikatzen duen interes komunitario eta kolektiboaren garrantzia. Ekimen politiko bat, bere egitekoa akordioak bilatzean oinarritzen duena, gutako bakoitzak apur batean amore emanez denok izan dezagun aurrera egiteko aukera. Denborak ematen digun ikuspegiarekin, une ona da gu baino lehen izan diren legebiltzarkide…
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/98a25f3f-7893-4b71-b8a8-f067e5859914
|
parl_eu_14
|
10
|
4
|
12.12.2012
|
URKULLU RENTERIA
|
EA-NV
|
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria hautatzea
|
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Gaurko honetan, berriz diot, zerbitzu publikoaren garrantzia aldarrikatu nahi dut, bokazio politikoa elikatzen duen interes komunitario eta kolektiboaren garrantzia. Ekimen politiko bat, bere egitekoa akordioak bilatzean oinarritzen duena; gutako bakoitzak apur batean amore emanez denok izan dezagun aurrera egiteko aukera. Denborak ematen digun ikuspegiarekin, une ona da –esaten nuen– gu baino lehen izan diren legebiltzarkideei oraingo Euskadi hobea delako errealitate ukaezina adieraztea; demokraziaren hasieran, euskal erakundeak martxan jartzeko une hartan ezagutu genuena baino askoz hobea. Euskadi hau ere bada bere gaitasun eta eskuzabaltasunaren fruitu, bere lan eta esfortzuen ondorio. Gaur, hamargarren legealdi honen hasieran, aukera ona da aurreko bederatzietan egon direnei eskerrik asko esateko. Pertsona hauetako asko eta asko ez daude orain gure artean eta oroimen berezia eskaini nahi diegu. Pertsona hauetako batzuek beren haragi eta odoletan sufritu zuten terrorismoaren bortxa eta indarkeria, heriotza, mina, etsipena eta xantaia bidegabe eta onartezina. Biktima guztiak, hildakoak, sufritu zutenak, beren sinesmen eta ideiengatik jazarriak izan zirenak. Biktima horiek guztiek merezi dute gaur gure oroimen eta aitortza. Legebiltzar honen konpromisoa merezi dute, gertatutakoa sekula ahaztua izan ez dadin; baina, batez ere, inoiz gehiago gerta ez dadin. Nos encontramos en el inicio de un nuevo tiempo, un nuevo tiempo en que los ideales se presenten como ideas aquí, en este Parlamento elegido en democracia y libertad por la ciudadanía vasca de Araba, Bizkaia y Gipuzkoa. Nace un tiempo en el que nadie es perseguido o coaccionado por sus ideas, el tiempo en que se hace realidad que todas las ideas son libres. Nace la legislatura de las ideas en democracia y libertad plena. Desde la democracia, a través del diálogo, la negociación y el acuerdo, todas las ideas se pueden defender en libertad. En esta Cámara está reflejada la pluralidad de nuestro país, estamos todos, y entre todos podemos llegar a compartir nuestros ideales para, como resultado del debate y el acuerdo, hacerlos realidad. Democracia, pluralidad, libertad. No hay excusas que valgan para rehuir el debate, no hay otro foro con más legitimidad democrática. No tiene sentido ya apelar a mesas de partidos ni puntos de encuentro extraños. Este Parlamento es la mesa, el foro en que las formaciones políticas vascas deberemos debatir y construir el presente y el futuro de la Comunidad Autónoma de Euskadi. Este es el punto de inicio de esta décima legislatura, un auténtico reinicio para Euskadi. Honakoa da Eusko Legebiltzar honen aurrean aurkezten naizen unea. Lehendakarigai gisa aurkezten naiz, jaun-andre agurgarrion aurrean, hurrengo lau urteotarako gobernu-egitasmoaren lerro nagusiak aurkezteko. Bidea hasteko ardura neureganatzen dut, pairatzen ari garen egoera larriak eskatzen digun premiarekin eta, aldi berean, irekitzera goazen bide honetan guk guztiok elkartu behar dugula argi jakinik. Jabetuta nago planteatzen ditudan helburuen garrantziak berak derrigortzen gaituela akordioa hitza irekitzen dugun legealdiaren aurrealdean idaztera. Honek, jaun-andreok, akordioaren legealdia izan behar du. Ezberdinen arteko akordioaren legealdia, halakoak garelako. Ezberdinak gara, baina helburu gisa partekatzen dugu Euskadiren abantzamendua, eraldaketa eta aurrerapena. Honek izan behar du akordioaren legegintzaldia; euskal lur hau partekatzen dugunon artean, guk guztion artean Euskadirentzako etxe berria eraiki dezagun. Este debe ser, el próximo cuatrienio, esta debe ser la legislatura de los acuerdos transformadores, y mi afán como candidato a lehendakari de este país es que así sea. Que el acuerdo fructifique, que el acuerdo entre diferentes prospere, que el acuerdo de convivencia se instale entre nosotras y nosotros como mejor garantía de prosperidad para las nuevas generaciones. Esta será una de mis prioridades desde el primero al último día de esta legislatura. Es mi palabra. Presento hoy ante esta Cámara tres compromisos programáticos para la presente legislatura: Uno. Un plan por la reactivación económica y un plan de choque por el empleo. Nuestro objetivo es generar crecimiento, crear riqueza y empleo, ubicando a la persona en el centro de nuestro compromiso, a través de una política social que garantice unos servicios públicos de calidad. Dos. Un acuerdo por la paz y la convivencia. Desde la memoria y la justicia, una apuesta para un futuro en concordia. Tres. Un acuerdo por un nuevo estatus político. Una vía para fortalecer el autogobierno vasco, sinónimo de más bienestar. Nuestro país afronta tres retos decisivos en su devenir histórico; retos urgentes, importantes y trascendentes en el marco de esta legislatura. Una vez presentados estos retos, plantearé los principios, valores y compromisos que inspiran el gobierno que propugno. Será un nuevo gobierno y también una nueva forma de gobernar para reforzar el compromiso público, el sentido moral de la política y del servicio a la sociedad. El gobierno que planteo va a ser más ajustado, va a tener una estructura más reducida, y propongo simplificar también la red de sociedades y organismos públicos. Queremos dar ejemplo para un proceso general de ajuste y reorganización del conjunto de la Administración pública vasca que deseamos abordar esta legislatura, incluyendo la revisión de nuestra arquitectura institucional, que sustentan el Estatuto de Gernika, la Ley de Territorios Históricos y la ley municipal pendiente. El modelo institucional vasco se ha mostrado eficaz durante las últimas tres décadas; considero que la mejor forma de reforzarlo es proceder a su actualización, adecuación y reforma. Hona hemen, beraz, Euskal Autonomia Erkidegoa-Euskadik orain hastera goazen ziklo politiko berrirako izango dituen erronka eta konpromisoak. Konbentzituta nago bizi dugun errealitate politiko, sozial eta ekonomikoaren diagnosi zuzen eta egokia dugula. Gure inguruko errealitateak zailtasun ekonomikoak erakusten dizkigu. Europar herrialde askotan, ongizate-estatuaren zutabeak kolpatzen ari den krisi larria. Herri hauetan ezinbesteko ikusi dute erreskate ekonomikoa eskatzea, atzeraldian daude murgildurik, gorantz doan langabeziarekin eta hazkunderako neurriak martxan jartzeko inolako gaitasunik gabe. Herrialde hauetan ere aurreikuspen ekonomiko ezkorrak dituzte datorren urteari begira. Hauxe dugu begien aurrean aurkezten zaigun errealitatea. Egoera latza da. Baina itxaropenez jantzitako mezua adierazi nahiko nuke, egoera honetan aukera berriak ere baditugulako. Ziur nago garrantzizkoari erantzuna emango dion egitasmoa planteatzen ari naizela, hiritarren eskari eta beharrizanei erantzuna emateko. Konbentzituta nago elkarrekin lortu egingo dugula Euskadik hurrengo urteotan aurre egin beharko dien erronkak gainditzea. Aurkezpenari hasiera emateko, orainaldiari eskainiko diot begirada errealista eta zintzoa. Krisialdi ekonomiko luze, larri eta sakona bizi dugu. Krisialdi ekonomiko hau krisi finantzieroak eragin du eta ondorioz ekarri du krisialdi instituzionala eta politikoa. Krisi honek egunero planteatzen dizkigu egoera berriak, pertsona eta familiak kaltetzen dituelako, azken bi hamarkada hauetan Euskadin ezagutu izan ez dugun eran. Krisi honek langabeziaren gorakada itzela eta izugarria eragin izan du azken hiru urteotan. Euskal Autonomia Erkidegoan 171.000tik gora lagun langabe ditugu. Pertsona hauek Lanbidera joan dira, lanpostua bilatzeko ekimenean ari dira, beraz. Enpleguaren beherakadak oraingo bidea jarraituko du. Are larriago dena, ez dago adierazle ekonomikorik 2013. urtean enplegua berreskuratuko delakoaren itxaropena emango digunik. Une honetan bizi dugun krisiak egunetik egunera erakusten digu gure inguru hurbiletan pobrezia eta babesgabetasun latza bizi diren egoeren errealitatea. Duela bost urte eskas etxe berriarekin amesten zuten familiek gaur egun kaleratzeen amets gaiztoa sufritzen dute. Duela gutxi emantzipatu diren gazteak lanposturik gabe aurkitzen dira eta ez dute etorkizun hurbilean lanpostu berria eskuratzeko aukerarik antzematen. Langile autonomoak, merkatariak, enpresa eta negozio txikietako arduradunak, kooperatibistak, nekazariak, abeltzainak… denak ari dira atzeraldi ekonomiko honen ondorioak pairatzen. Egunero bizi dute kontsumoaren beherakada, eskaririk eza, eta, kasu askotan, beren jarduerari bultzada berria emateko finantzaketa eta mailegua eskuratzeko ezintasuna ere bai. Alargun eta pentsiodunek ikusi egin dute beren erosahalmen eskasa are makalago egiten dela prezioek gora egin dutelako eta hori zehar-zergen igoera ezarri delako. Pertsona horiek guztiek, profesional eta familia horiek guztiek, guri galdetzen digute, gure begira daude. Batasuna eta ekimena eskatzen digute. Pertsona horiek guztiek larrialdi ekonomikoa bizi dute. Eta egoera horretan dauden bitartean, guk egoera hori nazio-larrialdi gisa biziko dugu. Lehendakarigai gisa dudan konpromisoa, eta, beraz, gure Gobernuaren konpromisoa, beti egongo da ardurari eta ekimenari lotuta. Gobernu guztien egitekorik garrantzitsuena da hiritar guztientzat ahal dugun ongizate-mailarik handiena lortzea. Hauxe da neure buruari jarri diodan derrigorra, bizitzea egokitu zaigun aldi honetarako neureganatu dudan konpromisoa. Eusko Jaurlaritza berriak izango duen testuinguru ekonomikoa benetan larria da. Hala adierazi dute oraingo Jaurlaritzaren aurreikuspen ekonomikoek. Bost datu emango ditut: 2013. urtean, barne-produktu gordinaren % 0,8ko hazkunde negatiboa izango da. Eusko Jaurlaritzak 700 milioi gutxiago izango ditu bere aurrekonturako. Zorpetze bidezko sarrerak 500 milioi murriztuko dira, defizitaren helburua betetzeko. Langabeziak hazten jarraituko du, eta datorren urtean 16.000 lanpostu galduko dira. Eta, gainera, Eusko Jaurlaritzaren aurrekontu-erreserbak agortu egin dira. Esta es la difícil realidad que va a enfrentar el próximo Gobierno Vasco en 2013 en la Comunidad Autónoma de Euskadi, con el agravante de que la situación de nuestro entorno es también muy negativa. La recesión y el paro asolan el Estado, y la situación en Europa tampoco hace previsible una pronta recuperación. En definitiva, el año que viene vamos a vernos arrastrados por la inercia de la severa recesión, con su doble efecto de contracción de la actividad económica y de pérdida de empleo. La visión aquí plasmada no es positiva, pero esto no impide que mi ánimo sea optimista. Si no creyera que es posible influir en la coyuntura, si no estuviera persuadido de que es necesario resistir para superar los malos augurios, no habría dado un paso adelante en la formalización de mi compromiso como candidato a lehendakari. Creo sinceramente que este país tiene opciones para salir adelante; que podemos, no sin esfuerzo salir del atolladero. Necesitamos acción, decisión, voluntad, ingenio y colaboración. Con este compromiso, señoras y señores parlamentarios, es mi intención formalizar, tras recabar la confianza de esta Cámara, un gobierno de acción para afrontar sin pérdida de tiempo la grave situación económica que padecemos; un gobierno que sea capaz de generar una nueva dinámica positiva de crecimiento y de ilusión colectiva. Hona hemen bestelako interes eta helburuen gainetik jartzen dudan helburua. Jakin badakit laguntasun eta babes guztiak beharko ditugula. Nire Gobernuaren ardurakoa izango da ateak zabalik mantentzea eta egoera larri honek eskatzen digun batasuna ahalbidetzea. Ezagun dut, eta hala ulertzen dut nik bere ñabardura guztiekin, indar politikoek krisiaren aurrean laguntzeko duten gogoa. Nire ahaleginik handiena egingo dut adostasun ekonomiko gorena lortzerik izan dezagun. Gu guztiok konturatu gara Gobernuko eta oposizioko alderdien arteko adostasun-mailarik handiena lortu duten europar herriak direla sufritzen ari garen krisi ekonomiko hau ondoen daramatenak. Lehenago esan bezala, gaurko honetan aurkezten ditugu gure egitasmoaren ildo nagusiak. Jaurlaritzak oraingo ekitaldian duen egoera ekonomiko eta finantzieroaren inguruko informazio zehatza jaso bezain laster, sailen egoera sektoriala zehatz-mehatz ezagutu eta 2013. urterako aurrekontuen eszenatokia jakin bezain laster, hurrengo Jaurlaritzaren egitasmoa izango dugu. Nuestro primer compromiso se centra, por lo tanto, en lo prioritario, en la reactivación económica, en la recuperación del crecimiento y el empleo. Tenemos que salir de la recesión, y lograrlo cuanto antes. Vamos a elaborar y presentar una propuesta que incluya estas cinco áreas de actuación: una línea de apoyo a personas emprendedoras y a los profesionales autónomos; un programa de impulso a la innovación; un programa para potenciar la internacionalización de las pequeñas y medianas empresas; la activación de la política industrial, y un plan específico para el impulso del empleo juvenil. Somos conscientes –lo he dicho ya– de que necesitamos cosechar la colaboración y participación de todas y de todos, por lo que nos daremos un plazo con objeto de poder contrastar y completar esta propuesta. Si soy elegido lehendakari, iniciaré esta labor, y, junto con las consejeras y consejeros, nos reuniremos con los representantes de todas las formaciones políticas, reiterando nuestra voluntad de sumar el máximo de fuerzas posibles a este acuerdo. Adelanto también que solicitaremos un encuentro de trabajo a los máximos responsables de las tres diputaciones forales, así como también de Eudel, y lo vamos a hacer también con los agentes económicos y sociales de Euskadi. Fruto de esta iniciativa y de este contraste, planteo mi primer compromiso ante este Parlamento Vasco. Consiste en presentar, una vez aprobado el presupuesto de 2013, el plan por la reactivación económica y el empleo del Gobierno Vasco. Berriz ere esan nahi dut nire asmoa dela proposamen honen kontrastea lehenestea. Azken hilabete eta erdi honetan izan ditugun era guztietako harreman eta topaketetan, adostasun-maila bat antzeman izan dut; adostasuna egoeraren diagnosia egiteko orduan zein premia osoz neurri ekonomiko adostuak hartzeko dugun beharra baieztatzean. Hiru hilabete ditugu orain, elkarrekin partekatzen dugun helburu horretan aurrera egin dezagun. Martxan jarri beharko ditugun neurrietarako egutegia zehazteko eta gauzatzeko ahalik eta adostasunmailarik handiena lortzeko erronka daukagu. Berrabiatzeko eta enplegua sortzeko egitasmo honek barnean hartuko ditu Euskadin ekonomia errealari eustearren kudeatzeko gai izango garen ekimenak. Ez gara hutsetik hasten. Autogobernuaren beraren tresnak ditugu: Itun Ekonomikoa, barne-finantzaketa eredua edo zergak arautzeko gaitasuna. Oinarri sendoa dugu, lehenago esandakoez gain ehun ekonomiko propioa dugulako, egitura konpentsatu eta orekatuarekin, gaitasun egiaztatuarekin, Euskadin ekonomia ekoizlean dugun esperientzia eta eskarmentu profesionalarekin. Konbentzituta bainago etorkizunerako izango ditugun aukeren oinarrian dagoela gure gaitasun propioak biziberritzeko izango dugun ahalmena. Bakoitzak bere lana egiteko garaia dugu oraingoa, iraganean egin genuen moduan. Krisi bakoitzaren aurrean hortzak ondo estutu eta eutsi egin izan diogu, beharra izan da aurrera egiteko izan dugun bertutea. Oraingoan ere lor dezakegu, erakundeetatik emango dugun bultzadizoarekin, gure ehun ekonomikoari lagunduz. Ataza honi ekiteko orduan, bi uste nagusi ditut. Lehenengoa guztiz argia da, edozein zalantzatatik kanpo dago: guztiz ezinbestekoa da jarduera ekonomikoa eta enplegua mantentzeko neurriak hartzea eta, aldi berean, gure enpresak modernizatzeko eta biziberritzeko ekimenak garatzea. Bigarren usteak esaten digu neurri horiek premiaz eta albait arinen gauzatu beharra dagoela. Zenbat eta arinago martxan jarri, orduan eta eraginkorragoak izango dira, horixe baita egoera ekonomiko honek eskatzen diguna. Lehenengo eta behin, industriari laguntzeko konpromiso irmoa planteatzen dut. Industriak gure barne-produktu gordinaren % 25 suposatzen du, eta jarduera hori betidanik egon da gure garapen ekonomikoaren oinarrian. Industria-politikaren eredu propioa berreskuratuko dugu, bost ekimen martxan jarriz: berrikuntza sustatu sektore estrategikoetan; produktibitatea hobetu lehiakortasun-politikak garatuz; enpresei modernizazio- eta euste-prozesuan lagundu; euskal enpresen erabaki-zentroen mantentzea babestu, eta gizarte-, ekonomia- eta industria-garapenean lurralde eta eskualdeen arteko oreka sustatu. Horrekin batera, herri honetako enpresa txiki eta ertainekiko konpromisoa lehenetsiko dut, enpresa txiki eta ertain horiek gure euskal ehun ekonomikoaren % 90 direlako. Biziberritze ekonomikorako bidean, ezinbestean behar ditugu enpresa txiki eta ertainak. Enpresa da enpleguak sortzen dituena, ez Administrazioa; baina Administrazioak izan behar du enpresak sortzen, ekimenaren bidean dauden eta enplegua eta aberastasuna sortzen dutenen laguntzailerik nagusia. Kualifikazio handiko profesionalek, autonomoek eta ekintzaileek gure babes eta laguntasuna izango dute dibertsifikazio ekonomikoan zein sektore gainerakor eta aukera-esparru berriak bilatzeko orduan. Bigarren helburu bat planteatu nahi dut. Hau da gure finantza-sistema propioa, kaudimenduna eta eraginkorra lortzeko bidean aurrera egiteko beharra. Euskal enpresa- eta ekonomia-ehunarekin konprometitua. Ekintzaile, industria, merkatari eta jarduerasektore berriekin konprometitua. Guri dagokigu mailegu-erakundeen konpromisoa lortzea, biziberritze ekonomikorako, neurri batean, beharrezkoa izango delako finantzaketa-bideak ezartzea. Nos corresponde, por lo tanto, lograr el compromiso de las entidades de crédito, porque la reactivación depende en parte de que vuelva a fluir la financiación. Nuestro hecho diferencial, tanto en lo político como en lo económico e industrial, nos ha permitido ser más resistentes a la crisis mundial y a sus secuelas. Las economías más dinámicas se caracterizan por su apertura a nuevos modelos de participación y financiación, como los fondos de inversión y capital riesgo, que deben orientarse a incentivar la creación de empresas o impulsar los sectores industriales de futuro. Vamos a propiciar que Euskadi se sume a esta realidad, que permita captar fondos para ofrecer financiación a los proyectos de las empresas vascas. Habida cuenta de las limitaciones de déficit y de endeudamiento, así como la escasa implicación demostrada hasta ahora por las entidades financieras, más preocupadas por recapitalizarse que por atender la demanda de financiación de las empresas, deberemos utilizar todas las capacidades a nuestro alcance para atraer fondos de inversión solventes, no especulativos, que nos ayuden a incentivar la creación de empresas, a afianzar sectores industriales de futuro. En este contexto, planteo el compromiso de crear un fondo de financiación para las pequeñas y medianas empresas que ofrezca crédito y liquidez a las empresas vascas. Sin crédito, sin liquidez en el sistema, las empresas mueren, y con ello crece nuestro nivel de pobreza y desempleo. Necesitamos urgentemente suministrar gasolina al tejido económico para que continúe activo. Por eso, si soy elegido lehendakari, una acción prioritaria e inmediata del próximo gobierno será articular, con las autoridades financieras y demás agentes implicados, un nuevo programa para posibilitar la financiación para autónomos, profesionales y pequeñas y medianas empresas. El objetivo de este fondo será contribuir al mantenimiento básico, así como al impulso de la actividad de las pymes, y con ellas de nuestro tejido económico y social. Aurrera egiteko erregaia behar dugu, herria geldi ez dadin. Finantzaketa behar dugu jarduera enpresariala sustatzeko, industriak, merkataritzak, autonomoek martxan jarrai dezaten. Hurrengo Jaurlaritzak bere indar guztia jarriko du horrela izan dadin. Hirugarren tokian, inbertsio publikoarekin dugun konpromisoa bideratzeko beharra planteatzen dut. Inbertsio publikoa ezinbesteko helburua da herrialdeen eta hirien garapenerako, aurrerapen ekonomikorako, lehiakortasuna eta enplegua hobetzeko. Baina, gaur egun, honek talka egiten du baliabide publikoak izateko zailtasunen kontra. Zentzu honetan, iragarri nahi dut Gobernu berriaren inbertsio publikoaren lehentasuna izango dela pertsonen beharrak asetzea. Pertsonak, beti lehenago. Pertsonengan inbertitzeko momentuak dira, eta, horrela, gure esfortzua jarriko dugu izaera sozialeko inbertsioetan, osasunari eta gizarte-zerbitzuei lotutako ekipamenduetan. Hauek ere badira Euskadi prestatzeko garaia, krisitik irteten garenerako egoera egokian egon dadin. Zentzu honetan, gure aktiborik onenean inbertituko dugu, hau da, giza kapitala, hezkuntza eta ezagutza. Nire konpromisoa, gure konpromisoa, esan ditudan bi erronka hauei ekitea ere bada, esandako arlo biotan euskal ereduaren egiturak mantentzea eta, aldi berean, herriaren modernizazio eta eraldaketa ekonomikoari ekitea. Jakin badakigu onenak lehiatzen diren eszenatokian lehiatu beharra dugula. Berrikuntza eta ezagutza izango da gure lehia. Basándonos en estos dos pilares, la innovación y el conocimiento, queremos desarrollar esta segunda transformación económica, haciendo de Euskadi un referente en Europa en materia de investigación, tecnología y desarrollo. Es decir, un referente en la formación y preparación de las personas. Vamos a propiciar además un desarrollo económico que resulte armónico, que asuma la preservación de nuestro escenario vital, de nuestro medio ambiente. El nuevo Gobierno va a ratificar los compromi- sos ya alcanzamos en el ámbito del desarrollo sostenible, el desarrollo del derecho a una vida digna para todas las personas, tanto hoy como mañana, en un entorno de calidad. Laugarrenez, hona hemen euskal enpresaren etorkizunerako planteatzen dudan konpromisoa: merkatu globalaren eszenatokian, berrikuntzaren eta lehiakorragoa eta mundura irekiagoa izango den ehun ekonomikoaren nazioartekotzearen aldeko apustua. Ekonomia lehiakorragoa, gure inguruko hiru jarduera-sektoreetan, lehen sektoretik eta nekazaritzaeta arrantza- mundutik hasita. Berezko balore bat dute herriari egiten dioten ekarpen ekonomikoagatik, gure herriaren nortasun sozialarekin duten loturagatik, eta, horrekin batera, lurralde-orekarako bermea direlako. Nekazaritza, abeltzaintza, arrantza, lehen sektorea bere osotasunean da Euskadirako garapen ekonomiko eta lehiakorrerako dugun egitasmoaren lehen zati bat. Jaun-andreok, berriz esan nahi dut hau: gure konpromisoa lehiakortasunera eta berrikuntzara uztartuta egongo da. Jakin badakigu Europako herrialderik lehiakorrenak direla beren enpresei zientzia-, teknologia- eta berrikuntza-sistema eskaintzeko aukera dutenak, zuzenean lan egin dezaten. Sistema honen kudeaketa garatuko dugu, Administrazio publikoaren eta ekimen pribatuaren arteko kontzertazio-formulen bidez. Mi compromiso va a estar con la internacionalización de la economía vasca. La salida de Euskadi al exterior contribuye decisivamente a nuestras posibilidades de progreso económico en un mercado que es más abierto cada día. El objetivo es ganar presencia y dimensión en el mercado global. Para ello es imprescindible que instituciones y empresas impulsemos una estrategia compartida de lo que diría, entre comillas, "diplomacia económica", para fortalecer la marca Basque Country, reforzando nuestra imagen exterior como país fiable, cumplidor y competitivo. Esta apuesta estratégica y decidida por la internacionalización de nuestras empresas y de nuestro país es la que nos va a permitir ofrecer productos y servicios innovadores con mayores posibilidades de éxito en el mercado exterior. Nos va a permitir también mantener la capacidad de atraer cada vez más visitantes que nos eligen como destino, reforzar nuestro posicionamiento en la industria turística y de ocio, un sector de actividad emergente y con implantación creciente en Euskadi. Euskadi ha destacado por ser cuna de grandes navegantes, pioneros que surcaron los océanos y los mares. Elcano fue el primero en completar la vuelta al mundo. Euskadi ha destacado por ser cuna de montañeros y montañeras que desde este pequeño país han ascendido las más altas cumbres del mundo. Ahora Euskadi tiene que seguir abriéndose camino en el mundo económico, en el mercado global. Ehunka euskal profesional eta enpresa ari dira jardun horretan. Ondo egiten ari dira eta hobeto egin beharko dute. Ez dira bakarrik egongo. Gure konpromisoa da bidean laguntzea, bultzatzea, koordinatzea, erantzunak eragiteko, hemen dugun tokia ondo finkatzeko. Gure herriaren geroa gure pertsonen etorkizunari lotuta dago. Gure langileei, gure profesional eta enpresen etorkizunari. Gure enbaxadorerik onenak dira, eta ez dira sekula bakarrik izango. Ondoan izango gaituzte Euskadirentzako aberastasuna eta enplegua sortzeko bide horretan. Gobernu berriaren egitekoa izango da euskal enpresek munduan izango duten lana erraztea. Gure egitekoa izango da enpresen, euskal unibertsitateen eta Euskal Administrazio osoaren arteko harremanaren makineria ondo koipeztatzea. Denok, Basque Country aterkiaren babespean, munduarekin hobeto konektatua egongo den Euskadi izan dezagun. Basque Country izanak eta izenak lagunduko gaitu mundu zabalean herri gisa hazten. Puntu honetan egokia da gogoratzea giza garapen maila handiena duten herriak direla hiru elementu nagusiok uztartzen dituztenak: ondo finkatutako demokrazia parlamentarioa; ekonomia produktibo bat, garapen sortzailea; eta gizarte-kohesiorako politikak, hiritarrak babesteko eta kalitatezko gizarte-zerbitzuak emateko. Euskal Autonomia Erkidegoak elementu horiek guztiak baditu, autogobernua garatu dugun urteotan ezarri eta indartu ditugu. Gure Gobernuak hitza ematen du lan hori hobetzen jarraituko duela. Zain dugun ataza nagusia da hori. Hona hemen, beraz, nire Gobernuak izango duen premiazko lehentasuna: berrabiatze ekonomikoa suspertzeko eta enplegua sortzeko neurriak hartzea. Une honetan berresten dut elkarrizketarako eta akordiorako dudan jarrera. Nire helburua da partekatutako erabakiak erraztuko dituen giro lasai eta egokia eragitea. Dicho todo esto, quiero añadir que somos muy conscientes de las dificultades económicas del día a día, por lo que es preciso adelantar una iniciativa más en el corto plazo. Un plan de choque por el empleo. En paralelo a la planificación del futuro y la reactivación de la actividad económica en colaboración con las diputaciones forales, mi Gobierno va a plantear la puesta en marcha de un plan de choque por el empleo, un plan que hoy adelanto y que puede comenzar a ofrecer resultados en un más corto plazo, adoptando iniciativas sobre estas tres áreas básicas de actuación: el impulso del autoempleo, el fomento del empleo de la juventud, y un programa específico dirigido a las personas paradas de larga duración. Someteremos también a contraste estas iniciativas, porque también las queremos compartir y completar. Ahora bien, adelanto con claridad que nos proponemos tomar las decisiones que nos permitan poner en marcha este plan de choque por el empleo a la mayor brevedad posible. El momento es ahora, porque las necesidades que inspiran a este plan se están produciendo ahora. Amesten dugun eta gure lanaren bidez bilatzen dugun eraikuntza soziala da pertsona guztiei ongizate ekonomikoa eta bizimodu duina izateko bermea ematen diena. Hauxe da, zerbitzu publikoa den aldetik, ekimen politikoaren lehen eta azken helburu nagusia. Hauxe, beraz, ongi gorenaren ordezkari eta arduradun gisa neureganatu dudan konpromiso pertsonala. Voy a cerrar este primer capítulo dedicado a la reactivación económica y el empleo con una mención expresa a la política social, con la que mi Gobierno va a estar comprometido desde el primer día. Soy plenamente consciente de que nuestra misión es velar por el equilibrio y la justicia social, estar más cerca de quien más sufre, de quien más nos necesita. Nuestro compromiso es garantizar unos servicios sociales de calidad para todas las personas. Primero, las personas. En este sentido, adelanto el compromiso programático del nuevo Gobierno con unas medidas en seis ámbitos de actividad que desde el más amplio acuerdo y consenso permitan: mejorar la garantía y la eficacia de las ayudas sociales; priorizar las políticas de inserción social y laboral; garantizar, desde la colaboración interinstitucional, la sostenibilidad de la financiación de los servicios sociales; incentivar la coordinación entre los diferentes servicios de empleo; favorecer y fomentar el acceso a vivienda protegida en régimen de alquiler social, y ejercer un mayor control y seguimiento de las prestaciones sociales. Testuinguru honetan, lehentasunen artean aipatu nahiko nuke premiazko beste helburu bat, oinarrizkoa dena, pertsonen segurtasuna hobetzea, alegia. Terrorismorik gabeko eszenatokia aukera ona da esfortzu publikoa hiritarrentzako neurriak aplikatzeko ekimenean jartzeko. Hauxe izango da Jaurlaritza berriarentzako ildo nagusi bat. Quiero centrarme en el objetivo de garantizar una política social a favor de unos servicios públicos de calidad, que va a inspirar la acción de mi Gobierno. Nuestra misión va a ser recuperar el prestigio para el sistema vasco de salud, dado que este es uno de los pilares fundamentales de la calidad de vida y el bienestar de la sociedad. Fuimos la primera comunidad en garantizar un sistema sanitario tanto público como universal. Ahora nuestro compromiso se centra en tres ámbitos que ubican a las personas como eje central y que fomentan una cultura de la salud: la transformación del sistema, potenciando la atención primara integral, garantizando la actualización de los equipamientos, desarrollando políticas de eficiencia en la gestión; el impulso de la participación, protagonismo e implicación de los profesionales, y el desarrollo de la innovación y el conocimiento en beneficio del paciente. Nos proponemos mejorar la eficiencia del sistema vasco de salud con el objetivo precisamente de garantizar los principios con los que nos sentimos comprometidos: un sistema sanitario público y universal, que debe mejorar su rendimiento y calidad. Honekin batera, gure helbururik nagusienetako bat izango da bikaintasuna euskal hezkuntza-sistemaren motor gisa berreskuratzea. Oinarri sendoa dugu, lehenagotik itun integratzailea dugulako, eta hala aitortzen dut. Une honetan itun hori indartu behar dugu, arreta hezkuntza-komunitate osoan jarriz. Ez dugu onartuko hezkuntza banaketa-elementu bihurtzerik. Espainian bada, baina ez Europan. Madriletik banatzeko inposatzen saiatzen diren eredu horren aurrean, euskal hezkuntzaren autogobernu-eredua indartzea planteatuko dugu, alor honetan hezkuntzakomunitate bera oinarrizko subjektua delarik. Hezkuntza funtsezko sektorea da, dugun aktiborik nagusiena gure giza kapitala delako. Gure etorkizuna prestakuntzan egingo dugun inbertsioaren neurrikoa izango da. Ondorioz, gure egitasmoan oinarrizko hezkuntza, lanbide-heziketa, unibertsitatea eta ikerkuntza oinarrizko beharrizan dira gurearen moduko gizarte modernoan. Eleaniztasuna eta hezkuntza digitala bultzatzea eta irakasleak prestatzea dira hezkuntza alorrean dugun konpromisoaren gako nagusia. Horiei ere lotzen zaie etengabe prestatzeko kultura hedatzeko konpromisoa. Eta baita ere barneko eta kanpoko ebaluazioari irekita dagoen hezkuntza-sistema sustatzea. Kalitatezko zerbitzu publikoen alorrean kultura ere aipatu nahi dut, gizarte-kohesiorako motorra delako. Gure konpromisoa honako hau da: kulturapolitika bultzatzea, elkartze, trukatze eta elkarrizketaren emaitza gisa ulertzea. Konpromiso honek lau ardatz jasotzen ditu: hiritar guztiek ondasun kulturalak gozatzeko duten eskubidea; gizarte-eragileen parte-hartzea; ekoizpena sustatzea industria sortzaileen esparruan, eta hiritarren hazkunde kulturala sustatzea. Helburu gisa jarri dugu gure gizartearen bizitasun kulturalari bide berria ematea, ondarea zaintzetik hasita abangoardia kulturalei eman beharreko arretara. Era berean, Euskadin konpromisoa bultzatu nahi dugu euskararekin eta elkarbizitza linguistikoarekin. Zuen baimenarekin, gizartearen elkarbizitzarako zutabetzat hartuko dut, elebitasun berdintzaile eta orekatzailean sinesten dudalako, hiritarrei aukera-berdintasuna eta askatasuna egiazki bermatzeko. Zentzu honetan, Gobernu berriak bere jardunaren bidez erakutsiko du bere konpromisoa. Horretarako, politika ekintzaile proaktibo eta eraginkorra bultzatzea planteatuko du, sendotasun osoz aurrera egin dezagun, konpromiso honek euskararen erabateko normaltasunera hurbil gaitzan. Jaun-andreok, hurrengo hitz hauekin amaituko dut lehen zatia. Zuek hala erabakitzen baduzue zuzenduko dudan Gobernuak izango du bere gain proposamenak egiteko eta aurkezteko ardura, konplizitateak bilatzeko lana. Hori guztia egingo dugu, gure herriak pairatzen duen krisi honetatik ateratzeko politika ekonomikoa eta politika soziala definitzeko beharko dugun ahalik eta adostasun-mailarik gorenena lortzearren, euskal hiritar guztiei ongizatezko zerumuga berria eskaintzeko politikak egin ditzagun. Ardura hori geureganatuko dugu, argi jakinik lan handi honek denon lankidetza eta laguntasuna beharko duela. Jakin badakit, jakin badakigu, etengabeko erronka izango dela. Hala neureganatuko dut, hala geureganatuko dugu. Aurkezpenaren hasieran begirada errealista egin diot orainaldiari; zuen baimenarekin, begirada itxaropentsua egin nahiko nioke etorkizunari, konbentzituta bainago aukera bakar eta egiazkoa dugula oraingoa, herri gisa bizi izan dugun historia hurbilean ezezaguna, aukera historikoa. Bakea finkatzeko eta Euskadin elkarbizitza oinarritzeko aukera dugu. Alor honetan ere asko partekatuko dugulakoan nago, ezberdinen arteko akordioa behar dugula argi izanik. Hasiera ematen diogu Eusko Legebiltzarraren hamargarren legealdiari. Lehenago konpartitu ez genituen oinarrizko printzipioak eta baloreak partekatzeko bidean gaude. Azken urte honetan asko irabazi dugu eta ez dugu ezer galdu. Todos los partidos políticos aquí representados nos hemos presentado ante la sociedad con programas e ideas que pueden ser convergentes en esta materia. Debemos compartir el principio básico de la dignidad humana, y asumir que ninguna causa se puede anteponer al respeto a la vida. Debemos compartir el pluralismo de nuestra sociedad y el compromiso con la democracia, única vía posible para defender los proyectos y las propuestas para el futuro de nuestra sociedad en convivencia. Debemos compartir la voluntad de alcanzar acuerdos mediante el diálogo y el consenso, y sabemos que este Parlamento es el foro para conseguirlo. La oportunidad que se nos presenta es el gran reto de nuestra generación. Es una oportunidad individual y colectiva, social y cultural, e incluso económica, porque somos conscientes de que la consolidación definitiva de la paz es también un motor que favorece el progreso de nuestro país. La paz y la convivencia son la oportunidad histórica con la que nos encontramos. No la podemos frustrar, porque sabemos que la sociedad vasca no nos lo perdonaría. La sociedad nos demanda que seamos capaces de ponerla en valor, construirla, garantizarla y legarla a las generaciones futuras. La sociedad anhela además que lo hagamos juntos; demanda y anhela el acuerdo entre todas las fuerzas políticas aquí representadas. Paz y convivencia están ante nosotras y nosotras. La oportunidad es cierta y se da cita aquí, en esta misma sede del Parlamento Vasco, en este mismo arranque de la décima legislatura. Nos encontramos en el Parlamento, que es el foro público del debate. Ahora bien, estoy convencido de que en este foro sabremos avanzar en esta cuestión con los valores de la discreción y la lealtad que su consecución definitiva nos exige. Urte gehiegi daramagu aldean eta ez dugu gure burua engainatzen, arriskuak aurreikus ditzakegu. Biktimak pertsonalki ezagutu ditugu eta ezagutzen ditugu, eta jakin badakigu ezin direla behar duten ordainik gabe geratu; oinarrizkoenetatik hasita, ordain morala, bakea oroimena delako. Zentzugabekeria sufritu dugu gure gizartean, iraina, laidoa, gorrotoa. Agerian dago adiskidetzeko, bere kasuan, elkartasunerako eta elkarbizitzarako, beharrezko izango dela iraganaren balorazio kritikoa, egindako kaltea aitortzea eta ordaina eskaintzea. Gatazka- eta inposaketa-dinamikak ezabatzeko gai izan behar dugu, harreman pertsonalak, sozialak eta politikoak berriro gizatiartu behar ditugu. Banaketa pairatu dugu, elkarbizitzaren ezina. Badakigu elkarbizitzak berarekin dakartzala ezberdina onartzea, bakoitzak bere ardurak hartzea eta pertsona guztien duintasuna sustatzea. Bakea eta elkarbizitza dira gure aukerarik nagusiena. Garrantzitsuena da aurrera egitea, arinkerietan edo premian erori gabe, elkarrekin egitea. Egunotan ospatzen dugu Emakume Abertzale Batzaren fundazioaren 90. urteurrena. Emakume aitzindari haietako baten hitzak hartuko ditut orain. Nekane Legorburuk Guda Zibilaren ostean esan zituen hitzak dira. Ematen du gugan pentsatu zuela zera esan zuenean: "Ez ezazue Euskadiren etorkizunaren minutu bakarra alferrik galdu, esfortzu handia eman dugulako, odol asko, malko asko…". Bere hitza da gaur neure hitza. Jaurlaritza berriaren konpromisoa izango da aukera hau sorraraztea. Gobernuaren helburua izango da euskal gizarte osoari dagokion egitekoa erraztea, eta gizarte hori guk guztiok ordezkatzen dugu orain. Behin betiko bakea eraikitzen eta elkarbizitza bilatzen lagundu behar dugu, hainbeste nahi eta desio dugun hori lortzeko gai izan behar dugu. Badakit alor honetan ere Gobernu berriari dagokiola lehen ardura, lehen egitekoa. Guztiz konprometituta gaude ibilbide partekatua sustatzeko eta marrazteko. Nire konpromisoaren abiapuntuan dago bake eta giza eskubideetarako euskal egitasmoa elkarrekin egitea eskaintzea. Beharrezko gerta daiteke egindako bidearen ebaluazio kritikoa eta ez dugu baztertuko. Garrantzitsuena da ariketa horrek elkarrekin egin beharko dugun bidea zehazten laguntzea. El compromiso del próximo Gobierno Vasco se asentará también en la semilla que ha supuesto la constitución de la Ponencia de Paz y Convivencia, que alumbró el Parlamento Vasco este mismo año 2012. Hemos avanzado en el reconocimiento y la reparación de las víctimas del terrorismo; hemos iniciado el camino del reconocimiento y la reparación de las víctimas de los abusos policiales; hemos compartido en el pasado ya, y mayoritariamente, la conveniencia de una política penitenciaria más flexible, adaptada a la nueva realidad. Doy mi apoyo para la continuidad de esta ponencia reformulada en este Parlamento; por supuesto, a la luz ahora de la nueva representación política que nos convoca. Gure derrigorra da oroimenaren, elkarbizitzaren eta giza eskubideen institutua sortzeko behar den konpromisoa eskaintzea. Gobernu berriak institutu hau egiteko lanari ekingo dio, giza inbertsioa bailitzan; inbertsio kulturala, hezkuntzazkoa eta soziala; biktima guztiei oroimena eta aitortza eskaintzeko gogoan oinarrituta eta, aldi berean, bakea eta giza eskubideak nagusi izango diren kultura sustatuz. Hauek dira bake eta elkarbizitzan aurrera egiteko ditudan proposamenak. Gure herriak beharrezko duen egitasmoa da. Jaun-andreok, horixe dugu Euskadiren iragana eta etorkizuna lotzen dituen belaunburua. Gizarte honek zintzotasuna eskatzen digu, eskuzabaltasuna, helburu gorenei begiratzea. Xede horrekin, gure ahalegin osoa jarriko dugu: borondatea, gogoa eta sen ona. Den-dena, guk guztiok partekatzen dugun helburu nagusiaren zerbitzura: bakea eta elkarbizitza izan daitezela Legebiltzar honetan ordezkatuta dagoen gaurko euskal gizarteak biharko euskal gizarteari utziko dion ondare bikaina. Bide honetan, Eusko Legebiltzarra izango da politika publiko guztiak eta letra handiz idatzitako politika garatzeko giltzarri eta muina. Gu guztiok astero elkartuko gara Ganbera honetan; elkar ikusiko dugu, konplizitateak bilatuko ditugu, elkarrekin hitzartuko dugu, batzuek besteekin. Hementxe bertan, gaur ezinezko iruditzen zaizkigun hurreratze eta aliantzak ezagutuko ditugu. Gure hitzak eta hitzaldiak batzuetan izango dira besteetan baino beroagoak, baina hemen egongo gara, elkarrekin, astero. Horregatik, eztabaida-leku honek izan beharko du behin betiko bakean, elkarbizitzan eta elkartasunean aurrera egiteko tresna. Horretan ere izan behar dugu eredugarri. Benetan motibagarria da aldi berri hau orain dugun askatasun- eta aniztasun-egoeran hastea. Motibagarria da, etorkizunera begira itxaropenez betetako begirada baimentzen digulako, orain aldi latza dugun arren. Jaun-andreok, nire hitzaldiaren hasieran aipatu ditut ideal politikoak eta Eusko Legebiltzar honetan aztertzeko, onartzeko eta martxan jartzeko ideiak. Gu guztiok jabetu gara hamargarren legealdi honek hasiera emango diola aldi berriari, hala ez badirudi ere; hasiera Euskadin ziklo politiko berriari. Trantsizio berrian aurkitzen gara: euskal trantsizioa. Duela 35 urte inguru, Estatutuaren inguruko akordioa egin genuenean, diktadura-aldi luze eta gogorraren ostean egin genuen, aurretik Guda Zibil ankerra bizi genuelarik. Ordutik aurrera, Euskadik ibilbide luzea egin du autogobernuarekin. Orain dena aldatu da, eta guztiok dakigu hori. Gure barne-eszenatokia aldatu da. Gaur egun, indarkeriarik edo terrorismorik gabeko aldi berria dugu aurrean. Atzean utzi dugu terrorearen diktadura, eta Ganbera honetan ordezkatuta dauden askatasuna eta demokrazia besarkatu ditugu. Autonomiek Estatuaren egituraketan izan duten kontzeptua aldatu egin da. Oraingo egunetan, hautsita geratu da eredu autonomikoan zegoen konfiantza. Krisialdi ekonomikoak agerian utzi du nazio-errealitate ezberdinak autonomia homogeneizatuekin berdintzeko ezarri zen ereduaren ahulezia. Espainiar Estatuak orain ikusten du autonomiaerkidego batzuek kudeatzen dituzten eskumen batzuk Estatuari itzuli nahi dizkiotela, baina, aldi berean, beste erkidego batzuk, errealitate nazional garenok, oraindik transferitu ez zaizkigun eskuduntzak aldarrikatzen ari gara. Honekin batera, gure nazio-errealitate berezia- ren aitortza eta aldebiko berme-sistema barnean hartuko dituen aldarrikapen historikoa mantentzen ari gara. El denominado Estado autonómico ha cambiado, de la misma forma que ha cambiado también el marco europeo. Hoy afrontamos una nueva realidad de integración europea que ni siquiera existía para nosotras y nosotros en el momento de la aprobación del Estatuto de Gernika en 1979, que ni tan siquiera aparece citada en la formulación estatutaria que nos cobija política e institucionalmente. Formamos parte de Europa, de una Europa que ha avanzado en su integración desde el respeto a la diversidad; una diversidad cultural y lingüística de la que nuestra identidad vasca es muestra viva y que enriquece al conjunto de nuestra Comunidad. En este marco, la identidad propia es considerada como un lazo que garantiza la unión, y no la separación. Es en este marco europeo en el que hemos de impulsar la cooperación transfronteriza, fijándonos como objetivo la creación de la eurorregión, tanto en su concepto económico como en el político. Euskadi es parte de una Europa que ha crecido y se va desarrollando, se va integrando económica, cultural, comercial y financieramente. Formamos parte del euro y del sistema financiero europeo, que conoce, reconoce y asume nuestro propio modelo de concierto económico. Vivimos una Europa que condiciona hoy en gran medida nuestra realidad y nuestras decisiones políticas y económicas. Iniciamos un nuevo tiempo, y, de la misma manera que nosotros miramos a Europa, también esta nueva Europa está mirando hoy a Euskadi. Soy consciente, y creo que lo hemos de ser todas y todas, de la oportunidad que se nos presenta, la oportunidad de actualizar nuestro estatus de autogobierno sobre una base acordada y compartida por todas las sensibilidades políticas aquí representadas. Gure proposamena da alternatiba politiko guztiei atea irekiko dien lantaldea eratzea, ideal guztiak barnean hartuko dituena, batasun konstituzionalaren banaezintasuna zein independentzia defendatzen dituztenak. Euskal hiritarrak izan dira horiek guztiak Legebiltzar honetan ordezkatuta egotea nahi izan dutenak, eta proposamen guztiek behar dute defendatuak izateko aukera. Guri dagokigu eztabaidari bidea ematea, ideia guztiak aurkeztu ahal izatea, etorkizunerako elkarbizitza-eredua adosterik izan dezagun. Aniztasunean sinesten dut, ezberdinen arteko akordioan. Benetan uste dut akordio hau egingarria dela, aldi honetan eta toki honetan. Demokrazia eta ituna binomioa partekatzen dugu guztiok. Demokrazia eta itun horiek errespetatuko dituen proposamena planteatzen dut, Euskadiren- tzako estatus berria egiten eta onartzen lagunduko diguna, bide berri hau ibiltzeko akordioa. Queremos avanzar en un proyecto político y jurídico compartido; un proyecto que desarrolle la formulación del derecho a decisión y su ejercicio sujeto a pacto, a la búsqueda de su legitimación social. Creo firmemente que en el inicio de esta legislatura, de esta décima legislatura, se dan cita las condiciones que nos permiten hacer nuestras las palabras formuladas por el primer lehendakari de Euskadi, José Antonio Agirre: "Miradnos a través de nuestra alma, comprendednos, respetadnos, dejadnos que nos gobernemos libremente, que ya tenemos mayoría de edad". Tenemos mayoría de edad. Tenemos ante nosotras y nosotros la oportunidad de defender, debatir y acordar en el Parlamento Vasco el nuevo estatus para la Euskadi del futuro. Una oportunidad histórica que nos corresponde hacer realidad. Hauek dira, legebiltzarkide jaun-andreok, orain hastera goazen aldi berrirako planteatzen ditugun hiru konpromiso nagusiak. Gobernu berriak ausardiaz ekingo dio aldi berri honi, ekimena adierazteko borondatea oinarri harturik. Berriz esan nahi dut hau: oraingo errealitateaz jabeturik nago, gizartea ziurgabetasun-maila handia pairatzen ari dela, eta zorrotzagoa izango dela erakunde publikoek gauzatu beharko dituzten ekimenekiko. Lidergoa eskatzen zaigu gizarteak merezi duen konpromiso politiko eta publikoa berreskuratzeko. Errealitate honetaz jabeturik, erabaki eredugarria hartzea planteatzen dut. Aukeratua banaiz, Eusko Jaurlaritza berria murritzagoa izango da. Bizi dugun atzeraldi eta langabezi egoera honetan zorioneko gara lan egiteko aukera dugunok. Aparteko ardura bat dugu gizartearekin. Gehiago lan egin beharko dugu, baliabide falta hori lan handiagoarekin osatu beharko dugu, pertsonalki zein taldeka. Hauxe izango da Eusko Jaurlaritza berriaren zuzendaritzataldea osatuko dutenek hartuko duten lehen konpromiso pertsonala. Konpromiso hau Administrazio publiko osoarentzat ere nahi dugu eredugarri eta erreferentzia izatea. Erakunde guztiok, funtzio publikoa bere osotasunean, doikuntza eta gastua murrizteko aldia bizitzen ari gara eta biziko dugu. Uste dut inor ez dagoela soberan. Hori bai, argi izan behar dugu lan egin beharko dugula gizartearen zerbitzura, krisiaren ondorioak arintzeko eta Europa krisitik irteten hasten denerako ahalik eta prestatuen eta lehen lerroan egoteko. Eusko Jaurlaritzak baliabide publikoak zorroztasun osoz eta austeritatez kudeatuko ditu, gure herriko enpresa eta familiak egiten ari diren antzera. Zentzu honetan, nahiago izan dut lehen urratsa nik neuk ematea. Jaun-andreok, honen bidez iragartzen dizuet Euskadiko demokraziaren historia osoko Jaurlaritzarik murriztuena izango dugula. Jaurlaritzaren egitura murriztuko dut, sail eta sailburu kopurutik hasita. El nuevo Gobierno será más reducido, y será también menor la estructura de cada departamento, con la consiguiente reducción de altos cargos y personal de designación. Planteo, a su vez, reordenar y simplificar la estructura del sector público dependiente de las sociedades públicas y organismos públicos de la Comunidad Autónoma vasca. El compromiso de reducción de esta estructura se aproximará al objetivo del 20 %. Soy consciente de la realidad institucional y de la realidad presupuestaria que estamos viviendo y vamos a vivir. Conocedor de esta realidad, voy a optar por dar ejemplo, adoptando decisiones de ajuste en la propia estructura de Gobierno. Lo hago y haré sabiendo que se trata de decisiones que se pueden proponer y aplicar también en el conjunto de la Administración pública, porque entiendo que este ajuste, en los momentos de contracción, va a ser sinónimo de fortaleza en los momentos de expansión. He defendido siempre que la estructura institucional vasca se ha mostrado eficaz, más efectiva en sus resultados prácticos que los modelos de su entorno. Nuestra arquitectura institucional ha funcionado. La estructura se ha soportado porque sus diferentes componentes han actuado como contrapeso, han funcionado como elementos de equilibrio interno. Con esta estructura hemos conseguido garantizar la cohesión y la igualdad, la vertebración social y territorial con alta eficacia, configurando una sociedad económicamente desarrollada y socialmente cohesionada. Es precisamente esa eficacia la que nos hace ver que corresponde ahora adecuar y actualizar esta arquitectura institucional propia. Lo hacemos con objeto, precisamente, de reforzar el modelo. No voy ni vamos a rehuir ningún debate sobre la estructura institucional de Euskadi. Corresponde a este Parlamento avanzar en la aprobación de una ley municipal, así como plantear las reformas que se consideren necesarias tanto en la legislación sectorial como en la Ley de Territorios Históricos o en la propia norma estatutaria. Hori bai, eztabaida honi ekiteko orduan ezin dugu errealitate ukaezina ahaztu. Gaur egun, gure inguruan erkidego bat baino gehiago dago Euskadirentzako pribilegiotzat jotzen duena gure herrian bertan batzuek gutxiesten edo kendu nahi duten berori. Ondo kostata lortu dugu Europak gure berezitasun ekonomikoa aitortzea. Kanpotik, Pirinioetako alde bietatik, batzuek arrakastatzat joko lukete Euskadik bere egituraketa instituzionalaren zati bat galduko balu. Guk ez dugu gure antolaketa instituzionalaren inguruko ezbai eraikitzailerik saihestuko. Are gehiago esango nuke, hasiera baterako planteatu nahi ditugun erabakien bidez mezu argia helarazi nahi genioke gizarteari: Gobernu berriak ez die eztabaida luzeei itxarongo austeritate- eta zorroztasun-neurri batzuk hartzeko. Badakit oraingo zein etorkizun hurbileko egoera ekonomikoak Administrazioa murriztea eskatzen digula. Badakit hori, eta nire gobernu-proposamenean aplikatzen hasia naiz: austeritatea Gobernuaren egituran; funtzionamendurako ohiko gastu-partidak murriztea eta sozietate eta erakunde publikoetako gastua murriztea. Sozietate eta erakunde kopurua ere murriztuko dugu, baina beren eraginkortasuna handitzeko, Administrazio orokorrarekin egingo den zentzu berean. Denborak esango digu egitura hori ote den egokiena edo aldatu behar ote den. Momentuz, bidea hasiko duen Jaurlaritzak errealitate murritza izango du. Horri lotuta dago, baita ere, Gobernuaren jarduna gardenagoa izango delakoaren konpromisoa. Gardenagoa, hurbilagoa, hiritar guztientzat eskuragarriagoa. Hala eskatzen digu Europako herrialde guztietan hedatzen ari den gobernu berriaren praktikak. Gardentasuna eta herriaren parte-hartzea. Parte-hartzearekin dugun konpromisoa gardentasunetik hasten da. Bere helburuak lortzearren, konpromiso nagusia elkarrizketarekin eta adostasunarekin hartuko duen Eusko Jaurlaritza. Elkarrizketa eta adostasuna dira ezinbesteko tresnak proposatu ditugun erronkei ekiteko. Premiazkoena da urteko aurrekontuak eta egonkortasuna bermatzen laguntzea gure Erkidegoko erakunde-esparru guztietako funtzionamendu oinarrizkoa. Azken hiru urteotan lortu duguna hurrengo urterako ere lortu nahiko nuke. Lehenago azaldu dut aurkitzen garen testuinguru ekonomiko latza. Jakin badakigu datorren urterako aurrekontuetarako gutxienez 1.400 milioi gutxiago daukagula. Horixe da izango ditugun aurrekontuen errealitatea. Hauxe dugu abiapuntu ekonomikoa, Eusko Jaurlaritza berriak legegintzaldi-hasieran izango duena. Gobernu berriaren konpromisoa izango da urtearen lehen hiruhilekoan 2013. urterako aurrekontu errealistak proposatzea. Aurrekontua da erakunde publikoek kudeaketarako duten tresna nagusia. Arlo praktikoan hiritar guztien arazoak konpontzen laguntzen duen tresna da, beren eskari eta beharrizanei erantzuteko. Beraz, hurrengo ekitaldirako aurrekontuak premiaz onartzeko dugun beharra planteatzen dut. Hori bai, aurrekontuak onartzearen truke inori ez diogu txeke zuririk eskatu. Indarrean dagoen akordioa berradostea eskatzen ari gara. Ardura-izpiritua, lankidetza eta akordiorako prestasuna dira euskal erakunde publikoetan azken hiru urteotako aurrekontuak onartzera eraman gaituztenak. Este acuerdo de estabilidad institucional y presupuestaria fue posible hace tres, hace dos y hace un año. Considero que hoy es más necesario que nunca, porque las circunstancias económicas son más duras que nunca. Llevamos varios años sufriendo una crisis económica que afecta negativamente a los ingresos fiscales y a los recursos públicos. He presentado anteriormente los indicadores económicos que tenemos para el próximo ejercicio. Ante esta realidad que todos padecemos, este acuerdo de estabilidad se hace más necesario que nunca, y en este sentido lo propongo. Con ese propósito reclamo a todas las formaciones presentes en la Cámara un ejercicio de responsabilidad. Intentar encontrar soluciones a los problemas que afectan a la sociedad vasca no es solo responsabilidad del Partido Nacionalista Vasco o del futuro lehendakari. Compete a todas y a todos: a quienes creemos y creen que representa un modelo alternativo, y a quienes creemos y creen que han ostentado el liderazgo institucional en estos últimos años. En situación de normalidad podría entender que algunas formaciones interpretaran el proceso presupuestario como un punto de contraste en el que evidenciar el perfil político de cada cual, pero en la situación de emergencia nacional, de emergencia económica que vivimos, no entendería, ni tan siquiera intelectualmente, que alguien se negara a arrimar el hombro. Ez dizuet txeke zuria sinatzerik eskatu, ezta kromo-trukaketarik ere. Gurekin, Gobernu berriarekin, herri honekin duzuen ardura partekatzera gonbidatzen zaituztet. Hona hemen hitzordu-eskaintza. Benetan esaten dizuet hurrengo lehendakariak eta bere Gobernuak ahalegin guztiak eta bi egingo dituztela Ganbera honen gehiengo egiaztagarria hurrengo aurrekontuen eta bertan adieraziko diren helburuen ardurakide izan eta sentitu dadin. Mi compromiso parte de la base de combinar el mantenimiento de las políticas sociales con la austeridad y rigor en el gasto, pero es evidente que tendremos que hacer más. En este sentido, y también durante este último mes y medio, hemos encontrado amplias coincidencias en la necesidad de acordar en los ámbitos institucionales competentes una nueva política fiscal y de la lucha contra el fraude. El nuevo Gobierno va a ser partícipe de esa búsqueda de la reforma del sistema tributario, va a a ser partícipe de este objetivo desde el respeto a los ámbitos competentes. Adoptaremos también como prioridad el compromiso compartido con una nueva política fiscal y en la lucha contra el fraude. Parto de una primera constatación, como es la necesidad de mantener y reforzar los principios de equidad, de progresividad, de neutralidad, de transparencia, de simplificación, que todos compartimos. Guztiz jabetuta nago zerga-politika are eraginkorragoa izango dela hausnarketa partekatutik abiatzen baldin badugu, eta epe ertain eta luzera begira. Fiskalitateak ziurtasuna bermatu behar du, hala eskatzen digute eragile ekonomikoek, enpresek eta familiek ere. Baldintza horietan oinarrituta, Gobernuak beharrezko erronka gisa planteatuko du hiru forualdundiekin lankidetza eta koordinazio eraginkorra lortzea. Zergei buruzko erabakiak elkarrekin kudeatzeko tresnak eta foro egokiak baditugu. Modu osagarrian, Itun Ekonomikoaren ahalmenen proiekzio eta garapenerako urratsak ematea planteatzen dut. Itun Ekonomikoa zabaltzeko bidea bultzatzea proposatuko dugu. Itunpeko zerga guztiak arautzeko gaitasuna nahi eta behar dugu; kontzertazio bera beharko dugu gainerako zerga mota guztietarako. Herrialde-erakundeekin lankidetzan eta koordinazioan, Gobernu berriak ahalegin berria egingo du gizarte-zerbitzuen finantzaketaren jasangarritasunaren helburua lortzeko. Krisi-garaietan okerren daudenei babesa eta solidariotasuna bermatzeko beharra partekatzen dugu, zerbitzuaren prestazioa gaurko eta biharko bermatzea. Jaun-andreok, hauexek dira hurrengo legegintzaldirako aurkeztuko dugun egitasmoaren ildo nagusiak: ekonomia berrabiatzeko beharra, berriro hazteko eta enplegua sortzeko; bakea eta elkarbizitza indartzeko beharra; aukera hau herri gisa hazteko baliatzeko beharra, Euskadiren etorkizunera begira akordio politiko berria lor dezagun. Berriro esan nahi dut gure arteko topaketa eta elkarrizketetan ikuspegi berbera partekatzen dugula sumatu dudala. Kakotx artean ekonomia morala deituko genukeenaren aldeko apustua, hau da, kooperazioaren bidea jorratzeko borondatea. Entiendo este término, el de la economía moral, como una visión de la colaboración y la cooperación en aras del bien común que no deje a nadie atrás. Euskadi es la cuna de un modelo cooperativista, un modelo comprometido con la formación y el empleo, que ha sintonizado con ciertos ideales coope- rativos que forman parte de la idiosincrasia de la sociedad vasca. Es este espíritu de cooperación el que debe llevarnos a trabajar juntos, sin dejar a nadie atrás, desde el esfuerzo colectivo, apretándonos el cinturón, primando ante todo la formación y el empleo, creyendo en nuestros propios medios, abriendo las empresas a los nuevos mercados con decisión. En Euskadi conocemos bien este compromiso, este es nuestro modelo. Compartir los problemas contribuye a poder compartir las soluciones. Es indudable que todas y todos los aquí presentes compartimos teóricamente la necesaria recuperación del sentido moral de la política, el valor de la acción política como servicio a la ciudadanía, el valor de la acción política en la garantía de atención a las personas, en el compromiso con la equidad y la cohesión social. Ziur nago pertsona guztien duintasuna, integrazioa eta oreka bermatuko duen Euskadiren eraikuntzarako helburua partekatzen dugula. Konpromisoa berreskuratzea, ekimen politikoaren helburua eta zentzua berreskuratzekoa izango da batuko gaituen lana, gizarte honen aurrean partekatzen ditugun helburuak lortzen lagunduko diguna. Helburu hauek dute arrazoi bat eta norabide bat, hartzekodun bat dute: pertsonak. Eusko Jaurlaritza berriak pertsonen integrazioa eta duintasuna lehenetsiko du, Euskadi egitasmoa partekatuko dugun pertsona guztiena. Aldi berria hastera goaz. Elkarrekin lortuko dugu, elkarrekin Euskadi instituzionalizatzeko prozesuan aurrera egin eta hobetu. Begirada lehenagoko hiru hamarkadetan jartzen badugu, asko aurreratu dugu; orain etorkizunari begiratu behar diogu eta elkarrekin are urrats handiagoak eman. Este Parlamento y el nuevo Gobierno representan el núcleo en la búsqueda de los nuevos caminos para avanzar como país. Nuestros retos son la reactivación económica y el empleo, la consolidación de la paz y la convivencia, y un nuevos estatus de futuro para Euskadi. Propongo un espíritu nuevo para un tiempo nuevo. Es tiempo de aportar, y no solo de exigir. Un tiempo para que Euskadi recupere la confianza en sí misma. Un tiempo para que nuestro Parlamento sea el foro de diálogo, debate político y decisión. Un tiempo para la Euskadi que queremos: una Euskadi sin violencia; una Euskadi con el empleo, con la economía productiva, abierta al mundo; sostenible, solidaria, líder en sanidad, en educación; una Euskadi que apuesta por la cultura y la juventud, comprometida con el euskera y la convivencia lingüística; una Euskadi dueña de su propio destino. Erronka premiazkoak, larriak, garrantzitsuak eta esanguratsuak izango ditugu. Lehen hitzaldi honetan, proposatzen ditugun herri-helburuak aurkeztu ditut: biziberritze ekonomikoa, enplegua, bakea, elkarbizitza, estatus berria. Izpiritu berria proposatzen dut aldi berri honetarako. Ekarpenak egiteko garaia dugu, adostasunak bilatzeko garaia. Aldi berria Euskadik konfiantza berreskura dezan; gure Legebiltzarra elkarrizketarako, ezbai politikorako eta erabakiak hartzeko tokia izan dadin. Nire onena, zuzendu nahi dudan Jaurlaritzaren onena, emateko prest nago. Zuon guztion konpromisoa ere espero dut. Herria dugu zain. Euskadik gure indarrak batzea eskatzen digu, gure arteko ezberdintasun logikoak bazterrean utzirik, bidean aurrera egiterik izan dezagun. Prest nauzue aurrerako urratsa emateko. Bide horretan denok aurkituko nauzue. Jaun-andreok, eskerrik asko guztioi. (Txaloak)
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/98a25f3f-7893-4b71-b8a8-f067e5859914
|
parl_eu_15
|
10
|
4
|
12.12.2012
|
MANEIRO LABAYEN
|
Mixto-UPyD
|
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria hautatzea
|
Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on guztioi. Arratsalde on, legebiltzarkide jaun-andreok. Lehendakari jauna. Uste dut, lehenik eta behin, labur bada ere, Euskadiren egoera zertan den azaldu behar dugula, alegia, zer-nolako arazo larri eta sakonei aurre egin behar diegun legegintzaldi honetan, hots, datozen urteotan. Krisialdi ekonomikoan gaude; langabezia goraka ari da etengabe, eta ziurgabetasuna nagusitu da gizartean; pobrezia gero eta handiagoa da, baita gizarte barruko aldeak ere, eta ia egunero ditugu etxekaleratzeak eta lana erregulatzeko espedienteak. Ordezkari politikook, hortaz, berariaz heldu beharko genieke auzi horiei guztiei, irtenbidea emateko Euskadik gaur egun dituen arazo ekonomikoei, hots, langabeziari, ziurgabetasunari eta gizarte barruko alde gero eta handiagoei. Herritarrak gizarte-murrizketak jasaten ari dira –ari gara–, batetik, Eusko Jaurlaritzak bultzatutako murrizketak, eta, bestetik eta bereziki, Espainiako Gobernuak sustatutako gizarte-murrizketa guztiz bortitzak: funtzionarioen soldatak izoztu edo jaitsi egin dira; pentsioak ere izoztu egin dira; gizarte-laguntzak gutxitu, eta osasunean eta hezkuntzan murrizketak ezarri; laguntzak gutxitu egin zaizkie mendekotasunak dituztenei, eta lan-egoera, berriz, ezegonkortu egin da, kaleratzeak merkatzeko eta errazteko asmo hutsez ezarritako lan-erreformen ondorioz. Neurri kaltegarriak, zinez, eta guztiz bidegabeak, gainera. Esan bezala, behartsuenei gizartemurrizketak ezartzen zitzaizkien bitartean, finantzaerakundeak erreskatatzen aritu dira, eta iruzurgileentzako amnistiak bultzatzen. Horrenbestez, horiek dira, nire ustez, Euskadik gaur egun dituen arazo nagusiak. Ordezkari politikook, bada, auzi horiei konponbidea ematen ahalegindu beharko genuke, bereziki. Halaxe uste dut nik. Zenbait proposamen ditugu guk horretarako. Elkarrekin atera behar dugu krisialditik, inor bidean utzi gabe eta gizarte-murrizketarik sustatu gabe. Herritarrak erreskatatu behar ditugu, ez finantza-entitateak. Bistan da ez dugula makila magikorik, ezta soluzio mirarigilerik ere, eta, inork halakorik eskaintzen badu, argi dago iruzur egiten ari zaiola gizarteari; badira, baina, gure ustez, premiazko eginbehar batzuk. Has gaitezen UPyDren proposamenekin. Euskadin, alferrikako gastuak izugarri handia izaten jarraitzen du, baina, gastu hori nabarmen murriztu daiteke, hala nahi izanez gero, hots, horretarako borondate politikoa edukiz gero. Sentiberatasunez eta buruargiz aurreztea da gakoa, ongizate-estatua ukitu beharrik ez izateko. Gure ustez, eta hala esan izan dugu beti, burugabekeria galanta da Euskadik, bi milioi biztanle ere ez dituela, lau legebiltzar izatea, lau gobernu eta hiru ogasun, 251 udalerri, Espainiako Gobernukoekin bikoiztutako dozenaka organismo, eta zientoka enpresa publiko eta fundazio, horietako asko lagunentzako bazkaleku huts. Zentzugabekeria hori guztia zuzendu egin behar dugu, eta, horretarako, errotik aldatu behar dugu Euskadiren erakunde-sare hori. XXI. mendeko Euskadi ezin da iraganari lotuta bizi. Ezin da lege sakraturik egon, ez baitago halakorik. Ez Espainiako Konstituzioa, ez Gernikako Estatutua ez dira sakratuak, ezta Lurralde Historikoei buruzko Legea ere. Euskadiko erakunde-egitura konplexu horrek bikoiztasunak eragiten ditu, bereizkeriak sortzen eta beharrezkoa ez den gastua sustatzen; era berean, erakundeen arteko liskarrak sortzen ditu, eta eraginkortasun-eza bultzatzen. Aldatu egin behar da hori guztia. Halaxe berretsi digute bai Eusko Jaurlaritzak egindako azterketak, bai Bikoiztasun Batzordeak azken bi urteotan egin duen lanak, baina, batik bat, eskarmentuak erakutsi digu egitura hori burugabekeria hutsa dela eta lehenbailehen ekin behar zaiola egitura hori erroerrotik aldatzeari, batetik, eskumenen banaketa aldatzeko eta argitzeko eta, bestetik, erakundeak, beharrezkoak ez direla frogatzen den heinean, haiek berregituratzeko edo ezabatzeko. Hortaz, aurretiaz ere proposatu izan dugun moduan, Lurralde Historikoei buruzko Legea Legebiltzarrera ekartzea proposatuko diogu Eusko Jaurlaritzari, sakonetik alda dezagun guztion artean. Gure proposamen zehatza da hiru lurraldeetako foru-aldundiak eta Batzar Nagusiak ezabatzea, hortik abiatuta eskumenak zentzu handiagoz banatu daitezen Espainiako Gobernuaren, Eusko Jaurlaritzaren eta udalen artean. Gure lehen helburu hori nahitaezkotzat jotzen dugu, ahalik eta erakunde-egitura onena lortzean baitatza Euskadiko herritar guztiei zerbitzu hobea eta parekoagoa emateko. Zeregin hori, noski, ez da aski; bestelako udallege bat ere behar dugu, udalen eskumenak argitzeko eta haien buruaskitasun finantzarioa bermatzeko. Era berean, lehenago edo geroago, udalerriak batzeari ekin behar zaio, udalerri txikienak batzeari, alegia. Europako ia herrialde guztietan egina dute jada hori. Ezin gara hain kontserbadoreak izan; beldurrik gabe egin behar ditugu aldaketak, eta, aldaketa-prozesu horren barruan, udalerriak elkarrekin batzeari ekin behar zaio, hori ere beharrezkoa baita. Bestalde, ezinbestekoa da enpresa, erakunde eta fundazio publikoen egitura hori zorrozki murriztea, azken urteotan enplegu-agentzia bilakatu baitira ia-ia. Aldatu egin behar da hori guztia. Hortaz, erakundeen sare hori murrizteko ekintza-plana eratzea ere eskatuko diogu Gobernu berriari. Ezin diogu luzaroago eutsi alimaleko barne-egitura horri, diru-irenslea, iluna eta erabat zaharkitua baita. Modernizatu egin behar dugu, inolako beldurrik gabe eta etorkizunari begira beti, esan dudan moduan, herritarrei ahalik eta ongizaterik handiena bermatzeko. Bestalde, zerga-iruzurrari gehiago eta hobeto aurre egin behar zaio. Era berean, hobekuntzak behar ditugu, azken hilabeteotan foru-aldundiek abian jarri dituztenez gain… Izan ere, halaxe aitortu behar da: zenbait hobekuntza egin, egin dira, bai. Dena dela, beste urrats bat egin behar da aurrera, eta zergairuzurraren kontra elkarrekin borrokatzeko plan bateratuta eratu. Ezinbestekotzat jotzen dugu hori. Benetako zerga-erreforma behar dugu, gehien duten horiek ordaindu dezaten egiazki gehien, eta zerga-politika horrek bakarra izan behar du Euskadi osorako, betiere, esan berri dudan moduan, gehien duenak ordaindu dezan gehien. Izan ere, zentzugabekeria hutsa da EAEko herritarrok, zein lurraldetan bizi garen, zerga batzuk edo beste batzuk ordaintzea. Ezin da inondik inora ulertu. Nire ustez, UPyDkoon ustez, foru-sistema sekulako porrota izaten ari da; zerga-eskumenek Eusko Jaurlaritzaren eskuetara igaro behar lukete, beraz. Horixe litzateke Euskadiko herritar guztientzako zergapolitika bakarra bideratzeko lehen urratsa. Ezin dut, noski, etxe-kaleratzeen gaia aipatu gabe utzi, eta, labur-labur bada ere, gauza bat esan nahi dut argi eta gabi: egoera bidegabeak lege bidegabeak aldatuz konpontzen dira. Gure ustez, beraz, aldaketak egin behar dira, Hipoteka Legean eta Lehiaketa Legean besteak beste, jasota gera daitezen bai etxebizitza ordainetan emateko aukera, baita beste neurri batzuk ere. Halaxe aldarrikatu dugu Diputatuen Kongresuan ere. Bestalde, aurrera egiten eta finantzatzen lagundu behar diegu gure enpresei; nazioartean zabaltzen lagundu behar diegu, eta I+G+ba garatzen, ekonomia-jarduera sustatzea eta enplegu egonkorra eta kalitatekoa sortzea hartu behar baitugu helburu. Baliabideak behar ditugu, benetan garrantzitsuak diren arloetara zuzentzeko eta bidezkoa den moduan kudeatzeko. Horrexegatik da beharrezkoa Lurralde Historikoei buruzko Legea aldatzea, ezabatzea edo gainditzea, baita bikoiztasunak desagerraraztea, administrazio benetan eraginkorra eratzea, alferreko erakundeak kentzea, fiskalitatea birmoldatzea eta zerga-iruzurraren kontrako borroka hobetzea ere. Era berean, gure ustez, zenbait obra faraoniko bertan behera edo abiarazi gabe utzi behar dira behin betiko. Obra horiek dirua barra-barra xahutzen duten politikarien bereizgarri dira, eta gaur egun, oraindik ere jendearen dirua horrela xahutzen jarraitu behar dela defendatzen jarraitzen dute politikari horiek. Hor ditugu, besteak beste, San Mames Barria, Pasaiako kanpo-portua eta abiadura handiko trena Gasteizko tartean lurpetik igarotzeko proiektua. Alde batera utzi behar ditugu obra faraonikoak, ez baitakarte aurrerakuntza ekonomikorik, kontrakoa baizik. Inbertsioproiektuetan eraginkortasuna lehenesteko kultura zabaldu behar da, benetan beharrezkoak diren proiektuak soilik jar daitezen abian. Ekonomia da, ezbairik gabe, legegintzaldi honen erronka nagusia, baina, hala ere, dena ez da ekonomia; izan ere, egia da krisialdi ekonomikoan gaudela, baina egia da, halaber, krisialdi politikoan ere bagaudela. Krisialdi politikoan gaude; hala, demokrazia zabaltzen eta hobetzen saiatu beharra dago, eta Legebiltzar honetan, ezbairik gabe, gauzak egin daitezke, eta egin egin behar dira… Neurri zehatzak proposatuko ditugu guk, esate baterako, Hauteskunde Legea aldatzea, Euskadin hauteskunde-barruti bakarra egon dadin. Gardentasun handiagoa behar dugu eta herritarrentzako informazio gehiago, zehatz-mehatz jakin dezaten herritarrek zertan erabiltzen den zergetan ordaintzen duten guztia, azken euroraino, eta Legebiltzar honetatik bertatik hasi behar dugu norabide horretan lanean. Hala, hainbat informazio eman behar litzateke argitara Legebiltzarraren web-orrian, hala nola aurrekontu xehatuak, legebiltzarkideen soldatak, taldeei ematen zaien diru-kopurua, egiten diren bidaiak eta abar. Gardentasun handiagoa bermatzeko neurriak behar dira, eta, noski, irmo eta gogor aurre egin behar diogu ustelkeria politikoari, baita –bide batez esanda– Espainian oro har azken urteotan politikari ustelei ematen ari zaizkien indultuei ere. Hainbat ekimen defendatuko ditugu Legebiltzar honetan, hala nola zerrenda irekiak egitea, agintaldiak mugatzea, alderdi politiko guztietan primarioak antolatzea, alderdi politiko guztien aurrekontuak eta kontuak jendaurrean ikusgai jartzea, diru publikoa zuhurtasunez erabiltzea edo legegintzako herri-ekimenak izapidetzeko prozesua hobetzea, proposamen-egileek Osoko Bilkuran parte hartzeko aukera izan dezaten. Neurri horiek ere garrantzizkoak dira. Arestian esan bezala, seguruenik ekonomia da landu beharreko arlorik funtsezkoena, baina demokrazia zentzatzeko neurri horiek ere garrantzitsuak dira; alabaina, ez dira ia aipatu ere egin goiz osoan. Neurri horiek, beraz, ezinbestekoak dira demokrazia onbideratzeko eta zabaltzeko eta, hartara, herritarren uste ona berreskuratzeko, ordezkari politikoen zati handi batek galdua baitu herritarren konfiantza. Bestalde, azken hamarkadetan Euskadin ezarritako hizkuntza-politikak alda daitezen eskatzen jarraituko dugu (bakardadean, agian, baina horren alde egiten jarraituko dugu). Diskriminazioa, gehiegikeriak eta inposizioak eragin eta eragiten dituzten hizkuntzaaraudi guztiak iraultzea proposatuko dugu, benetako hizkuntza-askatasuna bermatzeko. Esan beharrik ere ez dago, baina esan egingo dut, nolanahi ere: arazoa, noski, ez da euskara, baizik eta denboraren joanean ezarri diren hizkuntza-politika diskriminatzaile eta neurrigabekoak. Bide batez, esan dezadan azken hiru urte eta erdian ere ez direla hizkuntza-politika horiek aldatu nahi izan. Gai horretan ekinean jarraituko dugu, bakarrik geratu arren eta bozketak galdu arren. Izan ere, argudioen bidez irabazi nahi ditugu eztabaidak –hori da gure helbururik behinena–, nahiz eta arlo jakin batzuetan bozketak galdu. Bestalde, gure konpromisoari eutsiko diogu, noski, ETA behin-betiko eta baldintzarik gabe garaitzeko eta haren ideia totalitarioei zilegitasun guztia kentzeko. Orain arte bezalaxe jarraituko dugu lanean, justizia bermatzeko eta zigorgabetasun-izpi txikienari ere bidea ixteko. Terrorismoaren biktimen memoria defendatuko dugu, eta Euskadiko gizartearen duintasuna. Bizikidetza defendatuko dugu, ohi dugunez, kontuan hartuta legea errespetatzea dela bizikidetza, hots, Espainiako Konstituzioa errespetatzea dela bizikidetza. Bistan da jende asko buru-belarri ari dela lanean, ordu luzez, bi helburu zehatzekin: batetik, lehenbailehen ahaztuta gera daitezen ETAk egindako gaiztakeriak eta, bestetik, gehiengoak egiazkotzat –edo, gutxienez ere, sinesgarritzat– jo dezan haren historia paralelo eta asmatua. ETAk egindako krimenak, baina, ez dira izan mendez mende konpondu gabe iraun duen gatazkaren halabeharrezko ondorioa, eta halaxe gogoraraziko diegu bai gezurra esaten digutenei bai beren burua engainatzen uzten dutenei, hori sinetsarazten eta saltzen saiatzen ari baitzaizkigu ETAren interesen defendatzaileak. Proiektu politiko totalitario baten ondorioak baino ez dira izan ETAren krimenak. Hori da gertatutakoaren egia. Egunez egun lan egingo dugu guk justizia ezartzeko, biktimen memoria mantentzeko eta zigorgabetasunari zirrikiturik txikiena ere ixteko; era berean, gogotik lan egingo dugu, ez dezan inork demokraziaz kanpo konpontxo egin edo ez dezan inork negoziazio politikotan jardun, une oro defendatuko baitugu guk –arestian esan bezala– Euskadiko gizartearen duintasuna. Ezin da justiziarik egon, zigorgabetasunari tarteren bat uzten badiogu edo ETAren krimenak gatazka politikoaren ideia faltsu horren ondoriotzat onartzen baditugu; bestela esanda, ez da justiziarik egongo, gezurra irensten badugu eta sinetsi hemen elkarren aurkako bi bando moduko egon zirela, legez kontrako indarkeria berdin-antzera erabili zutela eta biktima berdinak edo antzekoak eragin zituztela. Hori ez da egia, eta guk, gertakariak egiaz gertatu ziren moduan defendatuko ditugu; Euskadin azken hamarkadetan benetan gertutakoaren egiazkotasuna defendatuko dugu. Ez dugu inolako batzorde txostengiletan parte hartuko, eta ez diogu inolako erakunderi babesa emango, baldin eta haietan biktimak eta borreroak parekatzeko asmorik badago. Izan ere, zenbaitek beste aldera itzuli nahi dute orria, hemen ezer gertatu ez balitz bezala; zenbaitek faltsutu egin nahi dute historia, eta gertakariak ukatu. Asmo horiei guztiei aurre egin beharko diegu guk. Berriki –duela egun gutxi batzuk baino ez– Kepa Aulestiak iritzi artikulu batean zioen moduan, "bakearen oinarriak nola ezarriko diren aukeratu behar dute ezinbestean Euskadiko erakundeek; haiek erabaki behar dute gertakarien erantzukizuna orain arte indarkeria erabili dutenei bizkarreratzen zaien edo errugabetzat jotzen dituen bizikidetzaren alde egiten den. Erdibideko aukerek atzera begiratzean ETAk egindako ibilbidea zuritzen lagunduko dute beti". UPyDk argi eta garbi dio ezin dela inolaz ere berdinketa moralik egon, bidegabekeria hutsa bailitzateke, eta ezin direla hiltzailea eta hildakoa inondik inora parekotzat jo. Horixe da, beraz, gure konpromiso irmo eta guztiz bazterrezina: memoria, duintasuna eta justizia. Bi lehendakari-hautagai ditugu, bai. Guk nahi genuke datorren lehendakariak eta Eusko Jaurlaritzak aipatu ditudan lehentasun horiek izatea, hots: krisialdi ekonomikotik gizarte-murrizketarik gabe irtetea; ekonomia-jarduera sustatzea, eta enplegu egonkor eta kalitatezkoa sortzea; Euskadiko erakunde-egitura errotik aldatzea; alferreko erakundeak murriztea –horietako askok hurbilekoei eta adiskideei lanpostua emateko baino ez baitute balio–; zerga-erreforma sustatzea; zerga-iruzurraren kontra borrokatzea; demokrazia onbideratzeko neurriak sustatzea, eta behin betiko eta baldintzarik gabe ETA garaitzea, inolako tarterik utzi gabe ez zigorgabetasunari ez demokraziaz kanpoko konpontxoei. Lehendakari eta Gobernu ekintzaileak nahi ditugu, Gobernu ekintzailea eta lehendakari ekintzailea, neurri horiek guztiak susta ditzaten. Horixe da, nire ustez, hurrengo lehendakariaren funtsezko eginkizuna. Horiek dira, hain zuzen, gure proposamenak eta, esan bezala, datozen lau urteotan defendatzen jarraituko dugun arloak. Bi lehendakarigai aurkeztu dira. Gure ustez, baina, bietako bat ezin da lehendakarigai izan, hark ordezkatzen duen koalizioak ez baitu oraindik ere ETAren historia kriminala gaitzetsi eta ez baitio oraindik ETAri baldintzarik gabe eta behin betiko desagertzeko eskatu. Hara non esan duen gaur EH Bilduko lehendakarigaiak jendea maite dutela! Hori, ordea, ez dator gertakarien egiazkotasunarekin bat; "jendea maite dugu" esaten du berak, baina oraindik ez dio desagertzeko eskatu jendea jazarri besterik egin ez duen gaizkile-talde horri. Izan ere, ETAri behin betiko eta baldintzarik gabe desegin dadin argi eta irmo exijitzea izan behar luke gu guztiok bete beharreko lehen eskakizuna, hemen eserita egoteko –eserita baino ez– eta jendearen ordezkari aritzeko. Nik neuk azalduko dizuet zer historia bizi izan dugun, baten bat azken hamarkadetan jazotakoaz jabetu ez balitz ere. ETAren terrorismo diskriminatua jasan dugu urte luzez: 850 baino gehiago izan dira hildakoak, milaka zaurituak eta ezin konta ahala nahitaez kanpora joan behar izan dutenak, bizi nahi zuten herritik at. Zer etorkizun nahi zuten erabakitzeko esku- bidea ukatu zitzaien pertsona horiei; ez zitzaien autodeterminazio-eskubidea erabiltzen utzi; betoa jarri zitzaion pertsona horien askatasunari. Hori da gertakarien lehen egiazkotasuna. Hori guztia gertatzen zen bitartean, talde terrorista horren bidelagun zintzo eta leiala izan dira Herri Batasuna, Batasuna eta ezker abertzalea esaten zaion horren gainerako markak; gaizkileen bozeramale jardun dute, eta berariaz zuritu izan dizkigute eta "azaldu" –komatxo artean diot– ETAk eragindako heriotza bakoitza, egindako estortsio bakoitza eta antolatutako bahiketa bakoitza, baita gure manifestazioen aurrean "ETA mátalos" esaten zutenen oihuak edota ETAk boterea eskuratzeko eta nazionalistak ez garenak baztertzeko erabilitako estrategiaren borondatezko gaizkideen jarduna ere. "ETAk bere jarduera armatua behin-betiko amaitzea erabaki du" adierazi zuen ETAk, hitzez hitz, duela urtebete pasatxo. Alabaina, gaur egun –ekar dezagun gogora– ETAk bizirik eta mehatxuka jarraitzen du: komunikatuak kaleratzen jarraitzen du; ez da desegin; ez ditu armak entregatu; ez du jendaurrean egindako krimenengatik barkamenik eskatu; ez du damurik adierazi, eta, jakina, ez du argitzeke dauden 326 krimen horiek argitzeko Justiziari laguntzeko asmorik adierazi. Begi-bistakoa da ETAk gure biziak baldintzatzen jarraitu nahi duela, alderdi politikoen erabakiak eta gu guztion etorkizuna baldintzatzen jarraitu nahi duela. Gaur egun, Amaiurrek, Bilduk eta EH Bilduk ez dute oraindik ETAren historia kriminala gaitzetsi, eta ez diote ETAri behin betiko eta baldintzarik gabe desegiteko eskatu. Are gehiago, gaur lehendakarigai aurkeztu den horrek berak, duela bi aste eskas, kritikatu egin zuen ustezko zenbait etakide atxilotu izana. Bai, alajaina! Sekulako kontraesana da jarrera hori izatea eta aldi berean besteoi demokrazia-irakaspenak eman nahi izatea. Nola emango digu, bada, demokraziairakaspenik gaizkileak atxilotu izana kritikatzen duen inork? Hortaz, ETAren interesak defendatzen eta kriminalen zigorgabetasuna babesten jarraitzen dute egun, parlamentuetan politika egiten duten bitartean. Gainera, preso politikoak aipatzen jarraitzen dute, eta iraina da hori herritarrentzat. Ez dago preso politikorik; Zigor Kodean zehatz-mehatz tipifikatutako delituengatik kartzelan dauden presoak dira; hala, bada, gaur egun inork preso politikoak aipatzen baditu, zigorgabetasuna defendatzen ari da; gezurra defendatzen ari da, xantaia defendatzen; bestela esanda, ETAren interesak defendatzen ari da. Pernando Barrenak hauxe zioen, zehazki, duela bederatzi egun: "Ez eskatu gure iraganari uko egin diezaiogun, oso harro gaudelako herri honen askapenaren aldeko borrokan egin dugun ekarpenaz". Nire ustez, aldiz, uko egin behar diozue zuen iraganari, zuen iragantzat hartzen baldin baduzue, noski, eta, ez baduzue zuentzat hartzen, berariaz eskatu behar diezue ezker abertzaleko kideei orain arteko bideari uko egin diezaioten, iraganaz arnega dezaten eta barkamena eska dezaten horrenbeste urtez talde terrorista horren bidaide izateagatik. ETAk egindako atentatu bakoitza gaitzetsi arte, ETAri baldintzarik gabe eta behin betiko desegiteko eskatu arte, UPyDk ezin izango du zuekin ezertan bat egin, ETAren existentzia kondenatzen ez duzuen eta baldintzarik gabe desagertzeko eskatzen ez diozuen arte. Gure zoru etikoa da hori, bazterrezineko zoru etikoa. Aspaldiko hilabeteetan barra-barra entzuten da zoru etikoaren kontu hori; bada, horixe da gure zoru etiko guztiz bazterrezina. Printzipio-kontua da, edozein gizarte txukun eta zintzotan erraz asko ulertzeko modukoa, nire ustez. Lehenik eta behin, ezinbestekoa da ETAren terrorismoa eta historia kriminala kondenatzea; horixe da aurrenik egin beharrekoa; EH Bilduren koalizioak ez du, baina, horrelakorik egin. Oraindik ere ez du halako gaitzespenik egin. Gure aburuz, beraz, lehendakarigai bakarra dugu gaurkoan, hots, Urkullu jauna, eta errespetu handia diogu, dudarik gabe, nahiz eta bat etorri ez hark egin ditzakeen proposamen asko eta askorekin. Halakoxea da demokrazia, bai. Badira alderdi nazionalistak, alderdi sasi-nazionalistak eta alderdi konstituzionalistak. Batzuek eskumen gehiago nahi dituzte; beste batzuek ez horrenbeste. Batzuk herrieredu jakin baten alde daude, eta beste batzuk beste eredu baten alde. Nolanahi ere, hemen eserita gaudenok hitzez eta ahotsez soilik defendatu behar ditugu gure ideiak, nork bereak, irmo gaitzetsita ETAk urte luzez erabili duen jarduera terrorista. Horixe da funtsezkoa. Egonkortasuna, irmotasuna eta konfiantza ematen duten lehendakaria eta Jaurlaritza behar ditugu, eta ez dirudi egun halarik dugunik; areago, ez dirudi epe laburrean ere halakorik izango dugunik. Era berean, Euskadik behar dituen neurriak –nik azaldu berri ditudanak– sustatuko dituzten lehendakaria eta Jaurlaritza behar ditugu. Lehentasun-kontua da. Alferreko gastuetan aurreztu egin behar da, funtsezkoetan murrizketarik egin behar ez izateko; errotik berrantolatu behar da Euskadiko erakunde-egitura, sakon aztertuta bai erakundeen kopurua bai gure sektore publikoa; zerga-erreforma bultzatu behar da, eta zerga-iruzurrari guztiok batera aurre egin; demokrazia onbideratzeko neurriak bultzatu behar dira, eta krisialditik elkarrekin ateratzeko neurriak sustatzen saiatu behar dugu, bidean inor ere utzi gabe eta gizarte-murrizketarik egin gabe. Horixe izango da hemendik ordu gutxira hurrengo lehendakariak eta hurrengo Eusko Jaurlaritzak izango duten eginkizunik funtsezkoena. Horiek dira, nire ustez, Euskadiren erronka nagusiak, eta gu guztion ardura dira, ez bakarrik Eusko Jaurlaritzarenak edo lehendakariarenak. Gu, beraz, gure eserleku honetatik, konponbideak ematen saiatuko gara apal eta umil; gure ideiak eskaintzen eta halako proposamenak ekartzen saiatuko gara, garrantzi bizikotzat jotzen baititugu Euskadiko gizartearentzat. Gure politikek, gure neurri zehatzek, Euskadiko gizarte osoa izango dute beti helburu, Euskadiko herritar bakoitzarengan pentsatuz egingo baititugu ekarpenak, herritar guztiak gogoan hartuta, gure alde bozkatu izan zein ez. Egia esan, Urkullu jaunak zur eta lur utzi nau, erabat harrituta –eta ez ni bakarrik, seguruenik–; hara non aipatu duen Urkullu jaunak, Euzko Alderdi Jeltzalearen lehendakarigaiak, erakunde-egitura eguneratu beharra dagoela! Harrigarria, zinez. Baina halaxe azaldu du Euzko Alderdi Jeltzaleko lehendakarigaiak, alegia, murriztu egin behar direla erakundeak, fundazioak eta enparauak –erakunde hutsalak, gure ustez, urteak baitaramatzate abian eta adiskidekeria sustatzeko baino ez baitute balio izan–. Harrigarria, guztiz harrigarria! Euzko Alderdi Jeltzaleko Urkullu jaunaren ahotik entzun dugu bestelako zerga-politika bultzatu behar dela eta iruzurrari irmoago eta hobeto aurre egin behar zaiola. Harrigarria, benetan. Harrigarria da, bai; izan ere, zuek ondo dakizuenez –eta irribarrez ari zait EAJko legebiltzarkideren bat–, hiru urte eta erdi daramagu proposamen horiexek egiten, eta orain arte gauza bakar bat egon da argi: Euzko Alderdi Jeltzaleak kontrako botoa emango ziela zuk zeuk, Urkullu jauna, azaldu berri dituzun neurri horiei guztiei. Erne egongo gara, beraz, ea asmo horiek guztiak zertan geratzen diren. Guk ez dugu inolako zalantzarik: behar-beharrezkoa da Euskadiko erakundeegitura eguneratzea, baita zuk adierazitako gainerako proposamen guztiak aurrera ateratzea ere. Orpoz orpo izango gaituzu begira, noraino iristen zaren ikusteko. Begi-bistakoa da, argi eta garbi geratu baita aurreko legegintzaldi honetan, zenbait alderdi politikok bagenuela asmo hori, baina bagenekien beti izango genuela EAJ bozketetan aurrez aurre. Beti egin zenieten aurka asmo horiei; beti eman zenieten ezezkoa. Bestalde, gure ustez –eta halaxe esan behar dizut– Euskadik ez du behar ez burujabetza-planik ez bestelako estatu politikorik ez autodeterminazioeskubide funsgaberik. Kontrakoa behar du, hain zuzen: modernizatu egin behar du barne-muinetik, mundura zabaltzeko. Independentzia edo antzeko ezer nahi izatea burugabekeria hutsa iruditzen zaigu guri, hon- damendi ekonomikoa, politikoa eta soziala baino ez bailuke ekarriko. Guk, beraz, konstituzionaltasuna defendatzen jarraituko dugu tribuna honetan, konplexurik gabe, beldurrik gabe, beti egin dugun moduan. Nazionalismoei aurre egiten jarraituko dugu, nazionalismo txikiei zein handiei, lehenengoek Espainiako berdintasuna eta elkartasuna zarrakatzen dutelako eta bigarrenak, berriz, Europa eraikitzeko traba direlako. Krisialdirako irtenbide justua defendatzen jarraituko dugu, gizarte-murrizketarik onartu gabe; ongizate-estatua defendatzen jarraituko dugu, eta Euskadi batua defendatuko dugu, barnetik batua eta kanpora lotua, Espainiari eta Europari uztartua, Europar Batasunak eta euroak barne hartua. Burujabetzarako edozein bidek hondamendia baino ez digu ekarriko. Hortaz, Urkullu jauna, guk ez dugu bestelako estatus politiko bat bultzatzeko gurari horrekin bat egiten, ez baitu Euskadik bestelako estatusik behar, ezta burujabetza gehiagorik ere. Aitzitik, askatasun, demokrazia eta berdintasun gehiago behar du. Horrenbestez, oposizio eraikitzailea egiteko konpromisoa daukagu guk. Esan dudan moduan, krisialditik guztiok elkarrekin eta gizarte-murrizketarik gabe ateratzea da gure erronka handia, eta, jakina, gure botoa erabiliko dugu beti, guk guztiz ezinbestekotzat ditugun neurri horiek guztiak abian jar daitezen saiatzeko. Ez dugu, beraz, burujabetza gehiagorik behar, baizik eta batasun gehiago, demokrazia gehiago, askatasun gehiago, berdintasun gehiago eta ongizateestatu gehiago. Horixe da UPyDren jarrera. Urkulluk jaunak, baina, oraingoz ez du UPyDk betidanik defendatu dituen ideia horiekin guztiekin bat egin; eta Mintegi andrea, berriz, demokraziarekin berarekin ere ez da engaiatu. Besterik ez. Mila esker. La
|
eu
|
https://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/98a25f3f-7893-4b71-b8a8-f067e5859914
|
parl_eu_16
|
End of preview. Expand
in Data Studio
Basque Parliamentary Debates Dataset
- Downloads last month
- 4