text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Argi dagoen gauza bakarra denbora neurri arrotza zela da.
arɡ'i ðaɣ'oen ɡ'awʂa β'akara ð'emboɾa n'ewri ar'otʂa ʂ'ela ð'a.
Kosmogonia baino Kosmokronia da euskal mitologian agertzen diren izaki jainkotuen esparrua.
kosm'oɣonia βaɲo kosm'okronia ð'a ewsk'al m'itoloɣian aɣ'ertʂen diɾ'en iʂ'aki ʝ'ajnkotuen esp'arua.
Ukaezina da Barandiaranen ekarpen handia, euskal mitologia zaharra jasotzen eta kontserbatzen.
uk'aeʂiɲa ð'a βaɾ'andiaɾanen ek'arpen 'andia, ewsk'al m'itoloɣia ʂa'ara ʝas'otʂen eta konts'erbatʂen.
Barandiaranentzat, euskal mitologia eta erlijio berak, euskal gizakiaren arazo oinarrizkoenei erantzuteko erak dira.
baɾ'andiaɾanentʂat, ewsk'al m'itoloɣia eta erl'ixio βeɾ'ak, ewsk'al ɣiʂ'akiaɾen aɾ'aʂo oɲ'ariʂkoenej eɾ'antʂuteko eɾ'ak diɾ'a.
Barandiaranek euskal kultura zaharraren mugak gaur egungo Euskal Herriko mugetatik haratago zabaltzen ditu, Pirinio guztiak eta beraien alboko eskualdeak hartuta.
baɾ'andiaɾanek ewsk'al kult'uɾa ʂa'araɾem m'uɣak ɡ'awr eɣ'unɡo ewsk'al 'eriko muɣ'etatik 'aɾataɣo ʂaβ'altʂen dit'u, piɾ'inio ɣuʂt'iak eta β'eɾaʝen alβ'oko esk'ualdeak 'artuta.
Artzaintzaren kultura zaharrarekin lotzen du fenomeno hori, toponimia, transhumantziako bide zaharrak, erromatarren garaiko Akitaniako inskripzioak, mairubaratz eta trikuharrien guneak mendikatea guztian zehar.
artʂ'ajntʂaɾen kult'uɾa ʂa'araɾekin l'otʂen du fen'omeno oɾi, top'onimia, trans'umantʂiako βið'e ʂa'arak, er'omataren ɡaɾ'ajko ak'itaniako inskr'ipʂioak, majɾ'uβaɾatʂ eta trik'uarien ɡun'eak mend'ikatea ɣuʂt'ian ʂe'ar.
Pirinioetako eta Euskal Herriko mitologiek batasun bat osatzen dute.
piɾ'inioetako eta ewsk'al 'eriko m'itoloɣiek bat'asum bat os'atʂen dut'e.
Hala ere beraien mugak ez daude erabat zehazturik, Greziar mitologian zein Erromatar mitologian bezala.
'ala eɾ'e β'eɾaʝem m'uɣak eʂ t'awðe eɾ'aβat ʂe'aʂtuɾik, ɡreʂ'iar m'itoloɣian ʂ'ejn er'omatar m'itoloɣiam beʂ'ala.
Lan gutxi egin da euskal mitologiaren oinarrietan sakontzeko, eta bere pertsonaiak, JainkoJainkosak eta heroiak sistematizatzeko.
l'an ɡ'utʃi eɣ'in da ewsk'al m'itoloɣiaɾen oɲ'arietan sak'ontʂeko, eta βeɾ'e perts'onaʝak, ɟ'ajnkoʝajnkosak eta 'eɾoʝak sist'ematiʂatʂeko.
marliabek aipatzen dituen horretarako zenbait arrazoi hauek dira.
marl'iaβek ajp'atʂen dit'uen 'oretaɾako ʂemb'ajt ar'aʂoj awek diɾ'a.
Bere ikerketen arabera eta bere esanetan, euskal mitologiari dagokionez, ahozko kontakizun bildumen artean kanpoko elementu arrotzak bereganatu dituela pentsa dezakegu. Hauetatik eskema ideologiko jatorraren barne sartu direnak baliagarriak izanen dira euskal mitologia aztertzeko. Indoeuroparren eskemak mantentzen ditu...
beɾ'e 'ikerketen aɾ'aβeɾa eta βeɾ'e es'anetan, ewsk'al m'itoloɣiaɾi ðaɣ'okioneʂ, a'oʂko kont'akiʂum b'ildumen art'ean kamp'oko el'ementu ar'otʂak beɾ'eɣanatu ðit'uela pents'a ðeʂ'akeɣu. 'awetatik esk'ema ið'eoloɣiko ʝat'oraɾem barn'e sart'u ðiɾ'enak bal'iaɣariak iʂ'anen diɾ'a ewsk'al m'itoloɣia aʂt'ertʂeko. ind'oewɾopa...
Honela, zenbait errepresentazio berri egin dira, maiz estilo neopaganoarekin.
'onela, ʂemb'ajt er'epresentaʂio βer'i eɣ'in diɾ'a, m'ajʂ est'ilo ne'opaɣanoaɾekin.
Irudiak ere badaude mitologiari eskainitako lekuetan, eta liburuak eta haur eta gazte literatura ilustratzeko ere sortu dira.
iɾ'uðiak eɾ'e βað'awðe m'itoloɣiaɾi esk'aɲitako l'ekuetan, eta liβ'uɾuak eta awr eta ɣaʂt'e lit'eɾatuɾa il'ustratʂeko eɾ'e sort'u ðiɾ'a.
Antzinako itxura duten beste irudi batzuk ere sortu dira, adibidez Mari ilustratzeko.
antʂ'iɲako itʃ'uɾa ðut'em b'este iɾ'uði β'atʂuk eɾ'e sort'u ðiɾ'a, að'iβiðeʂ maɾ'i il'ustratʂeko.
Antigua Donostiako auzo bat da, Kontxako hondartzaren mendebaldean dagoena. hamalau mila berrehun eta laurogeita hamabost biztanle ditu.
ant'iɣua ðon'ostiako 'awʂo β'at d'a, kontʃ'ako 'ondartʂaɾem mend'eβaldean daɣ'oena. 'amalaw miʎ'a βer'eun eta lawɾ'oɣejta 'amaβos biʂt'anle ðit'u.
Iparraldean Kontxako badia, hegoaldean AA plus minus orga, iparmendebaldean Igeldo, mendebaldean Ibaeta eta ekialdean Aiete auzoak mugakide ditu.
ip'araldean kontʃ'ako βað'ia, 'eɣoaldean a'a pl'us min'us orɡ'a, ip'armendeβaldean iɣ'eldo, mend'eβaldean iβ'aeta eta ek'ialdean aʝ'ete 'awʂoak m'uɣakiðe ðit'u.
Auzoa azken urteotan asko zabaldu da, Ondarreta eta Benta Berri aldeak ere Antiguan sartu baitituzte.
'awʂoa aʂk'en 'urteotan 'asko ʂaβ'aldu ða, ond'areta eta βent'a βer'i ald'eak eɾ'e ant'iɣuan sart'u βajt'ituʂte.
Gainera, Antiguan kokatu dituzte Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako Campuseko hainbat eskola eta fakultate, hala nola Arkitektura Goi Eskola Teknikoa, Irakasle Eskola, Enpresa Ikasketen Unibertsitate Eskola eta abar.
ɡaɲ'eɾa, ant'iɣuan kok'atu ðit'uʂte ewsk'al 'eriko un'iβertsitateaɾen ɡip'uʂkoako kamp'useko ajmbat esk'ola eta fak'ultate, 'ala n'ola ark'itektuɾa ɣ'oj esk'ola tekn'ikoa, iɾ'akasle esk'ola, empr'esa ik'asketen un'iβertsitate esk'ola eta aβ'ar.
Donostiako hiri garraio publikoa kudeatzen duen enpresa Donostiako Tranbia Konpainia da eta Donostiabus edo bus moduan ezagutzen da.
don'ostiako 'iɾi ɣar'aʝo puβl'ikoa kuð'eatʂen du'en empr'esa ðon'ostiako tramb'ia komp'aɲia ð'a eta ðon'ostiaβus eðo β'us moð'uan eʂ'aɣutʂen da.
Antiguako autobus lineak ere busek kudeatzen ditu.
ant'iɣuako awt'oβus l'ineak eɾ'e βus'ek kuð'eatʂen dit'u.
bus hiribarruko zerbitzuak berrogeita bi linea ditu guztira.
b'us 'iɾiβaruko ʂerb'itʂuak ber'oɣejta β'i l'inea ðit'u ɣuʂt'iɾa.
Horietatik bederatzi gaueko zerbitzuak dira eta bi zerbitzu bereziak.
oɾietatik beð'eɾatʂi ɣaw'eko ʂerb'itʂuak diɾ'a eta β'i ʂerb'itʂu βeɾ'eʂiak.
Antiguatik igarotzen direnak berriz, hamabi dira.
ant'iɣuatik iɣ'aɾotʂen diɾ'enak ber'iʂ, 'amaβi ðiɾ'a.
Aitor ikastola Donostiako Egia auzoko ikastola publikoa da. mila bederatziehun eta hirurogeita zazpigarren urtean sortua.
ajt'or ik'astola ðon'ostiako 'eɣia awʂ'oko ik'astola puβl'ikoa ð'a. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpiɣaren urt'ean sort'ua.
Julia kristeba bulgariar filosofoa da, Frantzian bizi dena.
ɟ'ulia krist'eβa βulɣ'aɾiar fil'osofoa ð'a, frantʂ'iam b'iʂi ð'ena.
Lan multzo bat plazaratu ditu azken urteetan, bai semiologiari buruz, bai hizkuntzalaritza, sikoanalisia, filosofia eta literaturaren teoriari buruz ere bai.
l'am multʂ'o βat plaʂ'aɾatu ðit'u aʂk'en 'urteetan, b'aj sem'ioloɣiaɾi βuɾ'uʂ, b'aj 'iʂkuntʂalaɾitʂa, sik'oanalisia, fil'osofia eta lit'eɾatuɾaɾen te'oɾiaɾi βuɾ'uʂ eɾ'e β'aj.
Karen, oso txikitatik, Hansekin maitemindu zen, lehengusu txikiarekin ; baina hark ez zuen Karen maite, eta, azkenik, Bror BlixenFinecke baroiarekin ezkondu zen.
kaɾ'en, os'o tʃik'itatik, 'ansekim majt'emindu ʂen, le'enɡusu tʃik'iaɾekin; baɲa 'ark e tʂ'uen kaɾ'em majt'e, et'a, aʂk'enik, br'or bliʃ'enfiɲekke βaɾ'oʝaɾekin eʂk'ondu ʂen.
Harekin, kenan, de Karen Coffee konpani izeneko kafesail bat hasi zuena Ezkontza zaila izan zen.
'aɾekin, ken'an, d'e kaɾ'en koff'ee komp'ani iʂ'eneko kaf'esajl β'at asi ʂu'ena eʂk'ontʂa ʂaʎ'a iʂ'an ʂen.
Hura, Afrikan, Karen baino lehenago egon zen, eta harremanak izan zituen emakume masai, libre, nomada eta gaixoekin.
'uɾa, afr'ikan, kaɾ'em baɲo le'enaɣo eɣ'on ʂen, eta 'aremanak iʂ'an ʂit'uen em'akume mas'aj, liβr'e, nom'aða eta ɣajʃ'oekin.
Senarraren desleialtasunekin nazkatuta, sei urtez ezkonduta egon ondoren banandu ziren, eta Karen geratu zen sailarekin.
sen'araɾen desl'eʝaltasunekin naʂk'atuta, s'ej urt'eʂ eʂk'onduta eɣ'on ond'oɾem ban'andu ʂiɾ'en, eta kaɾ'en ɡeɾ'atu ʂen saʎ'aɾekin.
Hizkuntza indigenak ikasi zituen, hala nola eswailia, eta bertako ohiturez blaitu zen.
'iʂkuntʂa ind'iɣenak ik'asi ʂit'uen, 'ala n'ola es'ualia, eta βert'ako o'ituɾeʂ blajt'u ʂen.
Bertakoek Aahizpa lehoiaA'deitzen zioten, eta haien maitasuna irabazi zuen, ausardia, punteria ona eta ehiztaritrebeziarengatik.
bert'akoek a'aiʂpa le'oʝaa' ð'ejtʂen ʂi'oten, eta 'aʝem majt'asuna iɾ'aβaʂi ʂu'en, aws'ardia, punt'eɾia on'a eta e'iʂtaɾitreβeʂiaɾenɡatik.
Laster integratu zen kontinentean, eta berehala identifikatu zen bertako biztanleekin.
l'aster int'eɣratu ʂen kont'inentean, eta βeɾ'eala ið'entifikatu ʂem bert'ako βiʂt'anleekin.
Afrikarren kulturan, oso gauza garrantzitsua ikusi zuen ikasteko eta partekatzeko.
afr'ikaren kult'uɾan, os'o ɣ'awʂa ɣar'antʂitsua ik'usi ʂu'en ik'asteko eta part'ekatʂeko.
Haren irudimenak eta ahozko transmisiorako dohainek Afrika egin zuten munduko bere lekua.
'aɾen iɾ'uðimenak eta a'oʂko transm'isioɾako ðo'aɲek afr'ika eɣ'in ʂut'em mund'uko βeɾ'e l'ekua.
Maitasunharreman bizia hasi zuten, baina gorabehera askorekin.
majt'asunaremam b'iʂia asi ʂut'en, baɲa ɣoɾ'aβeeɾa 'askoɾekin.
Karenek kafesailarekin jarraitu zuen, harik eta mila bederatziehun eta hogeita hamaikako kafearen prezioen beherakadak hura saltzera eta Danimarkara, mila bederatziehun eta hogeita hamaikako abuztuan, itzultzera behartu zuen arte, amarekin bizitzeko.
kaɾ'enek kaf'esaʎaɾekin ɟar'ajtu ʂu'en, 'aɾik eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amajkako kaf'eaɾem preʂ'ioem be'eɾakaðak 'uɾa saltʂ'eɾa eta ðan'imarkaɾa, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amajkako aβ'uʂtuan, itʂ'ultʂeɾa βe'artu ʂu'en art'e, am'aɾekim biʂ'itʂeko.
Ama mila bederatziehun eta hogeita hemeretzian hil zen, eta Karenek jaso zuen familiaren landetxea.
am'a miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'emeɾetʂian 'il ʂen, eta kaɾ'enek ɟ'aso ʂu'en fam'iliaɾen land'etʃea.
Beti pentsatu zuen Afrikara itzultzea, baina Bigarren Mundu Gerrak eragotzi zion.
b'eti pents'atu ʂu'en afr'ikaɾa itʂ'ultʂea, baɲa βiɣ'arem mund'u ɣer'ak eɾ'aɣotʂi ʂi'on.
Afrikako lurrarekiko duen nostalgia horrela islatzen da hango bizilagun bati egindako gutunean : AAgurtu itzazu nire partez nitaz gogoratzen diren guztiak, baita inguruan duzun paisaia, ene derobotarrak bizi ziren etxearen atzeko basoa eta sabanako lore zuriz betetako zuhaitz zaharrak ere.
afr'ikako lur'aɾekiko ðu'en nost'alɣia 'orela isl'atʂen da 'anɡo βiʂ'ilaɣum bat'i eɣ'indako ɣut'unean: a'aɣurtu itʂ'aʂu niɾ'e p'arteʂ nit'aʂ ɡoɣ'oɾatʂen diɾ'en ɡuʂt'iak, bajta inɡ'uɾuan duʂ'um pajs'aʝa, en'e ðeɾ'oβotarak b'iʂi ʂiɾ'en etʃ'eaɾen 'atʂeko β'asoa eta saβ'anako loɾ'e ʂuɾ'iʂ bet'etako ʂu'ajʂ ʂa'arak eɾ'e.
Baita, nire urteetan, oraindik han goian ikus gintezkeen animalia horietakoren bat ikusiko bazenu, beti pentsatu izan baitut lur horien benetako jabeak zirelaA '.
bajta, niɾ'e 'urteetan, oɾ'ajndik 'an ɡoʝ'an ik'us ɡint'eʂkeen an'imalia oɾietakoɾem bat ik'usiko βaʂ'enu, β'eti pents'atu iʂ'am bajt'ut l'ur oɾiem ben'etako ʝaβ'eak ʂiɾ'elaa'.
mila bederatziehun eta berrogeita hamabostean, bi ebakuntza egin zizkioten, urdailean eta bizkarrezurrean, eta haren osasuna hondatu egin zen ; mila bederatziehun eta hirurogeita bian hil zen arte, ez zuen hogeita hamabost kilo baino gehiago pisatzen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'amaβostean, b'i eβ'akuntʂa eɣ'in ʂiʂk'ioten, urd'aʎean eta βiʂk'areʂurean, eta 'aɾen os'asuna 'ondatu eɣ'in ʂ'en; miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta βi'an 'il ʂen art'e, e tʂ'uen 'oɣejta 'amaβos kil'o βaɲo ɣ'eiaɣo pis'atʂen.
Ingelesetik eta suedieratik ere itzuli izan du euskarara.
inɡ'elesetik eta su'eðieɾatik eɾ'e itʂ'uli iʂ'an d'u ewsk'aɾaɾa.
Euroa Europar Batasuneko hogei estaturen diru ofiziala da.
ewɾ'oa ewɾ'opar bat'asuneko 'oɣej est'atuɾen d'iɾu of'iʂiala ð'a.
Halaber, Andorra, San Marinok, batikano Hiriak eta Monakok akordioak dituzte Europar Batasunarekin euroaren erabilerarako.
alaβer, and'ora, s'am maɾ'iɲok, bat'ikano 'iɾiak eta mon'akok ak'ordioak dit'uʂte ewɾ'opar bat'asunaɾekin ewɾ'oaɾen eɾ'aβiʎeɾaɾako.
Montenegrok eta kosobok unilateralki erabaki zuten euroaren erabilera.
mont'eneɣrok eta kos'oβok un'iʎateɾalki eɾ'aβaki ʂut'en ewɾ'oaɾen eɾ'aβiʎeɾa.
Europar Batasuneko herrialde guztietan ez da ezarri euroa legezko erabilerako dirutzat ; batzuetan, nahi izan ez dutelako, eta, beste batzuetan, eskatu ziren baldintzak ez zirelako betetzen.
ewɾ'opar bat'asuneko 'erialde ɣuʂt'ietan eʂ t'a eʂ'ari ewɾ'oa leɣ'eʂko eɾ'aβiʎeɾako ð'iɾutʂat; batʂ'uetan, na'i iʂ'an eʂ t'utelako, et'a, b'este βatʂ'uetan, esk'atu ʂiɾ'em bald'intʂak 'eʂ ʂiɾ'elako βet'etʂen.
Euroa bigarren diruerreserba da, baita munduko nazioarteko transakzioetan gehien negoziatu eta erabiltzen den bigarrena ere, AEBeko dolarraren ondoren.
ewɾ'oa βiɣ'aren d'iɾuereserba ð'a, bajta mund'uko naʂ'ioarteko trans'akʂioetan ɡe'ien neɣ'oʂiatu eta eɾ'aβiltʂen dem biɣ'arena eɾ'e, a'eβeko ðol'araɾen ond'oɾen.
hirurehun eta berrogei milioi herritar inguru bizi dira euroguneko hogei herrialdetan.
'iɾuɾeun eta βer'oɣej mil'ioj 'eritar inɡ'uɾu β'iʂi ðiɾ'a ewɾ'oɣuneko 'oɣej 'erialdetan.
Gainera, mundu osoko berrehun eta berrogei milioi pertsona baino gehiagok euroan ezarritako txanponak erabiltzen dituzte, ehun eta laurogeita hamar milioi afrikar baino gehiago barne.
ɡaɲ'eɾa, mund'u os'oko βer'eun eta βer'oɣej mil'ioj perts'ona βaɲo ɣ'eiaɣok ewɾ'oan eʂ'aritako tʃamp'onak eɾ'aβiltʂen dit'uʂte, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amar mil'ioj afr'ikar baɲo ɣ'eiaɣo βarn'e.
Txanponak eta billeteak bi mila eta biko urtarrilaren batean sartu ziren zirkulazioan urte hartan euroa onartu zuten Europar Batasuneko hamabi estatuetan : Alemania, Austria, Belgika, Espainia, Finlandia, Frantzia, Grezia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Herbehereak eta Portugal.
tʃamp'onak eta βiʎ'eteak b'i miʎ'a eta βik'o urt'ariʎaɾem bat'ean sart'u ʂiɾ'en ʂirk'ulaʂioan 'urte 'artan ewɾ'oa on'artu ʂut'en ewɾ'opar bat'asuneko 'amaβi est'atuetan: al'emania, awstr'ia, belɣ'ika, esp'aɲia, finl'andia, frantʂ'ia, ɡreʂ'ia, irl'anda, it'alia, luʃ'emburɡo, 'erbeeɾeak eta port'uɣal.
Gainera, urte hartan, batikano Hiriko, Monakoko eta San Marinoko mikroestatu europarrek euroa hartu zuten, Europar Batasuneko herrialdeekin eta Andorrarekin modu ezofizialean akordioak zituztenek. bi mila eta hamaikan, Andorrak diruakordioa sinatu zuen Europar Batasunarekin, eta bi mila eta hamabiko apirilaren batean j...
ɡaɲ'eɾa, 'urte 'artan, bat'ikano 'iɾiko, mon'akoko eta s'am maɾ'iɲoko mikr'oestatu ewɾ'oparek ewɾ'oa 'artu ʂut'en, ewɾ'opar bat'asuneko 'erialdeekin eta and'oraɾekim moð'u eʂ'ofiʂialean ak'ordioak ʂit'uʂtenek. b'i miʎ'a eta 'amajkan, and'orak d'iɾuakordioa siɲ'atu ʂu'en ewɾ'opar bat'asunaɾekin, eta β'i miʎ'a eta 'amaβi...
Horren ondorioz, Andorrak euroa modu ofizialean onartu zuen. bi mila eta zazpiko urtarrilaren batean, eslobeniaeurogunera sartu zen, eta Malta eta Zipre bi mila eta zortziko urtarrilaren batean sartu ziren ; eslobakia, berriz, bi mila eta bederatziko urtarrilaren batean ; Estonia bi mila eta hamaikako urtarrilaren bate...
'oren ond'oɾioʂ, and'orak ewɾ'oa moð'u of'iʂialean on'artu ʂu'en. b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpiko urt'ariʎaɾem bat'ean, esl'oβeniaewɾoɣuneɾa sart'u ʂen, eta malt'a eta ʂipr'e β'i miʎ'a eta ʂortʂ'iko urt'ariʎaɾem bat'ean sart'u ʂiɾ'en; esl'oβakia, ber'iʂ, b'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂiko urt'ariʎaɾem bat'ean; est'onia β'i miʎ'a eta 'a...
Letonia bi mila eta hamalauko urtarrilaren batean sartu zen, eta Lituania bi mila eta hamabosteko urtarrilaren batean.
let'onia β'i miʎ'a eta 'amalawko urt'ariʎaɾem bat'ean sart'u ʂen, eta lit'uania β'i miʎ'a eta 'amaβosteko urt'ariʎaɾem bat'ean.
Azkenik, Kroaziak euroa bi mila eta hogeita hiruko urtarrilaren batean hartu zuen, eta Europako dirukomuna hartzen azken herrialdea izan zen.
aʂk'enik, kro'aʂiak ewɾ'oa β'i miʎ'a eta 'oɣejta 'iɾuko urt'ariʎaɾem bat'ean 'artu ʂu'en, eta ewɾ'opako ð'iɾukomuna 'artʂen aʂk'en 'erialdea iʂ'an ʂen.
Europar Batasuneko zazpi herrialdek ez dute oraindik euroa onartu : Bulgariak, Danimarkak, Hungariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak, Errumaniak eta Suediak.
ewɾ'opar bat'asuneko ʂ'aʂpi 'erialdek eʂ t'ute oɾ'ajndik ewɾ'oa on'artu: bulɣ'aɾiak, dan'imarkak, 'unɡaɾiak, pol'oniak, tʃek'iar er'epuβlikak, er'umaniak eta su'eðiak.
Erresuma Batuak ere ez zuen horrelakorik egin Batasuneko kide izan zen urteetan.
er'esuma βat'uak eɾ'e e tʂ'uen 'orelakoɾik eɣ'im bat'asuneko k'iðe iʂ'an ʂen 'urteetan.
Billeteak herri guztientzako berak dira. Txanponak, ordea, aurrealde bera dute, baina herrialde bakoitzeko atzealdea berezia da. Hala ere, edozein herritako euro txanponak euroguneko herri guztietan erabil daitezke.
biʎ'eteak 'eri ɣuʂt'ientʂako βeɾ'ak diɾ'a. tʃamp'onak, ordea, awr'ealde β'eɾa ðut'e, baɲa 'erialde βak'ojtʂeko 'atʂealdea βeɾ'eʂia ð'a. 'ala eɾ'e, eð'oʂejn 'eritako ewɾ'o tʃamp'onak ewɾ'oɣuneko 'eri ɣuʂt'ietan eɾ'aβil dajt'eʂke.
Billeteen diseinua Robert Kalinarena da, Austriako Banku Nazionalekoa.
biʎ'eteen dis'eɲua roβ'ert kal'iɲaɾena ð'a, awstr'iako β'anku naʂ'ionalekoa.
Txanponen aurrealde arruntaren diseinua, berriz, Luc luikxen lana da, Belgikako Errege Txanpon Fabrikakoa.
tʃamp'onen awr'ealde ar'untaɾen dis'eɲua, ber'iʂ, l'uk lujkʃ'en lan'a ð'a, belɣ'ikako er'eɣe tʃamp'on faβr'ikakoa.
Jaulkipen horien ekoizpena herrialde bakoitzeko txanponaren lantze normalak zehazten du, eta euroguneko aurrealde komuna mantentzen dute ; atzealdean, berriz, oroitzapenezko arrazoia erakusten dute.
ɟawlk'ipen oɾien ek'ojʂpena 'erialde βak'ojtʂeko tʃamp'onaɾen l'antʂe norm'alak ʂe'aʂten du, eta ewɾ'oɣuneko awr'ealde kom'una mant'entʂen dut'e; 'atʂealdean, ber'iʂ, oɾ'ojtʂapeneʂko ar'aʂoʝa eɾ'akusten dut'e.
Oroitzapenezko txanpon bateratu horiek estatu bakoitzak jaulki ditzakeenen osagarri dira.
oɾ'ojtʂapeneʂko tʃamp'om bat'eɾatu 'oɾiek est'atu βak'ojtʂak ɟawlk'i ðitʂ'akeenen os'aɣari ðiɾ'a.
Euro billeteen lehen seriearen xede nagusiak ateak eta leihoak dira, eta Europar Batasunaren irekieraespiritua irudikatzen dute ; mugak kentzea eta integrazioa txartelaren atzeko aldeko zubiek irudikatzen dute.
ewɾ'o βiʎ'eteen le'en seɾ'ieaɾen ʃeð'e naɣ'usiak at'eak eta l'ejoak diɾ'a, eta ewɾ'opar bat'asunaɾen iɾ'ekieɾaespiɾitua iɾ'uðikatʂen dut'e; m'uɣak kentʂ'ea eta int'eɣraʂioa tʃart'elaɾen 'atʂeko ald'eko ʂuβ'iek iɾ'uðikatʂen dut'e.
Gainera, seriearen gai orokorra AAdinak eta estiloakA'da, eta billete bakoitzean arkitekturaestilo jakin bat agertzen da.
ɡaɲ'eɾa, seɾ'ieaɾen ɡ'aj oɾ'okora a'aðiɲak eta est'iloaka' ð'a, eta βiʎ'ete βak'ojtʂean ark'itektuɾaestiʎo ʝ'akim bat aɣ'ertʂen da.
Euroaren sinboloa, Europako Batzordeak garatua, alfabeto grekoko epsilon letran oinarritzen da.
ewɾ'oaɾen simb'oloa, ewɾ'opako βatʂ'ordeak ɡaɾ'atua, alf'aβeto ɣrek'oko eps'iʎon letr'an oɲ'aritʂen da.
Euskaraz, gainerako txanponak bezala, euroa izen arrunta da, eta letra xehez idatzi behar da.
'ewskaɾaʂ, ɡaɲ'eɾako tʃamp'onak beʂ'ala, ewɾ'oa iʂ'en ar'unta ð'a, eta letr'a ʃe'eʂ ið'atʂi βe'ar d'a.
Eurorako, nazioarteko kodea EUR da, eta Nazioarteko Normalizazio Erakundean erregistratu da ; enpresa -, merkataritza - eta finantzahelburuetarako erabiltzen da.
ewɾ'oɾako, naʂ'ioarteko koð'ea 'ewr d'a, eta naʂ'ioarteko norm'aliʂaʂio eɾ'akundean er'eɣistratu ða; empr'esa-, merk'ataɾitʂa- eta fin'antʂaelβuɾuetaɾako eɾ'aβiltʂen da.
Dibisa, ofizialki, mila bederatziehun eta laurogeita hemeretziko urtarrilaren batean ezarri zen eurogunea deituriko eremuko hamaika herrialdeetan : Alemania, Austria, Belgika, Espainia, Finlandia, Frantzia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Herbehereak eta Portugal. bi mila eta bateko urtarrilaren batean, Grezia eurogunera ...
diβ'isa, of'iʂialki, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂiko urt'ariʎaɾem bat'ean eʂ'ari ʂen ewɾ'oɣunea ðejt'uɾiko eɾ'emuko 'amajka 'erialdeetan: al'emania, awstr'ia, belɣ'ika, esp'aɲia, finl'andia, frantʂ'ia, irl'anda, it'alia, luʃ'emburɡo, 'erbeeɾeak eta port'uɣal. b'i miʎ'a eta βat'eko urt'ariʎaɾem bat'ean, ...
Hala ere, billete eta txanpon berrietarako behar zen fabrikazio aldia zela eta, moneta nazional zaharrek, dibisen merkatuan kotizazio ofiziala galdu arren, ordaintzeko bide gisa jarraitu zuten bi mila eta biko urtarrilaren batera arte, orduan billeteak eta eurotako txanponak jarri baitzituzten zirkulazioan haien ordez.
'ala eɾ'e, biʎ'ete eta tʃamp'om ber'ietaɾako βe'ar ʂen faβr'ikaʂio ald'ia ʂ'ela et'a, mon'eta naʂ'ional ʂa'arek, diβ'isem merk'atuan kot'iʂaʂio of'iʂiala ɣald'u ar'en, ord'ajntʂeko βið'e ɣ'isa ʝar'ajtu ʂut'em b'i miʎ'a eta βik'o urt'ariʎaɾem bat'eɾa art'e, orduam biʎ'eteak eta ewɾ'otako tʃamp'onak ɟar'i βajtʂ'ituʂten ʂ...
Danimarka, Erresuma Batua, Errumania, Bulgaria, Polonia eta Suediak ez zuten euroa onartu.
dan'imarka, er'esuma βat'ua, er'umania, bulɣ'aɾia, pol'onia eta su'eðiak e tʂ'uten ewɾ'oa on'artu.
Danimarkak eta Suediak ez zuten diru bakarra ezarri.
dan'imarkak eta su'eðiak e tʂ'uten d'iɾu β'akara eʂ'ari.
Danimarkak euroa errefusatu zuen bi milako irailaren hogeita zortzian egindako erreferendumean, ehuneko laurogeita seiko partehartzearekin eta botoemaileen ehuneko berrogeita hamahiru, batek euroa hartzearen aurka eginda.
dan'imarkak ewɾ'oa er'efusatu ʂu'em b'i miʎ'ako iɾ'aʎaɾen 'oɣejta ʂortʂ'ian eɣ'indako er'efeɾendumean, e'uneko lawɾ'oɣejta sejk'o part'eartʂeaɾekin eta βot'oemaʎeen e'uneko βer'oɣejta 'amaiɾu, bat'ek ewɾ'oa 'artʂeaɾen awrk'a eɣ'inda.
Suediako erreferenduma bi mila eta hiruko irailaren hamalauan egin zen, euroaren adopzioa bultzatu zuen lind ministroa hil eta egun batzuetara, hautesleen ehuneko berrogeita hamaseik baino gehiagok aurka bozkatu zuten.
su'eðiako er'efeɾenduma β'i miʎ'a eta 'iɾuko iɾ'aʎaɾen 'amalawan eɣ'in ʂen, ewɾ'oaɾen að'opʂioa βultʂ'atu ʂu'en 'ana l'ind min'istroa 'il eta eɣ'um batʂ'uetaɾa, 'awtesleen e'uneko βer'oɣejta 'amasejk baɲo ɣ'eiaɣok awrk'a βoʂk'atu ʂut'en.
Horrela, auzia gutxienez bost urtez atzeratu zen, eta epe hori igarota erreferenduma errepikatu ahal izango da.
'orela, awʂ'ia ɣutʃ'ieneʂ b'ost urt'eʂ atʂ'eɾatu ʂen, eta ep'e oɾi iɣ'aɾota er'efeɾenduma er'epikatu a'al iʂ'anɡo ða.
bi mila eta laueko maiatzean e ben sartu ziren estatu berriak ez zuten berehalakoan euroa onartu, baina beharrezko baldintza ekonomikoak betetzeko asmoa adierazi zuten.
b'i miʎ'a eta law'eko maʝ'atʂean 'e β'en sart'u ʂiɾ'en est'atu βer'iak e tʂ'utem beɾ'ealakoan ewɾ'oa on'artu, baɲa βe'areʂko βald'intʂa ek'onomikoak bet'etʂeko asm'oa að'ieɾaʂi ʂut'en.
bi mila eta bigarren urtez geroztik, Europar Batasunaren hiru handitze izan dira, eta, horietan, hamahiru herrialde berri sartu dira guztira. Orain arte, herrialde horietako zazpik euroa hartu dute moneta gisa.
b'i miʎ'a eta βiɣ'aren urt'eʂ ɡeɾ'oʂtik, ewɾ'opar bat'asunaɾen 'iɾu 'anditʂe iʂ'an diɾ'a, et'a, oɾietan, 'amaiɾu 'erialde βer'i sart'u ðiɾ'a ɣuʂt'iɾa. oɾ'ajn art'e, 'erialde oɾietako ʂ'aʂpik ewɾ'oa 'artu ðut'e mon'eta ɣ'isa.
bi mila eta seiko uztailaren hamaikan, Europar Batasuneko Ekonomia eta Finantza ministroek berretsi zuten eslobenia eurogunean sartuko zela bi mila eta zazpiko urtarrilaren batetik aurrera.
b'i miʎ'a eta sejk'o uʂt'aʎaɾen 'amajkan, ewɾ'opar bat'asuneko ek'onomia eta fin'antʂa min'istroek ber'etsi ʂut'en esl'oβenia ewɾ'oɣunean sart'uko ʂel'a β'i miʎ'a eta ʂ'aʂpiko urt'ariʎaɾem bat'etik 'awreɾa.
bi mila eta zazpiko uztailaren hamarrean, Europar Batasuneko Finantza ministroek behin betiko oniritzia eman zioten Malta eta Zipre bi mila eta zortziko urtarrilaren batetik aurrera eurogunean sartzeari.
b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpiko uʂt'aʎaɾen 'amarean, ewɾ'opar bat'asuneko fin'antʂa min'istroek be'im bet'iko on'iɾitʂia em'an ʂi'otem malt'a eta ʂipr'e β'i miʎ'a eta ʂortʂ'iko urt'ariʎaɾem bat'etik 'awreɾa ewɾ'oɣunean sartʂ'eaɾi.
bi mila eta zortziko uztailaren zortzian, Europar Batasuneko Ekonomia eta Finantza ministroek eslobakia bi mila eta bederatzieko urtarrilaren batean eurogunean sartzea onartu zuten.
b'i miʎ'a eta ʂortʂ'iko uʂt'aʎaɾen ʂortʂ'ian, ewɾ'opar bat'asuneko ek'onomia eta fin'antʂa min'istroek esl'oβakia β'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂieko urt'ariʎaɾem bat'ean ewɾ'oɣunean sartʂ'ea on'artu ʂut'en.
bi mila eta hamaikako ekainaren hogeita hamarrean, Andorrak, sortu zenetik euroa de facto erabiltzen aritu zenak, Europar Batasunarekin akordio monetarioa sinatu zuen euroa modu ofizialean erabiltzeko eta eurotxanponak egiteko.
b'i miʎ'a eta 'amajkako ek'aɲaɾen 'oɣejta 'amarean, and'orak, sort'u ʂen'etik ewɾ'oa ð'e fakt'o eɾ'aβiltʂen aɾ'itu ʂen'ak, ewɾ'opar bat'asunaɾekin ak'ordio mon'etaɾioa siɲ'atu ʂu'en ewɾ'oa moð'u of'iʂialean eɾ'aβiltʂeko eta ewɾ'otʃamponak eɣ'iteko.
Hala ere, bi mila eta hamabiko urrian, euroen jaulkipena bi mila eta hamalaura arte atzeratu zela iragarri zen.
'ala eɾ'e, b'i miʎ'a eta 'amaβiko ur'ian, ewɾ'oen ɟawlk'ipena β'i miʎ'a eta 'amalawɾa art'e atʂ'eɾatu ʂel'a iɾ'aɣari ʂen.
Finlandiak eta Herbehereek bat eta bi zentimoko txanponak kendu dituzte zirkulaziotik, zentimoen fabrikaziokostua balio nominala baino handiagoa baita.
finl'andiak eta 'erbeeɾeek b'at eta β'i ʂent'imoko tʃamp'onak kend'u ðit'uʂte ʂirk'ulaʂiotik, ʂent'imoen faβr'ikaʂiokostua βal'io nom'iɲala βaɲo 'andiaɣoa βajta.
Horretarako, sistema bat ezarri dute prezioak ez aldatzeko, baina behin kutxan sartu ondoren zero eta bost zentimora biribiltzen dira.
'oretaɾako, sist'ema βat eʂ'ari ðut'e preʂ'ioak 'eʂ ald'atʂeko, baɲa βe'in kutʃ'an sart'u ond'oɾen ʂeɾ'o eta β'os ʂent'imoɾa βiɾ'iβiltʂen diɾ'a.
Hala ere, herrialde horietan, bat eta bi zentimoko txanponak legezko erabilerakoak dira oraindik ere, eta bildumetarako jaulkitzen dira.
'ala eɾ'e, 'erialde oɾietan, b'at eta β'i ʂent'imoko tʃamp'onak leɣ'eʂko eɾ'aβiʎeɾakoak diɾ'a oɾ'ajndik eɾ'e, eta β'ildumetaɾako ʝawlk'itʂen diɾ'a.
Europar Batasuneko zazpi herrialdek oraindik ez dute euroa ezarri : Bulgaria, Danimarka, Hungaria, Polonia, Txekiar Errepublika, Errumania eta Suedia.
ewɾ'opar bat'asuneko ʂ'aʂpi 'erialdek oɾ'ajndik eʂ t'ute ewɾ'oa eʂ'ari: bulɣ'aɾia, dan'imarka, 'unɡaɾia, pol'onia, tʃek'iar er'epuβlika, er'umania eta su'eðia.
Erresuma Batuak ere ez zuen horrelakorik egin Batasuneko kide izan zen urteetan.
er'esuma βat'uak eɾ'e e tʂ'uen 'orelakoɾik eɣ'im bat'asuneko k'iðe iʂ'an ʂen 'urteetan.
Bestalde, euroa sortzean desagertu ziren Europako monetei lotuta zeuden beste herrialde eta lurraldeetako txanponak euroarekin lotuta zeuden.
bestalde, ewɾ'oa sortʂ'ean des'aɣertu ʂiɾ'en ewɾ'opako mon'etej lot'uta ʂewð'em b'este 'erialde eta lur'aldeetako tʃamp'onak ewɾ'oaɾekin lot'uta ʂewð'en.
Gainera, Sao Tome eta Principeko dobra moneta euroari lotuta dago, Portugalekin bi mila eta bederatzian sinatutako hitzarmen baten ondorioz, eta bi mila eta hamarreko urtarrilaren batean jarri zen indarrean. hogeita lau mila eta bostehun dobraren truke finkoko tasa berdin bat euro.
ɡaɲ'eɾa, sa'o tom'e eta prinθ'ipeko ðoβr'a mon'eta ewɾ'oaɾi lot'uta ðaɣ'o, port'uɣalekim b'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂian siɲ'atutako 'itʂarmem bat'en ond'oɾioʂ, eta β'i miʎ'a eta 'amareko urt'ariʎaɾem bat'ean ɟar'i ʂen ind'arean. 'oɣejta l'aw miʎ'a eta βost'eun doβr'aɾen truk'e fink'oko tas'a βerd'im b'at ewɾ'o.
Beraz, Europar Batasunaren barruan, bi herrialdek euroari lotutako txanponak dituzte Europako truketasen mekanismoaren bidez ; Europar Batasunetik kanpo, berriz, hogeita bi herrialdek eta lurraldek euroari lotutako txanponak dituzte : Afrika kontinentaleko hamalau herrialdek, Afrikako hiru uhartedi, Balkanetako bi herr...
beɾaʂ, ewɾ'opar bat'asunaɾem bar'uan, b'i 'erialdek ewɾ'oaɾi lot'utako tʃamp'onak dit'uʂte ewɾ'opako truk'etasem mek'anismoaɾem bið'eʂ; ewɾ'opar bat'asunetik k'ampo, ber'iʂ, 'oɣejta β'i 'erialdek eta lur'aldek ewɾ'oaɾi lot'utako tʃamp'onak dit'uʂte: afr'ika kont'iɲentaleko 'amalaw 'erialdek, afr'ikako 'iɾu u'arteði, ba...
Bielorrusiak eta Marokok euroak eta beste dibisa batzuek osatutako txanponsaski bati lotutako txanponak dituzte.
bi'elorusiak eta maɾ'okok ewɾ'oak eta β'este ðiβ'isa βatʂ'uek os'atutako tʃamp'onsaski βat'i lot'utako tʃamp'onak dit'uʂte.
Bestalde, zinbabweko dolarra desagertu zenetik, euroa beste txanpon batzuekin batera erabiltzen da.
bestalde, ʂimb'abueko ðol'ara ðes'aɣertu ʂen'etik, ewɾ'oa β'este tʃamp'om batʂ'uekim bat'eɾa eɾ'aβiltʂen da.
Gainera, hainbat herrialdek euroa izan dute edo dute erreferentziatzat monetapolitikak ezartzean, eta horrek dibisamerkatuetan esku hartzera bultzatzen ditu banku zentralak.
ɡaɲ'eɾa, ajmbat 'erialdek ewɾ'oa iʂ'an dut'e eðo ðut'e er'efeɾentʂiatʂat mon'etapolitikak eʂ'artʂean, eta 'orek diβ'isamerkatuetan esk'u 'artʂeɾa βultʂ'atʂen dit'u β'anku ʂentr'alak.
Suediak ez du monetabatasunaren irteera formalik, eta, beraz, teorian behintzat, euroa hartu behar du uneren batean. bi mila eta hiruko irailaren hamalauan, euroa hartzeari buruzko erreferenduma egin zen, baina botoen ehuneko berrogeita hamaseirekin ekimen hori errefusatu zen.
su'eðiak eʂ t'u mon'etaβatasunaɾen irt'eeɾa form'alik, et'a, beɾaʂ, te'oɾiam beintʂat, ewɾ'oa 'artu βe'ar d'u un'eɾem bat'ean. b'i miʎ'a eta 'iɾuko iɾ'aʎaɾen 'amalawan, ewɾ'oa 'artʂeaɾi βuɾ'uʂko er'efeɾenduma eɣ'in ʂen, baɲa β'otoen e'uneko βer'oɣejta 'amasejɾekin ek'imen oɾi er'efusatu ʂen.
Suediako gobernuak argudiatu ohi du posible dela euroa ez hartzea, nahiz eta horretarako betebeharra egon, euroguneko kide izateko baldintzetako bat e erre emeko kide izatea baita bi urtez.
su'eðiako ɣoβ'ernuak arɡ'uðiatu o'i ð'u pos'iβle ðel'a ewɾ'oa 'eʂ 'artʂea, n'aiʂ eta 'oretaɾako βet'eβeara eɣ'on, ewɾ'oɣuneko k'iðe iʂ'ateko βald'intʂetako βat 'e er'e em'eko k'iðe iʂ'atea βajta β'i urt'eʂ.
bi mila eta lauan Europar Batasunean sartu ziren hamar kideek ere euroa etorkizunean hartzeko aukera izan zuten itunen bidez errekerimendua dute.
b'i miʎ'a eta law'an ewɾ'opar bat'asunean sart'u ʂiɾ'en 'amar k'iðeek eɾ'e ewɾ'oa et'orkiʂunean 'artʂeko awk'eɾa iʂ'an ʂut'en it'unem bið'eʂ er'ekeɾimendua ðut'e.
eslobenia, Zipre, Malta, eslobakia, Estonia, Letonia, Lituania eta Kroazia dagoeneko adoptatu dute.
esl'oβenia, ʂipr'e, malt'a, esl'oβakia, est'onia, let'onia, lit'uania eta kro'aʂia ðaɣ'oeneko að'optatu ðut'e.
Estatu horiek Europar Batasuneko Ekonomia eta Diru Batasunaren hirugarren etapa bete behar zuten datak ezarri ziren : bi mila eta zazpi eslobenia, Estonia eta Lituaniarako ; bi mila eta zortzi Zipre, Letonia eta Maltarako ; bi mila eta bederatzi eslobakiarako ; eta bi mila eta hamar edo bi mila eta hamar Hungaria, Polo...
est'atu 'oɾiek ewɾ'opar bat'asuneko ek'onomia eta ð'iɾu βat'asunaɾen 'iɾuɣaren et'apa βet'e βe'ar ʂut'en dat'ak eʂ'ari ʂiɾ'en: b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpi esl'oβenia, est'onia eta lit'uaniaɾako; b'i miʎ'a eta ʂortʂ'i ʂipr'e, let'onia eta malt'aɾako; b'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂi esl'oβakiaɾako; eta β'i miʎ'a eta 'amar eðo β'i miʎ'...
Errealitatea bestelakoa da : esan bezala, bi mila eta zazpian eslobeniak bakarrik hartu zuen euroa ; bi mila eta zortzian Ziprek eta Maltak ; bi mila eta bederatzian, eslobakiak ; bi mila eta hamaikan, Estoniak ; bi mila eta hamalaugarren urtean, Letoniak ; bi mila eta hamabostean, Lituaniak eta bi mila eta hogeita hir...
er'ealitatea βest'elakoa ð'a: es'am beʂ'ala, b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpian esl'oβeniak bak'arik 'artu ʂu'en ewɾ'oa; b'i miʎ'a eta ʂortʂ'ian ʂipr'ek eta malt'ak; b'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂian, esl'oβakiak; b'i miʎ'a eta 'amajkan, est'oniak; b'i miʎ'a eta 'amalawɣaren urt'ean, let'oniak; b'i miʎ'a eta 'amaβostean, lit'uaniak eta β...
Era berean, bi mila eta lauaz geroztik Europar Batasunean sartu diren estatu berriek euroa hartu beharko dute etorkizunean.
eɾ'a βeɾ'ean, b'i miʎ'a eta law'aʂ ɡeɾ'oʂtik ewɾ'opar bat'asunean sart'u ðiɾ'en est'atu βer'iek ewɾ'oa 'artu βe'arko ðut'e et'orkiʂunean.
Beraz, Errumaniak eta Bulgariak, bi mila eta zazpian Europar Batasunean sartu zirenek, onartu egin beharko dute.
beɾaʂ, er'umaniak eta βulɣ'aɾiak, b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpian ewɾ'opar bat'asunean sart'u ʂiɾ'enek, on'artu eɣ'im be'arko ðut'e.