text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Hindenburg alemaniarrak hidrogenoa zerabilen hegan egiteko eta hidrogenoaire erreakzio akzidental bat izan zen hain zuzen bere suntsipena ekarri zuena, Hindenburgak hidrogenoa erabiltzearen arrazoia alemaniarrek Helioa lor ez zezaketeela da. | 'indemburɡ ʂ'epelin al'emaniarak 'iðroɣenoa ʂeɾ'aβiʎen 'eɣan eɣ'iteko eta 'iðroɣenoajɾe er'eakʂio akʂ'iðental βat iʂ'an ʂen 'ajn ʂuʂ'em beɾ'e sunts'ipena ek'ari ʂu'ena, 'indemburɡak 'iðroɣenoa eɾ'aβiltʂeaɾen ar'aʂoʝa al'emaniarek 'elioa l'or 'eʂ ʂeʂ'aketeela ð'a. |
Alboko irudian su garra ikusi baliteke hori zeppelinaren estalkiko elementuek ahalbidetzen dute. | alβ'oko iɾ'uðian s'u ɣar'a ik'usi βal'iteke oɾi ʂepp'eliɲaɾen est'alkiko el'ementuek a'alβiðetʂen dut'e. |
Hidrogenoaren garra oso luzexka izaten da hidrogeno berarekin batera arina izaki gorantz ihes egiten baitu airetan. | 'iðroɣenoaɾen ɡar'a os'o luʂ'eʃka iʂ'aten da 'iðroɣeno β'eɾaɾekim bat'eɾa aɾ'iɲa iʂ'aki ɣoɾ'antʂ i'es eɣ'item bajt'u ajɾ'etan. |
hatxe biak beste zenbait oxidanterekin erreakzionatzen du baita ere. | 'atʃe βi'ak b'este ʂemb'ajt oʃ'iðanteɾekin er'eakʂionatʂen d'u βajta eɾ'e. |
Klorina eta fuorinak erreakzio bortitzak sor ditzakete hidrogeno klorido eta hidrogeno fluorido halidoak sortuz. | kloɾ'iɲa eta fu'oɾiɲak er'eakʂio βort'itʂak s'or ditʂ'akete 'iðroɣeno kloɾ'iðo eta 'iðroɣeno flu'oɾiðo 'aliðoak sort'uʂ. |
Kimika inorganikoan hidridoek koordinazio multzoetan bi gune metalikoen arteko lotura lana egiten dute. | k'imika iɲ'orɡanikoan 'iðriðoek ko'ordinaʂio multʂ'oetam b'i ɣun'e met'alikoen art'eko lot'uɾa lan'a eɣ'iten dut'e. |
Aurrekoa oso arrunta izaten da hamahirugarren taldeko elementuetan, bereziki boroak osatzen dituen hidridoekin aluminio molekulen barnean eta karboranoetan. | awr'ekoa os'o ar'unta iʂ'aten da 'amaiɾuɣaren t'aldeko el'ementuetan, beɾ'eʂiki βoɾ'oak os'atʂen dit'uen 'iðriðoekin al'uminio mol'ekulem barn'ean eta karb'oɾanoetan. |
Hidriodo anioia ge ene Lewisek aurriekusi zuen lehen aldiz mila bederatziehun eta hamaseigarren urtean I eta bigarren taldeetako gatz formako hidridoen egitura argitu nahian. | 'iðrioðo an'ioʝa ɣ'e en'e lew'isek awr'iekusi ʂu'en le'en ald'iʂ miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amasejɣaren urt'ean 'i eta βiɣ'aren t'aldeetako ɣ'aʂ form'ako 'iðriðoen eɣ'ituɾa arɡ'itu na'ian. |
Naiz eta hidridoak edozein talde nagusiko elementuekin osa daitezkeen konbinazio kopuru asko dago, adibidez ehun borano hidrido binario dagoen artean aluminio hidrido binario bakarra ezagutzen da eta ez da oraindik indio hidrido binariorik aurkitu, nahiz eta indio hidrido konplexuagoak badiren. | n'ajʂ eta 'iðriðoak eð'oʂejn t'alde naɣ'usiko el'ementuekin os'a ðajt'eʂkeen komb'iɲaʂio kop'uɾu 'asko ðaɣ'o, að'iβiðeʂ e'um boɾ'ano 'iðriðo β'inaɾio ðaɣ'oen art'ean al'uminio 'iðriðo β'inaɾio β'akara eʂ'aɣutʂen da eta eʂ t'a oɾ'ajndik ind'io 'iðriðo β'inaɾioɾik awrk'itu, n'aiʂ eta ind'io 'iðriðo kompl'eʃuaɣoak bað'iɾe... |
Aluminioa azido zein baseekin tratatu ezkero hatxe bia ere lortzen da, ondoren azaltzen da baseekin gertatzen dena. | al'uminioa aʂ'iðo ʂ'ejm bas'eekin trat'atu eʂk'eɾo 'atʃe βi'a eɾ'e l'ortʂen da, ond'oɾen aʂ'altʂen da βas'eekin ɡert'atʂen den'a. |
Ur elektrolisia hidrogenoa sortzeko beste bide erraz bat dugu nahiz eta energia dexente galtzen den prozesuan. | 'ur el'ektrolisia 'iðroɣenoa sortʂ'eko β'este βið'e er'aʂ bat duɣ'u n'aiʂ eta en'erɡia ðeʃ'ente ɣ'altʂen dem proʂ'esuan. |
Elektrolisia korronte batek potentzial elektriko diferentzia duten bi elektrodoen artean dagoen ura iragatean gertatzen da, korronte honen ondorio anodoan oxigeno gasa sortzen da eta hidrogeno gasa katodoan. | el'ektrolisia kor'onte βat'ek pot'entʂial el'ektriko ðif'eɾentʂia ðut'em b'i el'ektroðoen art'ean daɣ'oen uɾ'a iɾ'aɣatean ɡert'atʂen da, kor'onte 'onen ond'oɾio an'oðoan oʃ'iɣeno ɣas'a s'ortʂen da eta 'iðroɣeno ɣas'a kat'oðoan. |
Orohar katodoa platino edo beste metal inerte batek osatzen du, hidrogenoa bertan erre nahi bada anodoak ere metal inerte batek osatu beharko luke, budina adibidez. | oɾ'oar kat'oðoa plat'iɲo eðo β'este met'al in'erte βat'ek os'atʂen du, 'iðroɣenoa β'ertan er'e na'i βaða an'oðoak eɾ'e met'al in'erte βat'ek os'atu βe'arko luk'e, buð'iɲa að'iβiðeʂ. |
bi mila eta zazpi urtean aluminio eta galioak pilula moduan uretan hidrogenoa sor dezaketela antzeman zen. Prozesu hontan alumina sortzen da hidrogenoaz gain eta galioa nahiz eta oso garestia den berrerabiltzeko egoeran geratzen da. Aurkikuntza honek hidrogenoa erregai gisa erabiltzen lagun dezake hidrogenoa uretatik s... | b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpi urt'ean al'uminio eta ɣal'ioak pil'ula moð'uan uɾ'etan 'iðroɣenoa s'or deʂ'aketela antʂ'eman ʂen. proʂ'esu 'ontan al'umiɲa s'ortʂen da 'iðroɣenoaʂ ɡ'ajn eta ɣal'ioa n'aiʂ eta os'o ɣaɾ'estia ð'em ber'eɾaβiltʂeko eɣ'oeɾan ɡeɾ'atʂen da. awrk'ikuntʂa 'onek 'iðroɣenoa er'eɣaj ɣ'isa eɾ'aβiltʂen laɣ'un de... |
Hidrogenoa era ugaritan lor baliteke ere hidrogenoaren ekoizketa industrialean garrantzi handia du prozesuaren prezioak helburua hidrogeno kopuru handia ekoiztu eta metatzea baita. | 'iðroɣenoa eɾ'a uɣ'aɾitan l'or bal'iteke eɾ'e 'iðroɣenoaɾen ek'ojʂketa ind'ustrialean ɡar'antʂi 'andia ð'u proʂ'esuaɾem preʂ'ioak 'elβuɾua 'iðroɣeno kop'uɾu 'andia ek'ojʂtu eta met'atʂea βajta. |
Hidrogeno iturri industrial nagusia hidrokarburoak dira, karbono eta hidrogeno egitura duten substantzia hauetatik lortzen da gasa beraz. | 'iðroɣeno it'uri ind'ustrial naɣ'usia 'iðrokarbuɾoak diɾ'a, karb'ono eta 'iðroɣeno eɣ'ituɾa ðut'en suβst'antʂia 'awetatik l'ortʂen da ɣas'a βeɾaʂ. |
Hidrogeno industrial gehiena gas naturaletik lortzen da. | 'iðroɣeno ind'ustrial ɣe'iena ɣ'as nat'uɾaletik l'ortʂen da. |
Tenperatura altuetan ur lurrin eta metanoaren arteko erreakzioak izaten dira karbono monoxido eta hatxe bi gasa sortzen delarik, erreakzio hori lurrun erreformatze katalitikoa da. | temp'eɾatuɾa alt'uetan 'ur lur'in eta met'anoaɾen art'eko er'eakʂioak iʂ'aten diɾ'a karb'ono mon'oksiðo eta 'atʃe β'i ɣas'a s'ortʂen del'aɾik, er'eakʂio oɾi lur'un er'eformatʂe kat'alitikoa ð'a. |
Erreakzio hau karbono dioxidoa lortzeko ere erabili ohi da. | er'eakʂio 'aw karb'ono ði'oʃiðoa lortʂ'eko eɾ'e eɾ'aβili o'i ð'a. |
Hidrokarburoen oxidazio partzial bidez ere lortzen da hidrogenoa. | 'iðrokarbuɾoen oʃ'iðaʂio partʂ'ial βið'eʂ eɾ'e l'ortʂen da 'iðroɣenoa. |
Monoxido eta ur lurrun bidez esan bezala hidrogenoa lortu nahi bada ondorengo erreakzioa erabil liteke karbono monoxidoa sortu eta bide batez hidrogeno gehiago lortzeko, karbono iturria kokea izan ohi da, ikatz barietate berezi bat. | mon'oksiðo eta 'ur lur'um bið'eʂ es'am beʂ'ala 'iðroɣenoa lort'u na'i βaða ond'oɾenɡo er'eakʂioa eɾ'aβil lit'eke karb'ono mon'oʃiðoa sort'u eta βið'e βat'eʂ 'iðroɣeno ɣ'eiaɣo lortʂ'eko, karb'ono it'uria kok'ea iʂ'an o'i ð'a, ik'aʂ baɾ'ietate βeɾ'eʂi βat. |
Zenbaitetan hidrogenoa sortzen den prozesu berean kontsumitzen da, hau da rekonbinatzen da, beste produktuetatik bereizi aurretik. Amoniakoa sortzeko Haber prozesuan adibidez, hidrogenoa gas natural bidez sortzen da ostera amoniakoa sor dadin. | ʂemb'ajtetan 'iðroɣenoa s'ortʂen dem proʂ'esu βeɾ'ean konts'umitʂen da, 'aw ð'a rek'ombiɲatʂen d'a, b'este proð'uktuetatik beɾ'ejʂi 'awretik. am'oniakoa sortʂ'eko 'aβer proʂ'esuan að'iβiðeʂ, 'iðroɣenoa ɣ'as nat'uɾal βið'eʂ s'ortʂen da ost'eɾa am'oniakoa s'or dað'in. |
hatxe bi mikroorganismo ugarik izaten dituzten zenbait prozesu metaboliko anaerobikoren produktua dugu, gehienetan burdin edo nikela duten enzimen katalisia medio, entzima hauei hidrogenasa deritzaie. | 'atʃe β'i mikr'oorɡanismo uɣ'aɾik iʂ'aten dit'uʂten ʂemb'ajt proʂ'esu met'aβoliko an'aeɾoβikoɾem proð'uktua ðuɣ'u, ɡe'ienetam burd'in eðo nik'ela ðut'en enʂ'imen kat'alisia m'eðio, entʂ'ima awej 'iðroɣenasa ðeɾ'itʂaʝe. |
Enzima hauek erredox erreakzioa alderantziz katalizatzen dute bi protoi eta bi elektroietatik hatxe bi lortuz. | enʂ'ima awek er'eðoʃ er'eakʂioa ald'eɾantʂiʂ kat'aliʂatʂen dut'e β'i prot'oj eta β'i el'ektroʝetatik 'atʃe β'i lort'uʂ. |
Naturak ere baditu hidrogeno gasa sortzeko beste bideak nahiz eta hain arruntak ez izan. Nitrogenasa entzimek hatxe bi ekibalente bat sortzen dute amoniakora erreduzituriko ene bi ekibalente bakoitzaren truke. Zenbait fosfatasa entzimek fosfotita hatxe bira erreduzitzen dute. | nat'uɾak eɾ'e βað'itu 'iðroɣeno ɣas'a sortʂ'eko β'este βið'eak n'aiʂ eta 'ajn ar'untak 'eʂ iʂ'an. nitr'oɣenasa entʂ'imek 'atʃe β'i 'ekiβalente βat s'ortʂen dut'e am'oniakoɾa er'eðuʂituɾiko en'e β'i 'ekiβalente βak'ojtʂaɾen truk'e. ʂemb'ajt fosf'atasa entʂ'imek fosf'otita 'atʃe β'iɾa er'eðuʂitʂen dut'e. |
hatxe biak baditu hala ere aurrekoez gain aplikazio gehiago, saturatu gabeko gantzen saturazio handitzeko hidrogenazio agente bezala erabiltzen da, adibidez koipeetatik margarina bezalako produktuak lortzeko, metanol eta azido hidroklorikoa sortzeko ere erabiltzen da. | 'atʃe βi'ak bað'itu 'ala eɾ'e awr'ekoeʂ ɡ'ajn apl'ikaʂio ɣ'eiaɣo, sat'uɾatu ɣaβ'eko ɣantʂ'en sat'uɾaʂio 'anditʂeko 'iðroɣenaʂio aɣ'ente βeʂ'ala eɾ'aβiltʂen da, að'iβiðeʂ kojp'eetatik marɡ'aɾiɲa βeʂ'alako proð'uktuak lortʂ'eko, met'anol eta aʂ'iðo 'iðrokloɾikoa sortʂ'eko eɾ'e eɾ'aβiltʂen da. |
Hidrogenoa mineralen extrakzioan ere erabiltzen da metalen redukzioa burutzeko. | 'iðroɣenoa miɲ'eɾalen eʃtr'akʂioan eɾ'e eɾ'aβiltʂen da met'alen reð'ukʂioa βuɾ'utʂeko. |
Erreakziotan erabiltzeaz gain hatxe bi fisika eta ingenieritzako zenbait atalek ere darabilte. Adibidez zenbait soldeatze sistemek hidrogenoa darabilte babesgas bezala. Estazio elektrikoetan hidrogenoa erabili izan da generadoreen rotoreak hozteko eroankortasun termiko garaiena duen gasa baita. hatxe bi likidoa ikerket... | er'eakʂiotan eɾ'aβiltʂeaʂ ɡ'ajn 'atʃe β'i fis'ika eta inɡ'enieɾitʂako ʂemb'ajt at'alek eɾ'e ðaɾ'aβilte. að'iβiðeʂ ʂemb'ajt sold'eatʂe sist'emek 'iðroɣenoa ðaɾ'aβilte βaβ'esɡas beʂ'ala. est'aʂio el'ektrikoetan 'iðroɣenoa eɾ'aβili iʂ'an d'a ɣen'eɾaðoɾeen rot'oɾeak 'oʂteko 'eɾoankortasun term'iko ɣaɾ'aʝena ðu'en ɡas'a βaj... |
Hidrogenoaren ekilibrio hirukoitzaren puntua non presio, tenperatura eta dentsitate zehatz batzuetara hidrogenoaren hiru faseren arteko ekilibrioa ageri den ITS bederatzi zero tenperatura eskalaren oinarri puntua dugu baita ere. | 'iðroɣenoaɾen 'ekiliβrio 'iɾukojtʂaɾem p'untua n'om pres'io, temp'eɾatuɾa eta ðents'itate ʂe'aʂ batʂ'uetaɾa 'iðroɣenoaɾen 'iɾu fas'eɾen art'eko 'ekiliβrioa aɣ'eɾi ðen 'is beð'eɾatʂi ʂeɾ'o temp'eɾatuɾa esk'alaɾen oɲ'ari p'untua ðuɣ'u βajta eɾ'e. |
Hidrogenoa ez da orohar energia iturri bat, soilik fusio nuklearraren kasuan esan genezake hidrogenoa energia iturri bat dela baina hidrogenoa ez da oraindik saiakeretatik kanpo fusio nuklearrerako erabiltzen. Hidrogenoa biologikoki lortzea edota elektrolisi bidez ekoizteak energia gehiago kontsumitzen du hidrogenoaren... | 'iðroɣenoa eʂ t'a oɾ'oar en'erɡia it'uri βat, sojl'ik fus'io nukl'earaɾen kas'uan es'an ɡen'eʂake 'iðroɣenoa en'erɡia it'uri βat del'a βaɲa 'iðroɣenoa eʂ t'a oɾ'ajndik saʝ'akeɾetatik k'ampo fus'io nukl'eareɾako eɾ'aβiltʂen. 'iðroɣenoa βi'oloɣikoki lortʂ'ea eðota el'ektrolisi βið'eʂ ek'ojʂteak en'erɡia ɣ'eiaɣo konts'umi... |
Hidrogenoa energia gordailu lez erabiltzea asko aztertu den aplikazioa da, erregai fosilak ordezteko batik bat hidrogeno errekuntzak ez baitu ura besterik sortzen, hala ere arazoa hidrogenoaren lorpenean datza. | 'iðroɣenoa en'erɡia ɣord'aʎu l'eʂ eɾ'aβiltʂea 'asko aʂt'ertu ðen apl'ikaʂioa ð'a, er'eɣaj fos'iʎak ord'eʂteko βat'ik b'at 'iðroɣeno er'ekuntʂak eʂ p'ajtu uɾ'a β'esteɾik s'ortʂen, 'ala eɾ'e aɾ'aʂoa 'iðroɣenoaɾen lorp'enean datʂ'a. |
Hidrogenoa erregai fosiletatik lortu ezkero hala ere kontaminazioa hidrogeno ekoizpen zentroetan soilik sortuko litzateke tratamendu aproposago bat eman dakiokeen lekuan eta horrela ingurunera ixuritako kutsadura asko murriztu liteke, adibidez metanotik hidrogenoa lortzerakoan sortzen den karbono dioxidoa metatu eta ki... | 'iðroɣenoa er'eɣaj fos'iʎetatik lort'u eʂk'eɾo 'ala eɾ'e kont'amiɲaʂioa 'iðroɣeno ek'ojʂpen ʂentr'oetan sojl'ik sort'uko litʂ'ateke trat'amendu apr'oposaɣo βat em'an dak'iokeen l'ekuan eta 'orela inɡ'uɾuneɾa iʃ'uɾitako kuts'aðuɾa 'asko mur'iʂtu lit'eke, að'iβiðeʂ met'anotik 'iðroɣenoa lortʂ'eɾakoan s'ortʂen den karb'on... |
Guzti honek arazo bi ditu : lehena erregai fosiletan oinarritutako mundu baten ekonomia eta egitura errotik aldatzea da hidrogenoan oinarritutako batengatik aldatzeko. | ɡuʂt'i 'onek aɾ'aʂo β'i ðit'u: le'ena er'eɣaj fos'iʎetan oɲ'aritutako mund'u βat'en ek'onomia eta eɣ'ituɾa er'otik ald'atʂea ð'a 'iðroɣenoan oɲ'aritutako βat'enɡatik ald'atʂeko. |
Hidrogenoa dagoeneko erabiltzen da, esaterako espazioontzietarako erregai gisa. | 'iðroɣenoa ðaɣ'oeneko eɾ'aβiltʂen da, es'ateɾako esp'aʂioontʂietaɾako er'eɣaj ɣ'isa. |
Gasolinarekin alderatuta energiadentsitate handiagoa duenez bolumen txikiagoa behar da energi kopuru berdina lortzeko. | ɡas'olinaɾekin ald'eɾatuta en'erɡiaðentsitate 'andiaɣoa ðu'eneʂ bol'umen tʃik'iaɣoa βe'ar da en'erɡi kop'uɾu βerd'iɲa lortʂ'eko. |
Alde horretatik, esaterako, egokia izan daiteke ibilbide luzeko garraioan. | ald'e 'oretatik, es'ateɾako, eɣ'okia iʂ'an dajt'eke iβ'ilβiðe luʂ'eko ɣar'aʝoan. |
Eta industria deskarbonizatzeko, jakina, haren konbustioak ez baitu ze o birik sortzen, urlurruna baizik. | eta ind'ustria ðesk'arboniʂatʂeko, ɟak'iɲa, 'aɾen komb'ustioak eʂ p'ajtu ʂe 'o βiɾ'ik s'ortʂen, url'uruna βajʂ'ik. |
Erronka tekniko asko ditu oraindik gainditzeko, besteak beste, luzerako biltegiak, segurtasuna eta hidrogenoa uretik banatzeko erabiltzen diren elektrolizagailuek behar duten energia kantitatea. | er'onka tekn'iko 'asko ðit'u oɾ'ajndik ɡajnd'itʂeko, b'esteak b'este, luʂ'eɾako βilt'eɣiak, seɣ'urtasuna eta 'iðroɣenoa uɾ'etik b'anatʂeko eɾ'aβiltʂen diɾ'en el'ektroliʂaɣaʎuek be'ar dut'en en'erɡia kant'itatea. |
Mugakide hauek ditu : Errusia eta Mongolia iparraldean ; Ipar Korea, Itsaso Horia eta Txinako Itsasoa ekialdean ; bietnan, Laos, mianmar edo Birmania, India, Bhutan, eta Nepal hegoaldean ; eta Pakistan, Afganistan, Tajikistan, Kirgizistan eta kazakstan mendebaldean. | m'uɣakiðe awek dit'u: er'usia eta monɡ'olia ip'araldean; ip'ar koɾ'ea, its'aso oɾia eta tʃin'ako its'asoa ek'ialdean; bi'etnan, la'os, mi'ammar eðo βirm'ania, ind'ia, but'an, eta nep'al 'eɣoaldean; eta pak'istan, afɡ'anistan, taʝ'ikistan, kirɡ'iʂistan eta kaʂ'akstam mend'eβaldean. |
Tibet konkistatu zuenetik, munduko hirugarren herrialderik handiena da, Errusiaren eta Kanadaren ondoren. | tiβ'et konk'istatu ʂu'enetik, mund'uko 'iɾuɣaren 'erialdeɾik 'andiena ð'a, er'usiaɾen eta kan'aðaɾen ond'oɾen. |
Haren tamaina dela eta, hainbat klima eta inguru ditu, oso ezberdinak. | 'aɾen tam'aɲa ðel'a et'a, ajmbat kl'ima eta inɡ'uɾu ðit'u, os'o eʂb'erdiɲak. |
Ekialdean, Itsaso Horiaren eta Txinako Itsasoaren kostaldean, ordoki oso populatu eta handiak daude. | ek'ialdean, its'aso oɾiaɾen eta tʃin'ako its'asoaɾen kost'aldean, ord'oki os'o pop'ulatu eta 'andiak dawð'e. |
Hegoaldeko Txinako Itsasoko kostaldea menditsua da eta hegoaldean muino txikiak daude. | 'eɣoaldeko tʃin'ako its'asoko kost'aldea mend'itsua ð'a eta 'eɣoaldeam muɲ'o tʃik'iak dawð'e. |
Erdigunean, Ibai Horia eta yanzi ibaiak daude, beren delta handiekin eta horiez gainera, besteak beste, mekon, bramaputra, Amur, Huai eta Xi ere bai. | erd'iɣunean, iβ'aj oɾia eta ʝanʂ'i iβ'aʝak dawð'e, beɾ'en delt'a 'andiekin eta oɾieʂ ɡaɲ'eɾa, b'esteak b'este, mek'on, bram'aputra, am'ur, 'uaj eta ʃ'i eɾ'e β'aj. |
Goi ordokietan, badira klima erdi lehor edo desertuaren antzeko eremuak, Taklamakan eta Gobi kasu. | ɡ'oj ord'okietan, bað'iɾa kl'ima erd'i le'or eðo ðes'ertuaɾen antʂ'eko eɾ'emuak, takl'amakan eta ɣoβ'i kas'u. |
Txina milaka urtez okupatua izan den lurraldea da, eta oso historia luze eta zabala du. | tʃin'a miʎ'aka urt'eʂ ok'upatua iʂ'an den lur'aldea ð'a, eta os'o 'istoɾia luʂ'e eta ʂaβ'ala ð'u. |
Gaur egungo Txinako lurraldea oso antzinatik populatua izan da. Historiaurreko hainbat herriren aztarnak aurkitu dira. Ibai Horiaren inguruan aztarnategi ugari aurkitu dira eta txinatar kulturaren jatorria toki hori dela jotzen da. | ɡ'awr eɣ'unɡo tʃin'ako lur'aldea os'o antʂ'iɲatik pop'ulatua iʂ'an da. 'istoɾiawreko ajmbat 'eriɾen aʂt'arnak awrk'itu ðiɾ'a. iβ'aj oɾiaɾen inɡ'uɾuan aʂt'arnateɣi uɣ'aɾi awrk'itu ðiɾ'a eta tʃiɲ'atar kult'uɾaɾen ɟat'oria t'oki oɾi ðel'a ʝ'otʂen da. |
Ibai Horiaren kostaldean xan dinastiaren aztarnak aurkitu dira, lehenengo txinatar kulturarenak. | iβ'aj oɾiaɾen kost'aldean ʃ'an din'astiaɾen aʂt'arnak awrk'itu ðiɾ'a, le'enenɡo tʃiɲ'atar kult'uɾaɾenak. |
Zhou dinastiaren garaian jaio ziren Konfuzio, Mentzio, Laozi eta zuanzi pentsalari eta filosofo handien ideiak. | ʂ'ow ðin'astiaɾen ɡaɾ'aʝan ɟaʝ'o ʂiɾ'en konf'uʂio, mentʂ'io, la'oʂi eta ʂu'anʂi pents'alaɾi eta fil'osofo 'andien ið'eʝak. |
Baina ez da oso datu fidagarria, kontuan hartuta liburu hori hamabost mende geroago idatzi zela. | baɲa eʂ t'a os'o ðat'u fið'aɣaria, k'ontuan 'artuta liβ'uɾu oɾi 'amaβos mend'e ɣeɾ'oaɣo ið'atʂi ʂel'a. |
Lurralde haietan erregea errespetatzen zen, baina baziren beste hiri batzuk, xan dinastia onartzen ez zutenak. | lur'alde 'aʝetan er'eɣea er'espetatʂen ʂen, baɲa βaʂ'iɾem b'este 'iɾi β'atʂuk, ʃ'an din'astia on'artʂen 'eʂ ʂut'enak. |
Haietako bat izan zen Zhou hiria, xan garaitu eta Zhou dinastia ezarri zuena. | 'aʝetako βat iʂ'an ʂen ʂ'ow 'iɾia, ʃ'an ɡaɾ'ajtu eta ʂ'ow ðin'astia eʂ'ari ʂu'ena. |
Han dinastiaren erregealdia bi ataletan bereizten da. | 'an din'astiaɾen er'eɣealdia β'i at'aletam beɾ'ejʂten da. |
Lehenengoak gortea mendebaldean zuen eta bigarrenak, presioak zirela eta, gortea ekialdera eraman zuen, luoyan hirira. | le'enenɡoak ɡort'ea mend'eβaldean ʂu'en eta βiɣ'arenak, pres'ioak ʂiɾ'ela et'a, ɡort'ea ek'ialdeɾa eɾ'aman ʂu'en, lu'oʝan 'iɾiɾa. |
Bi epeen artean, Xin dinastiako wan Mangek bere burua enperadore izendatu zuen eta konfuzianismoan oinarritutako estatu bat sortzen saiatu zen, baina ez zuen lortu. | b'i ep'een art'ean, ʃ'in din'astiako u'am manɡ'ek beɾ'e βuɾ'ua emp'eɾaðoɾe iʂ'endatu ʂu'en eta konf'uʂianismoan oɲ'aritutako est'atu β'at s'ortʂen saʝ'atu ʂ'en, baɲa e tʂ'uen lort'u. |
Onura ekonomiko eta kultural handiko epea izan zen. Zetaren bidea sortu zen eta Sima ianek Txinako historia idatzi zuen. sian enperadorea, Han dinastiako azkena, erresistentzia militarren eskuetan erori eta ezin izan zuen lortu militarrek boterea hartzea. Haren heriotzaren ondoren ehun eta laurogeita hamabian estatu ko... | on'uɾa ek'onomiko eta kult'uɾal 'andiko ep'ea iʂ'an ʂen. ʂet'aɾem bið'ea sort'u ʂen eta sim'a 'ianek tʃin'ako 'istoɾia ið'atʂi ʂu'en. si'an emp'eɾaðoɾea, 'an din'astiako aʂk'ena, er'esistentʂia mil'itaren esk'uetan eɾ'oɾi eta eʂ'in iʂ'an ʂu'en lort'u mil'itarek bot'eɾea 'artʂea. 'aɾen 'eɾiotʂaɾen ond'oɾen e'un eta lawɾ... |
Cao Caok Luoyangen zuen boterea txikia zen eta Liu Bei eta Sun militarrekin liskarrak izan zituen. berrehun eta seian Hegi Gorrietako Batailan, inperioa hirutan zatituta geratu zen. berrehun eta hogeian Cao Pik hartu zuen boterea eta azken Han enperadorea garaitu eta Wei dinastia sortu zuen. berrehun eta hogeita batan ... | ka'o ka'ok lu'oʝanɡen ʂu'em bot'eɾea tʃik'ia ʂ'en eta li'u β'ej eta s'un ku'am mil'itarekin lisk'arak iʂ'an ʂit'uen. ber'eun eta seʝ'an 'eɣi ɣor'ietako βat'aʎan, imp'eɾioa 'iɾutan ʂat'ituta ɣeɾ'atu ʂen. ber'eun eta 'oɣeʝan ka'o p'ik 'artu ʂu'em bot'eɾea eta aʂk'en 'an emp'eɾaðoɾea ɣaɾ'ajtu eta u'ej ðin'astia sort'u ʂu'... |
Sun yanziaren inguruan Wu erreinua aldarrikatu zuen berrehun eta hogeita bian eta berrehun eta hogeita bederatzian enperadore izendatu zuen bere burua. | s'un ku'anek ɟanʂ'iaɾen inɡ'uɾuan u'u er'eɲua ald'arikatu ʂu'em ber'eun eta 'oɣejta βi'an eta βer'eun eta 'oɣejta βeð'eɾatʂian emp'eɾaðoɾe iʂ'endatu ʂu'em beɾ'e βuɾ'ua. |
berrehun eta hirurogeita bostetik laurehun eta hogeira Jin dinastiak berriro ere bildu zuen Txina osoa. berrehun eta hirurogeita hiruan Weiren tropek Shu estatua konkistatu zuten, eta modu horretan hiru erreinuetatik bira igaro ziren. berrehun eta hirurogeita bostean Sima Yanek, Sima ianen ondorengoak, Wei enperadorea ... | ber'eun eta 'iɾuɾoɣejta βost'etik lawɾ'eun eta 'oɣejɾa ʝ'in din'astiak ber'iɾo eɾ'e β'ildu ʂu'en tʃin'a os'oa. ber'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾuan u'ejɾen trop'ek s'u est'atua konk'istatu ʂut'en, eta moð'u 'oretan 'iɾu er'eɲuetatik b'iɾa iɣ'aɾo ʂiɾ'en. ber'eun eta 'iɾuɾoɣejta βost'ean sim'a ʝan'ek, sim'a 'ianen ond'oɾenɡoak... |
hirurehun eta lautik aurrera ezegonkortasun handia egon zen Txinako iparraldean eta berriro hautsi zen batasuna. | 'iɾuɾeun eta lawt'ik 'awreɾa eʂ'eɣonkortasun 'andia eɣ'on ʂen tʃin'ako ip'araldean eta βer'iɾo 'awtsi ʂem bat'asuna. |
Jin dinastiaren kortea Nanjingera mugitu zen eta bertan egon zen laurehun eta hogei urtea arte. | ɟ'in din'astiaɾen kort'ea nanɟ'inɡeɾa muɣ'itu ʂen eta β'ertan eɣ'on ʂen lawɾ'eun eta 'oɣej urt'ea art'e. |
hirurehun eta lautik laurehun eta hogeita hemeretzira Txinako iparraldea Jin dinastiaren kontroletik aldendu zen, eta hantxe hainbat tribuk euren erreinuak ezarri zituzten, hamasei guztira. | 'iɾuɾeun eta lawt'ik lawɾ'eun eta 'oɣejta 'emeɾetʂiɾa tʃin'ako ip'araldea ʝ'in din'astiaɾen kontr'oletik ald'endu ʂen, eta 'antʃe ajmbat triβ'uk ewɾ'en er'eɲuak eʂ'ari ʂit'uʂten, 'amasej ɣuʂt'iɾa. |
laurehun eta berrogeian Tuoba herriak iparraldeko hamasei erreinuak konkistatu zituen eta, berriro batuz, Iparraldean estatu bakarra sortu zuen. | lawɾ'eun eta βer'oɣeʝan tu'oβa 'eriak ip'araldeko 'amasej er'eɲuak konk'istatu ʂit'uen et'a, ber'iɾo βat'uʂ, ip'araldean est'atu β'akara sort'u ʂu'en. |
Halaxe, Txina bi erreinutan banatu zen, bata iparraldean eta bestea hegoaldean. | 'alaʃe, tʃin'a β'i er'eɲutam ban'atu ʂen, bat'a ip'araldean eta β'estea 'eɣoaldean. |
Bakoitzean hainbat dinastia izan ziren gobernatzen urte gutxian. | bak'ojtʂean ajmbat din'astia iʂ'an ʂiɾ'en ɡoβ'ernatʂen 'urte ɣ'utʃian. |
bostehun eta laurogeita batan yan Jian iparraldeko Zhou dinastiako jeneralak boterea eskuratu eta Sui dinastia ezarri zuen. | bost'eun eta lawɾ'oɣejta βat'an ɟ'an ɟi'an ip'araldeko ʂ'ow ðin'astiako ʝen'eɾalak bot'eɾea esk'uɾatu eta s'uj ðin'astia eʂ'ari ʂu'en. |
Zortzi urte geroago, bostehun eta laurogeita bederatzian hauek hegoaldeko Chen dinastia garaitu eta iparraldea eta hegoaldea berbatu zuten. | ʂortʂ'i 'urte ɣeɾ'oaɣo, bost'eun eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂian awek 'eɣoaldeko tʃ'en din'astia ɣaɾ'ajtu eta ip'araldea eta 'eɣoaldea βerb'atu ʂut'en. |
Garai honetan Kanal Handia eta Txinako Harresia eraiki ziren. | ɡaɾ'aj 'onetan kan'al 'andia eta tʃin'ako 'aresia eɾ'ajki ʂiɾ'en. |
seiehun eta lauan yan Guangek bere aita ordezkatu zuen, eta insurjentzia militarrak egon ziren. seiehun eta hamazazpian Sui dinastiako bigarren enperadorea erail zuten eta tan dinastia ezarri zen. | seʝ'eun eta law'an ɟ'an ɡu'anɡek beɾ'e ajt'a ord'eʂkatu ʂu'en, eta ins'urʝentʂia mil'itarak eɣ'on ʂiɾ'en. seʝ'eun eta 'amaʂaʂpian s'uj ðin'astiako βiɣ'aren emp'eɾaðoɾea eɾ'ajl ʂut'en eta t'an din'astia eʂ'ari ʂen. |
seiehun eta hamazortzian Li Yuanek boterea hartu zuen Gaozu enperadore moduan eta tan dinastia ezarri. | seʝ'eun eta 'amaʂortʂian l'i ʝu'anek bot'eɾea 'artu ʂu'en ɡa'oʂu emp'eɾaðoɾe moð'uan eta t'an din'astia eʂ'ari. |
Haren semeetako batek seiehun eta hogeita lauan bere bi anaiak hil zituen Xuawuko atean ; Changanen eta aitaren abdikazioa behartu ondoren, taizon bigarren tan enperadore bilakatu zen. | 'aɾen s'emeetako βat'ek seʝ'eun eta 'oɣejta law'am beɾ'e β'i an'aʝak 'il ʂit'uen ʃu'awuko at'ean; tʃanɡ'anen eta ajt'aɾen abd'ikaʂioa βe'artu ond'oɾen, tajʂ'om biɣ'aren t'an emp'eɾaðoɾe βiʎ'akatu ʂen. |
Aitaren eta semearen ohaide izan zen emakume batek botere handia hartu eta zonzon bere seme eta tronurako ondorengoa erditik kendu ondoren, Wu enperatriz izendatu zuten, Txinako historian izan den emakumezko goi agintari bakarra. | ajt'aɾen eta s'emeaɾen o'ajðe iʂ'an ʂen em'akume βat'ek bot'eɾe 'andia 'artu eta ʂonʂ'om beɾ'e s'eme eta tron'uɾako ond'oɾenɡoa erd'itik kend'u ond'oɾen, u'u emp'eɾatriʂ iʂ'endatu ʂut'en, tʃin'ako 'istoɾian iʂ'an den em'akumeʂko ɣ'oj aɣ'intaɾi β'akara. |
Emakume hori Zhou dinastiako kide zen eta urte horietan bere dinastia berrezarri zuen. | em'akume oɾi ʂ'ow ðin'astiako k'iðe ʂ'en eta 'urte oɾietam beɾ'e ðin'astia βer'eʂari ʂu'en. |
Hala ere, zazpiehun eta bostean zonzongek bere ama tronutik kendu eta tan dinastia berrezarri zuen. | 'ala eɾ'e, ʂ'aʂpieun eta βost'ean ʂonʂ'onɡek beɾ'e am'a tron'utik kend'u eta t'an din'astia βer'eʂari ʂu'en. |
Horrek barne borrokak sortu zituen eta azkenean tan dinastiako xuanzon enperadoreak lortu zuen boterea. | 'orek barn'e βor'okak sort'u ʂit'uen eta aʂk'enean t'an din'astiako ʃu'anʂon emp'eɾaðoɾeak lort'u ʂu'em bot'eɾea. |
Arazo horiek guztiak kontuan izanda ere, Txinako historiako garairik oparoena izan zen. | aɾ'aʂo 'oɾiek ɡuʂt'iak k'ontuan iʂ'anda eɾ'e, tʃin'ako 'istoɾiako ɣaɾ'ajɾik op'aɾoena iʂ'an ʂen. |
xinjian probintzia erreinuari gehitzeak Txinaren tamaina sekula ez bezala emendatu zen, in dinastian lortu zuen tamainara iritsi ez bazen ere. | ʃinɟ'iam proβ'intʂia er'eɲuaɾi ɣe'itʂeak tʃin'aɾen tam'aɲa s'ekula 'eʂ beʂ'ala em'endatu ʂen, 'in din'astian lort'u ʂu'en tam'aɲaɾa iɾ'itsi 'eʂ paʂ'en eɾ'e. |
Haren eragina mendetan nabaritu zen eta uigur eta tibetar herriei eskubide batzuk eman behar izan zizkieten, Txinaren baliabideak gutxiagotuz. | 'aɾen eɾ'aɣiɲa mend'etan naβ'aɾitu ʂen eta ujɣ'ur eta tiβ'etar 'eriej esk'uβiðe β'atʂuk em'am be'ar iʂ'an ʂiʂk'ieten, tʃin'aɾem bal'iaβiðeak ɡutʃ'iaɣotuʂ. |
ixa mendean itzali zen dinastia. bederatziehun eta lauan Zhu Wenek Changan konkistatu zuen, bederatziehun eta zazpian azken tan enperadorea hil eta lian dinastia aldarrikatu zuen. | iʃ'a mend'ean itʂ'ali ʂ'en din'astia. beð'eɾatʂieun eta law'an ʂ'u u'enek tʃanɡ'an konk'istatu ʂu'en, beð'eɾatʂieun eta ʂ'aʂpian aʂk'en t'an emp'eɾaðoɾea 'il eta li'an din'astia ald'arikatu ʂu'en. |
Bost Dinastia eta Hamar Erreinuen garaia. | b'os din'astia eta 'amar er'eɲuen ɡaɾ'aʝa. |
Kaifengen ezarri zuen hiriburua eta hegoaldeko hainbat erreinu konkistatu zituen eta Txinak tan dinastiarekin izan zuen boterearen parte bat berreskuratu. | kajf'enɡen eʂ'ari ʂu'en 'iɾiβuɾua eta 'eɣoaldeko ajmbat er'eɲu konk'istatu ʂit'uen eta tʃin'ak t'an din'astiaɾekin iʂ'an ʂu'em bot'eɾeaɾem p'arte β'at ber'eskuɾatu. |
Merkataritza izugarri hasi zen eta diruaren erabilera normaldu. | merk'ataɾitʂa iʂ'uɣari asi ʂen eta ð'iɾuaɾen eɾ'aβiʎeɾa norm'aldu. |
Dinastia honen agintean khitan, tangut eta jurchen herriek euren estatuak sortu zituzten iparraldean. | din'astia 'onen aɣ'intean kit'an, tanɡ'ut eta ʝurtʃ'en 'eriek ewɾ'en est'atuak sort'u ʂit'uʂten ip'araldean. |
Hiru herriok txinatarren dinastia eredua ezarri zutenez, txinatar historialarientzat dinastien zerrendatan agertzen dira. | 'iɾu 'eriok tʃiɲ'ataren din'astia eɾ'eðua eʂ'ari ʂut'eneʂ, tʃiɲ'atar 'istoɾialaɾientʂat din'astien ʂer'endatan aɣ'ertʂen diɾ'a. |
Txinaren batasuna mila berrehun eta hirurogeita hemeretzian gertatu zen, mongoliarrek bai iparraldea bai hegoaldea konkistatu eta batu zituztenean. | tʃin'aɾem bat'asuna miʎ'a βer'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂian ɡert'atu ʂen, monɡ'oliarek b'aj ip'araldea β'aj 'eɣoaldea konk'istatu eta βat'u ʂit'uʂtenean. |
Mongoliarrak herri altaiko nomada ziren, baina munduan inoiz egon den lurinperiorik handiena konkistatu zuten. | monɡ'oliarak 'eri alt'ajko nom'aða ʂiɾ'en, baɲa mund'uan iɲ'ojʂ eɣ'on den luɾ'impeɾioɾik 'andiena konk'istatu ʂut'en. |
Euren mugak Europa ziren mendebaldean, Iran hegoaldean eta Txina ekialdean. | ewɾ'em m'uɣak ewɾ'opa ʂiɾ'em mend'eβaldean, iɾ'an 'eɣoaldean eta tʃin'a ek'ialdean. |
Gengis Khanek Xiak konkistatu zituen eta bere semea Ogedei Khanek Jinak mila berrehun eta hogeita hamalauan. mila berrehun eta hirurogeita hamaikan Kublai Khan Yuan dinastia sortu zuen Pekinen. mila berrehun eta hirurogeita hemeretzian son dinastia garaitu zuen guztiz. | ɡenɡ'is kan'ek ʃi'ak konk'istatu ʂit'uen eta βeɾ'e s'emea oɣ'eðej kan'ek ɟin'ak miʎ'a βer'eun eta 'oɣejta 'amalawan. miʎ'a βer'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'amajkan kuβl'aj k'an ɟu'an din'astia sort'u ʂu'em pek'iɲen. miʎ'a βer'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂian s'on din'astia ɣaɾ'ajtu ʂu'en ɡuʂt'iʂ. |
Garai horretan, Ibai Horiak sorturiko uholdeek eta izurriteek gosea eta gaixotasunak ekarri zituzten. | ɡaɾ'aj 'oretan, iβ'aj oɾiak sort'uɾiko u'oldeek eta iʂ'uriteek ɡos'ea eta ɣajʃ'otasunak ek'ari ʂit'uʂten. |
Hori dela eta, ezegonkortasun handiko epea zabaldu zen. | oɾi ðel'a et'a, eʂ'eɣonkortasun 'andiko ep'ea ʂaβ'aldu ʂen. |
Yuan dinastiaren garaian sortu zen ezegonkortasun sozialak Zhu yunzan errebeldeak boterea lortzea ekarri zuen eta mila hirurehun eta hirurogeita bederatzian min dinastia sortu zuen, hiriburutzat nanjin hartuz. Haren semeak Pekinera eraman zuen gortea. | ɟu'an din'astiaɾen ɡaɾ'aʝan sort'u ʂen eʂ'eɣonkortasun soʂ'ialak ʂ'u ʝunʂ'an er'eβeldeak bot'eɾea lortʂ'ea ek'ari ʂu'en eta miʎ'a 'iɾuɾeun eta 'iɾuɾoɣejta βeð'eɾatʂiam m'in din'astia sort'u ʂu'en, 'iɾiβuɾutʂat nanɟ'in 'artuʂ. 'aɾen s'emeak pek'iɲeɾa eɾ'aman ʂu'en ɡort'ea. |
Yongleren garaian Txina munduko itsas potentziarik handiena izan zen : zen Hek Asia eta Afrika inguruan bidaiak egin zituen, baina kostu ekonomiko handiegiarekin. | ɟonɡl'eɾen ɡaɾ'aʝan tʃin'a mund'uko its'as pot'entʂiaɾik 'andiena iʂ'an ʂen: ʂ'en 'ek as'ia eta afr'ika inɡ'uɾuam bið'aʝak eɣ'in ʂit'uen, baɲa kost'u ek'onomiko 'andieɣiaɾekin. |
min garaian paper moneta erabiltzeari uko egin zioten eta zilarra erabili zen berriro. | m'in ɡaɾ'aʝam pap'er mon'eta eɾ'aβiltʂeaɾi uk'o eɣ'in ʂi'oten eta ʂiʎ'ara eɾ'aβili ʂem ber'iɾo. |
Zilarra lortzeko negozio bideak ireki ziren Japoniarekin, eta hamaseigarren mendetik aurrera, Portugalekin Macao hiriaren bitartez. | ʂiʎ'ara lortʂ'eko neɣ'oʂio βið'eak iɾ'eki ʂiɾ'en ɟap'oniaɾekin, eta 'amasejɣarem mend'etik 'awreɾa, port'uɣalekim mak'ao 'iɾiaɾem bit'arteʂ. |
Mantxuriatik etorriak ziren eta horregatik euren hizkuntza ezarri zuten ofizial gisa. | mantʃ'uɾiatik et'oriak ʂiɾ'en eta 'oreɣatik ewɾ'en 'iʂkuntʂa eʂ'ari ʂut'en of'iʂial ɣ'isa. |
Taiwan, Tibet, Mongolia eta xinjian konkistatu zituzten. | taj'uan, tiβ'et, monɡ'olia eta ʃinɟ'ian konk'istatu ʂit'uʂten. |
Botere handia zuten baina matxinada handiak ere izan zituzten. mila zortziehun eta berrogeita hamaikatik mila zortziehun eta hirurogeita laura taipin matxinada izan zuten, milioika hildako eragin zituena. | bot'eɾe 'andia ʂut'em baɲa matʃ'iɲaða 'andiak eɾ'e iʂ'an ʂit'uʂten. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta 'amajkatik miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta lawɾ'a tajp'im matʃ'iɲaða iʂ'an ʂut'en, mil'iojka 'ildako eɾ'aɣin ʂit'uena. |
mila zortziehun eta laurogeita hamalau eta mila zortziehun eta laurogeita hamabostan Korearen inguruko gaiengatik Lehen TxinaJaponia Gerra izan zen. | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amalaw eta miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaβostan koɾ'eaɾen inɡ'uɾuko ɣaʝ'enɡatik le'en tʃin'aʝaponia ɣer'a iʂ'an ʂen. |
Gerra honetan Korea eta Taiwan galdu zituen eta hauek Japoniaren esku geratu ziren. | ɡer'a 'onetan koɾ'ea eta taj'uan ɡald'u ʂit'uen eta awek ɟap'oniaɾen esk'u ɣeɾ'atu ʂiɾ'en. |
Galdu zutenez jendea altxatu eta errepublikaren aldeko aldarri handiagotu zen. | ɡald'u ʂut'eneʂ ɟ'endea altʃ'atu eta er'epuβlikaɾen ald'eko ald'ari 'andiaɣotu ʂen. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.