text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Erliebeari dagokionez, lau eskualde bereizi ohi dira.
erl'ieβeaɾi ðaɣ'okioneʂ, l'aw esk'ualde βeɾ'ejʂi o'i ðiɾ'a.
Alemaniako klima epela da, ozeanikoa iparmendebaldean eta kontinentala ekialdean eta hegoekialdean.
al'emaniako kl'ima ep'ela ð'a, oʂ'eanikoa ip'armendeβaldean eta kont'iɲentala ek'ialdean eta 'eɣoekialdean.
Eskualderik epelena mendebaldekoa da, Frantziako mugaren eta Oihan Belzaren artekoa, karuetik Suitzako mugaraino.
esk'ualdeɾik ep'elena mend'eβaldekoa ð'a, frantʂ'iako m'uɣaɾen eta oj'am belʂ'aɾen art'ekoa, kaɾ'uetik sujtʂ'ako m'uɣaɾaɲo.
Mendirik garaienak alde batera utzirik, hegoekialdea da eremurik hotzena, Dresden eta GA litzen ingurukoa bereziki.
mend'iɾik ɡaɾ'aʝenak ald'e βat'eɾa 'utʂiɾik, 'eɣoekialdea ð'a eɾ'emuɾik 'otʂena, dresd'en eta ɣ'a litʂ'en inɡ'uɾukoa βeɾ'eʂiki.
Iparraldeko eskualdeetan, berriz, mendebaldeko haize hezeak dira nagusi, eta tenperatura leuntzen dute.
ip'araldeko esk'ualdeetan, ber'iʂ, mend'eβaldeko ajʂe 'eʂeak diɾ'a naɣ'usi, eta temp'eɾatuɾa lewntʂ'en dut'e.
Prezipitazioa handiagoa da mendebaldean ekialdean baino.
preʂ'ipitaʂioa 'andiaɣoa ð'a mend'eβaldean ek'ialdeam baɲ'o.
Urteko prezipitazioa bostehun zazpiehun eta berrogeita hamar milimetro bitartekoa da Iparraldeko Alemaniako ordokian ; zazpiehun eta berrogeita hamar mila eta bostehun milimetro bitartekoa Erdialdeko Alemaniako mendiguneetan ; eta bi mila milimetrotik gorakoa Alpeetan.
urt'eko preʂ'ipitaʂioa βost'eun ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amar mil'imetro βit'artekoa ð'a ip'araldeko al'emaniako ord'okian; ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amar miʎ'a eta βost'eum mil'imetro βit'artekoa erd'ialdeko al'emaniako mend'iɣuneetan; eta β'i miʎ'a mil'imetrotik ɡoɾ'akoa alp'eetan.
Alemaniaren historia germaniar herrien bilakaerari loturik agertzen da erromatarren garaietatik.
al'emaniaɾen 'istoɾia ɣerm'aniar 'eriem biʎ'akaeɾaɾi lot'uɾik aɣ'ertʂen da er'omataren ɡaɾ'aʝetatik.
Galia aldera, Rhin ibaiaren bazterretan, klobis Iarekin hedatu ziren merobingiarren garaian, Austrasia, Rhin ibaiaren ezkerraldeko lurraldeez gainera, Turingia, Suabia eta babiera aldera zegoen hedaturik.
ɡal'ia ald'eɾa, r'in iβ'aʝaɾem baʂt'eretan, kloβ'is 'iaɾekin 'eðatu ʂiɾ'em meɾ'oβinɡiaren ɡaɾ'aʝan, awstr'asia, r'in iβ'aʝaɾen eʂk'eraldeko lur'aldeeʂ ɡaɲ'eɾa, tuɾ'inɡia, su'aβia eta βaβ'ieɾa ald'eɾa ʂeɣ'oen 'eðatuɾik.
Karolingiarrek Austria eta Bohemiako lurraldeak hartu zituzten, eta saxoien aurka borrokatu ziren kristautasunaren bandera aurretik zeramatela.
kaɾ'olinɡiarek awstr'ia eta βo'emiako lur'aldeak 'artu ʂit'uʂten, eta saʃ'oʝen awrk'a βor'okatu ʂiɾ'en krist'awtasunaɾem band'eɾa 'awretik ʂeɾ'amatela.
Inperio Karolingioaren zatiketaren ondorioz eratu zen, bederatzigarren mendean, Ekialdeko Frantzia, kanpoaldeko mehatxuak eta barruko ezin konponduak zirela medio ahul sortu zena.
imp'eɾio kaɾ'olinɡioaɾen ʂat'iketaɾen ond'oɾioʂ eɾ'atu ʂen, beð'eɾatʂiɣarem mend'ean, ek'ialdeko frantʂ'ia, kamp'oaldeko me'atʃuak eta βar'uko eʂ'in komp'onduak ʂiɾ'ela m'eðio a'ul sort'u ʂen'a.
Henrike Txoriehiztariarekin batera, Saxoniako etxeak erregetza hartu zuen bederatziehun eta hemeretzian, eta bederatziehun eta hirurogeita bian, Oton Ia Handiaren erregealdian, Germaniako Erromatar Inperio Santua eraiki zen.
'enrike tʃoɾ'ieiʂtaɾiaɾekim bat'eɾa, saʃ'oniako etʃ'eak er'eɣetʂa 'artu ʂu'em beð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂian, eta βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta βi'an, ot'on 'ia 'andiaɾen er'eɣealdian, ɡerm'aniako er'omatar imp'eɾio sant'ua eɾ'ajki ʂen.
Muga aldakorrek, hizkuntzak baizik lotzen ez zituen herrien batasun ahulak eta enperadorea aldian aldiko aukeratu beharrak ezin sendo zezaketen hasieratik gobernu bikoitza, aita santuarena eta enperadorearena, eskaini nahi izan zuen inperioa.
m'uɣa ald'akorek, 'iʂkuntʂak bajʂik l'otʂen 'e tʂit'uen 'eriem bat'asun a'ulak eta emp'eɾaðoɾea ald'ian ald'iko awk'eɾatu βe'arak eʂ'in send'o ʂeʂ'aketen 'asieɾatik ɡoβ'ernu βik'ojtʂa, ajt'a sant'uaɾena eta emp'eɾaðoɾeaɾena, esk'aɲi na'i iʂ'an ʂu'en imp'eɾioa.
Saxoniarren ondoren, saliar dinastiak eta Hohenstaufenenak Mediterraneo aldeko Italiari begira zegoen inperio batu, aginpide bikoitz eta nagusi horren aldeko asmo bizia agertu zuten, baina Inperioaren eta feudoen arteko gatazka etengabeak zirelaeta, Inperioaren eta aitasantutzaren arteko gatazkak biziagotu ziren, azken...
saʃ'oniaren ond'oɾen, sal'iar din'astiak eta 'oestawfenenak með'iteraneo ald'eko it'aliaɾi βeɣ'iɾa ʂeɣ'oen imp'eɾio βat'u, aɣ'impiðe βik'ojtʂ eta naɣ'usi 'oren ald'eko asm'o β'iʂia aɣ'ertu ʂut'en, baɲa imp'eɾioaɾen eta fewð'oen art'eko ɣat'aʂka et'enɡaβeak ʂiɾ'elaeta, imp'eɾioaɾen eta ajt'asantutʂaɾen art'eko ɣat'aʂkak...
eslabiarren, Hungariaren eta Italiaren aurkako garaipenak ekarritako orekak sortu zuen aurrerapen eta sendotze garaiaren ondoren, Inbestiduren auzia piztu zen.
esl'aβiaren, 'unɡaɾiaɾen eta it'aliaɾen awrk'ako ɣaɾ'ajpenak ek'aritako oɾ'ekak sort'u ʂu'en awr'eɾapen eta send'otʂe ɣaɾ'aʝaɾen ond'oɾen, imb'estiðuɾen awʂ'ia p'iʂtu ʂen.
Henrike i uvearen eta Henrike baren inperioak izugarri ahuldu ziren : jaun feudal handien aurkako dinamikan, Inperioari atxikiz aginpide berri batez hornitu zen feudalitate txikia eta eliz jendea enperadorearengandik urrundu ziren.
'enrike 'i uβ'eaɾen eta 'enrike βaɾ'en imp'eɾioak iʂ'uɣari a'uldu ʂiɾ'en: ɟ'awn fewð'al 'andien awrk'ako ðin'amikan, imp'eɾioaɾi atʃ'ikiʂ aɣ'impiðe βer'i βat'eʂ 'ornitu ʂen fewð'alitate tʃik'ia eta el'iʂ ɟ'endea emp'eɾaðoɾeaɾenɡandik ur'undu ʂiɾ'en.
Beste hainbeste gertatu zen Guelfo eta Gibelinoen arteko gatazkan : Konrado IIIa enperadoreak, gibelinoa eta inperio unibertsalaren aldekoa baitzen, germaniarrak ekialdera eta iparraldera heda zitezen ziotenen aurka jokatu zuen.
b'este 'ajmbeste ɣert'atu ʂen ɡu'elfo eta ɣiβ'eliɲoen art'eko ɣat'aʂkan: konr'aðo i'iia emp'eɾaðoɾeak, ɡiβ'eliɲoa eta imp'eɾio un'iβertsalaɾen ald'ekoa βajtʂ'en, ɡerm'aniarak ek'ialdeɾa eta ip'araldeɾa 'eða ʂit'eʂen ʂi'otenen awrk'a ʝok'atu ʂu'en.
Frederiko Bizargorri Henrike Lehoiari nagusitu zitzaion baina, hura hil ondoan, berriz ere piztu zen gerra.
freð'eɾiko βiʂ'arɡori 'enrike le'oʝaɾi naɣ'usitu ʂitʂ'aʝom baɲ'a, 'uɾa 'il ond'oan, ber'iʂ eɾ'e p'iʂtu ʂen ɡer'a.
Frederiko IIak aurkariak garaitu zituen arren, germaniarren arazoei buruz behar adinako axolarik ez zuelaeta, betiko hautsi ziren Alemaniaren eta Italiaren arteko inperio harremanak.
freð'eɾiko i'iak awrk'aɾiak ɡaɾ'ajtu ʂit'uen ar'en, ɡerm'aniaren aɾ'aʂoej βuɾ'uʂ be'ar að'iɲako aʃ'olaɾik 'eʂ ʂu'elaeta, bet'iko 'awtsi ʂiɾ'en al'emaniaɾen eta it'aliaɾen art'eko imp'eɾio 'aremanak.
Etxe handien arteko lehiak sorrarazi zuen gerran jabsburgo dinastia nagusitu zen, eta Rodolfo Iak hartu zuen koroa.
etʃ'e 'andien art'eko le'iak sor'aɾaʂi ʂu'en ɡer'an ɟabsb'urɡo ðin'astia naɣ'usitu ʂen, eta roð'olfo 'iak 'artu ʂu'en koɾ'oa.
Zatiketa sakonagotu eta kanpoaldetik zetozen erasoen arriskua areagotu ziren hartan, hiriak garatuz eta beren buruaren jabe eginez joan ziren, ekonomia eta merkataritzaren hazkundeak bultzaturik, eta hamabosgarren mendean erabateko zabalpena erdietsi zuten Alemaniako zibilizazioak eta arteak.
ʂat'iketa sak'onaɣotu eta kamp'oaldetik ʂet'oʂen eɾ'asoen ar'iskua aɾ'eaɣotu ʂiɾ'en 'artan, 'iɾiak ɡaɾ'atuʂ eta βeɾ'em buɾ'uaɾen ɟaβ'e eɣ'iɲeʂ ɟ'oan ʂiɾ'en, ek'onomia eta merk'ataɾitʂaɾen 'aʂkundeak bultʂ'atuɾik, eta 'amaβosɡarem mend'ean eɾ'aβateko ʂaβ'alpena erd'ietsi ʂut'en al'emaniako ʂiβ'iliʂaʂioak eta art'eak.
Luxenburgoko dinastiarekin, Inperioa Erromako eraginetik kanpo gelditu zen erabat, eta inperio unibertsalaren asmoa alde batera geratu.
luʃ'emburɡoko ðin'astiaɾekin, imp'eɾioa er'omako eɾ'aɣiɲetik k'ampo ɣeld'itu ʂen eɾ'aβat, eta imp'eɾio un'iβertsalaɾen asm'oa ald'e βat'eɾa ɣeɾ'atu.
Enperadorea bere aginpideaz baizik ez zen baliatu gobernatu ahal izateko, eta aginte ekonomiko horrek berak atxiki zituen maila gorenean jabsburgotarak mila laurehun eta hogeita hamazortzitik mila zortziehun eta sei arte.
emp'eɾaðoɾea βeɾ'e aɣ'impiðeaʂ bajʂik e tʂ'em bal'iatu ɣoβ'ernatu a'al iʂ'ateko, eta aɣ'inte ek'onomiko 'orek beɾ'ak atʃ'iki ʂit'uem m'aʎa ɣoɾ'enean ɟabsb'urɡotaɾak miʎ'a lawɾ'eun eta 'oɣejta 'amaʂortʂitik miʎ'a ʂortʂ'ieun eta s'ej art'e.
Hutsean geratu ziren Maximiliano Iak Inperioa batzeko eta zentralizatzeko mila bostehun eta zortzi mila bostehun eta hemeretzi bitartean egin zituen ahaleginak.
'utsean ɡeɾ'atu ʂiɾ'em maʃ'imiliano 'iak imp'eɾioa βatʂ'eko eta ʂentr'aliʂatʂeko miʎ'a βost'eun eta ʂortʂ'i miʎ'a βost'eun eta 'emeɾetʂi βitartean eɣ'in ʂit'uen a'aleɣiɲak.
Martin Luteroren eskutik etorri zen Erreforma protestanteak biziki astindu zuen Karlos baren inperioa, jaun feudalen altxamenduaz batera matxinada sozialak ere eraginik.
mart'in lut'eɾoɾen esk'utik et'ori ʂen er'eforma prot'estanteak biʂ'iki ast'indu ʂu'en karl'os baɾ'en imp'eɾioa, ɟ'awn fewð'alen altʃ'amenduaʂ bat'eɾa matʃ'iɲaða soʂ'ialak eɾ'e eɾ'aɣiɲik.
Erlijio borrokek are bortizkiago jo zuten Alemania, Kontraerreformaren ondoren, Batasun Ebanjelikoa eta Liga Katolikoa elkarren aurka jarriz.
erl'ixio βor'okek aɾ'e βort'iʂkiaɣo ʝ'o ʂut'en al'emania, k'ontraereformaɾen ond'oɾen, bat'asun eβ'anɟelikoa eta liɣ'a kat'olikoa elk'aren awrk'a ʝar'iʂ.
mila seiehun eta berrogeita zortzian sinatutako westfaliako Bakeak hirurehun eta berrogeita hamar estatutan banatu zuen Alemania, nahiz zortzi baizik ez ziren hautesle. Luzaroan Europako beste potentzien mendeko jostailu izan zen, eta hamazortzigarren mendearen hasiera arte ez zuen eskuratu Alemaniak hamabosgarren eta ...
miʎ'a seʝ'eun eta βer'oɣejta ʂortʂ'ian siɲ'atutako u'estfaliako β'akeak 'iɾuɾeun eta βer'oɣejta 'amar est'atutam ban'atu ʂu'en al'emania, n'aiʂ ʂortʂ'i βajʂik e tʂ'iɾen 'awtesle. luʂ'aɾoan ewɾ'opako β'este pot'entʂiem mend'eko ʝost'aʎu iʂ'an ʂen, eta 'amaʂortʂiɣarem mend'eaɾen 'asieɾa art'e e tʂ'uen esk'uɾatu al'emania...
Prusiaren aginpidea eta Inperio Santuaren amaiera.
prus'iaɾen aɣ'impiðea eta imp'eɾio sant'uaɾen am'aʝeɾa.
mila zortziehun eta hamabosteko bienako Batzarrean hogeita hemeretzi estatu alemaniar biltzen zituen Germaniar Konfederazioa sortu zen, Austria buru eta Prusia buruorde izendaturik. Bi estatu horiek ezkertiarren matxinadei eusteko aliatu gisa elkartu baziren ere, prusiarrek, Alemaniako garapen ekonomikoa bultzatu zutel...
miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'amaβosteko βi'enako β'atʂarean 'oɣejta 'emeɾetʂi est'atu al'emaniar b'iltʂen ʂit'uen ɡerm'aniar konf'eðeɾaʂioa sort'u ʂen, awstr'ia βuɾ'u eta prus'ia βuɾ'uorde iʂ'endatuɾik. b'i est'atu 'oɾiek eʂk'ertiarem matʃ'iɲaðej ewst'eko al'iatu ɣ'isa elk'artu βaʂ'iɾen eɾ'e, prus'iarek, al'emaniako ɣaɾ'apen ...
Armada eta ekonomia modernoen jabe, Gilen Ia erregeak eta Otto bon bismarc lehen ministro eskuindarrak eskumenean zituzten Alemaniaren batasunerako betebehar guztiak.
arm'aða eta ek'onomia moð'ernoen ɟaβ'e, ɡiʎ'en 'ia er'eɣeak eta oc'o β'om bism'ark le'em min'istro esk'ujndarak esk'umenean ʂit'uʂten al'emaniaɾem bat'asuneɾako βet'eβear ɡuʂt'iak.
Austria, bestalde, modernizatu gabe zegoen. mila zortziehun eta hirurogeita seiko Sadowako guduan Frantzisko Josef Austriako enperadorea menderatu ostean, Main ibaiaren iparraldeko estatuak bildu zituen beregana Prusiako erregeak, eta Ipar Alemaniako Konfederazioa sortu.
awstr'ia, bestalde, moð'erniʂatu ɣaβ'e ʂeɣ'oen. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta sejk'o sað'owako ɣuð'uan frantʂ'isko xos'ef awstr'iako emp'eɾaðoɾea mend'eɾatu ost'ean, m'ajn iβ'aʝaɾen ip'araldeko est'atuak b'ildu ʂit'uem beɾ'eɣana prus'iako er'eɣeak, eta ip'ar al'emaniako konf'eðeɾaʂioa sort'u.
Ipar eta hegoaldeko estatuen arteko batasuna gauzatu beharra zegoen : bismarcek bultzaturik, estatu guztiak batu ziren Frantziaren aurkako gerran.
ip'ar eta 'eɣoaldeko est'atuen art'eko βat'asuna ɣawʂ'atu βe'ara ʂeɣ'oen: bism'arθek bultʂ'atuɾik, est'atu ɣuʂt'iak bat'u ʂiɾ'en frantʂ'iaɾen awrk'ako ɣer'an.
mila zortziehun eta hirurogeita hamarreko iraileko Sedango garaipenaren ondoren, Alemaniaren bateratzea saihetsezina izan zen. mila zortziehun eta hirurogeita hamaikako urtarrilaren hamazortzian, Gilen Ia Alemaniako enperadore koroatua izan zen.
miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amareko iɾ'aʎeko seð'anɡo ɣaɾ'ajpenaɾen ond'oɾen, al'emaniaɾem bat'eɾatʂea saj'etseʂiɲa iʂ'an ʂen. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amajkako urt'ariʎaɾen 'amaʂortʂian, ɡiʎ'en 'ia al'emaniako emp'eɾaðoɾe koɾ'oatua iʂ'an ʂen.
Haren agintaldian, sozialisten eta AlsaziaLorrenako talde batzuen aldetik aurkako jarrera izan zuen arren, Alemaniaren ahalmen ekonomiko, demografiko eta kolonial gero eta handiagoak ideologia pangermanistaren zabalkuntza bizkortu zuen.
'aɾen aɣ'intaldian, soʂ'ialisten eta als'aʂialorenako t'alde βatʂ'uen ald'etik awrk'ako ʝar'eɾa iʂ'an ʂu'en ar'en, al'emaniaɾen a'almen ek'onomiko, dem'oɣrafiko eta kol'onial ɣeɾ'o eta 'andiaɣoak ið'eoloɣia panɡ'ermanistaɾen ʂaβ'alkuntʂa βiʂk'ortu ʂu'en.
Lau urteko gerla odoltsuan, bi milioi alemaniar soldadu hil ziren eta lau, bi milioi zauritu. mila bederatziehun eta hemeretziko bersaillesko Itunean, oso baldintza gogorrak ezarri zitzaizkion Alemaniari.
l'aw urt'eko ɣerl'a oð'oltsuan, b'i mil'ioj al'emaniar sold'aðu 'il ʂiɾ'en eta l'aw, b'i mil'ioj ʂawɾ'itu. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂiko βers'ajʎesko it'unean, os'o βald'intʂa ɣoɣ'orak eʂ'ari ʂitʂ'ajʂkion al'emaniaɾi.
Weimarko Errepublika eta Hirugarren Reicha.
u'ejmarko er'epuβlika eta 'iɾuɣaren rejtʃ'a.
Gilen IIak erregetza utzi eta errepublika aldarrikatu zuen, mila bederatziehun eta hamazortziko azaroaren bederatzian.
ɡiʎ'en i'iak er'eɣetʂa 'utʂi eta er'epuβlika ald'arikatu ʂu'en, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaʂortʂiko aʂ'aɾoaɾem beð'eɾatʂian.
Sozialista moderatuak nagusi ziren biltzar konstituziogileak Friedrich Ebert hautatu zuen errepublikako presidente, eta konstituzio berria ezarri mila bederatziehun eta hemeretziko urtarrilean, Altxamendu Espartakista birrindu ondoren.
soʂ'ialista moð'eɾatuak naɣ'usi ʂiɾ'em biltʂ'ar kost'ituʂioɣiʎeak fri'eðritʃ eβ'ert 'awtatu ʂu'en er'epuβlikako pres'iðente, eta kost'ituʂio βer'ia eʂ'ari miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂiko urt'ariʎean, altʃ'amendu esp'artakista βir'indu ond'oɾen.
Erregimen berriak, ordea, ezin aurre egin zien gerraondoak ekarritako arazo larriei : gerra zela kausa, alemaniarrek ordainetan eman behar izan zituzten indemnizazioek sorraraziriko inflazioa, langile asaldatzea eta eskuin muturreko mugimendu nazionalisten hazkundea. mila bederatziehun eta hogeita hirutik aurrera, Dawe...
er'eɣimem ber'iak, ordea, eʂ'in 'awre eɣ'in ʂi'en ɡer'aondoak ek'aritako aɾ'aʂo lar'iej: ɡer'a ʂ'ela kaws'a, al'emaniarek ord'aɲetan em'am be'ar iʂ'an ʂit'uʂten ind'emniʂaʂioek sor'aɾaʂiɾiko infl'aʂioa, lanɡ'iʎe as'aldatʂea eta esk'ujm mut'ureko muɣ'imendu naʂ'ionalisten 'aʂkundea. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'iɾut...
Langabezia eta miseria giro hartan, eskuin muturreko Alderdi Nazionalsozialistak gora egin, eta mila bederatziehun eta hogeita hamahiruko urtarrilean aginpidea hartu zuen Adolf Hitlerrek, hauteskundeetan nagusi atera ondoan. Nazien diktaduraren makina abiarazia zen : oposizioa gupidagabe suntsitu ondoren, jaun eta jabe...
lanɡ'aβeʂia eta mis'eɾia ɣ'iɾo 'artan, esk'ujm mut'ureko ald'erdi naʂ'ionalsoʂialistak ɡoɾ'a eɣ'in, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amaiɾuko urt'ariʎean aɣ'impiðea 'artu ʂu'en að'olf 'itlerek, 'awteskundeetan naɣ'usi at'eɾa ond'oan. naʂ'ien dikt'aðuɾaɾem m'akiɲa aβ'iaɾaʂia ʂ'en: op'osiʂioa ɣup'iðaɣaβe sunts'itu on...
Guda osoan zehar, gutxiengoak sistematikoki esetsi zituen Alemaniako gobernuak, eta Europa osoko kontzentrazio eta sarraskiesparrutan sartu. Denera, hamazazpi milioi lagun hilarazi zituzten, sei milioi judu, ehun eta hogeita hamar mila ijito, ahalmen urriko berrehun eta hirurogeita hamabost mila pertsona, milaka jeobar...
ɡ'uða os'oan ʂe'ar, ɡutʃ'ienɡoak sist'ematikoki es'etsi ʂit'uen al'emaniako ɣoβ'ernuak, eta ewɾ'opa os'oko kontʂ'entraʂio eta sar'askiesparutan sart'u. den'eɾa, 'amaʂaʂpi mil'ioj laɣ'un 'iʎaɾaʂi ʂit'uʂten, s'ej mil'ioj ʝuð'u, e'un eta 'oɣejta 'amar miʎ'a ix'ito, a'almen ur'iko βer'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβos miʎ'a pert...
Gerra ostean, deuseztatua eta lur joa, Alemania lau eskualdetan banatu zuten AEB, Frantzia, Britainia Handia eta Sobietar Batasunaren artean ; Pomerania eta Silesia, garrantzi handiko lurraldeak, galdu zituen.
ɡer'a ost'ean, dews'eʂtatua eta l'ur ʝo'a, al'emania l'aw esk'ualdetam ban'atu ʂut'en a'eβ, frantʂ'ia, brit'aɲia 'andia eta soβ'ietar bat'asunaɾen art'ean; pom'eɾania eta siʎ'esia, ɡar'antʂi 'andiko lur'aldeak, ɡald'u ʂit'uen.
Aliatuek buruzagi naziak epaitzeko eta nazien ideologiaren arrastoen ezabapenari ekiteko elkarrekin jardun bazuten ere, ez zuten adostasunik lortu eskualde bakoitzeko orientabide politikoa zehazterakoan eta, Mendebaldeko potentziek erabaki zuten diruaren erreformari erantzunez, sobietarrek Berlin itxi zuten mila bedera...
al'iatuek buɾ'uʂaɣi naʂ'iak ep'ajtʂeko eta naʂ'ien ið'eoloɣiaɾen ar'astoen eʂ'aβapenaɾi ek'iteko elk'arekin ɟard'um baʂ'uten eɾ'e, e tʂ'uten að'ostasunik lort'u esk'ualde βak'ojtʂeko oɾ'ientaβiðe pol'itikoa ʂe'aʂteɾakoan et'a, mend'eβaldeko pot'entʂiek eɾ'aβaki ʂut'en d'iɾuaɾen er'eformaɾi eɾ'antʂuneʂ, soβ'ietarek berl...
Urtebete geroago, mendebaldean konstituzio berria onartu ondoren, Alemaniako Errepublika Federala eratu zen, britainiarren, estatubatuarren eta frantziarren okupazio eremuak elkartuz.
urt'eβete ɣeɾ'oaɣo, mend'eβaldean kost'ituʂio βer'ia on'artu ond'oɾen, al'emaniako er'epuβlika feð'eɾala eɾ'atu ʂen, brit'ajniaren, est'atuβatuaren eta frantʂ'iaren ok'upaʂio eɾ'emuak elk'artuʂ.
Sobietar Batasunaren gidaritza politiko eta ekonomikoari hertsiki lotua, Alemaniako Errepublika Demokratikoak sozializazioari ekin zion ekonomia mailan, alderdi bakarreko sistema politikoa ezarriz.
soβ'ietar bat'asunaɾen ɡið'aɾitʂa pol'itiko eta ek'onomikoaɾi 'ertsiki lot'ua, al'emaniako er'epuβlika ðem'okratikoak soʂ'ialiʂaʂioaɾi ek'in ʂi'on ek'onomia m'aʎan, ald'erdi β'akareko sist'ema pol'itikoa eʂ'ariʂ.
Alemaniako Errepublika Federalak, ordea, estatu kapitalisten sistema politikoekonomikoari lotu eta, merkatu libreko ekonomia eta alderdi anitzeko sistema politikoa oinarri hartuz, Mendebaldeko potentzien garapen politikari ekin zion.
al'emaniako er'epuβlika feð'eɾalak, ordea, est'atu kap'italisten sist'ema pol'itikoekonomikoaɾi lot'u et'a, merk'atu liβr'eko ek'onomia eta ald'erdi an'itʂeko sist'ema pol'itikoa oɲ'ari 'artuʂ, mend'eβaldeko pot'entʂien ɡaɾ'apem pol'itikaɾi ek'in ʂi'on.
Bi Alemanien arteko liskarrak areagotu egin ziren, munduko bi potentzia nagusien arteko Gerra Hotzaren erdian, mila bederatziehun eta hirurogeita batean Errepublika Demokratikoak, ekialdeko biztanleen ihesa galaraztearren, Berlingo harresia eraiki eta muga osoa ixtea erabaki zuenean.
b'i al'emanien art'eko lisk'arak aɾ'eaɣotu eɣ'in ʂiɾ'en, mund'uko β'i pot'entʂia naɣ'usien art'eko ɣer'a 'otʂaɾen erd'ian, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta βat'ean er'epuβlika ðem'okratikoak, ek'ialdeko βiʂt'anleen i'esa ɣal'aɾaʂtearen, berl'inɡo 'aresia eɾ'ajki eta m'uɣa os'oa iʃt'ea eɾ'aβaki ʂu'enean.
Bi Alemanien arteko harremanak hainbat urtez hutsean egon ondoan, mila bederatziehun eta hirurogeita hamabian bi aldeek burujabetasuna onartu zioten elkarri, nazioartean eta bere esparru politikotik kanpora, zituzten arazoak gaindituz.
b'i al'emanien art'eko 'aremanak ajmbat urt'eʂ 'utsean eɣ'on ond'oan, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβiam b'i ald'eek buɾ'uʝaβetasuna on'artu ʂi'oten elk'ari, naʂ'ioartean eta βeɾ'e esp'aru pol'itikotik kamp'oɾa, ʂit'uʂten aɾ'aʂoak ɡajnd'ituʂ.
mila bederatziehun eta laurogeita bederatziko azaroaren bederatzian, Sobietar Batasunean abiaraziriko Perestroikaren eraginez eta herri agerraldi handien ondoren, Berlingo harresia eraitsi eta bi Alemanien arteko mugak ezereztu ziren.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂiko aʂ'aɾoaɾem beð'eɾatʂian, soβ'ietar bat'asunean aβ'iaɾaʂiɾiko peɾ'estrojkaɾen eɾ'aɣiɲeʂ eta 'eri aɣ'eraldi 'andien ond'oɾen, berl'inɡo 'aresia eɾ'ajtsi eta β'i al'emanien art'eko m'uɣak eʂ'eɾeʂtu ʂiɾ'en.
Bi egun geroago, Errepublika Demokratikoko gobernuak dimititu behar izan zuen, eta biharamunean osatu zen gobernu berriak hauteskunde libreetarako deia egin zuen. mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko martxoaren hamazortzian Errepublika Demokratikoan egindako hauteskundeetan kristau demokratak nagusitu ziren, eta...
b'i eɣ'un ɡeɾ'oaɣo, er'epuβlika ðem'okratikoko ɣoβ'ernuak dim'ititu βe'ar iʂ'an ʂu'en, eta βi'aɾamunean os'atu ʂen ɡoβ'ernu βer'iak 'awteskunde liβr'eetaɾako ðeʝ'a eɣ'in ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko martʃ'oaɾen 'amaʂortʂian er'epuβlika ðem'okratikoan eɣ'indako 'awteskundeetan krist'aw ðem'okratak...
Gobernu berriak, Helmut kol Mendebaldeko Alemianako kantzilerrarekin harreman estuetan, bateratze prozesua izugarri bizkortu zuen, eta mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko urriaren hiruan izan zen bateratze ofiziala.
ɡoβ'ernu βer'iak, 'elmut k'ol mend'eβaldeko al'emianako kantʂ'iʎeraɾekin 'areman est'uetan, bat'eɾatʂe proʂ'esua iʂ'uɣari βiʂk'ortu ʂu'en, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko ur'iaɾen 'iɾuan iʂ'an ʂem bat'eɾatʂe of'iʂiala.
Garai bateko aliatuek Alemania berriz bateratuari beregaintasuna itzultzea erabaki zuten, eta o de e erre ene e i ese ese e mugaren ezin ukitua bermatzea.
ɡaɾ'aj βat'eko al'iatuek al'emania βer'iʂ bat'eɾatuaɾi βeɾ'eɣajntasuna itʂ'ultʂea eɾ'aβaki ʂut'en, eta 'o ð'e 'e er'e en'e 'e 'i es'e es'e 'e m'uɣaɾen eʂ'in uk'itua βerm'atʂea.
bi mila eta hamasei amaieran laurogeita hiru, bat milioi biztanle zituen, hau da, berrehun eta hogeita hamabi biztanle kilometro koadroko.
b'i miʎ'a eta 'amasej am'aʝeɾan lawɾ'oɣejta 'iɾu, b'at mil'ioj βiʂt'anle ʂit'uen, 'aw ð'a, ber'eun eta 'oɣejta 'amaβi βiʂt'anle kil'ometro ko'aðroko.
Biztanleriaren aldaketa begetatiboa negatiboa da, baina etorkin asko hartzen du.
biʂt'anleɾiaɾen ald'aketa βeɣ'etatiβoa neɣ'atiβoa ð'a, baɲa et'orkin 'asko 'artʂen du.
Adineka, honela dago banaturik biztanleria : zero hamalau urte bitartekoak ehuneko A bat bi, bederatzi dira, hamabost hogeita lau urte bitartekoak ehuneko A bederatzi, zortzi, hogeita bost berrogeita hamalau urte bitartekoak ehuneko A hiru zortzi, sei, bost bost gidoia sei lau urte bitartekoak ehuneko A bat bost, zazpi...
að'iɲeka, 'onela ðaɣ'o βan'atuɾik biʂt'anleɾia: ʂeɾ'o 'amalaw 'urte βit'artekoak e'uneko a β'at b'i, beð'eɾatʂi ðiɾ'a, 'amaβos 'oɣejta l'aw 'urte βit'artekoak e'uneko 'a βeð'eɾatʂi, ʂortʂ'i, 'oɣejta β'os ber'oɣejta 'amalaw 'urte βit'artekoak e'uneko 'a 'iɾu ʂortʂ'i, s'ej, b'os b'os ɡið'oʝa s'ej l'aw 'urte βit'artekoak ...
Bizi itxaropena laurogeita bat, bat urtekoa da, hirurogeita hamazortzi, zazpi urtekoa gizonezkoena eta laurogeita hiru, sei urtekoa emakumezkoena.
b'iʂi itʃ'aɾopena lawɾ'oɣejta βat, b'at urt'ekoa ð'a, 'iɾuɾoɣejta 'amaʂortʂi, ʂ'aʂpi urt'ekoa ɣiʂ'oneʂkoena eta lawɾ'oɣejta 'iɾu, s'ej urt'ekoa em'akumeʂkoena.
Lau gutxiengo nazional daude : danimarkarrak, iparraldeko ese ze hatxe ele e ese uve bikoitza i ge hatxe o ele ese te e i ene estatuan ; sorabiarrak, Lusazian eta Brandenburgon ; erromaniak eta sintiak, herrialde osoan ; eta frisiarrak, ese ze hatxe ele e ese uve bikoitza i ge hatxe o ele ese te e i ene ge o mendebalde...
l'aw ɣutʃ'ienɡo naʂ'ional dawð'e: dan'imarkarak, ip'araldeko es'e ʂe 'atʃe el'e 'e es'e uβ'e βik'ojtʂa 'i ɣ'e 'atʃe 'o el'e es'e t'e 'e 'i en'e est'atuan; soɾ'aβiarak, lus'aʂian eta βrand'emburɡon; er'omaniak eta sint'iak, 'erialde os'oan; eta fris'iarak, es'e ʂe 'atʃe el'e 'e es'e uβ'e βik'ojtʂa 'i ɣ'e 'atʃe 'o el'e e...
Daniera, frisiera, sorbiera eta erromaniera gutxiengoen hizkuntza ofizialak dira.
dan'ieɾa, fris'ieɾa, sorb'ieɾa eta er'omanieɾa ɣutʃ'ienɡoen 'iʂkuntʂa of'iʂialak diɾ'a.
Erregio edo gutxiengoen Europako Itunak eskualde hizkuntzatzat hartzen ditu behealemana, daniera, iparraldeko frisiera, ekialdeko frisiera, behesorbiera, goisorbiera era erromaniera.
er'eɣio eðo ɣutʃ'ienɡoen ewɾ'opako it'unak esk'ualde 'iʂkuntʂatʂat 'artʂen dit'u βe'ealemana, dan'ieɾa, ip'araldeko fris'ieɾa, ek'ialdeko fris'ieɾa, be'esorbieɾa, ɡojs'orbieɾa eɾ'a er'omanieɾa.
Biztanleen ehuneko A bi zazpi, zazpi katolikoak dira, eta batez ere Renanian eta babieran bizi dira, ehuneko A bi bost, bost protestanteak dira, luteranoak gehienbat, eta iparraldean daude bilduta. Musulmanak ehuneko A bost, bat dira, kristau ortodoxoak ehuneko A bat, bederatzi, eta erlijiorik gabeak ehuneko A hiru zaz...
biʂt'anleen e'uneko 'a β'i ʂ'aʂpi, ʂ'aʂpi kat'olikoak diɾ'a, eta βat'eʂ eɾ'e ren'anian eta βaβ'ieɾam b'iʂi ðiɾ'a, e'uneko 'a β'i β'ost, b'os prot'estanteak diɾ'a, lut'eɾanoak ɡe'iembat, eta ip'araldean dawð'e β'ilduta. mus'ulmanak e'uneko 'a β'ost, b'at diɾ'a, krist'aw ort'oðoʃoak e'uneko a β'at, beð'eɾatʂi, eta erl'ix...
Alemaniakoa munduko laugarren ekonomia da barne produktu gordinari dagokionez, eta bosgarrena erosahalmenaren parekotasuna kontuan harturik.
al'emaniakoa mund'uko lawɣ'aren ek'onomia ð'a βarn'e proð'uktu ɣord'iɲaɾi ðaɣ'okioneʂ, eta βosɡ'arena eɾ'osaalmenaɾem paɾ'ekotasuna k'ontuan 'artuɾik.
Merkatu sistema kapitalista du, baina ongizatearen sistemak orekatua, estatuak gizarte laguntza handiak ematen baititu.
merk'atu sist'ema kap'italista ð'u, baɲa onɡ'iʂateaɾen sist'emak oɾ'ekatua, est'atuak ɡiʂ'arte laɣ'untʂa 'andiak em'atem bajt'itu.
Ustelkeria maila txikia dauka, eta berrikuntza maila handia.
ust'elkeɾia m'aʎa tʃik'ia ðawk'a, eta βer'ikuntʂa m'aʎa 'andia.
Nekazaritzak be pe ge a erre e ene ehuneko A zero, zazpi sortzen du, industriak ehuneko A hiru zero, zazpi, eta zerbitzuek ehuneko A sei zortzi, sei.
nek'aʂaɾitʂak b'e p'e ɣ'e 'a er'e 'e en'e e'uneko 'a ʂeɾ'o, ʂ'aʂpi s'ortʂen du, ind'ustriak e'uneko 'a 'iɾu ʂeɾ'o, ʂ'aʂpi, eta ʂerb'itʂuek e'uneko 'a s'ej ʂortʂ'i, s'ej.
Herrialdeak ahalegin handiak egin ditu Europan ekonomia eta politika batasuna hedatzeko, eta bere ekonomia eta merkataritza politiketan gero eta eragin handiagoa dute Europar Batasuneko kideen arteko hitzarmenek.
'erialdeak a'aleɣin 'andiak eɣ'in dit'u ewɾ'opan ek'onomia eta pol'itika βat'asuna 'eðatʂeko, eta βeɾ'e ek'onomia eta merk'ataɾitʂa pol'itiketan ɡeɾ'o eta eɾ'aɣin 'andiaɣoa ðut'e ewɾ'opar bat'asuneko k'iðeen art'eko 'itʂarmenek.
Esportazioa da bertako ekonomiaren funtsezko elementua ; esate baterako, bi mila eta hemeretziko lehen erdian e beren esportazio guztien ehuneko A bi lau egin zituen.
esp'ortaʂioa ð'a βert'ako ek'onomiaɾen funts'eʂko el'ementua; es'ate βat'eɾako, b'i miʎ'a eta 'emeɾetʂiko le'en erd'ian 'e βeɾ'en esp'ortaʂio ɣuʂt'ien e'uneko 'a β'i l'aw eɣ'in ʂit'uen.
Ibilgailuak, makineria, gai kimikoak, tresna elektronikoak, ekipamendu elektrikoa, botikak, garraio ekipamendua, oinarrizko metalak, elikagaiak, eta kautxua eta plastikoak dira esportazio gai nagusiak.
iβ'ilɣaʎuak, mak'iɲeɾia, ɡ'aj k'imikoak, tresn'a el'ektronikoak, ek'ipamendu el'ektrikoa, bot'ikak, ɡar'aʝo ek'ipamendua, oɲ'ariʂko met'alak, el'ikaɣaʝak, eta kawtʃ'ua eta plast'ikoak diɾ'a esp'ortaʂio ɣ'aj naɣ'usiak.
Munduko bostehun enpresa handienetako hogeita bederatzik Alemanian dute egoitza ; eme e erre ze e de e ese be e ene zeta, be eme uve bikoitza, bolsbagen, Audi, Siemens, aliáns, Adidas, portxe, box eta doutx Telekom dira herrialdeko marka ezagun batzuk.
mund'uko βost'eun empr'esa 'andienetako 'oɣejta βeð'eɾatʂik al'emanian dut'e eɣ'ojtʂa; em'e 'e er'e ʂe 'e ð'e 'e es'e β'e 'e en'e ʂet'a, b'e em'e uβ'e βik'ojtʂa, bolβ'aɣen, awð'i, si'emens, ali'ans, að'iðas, portʃ'e, b'oʃ eta ð'owʃ tel'ekom diɾ'a 'erialdeko mark'a eʂ'aɣum b'atʂuk.
mila bederatziehun eta laurogeita hamaikean, Elkartasun Zerga jarri zen indarrean, Alemaniaren bateratzearen gastuak pagatzeko. mila bederatziehun eta laurogeita hemeretziko urtarrilaren batean, Alemaniak eta Europar Batasuneko beste hamar estatuk, Europako Diru Batasuna jarri zuten abian, truke balioak behin betiko fi...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amajkean, elk'artasun ʂerɡ'a ʝar'i ʂen ind'arean, al'emaniaɾem bat'eɾatʂeaɾen ɡast'uak paɣ'atʂeko. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂiko urt'ariʎaɾem bat'ean, al'emaniak eta ewɾ'opar bat'asuneko β'este 'amar est'atuk, ewɾ'opako ð'iɾu βat'asuna ʝar'i ʂut'en aβ'ian, truk'e β...
Europar diru berria, euroa, bi mila eta bian bereganatu zuten alemanek. bi mila eta bostetik aurrera, aurrekontuetako diziplina zorrotza ezarri zuten Angela Merkelen gobernuek, kontu publikoei oreka emateko. bi mila eta hamabian lortu zuten lehen aldiz kontuak orekatzea, eta bi mila eta hamabitik bi mila eta hamazortzi...
ewɾ'opar d'iɾu βer'ia, ewɾ'oa, b'i miʎ'a eta βi'am beɾ'eɣanatu ʂut'en al'emanek. b'i miʎ'a eta βost'etik 'awreɾa, awr'ekontuetako ðiʂ'iplina ʂor'otʂa eʂ'ari ʂut'en anx'ela merk'elen ɡoβ'ernuek, k'ontu puβl'ikoej oɾ'eka em'ateko. b'i miʎ'a eta 'amaβian lort'u ʂut'en le'en ald'iʂ k'ontuak oɾ'ekatʂea, eta β'i miʎ'a eta 'a...
mila bederatziehun eta hogeita hamarreko hamarkadan, Hirugarren Reicha munduko lehenbiziko autobidesarea egiten hasi zen, eta hamaika mila bederatziehun eta laurogei kilometro autobide dauzka gaur egun.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amareko 'amarkaðan, 'iɾuɣaren rejtʃ'a mund'uko le'embiʂiko awt'oβiðesaɾea eɣ'iten 'asi ʂ'en, eta 'amajka miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣej kil'ometro awt'oβiðe ðawʂk'a ɣ'awr eɣ'un.
Gainontzeko errepideek berrogei mila kilometroko sarea osatzen dute.
ɡaɲ'ontʂeko er'epiðeek ber'oɣej miʎ'a kil'ometroko saɾ'ea os'atʂen dut'e.
Ondorioz, errepide dentsitaterik handiena duen herrialdea da.
ond'oɾioʂ, er'epiðe ðents'itateɾik 'andiena ðu'en 'erialdea ð'a.
Autobide guztiak doakoak dira ibilgailu pribatuentzat ; baina, bi mila eta bostetik, kamioiek satelite bidez kontrolatzen den bidesaria ordaindu behar izaten dute.
awt'oβiðe ɣuʂt'iak do'akoak diɾ'a iβ'ilɣaʎu priβ'atuentʂat; baɲ'a, b'i miʎ'a eta βost'etik, kam'ioʝek sat'elite βið'eʂ kontr'olatʂen dem bið'esaɾia ord'ajndu βe'ar iʂ'aten dut'e.
Ubideak eraikitzen ere munduko lehenbizietakoa da Alemania.
uβ'iðeak eɾ'ajkitʂen eɾ'e mund'uko le'embiʂietakoa ð'a al'emania.
Kielgo ubidea, Baltikoa eta Ipar itsasoa lotzen dituena, oso garrantzitsua da.
ki'elɣo uβ'iðea, balt'ikoa eta ip'ar its'asoa l'otʂen dit'uena, os'o ɣar'antʂitsua ð'a.
RhinMainDanubio ubidea, de o erre te eme u ene de e eme ese e ka o a eta ElbaLA laurden bat be e ze ka Kanala ere aipagarriak dira.
rimm'ajndanuβio uβ'iðea, d'e 'o er'e t'e em'e 'u en'e ð'e 'e em'e es'e 'e k'a 'o 'a eta elβ'ala lawrd'em bat b'e 'e ʂe k'a kan'ala eɾ'e ajp'aɣariak diɾ'a.
Energia iturri berriztagarriak gero eta inportanteagoak dira herrialdearen garapenean, batez ere BA laurden bat ene de ene i ese laurogeita hamar Die GrA laurden bat nen partidu ekologista gobernu federalean sartu zenetik. Friburgoko bauban ekoauzoak, esate baterako, eguzkienergia baliatzeko instalazio modernoak ditu. ...
en'erɡia it'uri βer'iʂtaɣariak ɡeɾ'o eta imp'ortanteaɣoak diɾ'a 'erialdeaɾen ɡaɾ'apenean, bat'eʂ eɾ'e βa lawrd'em bat en'e ð'e en'e 'i es'e lawɾ'oɣejta 'amar di'e ɣr'a lawrd'em bat n'em part'iðu ek'oloɣista ɣoβ'ernu feð'eɾalean sart'u ʂen'etik. friβ'urɡoko βawβ'an ek'oawʂoak, es'ate βat'eɾako, eɣ'uʂkienerɡia βal'iatʂek...
Alemaniak oso zientzilari handiak eman ditu.
al'emaniak os'o ʂi'entʂilaɾi 'andiak em'an dit'u.
hemeretzigarren mendean, Theodor estwan eta Jakob eskleidenek Teoria zelularra formulatu zuten, eta inoizko matematikaririk handienetakoa izan den kar Friedrich gausek bere legeak ezarri zituen.
'emeɾetʂiɣarem mend'ean, te'oðor est'uan eta ʝak'oβ eskl'ejðenek te'oɾia ʂel'ulara form'ulatu ʂut'en, eta iɲ'ojʂko mat'ematikaɾiɾik 'andienetakoa iʂ'an den k'ar fri'eðritʃ ɡaws'ek beɾ'e l'eɣeak eʂ'ari ʂit'uen.
hogeigarren mendean Nobel Sariak banatzen hasi ziren, eta lehenengo hamarkadetan alemaniarrek sari ugari eskuratu zituzten.
'oɣejɣarem mend'ean noβ'el saɾ'iak b'anatʂen asi ʂiɾ'en, eta le'enenɡo 'amarkaðetan al'emaniarek saɾ'i uɣ'aɾi esk'uɾatu ʂit'uʂten.
Horiez gain, badaude zientzilari aipagarriak ere, hala nola Kontinenteen jitoa deskribatu zuen Alfred Wegener geologoa.
oɾieʂ ɡ'ajn, bað'awðe ʂi'entʂilaɾi ajp'aɣariak eɾ'e, 'ala n'ola kont'inenteen ɟit'oa ðeskr'iβatu ʂu'en alfr'eð u'eɣener ɡe'oloɣoa.
Alemaniar asmakizunek munduko teknologiaren garapenean zeresan handia izan dute, eta oraindik ere oso erabiliak dira.
al'emaniar asm'akiʂunek mund'uko tekn'oloɣiaɾen ɡaɾ'apenean ʂeɾ'esan 'andia iʂ'an dut'e, eta oɾ'ajndik eɾ'e os'o eɾ'aβiliak diɾ'a.
Kontaezinak dira Alemaniaren ekarpenak munduko kulturari : betoven, Bach, brans eta Wagner konpositoreak ; Goethe, lesin eta estxiller poetak ; GA laurden bat ene te e erre gras eleberrigilea ; Kant, Hegel, mar edo nietztxe filosofoak ; Robert Wiene, efe uve bikoitza Murnau, Werner Herzog eta Wim Wenders zinemagileak ;...
kont'aeʂiɲak diɾ'a al'emaniaɾen ek'arpenak mund'uko kult'uɾaɾi: bet'oβen, b'atʃ, br'ans eta u'aɣner komp'ositoɾeak; ɡo'ete, les'in eta estʃ'iʎer po'etak; ɡ'a lawrd'em bat en'e t'e 'e er'e ɣr'as el'eβeriɣiʎea; k'ant, 'eɣel, m'ar eðo ni'etʃe fil'osofoak; roβ'ert uʝ'ene, ef'e uβ'e βik'ojtʂa murn'aw, u'erner 'erʂoɣ eta 'uj...
Alemaniako Kirol Federakundeak ia hogeita zazpi milioi kide ditu. Haren datuen arabera, biztanleriaren herenak kirola egiten du, herrialdean diren ehun eta hogeita zazpi mila instalazioetan. Azken urteotan, de ese bek kirol paralinpikoentzako baliabideak gehitu egin ditu. Betidanik nabarmendu da Alemaniaren partehartze...
al'emaniako kiɾ'ol feð'eɾakundeak 'ia 'oɣejta ʂ'aʂpi mil'ioj k'iðe ðit'u. 'aɾen dat'uen aɾ'aβeɾa, biʂt'anleɾiaɾen 'eɾenak kiɾ'ola eɣ'iten du, 'erialdean diɾ'en e'un eta 'oɣejta ʂ'aʂpi miʎ'a ist'alaʂioetan. aʂk'en 'urteotan, d'e es'e β'ek kiɾ'ol paɾ'alimpikoentʂako βal'iaβiðeak ɡe'itu eɣ'in dit'u. bet'iðanik naβ'armendu...
Alemaniako Futbol Federazioak hogeita sei mila klub baino gehiago ditu, sei milioi kiderekin. Alemaniako Futbol Selekzioak lau aldiz lortu du Munduko Futbol Txapelketa irabaztea. Bestalde, bitan antolatu du Alemaniak Munduko Futbol Txapelketa : mila bederatziehun eta hirurogeita hamalauan eta bi mila eta seian. Klub ma...
al'emaniako futb'ol feð'eɾaʂioak 'oɣejta s'ej miʎ'a kl'ub baɲo ɣ'eiaɣo ðit'u, s'ej mil'ioj k'iðeɾekin. al'emaniako futb'ol sel'ekʂioak l'aw ald'iʂ lort'u ðu mund'uko futb'ol tʃap'elketa iɾ'aβaʂtea. bestalde, bit'an ant'olatu ðu al'emaniak mund'uko futb'ol tʃap'elketa: miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amalawan eta β...
Eskubaloia da Alemaniako bigarren kirola.
esk'uβaloʝa ð'a al'emaniako βiɣ'aren kiɾ'ola.
Gizonezkoen selekzioak hiru aldiz lortu du urrezko domina Munduko Txapelketan, eta lau aldiz emakumezkoen selekzioak.
ɡiʂ'oneʂkoen sel'ekʂioak 'iɾu ald'iʂ lort'u ðu ur'eʂko ðom'iɲa mund'uko tʃap'elketan, eta l'aw ald'iʂ em'akumeʂkoen sel'ekʂioak.
Klub mailan ere emaitza onak izan ditu, hamazortzi aldiz irabazi baitute gizonezkoen e hatxe efe Txapeldunen Liga, eta lau aldiz emakumezkoena.
kl'ub m'aʎan eɾ'e em'ajtʂa on'ak iʂ'an dit'u, 'amaʂortʂi ald'iʂ iɾ'aβaʂi βajt'ute ɣiʂ'oneʂkoen 'e 'atʃe ef'e tʃap'eldunen liɣ'a, eta l'aw ald'iʂ em'akumeʂkoena.
uve efe ele gumerbatx, ese ze Magdeburg eta te hatxe uve bikoitza Kiel dira talderik onenak.
uβ'e ef'e el'e ɣum'erbatʃ, es'e ʂe maɣd'eβurɡ eta t'e 'atʃe uβ'e βik'ojtʂa ki'el diɾ'a t'aldeɾik on'enak.
Michael xumaker da txapelketa gehien irabazi dituen bat Formulako pilotua, zazpi hain zuzen ere.
mitʃ'ael ʃum'aker d'a tʃap'elketa ɣe'ien iɾ'aβaʂi ðit'uem b'at form'ulako pil'otua, ʂ'aʂpi 'ajn ʂuʂ'en eɾ'e.
Sebastian betelek, berriz, lau txapelketa irabazi ditu.
seβ'astiam bet'elek, ber'iʂ, l'aw tʃap'elketa iɾ'aβaʂi ðit'u.
Hamaika garaipen horiekin, munduko bigarren herrialdea da garaipen kopuruan Erresuma Batuaren ondoren.
'amajka ɣaɾ'ajpen 'oɾiekin, mund'uko βiɣ'aren 'erialdea ð'a ɣaɾ'ajpen kop'uɾuan er'esuma βat'uaɾen ond'oɾen.
Txirrindularitzan, yan ulritxek Frantziako Tourra, Espainiako buelta eta Munduko Erlojupeko Txapelketa birritan irabazi zituen Erik Zabelek sei aldiz irabazi zuen Frantziako Tourreko Erregulartasunaren Saria, eta beste hiru aldiz Espainiako bueltakoa.
tʃir'indulaɾitʂan, ɟ'an ulr'itʃek frantʂ'iako towr'a, esp'aɲiako βu'elta eta mund'uko erl'oxupeko tʃap'elketa βir'itan iɾ'aβaʂi ʂit'uen eɾ'ik ʂaβ'elek s'ej ald'iʂ iɾ'aβaʂi ʂu'en frantʂ'iako towr'eko er'eɣulartasunaɾen saɾ'ia, eta β'este 'iɾu ald'iʂ esp'aɲiako βu'eltakoa.
Rolf wolxolek hirutan irabazi zuen Ziklokroseko Munduko Txapelketa mila bederatziehun eta hirurogeiko hamarkadaren hasieran, eta KlausPeter Thalerrek bi aldiz mila bederatziehun eta laurogeiko hamarkadan.
r'olf u'olʃolek 'iɾutan iɾ'aβaʂi ʂu'en ʂikl'okroseko mund'uko tʃap'elketa miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejko 'amarkaðaɾen 'asieɾan, eta klawsp'eter tal'erek b'i ald'iʂ miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejko 'amarkaðan.
Tenisean, estefi Grafek Grand eslameko hogeita bi txapelketa irabazi zituen eta Boris Beckerrek sei. mila bederatziehun eta laurogeiko hamarkada arrakastatsua izan zen alemaniarrentzat, garaipen indibidualez gain selekzioak hiru aldiz irabazi baitzuen dabis Kopa eta bitan emakumezkoen Fed kopa.
ten'isean, est'efi ɣraf'ek ɡr'and esl'ameko 'oɣejta β'i tʃap'elketa iɾ'aβaʂi ʂit'uen eta βoɾ'is bekk'erek s'ej. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejko 'amarkaða ar'akastatsua iʂ'an ʂen al'emaniarentʂat, ɡaɾ'ajpen ind'iβiðualeʂ ɡ'ajn sel'ekʂioak 'iɾu ald'iʂ iɾ'aβaʂi βajtʂ'uen daβ'is kop'a eta βit'an em'akumeʂkoen f'eð kop'...
Mugimendua legalki independenteak diren hainbat erakundek osatzen dute, baina mugimenduaren baitan elkartuta daude oinarrizko printzipioak, helburuak, sinboloak eta estatutuak, gobernu erakunde komunen bidez.
muɣ'imendua leɣ'alki ind'ependenteak diɾ'en ajmbat eɾ'akundek os'atʂen dut'e, baɲa muɣ'imenduaɾem bajt'an elk'artuta ðawð'e oɲ'ariʂko printʂ'ipioak, 'elβuɾuak, simb'oloak eta est'atutuak, ɡoβ'ernu eɾ'akunde kom'unem bið'eʂ.
- AGurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordea jenri Dunantek eta gustabe moinierrek mila zortziehun eta hirurogeita hiruan geneban sortutako erakunde humanitario pribatua da.
- aɣ'uɾutʂe ɣor'iaɾen naʂ'ioarteko βatʂ'ordea ʝenr'i ðun'antek eta ɣust'aβe moɲ'ierek miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾuan ɡen'eβan sort'utako eɾ'akunde 'umanitaɾio priβ'atua ð'a.
Bere hogeita bost kideko batzordeak nazioarteko zuzenbide humanitarioaren araberako aginte bakarra du, nazioarteko eta barneko gatazka armatuetako biktimen bizitza eta duintasuna babesteko.
beɾ'e 'oɣejta β'os kið'eko βatʂ'ordeak naʂ'ioarteko ʂuʂ'embiðe 'umanitaɾioaɾen aɾ'aβeɾako aɣ'inte β'akara ð'u, naʂ'ioarteko eta βarn'eko ɣat'aʂka arm'atuetako βikt'imem biʂ'itʂa eta ðujnt'asuna βaβ'esteko.
- AGurutze Gorriaren eta Ilargi Gorriaren Elkarteen Nazioarteko Federazioa mila bederatziehun eta hemeretzian sortu zen, eta gaur egun Gurutze Gorriaren eta Ilargi Gorriaren ehun eta laurogeita hamar Elkarteen arteko jarduerak koordinatzen ditu.
- aɣ'uɾutʂe ɣor'iaɾen eta iʎ'arɡi ɣor'iaɾen elk'arteen naʂ'ioarteko feð'eɾaʂioa miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂian sort'u ʂen, eta ɣ'awr eɣ'un ɡuɾ'utʂe ɣor'iaɾen eta iʎ'arɡi ɣor'iaɾen e'un eta lawɾ'oɣejta 'amar elk'arteen art'eko ʝard'ueɾak ko'ordinatʂen dit'u.