nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
大行崩後中宗遇害抱屍而哭
đại hành băng hậu trung tông ngộ hại bão thi nhi khốc
卧朝嘉其忠授四廂軍副指揮使遷左親衛殿前指揮使
ngoạ triều gia kì trung thụ tứ sương quân phó chỉ huy sứ thiên tả thân vệ điện tiền chỉ huy sứ
及卧朝崩遂即帝位改元順天大赦
cập ngoạ triều băng toại tức đế vị cải nguyên thuận thiên đại xá
初古法州應天心寺感選院犬生一子白色有黑毛文成天子二字
sơ cổ pháp châu ứng thiên tâm tự cảm tuyển viện khuyển sinh nhất tử bạch sắc hữu hắc mao văn thành thiên tử nhị tự
識者曰盖戌生人成天子之兆
thức giả viết cái tuất sinh nhân thành thiên tử chi triệu
至是帝以甲戌年生為天子果
chí thị đế dĩ giáp tuất niên sinh vi thiên tử quả
nghiệm
庚戌順天元年宋大中符三年
canh tuất thuận thiên nguyên niên tống đại trung phù tam niên
祥春二月車駕回古法賜鄕老錢帛有差
tường xuân nhị nguyệt xa giá hồi cổ pháp tứ hương lão tiền bạch hữu sai
遣員外郎梁任文黎再嚴如宋結好
khiển viên ngoại lang lương nhậm văn lê tái nghiêm như tống kết hảo
帝以華閭城湫隘不足為帝王居欲遷之手詔曰昔商家至盤庚五遷周室迨成王三徙𡸈三代之數君徇于己私妄自遷徙
đế dĩ hoa lư thành tiểu ải bất túc vi đế vương cư dục thiên chi thủ chiếu viết tích thương gia chí bàn canh ngũ thiên chu thất đãi thành vương tam tỉ khởi tam đại chi sổ quân tuân vu kỷ tư vọng tự thiên tỉ
以其圖大宅中為憶萬世子孫之計上謹天命下因民志苟有便輙改故國祚延長風俗富阜
dĩ kì đồ đại trạch trung vi ức vạn thế tử tôn chi kế thượng cẩn thiên mệnh hạ nhân dân chí câu hữu tiện triếp cải cố quốc tộ diên trường phong tục phú phụ
而丁黎二家乃徇己私忽天命罔𨂻商周之跡常安厥邑於兹𦤶世代
nhi đinh lê nhị gia nãi tuân kỷ tư hốt thiên mệnh võng thao thương chu chi tích thường an quyết ấp ư tư trí thế đại
弗長筭數短促百姓耗損萬物失宜朕甚痛之不得不徙
phất trường toán số đoản xúc bách tính hao tổn vạn vật thất nghi trẫm thậm thống chi bất đắc bất tỉ
况髙王故都大羅城宅天地區域之中得龍蟠虎踞之勢正南北東西之位便江山向背之宜
huống cao vương cố đô đại la thành trạch thiên địa khu vực chi trung đắc long bàn hổ cứ chi thế chính nam bắc đông tây chi vị tiện giang sơn hướng bối chi nghi
其地廣而坦平厥土髙而𡙁塏音愷燥也髙民居蔑昏墊之困萬物極蕃阜之豐
kì địa quảng nhi thản bình quyết thổ cao nhi sảng khải âm khải táo dã cao dân cư miệt hôn điếm chi khốn vạn vật cực phiên phụ chi phong
遍覽越󰘊斯為勝地
biến lãm việt bang tư vi thắng địa
誠四方輻輳之要會為萬世京師之上都
thành tứ phương phúc tấu chi yếu hội vi vạn thế kinh sư chi thượng đô
朕欲因此地利以定厥居卿等如何
trẫm dục nhân thử địa lợi dĩ định quyết cư khanh đẳng như hà
羣臣皆曰陛下為天下建長久之計上以隆帝業之丕洪下以措斯民扵當󰱃所利如此誰敢不從
quần thần giai viết bệ hạ vi thiên hạ kiến trường cửu chi kế thượng dĩ long đế nghiệp chi phi hồng hạ dĩ thố tư dân ư đương thứ sở lợi như thử thuỳ cảm bất tòng
帝大悅
đế đại duyệt
秋七月帝
thu thất nguyệt đế
自華閭城徙都于京府大羅城暫泊城下黄龍見于御舟因改其城曰昇龍城
tự hoa lư thành tỉ đô vu kinh phủ đại la thành tạm bạc thành hạ hoàng long kiến vu ngự chu nhân cải kì thành viết thăng long thành
古法州曰天德府華閭城曰長安府北江曰天德江
cổ pháp châu viết thiên đức phủ hoa lư thành viết trường yên phủ bắc giang viết thiên đức giang
詔𤼵府錢二萬緡賃工建寺于天德府凡八所皆立碑刻功
chiếu phát phủ tiền nhị vạn mân nhậm công kiến tự vu thiên đức phủ phàm bát sở giai lập bi khắc công
遂於昇龍京城之内起造宫殿前起乾元殿以為視朝之所左置集賢殿右立講武殿
toại ư thăng long kinh thành chi nội khởi tạo cung điện tiền khởi càn nguyên điện dĩ vi thị triều chi sở tả trí tập hiền điện hữu lập giảng võ điện
又啓飛龍門通迎春宫丹鳳門通威遠門正陽起髙明殿皆曰龍墀
hựu khải phi long môn thông nghênh xuân cung đan phượng môn thông uy viễn môn chính dương khởi cao minh điện giai viết long trì
墀之内引翼回廊周圍四面
trì chi nội dẫn dực hồi lang chu vi tứ diện
乾元殿後置龍安龍瑞二殿以為燕寢之處
càn nguyên điện hậu trí long an long thuỵ nhị điện dĩ vi yến tẩm chi xứ
左建日光殿右建月明殿後
tả kiến nhật quang điện hữu kiến nguyệt minh điện hậu
起翠華龍瑞二宫以為宫女之居
khởi thuý hoa long thuỵ nhị cung dĩ vi cung nữ chi cư
修府庫洽城隍
tu phủ khố hiệp thành hoàng
城之四面啓四門東曰祥符西曰廣福南曰大興北曰耀德
thành chi tứ diện khải tứ môn đông viết tường phù tây viết quảng phúc nam viết đại hưng bắc viết diệu đức
又扵城内起興天御寺五鳳星樓城外離創造勝嚴寺
hựu ư thành nội khởi hưng thiên ngự tự ngũ phượng tinh lâu thành ngoại li phương sáng tạo thắng nghiêm tự
黎文休曰李太祖即帝位甫及二年宗廟未建社稷未立先於天德府創立八寺又重修諸路寺觀而度京師千餘人為僧則土木財力之費不可勝言也
lê văn hưu viết lí thái tổ tức đế vị phủ cập nhị niên tông miếu vị kiến xã tắc vị lập tiên ư thiên đức phủ sáng lập bát tự hựu trùng tu chư lộ tự quán nhi độ kinh sư thiên dư nhân vi tăng tắc thổ mộc tài lực chi phí bất khả thắng ngôn dã
財非天雨力非神作𡸈非浚民之骨血歟浚民之骨血可謂修福歟創業之主躬
tài phi thiên vũ lực phi thần tác há phi tuấn dân chi cốt huyết dư tuấn dân chi cốt huyết khả vị tu phúc dư sáng nghiệp chi chủ cung
行勤儉猶恐子孫之奢怠而太祖垂法如此宜其後世起淩霄之堵坡立削石之寺桂佛宫壮嚴倍扵宸居
hành cần kiệm do khủng tử tôn chi xa đãi nhi thái tổ thuỳ pháp như thử nghi kì hậu thế khởi lăng tiêu chi đổ pha lập tước thạch chi tự quế phật cung trang nghiêm bội ư thần cư
下皆化之至有毀形易服破産迯親百姓太半為僧國内到處皆寺其原𡸈無所自哉〇
hạ giai hoá chi chí hữu huỷ hình dị phục phá sản đào thân bách tính thái bán vi tăng quốc nội đáo xứ giai tự kì nguyên há vô sở tự tai
詔天下逋亡人㱕本貫
chiếu thiên hạ bổ vong nhân quy bản quán
仍命諸鄕邑所有寺觀已頽毀者悉重修之
nhưng mệnh chư hương ấp sở hữu tự quán dĩ đồi huỷ giả tất trùng tu chi
東十二月翠華宫成慶成大赦天下三年諸税孤寡老癃積年欠税籍者並蠲除之
đông thập nhị nguyệt thuý hoa cung thành khánh thành đại xá thiên hạ tam niên chư thuế cô quả lão lung tích niên khiếm thuế tịch giả tịnh quyên trừ chi
賜卧朝所擒蠻卒二十八人衣裳粮藥
tứ ngoạ triều sở cầm man tốt nhị thập bát nhân y thường lương dược
遣人送遠本土
khiển nhân tống viễn bản thổ
放驩州南界石河縣人㱕本縣
phóng hoan châu nam giới thạch hà huyện nhân quy bản huyện
宋封帝為交趾郡王領靜海軍節度使
tống phong đế vi giao chỉ quận vương lĩnh tĩnh hải quân tiết độ sứ
改十道為二十四路愛州驩州為寨
cải thập đạo vi nhị thập tứ lộ ái châu hoan châu vi trại
是歲度百姓為僧
thị tuế độ bách tính vi tăng
𭛁府銀一千六百八十两鑄洪鐘置扵大教寺
phát phủ ngân nhất thiên lục bách bát thập lượng chú hồng chung trí ư đại giáo tự
辛亥二年宋大中祥符四年
tân hợi nhị niên tống đại trung tường phù tứ niên
春正月置左右宿車軍皆五百人
xuân chính nguyệt trí tả hữu túc xa quân giai ngũ bách nhân
二月帝以愛州筥隆賊猖獗陸梁歷于丁黎二朝攻之弗克至此愈熾師六軍征之樊其部落擒其魁首而還賊遂滅
nhị nguyệt đế dĩ ái châu cử long tặc xương quyết lục lương lịch vu đinh lê nhị triều công chi phất khắc chí thử dũ sí sư lục quân chinh chi phần kì bộ lạc cầm kì khôi thủ nhi hoàn tặc toại diệt
夏四月遣員外郎李仁義陶慶文如宋報聘
hạ tứ nguyệt khiển viên ngoại lang lí nhân nghĩa đào khánh văn như tống báo sính
慶文竄在宋宋人執㱕我
khánh văn thoán tại tống tống nhân chấp quy ngã
仗殺之
trượng sát chi
占城獻獅子
chiêm thành hiến sư tử
是歲城内左起大清宫右起萬歳寺構鎮福藏
thị tuế thành nội tả khởi đại thanh cung hữu khởi vạn tuế tự cấu trấn phúc tàng
城外建四大天王錦衣龍興聖壽寺
thành ngoại kiến tứ đại thiên vương tự cẩm y long hưng thánh thọ tự
盧江步頭起含光殿
lô giang bộ đầu khởi hàm quang điện
壬子三年宋大中祥符六年
nhâm tí tam niên tống đại trung tường phù lục niên
夏四月重修龍安龍瑞二殿
hạ tứ nguyệt trùng tu long an long thuỵ nhị điện
󰀋皇太子佛瑪為開天王管龍德宫于外居之欲其周知民事也
sách hoàng thái tử phật mã vi khai thiên vương quản long đức cung vu ngoại cư chi dục kì chu tri dân sự dã
秋七月帝御含光殿觀兢舟
thu thất nguyệt đế ngự hàm quang điện quan cạnh chu
冬十月遣太保陶碩輔員外郎吳壤如宋結好
đông thập nguyệt khiển thái bảo đào thạc phụ viên ngoại lang ngô nhưỡng như tống kết hảo
十二月冬南峯磐石上有神跡長廣各三尺深一寸不知某山
thập nhị nguyệt đông nam phong bàn thạch thượng hữu thần tích trường quảng các tam xích thâm nhất thốn bất tri mỗ sơn
真躐國來貢
chân lạp quốc lai cống
帝親征
đế thân chinh
演州
diễn châu
還至汴灣會天地晦冥風雷震怒焚香吿天曰自以菲德沗居民上慄慄危懼若将𨺻于深淵非敢自特兵威妄行征伐
hoàn chí biện loan hội thiên địa hối minh phong lôi chấn nộ phần hương cáo thiên viết tự dĩ phi đức thiểm cư dân thượng lật lật nguy cụ nhược tương thao vu thâm uyên phi cảm tự đặc binh uy vọng hành chinh phạt
特以演州之人不遵厥化逞行昏暴殘忍小民罪惡貫盈於今不容不討
đặc dĩ diễn châu chi nhân bất tuân quyết hoá sính hành hôn bạo tàn nhẫn tiểu dân tội ác quán doanh ư kim bất dung bất thảo
至於兵刅交攻之除或枉傷忠孝或誤害賢良𦤶使皇天震怒以彰其遇錐遭傾隕亦無憾焉
chí ư binh ban giao công chi trừ hoặc uổng thương trung hiếu hoặc ngộ hại hiền lương trí sử hoàng thiên chấn nộ dĩ chương kì ngộ truy tao khuynh vẫn diệc vô hám yên
其在六軍罪猶可怒惟簡在上帝之心
kì tại lục quân tội do khả nộ duy giản tại thượng đế chi tâm
言訖風雷帖
ngôn hất phong lôi thiệp
史臣吳士連曰湯遇旱熯之災以六事自責而雨隨下
sử thần ngô sĩ liên viết thang ngộ hạn hán chi tai dĩ lục sự tự trách nhi vũ tuỳ hạ
帝遭風雷之變以攻代自責而風隨止
đế tao phong lôi chi biến dĩ công đại tự trách nhi phong tuỳ chỉ
天人交感之機影響甚速󰰽謂冥冥之中不日監在我而敢欺天乎
thiên nhân giao cảm chi cơ ảnh hưởng thậm tốc thục vị minh minh chi trung bất nhật giám tại ngã nhi cảm khi thiên hồ
上厩有白馬凡駕將𭛁必先嘶嗚
thượng cứu hữu bạch mã phàm giá tương phát tất tiên tê ô
命之曰白龍神馬
mệnh chi viết bạch long thần mã
是歲蠻人過銅柱至金華步及渭龍州貿易
thị tuế man nhân quá đồng trụ chí kim hoa bộ cập vị long châu mậu dịch
帝使人擒獲蠻人及馬萬餘疋
đế sử nhân cầm hoạch man nhân cập mã vạn dư sơ
癸丑四年宋大中祥符六年
quý sửu tứ niên tống đại trung tường phù lục niên
春二月定天下諸税𬏩一潭池田土二桑州錢榖三山原藩鎮產勿四關監譏察󰚴盐五蠻獠犀象香料六原頭木條花果等𩔗
xuân nhị nguyệt định thiên hạ chư thuế liệt nhất đàm trì điền thổ nhị tang châu tiền cốc tam sơn nguyên phiên trấn sản vật tứ quan giám cơ sát hàm diêm ngũ man lạo tê tượng hương liệu lục nguyên đầu mộc điều hoa quả đẳng loại
夏六月封皇子菩為開國王居長安府
hạ lục nguyệt phong hoàng tử bồ vi khai quốc vương cư trường an phủ
秋七
thu thất
月帝御含光殿觀兢舟
nguyệt đế ngự hàm quang điện quan cạnh chu
冬十月渭龍州叛附于蠻
đông thập nguyệt vị long châu phản phụ vu man
帝親征之
đế thân chinh chi
首領何晏俊惧引其徒竄山林
thủ lĩnh hà án tuấn cụ dẫn kì đồ thoán sơn lâm
賜王侯公主所𬋩諸税有差
tứ vương hầu công chúa sở quản chư thuế hữu sai
甲寅五年宋大中祥符七年
giáp dần ngũ niên tống đại trung tường phù thất niên
春正月蠻將楊長惠段敬至率蠻人二十萬入寇屯金華步布置軍營名五花寨
xuân chính nguyệt man tướng dương trường huệ đoàn kính chí suất man nhân nhị thập vạn nhập khấu đồn kim hoa bộ bố trí quân doanh danh ngũ hoa trại
平林州牧黃恩榮以狀聞
bình lâm châu mục hoàng ân vinh dĩ trạng văn
帝命翊聖王帥師討之斬首萬計俘獲士卒馬疋不可勝數
đế mệnh dực thánh vương soái sư thảo chi trảm thủ vạn kế phu hoạch sĩ tốt mã sơ bất khả thắng số
詔員外郎馮真李碩齊所獲蠻馬百疋遣于宋
chiếu viên ngoại lang phùng chân lí thạc tề sở hoạch man mã bách sơ khiển vu tống
宋帝詔所在差使臣接伴赴闕鄅傳供屯務今豐僃
tống đế chiếu sở tại sai sứ thần tiếp bạn phó khuyết vũ truyền cúng đồn vụ kim phong bị
及至召見
cập chí triệu kiến
真等扵崇德殿賜冠󰅾器幣有差
chân đẳng ư sùng đức điện tứ quan đái khí tệ hữu sai
夏四月驩州獻麒麟
hạ tứ nguyệt hoan châu hiến kì lân
五月右街僧綂沈文苑奏請立戒塲於萬歲寺賜僧徒受戒
ngũ nguyệt hữu nhai tăng thống thẩm văn uyển tấu thỉnh lập giới trường ư vạn tuế tự tứ tăng đồ thụ giới
可其奏
khả kì tấu
秋九月詔𭛁府金三百十两鑄鍾置于興天寺
thu cửu nguyệt chiếu phát phủ kim tam bách thập lượng chú chung trí vu hưng thiên tự