nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
至是授其職後人
chí thị thụ kì chức hậu nhân
姓費者慕其名多改為裴
tính phí giả mộ kì danh đa cải vi bùi
三月試天下士人
tam nguyệt thí thiên hạ sĩ nhân
賜狀元莫挺之太學生火勇首充内書家
tứ trạng nguyên mạc đĩnh chi thái học sinh hoả dũng thủ sung nội thư gia
榜眼裴慕祗候簿書帽衫充内令書家
bảng nhãn bùi mộ chi hậu bạ thư mạo sam sung nội lệnh thư gia
探花郎張放校書權冕充二資
thám hoa lang trương phóng hiệu thư quyền miện sung nhị tư
黄甲阮忠彦
hoàng giáp nguyễn trung ngạn
太學生凡四十四名引三魁出龍門
thái học sinh phàm tứ thập tứ danh dẫn tam khôi xuất long môn
鳳城遊街衢三日其餘留學三百三十人
phụng thành du nhai cù tam nhật kì dư lưu học tam bách tam thập nhân
忠彦年十六時號神童
trung ngạn niên thập lục thời hiệu thần đồng
其試法先以醫國篇穆太子傳暗寫汰冗
kì thí pháp tiên dĩ y quốc thiên mục thái tử truyện ám tả thải nhũng
次則經疑經義并詩題即古詩五言長篇用王度寬猛詩律用才難射雉賦題用帝德好生洽于民心八韻體三長制詔表四塲對策
thứ tắc kinh nghi kinh nghĩa tịnh thi đề tức cổ thi ngũ ngôn trường thiên dụng vương độ khoan mãnh thi luật dụng tài nan xạ trĩ phú đề dụng đế đức hiếu sinh hiệp vu dân tâm bát vận thể tam trường chế chiếu biểu tứ trường đối sách
挺之至靈
đĩnh chi chí linh
人慕青威人放清化人占
nhân mộ thanh oai nhân phóng thanh hoá nhân
占城瑜伽僧來惟食牛乳試
chiêm thành du già tăng lai duy thực ngưu nhũ
試手分以准詞手分即五刑吏
thí thủ phân dĩ chuẩn từ thủ phân tức ngũ hình lại
秋七月詔凡廟諱御名正文减畫
thu thất nguyệt chiếu phàm miếu huý ngự danh chính văn giảm hoạ
八月禁李朝廟諱藴瑪尊德煥祚𣉙旵𣉙音𣉙與乾同又古汗切八旵𥘉减切聲與讖同字减畫
bát nguyệt cấm lí triều miếu huý uẩn mã tôn đức hoán tộ cán sảm cán âm cán dữ càn đồng hựu cổ hãn thiết bát sảm sơ giảm thiết thanh dữ thí sấm đồng tự giảm hoạ
九月詔凡典獄斷文字押手用無名左指二節
cửu nguyệt chiếu phàm điển ngục đoạn văn tự áp thủ dụng vô danh tả chỉ nhị tiết
冬十一月詔試天下士人用七科
đông thập nhất nguyệt chiếu thí thiên hạ sĩ nhân dụng thất khoa
十二月彗星見南方
thập nhị nguyệt tuệ tinh hiện nam phương
陳䧺韜辝免左僕射
trần hùng thao từ miễn tả bộc xạ
許之
hứa chi
以段汝諧知樞𡧸院事
dĩ đoàn nhữ hài tri khu mật viện sự
帝於宗室知寳興缺名者親愛極其至而不任以政非其才
đế ư tông thất tri bảo hưng khuyết danh giả thân ái cực kì chí nhi bất nhiệm dĩ chính phi kì tài
也至於汝諧一儒生耳以其才不嫌於驟用
dã chí ư nhữ hài nhất nho sinh nhĩ dĩ kì tài bất hiềm ư sậu dụng
詔宗正府定皇宗玉牒
chiếu tông chính phủ định hoàng tông ngọc điệp
乙巳十三年元大德九年春正月册皇第四子奣為東宫太子仍製藥石箴賜之
ất tị thập tam niên nguyên đại đức cửu niên xuân chính nguyệt sách hoàng đệ tứ tử mạnh vi đông cung thái tử những chế dược thạch châm tứ chi
二月占城遣制蒲苔及部黨百餘人奉表進金銀奇香異勿求定聘禮
nhị nguyệt chiêm thành khiến chế bồ đài cập bộ đảng bách dư nhân phụng biểu tiến kim ngân kì hương dị vật cầu định sính lễ
朝臣以為不可獨文肅王道載主其議
triều thần dĩ vi bất khả độc văn túc vương đạo tái chủ kì nghị
陳克終賛成之其議遂决
trần khắc chung tán thành chi kì nghị toại quyết
三月羅回國使進輦羅布等物
tam nguyệt la hồi quốc sứ tiến liễn la bố đẳng vật
以陳時見為左僕射
dĩ trần thời kiến vi tả bộc xạ
時有讀簿陳具性寬厚謹愿善皷琴弩射及蹴踘戲
thời hữu độc bạ trần cụ tính khoan hậu cẩn nguyện thiện cổ cầm nỗ xạ cập xúc cúc hí
帝皆命教太子
đế giai mệnh giáo thái tử
具每将皷琴則先剪絲頭更為緊繫然後皷之
cụ mỗi tương cổ cầm tắc tiên tiễn ti đầu cánh vi khẩn hệ nhiên hậu cổ chi
或問其
hoặc vấn kì
cố
曰曲未終而絲斷為之奈何其造毬子則以衡秤皮辨使十二辨相埒惟納豚胞口頭三辨則少簿而輕以當胞頭之重故毬子蹴之其辨在上至下來如𥘉不曾施轉
viết khúc vị chung nhi ti đoạn vi chi nại hà kì tạo cầu tử tắc dĩ hoành xứng bì biện sử thập nhị biện tương liệt duy nạp độn bào khẩu đầu tam biện tắc thiếu bạ nhi khinh dĩ đương bào đầu chi trọng cố cầu tử xúc chi kì biện tại thượng chí hạ lai như sơ bất tằng thi chuyển
世之弩射其立腳與弓射同所謂丁字不成八字不正者也
thế chi nỗ xạ kì lập cước dữ cung xạ đồng sở vị đinh tự bất thành bát tự bất chính giả dã
具則平立而射曰凡弓射左手向前執弝右手向後換其身巳偏側故其脚亦偏側弩射則平施於前故執而射者身自平直何故脚反偏側哉
cụ tắc bình lập nhi xạ viết phàm cung xạ tả thủ hướng tiền chấp bả hữu thủ hướng hậu hoán ti kì thân tị thiên trắc cố kì cước diệc thiên trắc nỗ xạ tắc bình thi ư tiền cố chấp nhi xạ giả thân tự bình trực hà cố cước phản thiên trắc tai
其所居屋及所乘船每两門相對安置陳設亦相對皆要平正盖其本
kì sở cư ốc cập sở thừa thuyền mỗi lưỡng môn tương đối an trí trần thiết diệc tương đối giai yếu bình chính cái kì bản
心如此故其見於事為亦如此
tâm như thử cố kì kiến ư sự vi diệc như thử
具究連人嘗有憾於究連矢之曰足不履其地
cụ cứu liên nhân thường hữu hám ư cứu liên thỉ chi viết túc bất lí kì địa
後㱕究連則舟行及登陸則肩輿入門徐就床而下起居飲食必於是或𨒣觀園池則昇床至其處興盡而還復坐肩輿登舟如此
hậu quy cứu liên tắc chu hành cập đăng lục tắc khiên dư nhập môn từ tựu sàng nhi hạ khởi cư ẩm thực tất ư thị hoặc du quan viên trì tắc thăng sàng chí kì xứ hứng tận nhi hoàn phục toạ khiên dư đăng chu như thử
終其身未嘗一履於地
chung kì thân vị thường nhất lí ư địa
其乘心堅確如此乃古所未愿者
kì thừa tâm kiên xác như thử nãi cổ sở vị nguyện giả
丙午十四年元大德十年春正月朔統政太師佐天大王德曄卒年十二四
bính ngọ thập tứ niên nguyên đại đức thập niên xuân chính nguyệt sóc thống chính thái sư tá thiên đại vương đức việp tốt niên thập nhị tứ
夏六月下嫁玄珍公主于占城主制旻
hạ lục nguyệt hạ giá huyền trân công chúa vu chiêm thành chủ chế mân
𥘉上皇𨒣方幸占城而業許之
sơ thượng hoàng du phương hạnh chiêm thành nhi nghiệp hứa chi
朝野文人
triều dã văn nhân
多借漢皇以昭君嫁匈奴事作國語詩詞諷刺之
đa tá hán hoàng dĩ chiêu quân giá hung nô sự tác quốc ngữ thi từ phúng thích chi
史臣吳士連曰昔漢髙皇因匈奴數苦邉以家人女為公主嫁单于
sử thần ngô sĩ liên viết tích hán cao hoàng nhân hung nô số khổ biên dĩ gia nhân nữ vi công chúa giá đơn vu
婚非其𩔗先儒非之矣
hôn phi kì loại tiên nho phi chi hĩ
然意欲休兵息民猶可言也
nhiên ý dục hưu binh tức dân do khả ngôn dã
元帝則因呼韓來朝請婿
nguyên đế tắc nhân hô hàn lai triều thỉnh tế
漢室以王嬙賜之亦有其故也
hán thất dĩ vương tường tứ chi diệc hữu kì cố dã
仁宗以女嫁占城主何義乎曰因𨒣幸業許之恐失信盍改命焉可也帝當天位而上皇已出家帝改命斯無難矣顧乃遠嫁非𩔗以實前言旋用詐謀以奪於後何有於信乎
nhân tông dĩ nữ giá chiêm thành chủ hà nghĩa hồ viết nhân du hạnh nghiệp hứa chi khủng thất tín hạp cải mệnh yên khả dã đế đương thiên vị nhi thượng hoàng dĩ xuất gia đế cải mệnh tư vô nan hĩ cố nãi viễn giá phi loại dĩ thực tiền ngôn toàn dụng trá mưu dĩ đoạt ư hậu hà hữu ư tín hồ
秋九月十五日戌時月󰱮
thu cửu nguyệt thập ngũ nhật tuất thời nguyệt thực
命天章學士阮士固講五經
mệnh thiên chương học sĩ nguyễn sĩ cố giảng ngũ kinh
士固東方朔之流善詼諧䏻作國語詩賦
sĩ cố đông phương sóc chi lưu thiện khôi hài năng tác quốc ngữ thi phú
我國作詩賦多用國語自此始
ngã quốc tác thi phú đa dụng quốc ngữ tự thử thuỷ
行遣致仕阮肩吾來朝自號繚繞
hành khiển trí sĩ nguyễn khiên ngô lai triều tự hiệu liễu nhiễu
肩吾性直諒帝優重之不名以激年老之固位者
khiên ngô tính trực lượng đế ưu trọng chi bất danh dĩ khích niên lão chi cố vị giả
以陳䧺韜為少保
dĩ trần hùng thao vi thiếu bảo
遣翰林學士黎宗元中侍大夫裴木鐸如元報聘
khiến hàn lâm học sĩ lê tông nguyên trung thị đại phu bùi mộc đạc như nguyên báo sính
丁未十五年元大德十一年春正月改烏里二州為順州化州
đinh mùi thập ngũ niên nguyên đại đức thập nhất niên xuân chính nguyệt cải ô lí nhị châu vi thuận châu hoá châu
命行遣段汝諧徃定其民
mệnh hành khiển đoàn nhữ hài vãng định kì dân
先是占城主制旻以其地為納徵物羅始作紅㐌蓬等村人不服帝
tiên thịm chiêm thành chủ chế mân dĩ kì địa vi nạp trưng vật la thuỷm tác hồng đà bồngm đẳng thôn nhân bất phục đế
命汝諧徃宣德意簡迪彼眾授之以官仍給田土免租賦三年以懷保之
mệnh nhữ hài vãng tuyên đức ý giản địch bỉ chúng thụ chi dĩ quan nhưng cấp điền thổ miễn tô phú tam niên dĩ hoài bảo chi
三月十七日巳時日重暈如二虹相交之狀
tam nguyệtm thập thất nhậtm tị thờim nhật trùng vựng như nhị hồng tương giao chi trạng
夏五月占城主制旻卒
hạ ngũ nguyệtm chiêm thành chủ chế mân tốt
秋九月大水決󰱏󰱏堤
thu cửu nguyệtm đại thuỷm quyết đam đam đê
占城世子制多耶遣使臣保祿󰏲進白象
chiêm thành thế tử chế đa da khiến sứ thần bảo lộc kê tiến bạch tượng
冬十月命入内行遣尚書左僕射陳克終安撫鄧文如占城迎玄珍公主及世子多耶㱕
đông thập nguyệt mệnh nhập nội hành khiển thượng thư tả bộc xạ trần khắc chungm an phủ đặng văn như chiêm thành nghênh huyền trân công chúa cập thế tử đa da quy
占城俗國王卒主后入火壇以殉帝知之恐公主遇害遣克終等託以吊䘮且言公主火塟則脩齋無主張不如徃海濱招魂於天邉迎灵
chiêm thành tụcm quốc vương tốtm chủ hậu nhập hoả đàn dĩ tuẫn đế tri chim khủng công chúa ngộ hạim khiến khắc chung đẳng thác dĩ điếu tang thả ngôn công chúa hoả táng tắc tu trai vô chủ trương bất như vãng hải tân chiêu hồn ư thiên biên nghênh linh
魂同㱕始入火壇
hồn đồng quy thuỷ nhập hoả đàn
占人從之克終以輕舟奪之以㱕遂與之私通遲回海道日久始至京都
chiêm nhân tòng chi khắc chung dĩ khinh chu đoạt chi dĩ quy toại dữ chi tư thông trì hồi hải đạo nhật cửu thuỷ chí kinh đô
興讓大王惡之每見克終則逆罵曰此人於國不祥
hưng nhượng đại vương ác chi mỗi kiến khắc chung tắc nghịch mạ viết thử nhân ư quốc bất tường
其姓名曰陳克終
kì tính danh viết trần khắc chung
陳家欲終於此人耶
trần gia dục chung ư thử nhân da
克終常畏避之
khắc chung thường uý tị chi
史臣吳士連曰甚矣哉
sử thần ngô sĩ liên viết thậm hĩ tai
陳克終之姦邪也非惟於此為狗彘之行後黨文憲𨺻國父上宰以叛逆寃死者百餘人而以富貴終
trần khắc chung chi gian tà dã phi duy ư thử vi cẩu trệ chi hành hậu đảng văn hiến hãm quốc phụ thượng tể dĩ phản nghịch oan tử giả bách dư nhân nhi dĩ phú quý chung
孔子曰罔之生幸而免者歟然而身死之後紹武家奴𭛁其屍而碎斬之則聖人之言為尤信
khổng tử viết võng chi sinh hạnh nhi miễn giả dư nhiên nhi thân tử chi hậu thiệu vũ gia nô phát kì thi nhi toái trảm chi tắc thánh nhân chi ngôn vi vưu tín
cợ
戊申十六年元武宗海山至大元年春正月以張漢超為翰林學士
mậu thân thập lục niên nguyên vũ tông hải sơn chí đại nguyên niên xuân chính nguyệt dĩ trương hán siêu vi hàn lâm học sĩ
秋八月十八日玄珍公主自占城回
thu bát nguyệt thập bát nhật huyền trân công chúa tự chiêm thành hồi
上皇命化州寨主送行船占人三百各回本國
thượng hoàng mệnh hoá châu trại chủ tống hành thuyền chiêm nhân tam bách các hồi bản quốc
冬十一月朔日重暈
đông thập nhất nguyệt sóc nhật trùng vựng
三日上皇崩于安子山卧雲庵
tam nhật thượng hoàng băng vu yên tử sơn ngoạ vân am
時上皇出家居安子山之紫霄峯自號竹林大士
thời thượng hoàng xuất gia cư yên tử sơn chi tử tiêu phong tự hiệu trúc lâm đại sĩ
其娣天瑞病革下山徃視之謂曰姊若時至自去見㝠間問事則應之曰願少待我弟竹林大士且至
kì đệ thiên thuỵ bệnh cách hạ sơn vãng thị chi vị viết đệ nhược thời chí tự khứ kiến minh gian vấn sự tắc ứng chi viết nguyện thiểu đãi ngã đệ trúc lâm đại sĩ thả chí
言訖還山嘱侍者法螺以後事奄然坐化天
ngôn hất hoàn sơn chúc thị giả pháp loa dĩ hậu sự yểm nhiên toạ hoá thiên
瑞亦以是日薨
thuỵ diệc dĩ thị nhật hoăng
法螺燒得舍利三千餘粒奉至京師資福寺
pháp loa thiêu đắc xá lợi tam thiên dư lạp phụng chí kinh sư tư phúc tự
帝疑之
đế nghi chi
群臣多請罪法螺
quần thần đa thỉnh tội pháp loa
皇太子奣年九嵗侍側懷忠忽有舍利數粒出以示之檢匣内已有缺數
hoàng thái tử mạnh niên cửu tuế thị trắc hoài trung hốt hữu xá lợi số lạp xuất dĩ thị chi kiểm hạp nội dĩ hữu khuyết số
帝感泣意乃解
đế cảm khấp ý nãi giải