nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
今欲詣
kim dục nghệ
前謝過汝宜為朕草表文
tiền tạ quá nhữ nghi vi trẫm thảo biểu văn
汝諧立於帝前撰成之
nhữ hài lập ư đế tiền soạn thành chi
帝即以輕舟徃令汝諧從
đế tức dĩ khinh chu vãng lệnh nhữ hài tòng
後日大早至天長府奉表謝罪
hậu nhật đại tảo chí thiên trường phủ phụng biểu tạ tội
上皇見汝諧曰此是何人内人以官家捧表人對
thượng hoàng kiến nhữ hài viết thử thị hà nhân nội nhân dĩ quan gia phủng biểu nhân đối
上皇不應
thượng hoàng bất ứng
晚時風雨大至
vãn thời phong vũ đại chí
汝諧長跪不動上皇曰庭中之人在否内人對曰尚在
nhữ hài trường quỵ bất động thượng hoàng viết đình trung chi nhân tại phủ nội nhân đối viết thượng tại
乃命受表覽之辭意懇切召帝入曰朕有别子亦可嗣位
nãi mệnh thụ biểu lãm chi từ ý khẩn thiết triệu đế nhập viết trẫm hữu biệt tử diệc khả tự vị
朕在爾尚如此况後日乎帝扣頭謝罪
trẫm tại nhĩ thượng như thử huống hậu nhật hồ đế khấu đầu tạ tội
上皇曰誰為汝𢮪表
thượng hoàng viết thuỳ vi nhữ soạn biểu
對曰書生段汝諧也
đối viết thư sinh đoàn nhữ hài dã
舊史載此事在明宗末年今按宜在此乃召汝諧謂曰爾之所𢮪深契朕心
cựu sử tái thử sự tại minh tông mạt niên kim án nghi tại thử nãi triệu nhữ hài vị viết nhĩ chi sở soạn thâm khiết trẫm tâm
乃詔官
nãi chiếu quan
家復帝位百官還朝如故
gia phục đế vị bách quan hoàn triều như cố
帝還自天長拜汝諧為御史中賛
đế hoàn tự thiên trường bái nhữ hài vi ngự sử trung tán
時有忌汝諧年少用事為詩誚之曰風憲論談傳古語口存乳臭段中賛
thời hữu kị nhữ hài niên thiếu dụng sự vi thi tiếu chi viết phong hiến luận đàm truyền cổ ngữ khẩu tồn nhũ xú đoàn trung tán
汝諧為帝近臣帝言動悉知之
nhữ hài vi đế cận thần đế ngôn động tất tri chi
及受是職觀史臣所載實錄頗有謬誤乃為改正仍焚舊藁
cập thụ thị chức quan sử thần sở tái thực lục pha hữu mậu ngộ nãi vi cải chính những phàn cựu cảo
帝拜謁山陵
đế bái yết sơn lăng
六月徧祭山川神祗
lục nguyệt biến tế sơn xuyên thần chi
秋七月修安子御藥庵
thu thất nguyệt tu yên tử ngự dược am
八月上皇自天長府復出家入安子山苦行
bát nguyệt thượng hoàng tự thiên trường phủ phục xuất gia nhập yên tử sơn khổ hạnh
上皇嘗御重光宫帝來朝國公國峻從上皇曰我家本下流人始祖顯󰆑人世尚䧺勇每刺龍梭於髀間
thượng hoàng thường ngự trùng quang cung đế lai triều quốc công quốc tuấn tòng thượng hoàng viết ngã gia bản hạ lưu nhân thuỷ tổ hiển khánh nhân thế thượng hùng dũng mỗi thích long toa ư bễ gian
世業武固
thế nghiệp vũ cố
宜文髀示不忘本
nghi văn bễ thị bất vong bản
時文刺工以後命宫門外
thời văn thích công dĩ hậu mệnh cung môn ngoại
帝伺上皇他顧即回重華宫
đế tứ thượng hoàng tha cố tức hồi trùng hoa cung
良九上皇問官家何在左右對曰已回重華宫矣
lương cửu thượng hoàng vấn quan gia hà tại tả hữu đối viết dĩ hồi trùng hoa cung hĩ
上皇曰官家已遁耶則文刺惠武國瑱
thượng hoàng viết quan gia dĩ độn gia tắc văn thích huệ vũ quốc chẩn
國父髀間有龍梭之刺是後嗣皇無文髀由英宗始
quốc phụ bễ gian hữu long toa chi thích thị hậu tự hoàng vô văn bễ do anh tông thuỷ
又國初軍士皆渾刺龍文於腹背及兩髀謂之采龍
hựu quốc sơ quân sĩ giai hỗn thích long văn ư phục bối cập lưỡng bễ vị chi thái long
盖宋商客見我越民刺龍文於身謂海蛟畏龍文遭風舟沉交不敢犯故目曰采龍也
cái tống thương khách kiến ngã việt dân thích long văn ư thân vị hải giao uý long văn tao phong chu trầm giao bất cảm phạm cố mục viết thái long dã
帝好微行
đế hảo vi hành
每夜乘肩輿與侍衛十數人遍歷畿内鷄鳴乃還宫
mỗi dạ thừa khiên dư dữ thị vệ thập số nhân biến lịch kì nội kê minh nãi hoàn cung
嘗夜出至軍坊無頼軰拋磚
thường dạ xuất chí quân phường vô lại bối phao chuyên
中帝首
trúng đế thủ
從者曰乘輿在此
tòng giả viết thừa dư tại thử
彼知方散走
bỉ tri phương tán tẩu
一日上皇見帝首瘡痕詰之具以實對
nhất nhật thượng hoàng kiến đế thủ sang ngân cật chi cụ dĩ thực đối
上皇噴噴久之
thượng hoàng phún phún cửu chi
印行佛教法事道塲新文及公文格式頒天下
ấn hành phật giáo pháp sự đạo trường tân văn cập công văn cách thức phân thiên hạ
九月詔庚寅辛卯年至此凡賣田土及買家人為奴聽贖
cửu nguyệt chiếu canh dần tân mão niên chí thử phàm mại điền thổ cập mãi gia nhân vi nô thính chuộc
若過年此不得贖
nhược quá niên thử bất đắc chuộc
詔天下士人習學業待試
chiếu thiên hạ sĩ nhân tập học nghiệp đãi thí
以内官陳䧺韜參知政事同知聖慈宫左司事
dĩ nội quan trần hùng thao tham tri chính sự đồng tri thánh từ cung tả ti sự
後坐批簿出人罪󰰾
hậu toạ phê bạ xuất nhân tội bãi
庚子八年元大德四年春正月二十七日地震者三自申至子止
canh tí bát niên nguyên đại đức tứ niên xuân chính nguyệt nhị thập thất nhật địa chấn giả tam tự thân chí tí chỉ
閏三月陳國康卒
nhuận tam nguyệt trần quốc khang tốt
國康嘗𬋩演州選
quốc khang thường quản diễn châu tuyển
州女有姿色者為姬妾故其次子惠義國貞等皆演州女所出
châu nữ hữu tư sắc giả vi cơ thiếp cố kì thứ tử huệ nghĩa quốc trinh đẳng giai diễn châu nữ sở xuất
厥後演州知州皆以國康子孫為之
quyết hậu diễn châu tri châu giai dĩ quốc khang tử tôn vi chi
及苗裔之嗣始用州人涖事
cập miêu duệ chi tự thuỷ dụng châu nhân lị sự
夏四月缺日干日盪
hạ tứ nguyệt khuyết nhật can nhật đãng
五月十六日詔凡朝班文武皆有批字而無帳下印者减一資擊賊之功不减盖驗失印時所賜帖
ngũ nguyệt thập lục nhật chiếu phàm triều ban văn võ giai hữu phê tự nhi vô trướng hạ ấn giả giảm nhất tư kích tặc chi công bất giảm cái nghiệm thất ấn thời sở tứ thiếp
洪路婦女生男两頭
hồng lộ phụ nữ sinh nam lưỡng đầu
六月二十四日星隕
lục nguyệt nhị thập tứ nhật tinh vẫn
興道大王卧病
hưng đạo đại vương ngoạ bệnh
帝幸其第問曰如有不諱北寇來侵其策安在對曰昔趙武立國漢帝加兵小民清野大軍出廉欽擊長沙短兵襨後
đế hạnh kì đệ vấn viết như hữu bất huý bắc khấu lai xâm kì sách an tại đối viết tích triệu vũ lập quốc hán đế gia binh tiểu dân thanh dã đại quân xuất liêm khâm kích trường sa đoản binh phức hậu thử
一時也
nhất thời dã
丁黎之世拔得賢良南地新強北方疲弱上下同欲民心不離築平虜城而破宋軍
đinh lê chi thế bạt đắc hiền lương nam địa tân cường bắc phương bì nhược thượng hạ đồng dục dân tâm bất li trúc bình lỗ thành nhi phá tống quân
此一時耳李帝開基宋侵地界用李常傑攻欽廉累至梅嶺有其勢也
thử nhất thời nhĩ lí đế khai cơ tống xâm địa giới dụng lí thường kiệt công khâm liêm luỵ chí mai lĩnh hữu kì thế dã
昨者唆都烏馬兒四靣包圍君臣同心兄弟和睦國家併力彼自就擒
tạc giả toa đô ô mã nhi tứ diện bao vây quân thần đồng tâm huynh đệ hoà mục quốc gia tịnh lực bỉ tự tựu cầm
天使然也大槩彼恃長陣我恃短兵
thiên sử nhiên dã đại khái bỉ thị trường trận ngã thị đoản binh
以短制長兵法之常也
dĩ đoản chế trường binh pháp chi thường dã
秪見彼軍徧至如火如風其勢易制
chỉ kiến bỉ quân biến chí như hoả như phong kì thế dị chế
若用蚕食緩行不務民財不求速勝則拔用良将觀其權變如圍某然隨時制之𠬧得父子之兵始可用也
nhược dụng tàm thực hoãn hành bất vụ dân tài bất cầu tốc thắng tắc bạt dụng lương tướng quan kì quyền biến như vi mỗ nhiên tuỳ thời chế chi thu đắc phụ tử chi binh thuỷ khả dụng dã
且寬民力
thả khoan dân lực
以為深根固柢之計此守國之上策也
dĩ vi thâm căn cố đế chi kế thử thủ quốc chi thượng sách dã
國峻安生王子初生時相者見之曰他日可經邦漈世
quốc tuấn an sinh vương tử sơ sinh thời tướng giả kiến chi viết tha nhật khả kinh bang tế thế
及長容貌環偉聰明過人博習群書有文武才
cập trưởng dung mạo hoàn vĩ thông minh quá nhân bác tập quần thư hữu văn võ tài
安生王𥘉與昭陵有隙心懷怏怏遍求藝䏻之士以訓國峻
an sinh vương sơ dữ chiêu lăng hữu khích tâm hoài ưởng ưởng biến cầu nghệ năng chi sĩ dĩ huấn quốc tuấn
安生将終執國峻手嘱曰汝不䏻為我得天下我死地下不瞑目
an sinh tương chung chấp quốc tuấn thủ chúc viết nhữ bất năng vi ngã đắc thiên hạ ngã tử địa hạ bất minh mục
國峻寘之于懷而不以為然
quốc tuấn trí chi vu hoài nhi bất dĩ vi nhiên
及天下板蕩軍國之柄自己出以父言告家奴野象歇驕
cập thiên hạ bản đãng quân quốc chi bính tự kỷ xuất dĩ phụ ngôn cáo gia nô dã tượng yết kiêu
二奴止之曰為此計者雖富貴一時而名醜流於千載
nhị nô chỉ chi viết vi thử kế giả tuy phú quý nhất thời nhi danh xú lưu ư thiên tải
今大王𡸈不富且貴臣誓老死為奴不
kim đại vương khởi bất phú thả quý thần thệ lão tử vi nô bất
願為無忠孝之官以屠羊説為師耳
nguyện vi vô trung hiếu chi quan dĩ đồ dương thuyết vi sư nhĩ
國峻感泣嘉歎之
quốc tuấn cảm khấp gia thán chi
一日陽問其子興武王曰古人富有天下以傳子孫於汝何如興武王對曰縱如異姓猶為不可况同姓乎國峻内深然之
nhất nhật dương vấn kì tử hưng vũ vương viết cổ nhân phú hữu thiên hạ dĩ truyền tử tôn ư nhữ hà như hưng vũ vương đối viết tung như dị tính do vi bất khả huống đồng tính hồ quốc tuấn nội thâm nhiên chi
又一日以問次子興讓王國顙
hựu nhất nhật dĩ vấn thứ tử hưng nhượng vương quốc tảng
國顙趍進曰宋太祖田舍翁也乘時興運以有天下
quốc tảng xu tiến viết tống thái tổ điền xá ông dã thừa thời hưng vận dĩ hữu thiên hạ
國峻拔劎數其罪曰亂臣出於不孝子欲殺之
quốc tuấn bạt kiếm số kì tội viết loạn thần xuất ư bất hiếu tử dục sát chi
興武聞之趍出涕泣伏罪乃釋之
hưng vũ văn chi xu xuất thế khấp phục tội nãi thích chi
至是告興武王曰我死後盖棺定始許國顙入臨
chí thị cáo hưng vũ vương viết ngã tử hậu cái quan định thuỷ hứa quốc tảng nhập lâm
秋八月二十日興道大王國峻卒於萬劫第
thu bát nguyệt nhị thập nhật hưng đạo đại vương quốc tuấn tốt ư vạn kiếp đệ
贈太師
tặng thái sư
尚父上國公仁武興道大王
thượng phụ thượng quốc công nhân vũ hưng đạo đại vương
聖宗嘗製生祠碑文以擬尚父
thánh tông thường chế sinh từ bi văn dĩ nghĩ thượng phụ
又以其有大勳勞加上國公許專與爵自明字以下惟侯秩先與後奏
hựu dĩ kì hữu đại huân lao gia thượng quốc công hứa chuyên dữ tước tự minh tự dĩ hạ duy hầu trật tiên dữ hậu tấu
而國峻未嘗與一人爵也
nhi quốc tuấn vị thường dữ nhất nhân tước dã
胡虜入冦國峻令富家發粟以給軍止與為假郎将不敢以真郎将與之
hồ lỗ nhập khấu quốc tuấn lệnh phú gia phát túc dĩ cấp quân chỉ dữ vi giả lang tướng bất cảm dĩ chân lang tướng dữ chi
其謹守臣節如此又嘗作書激厲所属将校引紀信代死而脱漢髙由于以背授戈免楚子之事
kì cẩn thủ thần tiết như thử hựu thường tác thư khích lệ sở thuộc tướng hiệu dẫn kỷ tín đại tử nhi thoát hán cao do vu dĩ bối thụ qua miễn sở tử chi sự
是教忠之道也臨終嘱其子曰我死必火塟以環噐藏骨密埋於安樂園中旋移土種樹如𥘉使人莫知其處且要速朽
thị giáo trung chi đạo dã lâm chung chúc kì tử viết ngã tử tất hoả táng dĩ hoàn khí tàng cốt mật mai ư an lạc viên trung toàn di thổ chủng thụ như sơ sử nhân mạc tri kì xứ thả yếu tốc hủ
盖國峻領諒江元人两度入㓂屢敗其兵慮後來或有𭛁掘之患
cái quốc tuấn lĩnh lạng giang nguyên nhân lưỡng độ nhập khấu lũ bại kì binh lự hậu lai hoặc hữu phát quật chi hoạn
其慮身後計又如此
kì lự thân hậu kế hựu như thử
又䏻為國薦賢如野象歇驕乃其家臣預平烏馬兒唆都范五老陳時見張漢超范覽鄭愈吳士常阮世直軰出於門客皆以文章政事名於時盖有謀畧䧺武之資而一心存忠義故也
hựu năng vi quốc tiến hiền như dã tượng yết kiêu nãi kì gia thần dự bình ô mã nhi toa đô phạm ngũ lão trần thời kiến trương hán siêu phạm lãm trịnh dũ ngô sĩ thường nguyễn thế trực bối xuất ư môn khách giai dĩ văn chương chính sự danh ư thời cái hữu mưu lược hùng vũ chi tư nhi nhất tâm tồn trung nghĩa cố dã
觀聖宗陽問國峻之言曰賊勢如此我可降之國峻曰先斷臣首然後降
quan thánh tông dương vấn quốc tuấn chi ngôn viết tặc thế như thử ngã khả hàng chi quốc tuấn viết tiên đoạn thần thủ nhiên hậu hàng
故重興間有不世之功
cố trùng hưng gian hữu bất thế chi công