nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
元吉作古傳戲有西方王母献蟠桃等傳
nguyên cát tác cổ truyền hí hữu tây phương vương mẫu hiến bàn đào đẳng truyện
其戲有官人朱子旦娘拘奴等號凣十二人著錦袍綉衣擊皷吹箫彈琴撫掌閙奴教切擾也以檀構註云周后死後主書琵琶後曰天香留鳳尾餘煖在檀構更出送入為戲感人令悲則悲令歡則歡
kì hí hữu quan nhân chu tử đán nương câu nô đẳng hiệu phàm thập nhị nhân trước cẩm bào tú y kích cổ suy tiêu đạn cầm phủ chưởng náo nô giáo thiết nhiễu dã dĩ đàn cấu chú vân chu hậu tử hậu chủ thư tì bà hậu viết thiên hương lưu phụng vĩ dư noãn tại đàn cấu cánh xuất tống nhập vi hí cảm nhân lệnh bi tắc bi lệnh hoan tắc...
我囻有傳戲始此
ngã quốc hữu truyện hí thuỷ thử
又招集天下富家如北江亭榜國威俄亭
hựu chiêu tập thiên hạ phú gia như bắc giang đình bảng quốc oai nga đình
者入宫賭博為戲一擲錢三百鏹或三擲則錢比千鏹矣
giả nhập cung đổ bác vi hí nhất trịch tiền tam bách cưỡng hoặc tam trịch tắc tiền tỉ thiên cưỡng hĩ
又令私奴耕蘇歷江上北
hựu lệnh tư nô canh tô lịch giang thượng bắc
彦有一畆種蒜薤等菜價賣名其方曰蒜圜至今尚存及造扇子價賣如之〇
ngạn hữu nhất mẫu chủng toán giới đẳng thái giá mại danh kì phương viết toán viên chí kim thượng tồn cập tạo phiến tử giá mại như chi
二月彗星見北方〇
nhị nguyệt tuệ tinh hiện bắc phương
三月占城劫掠化州〇
tam nguyệt chiêm thành kiếp lược hoá châu
夏四月命杜子平定補林平順化軍及繕完化州城〇
hạ tứ nguyệt mệnh đỗ tử bình định bổ lâm bìn thuận hoá quân cập thiện hoàn hoá châu thành
五月雷震天安殿〇
ngũ nguyệt lôi chấn thiên an điện
自五月至秋七月旱
tự ngũ nguyệt chí thu thất nguyệt hạn
錄囚
lục tù
大雨
đại vũ
詔免天下今年租税之半〇
chiếu miễn thiên hạ kim niên tô thuế chi bán
八月以行遣范師孟知樞𡧸院事〇
bát nguyệt dĩ hành khiển phạm sư mạnh tri khu mật viện sự
大饑
đại cơ
詔富家進粟賑貧民賜爵有差〇
chiếu phú gia tiến túc chẩn bần dân tứ tước hữu sai
九月帝幸天長府
cửu nguyệt đế hạnh thiên trường phủ
民有疾疫賜官藥及錢米有差
dân hữu tật dịch tứ quan dược cập tiền mễ hữu sai
藥有名紅玉霜丸能蠲除百疾貧人能聽來賜藥二丸錢二陌米二升〇
dược hữu danh hồng ngọc sương hoàn năng quyên trừ bách tật bần nhân năng thính lai tứ dược nhị hoàn tiền nhị mạch mễ nhị thăng
冬十月天健山崩〇
đông thập nguyệt thiên kiện sơn băng
十二月
thập nhị nguyệt
以杜子平同知門下
dĩ đỗ tử bình đồng tri môn hạ
癸卯六年元至正二十三年春二月詔選民丁充補諸路軍〇
quý mão lục niê nguyên chí chính nhị thập tam niên xuân nhị nguyệt chiếu tuyển dân đinh sung bổ chư lộ quân
三月試士人以文藝充舘閣
tam nguyệt thí sĩ nhân dĩ văn nghệ sung quán các
試吏員以書寫充省院属〇
thí lại viên dĩ thư tả sung sảnh viện thuộc
追贈少保張漢超為太傅〇
truy tặng thiếu bảo trương hán siêu vi thái phó
夏五月還鄒庚前職爵〇
hạ ngũ nguyệt hoàn trâu canh tiền chức tước
六月没籍大來社寨主吳引家
lục nguyệt một tịch đại lai xã trại chủ ngô dẫn gia
初引父於明宗時得蜈蚣大珠󰅾來雲屯商舶為之傾舶主欲得奇貨盡於所有買之
sơ dẫn phụ ư minh tông thời đắc ngô công đại châu đái lai vân đồn thương bách vi chi khuynh bách chủ dục đắc kì hoá tận ư sở hữu mãi chi
引自此致富明宗以月山公主適之
dẫn tự thử trí phú minh tông dĩ nguyệt sơn công chúa thích chi
引特其富通滛别女又有欺公主語
dẫn đặc kì phú thông dâm biệt nữ hựu hữu khi công chúa ngữ
公主以聞
công chúa dĩ văn
免死没其家産〇
miễn tử một kì gia sản
冬十月?
đông thập nguyệt unk
池於後宫御苑
trì ư hậu cung ngự uyển
池忠積石為山四面各開川路通流
trì trung tích thạch vi sơn tứ diện các khai xuyên lộ thông lưu
池上種松竹雜樹及奇花異卉珍禽異獸
trì thượng chủng tùng trúc tạp thụ cập kì hoa dị bôi trân cầm dị thú
又育於其中池之西種雙桂起雙桂殿名其殿曰樂清殿其池曰樂清池
hựu dục ư kì trung trì chi tây chủng song quế khởi song quế điện danh kì điện viết lạc thanh điện kì trì viết lạc thanh trì
又别為小池令海東人載鹹水潴焉以玳𤦛魚鼈海物養於池中又令化州人載鱷魚放之又有清魚池放清鮒鮒音付鯽魚也魚並置客都掌之
hựu biệt vi tiểu trì lệnh hải đông nhân tải hàm thuỷ trư yên dĩ đại mạo ngư biết hải vật dưỡng ư trì trung hựu lệnh hoá châu nhân tải ngạc ngư phóng chi hựu hữu thanh ngư trì phóng thanh phụ phụ âm phó tức ngư dã ngư tịnh trí khách đô chưởng chi
甲辰七年元至正二十四年春二月造客廊于西殿直抵黄福門〇
giáp thìn thất niên nguyên chí chính nhị thập tứ niên xuân nhị nguyệt tạo khách lang vu tây điện trực để hoàng phúc môn
夏四月召永安宫正掌奉御裴寬與之
hạ tứ nguyệt triệu vĩnh an cung chính chưởng phụng ngự bùi khoan dữ chi
ẩm
寬以計詐飲盡百升賞爵二資〇
khoan dĩ kế trá ẩm tận bách thăng thưởng tước nhị tư
五月帝迎風翫月飲酒大醉親浴于江因此致疾
ngũ nguyệt đế nghênh phong ngoạn nguyệt ẩm tửu đại tuý thân dục vu giang nhân thử trí tật
令藥官鄒庚等日夜輪直侍湯藥〇
lệnh dược quan trâu canh đẳng nhật dạ luân trực thị thang dược
秋七月疾愈〇
thu thất nguyệt tật dũ
八月選天下黄男定三等軍伍修戰船戰噐以防邊事〇
bát nguyệt tuyển thiên hạ hoàng nam định tam đẳng quân ngũ tu chiến thuyền chiến khí dĩ phòng biên sự
冬十月恭肃王元昱卒
đông thập nguyệt cung túc vương nguyên dực tốt
乙巳八年元至正二十五年春正月占人掠化州春遊民
ất tị bát niên nguyên chí chính nhị thập ngũ niên xuân chính nguyệt chiêm nhân lược hoá châu xuân du dân
先是化州俗每年春正月會士女鞦韆於󰜏陽
tiên thị hoá châu tục mỗi niên xuân chính nguyệt hội sĩ nữ thu thiên ư bà dương
占人於前年十二月潜伏化州源頭至是奄至擄掠人口以歸〇
chiêm nhân ư tiền niên thập nhị nguyệt tiềm phục hoá châu nguyên đầu chí thị yểm chí lỗ lược nhân khẩu dĩ quy
冬十一月詔諒江山僚等軍鎮守
đông thập nhất nguyệt chiếu lạng giang sơn liêu đẳng quân trấn thủ
邊防以北地亂明漢相爭屯南寕龍州故也〇
biên phòng dĩ bắc địa loạn minh hán tương tranh đồn nam ninh long châu cố dã
時清化人韶寸為諒江防禦使統諒江軍屯東平江善撫軍士軍中樂之
thời thanh hoá nhân thiều thốn vi lạng giang phòng ngự sứ thống lạng giang quân đồn đông bình giang thiện phủ quân sĩ quân trung lạc chi
後以弟驕點連坐落職
hậu dĩ đệ kiêu điểm liên toạ lạc chức
軍中為之語曰天不知寃韶公失官及治裝将歸又為語曰韶公之歸使我心悲
quân trung vi chi ngữ viết thiên bất tri oan thiều công thất quan cập trị trang tương quy hựu vi ngữ viết thiều công chi quy sử ngã tâm bi
朝廷聞之復其官軍中又為語曰天知其寃韶公得官未幾卒〇
triều đình văn chi phục kì quan quân trung hựu vi ngữ viết thiên tri kì oan thiều công đắc quan vị cơ tốt
明慈皇太妃薨
minh từ hoàng thái phi hoăng
妃藝宗生母也丙午九年元至正二十六年春正月命左僕射曾寬右僕射黎适閲定清化帳籍
phi nghệ tông sinh mẫu dã bính ngọ cửu niê nguyên chí chính nhị thập lục niên xuân chính nguyệt mệnh tả bộc xạ tăng khoan hữu bộc xạ lê quát duyệt định thanh hoá trướng tịch
适清化人少遊京師其友人使燕京适送詩云驛路
quát thanh hoá nhân thiếu du kinh sư kì hữu nhân sử yên kinh quát tống thi vân dịch lộ
三千君據鞍海門十二我還山中朝使者煙波客君得功名我得閑識者知适
tam thiên quân cứ an hải môn thập nhị ngã hoàn sơn trung triều sứ giả yên ba khách quân đắc công danh ngã đắc nhàn thức giả tri thích
?貴果登科驟過其先友人〇
tương quý quả đăng khoa sậu quá kì tiên hữu nhân
三月占人冦臨平府府官范阿葱擊敗之
tam nguyệt chiêm nhân khấu lâm bình phủ phủ quan phạm a song kích bại chi
授阿葱臨平府大知府行軍守禦使〇
thụ a song lâm bình phủ đại tri phủ hành quân thủ ngự sứ
夏四月詔諸路安撫使收捕道刧〇
hạ tứ nguyệt chiếu chư lộ an phủ sứ thu bổ đạo kiếp
六月帝禦小舟幸米所鄕少尉陳吾郎家三更乃回
lục nguyệt đế ngự tiểu chu hạnh mễ sở hương thiếu uý trần ngô lang gia tam canh nãi hồi
至褚家江被盗失寶壐寶劎
chí chử gia giang bị đạo thất bảo tỉ bảo kiếm
自知業短益縱為逸樂焉〇
tự tri nghiệp đoản ích tung vi dật lạc yên
是歲漢亡
thị tuế hán vong
丁未十年元至正二十七年冬十二月以明字陳世興為統軍行遣同知尚書左司事杜子平副之伐占城〇
đinh mùi thập niên nguyên chí chính nhị thập thất niên đông thập nhị nguyệt dĩ minh tự trần thế hưng vi thống quân hành khiển đồng tri thượng thư tả ti sự đỗ tử bình phó chi phạt chiêm thành
拜恭定王暊左相國加封大王〇
bái cung định vương phũ tả tướng quốc gia phong đại vương
戊申十一年明太祖朱元璋洪武元年春正月彗星見于昴宿之間〇
mậu thân thập nhất niên minh thái tổ chu nguyên chương hồng vũ nguyên niên xuân chính nguyệt tuệ tinh hiện vu mão túc chi gian
二月占城遣牧婆摩來乞復化州邊界〇
nhị nguyệt chiêm thành khiến mục bà ma lai khất phục hoá châu biên giới
三月造長廊自元玄閣直抵西大朝門以便百官進朝避暑雨〇
tam nguyệt tạo trường lang tự nguyên huyền các trực để tây đại triều môn dĩ tiện bách quan tiến triều tị thử vũ
夏四月陳世興至占洞
hạ tứ nguyệt trần thế hưng chí chiêm động
占人伏兵盗𭛁我軍大潰
chiêm nhân phục binh đạo phát ngã quân đại hội
世興為賊所擒子平引軍還〇
thế hưng vi tặc sở cầm tử bình dẫn quân hoàn
明太祖即位於金陵建元洪武遣易濟民來聘〇
minh thái tổ tức vị ư kim lăng kiến nguyên hồng vũ khiến dịch tế dân lai sính
秋八月遣禮部侍郎陶文的如明報聘〇
thu bát nguyệt khiến lễ bộ thị lang đào văn đích như minh báo sính
冬十月召至靈道士玄雲赴京問以修煉之法
đông thập nguyệt triệu chí linh đạo sĩ huyền vân phó kinh vấn dĩ tu luyện chi pháp
賜所居洞曰玄天洞
tứ sở cư động viết huyền thiên động
己酉十二年六月以後楊日禮大定元年
kỉ dậu thập nhị niên lục nguyệt dĩ hậu dương nhật lễ đại định nguyên niên
明洪武二年夏五月朔日食
minh hồng vũ nhị niên hạ ngũ nguyệt sóc nhật thực
二十五日帝崩于正寝廟號裕宗臨崩之日以無嗣詔迎日禮入繼統
nhị thập ngũ nhật đế băng vu chính tẩm miếu hiệu dụ tông lâm băng chi nhật dĩ vô tự chiếu nghênh nhật lễ nhập kế thống
史臣吳士連曰裕宗因溺嬰疾𡸈不知其無嗣耶日禮優人之子𡸈不知其非
sử thần ngô sĩ liên viết dụ tông nhân nịch anh tật há bất tri kì vô tự da nhật lễ ưu nhân chi tử há bất tri kì phi
昱子邪况明宗諸子皆有才藝苟念社稷之重擇其才德者立為儲嗣以繫天下之望則國本固矣
dực tử tà huống minh tông chư tử giai hữu tài nghệ câu niệm xã tắc chi trọng trạch kì tài đức giả lập vi trừ tự dĩ hệ thiên hạ chi vọng tắc quốc bản cố hĩ
既不能然及寝疾又不以謀之太皇為社稷計乃詔日禮繼統以絶其嗣身崩之後禍及太皇及太宰等
kí bất năng nhiên cập tẩm tật hựu bất dĩ mưu chi thái hoàng vi xã tắc kế nãi chiếu nhật lễ kế thống dĩ tuyệt kì tự thân băng chi hậu hoạ cập thái hoàng cập thái tể đẳng
nhân
不有藝皇及諸宗室則國家已非陳有矣
bất hữu nghệ hoàng cập chư tông thất tắc quốc gia dĩ phi trần hữu hĩ
帝能尊師重道而不與謀及國事故賢者不可虚拘
đế năng tôn sư trọng đạo nhi bất dữ mưu cập quốc sự cố hiền giả bất khả hư câu
朱安之去無人告以善道所謂不信仁贒則國空虚是也
chu an chi khứ vô nhân cáo dĩ thiện đạo sở vị bất tín nhân hiền tắc quốc không hư thị dã
六月十日大雨暴風〇
lục nguyệt thập nhật đại vũ bạo phong
十五日憲慈皇太后使人迎故恭肅大王昱庶子日禮即位改元大定元年
thập ngũ nhật hiến từ hoàng thái hậu sử nhân nghênh cố cung túc đại vương dực thứ tử nhật lễ tức vị cải nguyên đại định nguyên niên
日禮優人楊姜子
nhật lễ ưu nhân dương khương tử
其母號王母者為傳戲時傳有王母献蟠桃日禮母為之因以為號方有娠昱悅其艶色納之及生以為己子
kì mẫu hiệu vương mẫu giả vi truyền hí thời truyền hữu vương mẫu hiến bàn đào nhật lễ mẫu vi chi nhân dĩ vi hiệu phương hữu thần dực duyệt kì diễm sắc nạp chi cập sinh dĩ vi kỷ tử
至是太后謂群臣曰昱嫡長不得位且
chí thị thái hậu vị quần thần viết dực đích trưởng bất đắc vị thả
早棄世
tảo khí thế
日禮非其子耶遂迎立之追封昱為皇太伯〇
nhật lễ phi kì tử da toại nghênh lập chi truy phong dực vi hoàng thái bá