nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
冊元妃黎氏為嘉慈皇后〇
sách nguyên phi lê thị vi gia từ hoàng hậu
三月封長子煒為彰武大王年十四欲立為皇太子疽病薨
tam nguyệt phong trưởng tử vĩ vi chương vũ đại vương niên thập tứ dục lập vi hoàng thái tử thư bệnh hoăng
夏四月以誕日為齊天節〇
hạ tứ nguyệt dĩ đản nhật vi tề thiên tiết
秋八月定補軍伍修造舟船以僃征占之役役
thu bát nguyệt định bổ quân ngũ tu tạo chu thuyền dĩ bị chinh chiêm chi dịch
命軍民出粟入官賜爵有差
mệnh quân dân xuất túc nhập quan tứ tước hữu sai
試吏員充内令史掾吏〇
thí lại viên sung nội lệnh sử duyện lại
冬十二月詔親征占城〇
đông thập nhị nguyệt chiếu thân chinh chiêm thành
是歲盗賊兢起
thị tuế đạo tặc cạnh khởi
甲寅二年明洪武七年春二月上皇居天長重華宫〇
giáp dần nhị niên minh hồng vũ thất niên xuân nhị nguyệt thượng hoàng cư thiên trường trùng hoa cung
廷試進士賜状元陶師錫榜眼黎献甫探花陳廷琛黄甲及第同及第羅修等並賜宴袞衣出身有
đình thí tiến sĩ tứ trạng nguyên đào sư tích bảng nhãn lê hiến phủ thám hoa trần đình thám hoàng giáp cập đệ đồng cập đệ la tu đẳng tịnh tứ yến cổn y xuất thân hữu
sai
引三魁遊街三日
dẫn tam khôi du nhai tam nhật
故事太學生七年一試取三十人而以状元試無定例然三舘属官太學生侍臣學生相府學生及有爵者皆得入試〇
cố sự thái học sinh thất niên nhất thí thủ tam thập nhân nhi dĩ trạng nguyên thí vô định lệ nhiên tam quán thuộc quan thái học sinh thị thần học sinh tướng phủ học sinh cập hữu tước giả giai đắc nhập thí
三月詔清化乂安浚港至河華海口〇
tam nguyệt chiếu thanh hoá nghệ an tuấn cảng chí hà hoa hải khẩu
夏五月六月旱〇
hạ ngũ nguyệt lục nguyệt hạn
秋八月選民丁充軍伍
thu bát nguyệt tuyển dân đinh sung quân ngũ
一等充蘭都二等次之三等
nhất đẳng sung lan đô nhị đẳng thứ chi tam đẳng
卑小而精勇亦得上充
ti tiểu nhi tinh dũng diệc đắc thượng sung
初宿衛有四天四聖四神後增置威捷保捷龍翊神翊懿安天長北江殿後龍捷玄額三字
sơ túc vệ hữu tứ thiên tứ thánh tứ thần hậu tăng trí uy tiệp bảo tiệp long dực thần dực ý yên thiên trường bắc giang điện hậu long tiệp huyền ngạch tam tự
侍衛𮢶額
thị vệ tạc ngạch
花額左𤤻右班諸軍及清化乂安化州順州臨平等各
hoa ngạch tả ban hữu ban chư quân cập thanh hoá nghệ an hoá châu thuận châu lâm bình đẳng các
置軍號有大隊長副為将校〇
trí quân hiệu hữu đại đội trưởng phó vi tướng hiệu
冬十月定從官置近侍祗候六局以土侯宗室為正掌祗候内八百作侍衛人属判首掌者並戴盆花巾
đông thập nguyệt định tòng quan trí cận thị chi hậu lục cục dĩ thổ hầu tông thất vi chính chưởng chi hậu nội bát bách tác thị vệ nhân thuộc phán thủ chưởng giả tịnh đái bồn hoa cân
詔諸軍民不得服北人衣𬃑及效占牢等國語
chiếu chư quân dân bất đắc phục bắc nhân y dường cập hiệu chiêm lao đẳng quốc ngữ
乙卯三年明洪武八年春正月以樞𡧸大使黎季犛參謀軍事
ất mão tam niên minh hồng vũ bát niên xuân chính nguyệt dĩ khu mật đại sứ lê quý li tham mưu quân sự
詔選官員有能練習武藝通韜畧者不必宗室並除軍将〇
chiếu tuyển quan viên hữu năng luyện tập võ nghệ thông thao lược giả bất tất tông thất tịnh trừ quân tướng
改演州為演州路驩州為日南乂安南北中等路改臨平為新平府
cải diễn châu vi diễn châu lộ hoan châu vi nhật nam nghệ an nam bắc trung đẳng lộ cải lâm bình vi tân bình phủ
遣陶力丁何子公督清化乂安新平人治道路自九真至河華
khiến đào lực đinh hà tử công đốc thanh hoá nghệ an tân bình nhân trị đạo lộ tự cửu chân chí hà hoa
三月功󰍶〇
tam nguyệt công tất
夏六月金星晝見〇
hạ lục nguyệt kim tinh trú hiện
秋八月定軍籍汰出老劣以壮者充補
thu bát nguyệt định quân tịch thải xuất lão liệt dĩ tráng giả sung bổ
凣清化乂安戶舍借功者並充軍伍〇
phàm thanh hoá nghệ an hộ xá tá công giả tịnh sung quân ngũ
詔諸路富人進粟賜爵有差〇
chiếu chư lộ phú nhân tiến túc tứ tước hữu sai
九月以莊徽公主嫁恭正王子元胤册
cửu nguyệt dĩ trang huy công chúa giá cung chính vương tử nguyên dận
冊太保陳僚女為妃〇
sách thái bảo trần liêu nữ vi phi
冬十月以上皇子叔𩖀為司徒知太原鎮司徒元旦知廣威鎮軍事丙辰四年明洪武九年春正月以宣徽公主嫁冠服大王頊上皇子上皇為之親迎
đông thập nguyệt dĩ thượng hoàng tử thúc ngạc vi tư đồ tri thái nguyên trấn tư đồ nguyên đán tri quảng oai trấn quân sự bính thìn tứ niên minh hồng vũ cửu niên xuân chính nguyệt dĩ tuyên huy công chúa giá quan phục đại vương húc thượng hoàng tử thượng hoàng vi chi thân nghênh
按冠服非封號盖是時頊封爵賜大王冠服如恭簡王追贈大王冠服也
án quan phục phi phong hiệu cái thị thời húc phong tước tứ đại vương quan phục như cung giản vương truy tặng đại vương quan phục dã
史臣吳士連曰君臣父子夫婦三綱也
sử thần ngô sĩ liên viết quân thần phụ tử phu phụ tam cương dã
人倫之道󰰽大於此者乎
nhân luân chi đạo thục đại ư thử giả hồ
既謂之綱安得而紊耶先主之禮每謹於微况其大者乎親迎又婚禮之大節睿宗以宣徽嫁冠服則迎之者其夫婦也
kí vị chi cương an đắc nhi vặn da tiên chủ chi lễ mỗi cẩn ư vi huống kì đại giả hồ thân nghênh hựu hôn lễ chi đại tiết duệ tông dĩ tuyên huy giá quan phục tắc nghênh chi giả kì phu phụ dã
藝宗為之親迎三綱之道紊矣
nghệ tông vi chi thân nghênh tam cương chi đạo vặn hĩ
冠服不克終兆於此矣為君父者可不謹哉
quan phục bất khắc chung triệu ư thử hĩ vi quân phụ giả khả bất cẩn tai
又禮在别嫌以君父親迎子婦嫌之大者也
hựu lễ tại biệt hiềm dĩ quân phụ thân nghênh tử phụ hiềm chi đại giả dã
此而不謹其他可知矣
thử nhi bất cẩn kì tha khả tri hĩ
夏四月申定舟車轎傘儀仗衣服之制将行會盟禮故也〇
hạ tứ nguyệt thân định chu xa kiệu tản nghi trượng y phục chi chế tương hành hội minh lễ cố dã
五月占城冦化州六月詔諸軍脩戰
ngũ nguyệt chiêm thành khấu hoá châu lục nguyệt chiếu chư quân tu chiến
噐戰艦以侯親征占城之役〇
khí chiến hạm dĩ hậu thân chinh chiêm thành chi dịch
秋七月御史中賛黎錫上疏曰夫兵者匈噐也不可躬自起戒矧今始平内賊勢如積瘡未痊主不可以私怒而興師将不可以要功而妄戰占城雖無臣妄之心宜命将討之以待天滅若車駕親征臣愚以為不可
thu thất nguyệt ngự sử trung tán lê tích thượng sớ viết phu binh giả hung khí dã bất khả cung tự khởi giới thẩn kim thuỷ bình nội tặc thế như tích sang vị thuyên chúa bất khả dĩ tư nộ nhi hưng sư tướng bất khả dĩ yêu công nhi vọng chiến chiêm thành tuy vô thần vọng chi tâm nghi mệnh tướng thảo chi dĩ đãi thiên diệt như...
帝不聽〇
đế bất thính
八月詔清化乂安演州軍民運粮五萬石就化州〇
bát nguyệt chiếu thanh hoá nghệ an diễn châu quân dân vận lương ngũ vạn thạch tựu hoá châu
冬十月大閲水步軍於白鶴江浮沙
đông thập nguyệt đại duyệt thuỷ bộ quân ư bạch hạc giang phù sa
两帝親臨為将
lưỡng đế thân lâm vi tướng
十二月帝親征占城領軍十二萬發京師
thập nhị nguyệt đế thân chinh chiêm thành lĩnh quân thập nhị vạn phát kinh sư
至鉢社江津有人擧行䘮禮詔罰錢三十
chí bát xã giang tân hữu nhân cử hành táng lễ chiếu phạt tiền tam thập
cưỡng
命黎季犛督乂安新平順化漕運以給軍
mệnh lê quý li đốc nghệ an tân bình thuận hoá tào vận dĩ cấp quân
初占城主制蓬峩擾邊命行遣杜子平将兵鎮化州
sơ chiêm thành chúa chế bồng nga nhiễu biên mệnh hành khiển đỗ tử bình tương binh trấn hoá châu
蓬峩賫金十盤上進子平盗隱入已詐言蓬峩傲慢無禮宜加兵討之帝大怒决意親征
bồng nga tê kim thập bàn thượng tiến tử bình đạo ẩn nhập dĩ trá ngôn bồng nga ngạo mạn vô lễ nghi gia binh thảo chi đế đại nộ quyết ý thân chinh
時官軍至瀰淪海門諸軍駕海而行
thời quan quân chí di luân hải môn chư quân giá hải nhi hành
帝乘馬領步軍縁海岸至日麗海口駐營操練一箇月
đế thừa mã lĩnh bộ quân duyên hải ngạn chí nhật lệ hải khẩu trú doanh thao luyện nhất cá nguyệt
新平順化人虜獲占人迯者來献
tân bình thuận hoá nhân lỗ hoạch chiêm nhân đào giả lai hiến
丁巳五年五年以後廢帝昌符元年
đinh tị ngũ niên ngũ nguyệt dĩ hậu phế đế xương phù nguyên niên
明洪武十年春正月二十三日大軍至占城
minh hồng vũ thập niên xuân chính nguyệt nhị thập tam nhật đại quân chí chiêm thành
尸耐混港口石橋次倚忙洞蓬峩立
thi nại hỗn cảng khẩu thạch kiều thứ ỷ mang động bồng nga lập
栅闍槃城外遣小臣牧󰜏摩詐降言蓬峩已遁但留空城宜速進兵無失機會
sách đồ bàn thành ngoại khiến tiểu thần mục bà ma trá hàng ngôn bồng nga dĩ độn đản lưu không thành nghi tốc tiến binh vô thất cơ hội
二十四日帝衣皁服騎泥驄馬令御溝王朂衣白衣騎白馬承命進軍
nhị thập tứ nhật đế y tạo phục kị nê thông mã lệnh ngự câu vương húc y bạch y kị bạch mã thừa mệnh tiến quân
大将杜禮諫曰彼既受降欲以全國爲上官軍深入攻賊城在不得以
đại tướng đỗ lễ gián viết bỉ ký thụ hàng dục dĩ toàn quốc vi thượng quan quân thâm nhập công tặc thành tại bất đắc dĩ
姑令一辨士持尺書問罪以察虜情虚實如韓信破燕之策不勞而有功
cô lệnh nhất biện sĩ trì xích thư vấn tội dĩ sát lỗ tình hư thực như hàn tín phá yên chi sách bất lao nhi hữu công
古人有言虜情難測
cổ nhân hữu ngôn lỗ tình nan trắc
臣願陛下審之
thần nguyện bệ hạ thẩm chi
帝曰我被堅執鋭冐風沐雨跋涉山川深入賊境無一人敢嬰其鋒者
đế viết ngã bị kiên chấp duệ mạo phong móc vũ bạt thiệp sơn xuyên thâm nhập tặc cảnh vô nhất nhân cảm anh kì phong giả
是天之所資况今賊主聞風迯竄無有鬪心古
thị thiên chi sở tư huống kim tặc chủ văn phong đào thoán vô hữu đấu tâm cổ
言曰兵貴神速今逗遛不進是天與而不取彼有異圖悔之安及爾乃婦人
ngôn viết binh quý thần tốc kim đậu lưu bất tiến thị thiên dữ nhi bất thủ bỉ hữu dị đồ hối chi an cập nhĩ nãi phụ nhân
以婦人衣衣之
dĩ phụ nhân y y chi
軍遂魚貫而行
quân toại ngư quán nhi hành
前後󰘌絶
tiền hậu cách tuyệt
賊乘勢突出截之
tặc thừa thế đột xuất tiệt chi
巳時官軍大潰帝𨺻于陣崩
tị thời quan quân đại hội đế hãm vu trận băng
大将杜禮
đại tướng đỗ lễ
阮納和
nguyễn nạp hoà
行遣范玄齡
hành khiển phạm huyền linh
等皆死之
đẳng giai tử chi
賊生擒御溝王以女妻之
tặc sinh cầm ngự câu vương dĩ nữ thê chi
杜子平領後軍不救得脱
đỗ tử bình lĩnh hậu quân bất cứu đắc thoát
黎季犛督粮軍聞帝崩先自迯歸
lê quý li đốc lương quân văn đế băng tiên tự đào quy
是日京師晝暗市肆燃燭以相貿
thị nhật kinh sư trú ám thị tứ nhiên chúc dĩ tương mậu
易子平檻車回過天長人以瓦礫投船而罵之者
dị tử bình hạm xa hồi quá thiên trường nhân dĩ ngoã lịch đầu thuyền nhi mạ chi giả
師還治子平罪免死徒為兵
sư hoàn trị tử bình tội miễn tử đồ vi binh
先是御史大夫張杜一作社諫曰占城逆命
tiên thị ngự sử đại phu trương đỗ nhất tác xã gián viết chiêm thành nghịch mệnh
罪不容誅
tội bất dung tru
然遠在西陲山川險阻今陛下初即位政化未能遠被宜修文德以來之如所不從命将征之未晚
nhiên viễn tại tây thuỳ sơn xuyên hiểm trở kim bệ hạ sơ tức vị chính hoá vị năng viễn bị nghi tu văn đức dĩ lai chi như sở bất tòng mệnh tướng chinh chi vị vãn
三上疏諫
tam thượng sớ gián
帝不從乃掛冠而去
đế bất tòng nãi quải quan nhi khứ
杜為人清介不群倜儻有大志
đỗ vi nhân thanh giới bất quần thích thảng hữu đại chí
童稚之時嘗遊西湖觀将軍習射戲曰此藝為之何難
đồng trĩ chi thời thường du tây hồ quan tướng quân tập xạ hí viết thử nghệ vi chi hà nan
将軍恠問曰爾能中否
tướng quân quái vấn viết nhĩ năng trúng phủ
曰試為之
viết thí vi chi
三𭛁三中将軍驚異欲養為子
tam phát tam trúng tướng quân kinh dị dục dưỡng vi tử
杜鄙不從
đỗ bỉ bất tòng
遂棄家遊學中進士
toại khí gia du học trúng tiến sĩ