text stringlengths 2 914 |
|---|
‘मायी नगर’ को मायानगरी सफर |
अस्मिता विष्ट |
बैजनी, डार्क, लाइट सेड, कालो र सेतो रङको मनमोहक संयोजन ! बैजनी रङको आकाश, मधुरो–सेतो बादलका टुक्राहरू ! गाढा बैजनी रङकै पल्ला भएको दरबारको झ्याल, जहाँबाट चियाउन सकिन्छ एक फरक संसार– तुवाँलोले छोपिएको मन्दिरको छाना, गजुर र भुइँमाथि सेतो प्वाँख अडिएको रहस्यमयी कलेवर ! कवि/कथाकार रमेश क्षितिजको नयाँ कथा–किताब ‘एउटा मायी नगरमा’ को आवरण चित्र हो यो । त्यो चित्रले मजस्तो पाठकलाई मन्त्रमुग्ध पारिरहन्छ । |
रुडावाको उकाली–ओराली |
पूर्ण पी राई |
गाउँको पुछारमा रुडावा भन्ने ठाउँ छ । त्यहाँ हाम्रो अलिकति खेत, अलिकति बारी, अलिकति अलैंची बगान, अलिकति जङ्गल थियो । सिरानमा ढुङ्गेधारा । धाराको भित्ता, भुइँ, सिँढी र पचास मिटरजति लामो कुलेसो ढुङ्गाकै थिए । भित्तामा भारी बिसाउनी, बीचमा खुइलिएको शिलालेख । धाराको पानी कुलेसो कटेपछि खोल्सीमा मिसिन्थ्यो । |
माघ २६, २०८१ |
मान्छेको मंगल यात्रा, के सम्भव छ? |
सजना बराल |
बेलायती भौतिकशास्त्री एवं संगीतकार प्राध्यापक ब्रायन कक्सले जो रोगनसँगको पडकास्टमा ब्रह्माण्डसम्बन्धी केही घतलाग्दा कुरा भनेका छन् । उनले झन्डै ९४ अर्ब प्रकाश वर्ष लामो आकारको मानिने ब्रह्माण्डका दुइटा कुरा तर्साउने खालका भएको बताएका छन् । ‘एउटा यत्रो ठूलो ब्रह्माण्डमा पृथ्वीमा मात्रै जीवन सम्भव छ भन्ने कुरा र अर्को यत्रो ठूलो ब्रह्माण्डमा पृथ्वीबाहेक अन्त पनि जीवन सम्भव छ भन्ने कुरा,’ कक्सले भनेका छन् । |
नोस्टाल्जिया कोलकाता ट्राम |
शैलीका छेत्री |
कोलकाताको चिसो बिहानीको एक दिन थियो त्यो । सहरलाई न्यानो चमकमा अँगाल्ने घाम पनि बिस्तारै पर क्षितिजतिर सुस्तीले उदाइरहेको थियो । र, म पनि भर्खरै दार्जिलिङ मेलबाट हाउडा जंकसन स्टेसनमा ओर्लिएको थिएँ । कोलकाता, मलाई दार्जिलिङझैं प्रिय लाग्ने अर्को सहर हो । यहाँ मैले विद्यार्थी जीवनका कतिपय महत्त्वपूर्ण वर्षहरू बिताएको थिएँ । तसर्थ, आज विद्यार्थी जीवनको त्यो सहरमा यत्तिका वर्षपछि पाइला टेक्न पाउँदा, मलाई कुन्नि किन कोलकाताको त्यो परिचित न्यानोपनले स्तब्धता दिइरहेको थियो । |
जंगल, खेत र पोखरी नै थिएटर |
सोमनाथ खनाल |
नेपाली नाटक मञ्चनमा आधुनिकताको प्रभाव बढेसँगै काठमाडौंमा एकपछि अर्को नाटकघरहरू खुले र सञ्चालन हुन थाले । व्यावसायिक नाट्यकर्मप्रति युवाहरूको चासोलाई भने काठमाडौंले छेक्न सकेन । देशका फरक स्थानमा नाटकमार्फत कलात्मक काम गरिरहेका समूहहरू आफ्नो स्रोत, साधन र क्षमताले भ्याउने किसिमका ‘स्पेस’ बनाएर नाटक देखाउन कस्सिए । |
सरल कविका जब्बर कविता |
रेशम विरही |
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपति, कवि विमल निभाको ‘सत्र भोका काग’ कवितासङ्ग्रह नेपाली साहित्यको बजारमा आएको छ । उनले गम्भीर र लाक्षणिक रूपमा ‘कवि कुनाका कमरेड कविहरूलाई मेरो कविताको पाँचौं किताब’ भनी समर्पण गर्दै स्पष्टसँग प्रगतिवादी–प्रगतिशील धारको कविता भएको सन्देश दिएका छन् । |
नयाँ जमानाको टिनएजर्स आख्यान |
सम्झना वाग्ले भट्टराई |
यं ब्रह्मा वरुणेन्द्ररुद्रमरुतः स्तुन्वन्ति देव्यैः स्तवै र्वेदैः सा·पदक्रमोपनिषदैर्गायन्ति यं सामगाः । ध्यानावस्थित तद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो यस्यान्तं न विदुः सुरासुरगणा देवाय तस्मै नमः ।। |
आईओएमको त्यो झोला |
जेएन दाहाल |
प्लास्टिकको एउटा सानो हाते झोला बोकी मैले समुद्रपारिको यात्रा गरेको तेह्र वर्ष पूरा भइसकेको छ । त्यसो त तेह्र वर्षको अवधिमा तेह्र सयौं अनुभव आफैंले पनि अमेरिकी भूमिमा बटुलिसकेको छु । ती अनुभूति रोचक, आकर्षक, नौला र अचम्भित छन्, सम्झँदा अनुहारमा मुस्कान छाउँछ । |
माघ १९, २०८१ |
कहाँ जान्छन् यी चरा ? |
फणीन्द्र संगम |
माघको पारिलो दिन टौदहमा छु । यो पोखरीमा यतिबेला रैथाने हाँस मात्रै छैनन् । हिउँदे आगन्तुक चरा पनि आइपुगेका छन्, लामो यात्रा गरेर, अनेक ‘ट्रान्जिट’ लिएर, ठूलो चुनौती खेपेर । बिजुलागैरो हाँसको बथान पोखरीमा स्वच्छन्द पौडिरहेको छ । |
साइलेन्ट जेनेरेसनदेखि जेनजीसम्म |
शिक्षा रिसाल |
अस्ट्रेलिया बस्ने मेरो मिल्ने साथीसँग महिनौंदेखि गफ हुन पाएको थिएन । विदेशमा ऊ आफ्नै जीवनमा व्यस्त, स्वदेशमा म आफ्नै तानाबानामा । तर, केही दिनअघि फोनमा कुरा हुँदा उसले सरसर्ती आफ्नो दिनचर्या सुनाई । |
राजनीतिमा उदास जेनजी |
सुजाता मुखिया |
यसपालिको अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा मतदान गर्न योग्य व्यक्तिको संख्यामा सर्वाधिक हिस्सा थियो– सन् १९९७ देखि २०१२ सम्म जन्मिएकाहरूको । जेनेरेसन जेड अर्थात् जेनजी भनिने यो पुस्ता के उत्साहसाथ मतदानमा सहभागी होलान् ? |
पुरुष थिएँ, महिला भएँ |
सीमरन शेरचन |
कहिलेकाहीं सोच्दा–सोच्दै जिन्दगीमा विरक्त लागेर आउँछ । विगततिर फर्किहेर्छु, बालापन सुखमय थियो । ती दिन काटेर किशोरावस्थामा प्रवेश गर्दैगर्दा र ‘म’ भएर अहिले बाँच्न खोज्दा त्यो बीचबाटोको यात्रा साह्रै कठोर र कहालीलाग्दो लाग्छ । |
मधेश भेटिएको सूचना |
रीना मोक्तान |
नेपाली फिल्म हेर्यो पहाडेकै कथा, पात्र पनि पहाडे मात्रै ! आफू पनि पहाडकै । त्यसमा अर्को पहाडकै कथा किन थप्नु ? २२ वर्षपछि फिल्म बनाउँदा केही नयाँ कथा खोजौं भन्ने क्रममा जन्मियो– केटी हराएको सूचना,’ निर्देशक दीपेन्द्र गौचनले एक बिहान भने । |
छालबाटोले देखाएको हाम्रो अनुहार |
मोहन मैनाली |
रसुवाबाट केरुङ जाने बाटोमा नेपाल सरकारले अध्यागमन कार्यालय खोल्यो । त्यसको सेवा लिन आउने चिनियाँहरू त्यहाँको ट्वाइलेट गए । आफ्नो अफिसमा काम परेर आउने मानिस ट्वाइलेट जाँदा फोहोर भयो भनेर कर्मचारीलाई रिस उठ्यो । उनीहरूले ट्वाइलेटमा ताला लगाए । |
रूसी गीतमा रानी रत्न |
मिलनराज तुलाधर |
रूसका लागि नेपाली राजदूत भएर २ वर्ष, १ महिना काम गरेपछि गत सेप्टेम्बरमा म नेपाल फर्केको छु । परराष्ट्र मामिला र कूटनीतिको क्षेत्रमा अध्ययन–अनुसन्धान गर्दै आएको मेरा लागि देशको प्रतिनिधित्व गर्नु एक अवसर थियो, त्यो बाहेक कूटनीतिक सम्बन्धको प्रत्यक्ष अनुभव र अभ्यास गर्ने मौका पनि । |
कविता : गन्तव्य |
अभय श्रेष्ठ |
व्यस्त सहरको कुनै जुवाघर होइन म । |
माघ १२, २०८१ |
बेग्लै थिए बेनेगल |
उपेन्द्रराज पाण्डेय |
गत १४ डिसेम्बरमा श्याम बेनेगलले ९० औं जन्मदिन मनाएका थिए, सानो समारोहबीच । पीटीआईसँगको कुराकानीमा बेनेगलले भनेका थिए, ‘अहिले दुई–तीन वटा परियोजनामा काम गरिरहेको छु ।’ उमेरले ९ दशक नाघे पनि उनी फिल्म–कर्ममा सक्रिय थिए । गत वर्ष मात्रै उनले शेख मुजिबुर्रहमानको जीवनगाथामा आधारित बायोपिक ‘मुजिब : द मेकिङ अफ नेसन’ बनाएका थिए । |
ज्यूखाई : अँध्यारो जंगलको अत्यासलाग्दो वृत्तान्त |
प्रकाश पौडेल |
पानी संस्कृति, लोककथा र साहित्यमा यो जंगलबारे प्रशस्तै लेखिएका छन् । तर, सुदूर समयतिर फर्किने हो भने यसको इतिहास बिल्कुल सुन्दर छैन । यो जंगलमाथि लेखिएका लोककथा–किंबदन्ती असाध्यै डरलाग्दा छन् । |
पलाँसको फूल थिएँ, झरें |
रवीन्द्र केसी |
जीवनको सुदूर उत्तरार्द्धमा छु । उमेरका धमिराले खोक्रो बनाइसकेको छ । हातगोडा राम्रोसँग चल्दैनन् । केवल दिमाग चल्छ । बेलगाम चल्छ । कुरा बुझ्ने भएदेखि नै छोरोले एउटा कठिन प्रश्न गर्दै आएको छ । त्यही सम्झेर मन ढक्क फुल्छ । ऊ सोध्ने गर्छ, ‘मेरो बाबु को हो, आमा ?’ म नाजबाफ हुन्छु । ऊ हेय भावले हेर्छ । |
युरोप घुमाउने संस्मरण |
अनिता पन्थी |
लेखक बिन्दु सुवेदीको किताब ‘युरोप यात्राका संस्मरण (२०८०) सन् २०१८ मा गरिएको डेढ महिनाको युरोप–यात्राको वर्णन हो । किताबमा सुवेदीले सात युरोपेली देशका प्रमुख सहरको भ्रमण–कथा लेखेकी छन् । प्रमुख गन्तव्य स्थल अस्ट्रियाको राजधानी भियना हुँदै स्विट्जरल्यान्ड, हंगेरी, जर्मनी, इटाली, फ्रान्स, स्लोभाकियासम्म पुगेको यात्रा संस्मरण रमणीय छ । |
त्यसपछि उनले घर छाडिन् |
कृष्ण शर्मा |
नोभेम्बर अन्त्यतिरको फुस्रो दिन । घाम डुब्नै लागेको थियो । यो समय रूखबिरुवा पनि पात झरेर उराठलाग्दो देखिन्छन् । चिसोले सिरेटोको गति बढाएकै थियो । म घर फर्किन बिसौनीमा बस कुरिरहेको थिएँ । मौसमको ख्याल नगर्दा पातलो ज्याकेटले धान्न नसकेर शरीर चिसोले लगलग काँपेजस्तै थियो । |
सपना छरिएका सडकहरू |
किशोर नेपाल |
सपना देख्न कि त मानिसको दिमाग साह्रै बोझिलो हुनुपर्छ कि साह्रै हलुका । मानिसहरू सपना देखिरहेकै हुन्छन्, राति निद्राको तरंगमा पनि, दिउँसो कामको भीडमा पनि । सपना देख्न यस्तै अवस्था चाहिन्छ भन्ने केही छैन । केही पढेलेखेका मानिसहरू राति निद्राको तरंगमा तरंगित भइरहेका हुन्छन् । |
मैले सराद्धे गर्न छाडिदिएँ |
श्रीधर खनाल |
हिन्दु समाजमा बसेर पनि मैले सराद्धे गर्न छाडिदिएँ भन्न त नहुने थियो । किनभने दाजुभाइले भात–भान्साबाट हटक गर्ने कुरो त छँदै थियो, पुरेतबाजे र तिनका खलकले बाटामा राति ढुकेर ठटाउलान् भन्नेसम्म डर हुन गयो । तैपनि कहिलेकाहीं खतरा बोक्न आनन्द आउने भएकाले यो बयान सुनाउन तम्सेको हुँ । |
माघ ५, २०८१ |
डिपफेकको भूलभुलैयामा त्रस्त सञ्जाल |
सजना बराल |
केही समयअघि डिपफेक प्रविधिमार्फत प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग जोडेर एक अत्यन्तै आपत्तिजनक क्लिप भाइरल गराइएपछि नेकपा एकीकृत समाजवादीकी नेता तथा पूर्वमन्त्री रामकुमारी झाँक्री आक्रोशित बनिन् । सामाजिक सञ्जाल र सञ्चार माध्यममा सक्रिय रहने उनले फेसबुकमा लेखिन्, ‘मेरो एउटा साथीले भन्यो : यति धेरै साइबर अपराध भइरहेको छ तिमीमाथि, किन चुप लागेको ? कि सोसल मिडियामा आफूलाई प्रस्तुत नगर कि त यस्तालाई कानुनी दायरामा ल्याउने काम गर । लौ तपाईं पनि भन्नु त म के गरूम् ?’ |
‘प्रशंसा खोज्नेहरूले समालोचना भेटेनन् भने त्यो समालोचकको दोष होइन’ |
दीपक सापकोटा |
निरन्तर अनुसन्धान र साहित्यिक समालोचनामा तल्लीन दुर्गाबहादुर घर्ती लामो समयदेखि त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् । समालोचनाको मनोविश्लेषणात्मक धाराका स्थापित समालोचक घर्तीले आधा दर्जन समालोचनात्मक पुस्तकबाट आफ्नो अध्ययन–विश्लेषण सारपूर्ण ढंगले पस्किसकेका छन् । |
तपाईंले आफूलाई चिन्नु भएको छ ? |
विष्णु सापकोटा |
पोहोरको पुस महिनाको कुनै साँझ मैले क्षितिजतिर हेरेका बेला संयोगले घाम अस्ताउनै लागेको रहेछ । तत्कालै नगरेर बितिहाल्ने केही थिएन । म जुन स्थितिमा बसेको थिएँ, त्यसैमा बसेर मेरो तर्फबाट घामलाई पूरै डुब्न दिएँ । टाढा क्षितिजमा डुब्ने क्रमका सूर्य हेर्दाहेर्दै म पनि उससँग डुबेर डाँडामुनि पुगेछु । त्यहाँ पुग्दा अचानक मलाई वर्षौंवर्ष पुरानो एउटा रिट्ठो याद आयो । र, त्यो गोलोगोलो परेको रिट्ठोसँग झनक्क रिस उठ्यो । |
हिउँको तन्नामाथि पेन्गुइनको लस्कर |
खेम संग्रौला |
पेसा–व्यवसायकै कारण मैले विगत २५ वर्षका दौरान ६०—६५ देश घुम्ने अवसर पाएँ । ती देशको भूगोल–संस्कृति नजिकैबाट नियाल्न पाउनु एक अनुपम सौभाग्य हो । प्रकृति साँच्चै विचित्रको रहेछ, जहाँ करोडौं प्राणी र वनस्पतिको पर्यावरण चक्र छ । यो यात्रा थालनी गर्नुअघि मैले ५ वटा महादेशको यात्रा गरिसकेको थिएँ । र, अब यात्रा गर्न बाँकी दुई महादेश थिए– दक्षिण अमेरिका र अन्टार्कटिका । यसपाला यी दुवै महादेश पुग्ने अवसर मिल्यो । |
गोदावरी : छरिबरी |
प्रज्ज्वल चापागाईं |
उफ ! लौ न ! कस्तो फसाद परेको ! हत्तेरिका ! कत्रो गाह्रो ! जाबो एउटा सन्दर्भ सम्झन पनि । मजस्तै तपाईंलाई पनि पुरानो कुरा सम्झिँदा गाह्रो पर्छ ? यदि सजिलै सम्झन सक्नुहुन्छ भने पक्का हो म नै महाबोधो रहेछु । माफ पाऊँ है । चेतनाले थाहा पाउने गरी फूल, लता, लतिका र व्यवस्थित बगैंचा कहिले कुन उमेरमा देखें ? |
कविता : 'तुवाँलो झन् बाक्लिएको छ' |
चुडामणि भट्टराई |
पड्किएको बन्दुक हो कि चेतना ! ढलेको आस्था हो कि धरोहर ! |
चुङ्बाको अन्तिम तस्बिर |
मनोज पौडेल |
हाम्रा लागि एक सट फोटो, उनका लागि अमूल्य सम्पत्ति । जस्तोसुकै कठिन परिस्थिति, भौगोलिक विकटता र पहाड वा उच्च हिमाली भाग किन नहोस्, ती सबै छिचोल्दै छिचोल्दै वन्यजन्तु र चराका राम्रा राम्रा तस्बिर खिच्न पुग्थे उनी । खर्चपर्चका लागि कसैको भर पर्थेनन् । जे छ त्यही खर्च गर्थे, तर आफ्नै पौरखमा भर पर्थे । हेलिकोप्टर चार्टर्ड गर्नुपर्छ कि भरिया लैजानुपर्छ ? सबै बन्दोबस्ती गरेर हिँड्थे । |
पुस २७, २०८१ |
भूमध्यरेखामा उभिएर |
कुमार पौडेल |
भूमध्यरेखामा अडिएर र ‘वालेस लाइन’ को एकापट्टि उभिएर अचम्मलाग्दो वास्तविकतामा गम खाइरहँदा प्रकृति अनि जीवको सम्बन्धबारे अनगिन्ती प्रश्न मभित्र थपिएका छन् । |
डिङ खोलामा कुन्खेन हरायो |
कुन्साङ |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.