Split (3)

train · 624 rows

id string	poet string	poem_number string	title string	form string	meter string	text string
537	Qaniʕ	066	گوڵاڵەی مەریوان/ن/ئەلا ئەی نازەنینی شۆخی شۆخان	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	ئەلا ئەی نازەنینی شۆخی شۆخان غەزالە تاقەکەی سەر بەندی کوێستان مەکانت کونجی دڵمە، زۆر نزیکی لە بەر چی نابییە ئاوازی گریان؟ بە خەم گەر بمکوژی، ئەو وەختە شادم کە خاکێکم ئەبم بە تۆزێ دامان ڕەقیب بۆیە ئەزانێ من لە لاتم! کە بولبول داییما، ها، لە گوڵستان لە کوشتن چۆن ئەترسم ڕۆژی سەد جار؟ کە لێوی تۆیە چەشمەی ئاوی حەیوان! دڵ و گیانم بە پێشکەش قاسیدت کرد خراپی کرد، هەواڵی دای بە هەزاران زەمانە ئیش و کاری هەر بە عەکسە چ نسبەت «قانع» و ئیشقی جەوانان؟!
468	Narî	090	ە/مژدە ئەی ئەهلی موحەببەت شاهی جانی هاتەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	مژدە ئەی ئەهلی موحەببەت شاهی جانی هاتەوە حوججەتی موڵک و نیشاتی جاویدانی هاتەوە تا نەبێ بێ ناز و جیلوە خانەدانی ئەحمەدی جیلوەبەخشی حوسنی باغی دوودەمانی هاتەوە وا لە سایەی مەرقەدی قوتبی مەداری شێخەوە مەرکەزی نوقتەی مەداری میهرەبانی هاتەوە موددەتێ خاکی [سلێمانی] بە غەم وێرانە بوو ئایەتی عەیش و ئەساسی ئاوەدانی هاتەوە
510	Qaniʕ	039	ن/منم کەمتر هەژاری خاکی کوردان	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	منم کەمتر هەژاری خاکی کوردان ئەنووسم کۆمەڵی ویژدان و عیرفان وەرن! کوردینە گوێ بگرن لە قەولم کتێبی تر ئەڵێم، وەک باخ و بێستان لە وەعز و مەوعیزە و ئەشعاری میللی لە تەعریفی وڵات و ئاو و کوێستان لە فەزڵی گەورەیی و ڕەسمی بچووکی لە تەعلیمی مناڵ و ئەهلی عیرفان لە چاکی ئیتیفاق و کۆمەکی یەک لە هەڵگرتن چەک و وێستانی مەیدان لە باسی کاسبی و تەعلیمی نووسین لە ناسینی نژادی داک و بابان لە کۆشش کردنی، ئەفکاری میلەت لە ئەوزاعی مەلایی و باسی شێخان منم «قانع» بە تەنیا و بەبێ کەس توخوا هەڵسن لە خەو لاوانی نیشتمان
859	Wefayî	074	ی/بە نازێکی کوشندەی سەد هەزار جان و دڵ ئیفتادەی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە نازێکی کوشندەی سەد هەزار جان و دڵ ئیفتادەی مەلەک یا حۆری عەینی تۆ؟ فریشتە یا پەری زادەی؟ بە دڵ خەندێکی بنوێنە، بلوورین ساعیدت بێنە یەدی بەیزات هەیە تۆ دەم لە ئیعجازی مەسیحا دەی! نە قەند تامی هەیە قوربان، نە گوڵڕێز و نە عەنبەر بۆ ئەگەر جارێک بە خەندەی بێی، سەری زولفت بە دەم بادەی کوتت: ها زولف و کافر بووم، کوتت: ها ڕووم و چاتر بووم کە من هەر بێمە سەر ڕێی تۆ، دەبێ تۆ بۆچ لە من لادەی؟ دەمت وابێنە دەستم بگرە، با بمرم لەبەر چاوت بە جامێکی خەلاسم کە لە دەست ئەو تورکە جەللادەی بە چاوی مەستی تۆ کەوتووم، بە ناری زولفی تۆ شەیدام نەخۆشی تۆم دەناڵێنم، حەیاتم! بۆچ بەرم نادەی؟ کە تۆ سوڵتانی، ڕوحمت بێ بە زولفان بەس دڵم تێک دە دەبێ تا کەنگێ بەیتوڵڵا بە دەست کافر بە یەغما دەی؟ دەمت بێنە بە دڵ بگرم، لەبەر جامی لەبت بمرم دەمادەم ڕۆح بەخشی تۆ لەبالەب ساغیر و بادەی چرای قەندیلە، شەمسی ئاسمانە، ڕووی درەخشانت ئەگەر سەدجار بە زوهرە و موشتەری ڕووبەندی پێدادەی وەکوو ماسی و سەمەندەر تەشنەگیم ناچێ ئەگەر سەد جار بە ئاب و ڕەنگ و ڕووت سینەم وەبەر تیری تەجەللا دەی لەبەر چاوی وەکوو زولفی پەرێشان کەوتم و فەرمووی: «وەفایی» چت لە مەیخانان کە تۆ واپیر و ئیفتادەی؟!
473	Narî	095	ە/هەر وەکوو تام و مەزەی حەڵوا لە بڕوێشا نییە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هەر وەکوو تام و مەزەی حەڵوا لە بڕوێشا نییە زەڕڕەیە بۆنی خوا دۆزی لە دەروێشا نییە زەلزەلەی ئاخر زەمان و ڕەغبەتی فیسق و فجوور بۆیە تەئسیری لە سۆز و زیکری هووکێشا نییە نێر و مێ یەکسانە ئەمڕۆ لای دڵی دێوانەدا زەرگی ئەو فەرقی لە لێدانی پەس و پێشا نییە بێ ڕیازەت سەیری گوڵزاری تەریقەت موشکیلە لەززەتی شیرین لە شانەی شەهدی بێ مێشا نییە تاقەتی باری ئەمانەت شێری مەیدانی ئەوێ حەملی ئەو بارە لە قووەی قاتری ڕێشا نییە قەتعی ڕێگەی مەعریفەت نەفسی موتیعی لازمە حاڵەتی نەرمی لە کەللەی ئەسپی سەرکێشا نییە دانەیی لوئلوء مەقامی خەزنەیی شاهانەیە گەوهەری شاهی لە ڕەشکە و باری کاکێشا نییە ئەسپی نەژدی لازمە بۆ قەتعی ڕێگەی مەعریفەت سورعەت و جەولانی نەژدی قەت لە گامێشا نییە گوڵشەنی حەق بولبولێکی نەغمەخوانی لازمە سۆزی ئەو نەغمە لە باڵی زەرگەتە و مێشا نییە بێ خەوی و خۆراکە دایم کار و پیشەی تۆبەکار خۆ خەو و تێری لە خانەی خەڵوەت ئەندێشا نییە سەفوەتی سۆفی لە شانە و ڕیشدا دەرناکەوێ نووری دەروێشی لە پرچ و ڕەشتی و کێشا نییە پەشمە و غارە لە بەینی سۆفی و دەروێش و شێخ ئەو کەسەی یاری دەوێ کێشەی لەگەڵ خوێشا نییە
55	Hêmin	023	تاریک و ڕوون/گۆمی خوێن	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	عەزیزم بۆچی تۆراوی لەخۆڕا؟ چ قەوماوە؟ دڵی تۆ بۆچی گۆڕا؟ ئەتۆ وا زوو لە بیرت کردم ئەمما فەرامۆشت نەکەم شەرتە لە گۆڕا * لە من ڕا خۆ خەتایەک ڕووی نەداوە ئەدی بێ مەیلی بۆ ڕووی دا لە تۆ ڕا ئەسیری کەزیەتە کۆتری دڵی من دەبێ حاڵی چ بێ کۆتر لە تۆڕا؟ * سەر و ماڵ و کەماڵ و بیر و هۆشم لە نەردی عیشقی تۆدا پاکی دۆڕا *** لە چاوم دێ بەخوڕ فرمێسکی خوێنین کەچی ئەم گۆمە خوێنە هەڵنەچۆڕا من و لاشەی پەپوولە ماینەوە و بەس شەوی دووری، شەمیش تواوە لە کۆڕا
305	Nali	0026	ر/سەیلی هیجرت بەردی بنچینەی لە ڕەگ هێنامەدەر	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	سەیلی هیجرت بەردی بنچینەی لە ڕەگ هێنامەدەر باری فیکرت قەددی ڕاستی تێشکاندم وەک فەنەر شیری ئەبرۆت، تیری غەمزەت وا لەجەرگم کارییە دێت لە تۆفانی دوو چاوم لەت لەتی خوێنی جگەر چاو و دڵ شەڕیانە، نازانم خەتای کامیانە خۆ تا بە داری کەم، دەری کەم بیخەمە شین و چەمەر نووری چاوم! چاوەکەم بێنوورە بێتۆ، زەڕڕەیی خاکی دەرگاکەت ببێژم بیکەمە کوحلی بەسەر دڵ موشەببەک بوو لەبەر ئێشان و نێشانی موژەت ئیشی چاو بوو بۆیە هێند گریام و خوێنی کەوتە سەر لەت لەت و کون کون بووە دڵ وا لە شەوقی شیرەکەت ڕۆحەکەم دێت و دەچێ، داخۆ لە کامیان دێتە دەر؟! هەرچی مەحبووبەم دەبینێ وا تەحەییور دەیگرێ سوێن دەخوا بەخوا دەڵێ ++ چەندە خۆشە دابنیشین دوو بە دوو ئەمن و گوڵم داکەوێتن موددەعی لەو خوارە هەروەک دەستی کەر ڕۆژپەرستی ڕووتە نالی بۆیە دائیم وەک غوڵام زەرد و گەردن کەچ لە دەرگات حازرە دەستەو نەزەر
570	Salim	030	ا/مایلە وەک سەری زوڵفت سەری من بۆ بەری پا	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	مایلە وەک سەری زوڵفت سەری من بۆ بەری پا بە جەفا مەیخەرە لا، سا سەنەما تۆ بی خودا زێوەری حوسنی دڵارامە سەوادی خەمی زوڵف نانوێنی کە نەبێ زوڵمەتی شەو شەوقی چرا عوزری مەسمووعە عەیادەت نییە گەر عادەتی ئەو پێی نیگارینی لە بەندایە بە زنجیری حەیا عوجبە ئاهیستەخەرامی بەتەرەف ئێمەوە یا بارە بۆ پەنجەیی پێی نازکی تۆ ڕەنگی حەنا بووە ئەزبەس کە نەزارم لە فیراقی مەهی ڕووت وەکوو ئەبرۆیی هیلالت قەدم ئەنگوشتنوما میهری جانانە هووەیدایە لەسەر خاکی لەحد لە موقابیل دڵی «سالم» دەڕوێ میهری گیا
54	Hêmin	022	تاریک و ڕوون/پەیامی ڕانەگەیەندراو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	پەیامی من بەگوێی ئەم دڵبەرە نازدارە ڕاناگا نەسیم بێ سیم دەبینێ، شل دەبێ، بەم کارە ڕاناگا گوتی سەبرت هەبێ دووبارە دێمەوە دیتنت ئەمما لە کورتی دا تەمەن، وا دیارە بەو دیدارە ڕاناگا وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی گوڵی ئێرە بەژوانی بولبولی ئاوارە ڕاناگا نەخۆش و دەردەدار و دڵ بریندارم، پەرستارێک بەحاڵی ئەم دڵە پڕ ژان و پڕ ئازارە ڕاناگا دەکەی ماچی دەم و لێوان ئەگەر هێز و گوڕێکت بێ دەنا جوانێک بەدەردی ئاشقی بێ چارە ڕاناگا هەتا کۆمتر دەبێ پشتم پتر هەڵدەکشێ مینی ژۆپ ئیتر دەستم بەداوێنی کچی ئەم شارە ڕاناگا دەبێ بولبول لە من فێربێ غەزەل خوێنی، بەڵام چبکەم گرفتارم، چریکەم بەو گوڵ و گوڵزارە ڕاناگا
850	Wefayî	064	و/شەهیدی خەنجەرت ئەو ڕۆژە عومری جاویدانی بوو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	شەهیدی خەنجەرت ئەو ڕۆژە عومری جاویدانی بوو مەڵێ پەروانە خۆ سووتاوە، مەرگی زیندەگانی بوو بە تیرێ خۆ لە عالەم بۆوە چاوت، ئەی شەهیدی بم لە کن خۆ ئەو فەڕەنگی زادە عەینی ناتەوانی بوو؟! سەر و ماڵی بە بێدادی حەبەش پاماڵە، ئەی سەد حەیف! شەهی حوسنت کە دایم چەتری سونبول سایەبانی بوو لەبەر تەئسیری خەندەت من کە سووتام ئەودەمە زانیم بەڵایی خەرمەنی من هەرچی بوو بەرقی نیهانی بوو بەخۆڕایی وەکوو پەروانە من سووتام و نەمزانی ئەوەی ئێمەی لە داو خست، ئیلتیفاتی سەر زمانی بوو بە بەدمەستی دەترسێم بێتە دیوانی خودا فەریاد! کەسێ وەک من شەهیدی چاوەکانی نیکتەزانی بوو ئەمن ئەو ڕۆژە لێم مەعلووم بوو کەعبەی دین و دڵ گیرا کە وەک تابووری هیندوو لەشکری ئەگریجە، سانی بوو لەبی گوڵ، زاری گوڵ، ئەندامی گوڵ، ڕوخساری گوڵ، بەر گوڵ هەتا کەی من بڵێم سەربەستە جەللادم فڵانی بوو؟ بە هەر سیحرێکی بوو هەر وەک «وەفایی» کوشتمت، ئاخر ئەگەر ئەندازەیی نازت، ئەگەر نامیهرەبانی بوو
568	Salim	028	ا/لە ڕازی دڵ ئەگەر تیرت خەبەر دا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە ڕازی دڵ ئەگەر تیرت خەبەر دا دەدەی دەستی نیگارینت بەسەردا شەتی خوێن دێ بە ڕووما گەر لەتی جەرگ دەمی ڕێگەی پلووسکی دیدە بەردا قوبووڵ نابێ حەجی کەعبەی ویسالت ئەگەر دڵ حەڵقەیی ئەو زوڵفە بەر دا ئەوەند عوقدەی نیهانم کەوتە ناو دڵ دەترسم مایەیی ئەم دەردە دەردا لە جێی تیرت دڵم دەردێ لە سینەم بە ئیستقباڵی تۆ گەر بێی لە دەردا دەڵێم وەک قامەتت دڵگیرە سەرویش ئەگەر سیب و گوڵ و سونبول سەمەر دا لە بیمی جەور و ئوممێدی تەرەححوم دەلەرزێ دڵ لە حاڵاتی نەزەردا ڕەوانم بێ نیساری بەرقی شمشێر ئەگەر بۆ کوشتنی «سالم» خەبەر دا
471	Narî	093	ە/ڕوشتەیی لوئلوء لە دانەی ئەشکی من دەگرینەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕوشتەیی لوئلوء لە دانەی ئەشکی من دەگرینەوە بۆیە هەر دەم ئاشنا بۆ حاڵی من دەگرینەوە کەی دەبێ وەک بولبول و گوڵ دابنیشین پێکەوە ئەو بە خەندەی لێوی ئاڵ و من بە گریە و شینەوە باغی ڕوخساری لە من پۆشی بە سەرپۆشی نیقاب یانی لاچۆ عاجزم ئیمڕۆ بەدەس گوڵچینەوە تا قیامەت سەر لە سوجدەی شوکردا هەڵ نابڕم گەر بڵێ: لاچۆ لەبەر چاوم، بە خەشم و قینەوە تورکی چاوی گەر ببینێ عابیدی خەڵوەت نشین دێتە جونبوش ئەو بە جوببە و خەرقەیی پەشمینەوە با نەکا عاشق گلەی ناحەق لە بەدبەختی ڕەقیب خوێنی فەرهادە و گوناهی وا بەسەر شیرینەوە سیحری غەمزەی وەردەگێڕێ زاهید و عالم لە ڕێ ئەم بە کۆڵێ عیلمەوە، زاهید بە بارێ دینەوە گەر بڵێم قوربانی تۆ بم ڕوو لە من کە لەحزەیە وەردەگێڕێ شەمعی ڕوخساری بەدەم ئامینەوە ڕیشەیی جەرگی لەبن هێنام بە قوللابی موژەی بۆ دەکا حاشا بە پەنجەی قرمز و خوێنینەوە چی دەکا [ئینگلیز]ی هیجرت عەسکەری لوتفت کە هات زوو بە زوو [بەسرە]ی ویسالت بێ سەدا دەگرینەوە من کە وا مات و پیادەم گەر ڕوخی شا ڕێگە دا تەی دەکەم عەرسەی کومەیتی ئەو بە سەد فەرزینەوە «ناریا» «بێژەن» سیفەت تا کەی لە بۆ تورکی جیهان قەیدی زیندانی بە دەستی نەفسی وەک گورگینەوە
1010	Ḧerîq	018	م/بە قوربان ئێستە هیجرانت دەناسم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە قوربان ئێستە هیجرانت دەناسم کە ناری فیرقەتت بۆتە لیباسم بەبێ دووکانی حوسنت موددەتێکە لە بازاڕی ڕەواجا من کەساسم موشەووەش بوو وەکوو کاکۆڵەکەی تۆ لەف و نەشری خەیاڵاتی قیاسم بە تابووری بلووکی نووکی موژگان شکا تەرتیب و نیزامی حەواسم بە تیرێکت کە جەرگت پارە کردم مەکە بەو بارە هەرمن بوو خەلاسم کە خاڵی لەعلی لێوت ڕەهبەرم بێ لە خدری زیندە نابێ ئیلتیماسم کە شک نابەم گوڵی ڕووی لالە ڕەنگت ئەوا موحتاجی ڕووی لالەعەباسم لەبەر تەعنەی عەوام ئەندێشە ناکەم کە من عاشق بە گوڵغونچەی خەواسم بە شەمعی جەمعی ڕوخسارت «حەریق»م نەسیمی ئیلتیفاتی تۆ دەناسم
213	Kurdî	008	ت/تاڵانی سەر و ماڵم چاوی ڕەشی فەتتانت	غەزەل	مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن	تاڵانی سەر و ماڵم چاوی ڕەشی فەتتانت پابەندی دڵ و دینم کاکۆڵی پەرێشانت وەک خەنجەری زیجەوشەن تا ڕۆژی حەشر دەتکێ خوێنی دڵی مەزڵوومان لەو ناوکی موژگانت تەسخیری دڵی کردم حەملەی سەفی موژگانت هۆش و خیرەدی بردم لەعلی لەبی خەندانت سەر لافی ئەوەی لێدا گۆی عەرسەیی بازیت بێ پۆسیدە بوو، نەیبوو تاب، بۆ زەربەتی چەوگانت بۆ چم دەوێ ئەم قەلبە گەر نەیکەمە خاکی ڕێت؟ ڕۆحم بە چ مەسرەف دێ، گەر نەیکەمە قوربانت؟ خۆت بۆ ستەمان کەم بووی، بیستت قسەی ئەغیاریش فیرعەونی زەمان، ئامان! گوێ مەگرە لە هامانت دڵ دائیمە وەک بولبول موشتاقی دەهەن وازە تا ئاوی حەیات نۆش کا لەو خونچەیی پێکانت ڕۆیی دڵی مەحزوونم، داخم ئەوە نەمزانی دوو چاوی ڕەشت بردی یا زولفی پەرێشانت؟ باکم نییە مورغی دڵ بیکەی بە کەباب ئەمما بیدە بە سەگ و مەیدە دەرخوردی ڕەقیبانت ڕۆح مایلی بۆسێکە لەم دامەنی پاکی تۆ مانع مەبە لەم خێرە، دەستی من و دامانت عەزمت ئەمە بوو ئەی دڵ! ڕیسوام بکەی و کردت دەست هەڵگرە لێم ئیتر سا خۆت بی و ئیمانت بۆ تیری قەزا سینەم بۆت بوو بە سپەر قوربان! بۆ تەجروبە سا تیرێ باوێژەرە قەڵخانت چاو قاتڵی عاشق بوو جادوو بەچە بوو عەییار بۆ شوێنەونی دەسڕێ ئەم خوێنە بە دامانت ئەزبەسکی فیراقی دی، وەک دۆزەخیان «کوردی» یەکسانە لە لای ئێستا نەزدیکی و هیجرانت
435	Narî	056	ۆ/تا کەی بە ستەم مایلی ئەی چەرخی جەفاجۆ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تا کەی بە ستەم مایلی ئەی چەرخی جەفاجۆ تا کەی لە غەمت زاری و فەریاد و خودا ڕۆ تا کەی ڕەوشی کەچ ڕەوی و فیتنە فرۆشی! بۆ نەهبی فەرەح، دەورە و جەولانی تەکاپۆ؟ بۆ نیتە لەگەڵ ئەهلی خیرەد میهر و وەفا تۆ؟ بۆ ئەهلی شەرەف عاجز و بێزارە لەدەس تۆ؟ بۆ خەسمی لەبۆ ساحیبی عیرفان و سەداقەت؟ بۆ یاری لەگەڵ تاقمی بەدتینەت و بەدگۆ؟ بۆ ئالی عەلی پارە بووە جەرگی لە داخت؟ وەک جەرگی عیراقی بە دەمی تیری [هولاکۆ] میهرت کە نییە، زەحمەتی بێ غایە لە سەرچی لوتفت کە نییە، میحنەت و ئازار و ئەلەم بۆ؟ کۆلارە چ حوسنی هەیە مەشغووڵە بە سەیران عەنقا چ گوناهی هەیە مەحبووسە بە قافۆ؟ بۆ زاغی سیەهچەردە، نەزەربازە لە باغا بۆ بازی سپی وێڵی بیابانە بە داخۆ ئەی خوو کەچ و کەچ باز و کەچ ئەندێش و عەمەل کەچ دانێ نەفەسێ یەک قەدەمی چاکە بە ڕاسۆ دەک تەخت و ئەساست بە دەمێ زێر و زەبەر بێ وەک نیتە دەمێ گەردش و ڕەفتاری لەسەرخۆ «ناری» لە فیراقی ڕوخی مەنزووری عیراقی غەرقی عەرەقی ئاهە بەدەم میحنەت و شینۆ
581	Salim	042	ب/لە ڕووی تیری موژەی خوونڕێزی مەحبووب	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە ڕووی تیری موژەی خوونڕێزی مەحبووب سەراسەر موڵکی دڵ پڕ بوو لە ئاشووب سوپای بەرگەشتە بوو چاوت لە موژگان شکاندی غالیبی دڵها بە مەغلووب بەسەر دڵما حەواڵەی غەمزە تا کەی؟ دەبێ چی بێ خەراجی موڵکی مەخرووب؟ بڵێن: با زیشتڕوو دیبا نەپۆشن چ حاسڵ سوورمەسا بێ چاوی مەعیووب؟ لە ڕێی میهرا بە ئیقدامی عەیادەت ئەگەر مەجرووحی یاد کا یاری مەحجووب موژەم باهەم بە ڕشتەی دڵ دەبەستم دەکێشم ڕەهگوزاری جوملە جاڕووب گەیاندی بۆم سەبا بۆی عەتری گێسوو وەکوو پیراهەنی یووسف بە یەعقووب لە حەشریشا سەروکارم بە عیشقە ئەگەر دەستم بگاتە دەستی مەتڵووب لە عیشقا هەر منم هەمدەرسی مەجنوون لە سەبرا هەر منم ئوستادی ئەییووب فەراغەت سەعبە بۆ عاشق لە هیجرا بە «سالم» زەهرە بێ تۆ ئەکل و مەشرووب
839	Wefayî	051	م/یار هاتەوە دەست و دڵی خۆم گرت و بەسەر چووم	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	یار هاتەوە دەست و دڵی خۆم گرت و بەسەر چووم جان قابیلی جانان نەبوو نەمزانی بەسەر چووم فەرمووی: چ کەسی؟ کەوتمە بەرپێی کە «وەفایی»م قوربان چ بوو عومرێکە لەلەت بووم و لەلات بووم؟! دەستی لەسەری دام و دڵی دامەوە فەرمووی: خۆش هاتی! بەخێر هاتی! وەلێ ڕۆحە بەهای ڕووم! وا خستمی چاوی کە بە داو زولفی وەلادا شەو ڕۆیی، بەیان بەربوو، ئەمن هەر لە خەوا بووم! یارایی موژە و تابی برۆی تۆی نییە جەرگم بەو تیر و کەمانە نە فەرامەرز و نە بورزووم ماچی دەمی، خەندەی دەمەکەی سیڕڕی بەیان کرد ئەو جەوهەرە وا فەردە نە مەوجوودە نە مەعدووم زەڕڕێکی لە سیڕڕی دەمی تۆم برد و نەزانی حەیرانی کەماڵاتی [فەلاتوون] و [ئەرەستوو]م مومکین نییە بەو نێرگسە من بێمەوە سەرحاڵ من دەربەدەری ڕووتم و سەوداسەری گیسووم لەو زولفە - بە غەمزەی نیگەهت - نیمە ڕەهایی من بەستەیی نێو داوی پەریزادەیی جادووم فەرمووی: لە کوفر لادە موسوڵمان بە «وەفایی» دێوانە مەبە، دەست مەدە زولفم، ئەوەتا ڕووم
544	Salim	004	ا/بۆ منی بێ سەر و پا غەیری وەفا پیشە نەما	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	بۆ منی بێ سەر و پا غەیری وەفا پیشە نەما بۆ دڵی تۆ سەنەما! جوز ستەم، ئەندیشە نەما ئاب و ڕەنگم نییە، ئەز بەس کە تکا خوێنی سروشک مەیی ئەحمەر کە ڕژا، خاسییەتی شیشە نەما چ تەکانێکە، خودایا هەرەسی جەوری حەبیب؟ بۆ نیهالی ئەمەلم بەرگ و بەر و ڕیشە نەما وام تراشیوە بە ناخون لە غەمت، سینەیی ڕێش شوهرەتی کۆهکەن و وەسفی دەمی تیشە نەما بەس بسووتێنە لە غەم «سالم»ی مسکین بە جەفا بۆ وجوودی سەر و پا، لەحم و دەم و پیشە نەما
1001	Ḧerîq	008	د/چاوەکەم ئەمڕۆ لە گوڵشەن گوڵ بە عیشوە خۆی نواند	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەم ئەمڕۆ لە گوڵشەن گوڵ بە عیشوە خۆی نواند نەک نمەکگیر بم، بە مەرگی تۆ قەسەم هیچ نەمدواند گوڵ بە تۆزی پێتەوە لاف و گەزافی لێ دەدا وا شکور سۆزەی نەسیم هات و ئەویشی لێ ستاند نەشتەری موژگانی تۆ هاتۆتە سەر سەفحەی دڵم هەر خەتێ بوو، غەیری خەتتی سەوزی تۆ، پاکی کڕاند لەشکری ئاهم لەگەڵ جەیشی حەبەش دەعوا دەکا حیرەتم ماوە کە چۆن ئەو دڵبەرە دڵمی ڕفاند؟ بۆ گوڵی ڕووت ماتەمی پەرچەم دەبینێ بۆیە وا ماهی نەورۆزم بە شیوەن وەک محەڕڕەم خۆی نوواند تۆ لە ئەووەڵ گۆی وەفات هێنایە نێو مەیدانەوە ئێستە چەوگانی خیلافت پشتی سەد وەعدەی شکاند تۆخودا قەت غیرەتە بۆ تۆ ئەرێ سەروی ڕەوان گوڵ بەبێ تۆ وا لە باغا خێوەتی خۆی لێ چەقاند؟ با وجوود ئینساف بدەم چاکە، گوڵیش موشتاقتە هەر لە شەوقی تۆیە سەرپۆش و گەریبانی دڕاند هەرکەسێ مایل بە پیرێکە و تەریقێکی هەیە تۆ بە شوعلەی غەم «حەریقی» وا وەجاخت هەڵگڕاند
879	Wefayî	097	ە/ئەو زولفە دووتایە چ تەلیسمێکە چ دامە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەو زولفە دوتایە چ تەلیسمێکە چ دامە؟ سووتاوە ئەوی پوختەیە بەو عەنبەرە خامە دڵ کەوتە سەری زولفی لەبەر جەزبەیی خاڵی وەحشی سەبەبی دانەیە پابەستەیی دامە دەستم بگری تۆ کە بە جامێکی سەبووحی بەو چاوە، ئەگەر پادشەهی شامە، گەدامە شەیداییی من غەمزەیی ئەو چاوەیە باعیس سەرمەستیی من جوملە لەبەر نەشئەیی جامە بۆ قەتڵی دڵم بوونە دوو سەف لەشکری موژگان ئەو نێرگسە فەرماندەری سوڵتانی نیزامە لەو زولفە بڵاو و سەفی موژگانە دەلەرزم مەعلوومە کە شەو لەشکری بەرگەشتە بە سامە بۆ ماچی دەمی کوڵمە لە نێو پەرچەمی خاوی لەو زوڵمەتە بۆ ئابی بەقا نووری چرامە عومرێکە دەناڵم بە دڵ، ئەو قەدگوڵە نەیکوت: ئەو بولبولە - ئاخر - بە تەمای میهر و وەفامە بۆ کوشتن ئەتۆ دەست مەدە خەنجەر لە «وەفایی» لەو غونچەگوڵەی وەک دەمە یەک خەندە تەمامە
89	Hêmin	063	تاریک و ڕوون/فریشتەی پەڕیوە	چوارپارە	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	سەرنجم گەر دەبڕمە بەژن و باڵات کچی جوان! بۆچی ڕووگرژی چ قەیدی؟ منم ئەو شاعیرە جوانی پەرستە کە چاوی من جگە لە جوانی نەیدی * بەمنداڵی کە پەروەردەی چیا بووم کەوم دی، پۆڕ و سوێسکە و ئاسکم دی بە لاوچاکی لە شاری کوردەواری کچم دی، نازەنین و ناسکم دی * گەڕاوم چۆم و نواڵە و مێرگ و بژوێن بەماهـ و زەردی ئەستەم هەڵگەڕاوم تەماشای سوێسن و بەیبوون و شللێر بە دینی جوانی ڕاهێناوە چاوم * لەبەر تاوێ لەسەر پشت ڕاکشاوم لەدەم جۆگە لەسەر فەرشی وەنەوشان لەسەر گوێسوانە کردم چاوەبڕکێن لەگەڵ گەورەکچی بەردەرکی حەوشان * بەڕۆژی سارد و ساو دیومە بە زستان ترووسکەی بەفری بەرتیشکی هەتاوێ شەوی هاوین لەناو ئەستێرەکاندا گەلاوێژم دەدی پرشنگی داوێ * لەناو گۆم و گەرمک و چۆم و قۆپی بەپۆلم دین قورینگ و سی و هەڵەتا! لەبەر بێر و لە هاویر و لە پاراو گەلێکم دیوە کیژی شۆخی کرما! * لەمەیدان دیومە نێسکەی ئەسپی خۆشبەز لەگەڵ دەستوجلیتی شۆڕەسواران گەڕی شاییم لەپێش چاوی گەڕاوە لەرەی مەم، سووکە ڕەوتی گوێ بەگواران * خوڕینی شوور و بازی مامزم دی شەپۆڵی گۆم و کەف هەڵدانی تاوگە بە مێڕۆژ و سیاسووتی بەهارێ گەلێک شەو ماومەوە تا ڕۆژ لە ڕاوگە * لەسەر دوندی چیای سەربەرزی هەڵگورد ڕەوەی هەورم لەژێر پێمدا بەدی کرد تەماشای دیمەنی سەوزی وڵاتم منی سەرسام و شاگەشکە و خەنی کرد * بەهەشتە کوردەواری من، بەهەشتە فریشتەم من، فریشتێکی پەریوە بە جوانی تۆ دەژیم لەم دوور وڵاتە وەرە لێم مەبڕە ئەو تەنیا بژیوە * بەڵێ تۆ کیژی، نازداری، لەباری منیش پیرێکی زورهان و دزێوم بەڵام شیرنترە لەو شەکرەلێوە وشەی کوردی کە هەڵدەڕژێ لە لێوم
545	Salim	005	ا/بێ تەماشای خاڵی تۆ خاڵی لە مەردوم دیدە ما	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بێ تەماشای خاڵی تۆ، خاڵی لە مەردوم دیدە ما عەکسی ئەو بوو مەردومی دانا لە پەردەی دیدەما شوعلە نەیدا فرسەتی پەروانە مەتڵەب کا بەیان سیڕڕی سەربەستەی، لە پێی شەمعا، هەموو پۆشیدە ما وا نەبوو لێوت بە سروەی بای خەیاڵی بۆسەیێ غونچەیی سێرابی نەشکوفتەت چ بوو، ناچیدە ما ڕوویی وەک لالەت لە خەشما یەک نیگەهـ ڕەنگێکی ڕیت داغی حەسرەت تا قیامەت بۆ دڵی ڕەنجیدە ما تا دەڵێم: مروەت کە، ڕەحمێ، جەوری تۆ ئەفزوون دەبێ داد و بێدادی لە گوێتا هەر وەها نەشنیدە ما کوا تەرازوویێ قیاسی وەزنی حوببی پێ بکەم میهری سەنگینت لە کەففەی دڵ بە ناسەنجیدە ما نەزمی سامانی لە کوێ بوو، عاشقی شۆریدەبەخت؟! موویی ئاشوفتەی سەرم دەرهەم، هەموو ژوولیدە ما تابی بێ میهری نەبوو یەک دەم، وەکوو «سالم»، ڕەقیب سەگ بە تۆپین چوو لە قەحتا، گورگی باراندیدە ما
24	Diɫdar	028	ڕۆژێ لە ڕۆژانا قەلێ	غەزەل	8Syllabic	ڕۆژێ لە ڕۆژانا قەلێ ڕاوەستابوو لەسەر چڵێ سەلکێ پەنیری لە دەنووک ویستی کە بیخوا لە هەلێ ڕێوی بەلایا تێپەڕی چاوی بە قەل کەوت و مەلێ ویستی بە فێلێ لێی سەنێ دەسی پێ کرد پێی هەڵبڵێ وتی ئەی بولبولی زەمان ئەی نەغمەخوانی سەر تەلێ بیستوومە من ناوبانگی تۆ توخوا گۆرانیم بۆ بڵێ! قەل وەختێ زاری داپچڕان پەنیری کەوتە بن تەلێ ڕێوی پەنیری قۆزتەوە بەڵام لە پێش ئەوەی هەڵێ وتی ئەوجا: بەسە نەفام! گوێت لێ بێ ڕێوی بۆت بڵێ! وەختێ شتێکت گرتە دەم کەر مەبە گۆرانی مەڵێ! ئەمەیش کەرانە بێ کەوا تەفرە دەراوی تۆ چەلێ
834	Wefayî	044	م/لە داغی زولفی یار و عاریزی وەک لالە سووتاوم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە داغی زولفی یار و عاریزی وەک لالە سووتاوم بە ڕەنگی لالە بۆیێ داغدار و غەرقی خوێناوم دوو چاوی مەستە بێبادە، مەلایک ڕوو، پەری‏زادە پەری دێوانەیی کردووم، مەلایک دەستی لێداوم لە سەودای خەتتی یاقووتی لەب و کاکۆڵی ڕێحانی وەکوو زولفی شکستە تێکشکاو و خاو و شێواوم لەبەر چاوت کە ڕەمزی نوکتەبازی مەکتەبی حوسنە وەها مەستم لە ڕەنگی حەرفی مەعنا لەوحی شۆراوم لە نێو سەیلی سوروشک و سۆزی دڵ حەیران و مەبهووتم لە دووریی تۆ عەجەب ماوم! نە خنکاوم، نە سووتاوم! عیزار و زولفی تۆ ـ بێشک ـ شەو و ڕۆژ پێکەوەن ئەمما شەو و ڕۆژ پێکەوە؟ لەو وەجهە من حەیران و داماوم تەلیسمی بابلە، سیحری حەڵاڵە ـ قەد ڕەها نابم ـ «وەفایی»! یا بە داوی زولف و ڕەمزی چاوە گیراوم؟
955	Ḧacî Qadir	059	ی/حەبیبی جان لە سەر چی ئەم ڕق و کینە هەتا کەی بێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	حەبیبی جان لە سەر چی ئەم ڕق و کینە، هەتا کەی بێ بفەرموو دەنگی ساز و نەغمەیی موتریب، نەوای نەی بێ بەری بوو دڵ لە عالەم تا لە نێو زولفت موقەییەد بوو ئیتر فەڕشی حەیات و خۆشی یەکبارە دەبا تەی بێ بە بادم دا دڵ و دین عاقیبەت بۆ بادەیی چاوت دەمێکە توشنەیی هیجرم، بڵێن بادەی پەیاپەی بێ لە نەزعی دەردی فیرقەت جانی زارم قەت خەلاس نابێ مەگەر لەم کەوسەری لێوە، بڵێ بۆ خەستە با مەی بێ لە بەر سێوی جەمالت حەق نیە تەنها منم مەحرووم یەکێ لەیموون و یەک نارنجە، بۆ «حاجی» مەگەر بەی بێ
150	Kakey Felaḧ	060	دوێنێ و ئەمڕۆ	مەسنەوی	8Syllabic	دوێنێ کە ناوی ئەمڕۆ بوو ئێستەی ژینی من و تۆ بوو بەڵام چۆن هات، چۆن بەسەرچوو تاڵ بوو، یان شیرین، لەبەر چوو ڕۆیی نەما، وەک بەفری پار بۆ ئەمڕۆ بوو بە یادگار هەروەکوو بڵقێکی سەر ئاو وردە شەپۆل ون بوو لە چاو یان وەک پوشێکی بابردو دایە پێش خۆی بای ڕابوردو هەرچی هەبوو خۆزگەی بەهار پێ شێل بوو بەپێی ڕۆژگار هەر کەپەردەی دادایەوە خۆشی لەگەڵ پێچایەوە ڕۆیی پشتی کردە ئەمڕۆ نایەتەوە بۆمن و تۆ بۆ ئاسمانی دور لە مەبەست باڵدارێ بوو بەربوو لەدەست تەنهائەوەی لێی بەجێ ما پەند و یادە کە بەجێ ما ئەمڕۆ کەزادەی دوێنێیە ڕێگای بەرەو سبەینێیە هەر لەبەرئەوەی ئێستایە تەمەنێکە و لە دەستایە ئەبێ ئەو ڕەنجە درابێ باخچەی وەک دوێنێ نەمابێ گوڵەکانی بۆن خۆش تر بن مەلەکانی دڵ خۆش تر بن دووربێ لە دڕک و داڵی خەم دای نەپۆشێ ئاسمانی تەم ئەبێ هەنگاو نانی دوێنێ بەئەمڕۆی دابێ ڕێگە و شوێنێ باخچەی ژین ڕازاوە تر بێ گەڵا و گوڵ گەشاوە تر بێ سایە گەورە و سێبەر خەست بێ هیوا پر پێستی مەبەست بێ ئەبێ تۆوی زەوی دوێنێ ئەمڕۆ خۆشی لێ ببینێ ئەمڕۆش گزنگی ژیانی ڕووناکی بابە بەیانی
648	Salim	111	م/درێغا سەعوەئاسا سەیدی دیدەی شاهبازێکم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	درێغا سەعوەئاسا سەیدی دیدەی شاهبازێکم زەدەی تیری نیگاهی جادووانەی عیشوەسازێکم ئەگەرچی زاهیرەن دەروێش و مسکین و گەداڕەنگم لە غەزنەی خاترا مەحموودی گێسوویی ئەیازێکم لە چەتری نادری ڕوتبەم گەلێ باڵاترە ئێستا کە من ئیکسیری خاکی ڕەهگوزاری سەرفرازێکم وەکوو ئەنجوم بە ڕەجمی موددەعی ئەخگەرنومام ئەمشەو سەراپا نار و شوعلەی ئاتەشی ڕووی جانگودازێکم درێغا کشتی ئوممێدم کە دێتە حاڵەتی سەبزی ڕەقیبی سەگ سیفەت حازر دەبێ یەعنی: بەرازێکم ئەگەر دۆستە ئەگەر دوشمن لە قاپیت نائومێد نابن منیش لەم دەرگەدا یاڕەب! تەڵەبکاری نیازێکم ئەگەرچی میهرەبانی حوکمی وەک عەنقایە لەم عەهدە غولامی تالیعی خۆمم کە دیلی دڵنەوازێکم تەڵەبکاری حەقیقەت خاتری «سالم» لە باتیندا ئەگەرچی زاهیرەن دڵدادەیی عیشقی مەجازێکم
653	Salim	116	م/قەت تەواو نابێ ئارەزووی یارم	غەزەل	فعلاتن مفاعلن فعلن	قەت تەواو نابێ ئارەزووی یارم ئاخری عومرە ئەووەڵی کارم وا حەکیمم دەڵێ: دڵی بیمار سیححەتی دێ بە چاوی بیمارم دەک زیاد بن جەماڵی تۆ و عیشقم جانم ئازادە تا گرفتارم قەت گورێزم نەدا لە تیری موژەت ئەی بەسا سەخت جان و بێ عارم پەڕتەوی ئافتابە شەمعی شەوی عوعرەها دڵ لە زوڵفی دڵدارم تا نەبینێ مەهی جەماڵی حەبیب عارە خەو بێتە چاوی بێدارم «سالم» ئەمشەو بە ناڵە قادر نیم بەسکە زار و نەزار و ئەفگارم
857	Wefayî	072	ی/ئەی غەزاڵانی خەتا، ئاهووی چین، کەبکی دەری	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ئەی غەزاڵانی خەتا، ئاهوویی چین، کەبکی دەری بەندەیی تۆن بە نیگاهـ و بە ڕەم و جیلوەگەری جیلوە لەو سەروە چ مەوزوونە دەڵێی نارەوەنە خەندە بەو زارە چ شیرینە مەگەر گوڵشەکەری؟ عاشقی قامەتی تۆم کوشتەیی خەندەی دەمی تۆ بەری باغی ئیرەمی یا گوڵی نەخلی شەجەری؟ غایب و حازری هەر لەحزە دەڵێی چاوی منی ڕەوشەنی مەردوومی، یا عەینی سەوادی بەسەری؟ گوڵ بە خەندە پەرییە، قیبلە بە جیلوەی مەلەکە شێت و دێوانەیی کردووم، چ مەلایک، چ پەری! بە تەلیسمی حەبەشیزادەوە سەرگەردانم عاشقی خاڵم و دڵبەستەیی داوی کەمەری وا دەگریێم بە زەلیلی لە غەمی گەردنی تۆ ئاگری خستە دڵم ناڵەیی مورغی سەحەری دەوری دوون هەر بە دڵی مونعیمی دوون دێ و دەگەڕێ ++ خەندەیی گوڵ سەبەبی جۆششی بارانە بەڵێ چونکە تۆ پێدەکەنی بۆیە «وەفایی» دەگری
107	Hêmin	082	تاریک و ڕوون/ڕاوە بەراز	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	تفەنگی ڕاوێ ئەستێنراوە یەکسەر بەقەولی کاک هەژار، بێ ڕاوە ڕاوکەر مەفەرموو ڕاو نەما لەو شارە تازە کە سەیری ڕاوکەران ڕاوە بەرازە ئیتر دەرچوو بڵێن باوی کوڕانە نەخێر باو باوی «سۆنە» و «دوو کوڕانە» قورینگ و «ڕەش بەشە» و «دوڕنا» و «هەڵەتانج»! نە ئاغایان لەکن پیاوە نە کرمانج! بەکەیفی خۆی لەسەر ئەو ئاوە ڕوونە دەکا گاڵتە و قوماری «پێ بەقوونە» سەری چۆن لێ دەشێوێ سی لە قۆپی کە ڕاوکەر چونکە بێ ڕاو ماوە تۆپی «بنە» ڕووخان و «سیپە» چۆل و هۆلن بڵاون ڕاوکەر و باڵندە پۆلن ڕفاندوویە «قەلەسابوونی» سابوون کە هەستی کردووە لاگیریە قانوون ئەوا «کەروێشکە»کەی سیخوار لەپشتە قوڵەشینی بەهەست و گورج و گشتە لە لانا کەوتووە و نایێتە بیری کە جاران شۆرەتی بوو سەنگەسیری دەکا سمکۆڵ و چاوی هەر لە کۆیە کە نێری تێگەیی پارێز درۆیە ئیتر کەس ڕووی نەماوە بچتە کێوی بەشێر گاڵتە دەکا ئەوڕۆکە ڕێوی لەسەر بەردی دەخوێنێ «کەو» بەدەستە دەڵێ ڕاوکەر ئەگەر پیاوی دە هەستە لە چاوان هەڵوەرین فرمێسکی گوڕگوڕ کە دێ و دەڕوا بەدەستە «چرگ» و «کوڕکوڕ» هەوێردە و «زڕڕەکەو» دێنە ڕەپستە بەڵام چ بکەم چەکم پللار و مستە لە سوور کێڵان دەنیشن پۆلەکۆتر لە جاران زۆرتریش و سەربەخۆتر «فەقێ ڕەحمانی» ئاواڵت چلۆنە چلۆن بێ ڕاو دەژی کالیارە کۆنە؟ گەرم داهاتووە وەک پیرە لۆکی لە سوێ ساچمەزەنی کۆنەڕەشۆکی ئەوی زۆر تووڕە بێ «دەروێش کەریمە» کە پیری ئێمەیە و پیاوی قەدیمە گەلێکی دی هەرا و بەزم و تەق و تۆق چرای ژینی نەبوو وەک ئێستە بێ شۆق بزەی نایێتە سەر لێوی وەکوو میر ڕەبی بێ ڕاو نەبی قەت ڕاوکەری پیر وەکوو «ئەحمەد» گوتی ئەی پیری مەشهوور مەخۆ خەم بۆ تفەنگی عەهدی تەیموور ئەوەی چابوو لە شانی ئێوەدا بوو بەڕەحمەت بێ دەنا بۆ بستە چابوو دەبێ حاڵی چبێ «کاخدری» خۆمان کوڕی کێوان و ڕۆڵەی بەند و چۆمان مەگەر نۆکان بخوات و بچتە ڕاوێ دەنا تازە دەوێرێ ساچمە باوێ ڕەبی دوژمن بەحاڵی «بەهمەنی» بێ لە داخا ڕەنگە لووتی داژەنیبێ کەسێکی بچتە لای و کەڵپی بێشێ وەها پەرتە خلێنەی بۆ دەکێشێ جەنابی «ئەردەلان» شێواوە حاڵی وەکوو جیبی منە ساکی بەتاڵی ڕەئیسە گەورەکەی کانوونی ڕاو بوو ئەویشی چوو لە دەس دەستە شکاو بوو ++ نەماوە پوز و فیز و زەبر و زەنگی کە سایەی کەم کراوە ئەو لە سەرمان لەسەر کێ لێ دەدا ئەو جارە فەرمان؟ گەلێکی گۆشتی کێوی خوارد بەمفتە لە گۆشت کەڵ ساز بکا با ئێستە کفتە یەقین «مەحموود» با نادا سمێڵی سمێڵ بادانی پێ حەیفە بەدێڵی کە ڕاوکەر بێ تفەنگ ئەڵبەتتە دێڵە لە هەمووان دێڵتریش «مەحموود سمێڵە» دەڵێن دوکتۆر خەوی نایە شەوانە لە تاوی ڕاوی «مالۆس» و «یەکانە» نییە هۆشی لە کەس وەربگرێ ویزیت دەدا دەرمانی «تیفۆس» بۆ «بڕۆنشیت» لەکن خانم یەقین نامێنی نازی لە کووپەی ببڕێ قاورمەی بەرازی بەشی ئێمەی نەدا لەو خەست و خۆڵە مەسیحی گەورە ئەستاندوویە تۆڵە «مەمی خان» چاکە هەر ماوە جەفەنگی ئەوەش قازا! و سوودی بێ تفەنگی بەڵام «میرزا حەسەن» کاری کراوە تفەنگێکی کڕی و تەحویلی داوە لە دەستی مفتی زادە کێ دەکا خێر تفەنگی دایە، ڕاوی پێ نەکرد تێر تفەنگی تازە هێنابوو حیجازی بەڵام مەودای نەبوو بۆ تورکتازی فەڕوفیکی ئەوە گرتی هەموومان لە داخانی دەبوو بگرن هەموو مان چلۆنە کەیفەکەت ڕەحمانی قازی دەخۆی ئێستاش کەبابی جەرگی قازی ئەوێستاش لێ دەنێی تۆ سەنگەسیران دەنێری کاسە سفرە بۆ فەقیران مەزەی وودکاتە هێشتا سینگی باڕی نەوەڵڵا هێندە برسی بەرد دەهاڕی ئەوەت چاکە لە قەسسابخانە دوور نی وەکوو عەوڵای برات بۆ گۆشت زەروور نی هەڵەم کرد لێم ببوورە تاکوو مابی هەڵۆی و کاکە بۆ کۆللارە نابی ئەتۆ پەڕکووری توند و تیژ و دڕ بووی ئەتۆ سوڵتانی شاخ و کێو و چڕ بووی زەمانە داخەکەم باڵی شکاندی لەناو داڵ و قەل و کوندی خزاندی حەیف ئەی شاهەڵۆ بۆ باڵ و چەنگت حەیف سەد حەیف بۆ دەست و تفەنگت حەیف ئەی نابیغەی ڕاوی موکریان کە باڵندە لەترسانت دەگریان دەبینم ئێستەکانە چەک کراوی دەترسم چاوی تۆ کوێرکەن مراوی ڕەفیقان چاکە ئێوە خەڵکی شارین وەکوو من نین، بەشی زۆرتان ئیدارین «بیحەمدیللا» هەتانە کار و بارێک بەڕۆژ کار و بەشەو گاڵتە و قومارێک ڕەفیقێک، خەمڕەوێنێک، ئاشنایەک کتێبێک، تەختە نەردێک، سینەمایەک بەلای ماڵی خەلیفەیدا گەڕانێک لە خزمەت ئەرمەناکیش ئیستیکانێک بەڵام من خەڵکی لادێم سەگ بەحاڵم دژ و داماو، کەنەفت و دەس بەتاڵم پەرێشان و کزم بێ کاروبارم بە بێ ڕاویش بەجارێک کۆڵەوارم کە زۆری بۆ دەهێنام دەرد و مەینەت دەچوومە ڕاو و ئامێزی تەبیعەت خودایە تازە چۆنی بگوزەرێنم کە تەنیا تۆپەڕەش بوو خەمڕەوێنم لە ژوورێ دادەنیشم هێندە، دەمرم کە دەچمە دەشت و مەزرا سەکتە دەگرم لە ناو داچێندراوی سەوز و شینم هەزار جاش و کەر و گوێلک دەبینم لە باغمدا هەیە سەد بزنە گڕوێ بزن ئازاد کرابێ، ڕیشە دەڕوێ! بەجوتیاری بڵێم چاکت نەکێڵا دەزانم دەسبەجێ ڕۆبۆتە تێڵا بەگاوانێ بڵێم زیانێ مەفەرموو دەڵێ لاچۆ بڕۆ وەختی بەسەرچوو بەشوانی گەر بڵێم مەیکە لە مێشە دەڵێ دیارە دەمت ئێستاش لەپێشە لە ناو دێدا کە دەچمە بەربەرۆچکە دەدەن دەورم مناڵی سەر بەکۆچکە ئەوەندە گوێ لەمست و توند و تۆڵن ئەگەر زوو هەڵنەیەم چاوم دەکۆڵن خەریک بووم ڕاگرم دوو گۆڵە تاجی بەوان ڕاوێ بکەم بۆ ناعیلاجی حیسابم کرد کە نیمە نانی خۆشم بەبارانێ ڕزی ئەو ساڵ کڵۆشم چەلان چابوو هەمان بوو تەختەدامە بەڵام ئەو ساڵ لە دێ دامە حەرامە ئەگەرچی زۆر لەمێژە دامە فێرم بەڵام زەحمەت بەمام سۆفی بوێرم چلۆن ئاغای بکەم ئێستا لە سۆفی کە سۆفی تازە ئاغای هەڵگڵۆفی بڵێم ئاغا دەڵێ سندان، دڵەدەرد دەوێری ناوی ئاغا بێنی نامەرد! لە مەڵبەندێ کە ئازادی نەبێ پیاو بە ساچمەزەن بچێتە کێوی بۆ ڕاو سەگی تێ ڕی چ نرخێکی هەیە ژین ستەم تا کەی، مەگەر ئێمە بەشەر نین
682	Salim	145	و/ئەی حاریس ئەگەر دەوڵەت و جاهـ و حەشەمت بوو	پێنج خشتەکی	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی حاریس ئەگەر دەوڵەت و جاهـ و حەشەمت بوو دوڕڕ و گوهەر و لوئلوء و لەعل و درەمت بوو مەهڕوویی سیەهموویی سەمەنبوو خەدەمت بوو «هەر چەند کە عومری [خزر] و عەیشی [جەم]ت بوو چونکە ئەمەلت زۆرە چ عومرێکی کەمت بوو» گاهێ بە دوعا ڕوو دەکەیە قیبلەیی حاجات گاهێ لە ڕەعییەت دەبییە مەرگی موفاجات ناکەی بە ئەبەد قەت لە دڵا فیکری موکافات «ئەی جامیعی دونیا و قیامەت بە خەیاڵات ئەو ڕۆژە کە ڕۆیی نە ئەوت بوو نە ئەمت بوو» ئەی مونکیری ئەفسوردەیی زاڵمدڵی بەدزات ئەی زاهیدی باتین بەد و زاهیر لە عیبادات بێ تەربییەتی موڕشید و بێ تەییی مەقامات «دوێنێ چ بوو دەتدا بە زوبان لافی کەرامات ئەمڕۆ نە دەمت بوو، نە دەمت بوو، نەدەمت بوو» ئەووەل فەرەحی دا فەلەک ئاخر غەمی هێنا گوم بوو لە دەهەن خەندە و دڵ ماتەمی هێنا باقڵ دەمی مەرگە کە هەناسەت کەمی هێنا «عومرت نەفەسێکی کە هەموو عالەمی دێنا بمرە لە غەمیدا کە هەموو سەرفی غەمت بوو»
770	Salim	235	ە/تەماشا گۆی زەنەخدانت دەڵێی نارنجی بەغدایە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	تەماشا گۆی زەنەخدانت، دەڵێی نارنجی بەغدایە نیگاهی چاوی فەتتانت وەکوو ئاهوویی سەحرایە وەکوو سەنعان لە عیشقت شیفتە و مەجزووب و مەحزوونم قەسەم بەو زوڵفە شەبڕەنگەت کە وەک زوونناری تەرسایە مەکەن مەنعم وەکوو [وامیق] ئەگەر ئاشفتە و زارم جگەرگاهم شیکافی ناوەکی موژگانی [عەزرا]یە ئیشارەی چاوی مەخموور و نیگاهی ناوەک ئەندازت بەمیسلی غەمزەیی مەجنوونکوشی ئیمایی لەیلایە موزابی شەککەری لێوت شیفایی دەردی بیماران تەبەسسوم کردنی لێوت ڕوبایەندەی دڵ و چاوە بە سوورەتخانەی ڕوخسارت بە ئەبرۆیی قەڵەمکارت دەڵێی سەفحە و سوتووری مەسحەفی یاسین و تاهایە یەقین ئەمڕۆ وەکوو [یووسف] نیقابت داوەتە لاوە کە بەم ڕەنگە لە هەر سوو شۆڕش و فەریاد و غەوغایە سەراپای قامەتی بەس دڵبەر و ڕەعنا و مەوزوونە بە مەحبووبیی و مەوزوونی دەڵێی سەروی دڵارایە فیدایی شەککەری لێوت شیفایی دەردی «بیمار»ە دەهانی قەندی قینت پڕ لە مرواریدی دەریایە
586	Salim	047	ت/بە نەزاکەت نییە گوڵ وەک بەدەنت	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلن	بە نەزاکەت نییە گوڵ وەک بەدەنت غونچە دڵتەنگە لە حەسرەت دەهەنت سینە پڕ چاکە لە تیری غەمزەت دڵ گرفتارە لە چاهی زەقەنت باغەبان ئەمڕۆ لە باغا قەدی یار پەستی کرد قامەتی سەروی چەمەنت کاشیفی کوفرە لە ڕوو کافری دین تاری گێسوویی خەمی پڕ شکەنت ئەی گوڵاو جێگەیی تۆ شیشە نییە عاریزی دڵبەرە ئەسڵی وەتەنت سوجدە بۆ تاقی برۆی یار بەرە تۆ وەسەنی بی مەپەرەستە وەسەنت دادی شیرین مەدە «سالم» بە قەڵەم نییە قەندی قەڵەمێ وەک سوخەنت
714	Salim	179	ۆ/ڕێی نەجاتی موشکیلە هەر کەس ببێ دەسگیری تۆ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕێی نەجاتی موشکیلە هەر کەس ببێ دەسگیری تۆ فەرموو وا گەردنکەچم حازر لەبەر شەمشیری تۆ زوڵفی تاتات تا ئیحاتەی گەردنی داوی، بووە باری ئەهلی کوللی عالەم جوملە گەردەنگیری تۆ مەردومەک خوێنڕێژی ئەشکن وەک موژەت خوێنڕێژی دڵ مەردومی ئاویش دەبن وەک مەردومان تەسخیری تۆ ماری زەححاکن یەکایەک مووت بە مەحبووسانی زار وەهـ چ سەعبە بەندبەندی سیلسلەی زەنجیری تۆ دەنگی خەمیازەی دڵم دەبیەم لە شەوقی خەنجەرت ئینتیزاری کوژتنم، تاکەی دەبێ تەئخیری تۆ؟ بۆ خەیاڵی نەقشی تۆ [مانی] لەمن کەودەنترە ڕەنگی خامەی کردگارە سەنعەتی تەسویری تۆ زەخمی تیشنەم گەر لە تیغت دەفعەیێ ئاوت نەدا عیللەتی بەختی بەدم بوو نەک لەبەر تەقسیری تۆ هەر کە سانی تیپی موژگان دێ بە ڕەسمی قەبز و بەست تورفەتولعەینێ دەبێ سەد موڵکی دڵ تەسخیری تۆ تێکشکا پشتی خەمی «سالم» لە دووریی قامەتت ڕاستە دەشکێنێ کەمان وەختی جودایی تیری تۆ
420	Narî	038	م/لە فیتنەی نازی غەمزەی چاوی فەتتانی خوا چی بکەم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە فیتنەی نازی غەمزەی چاوی فەتتانی، خوا چی بکەم؟ لە نێشی عەقرەبی زوڵفی پەرێشانی، خوا چی بکەم؟ لە سەفحەی ڕوومەتم یەک جێ نەما بێ زەخمی پەیکانی لە حەملەی فەوجی ڕووسی تیری موژگانی، خوا چی بکەم؟ بە زوڵفی، سوبحی ڕووی پۆشی کە قیبلەی ئەهلی ئیمانە لە جەمعی سوبح و شام و کوفر و ئیمانی، خوا چی بکەم؟ وەکوو بارامی گۆڕە، تورکی چاوی بۆ نیشانەی دڵ لە خۆش لێدان و پڕپێکانی پەیکانی، خوا چی بکەم؟ لە شەودا ماهی ڕووی دەرکەوت و زوو هەڵهات و نەمزانی لە بێ میهری ڕوخی وەک ماهی تابانی، خوا چی بکەم؟ ئەگەرچی شێوەیی شیرینی جەزبی دڵ دەکا هەردەم لە حەرفی تاڵی لێوی شەککەر ئەفشانی، خوا چی بکەم؟ هەتاکوو هەڵ نەکا بۆ ڕەفعی زوڵمەت شەو چرای کوڵمی لە ڕەمزی خاڵی شین و لەعلی خەندانی، خوا چی بکەم؟ لەسەر سینەی بەئاهی من شکا چینی سەری زوڵفی لە پەرژینی شکاوی باغی سێوانی، خوا چی بکەم؟ لە دووکانی خەیاڵمدا نەما جنسی غەزەل ئەمڕۆ لە بۆ فەرشی سەریری تەختی ئەیوانی، خوا چی بکەم؟ نەخۆشم بێ نەباتی لێوی، من موشکیل نەجاتم بێ لەبۆ ماچی وەکوو دەرمانی لوقمانی، خوا چی بکەم؟ لە شۆڕشدایە مورغی دڵ، بە ئوممێدی نەسیمی گوڵ لەبۆ عەتری غوباری چاکی دامانی، خوا چی بکەم؟ دەمێ بۆ من نەبوو سەیری کەناری گوڵشەنی وەسڵی لە بێڕەحمی ڕەقیب و جەوری دەربانی، خوا چی بکەم؟ ویساڵی بۆ ڕەقیب و دەردی هیجرانی بە «ناری»دا لە ڕەسمی بێوەفایی و عەهد و پەیمانی، خوا چی بکەم؟
654	Salim	117	م/لە دڵدا چونکە هەر خوێنم دەخوا غەم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە دڵدا چونکە هەر خوێنم دەخوا غەم بە تەدریج ئەشکی خوێنینم دەکا کەم سەمەک دێنێتە جونبوش ئەشکی شۆرم مەلەک دەگری لەبەر تەئسیری ناڵەم خەیاڵیشی وەکوو خۆی وەحشە، دڵبەر نەفەس دەگرم لە دڵما نەک بکا ڕەم بەنەفشە کەوتە ژێر سونبول لەسەر گوڵ کە تێکەڵ بوو، لە سوبحا زوڵف و پەرچەم نیهان نەکرا کەبابی دڵ لە ئەغیار چ زوو تەشخیسی دا بۆنی هەناسەم لە دڵمایە حەجی کەعبەی خەیاڵت سەقای چاوم دەگێڕێ ئاوی زەمزەم ڕوخت بۆ مووسیی دڵ ئاتەشی توور دەمت بۆ دەردی من عیسایی مەریەم دەزانم دێتە سەر چی کاری «سالم» فەریبی چاوەکەت دەیکا بە بەلعەم
711	Salim	176	هـ/تەڵەب کەم گەر بەغەیرەز تۆ لە ئەڵڵاهـ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	تەڵەب کەم گەر بەغەیری تۆ لە ئەڵڵاهـ بە عەفوا چێ موناجاتی سەحەرگاهـ لەبەر ئەشکم لە خاکا جیسمی فەرتووت لە قوڕدا ڕووبەڕووی دیوارە وەک کاهـ وەها پڕ بوو بە ئیما دڵ لە پەیکان بە دەمما دێتە دەر ئاهەن لە جێی ئاهـ دڵم دوزدانە بۆ سیبی زەنەخ چوو لە خۆفا پای ئەلەغزی کەوتە ناو چاهـ بنێرە شەهری دڵ فەوجێ لە موژگان ویلایەت نەزمی کوا بێ لەشکری شاهـ؟ گەهی ئیما لە هەر سوو تورکی چاوت بە مەستی خەنجەری کێشا لە ڕووی ماهـ قەدت نەخل و ڕوتەب لێوی عەقیقت هەوەس پڕ زۆر و «سالم» دەستی کۆتاهـ
676	Salim	139	ن/ڕووە یا گوڵ ئەمە یا بەرگی نەسرین	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	ڕووە یا گوڵ ئەمە یا بەرگی نەسرین؟ ++ هەموو شەو تا سەحەر بۆ دڵ خەیاڵت ++ چ نەققاشێ شەوی لێک دا لەگەڵ ڕۆژ ++ لەلای تۆ غەیری خۆم گەر کەس ببینم ++ خەوە دەفعی سوداعی من وەلێ ئاهـ ++ لە دڵتا نەنگە من نەخچیری تۆ بم ++ گەلێ ساحیب ستەم هەن نەک وەکوو تۆ ++ لە خاترما نییە غەیرەز وەفا و سیدق ++ بە قەسدی قەتڵی من تیغت مەکێشە ++ لە جورمی عیشقی تۆ گەر بمکوژن زار ++ بە مەرگی تۆ لە عیشقی گۆشوارەت ++ لە دینی «سالم»ا میحرابە ئەبرۆت ++
272	Kurdî	068	ە/ئەی موسوڵمانینە نابێ پێم بڵێن چیم کردووە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی موسوڵمانینە! نابێ پێم بڵێن چیم کردووە؟ دڵبەرم بۆچی وەها دەستی لە خوێنم خستووە؟ پەنجەکەی خوێناویە ئێستا دەکا حاشا گوڵم سوێند دەخوا بە خودا دەڵێ بیللا ئەمن نەمکوژتووە چونکە ئەمڕۆ من شەهیدی کەربەلایی عیشقی تۆم هەروەکوو کەو پەنجەکانت وا بە خوێنم ڕشتووە چاوی مەستی فیتنەجۆکەت وەک سواری تورکمان خەرمەنی عەقڵ و دڵ و هۆشی بە غارەت بردووە پەرچەمت هەر وەک پەڕی تاوس کە دەدرەوشێتەوە هێندە نەرم و سافە وا قورئان دەخۆی تووکی قووە کێ خەلاسی دێ لە قوللەی قافی عیشقت چاوەکەم؟ زەحمەتە بیللا کە چونکە پڕ لە سیحر و جادووە ئەو سیا واڵا لە دەورەی گەنجەکەی ڕوخسارتە پڕ عەجەب ماوم کەوا خۆمارە یاخۆ گیسووە؟ یا خودا دوور بێ لە چاوی بەد، تەماشاکەن گوڵم هێندە باریکە قەدی، قورئان دەخۆی تاری مووە
239	Kurdî	034	ن/ئەی حەکیمان ئێوە بێن دەرمانی ئەم بیمارە کەن	پێنج خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی حەکیمان! ئێوە بێن دەرمانی ئەم بیمارە کەن سەبری ناسۆری برینی سەختی ئەم ئاوارە کەن کوا ڕەفیقانی تەریقەت دەردی عیشقم چارە کەن؟ من دەڵێم تا ڕۆژی مەحشەر سەف بە سەف نیزارە کەن یا بە جارێ بمکوژن، جەرگم بە خەنجەر پارە کەن ئەی خودا چ بکەم لە دەس جەوری ڕەقیبی بەد زمان من دەڵێم دایم هەتا ئەم ڕۆژە نابێ ڕۆح و جان نایەڵێ یارم ببینم یا بە زاهیر یا نیهان ئاخ لە بەر زوڵمی ڕەقیبان، وای لە تەعنەی دوژمنان من کە ناڵێم، تۆ بڵێ بۆچی ئەوەم دەربارە کەن؟ من لە حەسرەت چاوی مەستی تۆ شەو و ڕۆژ ناڵەمە بۆیە ڕازیم بەو جەفایە سەد شوکور بەو حاڵەمە تۆ بەسە ڕەحمێک بە حاڵم چونکە سەختی تاڵەمە خاکی بەر دەرگایەکەی تۆ مەسکەنی سەد ساڵەمە حەیفە بۆ تۆ ئێستەکە لەم قاپییەم ئاوارە کەن دەردی عیشقم چەند گرانە سەد کەڕەت کەوتوومەوە جۆگەلەی خوێنین دیارە وا بە سەفحەی ڕوومەوە باوەڕیت بێ من نەماوم تازە زیندوو بوومەوە! لەت لەتی جەرگم گلێنەی چاوی پڕ کردوومەوە خوێن بە خوڕ نایە مەگەر جۆماڵی ئەم جۆبارە کەن ڕوومەتی یارم لە پەڕڕەی گوڵ گەلێ ناسکترە حەز دەکەم تۆ بمکوژی لەم حاڵە کوژتن چاترە جەرگ و دڵ هێند بۆی بە تاوە پڕ لە پشکۆی ئاورە کەس نەڵێ «کوردی» وەرە تۆ دەس لە یارت هەڵگرە زەحمەتە، نابێ، مەگەر جووتم لەگەڵ سێدارە کەن
827	Wefayî	037	م/بە گوڵزاری ئیرەم قوربان دەپرسی گەر لە ئەحواڵم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە گوڵزاری ئیرەم ـ قوربان ـ دەپرسی گەر لە ئەحواڵم نەخۆش و سەرخۆش و مەست و خوماری چاوەکەی کاڵم پەرێشانم، بڵاوم، تێک‏شکاوم، خاو و شێواوم دەڵێی شاماری زولفی تۆم لە دووی تۆ شێت و عەبداڵم بە نازی چاوەکەی وەک بازی، بازی دام هەتا پیر بووم دەترسم هەر بە بازی بمکوژێ ئەو یاری منداڵم نە داغی جەرگی خۆم زانی، نە مایەی بەرگی خوێنینم شەهیدی دەشتی عیشقم، لالە ڕەنگم، من کەڕ و لاڵم دڵەی بێهۆش و گۆشم موددەتێکە هەر دەناڵێنێ خودا ڕوحمێ بکەی بەو مورغی حەپسی بێپەڕ و باڵم بفەرموو «با» پەرێشانم نەکا زولفت لەسەر ڕووی تۆ ئەمان یا کاشفی زوڵمەت، دەخیل ئەی شەوچرای ماڵم بە خۆت سەرمەشقی زولف و دەرسی باڵات داوم ئەز چ بکەم نیشانە و دەسخەتی خۆتە ئەگەر ئەلفم ئەگەر دالم ئەمن ئیفتادە بووم تۆ خۆت بە ڕەحمت دەست‏گیرم بووی پەشیمانی نە شێوەی تۆیە، ئەی خورشیدی ئیقباڵم ئیشارەی چاو و عیشوەی زولفەکەت بوون مورشیدی ڕێگام ئەگەر دەیری موغان قیبلەم، ئەگەر زوننارە بەرماڵم بە تیغی غەمزە ئەمن و تەرکی ڕووی تۆ؟ قەت مەڵێ قوربان ئەگەر قیمەم بکەن هەر ڕۆژ پەرستم، هەر بە یەک حاڵم ئەمن هەر تۆم دەوێ، من چم لە ڕۆح و چم لە دین داوە؟! بە قوربانی تەماشایێکی تۆ سەد جار سەر و ماڵم لە تاو دەردی دڵی دێوانە خوێن دەگریم و نازانم: نە خەستەی چاوەکەی مەستم، نە ڕەنجەی پەنجەکەی ئاڵم؟ بە مەرگی من بە ڕەمزێکی بڵێ بەو چاوە حاڵیم کا ئەتۆ نازدار و بیماری، ئەمن بۆچ زار و بێحاڵم؟! کوتی: بۆ کوێ دەبەی ڕۆحت «وەفایی»؟ دەوریان گرتی! نیزامی پەرچەم و سەربازی زولف و عەسکەری خاڵم
594	Salim	055	ت/موحیتی عاریزی دڵبەر لە سەردا زوڵفی پڕچین هات	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	موحیتی عاریزی دڵبەر لە سەردا زوڵفی پڕچین هات بە دەوری باغی گوڵدا، تەرزی سونبول، مەحزی پەرژین هات هەوای ماچی لەبت ڕێی بەندەری زوڵفی بە دڵ ون کرد موسافیر بۆ سیاحەت سوویی [چین] چوو تووشی [ماچین] هات بە تەم کەللەی [دەماوەند] بوو لە ئاهم گەردەنەی [ئەلبورز] بە ڕێی [ڕەی]دا کە قیسمەت ڕۆژی ئەووەڵ بوو [وەرامین] هات کەلامی وەسفی حوسنی تۆم دەخوێند دوێشەو بەتەنهایی لە پەردەی غەیبەوە تا ڕۆژ بە گوێما دەنگی تەحسین هات دوعام بۆ دەفعی چاوی بەد لە حوسنی تۆ دەکرد ئەمشەو لە دەم رووحولئەمین تا سوبحدەم ئاوازی ئامین هات حەدیسی کوشتنی [فەرهاد]ی بێکەس پێت بڵێم چۆن بوو؟ لە شەوقا دای بە سەریا تیشە وەختێ، دەنگی شیرین هات هەمیسان کەوتە خوێن زەخمی دڵی «سالم»، وەکوو جاران بە سروەی بای سەحەر یەکدەم، کە نەفحەی زوڵفی موشکین هات
669	Salim	132	ن/بەدا ئەحواڵی ئەشخاسێ کە خاسسەی موڵکی بابانن	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بەدا ئەحواڵی ئەشخاسێ کە خاسسەی موڵکی بابانن لە بێدادیی فەلەک هەر یەک سەراسیمە و هەراسانن جەوانانی سەهی قەد بەس کە داماون لە بێ چیزی لەژێر باری غەما هەر یەک لە خەم وا میسلی چەوگانن لە بابانا گرفتارن پەرێشان خاتر و بێکەس بە جەمعییەت سیەهبەختانە وەک گێسوویی خووبانن گەدان و بۆ گەدا دەرگانە وا ناکەن لە بێ چیزی وەکوو نەڕڕادی دانا هەر لە فیکری خانەبەندانن لە زوڵمی چەرخی دوونپەروەر سەخیتەبعانی حاتەم دڵ بە ڕاهی کۆیی دوونانا لە هەر سوو کاسەگەردانن بە دەستی کەشمەکەش هەر سوو دڕا بەرگی خودارایی قەبایی نۆکەر و ئاغا هەموو بێ چاک و دامانن لە بابانا ئەمێستە چونکە قاوەی نۆکەری دووغە لە حەلقەی ئەهلی حەسرەتدا هەموو کەممۆلە فینجانن ئەوانەی تورمەپۆش و شەهدنۆش و نازپەروەر بوون ئەمێستە خانەبەردۆش و نەخۆش و زار و عوریانن ئەوانەی جێ نشیمەنیان لە گۆشەی تەختی حاکم بوو بە دەشتی شەهرەزوورا جوملە وەک غوولی بیابانن دەلەرزن هەوری نەو گەر بێتە ڕووی گەردوون لە پایزدا بە ڕووتی کۆنە خەزپۆشان لە فیکری بەرگی زستانن سەفی باشانی [باب ئۆغلی] لە دێی [کۆستە] و [دەباشان]ا بە دەوری گەللەدا چۆماغ دەر کەف جوملە چۆپانن موریدی خانەقا زۆرن لە عەهدی عەدلی ڕۆمیدا لە ئاغایانی بێبەش حوجرەها جێی تۆبەکارانن ئەگەرچی تاعەتی جەبرە وەلێ عیللەت بە بێکاری وەکوو قاری یەکایەک حافیزی سی جزمی قورئانن لە توولی ڕۆزگارانا لە هەر لا خادیم و مەخدووم وەکوو ئەسحابی پێغەمبەر عوموومەن ڕووزەدارانن سیەهبەختانی بێدەوڵەت لەبەر بێ ماڵی و عوسرەت گەهێ حەمماڵی ماڵانن گەهێ عەللافی مەیدانن نە بانیی و نە باغی ما لە فەوجی لەشکری ئیسلام لە خۆفا تیفلی مەردوم وەک عەیالی ئەهلی زەنگانن سەفی مەقرووزی قەرزی ئیلتیزامی حاسڵی ڕۆمی لەناو [هەورامی] و [کورد]ا هەموو تەبدیل و پەنهانن لە فیکری ئیلتزاما شەو دەکەن شوورا لەبەر عوسرەت سەحەر بۆ هەوڵی قووتی شەو لەناو شارا پەرێشانن ئەوانەی بەرشکەستی ئیلتزامی حاسڵی ڕۆمن لەتاو بێنە و نییە، گاگەلچەرێنی میری جافانن زەرەرکەردەی ئیجارەی پادشاهی چوونە دەروێشی فەقیری موڵکی [هەوشار] و غەریبی شاری [تاران]ن بە دیهقانی بڵاوبوون دایەرەی بێکەس بە [قۆپی] دا لە [بەڵخە] و [دۆکەرۆ] و [نەوتی] و [دەلووجە] و [سەیدوسێنان]ن بە کەوبازی خەریکن دەستەیی مەعزوولی بێ ئاغا موقیمی [قەهرەمان] و [مێوڵی] و [تیمار] و [باغان]ن حەیادارانی بێ حورمەت لەتاو بێ ماڵی و عوسرەت فەقیری دێی [فەقیرە] و [تەکیە] و [ئەستێڵ] و [تافان]ن گرووهێ چەمچەتاشن هەروەکوو ئوستادی خوانساری لە دێی [تەنگی سەر] و [زەیدۆمەر] و [تیمار] و [دۆڵان]ن نەدیمانی قەدیمی موستەعیددن بۆ خەڕەکداری بەیادی توربە و کا و جۆ و ئەفسار و پاڵانن قەدیم تەنپەروەری نازن بە بازاڕا غوبارالوود ئەگەر گاباری کائاوەر وەگەر هێزومفرۆشانن لە بیمی تازیانەی مەردی ڕۆمی سەیید و سۆفی بە ئوممێدی گەزۆ و مازوو لەبن داری [مەریوان]ن هونەرمەندانی شێرئەوژەن قەوی دەستانی پیل ئەفگەن لە ڕووی غەواسی ئەتراکا وەکوو ڕووبەهـ گورێزانن کوهەن سەوداگەری شاری لە شوورا مەسڵەحەتبینن وەلێ نۆکەر بە بەققاڵی تەرازووبازی دووکانن کرێکارانی ناکەس بۆ بناغەی کولبەیی دێهقان لە خانەی کاولی نۆکەر پەیاپەی خشتکێشانن بە ڕێی بیم و خەتەردا یەکبەیەک بۆ قاسیدی چاکن بەبێ تەکلیفی ڕەهزەن خودبەخود بێ چیز و عوریانن سەفی مەقڕووزی بێ تەوسەن لە سەهمی سەنسەنی ئەتراک وەکوو عاشق لە هیجرانا یەکایەک ئەشکڕێزانن گەهێ قەلبول ئەسەد ئەزبەسکە بێ سایەن لە وادیدا وەکوو مەجنوونی سەحرایی لەبن خاری موغەیلانن کزە و دوودی کەباب دەردێ لە مەتبەخهایی بێ دوودا بە یادی قووتی شامی شەو جگەرها بەس کە بوریانن تەڵەب ناکا گەدا قەت سوویی سفرەی ساحیبی نیعمەت لەتاو ئەحواڵی بێ نانی لە هەر جا خوانە میهمانن بە زاهیر خوڕڕەم و شادن لە ڕووی تورکی [ئەرۆملی]دا لە دڵدا گەرچی دیگاسا بەمەخفی جوملە جۆشانن بە ئەحواڵی ملووکانی گەداپەروەر دڵم سووتا لە بابانا ئەمێستە موستەحەققی خێر و ئێحسانن لە جەوری چەرخی گەردوون بەسکی حەیرانن بە ناچاری بە لەب خەندان و شادانن بە دڵ غەمگین و گریانن بە نامەردی سەراسەر میسلی گەرگینن لەلای ڕۆمی ئەگەر ڕووبینتەنی عەهدن وەگەر سامی نەریمانن نیزامانی مولازیم مەنسەبی مازی بیحەمدیللا لە لادێدا بە دوو شایی هەموو جۆچێنی دێهقانن خەیانەت پیشەکانی فەوجی بیرئینجی لە برسانا بە ناچاری لە دێی [سۆفیلەر]ا وەرزێری دۆمانن مەلەخ تەبعن لە هێشووی دەغڵی دیهقانی بە هەر لادا لەناو جاڕی گەنم هەر یەک وەکوو داهۆڵی خەرمانن درێغا بۆ سواری خاسسی پاتەختی سولەیمانی لە [قڕگە] و [قزلەر] و [قۆرخ] بە ڕووتی جوملە گاوانن بەسێ سەگمەرگ و بێعار و گرانجان و سەبوک عەقڵن ئەوانەی ئەهلی بابانن بەدڵ لەم عەهدە خەندانن لە ئەوزاعی سولەیمانی ئەوانەی شاد و ئاسوودەن لە فەرعا نوتفەیی حەیزن لە ئەسڵا جینسی شەیتانن لە ئەسڵا بانیی ئەم کارە کاسبهایی شەهری بوون لە ئەمری فیتنەئەنگێزا سەراسەر میسلی [مەروان]ن گەهێ هەمدەردی ئەکرادن گەهێ هەمعەیشی ئەتراکن لە یەک لا مادەری بەڕڕەن لە یەک لا یاری گورگانن لە زوڵمی چەرخی چەپگەردیش درێغا، حەسرەتا، دەردا بە میسلی «سالم»ی بێکەس گەلێ کەس وێڵی شارانن
794	Salim	260	ە/هەر تەرەف شەمعی ڕوخی جانانەیە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هەر تەرەف شەمعی ڕوخی جانانەیە گەردی ئەو دڵ دایما پەروانەیە دەس لە تۆ هەڵناگرم تا نەمکوژن حەرفی ناسیح سەربەسەر ئەفسانەیە موو بە موو ئەسبابە بۆ من قەیدی تۆ سیلسیلە بۆ گەردنی دێوانەیە سەیدی سەیدم گەرچی سەییادم مودام ئاهویی نەخچیری تۆ شێرانەیە بەس موسیبەت وا لەڕێی مورغی دڵا تا لەناو موو خاڵی ڕووی تۆ دانەیە هەر بە یادی بۆسە مەستم گاهی قورب کۆیی ئەو بۆ من دەڵێی مەیخانەیە مەشقی غیرەت مووجیبی جەوهەر نییە شوغڵی ژن لەم عەهدەدا مەردانەیە خاکی کۆی تۆ تا مەقامی «سالم»ە فیلحەقیقە مەنزڵی شاهانەیە
597	Salim	058	ث/نایێڵێ بێمە حوزوورت منی ئاوارە عەبەس	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	نایەڵێ بێمە حوزوورت منی ئاوارە، عەبەس عاجزیی گوڵ لە جەفای بولبولی بێچارە عەبەس نەوجەوانی! بە ستەم دڵ مەدە، بێ، تووبی خودا بێ غەمانە بە جەفا ئەم سەری ئازارە عەبەس جەوری خۆت کوشتن و هەم فەخری عەدووی تۆ باعیس بە سەدای خەندەیی ئەو کوشتنی دووبارە عەبەس کەمی ڕیتە قەدەمت مەردومی چاوم لوئلوء ئارەزووی چاکە لەگەڵ مەردومی بێکارە عەبەس پایەیی نیک و بەدی لەم تەبەقە بەرعەکسە هەوەسی ڕوتبە لەلای ئەم سەر و سەرکارە عەبەس دیدەنی قوربی ڕەقیب بوو بە کەدەر کەوتە دڵم دات بە ڕووی ئاینەدا، ئەم خەتی زەنگارە عەبەس دڵ لە ڕەقسایە وەکوو زەڕڕە لەبەر پەرتەوی ڕووت بە هەوای شۆڕشی من ڕەقسی حولی دیارە عەبەس ناڵە سوودی نییە «سالم» لە دڵی کافردا لەب بدۆزە بە ئەلەم ئەم هەموو هاوارە عەبەس
385	Nali	0124	ە/کەوا زەڕتایی یەکتایی دەڵێی خورشیدی ئافاقە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	کەوا زەڕتایی یەکتایی دەڵێی خورشیدی ئافاقە مەڵێ خورشیدی ئافاقە، بڵێ میهرێ کەوا تاقە ڕەیاحین پەرچەم و، لالە کولاهـ و، یاسەمەن توڕڕە بەنەفشە خاڵ و، نەرگس چاو و، گوڵ زار و سەمەن ساقە بنازم دلبەری خۆم چەندە پڕ وەسف و چ بێ عەیبە: بە چاو مەست و، بە دڵ هوشیار، بە ئەبرۆ جووت و هەم تاقە! ++ قەد و قامت بە لەهجەی ڕاستی تووبایی عوششاقە بە زوڵفی تۆیە وابەستە، لە من دڵ گەر پەرێشانە بە ئەبرۆی تۆیە پەیوەستە، ئەگەر تاقەت لە من تاقە بە نەهری کەوسەر و شیر و عەسەل چەند تینووە سۆفی لەبی نالی دوچەندان بۆ لەبانی لەعلی موشتاقە
712	Salim	177	ۆ/ئەی دڵا حەلقەیی ئەو زوڵفە هەموو دامە مەچۆ	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ئەی دڵا حەلقەیی ئەو زوڵفە هەموو دامە مەچۆ ڕۆینی ئەو ڕەهە سەرخود تەمەعی خامە مەچۆ لازمە گەر چی دڵا دیدەنی دڵبەر لاکین قەولی ئەو دەرحەقی تۆ توندیی و دوشنامە مەچۆ
183	Kakey Felaḧ	100	شیعریش ئەگری	نوێ	FreeVerse	=١ ئەی شاعیری فەرهەنگی خەم نازانم لە بیر چۆتەوە؟ کە وا چەن ساڵێ لەمەوبەر لە باخچەکەی نووسەرانا، دەمە دەمی ئێوارەیەک ساوایەکی شیعری خۆتت لە کۆشا بوو کە تازە لە دایک بووبوو هێشتا ناوت لێ نەنابوو شیعرێ بوو کە هەر دوو چاوی فرمێسکی تیا قەتیس مابوو ڕووی دەمی تکات کردە من ناوێک لەو ساوایە بنێم منیش بەدەم سەرنجەوە وشە بە وشەیم مژی وەک گوڵەباخێکی تازە بە گلێنەی چاو بۆنم کرد چرپانم بەگوێی تاسەتا ئەو [فەرهەنگی خەم]ە چاکە کە هەوێنی ئەم شیعرەتە کەخوێنی ئەم ساوایەتە تۆش دەس بەجێ وەکوو مەسەلی «هەنگ و دار» ناوت لێ نا [فەرهەنگی خەم] =٢ ئەوە ئەوسا بەڵام دوایی لەبەر دڵی هەر هۆیە بوو ئاشکرا بێ، یانهێنی وەک شاعیرێ زوو بزانێ لەبەر ناسۆریی زامەکان هەر نەتوانێ لەدواییا شیعر بڵێ یان کەووتی: شیعر ئەبێ بۆ خەم دانێ بۆیە چەپکە گوڵی شیعری یەکەم باخچەی گەشاوەتان وەکوو شیعرە ساوەکەتان سەرجەم ناونا [فەرهەنگی خەم] =٣ ئەی شاعیری فەرهەنگی خەم لە کۆچی بێ گەڕانەوەی «کەژاڵ»ی جوانەمەرگتا لەسەر زمانی ئەوەوە پار پێم وتی: لەژێر ڕەشماڵی سەیوانی ماتەمەوە بەدەم هەنیسکی خوێنەوە کەژاڵ وتی: بابەگیان! مەگری مەینەتی زۆرە دێن و بەرۆکمان ئەگرن بە نۆرە پێش مرۆڤ دەریا خەیاڵێ خاوبوو چی هەیە هەمووی وشک وبێ ئاو بوو فرمێسکی مرۆڤ پڕی کردەوە بەدەم زووخاوی داخ و دەردەوە کۆستەکەی منیش دڵۆپێکە لەو بووم بە خەیاڵ و بە یاد و بە خەو ئێوەم بەجێ هێشت بۆ کسپەو ماتەم منی «کەژاڵ»یش بۆ [فەرهەنگی خەم] =٤ ئێستەش کە وا لەپاش ساڵێ لە کەژاوەی پاییزێکی تەماوییا خەماوییا تەرمی «بەهار» بەڕێ ئەکەن بۆ لای «کەژاڵ» هەتاکوو پێی بڵێ: خوشکێ! برینی کۆستی هەردووکمان زۆر تازەیەو تەماشا خوێنی لێ ئەتکێ کە من هاتم هەوری خەمی کۆچەکەی تۆ بەخوڕ فرمێسکی ئەباران کە من هاتم هەنیسک ئەیوت: لەبەر دوو جوانەمەرگەکە جارێ گەروو جێ نایەڵم لەبەر گریان کە من هاتم فەرهەنگی خەمەکەی بابە هەرگەورە و گەورەتر ئەبوو نەک هەر «کەژاڵ» وا «بەهار»یشی گرتەخۆ کە من هاتم گوێم لەناڵە و شیوەنێ بوو هەر ئەیوت و ئەیوتەوە «هەر کۆچ کۆچت بوو، کۆچ نەبڕایەوە کۆچ بوو بە ئاگر نەکوژایەوە»
236	Kurdî	031	م/لەیلەکەی بێ مەیلەکەی مەحبووبەکەی عەییارەکەم	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	لەیلەکەی بێ مەیلەکەی مەحبووبەکەی عەییارەکەم شۆخەکەی پڕ حەملەکەی بێ ڕەحمەکەی غەددارەکەم زاڵمەی لە خوا نەترسەی کافرەی بێ مروەتە! قاتڵەی عاشق کوژەی جەللادەکەی خوون خارەکەم گوڵ بەدەن، سیمین زەقەن، خەت یاسەمەن، فەندەق دەهەن ئەسمەرەی قەد عەرعەرەی ناز و نەزاکەت دارەکەم نەوجەوان، ئەبرۆ کەمان، شیرین دەهان و نوکتەدان تورک ڕەفتار و پەری ڕوخسار و کاکۆڵدارەکەم ئەی ڕەقیب! سەد جار دەرم کەی یا جوێنم پێ بدەی ناعیلاجم هەر دەبێ بێم بۆ سەلاحی کارەکەم ژەهری دووری چەژتووە «هیجری» ئەمێستا بۆیە وا تەڵخ گوفتارە کەلامی لەعلی شەککەر بارەکەم
265	Kurdî	061	ێ/ئەمان مردم عیلاجێ سا لە ڕێی پێغەمبەرا چارێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەمان! مردم عیلاجێ، سا لە ڕێی پێغەمبەرا چارێ ویسال یا قەتڵ یا تەسکین لە هەر سێ بۆم بکەن کارێ وەها سووتاوم ئەسڵەن تابی فەریادم نەما سادەی ڕەفیقان نیوە سووتن، ئێوە نامەرد، عەرزە هاوارێ لە کونجی سینە دەنگی ئای و ئۆی دڵ دێ بە مەحزوونی وێران بێ، نەمدی ساتێ لێی نەیە ناڵەی بریندارێ ئەلای هەرکەس دەچم مەنعم دەکا خۆت بۆچی ڕیسوا کرد؟ درێغ کوا حاڵ زانێ؟ ڕەببی تووشم بێنی بیمارێ لە ژێر باری خەما وا شانی سەبرم ڕێشە ئێستاکە فیراقی یار لەبەر ئاخر شەڕی لێم بوو بە سەربارێ لە نەزعا پێی دەڵێم قوربان جەفا بەس بێ دەڵێ کافر ئەمە چیت دیگە؟ تۆ سەگ مەرگی کارم ماگە پێت جارێ سەبا! یارانی مەجلیس گەر هەواڵی من دەپرسن لێت بڵێ کێشاویەتە مەیخانە چاوی بێچووە عەییارێ دوڕ و یاقوت دەبارێ لەم کەلامە شیرینەی «کوردی» خوا سا کوا لە دنیادا قەدر زانێ، خەریدارێ؟
306	Nali	0028	ر/قوربانی تۆزی ڕێگەتم ئەی بادی خۆش مروور	قەسیدە	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	قوربانی تۆزی ڕێگەتم ئەی بادی خۆش مروور! ئەی پەیکی شارەزا بە هەموو شاری شارەزوور! ئەی لوتفەکەت خەفی و هەوا خواهـ و هەمدەمە! وەی سروەکەت بەشارەتی سەرگۆشەیی حوزوور! ئەی هەم میزاجی ئەشکی تەڕ و گەرمی عاشقان! تۆفانی دیدە و شەرەری قەلبی وەک تەنوور! گاهێ دەبی بە ڕەوح و دەکەی باوەشێنی دڵ گاهێ دەبی بە دەم، دەدەمێنی دەمی غوروور مەحوی قەبووڵی خاتری عاتر شەمیمتە گەردی شیمال و گێژی جەنووب و کزەی دەبوور سووتا ڕەواقی خانەیی سەبرم، دڵ و دەروون نەیماوە غەیری گۆشەیی زیکرێکی یا سەبوور هەم هەمعەنانی ئاهم و، هەم هەم ڕیکابی ئەشک ڕەحمێ بەم ئاهـ و ئەشکە بکە، هەستە بێقوسوور وەک ئاهەکەم دەوان بە هەتا خاکی کۆیی یار وەک ئەشکەکەم ڕەوان بە هەتا ئاوی شیوەسوور بەو ئاوە خوت بشۆ لە کودووراتی سەرزەمین شاد بن بە وەسلی یەکدی کە تۆی تاهیر، ئەو تەهوور ئەمجا مەوەستە تا دەگەییە عەینی سەر چنار ئاوێکە پڕ لە نار و چنار و گوڵ و چنوور چەشمێکە میسلی خۆر کە لە سەد جێ، بە ڕۆشنی فەورانی، نووری سافە لەسەر بەردی وەک بلوور یا عەکسی ئاسمانە لە ئاوێنەدا کەوا ئەستێرەکانی ڕابکشێن وەک شەهابی نوور یا چەشمەساری خاتری پڕ فەیزی عاریفە یەنبووعی نوورە دابڕژێنێ لە کێوی توور دەم وت دوو چاوی خۆمە ئەگەر بەکرەجۆیی ئەشک نەبوایە تیژ و بێسەمەر و گەرم و سوێر و سوور داخڵ نەبی بە عەنبەری سارایی خاک و خۆڵ هەتا نەکەی بە خاکی سولەیمانییا عوبوور یەعنی ڕیازی ڕەوزە کە تێدا بە چەن دەمێ موشکین دەبی بە کاکۆڵی غیلمان و زوڵفی حوور خاکی میزاجی عەنبەر و، داری ڕەواجی عوود بەردی خەراجی گەوهەر و، جۆباری عەینی نوور شامی هەموو نەهار و، فوسوولی هەموو بەهار تۆزی هەموو عەبیر و، بوخاری هەموو بوخوور شارێکە عەدل و گەرمە، لە جێگێکە خۆش و نەرم بۆ دەفعی چاوەزارە دەڵێن شاری شارەزوور ئەهلێکی وای هەیە کە هەموو ئەهلی دانشن هەم نازیمی عوقوودن و هەم نازیری ئوموور سەیرێ بکە لە بەرد و لە داری مەحەللەکان دەورێ بدە بە پرسش و تەفتیش و خوار و ژوور داخۆ دەروونی شەق نەبووە پردی سەرشەقام؟! پیر و فوتادە تەن نەبووە داری پیرمەسوور؟! ئێستەش بە بەرگ و بارە عەلەمداری شێخ هەباس، یا بێنەوا و بەرگە، گەڕاوە بە شەخسی عوور؟! ئایا بە جەمع و دائیرەیە دەوری کانی با، یاخۆ بووە بە تەفریقەیی شۆڕش و نوشوور؟! سەیوان نەزیری گونبەدی کەیوانە سەبز و ساف، یاخۆ بووە بە دائیرەیی ئەنجومی قوبوور؟! ئێستەش مەکانی ئاسکەیە کانی ئاسکان، یاخۆ بووە بە مەلعەبەیی گورگ و لوورەلوور؟! ئێستەش سوروشکی عیشقی هەیە شیوی ئاودار، یاخۆ بووە بە سۆفیی وشکی لە حەق بە دوور؟! داخۆ دەروونی سافە، گوڕەی ماوە تانجەرۆ، یاخۆ ئەسیری خاکە بە لێڵی دەکا عوبوور؟ سەیرێکی خۆش لە چیمەنی ناو خانەقا بکە ئایا ڕەبیعی ئاهووە، یا چایری ستوور؟! سەبزە لە دەوری گوڵ تەڕە وەک خەتتی ڕوویی یار یا پووشی وشک و زوورە وەکوو ڕیشی کاکە سوور؟ قەلبی مونەووەرە لە حەبیبانی نازەنین، یا وەک سەقەر پڕە لە ڕەقیبانی لەندەهوور؟ دەسبەندیانە دێن و دەچن سەرو و نارەوەن، یا حەڵقەیانە سۆفی ملخوار و مەندەبوور؟ مەیلێ بکە لە سەبزە درەختانی مەدرەسە: ئەوراقیان موقەددیمەیی شینە یا نە سوور؟ حەوزی پڕی کە نائیبی دیدەی منە لەوێ، لێڵاوی دانەهاتووە وەک سەیلی شیوەسوور؟ ئێستەش کەناری حەوشەکە جێی باز و کەوشەکە، یاریی تیایە، یا بووەتە مەعرەزی نوفوور؟ چاوێ بخە لە سەبزە و سێرابی دائیرە جێ جیلوەگاهی چاوەکەمە نەرمە یا نە زوور؟ توخوا فەزایی دەشتی فەقێکان ئەمێستەکەش مەحشەر میسالە یا بووەتە چۆڵی سەلم و توور؟ واسیل بکە عەبیری سەلامم بە حوجرەکەم چی ماوە، چی نەماوە، لە هەیوان و تاق و ژوور؟ ئەو غاری یارە ئێستە پڕ ئەغیارە، یا نە خۆ هەر غاری یارە، یا بووەتە غاری مار و موور؟ زارم وەکوو هیلال و نەحیفم وەکوو خەیاڵ! ئایا دەکەومە زار و بە دڵدا دەکەم خوتوور؟! لەم شەرحی دەردی غوربەتە، لەم سۆزی هیجرەتە دڵ ڕەنگە بێ بە ئاو و بە چاوا بکا عوبوور! ئایا مەقامی ڕوخسەتە لەم بەینە بێمەوە، یا مەسڵەحەت تەوەققوفە تا یەومی نەفخی سوور؟ حاڵی بکە بە خوفیە: کە ئەی یاری سەنگ دڵ نالی لە شەوقی تۆیە دەنێرێ سەلامی دوور...
895	Wefayî	114	ە/دڵی پڕ ئێشی من بۆیە وەها خوونابی گریانە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دڵی پڕ ئێشی من بۆیە وەها خوونابی گریانە هەموو سینەم وەکوو نیشانە جێگا نێشی موژگانە بە زاری پێم کوت: ئاخر بوردەباری تابەکەی؟ فەرمووی: دەسا بیکوژن، ئەی یاران، کە ڕۆژی بەردەبارانە بەڵاگەردانی تۆم، ئەی من بنازم خاڵی ڕوخسارت خەلیلی ئاتەشی نەمروودە، خەتتی سەبزی ڕێحانە کە تۆ سوڵتانی حوسنی بۆ لە حەزرەت ئەبرووت ڕێت دا لەبەر چاوت کە هیندوو ماڵی کەعبەی کردە مەیخانە تەبیبی میهرەبان بێهوودە تاکەی دڵنەوازی من؟ وەکوو بۆ خۆم دەزانم هەستە - بیللا - ڕۆژی گریانە دەڵێ حاڵت لە سەیلی دیدە، سۆزی دڵ چییە؟ قوربان لە دووری تۆ بڵێم چی؟ حاڵی من خنکان و سووتانە ئەمن لەو شارە کوژراوی خەدەنگی نازەنینێکم فەڕەنگی تینەتە، کافر دڵە، زاهیر موسوڵمانە بە هیچ وەجهێکی ناوێرم کە نێزیکت ببم، قوربان بعەینە هەر لە من ڕوویداوە حاڵی شەمع و پەروانە دەخیل ئەی مەحرەمی دەردی «وەفایی»! خزمە تەدبیرێ ئەوا مەحبووبە چارەی نایێ خۆ کوژرانم ئاسانە
633	Salim	095	س/خامۆش ببە لە بانگ و سەدا ئەمشەو ئەی خرووس	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	خامۆش ببە لە بانگ و سەدا ئەمشەو ئەی خرووس با دەس بکەم لە گەردنی دڵبەر بە عەیش و بووس ناکەم توهی کەناری دڵارا بە بانگی مورغ تا دێ سەحەر لە دەرگەهی والی غەریوی کووس تیری نیگاهی عیشوەیی نازم بە جەرگ و دڵ خوێنینە وەک خەدەنگی تەهەمتەن بۆ ئەشکبووس بۆ قەسدی دڵ ئیشارەیی غەمزەی بە ئەمری چاو تابووری لەب بە تیپی موژە وەک سوپاهی ڕووس پوستانی دڵبەرم بە نەزاکەت لە چینی زوڵف وەک گۆیی عاجە بۆ خەمی چەوگانی ئابنووس مەششاتەیی خەیاڵە مەگەر وەسفی ڕوویی یار زینەت دەدا بە دوختەری فیکرم وەکوو عەرووس زاهید بڕۆ نەسیحەتی من شوغڵی تۆ نییە جەوهەر دەبا ڕەفاقەتی هەر واعیزی عەبووس ئەی چەرخی واژگوون ستەمی تۆ بە کێ بڵێم زاڵمدڵی بە جەور و جەفا میسلی فەیلەقووس ئەهلی زەمانە جەنبی هونەر ناگرن بە هیچ «سالم» مەکە هەوایی ئەمەل ئێستە بێ فلووس
526	Qaniʕ	055	چوارباخی پێنجوێن/ب/کوردە وەسفی کوردستانت خۆشترە تا سەد کیتاب	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	کوردە وەسفی کوردستانت، خۆشترە تا سەد کیتاب سیاچەمانە خۆشترە بۆ تۆ هەتا چەنگ و ڕوباب شۆڕشی قەلبت ببێ و گوێ ڕاگری بە دەنگی نەی جەرگی بەدگۆی کوردستانت، هەڵ ئەقرچێ وەک کەباب دەنگی شمشاڵ و خرۆشی دەف، بگاتە هەر دڵێ حاسڵی کەشفولقوبورە، ڕۆشنە زومرەی عەزاب ئافەرەم بۆ تۆ وەتەن، وا خاک و خۆڵت گەوهەرە غەیرە مەحسوورە تەعامت، زۆر و بێ حەد و حیساب من لە دنیادا هەوارم [ماڵە گەورە] و [شێرە] بێ ڕۆژی مەحشەر چاترم بۆ دەفتەر و نامە و کیتاب مامۆساکانمان ئەڵێن: دنیا نموونەی ئاخرە تێ بفکرێ خۆت ئەزانی کێیە حازر بۆ عەزاب سابتت کرد «قانعا»! کوردان لە گشت کەس چاترن مژدە بێ بۆ کوردەکانی هەرزەکارانی شەباب
257	Kurdî	053	ی/بە ئەبرۆ و خەتت و خاڵ جوانی بە باڵا چوست و چالاکی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە ئەبرۆ و خەتت و خاڵ جوانی، بە باڵا چوست و چالاکی بە زاهیر بێچووە دەروێشی، بە دڵ جەللادی سەففاکی بە ئاوێنەی ڕوخ ئەسکەندەر، بە جامی دیدە جەمشیدی بە تەختی سینە پەروێزی، بە ماری زولف زەححاکی سوپای خەت هات و غەیری تیغ کەسێ ناتوانێ مەنعی کا بە دەریای عیلمەوە هیچم نەکرد با بچمە دەللاکی لە ڕق باوکی بگریێم یا لە بۆڵەی دایکی هاوار کەم؟ لە زوڵمی خۆی بناڵم یا لەبەر جەور و جەفای کاکی؟ گەلی سۆفی ئەوا هاتن کە میراتی فەقێ بەش کەن بەڵێ مەعلوومە خۆ وەحشی کە مرد سەگ دەچنە سەر لاکی عەجەب دەست و گریبانم بووە «کوردی» لە دنیا غەم مەگەر قسمەت بوو بۆ من ڕۆژی ئەووەل عیجز و غەمناکی؟
425	Narî	044	ن/ئەی شەهەنشاهی شکۆهی عیززەتی ڕوویی زەمین	پێنج خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی شەهەنشاهی شکۆهی عیززەتی ڕوویی زەمین گەوهەری تاجی ڕیسالەت، شەمسی بورجی مورسەلین زینەتی نووری نبووەت، تاجداری موڵکی دین مەتلەعی سوبحی سەعادەت، مەزهەری سیدق و یەقین ئەی سوپاسالاری فەوجی ئەنبیا و موڕسەلین ئەی شەوی ئەسرا مەلەک خوڕڕەم لە بۆ ئاهەنگی تۆ عەرش و کورسی بوو بە تەخت و مەسنەدی ئەوڕەنگی تۆ گوڵشەنی جەننەت خەجاڵەت ما لە جیلوەی ڕەنگی تۆ بۆ نەوازش زاتی حەق هەم سوحبەت و هەم دەنگی تۆ شاهیدی تەعزیمی تۆ بوو، شاتری ڕووحول ئەمین پڕتەوی بەدری جەماڵت، شەمعی جەمعی ئەنبیا زینەتی حوسنی کەماڵت سۆزی شەوقی ئەولیا گەردی نەعلەینت بەڵێ ڕەونەق شکێنی تووتیا میشکی تۆزی دامەنت عەتری دەماغی ئەتقیا یەعنی بۆ تەئسیری بینش عەینی سورمەی خاکبین من گەدا و بێ نەوا، تۆش خاوەنی گەنج و کەریم من نەخۆش و بێ دەوا، هەر تۆی دەوا بەخش و حەکیم چی لە هەنگامی جەزا کەم، بێ هەوا خواهـ و نەدیم ڕوو لە کوێ کەم غەیری تۆ، ئەی شافعی زومرەی ئەسیم من گوناهبار و خەجاڵەت، تۆ شەفيعول موزنبین با بکەم شیوەن لە داخی باخی عومری بێ سەمەر دەستەئەژنۆ دابنیشم وەک هەتیوی بێ پدەر با بە ئەشکی دیدە تەڕ کەم خاک و خۆڵی ڕاگوزەر خۆ لە قوڕ بگرم بە جارێ هەر لە پێ تا تەوقی سەر بەڵکی لوتفی شاهی لەولاک بێ نەجاتم دا لە شین شەرمەزار و سەرفگەندە و غافڵ و دێوانە خۆم بێ شوعاعی مەعریفەت، بێ نوور و بێ پەروانە خۆم ئەی بە ڕیسوایی لە کووچەی شاردا ئەفسانە خۆم موستەحەققی تیر و تانەی ئاشنا و بێگانە خۆم واجیبی ڕەحمم بە سێ يا ڕەحمتەن لیلعالەمین بوردەباری دەستی نەفسی کافری ئەممارە خۆم بێ زەخیرە و زادی ڕێگەی ئاخیرەت بێچارە خۆم ڕووت و قووتی مەحشەر و بێ سایە و ئاوارە خۆم دەستە پاچە و ڕوو سیاهـ و عاجز و بێکارە خۆم بێ بە فریادم لەوێدا يا دەلیلول موجریمین! من کە مەشهوورم بە مەحکووم و موتیعی نەفسی شووم کەی بە ئوممێد و خەیاڵی ئیعتیبار و ئابڕووم قەت لە خەرمانی ئیتاعەت یەک قەدەم پێشۆ نەچووم ئێستە من قانع بە خۆشەی ئایەتی لاتەقنەتووم مەزرەعەی عەفوی خودا نابێ ببێ بێ خۆشەچین بێ نەسیبی کەعبەتوڵڵا و تەوافی خاکی خۆم دوور و بێ بەهرەی مەدینەی خاکی عەنبەرناکی خۆم ئەی ئەسەف مەحروومی زومرەی حەزرەتی لەولاکی خۆم حەسرەتا مەحروومی شەهدی زیارەتی شەبباکی خۆم بۆ نەڕێژم ئەشکی ئاڵ و ئاوی گەرم و ئاتەشین؟ گەر سەگی دوای فەوجی خاسانی خوایی کەوتووە یانی دەرباری دەری ئەسحابی کەهفی گرتووە ئەو لە جەننەتدا موقیم و من لە دۆزەخدا بووە ئەی حەبیبی خالیقی عالەم تەرەححوم تا زووە ئەو سەگی ئەسحابی کەهف و من سەگێکی تابیعین! «ناریا» ئامادە بە نزدیکە هەنگامی سەفەر مەنزڵت دوور و درێژ و چۆڵە ڕێگەت پڕ خەتەر تا بەکەی غەفڵەت نشینی خاکی، ئەی خاکت بەسەر ڕوو لە ڕەوزەی موستەفا کە بێژە يا خەیرولبەشەر نیمە توێشەی ڕێگەجوز ئیخلاسی ئالی تاهیرین
963	Ḧacî Qadir	068	ی/هەموو عومرم لە ڕێی هات و نەهاتی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	هەموو عومرم لە ڕێی هات و نەهاتی بەسەر چوو ئەی ئەجەل هەر تۆ نەهاتی لە دەستی حاجیبت چاوم غوڵامت بەراتی قەبرە، پەیکانە خەڵاتی بە ڕوخ فەڕزە غوباری سوممی ئەسپت بماڵم شاهی پیل ئەفکەن بە ماتی لە تاوی خوسرەوی سەییارە ئەنجوم هەڵاتن، یاری من تۆ هەڵنەهاتی لە ڕەهنی وی دەبێ سۆفی وەکوو من بکا پێشکەش هەموو سەوم و سەلاتی دەزانم ڕەحمەتەن لیلعالەمینی لە بەدبەختی منە کەم ئیلتیفاتی چ گەنجێکە ئیلاهی گەنجی حوسنت لە هیچ دینێ نەبوو واجیب زەکاتی لە تووشیی خۆم بوو هەرچی تووشی خۆم بوو لە دەستی خۆیەتی «حاجی» شکاتی
776	Salim	241	ە/دوژمنی خوونخواری شەو بۆ قەلبی مەحزوون هاتەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دوژمنی خوونخواری شەو بۆ قەلبی مەحزوون هاتەوە تیپی غەم دیسان لەهەر سەر بۆ شەبیخوون هاتەوە تێک شکا دوێشەو لە تۆفانی خەما کەشتییی هۆش بۆ تەنیش ئەمشەو لە ئەشکی دیدە جەیحوون هاتەوە چەند ڕۆژێ بوو لە دەست جەوری فەلەک ئاسوودە بووم بۆ موسیبەت باز بەسەرما کەیدی گەردوون هاتەوە شیشەیی دڵ بەس لە کونجی سینەدا پۆشیدە بوو باز بەسەریا غەم وەکوو سەنگی فەلاخوون هاتەوە مەنزڵی مەقسوودی عاشق وەک فەرامۆشخانەیە دڵ کە چوو ناپوختە بوو لەو سەر بە مەجنوون هاتەوە ئەشکی گوڵگوون ڕەونەقی هێنا موبارەک کۆهکەن! سواری شیرینت لە خانەی زینی گوڵگوون هاتەوە دارووە بۆ سەعبی عیللەت دیدەنی دیداری یار موژدە بێ بیماری غەمگین وا فەلاتوون هاتەوە خۆم گەلێ پاراست لە نەزدیکی ڕەقیب دادی نەدا ناگەهان بۆ من وەکوو هەمزادی تاعوون هاتەوە ئەی عەجەب «سالم» لە سەحرا ڕوو لە ئابادی دەکا یاری شاری موژدە بێ چۆڵگەردی هاموون هاتەوە
812	Wefayî	017	ب/بۆ لەبی جانان بە چاوت من ئەوا بوومە کەباب	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بۆ لەبی جانان –بە چاوت– من ئەوا بوومە کەباب ++ شەو بە ڕۆژ ئاڵاوە یا سونبول لە دەوری بەرگی گوڵ؟ ++ تا بزانن ڕۆژ و شەو هەردوو لە لایەک دێنە دەر ++ زەوقی خەندە و شەوقی جیلوەی تۆیە حەیرانم دەکەن ++ ماچی لێوت ئەو دەمەی خۆشە کە بێیە پێکەنین ++ مەوجی گریانم گەیشتە ڕووی و چاوی لێ نەکرد ++ لەو دەرە مەمکوژە چونکە شێتی زولف و ڕوویی تۆم ++ قەت بە مفتی دامەنێ ئیدی «وەفایی» فرسەتە ++
122	Kakey Felaḧ	016	بۆ مەدهۆشی شاعیر و بەڵێنەکەی	غەزەل	10Syllabic	نەفس بە هیوای ئەو بەڵێنە بوو هێلکەی چی؟! هەمووی دوو زەردێنە بوو وتیان بێ خوێیە، من کەتامم کرد بەینی بەینەڵڵا هیچ بێ خوێ نەبوو پیرییە، یان خەم زەینی کول کردوون بیر تیژیی ئێوە خۆ کەم وێنە بوو چوارشەممە و شەممە و سەفەر دوایی هات دەنگی تەلەفۆن بۆ بەر گوێ نەبوو سەرما خەریکە دوورکەوێتەوە جڵقەی هێلکە بۆر لە هیچ کوێ نەبوو قەرز کۆن ئەبێ، بڵێی نەفەوتێ؟ مەسەل کۆنە، هی ئەمڕۆ و دوێ نەبوو
359	Nali	0097	ە/بایێ لە تەرەف قیبلەمەوە دێت و وەزانە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	بایێ لە تەرەف قیبلەمەوە دێت و وەزانە، یا بۆیی هەناسەی دەمی غونچەی لەرەزانە؟! ئەشکم، کە لەگەڵ عەشقمە، تیفلێکی فەهیمە هۆشم، کە لەگەڵ خۆشمە، پیرێکی نەزانە تیژاوی سوروشکم وەکوو ئیکسیری سوهەیلە ڕوخسارەیی زەردم وەکوو ئەوراقی خەزانە شێخم! وەرە دەر! فەسڵی بەهار و گوڵ و گەشتە ئەییامی لە گەرمابە خزان وەقتی خەزانە! ئەو شێخە بە کوم مەگرە کە پەشمینە مەریدە ئەو ڕیشە بەسەر دارەوە ڕیسێکی بوزانە بەحری غەزەلم پڕ لە دوڕ و گەوهەرە، ئەمما غەوواسی دەوێ یەعنی بە تەعمیقی بزانە پڕدانەیە، ئەمما نەوەکوو دانەیی چەڵتووک بەحرم وتووە، نەک وەکوو گۆلی مەرەزانە حوسنی نەزەرە ئەسڵی نەزەر حوسنی بە عیسمەت سۆفی کە دەکا تەرکی، بە ئینسانی مەزانە ئەو گەوهەرە نوکتە کە لە نالیی دەدزن خەڵق ئاوی نییە، وەک ئاگری بێشەوقی دزانە
474	Qaniʕ	001	ە/کوڕگەل وا دیسان ڕۆژی شادییە	مەسنەوی	10Syllabic	کوڕگەل وا دیسان ڕۆژی شادییە بەزمی هەڵپەڕکێ و دڵ ئازادییە چرپەی گەورە کچ، ڕوو ئەکاتە ماڵ ئارایشت ئەکا بە لفکەی دەسماڵ چارەکەی خامەک ئەکاتە کۆڵی خڕخاڵ مەچەکی چەشنی سەهۆڵی ملوێنک لە مل، لوولە لە سەر دڵ چاو پڕ لە غەمزە، ڕوومەت تۆپی گوڵ قەف قەف زوڵفی ڕەش، پێچ و لوول وەک مار تێکەڵ لاچەناخ لە سەر تا بە خوار برقەی بەرچاوە و کڵاوزەڕ ئەگریجەی قرتاو، وەک ڕێحانەی تەڕ ورشەی گوارە گوێ، زریکەی لاگیر هاڕەی پڵپڵە و سڵسڵەی زنجیر شۆرتکە و کەمەرە، هەیاسەیی پشت گۆیەخە تا خوار، جوانترین لە گشت کەوشی یەمەنی، ڕەوشتی لادێ لە هەڵپەڕکێدا کە هەر خشپەی دێ کەوا تۆزێ ئاڵ، کراس مەیلەو سوور سرکەیی کۆڵی بەرق ئەدا لە دوور سوخمەی نارنجی گۆدەڵەک پێوە لە ژێر سوخمەدا، دوو شەکرە سێوە خاو خاو بە وێنەی نیمچە غەزاڵان دێت بۆ ساراتی قەراخی ماڵان * دەستەی هەرزەکار، ڕانک و چۆخە چاک یەک یەک کۆ ئەبن، وەک شێری بێ باک کڵاش هەورامی، پەستەکی بانە پشتێن کەتان چن، ڕەسمی زەمانە کەوا و پانتۆڵی لە فاسۆنی جوان فەقیانەی دوو گەز ئەخاتە سەر شان دەمانچە لە پشت، فیشەک لغ لە مل تەزبێح کارەبا تۆزێ دەنک زل خەنجەری دەبان، کالان تەواو زیو نەخشین کراوە، ئەم دیو و ئەو دیو دەسەسڕی ئاڵ، لفکەی بەر کەمەر سووچی دەسەسڕ، سەر مشتووی خەنجەر کڵاو گروونی گرێ چن تەواو لفکە لە لا شان، مشکی تێکەڵاو کوڕ و کچ لەویا تێکەڵاو ئەبن هەموو بۆ سارای لا ماڵان ئەچن ئەو کچە جوانە و ئەو کوڕە قۆزە دێتە کایە جەژنە پیرۆزە بە دەم پێکەنین، ئیشارە بە چاو یەک بۆ یەکتری ئارام تیا نەماو * کاتێ زوڕناچی کە ئەیان بینێ هیچ بیر و هۆشی لە لا نامێنێ کاکەی دەهۆڵکوت، دەهۆڵ لە سەر دڵ ئەو لە زوڕناچی، چاکتر دێتە کوڵ بە بێ پێ وتن، سا تف لە گۆچان گرمەی دەهۆڵی ئەگاتە ئاسمان زوڕناچی پیقەی زوڕنا دەردێنێ سێ جار لە سەر یەک پیا ئەپیقێنێ پەنجە شل ئەکا ئەمجار لە سەر کون دێنێتە سەما، هەزار وەکوو من بە بەکر بەگی و فەتاح پاشایی ئەخاتە جووڵە تەواو ئاوایی هەندێ شۆرە ژن کە مەیلەو پیرن سپی و نەرم و شل، قاشی پەنیرن بیری زەمانەی گەنجی دێتە دڵ ئەدەن لە مێزەر هەر یەک چەپکێ گوڵ بە بۆنەی سەیرۆ، دێن بۆ سەر شایی یەک لە یەک تری موبارەکبایی ئەمجا، کچ و کوڕ بەزمی ڕەشبەڵەک قەتار ئەپێکن، دەس ئەگرن بە یەک یەک بێوەژنێ، تەڕ پیری تەڕ پۆش تۆزێ چەرمەڵە و تەواوی دڵ خۆش سەرچۆپی ئەگرێ، بە لەنجە و لارە کوڕ و کچ تێکەڵ، ڕیز بە قەتارە ئەم شان ئەو شان، وەک کەوی پڕ خاڵ هەڵ ئەسووڕێنێ، پەی لە پەی دەسماڵ کوڕ و کچ تێکەڵ دێنە سەر شادی ئەڵێی وەر ئەگرن، ئەمری ئازادی! *** سا دڵ بلەرزێ، سا چاو بڕوانێ سا دەم پێکەنێ، هەتا ئەتوانێ سا خەم هەڕا کا، مل خۆی بشکێنێ سەد هەزار قەیسەر لەویا نانوێنێ مامەی ڕیش سپی دێتە سەر سەیران هەر بیر ئەکاتۆ لە جاری جاران ئەزانێ ئەمە ئیشی خۆی بووە «پیری و هەزار عەیب» لە دەستی چووە کە سەرچۆپی کێش عیشوە ئەنوێنێ مامەیش بەو جۆرە سەر ئەجووڵێنێ سینگی پێی جار جار ئەدا لە زەوی بیر ناکاتەوە لە کۆکەی شەوی لە ناو خەیاڵا وەها مەس بووە نازانێ ئاخۆ دێرە یان زووە کیسە تووتنەکەی دەر دێنێ جار جار سەبیل تێ ئەکا بەرامبەر قەتار دووکەڵ لە لووتی وەک قەفی ڕەشمار پێچ پێچ دێتە دەر، لە سەر تا بە خوار بەم جۆرە بەزم و هەڵا و هەرایە کاتێ ئەزانن عەسرە و دوایە بەتاڵی ئەکەن، ئەچنەوە بۆ ماڵ بۆ سەر ئیش و کار، ناو ماڵ و مناڵ شاباشی چاوەش، درەم و دینار دا ئەبارێنن وەک هەوری بەهار بۆ تەنیا ڕۆژێک وا تەکان ئەدەن ئاخۆ بۆ جەژنی سەربەستی چی بکەن؟
325	Nali	0054	ن/خەندە و دەمی مەحبووبە کەوا زۆر نمەکینن	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	خەندە و دەمی مەحبووبە کەوا زۆر نمەکینن بەس خۆشە ئەگەر خۆ نمەکی زەخم و برینن غیلمانە، گوتم، خاڵی لەتیفت کە لە سەر دا ئەم قیبلە برۆیانە کە غارتگەری دینن ئاهوویی حەرەم قیبلەیی ئەبرۆن کە بە دیدە، ئەم شەهد لەبانە کە هەموو شاهیدی چینن، سیمین بەدەن و، سەرو قەد و، لەنجە تەزەرون کافر نیگەهـ و، ڕەشک، لە بوتخانەیی چینن دندان گوهەر و، لەب شەکەر و، پەنجە بلوورن نازک بەدەن و، موو کەمەر و، سیم سرینن زوڵفانی سییەهـ ماری بە ئازاری دڵی زار گاهێ لە یەسارن، بە جەفا، گەهـ لە یەمینن موژگانی سییەهـ مەستی وەکوو چاوی حەبیبە غارەت کە بکەن، دێن و دەچن ڕۆح بڕفێنن نالی وەرە لادە لە خەدەنگی موژەیی یار ئەو کافرە مەستانە کە غارەتگەری دینن
398	Narî	014	ب/ئەی کەوکەبی بورجی فەلەکولئەتڵەسی مەکتەب	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی کەوکەبی بورجی فەلەکولئەتڵەسی مەکتەب دارایی هونەر، شێری عەرەب، بازی موئەددەب تووتی دڵە موشتاقە، لەبۆ قەندی جەماڵت وەک لێوی گەدا، بۆ قەدەحی شەهدی لەبالەب ئەم خاکە کە قووتی شەرەفی ماوە لە بەینا +++ پەیدا بکە ئەهلی شەرەف و ڕوو لە شەرەف کەن ئەلقابی عەزیزی بە خەیاڵاتی مورەتتەب گوێ مەگرە لە تەقریری زولەیخایی هەوەس تۆ تا پارە نەبێ جامەیی تەقوایی موخاتەب بێ شک سەبەبی فیرقەتی جانانە کە وا بوو یەعقووبی فەلەک، قامەتی خەم، پشتی موحەددەب «ناری» دڵەکەی کەوتەوە نێو چاهی فیراقت پەروانەسیفەت ئێستە بە سووتانە موعەززەب
454	Narî	075	ێ/زەرفی مینا شاهی من مەزرووفی ئەڵماسی دەوێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	زەرفی مینا شاهی من مەزرووفی ئەڵماسی دەوێ وەک کونی ماکینە دەرزی تیژ و ڕەققاسی دەوێ قەتعی ڕێگەی دۆڵەسوور و کانی گەرمی بەرمووان هیممەتی چابوک سواری قەومی بڵباسی دەوێ بەحری قوڵزوم تەجرەبەی قووڵی بە هەر کەس ناکرێ ئیمتیحانی بێخی دەریا شەخسی غەوواسی دەوێ چاوی مێروو موشکیلە تەشخیسی ئەو بێ زەڕڕەبین ماهی نەو دۆزینەوەی ئەو، زیادە ئیحساسی دەوێ وەزعی بێ زەرفی لەبۆ تۆ، ئیشی بێ زەرفی نییە بوو، کە شمشێری مجەوهەر، مەحفەزی خاسی دەوێ موختەسەر زەرفی زەریف و شەمعدانی وەک بلوور شەمعی کافووری میسالی بێ گرێ و ڕاسی دەوێ
294	Nali	0014	ا/ڕوخم ڕەنگینی ڕەنگی ڕوومەتی ڕەنگینتە، بازا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ڕوخم ڕەنگینی ڕەنگی ڕوومەتی ڕەنگینتە، بازا! قەدی سەروم کەمانینی قەدی شیرینتە، بازا! غەریب و بێکەس و زار و فەقیری خانەدانی تۆ جگەر سووتاو و ماڵوێرانی زوڵفی چینتە، بازا! ++ کە ئاخر بەندەیی خاکی دەری پێشینتە، بازا! ئەگەر خوێنم دەڕێژی تۆ، ئەوە تێغ و ئەمیش گەردن ئەگەر بنیادی پەیمان، دەستی من دامێنتە، بازا! لە چاوانم هەتاکەی قەترە قەترە خوێن دەکەی ئەی دۆست! کوا ئەم عەهد و پەیمان و وەفا کابینتە، بازا بە نالی باوەڕت نایێ، خەیاڵت بێت و بیبینێ کە چۆن مەشغووڵی نەغمەی گۆشەیی ناڵینتە، بازا!
109	Kakey Felaḧ	002	ڕاپەڕن	مەسنەوی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی کرێکاری نەبەرد و کاکی جوتیاری هەژار ئەی زەلیلانی چەپۆکی خوێن مژانی شەرمەزار ماوەیەکە شێخ و ئاغا و میر و ئیستعماری پیس لاشەتان ئەدڕن بە کەڵبە وەک سەگی هەوشاری پیس ماوەیەکە بەش خوراون، سا بەسی بێ کۆششێ بۆ نەجات و بەختیاری، ڕاپەڕینێ، شۆڕشێ ئەی برام، کاکی فەلاحم، شێری دەشت و چاڵ و کۆ پێم بڵێ بۆچ وا زەعیفە باوەڕ و ئیمانی تۆ میر لەناو کۆشک و تەلارا بەش بکا خەرمانی تۆ ئەو بخوا گۆشتی مریشک و تۆش نەخۆی تێر نانی جۆ ئافرەتانی شار و لادێ هەروەها ئێوەش هەموو ئاشکرایە بەش خوراون هەر وەکوو جارانی زوو
370	Nali	0108	ە/زوڵفت بە قەدتدا کە پەرێشان و بڵاوە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	زوڵفت بە قەدتدا کە پەرێشان و بڵاوە، ئەمڕۆ لە منی شیفتە ئاڵۆز و بە داوە ئەم عومرە عەزیزە کە لە بۆت نەقد و دراوە، سەد حەیف و درێغا کە موسوڵمانی نەماوە! عومرێکی درێژە بە خەیاڵی سەری زوڵفت سەودا و پەرێشانم و، سەودایەکی خاوە هەرچەندە کە ڕووتم، بەخودا مائیلی ڕووتم بێبەرگییە عیللەت کە هەتیو مەیلی هەتاوە... مانی نیەتی قووەتی تەسویری برۆی تۆ ئەم قەوسە بە دەستی موتەنەففیس نەکشاوە بۆچی نەگریم، سەد کەڕەتم دڵ دەشکێنی! بۆ مەی نەڕژێ، شیشە لە سەد لاوە شکاوە! بێفائیدەیە مەنعی من ئێستاکە لە گریان بۆ عاشقی بێچارە زووەم ئاوە ڕژاوە! هەر جۆگە و جێگێکی کەوا سوور و سوێر بێ جێی جۆششی گریانی منە و خوێنە ڕژاوە سۆزی دڵمە باعیسی تاو و کوڵی گریان مەعلوومە کە ئاگر سەبەبی جۆششی ئاوە نالی وەکوو زوڵفت کە موتیعی بەری پێتە تێکی مەشکێنە، بە جەفا مەیخەرە لاوە
694	Salim	158	و/فەڕەنگ و داسنیی و گەبری بەدخوو	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	فەڕەنگ و داسنیی و گەبری بەدخوو نوسەیریی و ئەرووس و دەیلەم و جوو بە حاڵی من نەبن هەرگیز ئەمانە هەزار جار ئۆف برایم ئاغا لەدەست توو قوڕومساغە ئەوەندە بەدسروشتە بەدایم خوێڕییە وەک شبری سەر کوو لە دەنگی جوڕڕەجوڕڕی سوێسکەکانی دوو گوێی سووکم بەجارێ هەردوو کەڕ بوو دەسا سەیر کەن لەبەر چینەی کەوی شین کە عالەم گەردە هەر وەک تۆزی هۆردوو کەوی لۆتی بە کەیفی خۆت بخوێنە خوا وای کرد کە حاڵی من وەها بوو ئیلاهی قارەمان قاڕەت نەمێنێ چەقەڵ بدخوا سەر و سینە و پەل و پوو برایم ئاغا لە قوڕ نیشێ سەراپا وەکوو باب مردووان بۆت کا خودا ڕوو قەجەر! ناوت بە چاوی خۆم ببینم کە قوشچی بازی تێ بەردا بە قوو قوو شەپۆلت زۆر کەوی چاک و پەسەندە شەپۆل دا سا لە خوێنا ئەی خودا! زوو کەوی دۆمت شەڕانی و کەوبەزێنە ئیلاهی! دۆمەژن لێت نێ بە کاردوو کەوەلاڵت مەزننە زۆر عەزیز بوو شوکور بۆیە لە بەر بینی دەرات لوو بەغەیرەز ئەم کەوانە باڕەکانیش بە مردوویی لەدەوری تۆ بکەن بوو خوداوەندا غەزەب بۆیان ببارێ بە یەک شەو خاس و عامیان بن قەڵاچوو کەو و سوێسکە و قەفەس دانێن لە لایێ دەڵی زەرد و برایم ئاغاش بە مردوو لەسەر من عەهد و شەرت و فەرز و قەرز بێ ئەگەر حاڵی برایم ئاغا وەها بوو بە سوورمەی شادیانە هەر دوو چاوم وەهای ڕەش کەم وەکوو پەڕڕی پەرەستوو
890	Wefayî	109	ە/خەرامان بەو سەری زولفی پەرێشان چیهرە بنوێنە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	خەرامان بەو سەری زولفی پەرێشان چیهرە بنوێنە لە گوڵ ڕەنگ و لە سونبول بۆ، لە سەروان جیلوە بستێنە شەهیدی تاقی ئەبرۆی تۆ بە جەننەت شادە، ئازادە ئەتۆ قیبلەی مورادانی دەمێکی ڕووت وەها بێنە زەکاتی خاڵی لێوت بووسەیێ لەو چاوە کافیمە ئەتۆ بی و ساقیی کەوسەر دڵم بەو جامە مەشکێنە! بە زولف و ڕووی گوشاد جارێک بپرسە حاڵی شێواوم دەمێک شەککەر بدە، سونبول بە بادە، گوڵ ببارێنە دڵم هێناوە بۆ لێوت بڵا زولفت ڕەزای لێ بێ وەکوو قەننادی خۆش سەودا بە، زوو زوو بیدە بستێنە زەدەی چاوم، لە لێوی خۆت شیفام دە، بەس بە ڕقدا چۆ بە قەترێک ئابی حەیوانت نەخۆشی خۆت مەسووتێنە ئەگەر سەد ڕۆح و دڵ بێنم مورادی من ڕەوا نابێ لەبی لەعلی بە من نادا دەزانێ ڕۆح چ شیرینە لە ئەنفاسی سەحەرگاهی بترسێ، ئەی چرا، جارێک هەناسەی عاشقان تیرە، مەڵێ پەروانە بێخوێنە دەلیلی چاک و پاکی پێ دەوێ وەسڵی ڕوخ و زولفی خودا شادی بە شانەی دا و سەفای جەننەت بە ئاوێنە لەسەر میحرابی ئەبرۆی کەوتمە زولفی دامیە بەر غەمزە بە جەللادی دەکوت: مورتەدد! حەڵاڵە خوێنی بڕژێنە سەری دانا لەسەر ڕووی تۆ، بە شوێنی زولفی تۆدا چوو «وەفایی» ئاخری خێر بێ، دەمێکە بێسەر و شوێنە
732	Salim	197	ێ/ئیشارەی غەمزە ڕەنگە قەسدی سەر بێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	ئیشارەی غەمزە ڕەنگە قەسدی سەر بێ کە بۆ سەر بێ دەسا با زوودتەر بێ سەرم گەر سەرسەری شۆرەت قوبووڵ کا هەموو مایەم سەراسەر دەردیسەر بێ حەساری سینە با لابەم لە ڕێدا مەبادا بۆ دڵم تیرت خەتەر بێ گوشادیی دڵمە هەر جا گەر لە تیرت لە سینەم بۆ هەناسەم ڕێ گوزەر بێ لە خۆشیدا کەسێ دوشمنمە گاهێ بە ڕووی مندا لە ڕووی تیغت سوپەر بێ ویداعی دڵ دەکا جانم لە چاوت کە وەختێ تیرەبارانی نەزەر بێ چ مەنناعێ فیراقی خستە بەر من ئەویش وەک من خودایا دەربەدەر بێ شەفیعم بێ بە عەفو ئەر قابیزی جان لەڕێی تیرت دەبێ خوونم هەدەر بێ وەها پڕ بوو لەبالەب دڵ لە غەمها دەترسم جێی نەبێ مەیلت بەدەر بێ ئەگەر گاهێ تەڵەب کا عاشقی زار بە پێ نا ڕەنگە «سالم» هەر بە سەر بێ
315	Nali	0040	م/شەو هات و ئەمن مەستی خەیاڵاتی کەسێکم	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	شەو هات و ئەمن مەستی خەیاڵاتی کەسێکم مەشغووڵی نەفەس گرتنی موشکین نەفەسێکم لەم حوجرە، لەبەر پەنجەرە کەوتووم و دەخوێنم بیعەینی دەڵێی بولبولی گۆشەی قەفەسێکم هەم واریسی فەرهادم و هەم نائیبی مەجنوون وا تێمەگە، قوربان، کە گەدا، بولهەوەسێکم گەردەن کەچی تۆم بێکەشش و ڕست و قەلادە وا زەن مەبە ناعارف و هەرزە مەرەسێکم وەڵڵاهی کڵاوی سەری من چەرخی دەماڵی ببوایە بە دامانت ئەگەر دەستڕەسێکم باوەڕ مەکە ڕۆح سەختی غەمی فیرقەتی تۆ بم بۆ هاتنی تۆ باقییە نیوە نەفەسێکم هەر لەحزە دەڵێم من سەگی دەرگام و، ڕەقیبیش دێتە سەر و چاوم کە منیش سەگ مەگەسێکم! گرتوویە سەگت چاکم و لای تۆمەوە دێنێ یەعنی وەرە نالی کە منیش دادڕەسێکم!
846	Wefayî	060	و/ئەی مایەیی سەد فیتنە بە دوو نێرگسی جادوو	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی مایەیی سەد فیتنە بە دوو نێرگسی جادوو ئەی حەڵقەیی زولفت ڕەسەنی گەردەنی ئاهوو ئەی دەستەگوڵی باغی بەهەشتی بە مەلاحەت ئەی پستەدەم و سەروقەد و سیلسیلەگێسوو خەت سەرشکەنی زولفی لە ئازاری دڵان کرد گەر تەربیەتی داوە فەڕەنگ چین بە خەتا چوو ڕۆژ بۆوە کزەی با لە خەیابانی گوڵاندا زولفی بە هەناسەم کە لەسەر عاریزی لاچوو فەرمووی: وەڕەزەم لەو غەرەزی پڕ مەرەزی ئەو ڕازی مەرەزی چاوی کە پرسیم لە ئەرەستوو خەندەی دەمی تۆ بۆیە شیفای دەردی دڵانە پەروەردە لەگەڵ گوڵشەکەرە گەوهەر و لوئلوو ئەو خاڵە چ شیرینە لە نێو حەڵقەیی زولفت نەمدیوە سوهەیلی یەمەنی بێتە تەرازوو تۆ ڕەنجە مەبە کوشتنی ئاسانە «وەفایی» بەو غەمزە ئیشارەت بکە، بەو چاوە بفەرموو
470	Narî	092	ە/چاوەکەم دیسان نیشانەی تیری موژگانم مەکە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەم دیسان نیشانەی تیری موژگانم مەکە حەیفە بێ سووچ و قەباحەت، تیرە بارانم مەکە مەرهەمی دەردی گرانم وا لە شیشەی ڕووتدا ڕوو لە من کە، ڕەهنموونی ماڵی لوقمانم مەکە دەردی من دەردێ گرانە، ئەی تەبیبی میهرەبان زەحمەتی ناحەق مەکێشە، تازە دەرمانم مەکە ڕەهزەنی زوڵفت بفەرموو لێم گەڕێ بێم و بڕۆم بێنەوام و ئارەزووی ئازار و لێدانم مەکە تاقەتی باری پەرێشانی فیراقت موشکیلە دوور لە ڕووی تۆ هەر وەکوو زوڵفت پەرێشانم مەکە بۆ دەکەی مەنعم لە باغی وەسڵی خۆت تۆ بی و خودا شێت و سەرگەردان و وێڵی دەشت و مەیدانم مەکە دامەخە دوگمەی یەخەی سینەت بەسەر پەنجەی حەیا بێ وەفا! مەحروومی سەیری باغی سێوانم مەکە خاڵی شینت دەرخە، تا بازاڕی شینم بێتەوە بۆ ڕەواجی حوسنی خۆت بێ شین و گریانم مەکە زوڵمەتی زوڵفت دەسا لادە لەسەر کوڵمت دەمێ بێ نەسیبی شەوق و شوعلەی ماهی تابانم مەکە من بە شەرعەن موستەحقم بۆ زەکاتی حوسنی تۆ تۆ کە ساحیب دەوڵەتی، بێ بەش لە ئیحسانم مەکە پێی وتم: «ناری» چ بەحسی شەرع و ڕاو و ڕێوییە گەر بە حاتەم بم وڕاوەی نیعمەت و نانم مەکە
713	Salim	178	ۆ/لە سینەم دا سەدای ناڵینە بێ تۆ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە سینەم دا سەدای ناڵینە بێ تۆ دڵی زارم بەسێ غەمگینە بێ تۆ ئەبەد وەک من غەمیش ساحیب وەفایە ڕەفیق و هەمدەمی دێرینە بێ تۆ هەناسەی سەردی من دێنێ زومستان گڕەی گەرمی دڵم هاوینە بێ تۆ دەمم تاڵ و سروشکم شۆرە دایم ترش ڕووم و قسەم شیرینە بێ تۆ دڵم باغ و گوڵم فرمێسکی ئاڵە بەهار عومر و ئەجەل گوڵچینە بێ تۆ سروشکم قرمز و دیدەم سفیدە ڕوخم زەرد و لیباسم شینە بێ تۆ فەرەح ڕابورد ئەبەد بێ تۆ عوبوور کا بە ڕووی دڵما خەفەت پەرژینە بێ تۆ لە چنگ غەم سەیدە «سالم» وەک کەبووتەر لە دڵیا میخلەبی شاهینە بێ تۆ
167	Kakey Felaḧ	083	بۆ شەدە	نوێ	FreeVerse	لە پاییزی هەشتا و هەشتا بەدەم شەپۆلی تاسەوە «سروە»، «شەدە»ی هێنایەوە یەکەم شەو بوو گەشایەوە لەو باخەوە یەکەم شەو بوو کرایەوە بە دیاریی بابە و دایەوە بە چەپکێ مام و خاڵەوە شەدە ڕووی کردە ماڵەوە * چاوی گێڕا ماڵێکی بێ مناڵی دی بێ بزە و گروگاڵی دی کە ژووری دی، کە هۆڵی دی هێلانەی چۆڵ و هۆڵی دی نە بێشکەیە و نە ساوایە دەنگی گریانی لێ نایە * بەبێ دەنگی هاواری کرد: من نۆبەرەم ئەو نەفەرەم خۆشەویستی و نازم هەیە گریانی من جریوەیە چەن چکۆلەم، هێندە گەورەم مەڕواننە جورم و شێوەم تێکدەری بەرنامەی ئێوەم هەر بە تەنها بۆ من ئەلوێ کە شەو گریام هیچ کەس نەنوێ دە بمناسن بەبێ من بۆ هیچ کوێ ناچن *** تۆش ئەی شەدە بچکۆلەکە بە وێنەی بەچکە چۆلەکە گوڵە تازە گەشۆلەکە بجریوێنە گەش بنوێنە خۆشەویستمان بدوێنە لە بێشکە و جۆلانەی نازا سۆزی ئێمە و خۆت ڕاژێنە ئەمڕۆ سبەی گڕوگاڵ کە هێلانەکەت زۆرتر قاڵ کە گفە و بڤە و زەردەخەنە بەسەرمانا بکەن شنە هەرچی ماڵێ بێ منداڵە با شیرینیش بێ هەر تاڵە بەخێر هاتی سەرچاومان سۆزەی جەرگ و هەناومان
931	Ḧacî Qadir	026	شاعیر و شێخ و خواجە دەربەدەرن	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	شاعیر و شێخ و خواجە دەربەدەرن لە قسەی بێ نەتیجەدا دەمرن باسی زولفی درێژ و چاوی بەخەو نەبڕاوە بووە تڕی خوسرەو قەید و تەزبیب و حاشیە و ئیعراب هەموو با بردی بوونە مەوجی سەراب سەفەر ئەندەر وەتەن چ کەڵک دەگرێ سەیری ناکەی شەمەندەفەر دەفڕێ بە قسەی سادە برسی تێر نابێ عەمەلە عیززی دین و دونیا بێ ئاسنی سارد بە فوو نەرم نابێ بە تڕانیش حەمام گەرم نابێ تەلغرافیش تەلێکە بێمایە موخبیری ڕوویی کوللی دونیایە جەوهەری فەردی ئەو موجەززا بوو یا نەبوو، حاسڵی چ پەیدا بوو گفتوگۆ حاسڵی هەمووی بایە عەمەلیاتە نانی تێدایە عولەمامان بە قەولی بێ سەر و پا پاکی خنکا لە بەحری وشکی هەوا سەنعەتێک فێر نەبوون لە پاش تەحسیل سەیری چۆن بۆ مەناهی بوونە دەلیل یەک بە یەک بوونە خاینی دەوڵەت خاینی موڵک و دوشمنی میللەت تا تەعیناتی کۆر و لاڵ مابوو لە گەلێ دێیەکان مەلای چا بوو ئەو دووانە بە ڕەحمەتی خوا چوون شارەکان بێ مەلا و مودەڕیس بوون بەڵێ وایە لە ئەلزەمی ئەشیا ئەووەلەن خواردنە، دووەم سوکنا سێیەمی سەتری عەورەتە ئەنجا مەشغەلەی لائیلاهە ئیللەڵڵا پشتیوانی بینای شەرعی مەتین شیر و بەخشین و خامەیی ڕەنگین بەو شەشە دین موحافەزە دەکرێ یەکێ مرد لەم شەشانە دین دەمرێ عەجەبا بۆ چی ئەهلی موڵکی عێراق ئیتتیفاقی بەدەل دەکەن بە نیفاق بۆ ئەمیرانی غەیرە دەبنە گزیر نەک لە خۆیان یەکێکی بێتە ئەمیر ئێستەکەش فرسەتە گەلی یاران کەپەنەک بۆ چییە لە پاش باران
152	Kakey Felaḧ	063	ئۆخەی	مەسنەوی	8Syllabic	مژدە بێ ئەی خوشک و برا ئاڵای ئازادی هەڵکرا دەزگای جمهوری دانرا پاشایەتی پێشێل کرا ئۆخەی، ئۆخەی گەلم شادە لە تەوقی دیلی ئازادە هێزی مەرد هاتە کایەوە بارەگای شای پێچایەوە تەختەکەی هەڵگیڕایەوە سەرکەوتن دەنگی دایەوە چواردەی تەموز هاوار ئەکا لە لای ئێمەش باستێڵ شکا جەژنی ئازادی ئەمڕۆیە گزنگی خۆری ئاسۆیە ڕووناکی بۆ من و تۆیە بۆ جەرگی ناحەز پشکۆیە شەمشەمەکوێرە دەرکەوێ چۆن بە شەوارە ناکەوێ ئۆخەی کورد و عەرەب شادە لە تەوقی دیلی ئازادە زنجیر و کۆتی بەر بادە هاودەمی ڕۆژی مرادە ئیمپریالیست و نۆکەری وەک گەڵای پاییز هەڵوەری سەرکەوتن هەر بۆ هەق بووە دوای شەوەزەنگ شەبەق بووە جێ بە ئیستعمار لەق بووە نۆکەری شەق و پەق بووە ئەمڕۆ هاتە دی ئەو خەوە کە ئاواتی ئەم و ئەوە ئۆخەی کە دڵ کرایەوە گیانی شەهید ژیانەوە تۆڵەی خوێنی درایەوە خونچەی هیوای گەشایەوە بۆ مزگێنی ئەم سەردەمە هەر ئۆخەیە و لەسەر دەمە هاتۆتە دی خەوی خۆشم بۆیە وا شاد و دڵخۆشم هەرتێر نابێ هەست و هۆشم ئای چەن بەتاسە و پەرۆشم دڵم شادە، لەخەم دوورم پەپوولەی سەرگوڵی سوورم
273	Kurdî	069	ە/بۆ گەڕانی ئاشی دڵ فرمێسکی چاو ئاق دنگەزە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بۆ گەڕانی ئاشی دڵ فرمێسکی چاو ئاق دنگەزە غەیری هیجران و بەڵا ئەسڵەن بە من نادا مەزە هێند بەتاو هات خوێنی کوژراوان لە موژگانی سیات ئەسپەکەت جاران سپی بوو ئێستە ڕەنگی قرمزە هەر لەوێ ڕۆژ بوویە تیرەنداز شوکر پێکات دڵم ئەی فیدای دەست و کەمانت بم کوڕەی چاو مامزە! تیغی ئەبرۆت تیری موژگانت بە قەتڵ وعامی دڵ نووکی نێزە تاج بەخشە تیغی جەنگی چەنگزە خاڵی ڕووت قوربان بە عەییاری دڵی خەڵقی دزی بۆچی ڕێت دا بێتە ناو باخ ئەو حەبەشزادەی دزە؟ چاوی بیمارت کە دیم، ڕوحمم بە حاڵی زاری هات هەرکە تۆ غەمزەت هەڵستاندی لە ناو جەرگم چزە وەزنی زەربی پەنجەت ئەمڕۆ سەرفی ڕووی جانانە کرد ئەی موعەللیم بۆ کزت کرد؟ دەک لە جەرگت چێ کزە هەر کەسێ عاشق لە دەست هیجران خەلاس کا مەرد ئەوە ئارێ فەرهاد تا حەشر مەمنوونی پوورە هورمزە من بە ناری سینە جەرگم بۆ کەباب کرد ئەو دەڵێ «کوردی» زۆر چاکە کەبابت، ئاخ چ فایدە بۆکزە؟
292	Nali	0012	ا/پەچەیی پەرچەمی و پرچی سیا	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلن	پەچەیی پەرچەمی و، پرچی سیا هەر دەڵێی مانگە شەوە کوڵمی تیا لادە دەسرۆکەیی هەوری لە جەبین دەرکەوێ شەمس و قەمەر، نوور و زیا لێوی تۆ ئاوی بەقا، من خزرم فەیزی تۆ ڕەحمەت و، من سەوزە گیا فەرشی کەففی بەری پێتە نەرگس سەری داخستووە وەک چاوی حەیا مەمخەرە هاوییەیی هەولی فیراق دەستی من دامەنی تۆ ڕۆژی قیا ++ ++ سەری فەرهادم و، دەندووکی قوڵنگ دەستی مەجنوونم و، دامێنی چیا خاتری زاهیدی خاڵی، خاڵی نییە، ئەڵبەتە، لە بێنێکی ڕیا دوور لە تۆ ئیدی مەپرسە، قوربان حاڵی نالی کە نە مرد و نە ژیا!
20	Diɫdar	022	ئەی بادی شەماڵ	مەسنەوی	10Syllabic	ئەی بادی شەماڵ، ئەی بادی شەماڵ پۆستەی هەوایی دڵەی پر زووخاڵ دەستم دامێنت، ئەچی بۆ کوێندەر؟ ناچی بۆ کۆیی مەئوایی دولبەر؟ وەک عارەب دەخیل گەر چووی بۆ ئەولا مەوەستە تاکوو بەردەمی لەیلا مەوەستە تاکوو لای شۆخێ کەوا تیری نیو نیگای، لە دڵدا ڕووا لەم چەم و بێشە و هەردە و کێوانە پێی بڵێ، قوربان لەم ڕێگە و بانە شێتێکی ڕیسوا و ڕووت و قووتم دی فرمێسکی ئاڵی وەک یاقووتم دی ڕوو لە خۆین خاڵی زەعفەرانم دی چاوی لێڵ و وێڵ پڕ گریانم دی هەیکەلی مردووی بەس ئیسقانم دی قەدی چەماوەی وەک کەوانم دی دیتم کە جارجار ئەو لێوبەبارە دەست هەڵئەبڕێت و تۆی لێ دیارە چونکە خەیاڵی بەژن و باڵاکەت تیشکی ڕووناکی شەوقی لالاکەت نێرگزی شەهلای چاوی خومارت خەرمانەی زوڵفی ماهی ڕوخسارت فریشتەئاسا ساتێ هەزارجار خۆی نیشان ئەدا خۆی ئەدا حەشار ئیتر هەر جارە، ئەو ماڵ وێرانە ئەو کەژ مەسکەنە، هەرەی شارانە هەروا تێ ئەگا جەژنی ویساڵە نازانی «تۆ» نیت، وێنەی خەیاڵە دەست درێژ ئەکا بە ناکامەوە بە جەرگی سووتاو دڵ بە زامەوە کە لێی ون ئەبێ بانگ ئەکا: هەی یار! بە کوڵ ئەگریێ: هاوار هەی هاوار!
222	Kurdî	017	س/وا بە ئاسان عالەمێ تەسخیری تۆ بوون هەی تەرەس	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	وا بە ئاسان عالەمێ تەسخیری تۆ بوون هەی تەرەس ساحیری یا ئەولیایی؟ ڕاست بێژە ئاخر هەی تەرەس دەست بە خەنجەر دێیت و بازی خۆت دەگری سا کەی لێم ئەدەی ئینتزاری کوشتنی، زوو لێم دە یاڵڵا هەی تەرەس دڵ دەبەی بە دزی لەناو خەڵقی دەڵێی خۆی داویە پێم من دڵم دا پێت بە ڕاست، دادەی بزانم هەی تەرەس بێچووە جەللادی خۆت لەناو مەردوم بە سۆفی بۆ دەکەی هیچ کەسێ نەتناسێ خۆم چاکت دەناسم هەی تەرەس پڕ دڵم خوێن کرد و دام پێت وا بە زوویی جێبەجێ یەعنی من بەدمەستم، دەشکێنم پیاڵەی مەی هەی تەرەس ڕەنگی زەردت پێم دەڵێ «کوردی» بڕۆ بێنە بەهێ بەس بیانوو بگرە وەختی بەی کوانێ هەی تەرەس
72	Hêmin	041	تاریک و ڕوون/ڕۆژی خۆشی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕۆژی جێژن و خۆشییە تێپەڕ بوو ڕۆژی دەرد و خەم هات شنەی ڕەحمەت بەجارێک ڕای ڕفاند و بردی تەم دێ لە هەر لایێکی قاقای پێکەنینی کیژ و کوڕ دێ لە هەر سووچێکی نەغمەی ساز و تار و زیل و بەم گەرچی زستانە بەفر دایپۆشی ئەوڕۆ گشت وڵات خاکی پاکی ئێمە خەمڵیوە وەکوو باخی ئیرەم جێژنی ئیستیقلالی کوردستانە، ڕۆژی شادییە جێژنە پیرۆزە لە لاوی هاووڵاتی خۆم دەکەم نۆجوانان! دەی بەقوربانتان دەبم کارێ بکەن بۆ تەرەققی کورد و بۆ پاراستنی خاک و عەلەم بۆ نەجاتی نیشتمانی خۆشەویست کارێ بکەن زوو دەری بێنن لە چەنگی دوژمن و دەستی ستەم هەر کەسێ بۆ لای سنووری نیشتمانی ئێوە بێ بیکوژن، وردی بکەن، بینێرنە موڵکی عەدەم لاوەکان! دڵپاکەکان! چاڵاکەکان! پێشمەرگەکان! ئێوە شیری لێ بسوون و ئێمە پڕدەینە قەڵەم هەر بەیەکگرتن لە دەست بێگانە دێنینە دەرێ خاکی پاکی کوردەواری، نایەڵین بۆ کەس ئەلەم جێژنە پیرۆزە دەکەم لێت و دەڵێم خۆش بی، بژی ئەی ڕەئیس جەمهووری کورد و پیاوی زانا و موحتەرەم تۆم بەخوا ئەسپارد و ئەسپاردم بە تۆ ئەی «پێشەوا» میللەتی دڵپاک و چاک و نیشتمانە جوانەکەم
905	Wefayî	126	ە/چاوی پڕ خوێنم دەگێڕم قیبلەکەم پەیدا نییە	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوی پڕ خوێنم دەگێڕم قیبلەکەم پەیدا نییە نووری چاوم ڕۆییوە یا دیدەکەم بینا نییە؟ وەک نەیستان ئاورێ بەربۆتە دەروونم بەندبەند دڵ کە هەروەک نەی دەناڵێ دەم بە دەم بێجا نییە ئەی چرا لەحزێک مودارا تێر ببینێ ڕەنگ و ڕووت وەرنە پەروانەی غەریب جان و دڵی پەروا نییە بۆ نیساری مەقدەمت عومرێکە دەگریم ڕۆژ و شەو تا بەکەی گەوهەرفشانی، چاوەکەم دەریا نییە؟ چی دەکەم، دەگریم، دەسووتێم، ئاوری دڵ نامرێتەوە چ بکەم ئاخر نووری دیدەم، سینەکەم سینا نییە گەر هەزار جار بێ بە کۆی زووخاڵ بە نووری کێوی توور ئەو دڵە، جۆیایی یەک دیداری وەک مووسا نییە هات و ڕووی وا کرد و دونیای کردە ناڵەی عاشقان دا نەڵێن نایێ قیامەت، ڕۆژی واوەیلا نییە حەڵقە حەڵقە تاری زولفت خستە سەر ڕووی نازەنین دا نەڵێن ڕۆژ حەڵقەگۆشی ماهی شەوئارا نییە پێکەنی مەمنوونی کردم، زولفەکەی دامێ بە دڵ دا نەڵێن شەککەرفرۆشی ئێمە خۆشسەودا نییە خۆم بەسەر گێڕا کوتم: قوربان پەرێشانی بەسە! سوێندی خوارد بەو زولفە وەسڵم عەینی سەرگەردانییە مەنعی ناڵینم لە شەوقی گەردەن و ڕووی خۆت مەکە بولبولی سوبحی بەهار بێشین و واوەیلا نییە دڵ کە بەستەی زولفە لەو لێوانە مەحڕوومی مەکە بێشەکەر ئەم تووتییە ناژی کە هێندوستانییە گا بە ناز، گاهێ بە غەمزە مەمدە بەر تیغی برۆت کوشتنی عاشق بە هیچ دینێکی قوربان چا نییە با فریبی من نەدا واعیز بە گوڵزاری ئیرەم عاشقی ڕووی تۆ بە هەویای جەننەتول مەئوا نییە گەر هەموو عالەم بڵێن: مەجنوونە، تا دەمرم دەڵێم: هەردوو دونیا قیمەتی دیداری یەک لەیلا نییە داد لە دەست حوسنت کە زولفت نابێ بێ ناڵەی دڵان ئارێ ئارێ دائیرەی شاهانە بێغەوغا نییە؟ چت لە وەسڵی زولفی من؟ فەرموو «وەفایی» ها دەمم تالیبی عەیشی ئەبەد بە، عومری دونیا فانییە سەد هەزار دڵ پێکەنی وەک گوڵ بەدەم بادی بەهەشت یا هەناسەی جانفەزای گوڵزاری غەوسی سانییە؟ جانشینی حەزرەتی غەوسول خەلایق قوتبی حەق فەرعی [تاها] ئەسڵی [یاسین] نەوبەری گەیلانییە ڕەوشەنی چاو و قولووبی عاریفە عەکسی دڵی کێوی توورە، مەزهەری نوورە، کلی سوبحانییە پێی لەسەر شانی هەموو وەلیانە جەددی خۆی دەڵێ جێی لەسەر چاوانە شاهـ و شانشینی سانییە
555	Salim	015	ا/دەکا دونیایی پڕ شۆڕش بەدایم فیتنەها پەیدا	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دەکا دونیایی پڕ شۆڕش بەدایم فیتنەها پەیدا بە نەیڕەنگ و فسوونی ئەو لەهەر سوویێ وەغا پەیدا عەجەب ماخۆلیایێ بۆ دڵی دونیا موسەللەت بوو لە سەودای موقتەزای تەبعی، بە موختەس، ماجەرا پەیدا تەماشای جەوری کەن دونیا چ زوڵمێکی لە خوسرەو کرد نە بۆ تاجی نیشانێ ما، نە بۆ تەختی نیا پەیدا بە میسلی خوویی دڵبەرمە دڵی دونیا لەگەڵ مەردوم بە دوشمن نیعمەت و لوتف و جەفای بۆ ئاشنا پەیدا خوداوەند چادری دونیای بە دوونییەت سەراپا کرد بروون سوور سوور و ئایینە، دەروون ڕەنگی عەزا پەیدا جیهان گەر ڕووبەڕووی من بێ بە خوونڕێزی زەفەر نابا دەکەم بۆ حیرزی جان و دڵ بە چالاکی پەنا پەیدا پەناهم شەهسەوارێکە گوزەر کا گەر بە ئەلبورزا دەکا زەربی سمی ئەسپی لە خارا تووتیا پەیدا ئەگەر خورشیدی تیغی بێ، بەسەر شەودا شەبیخوون کا دەکا بەرقی بە یەک پەرتەو لە یەلدادا زیا پەیدا بە هەر لادا بکا جەولان، لە بادی سممی ڕەهواری چرای عومری عەدوو، وەک سوبحدەم وەزعی فەنا پەیدا بە حوججەت نێزە گەر لێدا، سیپەر وەک کاغەزی قەندە بە هەر وەزعێ لەگەڵ بازوویی ئەو حوکمی قەزا پەیدا هەماوەردی عەرووسی قەبر و تیغی ماشیتەی مەرگە لە زەخمی موردەگان بۆ دەست و پا ڕەنگی حەنا پەیدا لە مەیدانا بە ڕەسمی ڕەزم ئەگەر مەرکەب بدا جەولان لە ناڵەی گاو و ماهی دێ لەژێر خاکا سەدا پەیدا غوباری سممی ئەسپی ئەو مەگەر ئەجزایی ئیکسیرە لە چیهرەی دوشمنی ئەودا هەموو ڕەنگی تەڵا پەیدا بەرابەر ڕوویی ئەو ڕەنگی عەدوو سیمابگوون سیمە دەکا ئەجزایی تیغی ئەو لە قەلبا کیمیا پەیدا سفیدە چاوی بەدخواهی لە حەسرەت حەلقەیی دیرعی دەکا بەرقی سینانی بۆ عەدوو ڕۆژی سیا پەیدا نەهەنگئاسا لە دەریای خاترا قەهری کە گەردش کا لە کەشتیی عومری بەدخواهی سەراسەر ڕەخنەها پەیدا لە گەرمی ڕۆژی مەیدانا عەدوو لەب توشنە سێراون لە ئاوی تیغی جەوهەرداری ئەو کاری سەقا پەیدا بە تیغی ئەو لە خوێنی ڕوومیان شەتتێ بە ڕووما دێ تەنی ئوفتادە زەورەق، سەر لە جێگەی ناخودا پەیدا لە بەحری ڕۆژی ڕەزما نەهەنگی تیغی سەر هەڵدا لەناو کەشتیی ئەتراکا دەبێ شین و سەدا پەیدا لە سەهمی حەملەیی ئەو بۆ عەدوو هەر جا حەزەر لازم لە دەس ئەو بۆ کراسی ڕوومیان شێوەی قەبا پەیدا دەبێ گەر بێتە ڕووی مەیدان وەکوو بەبری بەیان یەکدەم لیباسی ڕووبەهی دەردەم لە ئەندامی کییا پەیدا ئەگەر ئاوی بەقای نۆشیبێ دوژمن فائیدە نادا لە مەوجی جەوهەری تیغی حورووفی لابەقا پەیدا بە پەستی دوشمنی سەرکەش عەجایب سەرفەرازێکە بە سەر هەر گەردەنە و شاخا، لە پێتا وەک لیوا پەیدا ئەگەر وەک کێوی قاف مەحکەم بێ دوشمن گاهی حەملەی ئەو لە مەیدانی گورێزا دێتەوە ڕووبەرقەفا پەیدا لە خاکا خوێنی مەرجانی دەبێ مەخلووت و بێ حورمەت دەکا ئەڵماسی دەشنەی ئەو لە گەردندا سەنا پەیدا لە زەربی زەرگی ئەو دوژمن وەکوو پووشە بەدەم باوە لە میغناتیسی زووپینی فونوونی کەهڕوبا پەیدا چ حاسڵ دوشمنی وەختی هەزیمەت گەر موحەسسەن بێ؟ لە فەتحی هیممەتی ئەودا کلیدی دەرگوشا پەیدا لە بەحری جەنگی مەغڵووبا کە تیغی مەوجی خوێن بێنێ دەبێ بۆ دەست و پای ئوفتادەگان هەر سوو شەنا پەیدا ئەگەر یەک لەمحە توولی بێ لە قەلبی لەشکرا قەهری لە سەحرادا دەبێ بۆ جانەوەر سوور و غەزا پەیدا عەسای [مووسا]یە مەر نێزەی لە ڕەغمی مشتی [فیرعەون]ی بە بەرقی ئاتەشئەفشان و بە شکڵی ئەژدەها پەیدا وەلێ تالیع نەبوو پۆشیدەیە جەوهەر لەڕووی دونیا بە مەردانی دلاوەر حاسڵی کۆشش جەفا پەیدا [عەزیز]ە وا لەناو چاهە خوداوەندا نەجاتی دە لە چیهرەی ئەو بکا [یەعقووب] دڵی شێوەی سەفا پەیدا خودایە موڵکی [بابان] بێ ڕەواج و قەڵبە سا لوتفێ بە ئیکسیری وجوودی ئەو بکا وەک موو بەها پەیدا
397	Narî	013	ا/گەدایی خۆشە بۆ چیمە جەلال و کیسوەتی خارا	پێنج خشتەکی	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	گەدایی خۆشە بۆ چیمە جەلال و کیسوەتی خارا جەهەننەم نامەوێ من مەملەکەت وەک قەیسەر و دارا قەسەم بەو زاتە جیلوەی دا بە خورشیدی جیهان ئارا ++ ++ ئەساسی عاریزی دنیا لە بۆ هیچ کەس نەبوو جاوید نە گوڵ باقی دەبێ تا سەر، نە سەیر و پڕتەوی خورشید دەسا فەرموو دەخیلت بم هەموو ڕۆژێ لە کوێ بوو عید ++ ++ دەڵێم ئەی دڵ ببێ سەبرت هەتا خۆی دێتە جێ مەتڵووب دەکا شیوەن وەکوو بولبول لە بۆ گوڵ ئەم لەبۆ مەحبووب بە گریانۆ دەڵێ هەردەم بە تەرزی عاشقی مەجزووب ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ چ باسی دەوڵەتە و موڵکی خەیاڵی بێ سەرە ئەمڕۆ وەرە سەر مەشرەب و ڕەفتاری ئەربابی حەقیقەت گۆ ئەگەر مەیلت هەیە چاوم ببم ڕازی لە تەبعی تۆ ++ ++ منی ئوفتادە تا کەی بم بە داوی عیشقی تۆ پابەند جوانی خۆت بە گژتا چێ، جەفا پێدانی من تا چەند کەلامی من لە گوێ بگرە کڵاو لاری سەراپا قەند ++ ++ سەلامم کرد و فەرمووی پێم بە لەعلی لێوی یاقووتی: هەتیو لاچۆ لە بەرچاوم منیش ئێژم بە مەزبووتی بەبێ مەعنایە عاجز بم لە تەبعی ناسکی تووتی ++ ++ کەلامی تۆیە لای «ناری» خریدی عاشقان حافز ئەخاتە ڕەقس و جونبوش سەربەسەر پیر و جوان حافز لە باسی شیعری تۆدا من ئەڵێم خۆ هەر زەمان حافز ++ ++
484	Qaniʕ	012	گوڵاڵەی مەریوان/ن/ئێمە کە کچین دولبەری دڵداری جیهانین	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئێمە کە کچین، دولبەری دڵداری جیهانین خونچەی چەمەنی باخی گوڵی کوردانین ئەستێرە لە ڕووی ئێمە، چلۆن خەجڵەتی نابێ ڕۆشنتر و پڕ نوور، وەکوو مانگی جوانین وەسڵی حەرەمی ئێمە، لە بۆ خادمی کوردە بۆ بێ هونەری خاکی وەتەن نەسسی حەرامین بێ قیمەتە لای ئێمە، یەقین بەرگی چویتلی عاشق بە هونەر، مەستی غەزەب، تێغی دەبانین شەق لەو کوڕە وا دەس بە خەنە و مەیلی حەمامە قوربانی کوڕی سەرکەشی کوردانی زەمانین وەختێ بە سەفا سەف ئەبەسین ڕۆژی سەیاحەت مایل بە کوڕی کوردی وەکوو شێری ژیانین * ئێمە کە کچین، قوڕبەسەر و مات و حەزینین بۆ بێ کەسیی ئەم خاکە، جگەر زام و برینین ئەی کۆمەڵی گەنجانی موسەمما بە منەوەر بۆ مەرگی وەتەن، ئێمە هەموو ئەلبیسە شینین چۆن ئێوە هەموو، بێ خەم و بێ بیری وڵاتن ئێمە بە غەزەب، دڵ بە خەم و دیدە گرینین سەد کاشکێ لە جێی ئێوە، سەفی ئێمە بوایە ئەتدی! کە چلۆن حازری مەیدانی یەقینین داخمان ئەوەیە ئێمە ژن و ئێوە پیاون ئێوە بە هونەر مەستی مەی و ئێمە مەتینین هەر ڕۆژێ کە ئێوە بە ئەمەل سەیر و سەفا کەن ئێمە هەموو بۆ ئێوە خەریک زاری و شینین * ئێمە کە کچین هەر بە کچی عاجز و پیرین داماو و سەراسیمە و بێ شەوق و ئەسیرین قانع بە هەموو تەبعی غەزەل خوانیی خۆیۆ شاهیدە کە وا ئێمە هەموو مات و زویرین ئەفسووسە کە ئێوە کوڕی مەیدانی نزاعن زۆر یازووخە بۆ ئێمە، خەریک نان و هەویرین شێر دەرچێ لە غابات، خوای نێر و خوای مێ لاکن، ئەمە زۆر عەیبە کە بێ پشت و زەهیرین دوێنێ کچێ ئەیوت، بە کچانی وەتەنی کورد: ئیعلانە ئەیا هەر چی کە پیرین و سەغیرین ئەم دەرپێ لە پێمانە، لە پێی بێ هونەری خاک ئەم ئیشە لە سەرمانە لە سەر بەددڵ و ناپاک
533	Qaniʕ	062	گوڵاڵەی مەریوان/س/عاجز مەبە هەرگیز لە چەپی چەرخی ئابنووس	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	عاجز مەبە هەرگیز لە چەپیی چەرخی ئابنووس گشتی بە دەستی فەردە مەقامات و چارەنووس باری کە مەیلی هەس، بە خراپ بوونی مەملەکەت ئەسپابی زاهیرییە ئوردوویی تورک و ڕووس ئایا لە حاڵ و حوکمی سولەیمان شارەزای؟ یاخود لە وەزعیات و لە ئەعمالی فەیلەقووس گشت مەست و ماتی خاکن و بێ دەس لە هەر خیتاب نە پارە کار ئەکات و نە زمانی چاپلووس کەی مەرهەمی جەڕاحەتی زۆرابە تورکستان ڕۆستەم چ سوودی دی، لە شجاعاتی گیو و تووس؟ ناحەق نیسار ئەکا دڵ و ڕۆحی ئەسیری ئیشق ناژی بە بیمی خەڵک، سەفایی کەنار و بووس یا شیعری «قانیعی» چ تەنەععوم بە قانیعی چۆن بێ ڕەواجە لەلای برادەرانی لووس و پووس
40	Hêmin	006	تاوانی بێ هێزی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە کۆ ئەسرین دەبارێنم لەبۆ کوردی پەراگەندە لە گەرمێن غەرقی ئارەق بووم و چاوم هەر لە سامرەندە منی زنجیر پسێن لێرە ئەسیری بسکی جوانێکم زەمانە گەرچی ئاڵۆز و پەشێوە، «کەڵ بەموو بەندە» گوتی: «ئێوارە بازاڕێ» وەرە ماچت دەمێ، نەمویست هەڵۆی کوێستانی کوردستانم و ناژیم بەدەستەندە دڵم سەد هێندی دیکانە بەناز بشکێنی، دەنگ ناکەم چ سوودێکی هەیە، کێیە بپرسێ داد و گازندە!؟ جیهان و هەرچی خێر و خۆشییە بۆ هەڵبژاردانە بەقانوونی تەبیعەت پاشەرۆک خۆرە ئەوی گەندە ئەگەر تاوانی بێ هێزی نییە بۆچی لە دنیادا بەشی من ماتەم و شینە، بەشی خەڵکی زەماوەندە بەمردووییش نیشانەی گوللەیە ئەو کەللە پڕ شۆرە ئەوێستاش دەرسی سەربازی دەڵێ ئەو شاعیرە ڕەندە سەری تەعزیم لەبەر تۆ دانەواندن فەخرە بۆ «هێمن» بژی «حاجی» کە کێوی هیممەتت سەد هێندی ئەڵوەندە
898	Wefayî	117	ە/سەرگەشتە و شێواوە وەکوو سایە لە دووتە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	سەرگەشتە و شێواوە وەکوو سایە لە دووتە گۆیا سەری زولفت وەکوو من عاشقی ڕووتە زەنگی و فەڕەنگی سەفی کێشاوە بە قەتڵم غەمزە و موژە دێن بۆ دڵی دێوانە بە جووتە یاقووتی لەبانت بە کەرەم بێنە تەبەسسوم بۆ تەن ئەوەیە قووەت و بۆ دڵ ئەوە قووتە نوورانییە عالەم کە لە سایەی سەری زولفت سایەی سەری تۆ سایەیی مولک و مەلەکووتە هەرچی هەیە جەننەت بە گوڵ و نافە نەنازێ! عەکسی ڕوخ و عەتری شکەن و تایەکی مووتە غافڵ مەبە بۆ ڕابیتەیی گەردەن و چاوی مەی بگرە «وەفایی» کە ئەمە جام و سەبووتە
163	Kakey Felaḧ	079	بۆ چی نابێ	نوێ	FreeVerse	نازدارەکەم گەر نەختێ گوێ ڕاگری لێم پێی لێ ئەنێم خۆم خۆش ئەوێ هەرگیزاوهەرگیز نامەوێ مۆمی داگیرساوی ژینم بتوێتەوە هیچ حەز ناکەم پشکۆی خۆزگە و خەو بینینم بکوژێتەوە خواپەرست بم، لە خوا زیاتر خۆم خۆش ئەوێ ئەگەر دنیا پەرستیش بم زۆر زۆر لەم دنیایە زیاتر خۆم خۆش ئەوێ ئەزانی بۆ نازدارەکەم ئەوەندە من خۆم خۆش ئەوێ لەبەر تۆیە، تۆم خۆش ئەوێ: پەیکەری خۆشەویستی بم بۆ چی نابێ تا ئەم دنیایە دنیا بێ هەر بمێنم هەر بمێنم هەر بمێنم
598	Salim	059	ج/گەرچی نیی مەحشەر شەفیعم لاعیلاج	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	گەرچی نیی مەحشەرشەفیعم، لاعیلاج شادمانم پێت وەکوو ڕاهیب بە خاج ئاهوویی چین گەر ببینێ گەردەنت دەر زەمان دێنێ لە گەردنیا، خەراج خاک و سایەی کۆیی تۆم گەر دەس کەوێ نامەوێ ئیتر ئومووری تەخت و تاج دەوری پوستانت لە زوڵفت جەدوەلە وا لە حەلقەی ئابنووسا گۆیی عاج عومری عاشق وەک وەفا نابوود دەبێ، گەر بدەی بۆ نەقدی جان، ئەمری ڕەواج عەکسی ڕووت دایم لەناو دیدەی پڕ ئاو زاهیرە وەک مەی لەتوێی پەردەی زوجاج بۆ لیباسی تالیعی واروونی من بێ وەفایە عەهدی تۆ وەک ڕەنگی زاج گەر بە ئەغیار ئاشنام چارم نییە شێر دەباتە تەبعی ڕووبەهـ، ئیحتیاج موددەعی وا لافی هەمحوسنیت دەدا پێشی ئەعما هەر یەکێکە نوور و داج تووشی ڕاداری ئەجەل «سالم» کە بووی، ڕەسمی ئەو بۆ باری عومرت جانە، باج
93	Hêmin	068	تاریک و ڕوون/یادگاری شیرن	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەم! چاوی ڕەشی تۆ ئافەتی گیانی منە گیانەکەم! برژانگی تیژت نووکە ڕمبی دوژمنە شیری دەستی شێری ئاڵایە برۆ ڕاکشاوەکەت جەرگی لاوێکی هەژاری کوردی ورد پێ بنجنە دیدەکەی بەخوماری تۆ تورکانە بەدمەستی دەکا بۆیە مەیلی وا بەکێشە و فیتنە و خوێن ڕشتنە بەژنەکەت سێدارەیە، کەزیەت تەنافە زووبە دەی بیخە ئەستۆی من کە کوردم کورد بەشی خنکاندنە زامی جەرگی من بەفەرموودەی گراوی سواری کورد مەڵهەمی هەر ژەنگی گوارە و ئارەقی بەر گەردنە ئارەزۆمە هیچ نەبێ جارێکی ماچ کەم زاری تۆ ئارەزۆی من چووکە، ئەمما تا بفەرمووی شیرنە دڵ بەگرمەی تۆپی گەورەی دوژمنیش ڕانەچڵەکێ دادەخورپێ ئەم دڵە ئەمما بەخرمەی بازنە خەڵکی دنیا ڕازی دڵداری بە بێتەل پێک دەڵێن ڕاسپاردەی لاو و کیژی کوردە ئێستاکەش شنە ڕۆژی بەختی هەر لە ژێر هەورێکی ڕەشدا لاوی کورد تاکوو ڕوخساری کچی شاری لە پێش چاوان ونە نایەڵێ گۆشەی برۆکەت دەرکەوێ چارشێوەکەت ئەی لە دەس ئەو چڵکە هەورە مانیعی مانگ دیتنە چۆن دەبێ سەربەست گەلی ژێردەست کە کچ دابەستە بێ بەس نەبێ ئەو کۆیلەتی و ئەو کچ لە ژوور دابەستنە دەرکی داخستووە لە تۆ بابت کەچی دەرکی نییە دەرکەداخستن لە تۆ دەرکی هومێد داخستنە داڕزینە، مردنە، ئاخر هەتا کەی پێت بڵێن نابێ بێتە دەر لە ماڵ، مافی ژیانی کوا؟ ژنە لادە چارشێوی ڕەشت با دەرکەوێ کوڵمەی گەشت چون لە قەرنی بیستەما زۆر عەیبە ئەو ڕووگرتنە کیژی خەڵکی بۆمی ئاتۆمی دروست کرد و ئەتۆش هەر دەزانی ناوی «ئەستێوڵک» و «دەرخۆنە» و «پنە» فێری زانست و هونەر بوو ئەو لە سایەی خوێندنی تۆش تەشیمان بۆ دەڕێسی یادگاری شیرنە ئەو بەئاسمانا فڕی، دنیا گەڕا، چووە بن بەحر دەک نەمێنم کاری ئێوەش هەر لە ژوور دانیشتنە کوڕ بەزێنە ئەو لە عیلم و ئەو لە کار و سەنعەتا گۆرەویشە سەنعەتی تۆ، پێت خەنی بووم بیچنە ئەو پەچە و ڕووبەند و چارشێوەی نەدیوە نەنکی تۆ ئەو شڕ و شاڵاتە دیاری دوژمنی دڵ چڵکنە کیژی شێخ و کیژی حاجی و کیژی ئاغا ڕەنجەڕۆن کیژی ئازادە ئەوی ژینی بەنووکی گاسنە شەنگەبێری یار و دەسباری کوڕی کۆچەر نەبێ چۆن دەگاتە جێ هەوار و هۆبە ئەو بارگە و بنە؟ قەڵشی دەست و کوڵمی سووتاوی کچی لادێ نەبێ چۆن دەگاتە دەستی دەسبڕ ئەو هەموو تا تووتنە؟ نیسک و نۆک و ماشی ناو عەمباری ئاغای مفتەخۆر پاک لە سایەی دەسکەنەی زین و مرۆت و سوێسنە شۆڕەژن بنکۆڵ نەکا بڕکەی بەقرچەی نیوەڕۆ چۆن لە کاڵەک تێر دەبێ ئەو زگ زلە بێستان ڕنە؟ کوا مەتاعی کوردەواریمان دەچوو بۆ هەندەران؟ گەر بەسەربەستی نەژیبا ئەو کچە مازووچنە بێر و هاوێری لەگەڵ کاکی نەکردبا بن پشک چۆن دەمانبوو ئەو هەموو گۆشت و پەنیر و بەرگنە؟ دەست و کەرکیتی کچی نازداری هەوشاری نەبا چۆن دەڕازاوە بەقاڵی شار و بازاڕی سنە؟ با هەزار «زێ» و «گادەر» و «لاوێنی» ڕوونیشمان هەبێ تاکوو ژن ئازاد نەبێ، سەرچاوەکەی ژین لیخنە کۆیلەتی باوی نەماوە، کیژی کوردی خۆشەویست! ڕاپەڕە، هەستە لە خەو، ئاخر چ وەختی خەوتنە؟ دەرکە بشکێنە، پەچە بدڕێنە، ڕاکە مەدرەسە چاری دەردی کوردەواری خوێندنە، هەر خوێندنە دایکی زانایە کوڕی ئازا دەنێرێتە خەبات من گوتم تۆش تێبگە «ناگاتە دەریایە زنە» گوارەکەی زێڕت بەکار نایە، لە گوێ بگرە قسەم لایقی گوێی تۆ عەزیزم شێعری سادەی «هێمن»ە
446	Narî	067	ی/نەفەس سەمتوورە سینەم ساز و دڵ نەی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	نەفەس سەمتوورە، سینەم ساز و دڵ نەی حیکایەت خوانی دووریی تۆن پەیاپەی بە زیکری تۆ وەکوو سۆفی هەمیشە مەقاماتی فەنا فیللا ئەکەم تەی چ شیرینە لەگەڵ شەهدی حزوورا لە تۆ خەندە و لە من ئاوازی ئۆخەی ئەگەر سایەی سەری تۆ بێ بە تاجم چ موحتاجم بە تاج و ئەفسەری کەی غەزەل قەت نابڕێ هەرگیز بە باڵات دەزانم بۆ کەوا مایل بە تاقەی لە مەیخانەی خەیاڵی شەوقی تۆدا بە نەشئەی یادی تۆ دڵ مەستە بێ مەی لە عەکسی بادە ساقی وا لە مەیدا قەدەح فنجانە ئازا تێکە سا دەی لە وشکی وا نەمامی باغی نەزمم بە پووشی ڕیشی سۆفی بوو شکۆفەی بەسەر چوو دوور لە تۆ، باغی خەیاڵات نە بوونی ما، نە بۆنی ما، نە غونچەی
763	Salim	228	ە/بە هەر موویێ لە ڕوو زوڵفت بەداوە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە هەر موویێ لە ڕوو زوڵفت بەداوە گوزاری مورغی دڵ ئەسڵەن نەماوە لە ڕەعدی گریە ئەشکم بوو بە سەیلابی لە کولبەی دیدە مەردوم غەرقی ئاوە گوزاری غەم بەسەر مندایە هەر سوو دەری شادی بە ڕووما داخراوە لە بەدبەختی منا کولبەی هەتیویم بە زستان سێبەر و هاوین هەتاوە گوڵی ڕووت عەکسی وا داوە لە دیدەم هەموو قەترەی سروشکم وەک گوڵاوە هەتا دەمرم لە سەودای زوڵفی تۆ دام ئەگەرچی سەربەسەر فیکرێکی خاوە ڕەقیب دەستی ڕەفیقیی نایە دەستم حەقیقەت پەنجەیی «سالم» گڵاوە
164	Kakey Felaḧ	080	بۆ ژێوار	نوێ	FreeVerse	کە ژێوار بوو، کۆتایی وەرزی بەهار بوو وەکوو بەچکە چۆلەکەیەک بە جووکە و گڕوگاڵەوە بە شنەی بای شەماڵەوە وێڵی باخچەی سەرچنار بوو * وەک ماسییە بچکۆلەیەک لەم گۆلەوە، لەو گۆلەوە بەدەم هاژە و شەپۆلەوە فێرە مەلەی ناو ڕووبار بوو * کە ژێوار بوو لە باخچەکەی پیت و فەڕا «نۆبەرەی شیرینی دار» بوو لە نەوبەهاری تاسەدا گوڵێکی سەرلق دیار بوو لە هێلانەی گەرمیی نازا کۆرپەلەیێکی نازدار بوو *** کە ژێوار بوو تەنیایی پێ ڕەوایەوە هێلانەی پێ کرایەوە زۆر کانیاوی وشک و تینووی هەناوی پێ ژیایەوە چەن دڵ و چاوی شەکەتی بە بزە پێ حەسایەوە منیش، وەک باخەوانەکان هەست و نەستم بەو نەمامە چاوە ڕوونی بۆ مایەوە باخچەی سۆزی خۆشەویستیم بەهەشتی مناڵ پەرستیم وەکوو نێرگس، وەکوو ناز ناز پەڵە پەڵە گەشایەوە
550	Salim	010	ا/حیکایەت خوانە تووتیی دڵ بە دەوری دامی گێسوودا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	حیکایەتخوانە تووتیی دڵ، بە دەوری دامی گێسوودا مەزەننە عەکسی خۆی دیبێ لەناو ئایینەیی ڕوودا لەبت بوو دارویی جێ نێشی ماری عەقرەبت، نەتدا هەتا دەمرم لە حەسرەت با بدەم دەستم بە زانوودا تەمام بوو حەڵقە کەم دەستم لە قەددت، زوڵفت ئاڵۆزا نیهان بوو مەتڵەبم وا کەوتە سەر یەک موو بەسەر موودا دڵی تووتی لە پەروازا لەسەر گوڵ لەنگەری ڕاگرت کە یاری شۆخ و شیرینم سەحەر وەسمەی لە ئەبروو دا تەڵەبکارم بدا ڕوتبەم بە دامەنبۆسیی خاڵت شەهەنشاهێ کە شاهیی کیشوەری ڕوومی بە هیندوو دا لە سیدقم شانە و بادی سەحەرگەهـ شاهیدن هەر دوو غوباری توڕڕەیی موشکینی تۆ نافەی بە ئاهوو دا لە عەهدی دیدەیی یارا دڵ و سیححەت بەسێ زیددن بە «سالم» کەی دەمێنێ، باز ئەگەر چنگی لە تەیهوو دا
667	Salim	130	ن/بە ڕوخ ڕەنگین و دڵ سەنگین میان لاغیر کەمەر زەڕڕین	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە ڕوخ ڕەنگین و دڵ سەنگین، میان لاغیر، کەمەر زەڕڕین نیگەهـ شاهین و موو موشکین زەنەخ سیمین و لەب شیرین لەبت شەککەر خەتت عەنبەر موژەت خەنجەر قەدت عەرعەر لە عیشقت دڵ وەکوو بولبول لە ڕووتا گوڵ وەکوو گوڵچین سەهی قامەت قەوی شەوکەت قەمەر تەلعەت مەلەک خەسڵەت کەمان ئەبروو نیگەهـ ئاهوو فەڕەنگی خووی مووموشکین بە ڕوخ وەک شەم بە ئەبرۆ خەم، سیەهـ پەرچەم لە من بێ غەم گوارەی توو کە هات و چوو موقارین بوو مەهـ و پەروین بە چین زوڵفت ئیحاتەی دا وەکوو سونبول لەدەوری گوڵ بە موو هەرسوو لە ڕێگەی موو بەڕووی دڵما دەکەی پەرژین چهار فەسڵی لەهەر فەسڵا بە یەک دەم وا لەلای «سالم» بەهار ئەشک و خەزان ڕەنگ و زومستان ئاهـ و دڵ هاوین
253	Kurdî	049	ۆ/شوێنی دڵم هێناوە قوربان تاکوو دەرکی تۆ	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	شوێنی دڵم هێناوە قوربان تاکوو دەرکی تۆ یا شوێنی دەرکە، یا بدە دڵ، یا قەسەم بخۆ تۆ دەس بە تیغ و پەنجە بە خوێن سوور و دڵ قەتیل لەونیش سبووتی دەعوییە سا ڕاست بێ یا درۆ چاوت لە عەینی مەرحەمەتا قاتڵی دڵە وەک لوتفی بەچەیی قاتڵە بۆ مورغی دەستەمۆ ئەمشەو خەیاڵی زولفی سیات هاتە خاترم بێچارە مارگەزیدە بوو دڵی زامی هاتە سۆ بۆی خاکی ژێری پای سەگی دەرگای ڕەقیب دەکەم چون ڕێ لەجاجب .... دەرکی تۆ دەبوو ئەی عەقڵ ئەگەر بە تەجروبە بۆ ڕێی عیشق دەچی مەن جەڕڕەبولموجەڕڕەبت ئەر بیستووە مەچۆ عەقڵیش دەڵێ وەکوو دڵ دەچمە کۆیی یار »کوردی» فیراق بەلایەوە ئاسانە تۆش بڕۆ
918	Ḧacî Qadir	010	ا/کە تۆفانی سروشکم کەوتە غەوغا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	کە تۆفانی سروشکم کەوتە غەوغا بە مەهـ ماهی گوتی: یا حافیزوڵڵا ئەمن عەنقاترم بۆچی زەبوونم لە لام وەک قافە باری تەنکی ئەسما دەزانن من کە بێ دار و دیارم سەگی مەجنوونم و غەمخواری لەیلا لە دنیا هەر کەسێ مەقسودی عیشقە بکا وەک من بە کوللی تەرکی دنیا کە دایهێنا و هەڵینا چاوی مەستی ڕەوان فیدا دەکەم دڵ چاکی هێنا فەلاتوون تۆ دەڵێی دنیا قەدیمە لە خمخانەت بنێن وەک خۆت لە خم نا ئەدی بۆچی زەمینیش بۆتە گەردوون لە سەیلی ئەشکی توندی بێ موحابا موسڵمانان سوخەن سەربەستە تا کەی؟ لە دەست ئەو کافری بێدینی تەرسا لە هەردوو لاوە زولفی کەوتە گەردەن نە لەم لا دەردەچێ «حاجی» نە لەو لا

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.