Split (3)

train · 624 rows

id string	poet string	poem_number string	title string	form string	meter string	text string
83	Hêmin	056	تاریک و ڕوون/ئەمەگی گوڵان	مەسنەوی	10Syllabic	هاتە دەر مانگی یەکەمی بەهار مێلاقە سوورە لە لێوی جۆبار هەروا کەمێک دوور وەنەوشێک بوو شین وەنەوشێکی چۆن؟ ملکەچ و سەرشین بە وەنەوشەی گوت مێلاقە جارێک لە مێژە هەمە لە تۆ پرسیارێک ئەتۆ کە پەلکت وا سوور و گەشە دەروونت بۆچی خەڵووزی ڕەشە؟ چت لەوەی داوە دەس هەڵگرە لێم ڕازی دەروونم بۆ بە تۆ بڵێم سوێندت بۆ دەخۆم هەتا بمێنم ئەو ڕازە لەکن کەس نەدرکێنم دەس هەڵناگری گوێ ڕاگرە بۆم تاکوو پێت بڵێم دەردی دڵی خۆم ئەمن لە خاکی کوردی ڕواوم بە ئاوی ساردی کانی دێراوم بە شەوبای چیای بڵند و سەرکەش ڕەنگی پەلکی من بووە سوور و گەش چاکەی کوردانم لە چاوی دایە لەناو گوڵاندا ئەوە ڕەوایە؟ کورد وا هەژارن من هەژار نەبم ئەوان داخدارن من داخدار نەبم دەروونم ڕەشە، جەرگم سووتاوە وەتی کوردستان داگیر کراوە لۆمەی من دەکەی وەنەوشە کەچی بۆ خۆت سەرشین و دژ و ملکەچی منیش بەدەردی تۆ گرفتارم پەروەردەی خاکی کوردی هەژارم کە تۆ هەناوت بۆ کورد بووە ڕەش منیش بۆ کوردی سەرم نا لە هەش بە ملی کەچم وەک کوردی دەچم کە کورد ملکەچن منیش ملکەچم
513	Qaniʕ	042	چوارباخی پێنجوێن/ل/ئەی دولبەری ئافاق نە تەنیا من و بولبول	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی دولبەری ئافاق نە تەنیا من و بولبول شەیداکەری دەوران، چ هوشیار و چ غافل سەودا زەدە و شێت و پەرێشانی فیراقین ئەم عالەمی ئیمکانە، چ مەجنوون و چ عاقل چاوت کە لە هەر لەحزە دوو سەد نەرگسی پەس کرد وێرانی ئەکا موڵکی خیرەد، بابی تەوەککول ئەی مەنزەری ئەنواری حەقیقەت بە نەزاکەت شاگردە لە سەر سیحری برۆت، مورشیدی بابل پێکراوە بە سەد تیری برۆت، جەرگی هونەرمەند بێچارەیە ئیلا بە تەتەر، پێچی سەلاسل دەستی تەرەب و قەلبی تەڕ و کەللەیی پڕ شەوق هەر سێ بە فیدای خاڵی لەب و پەرچەم و سونبول سەف سەف کە دەوەستن سەفی عوشاق گەر ڕوو نەکەنە تاقی برۆت موجرم و باتل خوێنی دڵی عاشق کە ڕژا داوێنی گرتی تەئسیری ئەوە «قانع»ی وا کردووە بە بولبول
291	Nali	0011	ا/پێم دەڵێن مەحبووبە خێل و قیچە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	پێم دەڵێن: مەحبووبە خێل و قیچە، مەیلی شەڕ دەکا خێل و قیچە، یا ترازووی نازی نەختی سەر دەکا؟! خێل و قیچە، یا بە غەمزە بۆ نیشانەی دڵ بە چاو مەیلی ڕاست هاوێتنی موژگانی دڵ پەی‏کەر دەکا؟! چاوی هەم‏ڕەنگی گوڵی، مەستی شەو و ڕۆژن مەدام یەک لە نەشگوفتەی بەنەفشە، یەک لە نەیلۆفەڕ دەکا عەکسی چاوی تۆ لە چاویدا بە خواری تێدەگەی کەچ‏نەزەر کەی فەرقی خوار و ژوور و، خێر و شەڕ دەکا؟! هەر کەسێ نوقسانی ڕووی باوێتە سەر ڕووی ئاینە ++ کاتبی خێر و شەڕی عوششاقە، بۆ وەسڵ و فیراق، لوتف و قەهری هەر بە جارێ سەیری دوو دەفتەر دەکا نالی ئەو وەحشی غەزالە کەس ئەبەر داوی نەکەوت چونکە شاهێنی دوو چاوی تیژە، دائیم سەر دەکا
352	Nali	0090	ێ/یار دڵی خوێنین و چاوی پڕ لە گریانی دەوێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	یار دڵی خوێنین و چاوی پڕ لە گریانی دەوێ ئارێ ئارێ گوڵ لە باغان ئاوی بارانی دەوێ هەرکەسێ ڕووی تۆ دەبینێ، خۆی بە قوربانت دەکا چونکە ئەبرۆی تۆ هیلالی عیدە، قوربانی دەوێ ئاو لە چاوانم بە خوڕ دێ، ئاگری دڵ ناکوژێتەوە وەک جەهەننەم ئەم تەنوورە ئاوی تۆفانی دەوێ عەشق سوڵتانێکە هەر گا ڕوو لە وێرانێ بکات ئاهی سەرد و، ئەشکی گەرم و، قەلبی بوریانی دەوێ دوور لە تۆ دڵ هێندە بێئارام و بێحاڵ کەوتووە ئەی مەسیحای عەسر! لەو لێوانە دەرمانی دەوێ ڕووم ئەوا زەرد بوو وەکوو پاییز لە هیجران نالیا عەشق ئێستاکەش لە من سەیلی بەهارانی دەوێ!
610	Salim	072	ر/جانم فیدایی سروەکەت ئەی بادەکەی سەحەر	قەسیدە	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	جانم فیدایی سروەکەت ئەی بادەکەی سەحەر ئەی پەیکی موستەعید لە هەموو ڕاهی پڕ خەتەر ئەی میروەحەی جەماڵی مەهاسای دڵبەران وەی شانەزەن بە کاکۆڵی تورکانی سیمبەر جاڕووکەشی مەنازیلی جانان لە خەڵوەتا فەڕڕاشی فەڕشی سەبزە،بەهاران، لە دەشت و دەر ماڵش دەدەی بە دەم لە دەمی خوابی سوبحدەم هەم زوڵفی قیرگوونە و هەم چیهرەیی قەمەر باری لە سروەکەت بە شنەی ئەنگەبینی، گەز کردوویە جونبوشت بە هەماغووشی نەیشەکەر وەختی تەوافی عاریزی دڵبەر، شنۆیی تۆ لەغزش دەخا بە توڕڕە لە سەر تا بە پێی کەمەر کەی دێتە خەندە غونچە دەمێ بێ وەزیدەنت؟ گەر تۆ نەبی درەختی چەمەن ناگرێ سەمەر ئەحیاکونی جەمیعی نەباتاتی عالەمی ڕەعنا کشا لە تەربیەتت قامەتی شەجەر ئابی حەیاتە ئاتەشی ئەفسوردەیی دەمت تەحریکی تۆیە گڕ لە تەنوورا کە دێتە دەر میحنەت ئەوەندە زۆرە، هێندە دڵم تەنگ بووە دوودی هەناسەیی سەحەرم هەوری گرتە بەر هیممەت کە چابوکانە بە ئیجرایی مەتڵەبم لەم سەر بڕۆ وەکوو بەرید و لەوێ بێ وەکوو تەتەر بۆ موڵکی شامە نامەیی من سوویی [نالی]یە هەر حەرفی ئەو لە وەزعی ویلایەت دەدا خەبەر پرسیویە زاهیرەن لە ڕەفیقانی یەک جیهەت ئەحواڵی ئەسڵی شەهر و موقیمانی سەربەسەر لەوساوە حاکمی بە ستەم دەربەدەر کرا نەیدیوە کەس لە چیهرەیی کەس جەوهەری هونەر تا بوو بە جایی مەتلەعی خورشیدی موڵکی ڕۆم سووتا گیاهی تیشنە و خوشکیدە بوو شەجەر ناکەن هەوایی هیچ کەبابێ زەلیلی شەهر بوریانە بەس لە ناری غەما پارەیی جگەر جوز گاهی ئاهـ و گریە لە ئەییامی ڕۆمییا نەمدیوە وا ببێ لە فەرەحدا لەبی بەشەر [سەیوان] پڕە لە شەخسی ستەمدیدە خوار و ژوور هەر قەبری پڕ غەمانە لە هەر لا دەکەم نەزەر جێی تورکەکانی ڕۆمە دەر و ژووری خانەقا غافڵ هەموو لە جایی موریدانی باخەبەر ئەو حەوزە پڕ دەبوو کە وەکوو چاوەکانی ئەو تەغییرە ئاوی وەک دڵی مەردانی پڕ کەدەر ئەو دەشتە جایی یاریی یارانی حوجرە بوو یەکسەر مەقامی ڕۆمییە هەروەک تەهی سەقەر سووتا دڵم بە حاڵەتی جۆباری [سەرچنار] لێڵاوە چەشمەساری وەکوو چاوی بێ بەسەر زستانی ئەووەڵین بوو دڕا بەرگی [شێخ هەباس] ڕۆمی ئەوەندە شوومە لە شەخسیش دەخا زەرەر وەک پیری خوردساڵە خەمی داری [پیرمەسوور] مەشغووڵی لەغزشە هەمەجا پای تا بەسەر ئەو بەردەکانی ناوی نرا قسنی شەخسەکەی دایان بە شاخ و دارەکەیا تورکی بێ هونەر وەک چاوی بێ غەمانە هەموو [شیوی ئاودار] بەس موشکلە لە چەشمەیی ئەو قەترە بێتە دەر ئەوسا مەکانی ئاسکە بوو [کانی ئاسکان] ئێستە لە دەنگ و ڕەنگی ئەڕۆمی پڕە لە کەر ئەمڕۆ فەزایی بازیگەهـ جایی ڕەهزەنە لەو دەشتە دێ لە غەیبەوە ئاوازی ئەلحەزەر تا دوزدجۆیی نیمەشەبن تورکی بێ نیزام دوزدن هەموو لە خەرمەنی مونعیم وەکوو شەرەر شەهرێکە پڕ لە زوڵم و مەکانێکە پڕ لە شین جایێکە پڕ لە شۆر و وڵاتێکە پڕ لە شەڕ سەربانی پڕ لە کەژدوم و دیواری پڕ لە مار گەودالی پڕ لە ڕەهزەن و سەحرایی پڕ خەتەر دڵ نایەڵێ بڵێم چییە سامانی حوجرەکەی هەر تۆڕی عەنکەبووتە، حیجابی بیرون و دەر نایێ سەدا لە پەنجەرەکەی جوز فیغانی جوغد غەیرەز شەقامی مووری نییە شوێن و پێ گوزەر توو خوا بڵێ بە حەزرەتی [نالی] دەخیلی بم بەم نەوعە قەد نەکا بە [سولەیمانی]یا گوزەر ئەم موڵکە نەزمی نابێ بەبێ زەبتی واریسی بێ ئەو بە قەسدی ئەم تەرەفە با نەکا سەفەر «سالم»سیفەت لە بێکەسیا با نەبێ هیلاک من کردم، ئەو نەکا لە غەما خوێنی خۆی هەدەر
920	Ḧacî Qadir	013	ت/جەبەڕووتی کە شکا دڵ لە حوزووری مەلەکووت	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	جەبەڕووتی کە شکا دڵ لە حوزووری مەلەکووت هاتە ئەم عالەمی ناسووتە غەریبێکی نەسووت ناهەقە شەکوە لە بێعەهدی و بێپەروایی کەی وەفایێکی ئەدا کردووە؟ سەد دەفعە زمووت بە گوڵ و لالە بەهاری ڕوخی ڕازاوەتەوە غایەتی کوێری وەرە هێچ نەبێ سەیری کە بە لووت وەکوو دەریایە نەسیمی سەحەری سەبزەیی گوڵ پێکەوە مەوج و حوبابی دەهەژا و دەبزووت ئەشعەس و باقلی و حاتەم و گەر حەسسانی دەوڵەتی تۆ بە فەنای نەفسە، سکوونت بە سکووت هەرچی لەو لاوە نەیێ من لەوێ نایناسمەوە ئەوی ناسیوتە مەئموورە بە ئەمری جەبەڕووت نانی خۆی تا کو بە تەندووری گەرم پێوە نەدا ناڕوا «حاجی» ئەگەر چاوی دەرێنن بە بزووت
465	Narî	087	ە/قەومینە وەرن لازمە ئەوڕۆ کە عەیانە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	قەومینە وەرن، لازمە ئەوڕۆ کە عەیانە دیققەت لە ئەساسی هونەری ئەهلی زەمانە هەر نوکتە لە بۆ ئێوە، کەوا بێتە بەیانۆ شەرحێکی لەتیفە، بە پڕ و پووچی مەزانە ئەسنافی بەنی نەوعی بەشەر سەیری لە هەر لا ئاساری زەکا و عەمەل و عیلمی بەیانە سینفێکی بە تەییارەوە مەربووتە خەیاڵی دایم لە هەوار و لە فەلەک کەسبی گەڕانە! سینفێکی بە تەل مایلە، سینفێ بە مەعادین سینفێکی لە بۆ تۆپ و تفەنگ فیکری ڕەوانە ئەم نوکتەیە سەربەستە نەبێ چاکە بە کوردی +++ هەر کوردە لە هەر دەوڵەت و هەر بەگلگ و هەرجێ +++ هەر یەک بە سەر و سوورەت و هەیئەت وەکوو شێرە ئەمما لە هونەر خاڵی و لایەق بە نەمانە! یا مەدح و سەنای پینەچی و دۆم و خەڕاتە! یا باسی گەز و شایەن و تەعریفی قەپانە یا سرتە لە سمت و کەفەلی لووسی هەتیوە! یا بەحسی خەت و خاڵ و سەر و زوڵفی ژنانە! ئیسمێ کە نەبێ جیسمی بە زەرفی دوڕ و دانە! وەک سواڵەت و وەک کاشییە کۆنی هەمەدانە قەومینە بەسە غەفڵەت و بەدبەختی هەتا کەی؟ زۆر حەیفە لەگەڵ قەسری ئیرەم بەحسی کولانە! بێدار و تەلەب کاری جیهان پاکی ئەزانێ! سوعبەت نییە دڵسۆزییە ئەم مەوعیزەمانە
788	Salim	253	ە/وجوودم ڕاستە خۆی سووتا وەلێ ئەکسەر خەتای یارە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	وجوودم ڕاستە خۆی سووتا وەلێ ئەکسەر خەتای یارە لە ئەسڵا قەلبی من گۆگردە شوعلەی ڕوویی ئەو نارە بە مەجنوونی لە سیدقا گەر منیش لەیلاپەرستی کەم سەگی دەرگاهی یارە موونیسم گەر نەنگە وەر عارە حیسابی من لەگەڵ تالیع نەما گەر سەعدە وەر شوومە لە هەر لا ڕوویی دڵدارە لەوێدا بەختی من یارە لە غەم ئیتر بە سەختی حەببەیێ تەعدا قوبووڵ ناکەم نیزامولمولکی ئیقلیمی دڵم موژگانی دڵدارە حەلاوەتبەخشە ئەر بەختم خیرەد تەحسینی من ناکا زوبانێ وەسفی لێوی تۆ بکا ئەڵبەت شەکەربارە خوەشا ئەشکێ بەیادی لەعلی تۆ بڕژێتە سەحرایێ هەموو سەنگێکی یاقووتە هەموو خاکی نەمەکزارە جەماڵ ئابادە جێگەی دڵبەر و زادەی جگەر لادە فسوونی ئەو فەریبی ساحیری مەککارە بازاڕە ڕەوانم تازە بوو «سالم» «عەفاکوڵڵا» لەگەڵ فیکرت سەراسەر شیعری شیرینت بە لەززەت وەک قسەی یارە
108	Kakey Felaḧ	001	بەندیخانە لە جەژنا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	شوێنە سەیرانگای بەهارم ئێستە بەندیخانەیە خواردنم نان و پیازە و بەرگەکەم هی کانەیە شەربەت و خۆشاوی جەژنم چایە یان ئاوی پەتی چێشتە خۆشەی بەربەیانم نیسکی دانە دانەیە پێ لەناو زنجیر و کۆتا دەست و دەم گیرۆدەیە دڵ لە گۆشەی مەینەتیدا عابید و دێوانەیە
947	Ḧacî Qadir	049	وەرە سەیری بزانە لاوی کۆیی	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	وەرە سەیری بزانە لاوی کۆیی مەهە دانیشتووە یا سەروە ڕۆیی هەیاسە و پەستەکی لای نێوە شانی کەوای شیرداخ و فێس و جامەدانی بە یەغمای داوە خەرقەی شێخی هیندی ڕەدا و تەیلەسانی [نەقشبەندی] کە بیستی سەیدی دڵ لەم دەورە باوە لە پەنجا جێوە شەستی زولفی ناوە دڵی ویستم دوو چاوی، دانی خۆشە دڵم نایە دڵی بشکێ، نەخۆشە گرینم وەک شەوی پایز بەتاوە گوڵێکم بوو لە باغاندا نەماوە مەڵێ غەم گەورەیە یا گریە وردە ئەمە گەرداوە، ئەویان ئاوەگردە بەسە ئەی خامە با ئەم باسە پەی بێ وەرە سەر باسەکی وا فایدەی بێ ئەمانە قیسسەیێکە زۆر کراوە وەکوو ئاوی شەوێ تامی نەماوە گەلێ ساڵە ئەهالی شارەکەی کۆ شەو و ڕۆژێ لەگەڵ شێخانی بێپۆ میسالی ئاگر و ئاگرپەرستن دەسووتێن و هەمیسان دەیپەرستن لە عەهدی «کەر نەبی» تا دەوری «گا کوێر» لە گوێی گا نووستوون، زۆر حەیفە بۆ شێر لەکن خۆتان فڵان ئیبنی فڵانن لە دنیا ئایین و ئۆین دەزانن کەچی کەچ مەشرەبێکی بێ دیانەت بە حیلە مل دەنێتە بەر عیبادەت شەریعەت گەر بزانی یا نەزانی وەکوو کەر دەچنە بن باری گرانی لە مەش تەنها نییە سووچ و خەتاتان لە کەسبیش غافڵن میسلی مەلاتان لە [بەغدا] بۆ چی خۆرما بێت و لەیموون لەبۆ دەرمان لە شار بێ ڕۆنی زەیتوون لە دەوری کوللی باغی شاری [کۆیێ] دووسەد بن داری زەیتوونی بە جۆیێ لە ئێوە کامەتان بوو یەک دوو بارێک بکاتە کیسەیەک یاخود خەرارێک دوو پێی لێ دا لە کۆلا میسلی دۆشاو وەکوو ڕۆن ڕۆنی زیتوون بێتە سەر ئاو وەیا کەی نێژراوە چەند نەمامەک لە نارنج و توورونج و هەر مەقامەک بزانن شین دەبێ، نابێ، بە بەر دێ! لە جێگای گەرم و ساردی چی بە سەر دێ! بەراو و ئەرزی ئێوە کیمیایە دوڕ و گەوهەر گەزۆ و مازووی چیایە مەعادین خاتری تۆ بێ لەگەڵ کان گەنمتان زێڕە حەتتا زیوە زیوان ڕەژووی واپۆڕ و خوێ و نەوت و گۆگرد لە کێوی ئێوە دا کۆیە وەکوو گرد لە بەینی میللەتی خۆتان بەیاری بکەن تەقسیمی شاخ و دار و باری دەوەن ئاخر دەبێتە داری گەورە مەڕی لەڕ خدمەتی بۆ گۆشتی چەورە لە دنیادا ئەوی باقی بمێنێ لە عوقبادا گوناهی پێ نەمێنێ عەتایە و حوسنی خوڵق و ئیتتیحادی ئیتاعەی عالمانە و شێخی هادی خەریکی کاسبی و کاری حەڵاڵە بە غەیری ئەم ئەوانی تر بەتاڵە ئەوانەی موڵکی خۆیان کردە دەوڵەت وەکوو بت دەیپەرستن جەمعی میللەت میسالی ئێوە بوون یاخود وەکوو من ئەوان بۆ چی پیاون ئێمە وەک ژن [سکەندەر] بۆ چی چار چاو و دوو سەر بوو [فەرەیدوون] فیل و [کاوە] شێری نەڕ بوو؟ لە دونیا هەر کەسێ هەستا بە هیممەت فەرەیدوونێکە، ئەسکەندەر مرووەت لە سایەی شیعرەکانی وەک فەرەیدوون دەمێنێ «حاجی» تا دەورانی گەردوون
604	Salim	066	ذ/بە تەقدیمی وەفا ناردی نیگاری سیمبەر کاغەز	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە تەقدیمی وەفا ناردی نیگاری سیمبەر کاغەز بەریدی خۆشخەبەر هێنای وەکوو بادی سەحەر کاغەز خیتابی غائیبانە عادەتی داوم بە تەنهایی ڕەفیقە بۆ دڵی خوێنینی من گاهی سەفەر کاغەز مەگەر موژگان ئیشارەی کرد بە کاتب، نوکتەسەنجی کا؟ لە زەخمی خوونچکانی دڵ وەکوو من باخەبەر کاغەز شەکەرئەفشانیی شیرین زوبان مایەی حەلاوەت بوو دەهان شیرین دەکا هەر حەرف و نوکتەی وەک شەکەر کاغەز قودوومی قاسیدی زیندانی هیجرانی بە گوڵشەن کرد دەکاتە ڕەوزەیی جەننەت بە موشتاقان سەقەر کاغەز لە شادی خەلعەتی ئەلتافی دڵبەر دەس بەرە «سالم» هووەیدا کە بە شەوکەت وەک ڕەقەم موحکەم بەسەر کاغەز
490	Qaniʕ	018	ئاشنا وەرە با ئاشنا بین	مەسنەوی	10Syllabic	ئاشنا، وەرە! با ئاشنا بین لە ئاشنا چاکتر، هەر وەک برا بین نەت بیستووە: «برا لە پشت برا بێ مەگەر موقەدەر، لە لای خوا بێ» کۆمەڵی ڕێوی شێر ئەشکێنن پۆلی چۆلەکە، باز ئەڕفێنن تەنها پەنجەیەک هیچی پێ ناکرێ کە کردت بە پێنج کێ بەرگەی ئەگرێ مشتەکۆڵ ئەبێ و ناو دەم ئەشکێنێ ڕەگی بناگوێی دوژمن ئەپسێنێ ئێستەش من و تۆ، با وەک برا بین وەکوو پەروانە و شوعلەی چرا بین من من و تۆ تۆ، نەیەنینە کار گوێ نەدەین بە قەول، بەدی ڕۆژگار بە دڵێکی پاک بۆ یەک خەمخوار بین بۆ سوودی یەکتر دایم هۆشیار بین کە هات هاوخوێن و کوڕی یەک خاک بین ئەبێ دەر حەق یەک بۆ چی ناپاک بین؟ تەماع نەکەینە نامووسی یەکتر بۆ ڕۆحی یەکتر، نەبین بە ئاگر باو و باپیرمان، وا بوونایە زوو ئێستە ئیش ئێمە لە جێیە تر بوو سەمەری وەحدەت نەبوو بۆ ئەوان یەکێیان کورد بوو یەکێیان گۆران ئەم «سەرشەقامی»، ئەو «دەرگەزێنی» دوژمن بوون بە یەک دوژمنی خوێنی ئەم خەڵقی «گۆیژە»، ئەو «سابوونکەران» ئەشیشانە یەک بە شەق تێ هەڵدان من مەنعیان ناکەم، زەمان وەها بوو ئیختیار بە دەست پیاوی بەڵا بوو کوێر دەستت کێشێ، ئەتخاتە ناو چاڵ تیایا دەر نایەی هەتا هەزار ساڵ
672	Salim	135	ن/لێم گەڕێن با گریە کەم دیدەم بە دیدەی خوونفشان	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	لێم گەڕێن با گریە کەم دیدەم بە دیدەی خوونفشان نایەڵێ یەکدەم بە ڕاحەت ڕابوێرم ئاسمان چونکە سیوەیلی قەدیمن حەق لەپاش عەهدی [سەلیم] دایە دەس [مەحموود]ی حاتەم دڵ چراغی دوودەمان شەمعی دەسگاهی ملووکانەی گەیانە مەرکەزێ بەرقی قەندیلی فرووزانی دەچوو بۆ کەهکەشان وەهـ چ خوڕڕەم دەوڵەتێکە با بە شەرتێ توولی بی دەستی حەق بەم نەوعە ڕۆشن کا چراغی خانەدان [شیوەکەڵ] بووبوو بە بەندەن خۆ بەسەر نەقشی بەدیع لالە و نەسرین گەییبوو، جام بلوورین شەمعدان [شیوەکەڵ] بووبوو بە خانەی پادشا وەختی نەهار دیم لە هەر سوو سفرەیی ئەیوانی حاتەم گردخوان واقیعەن لەو خوانەدا [بوو] خام و پوختە ڕۆژ و شەو هەر تەعامێکی کە نەفسی ئارەزوو کا میهمان [شیوەکەڵ] بووبوو بە عوربانی عەنێزە و مونتەفیک سەد کەمەند پڕ بوو لە سەرجی تازی ئەسپ و مادیان چووم نیگاهم کرد لە هەر لادا لە حوجرەی خاسسی ئەو دیم بەقەد بازاڕی [قوستەنتین] تفەنگی زەڕنیشان زێوەری تاقی عەمارەت بوو سەراسەر ڕەنگ ڕەنگ ڕەخت و قرتاسە و حەمایەڵ، خەنجەر و شیری دەبان دیم وەکوو دوککانی بەززازی لە سەر یەک بوخچەها شاڵی تورمە و کەوڵی خەز دیبایی هیند و پەڕنیان ئاسمان زانیی سەری سەوزە نیهالی بەختی ئەو نازڵی کرد چاوی بەد وەک ئافەتی بادی خەزان خانەوێرانە بە یەک تەب عالەمێکی کرد تەباهـ ڕەنگی بێ ڕەنگی لەسەر ڕەنگی پەڕیدەی بوو عەیان دای بەسەریا هەر کە گرتی نەبزی مەوج ئاسایی ئەو یەک نەزەر شێوا بەجارێکی حەواسی بابەجان تەنفسوردەی بێ زمانی تەن بە تەن عالەم مەلوول تائیری ڕۆحی ڕەوانی پەڕزەنان چوو بۆ جینان گوڵ بە وەیشوومەی حەوادس گەر قەزا پەژموردە کا فائیدەی کوانێ بە حەسرەت قوڕ بپێوێ باغەبان کەی خەیاڵی بوو کوتوپڕ خاسسە بۆ سەر خەرمەنی ئاسمان نازڵ بکا بەرقی غەزەب وا ناگەهان گریە دەڕژێنێ بەسەر ڕووما دەمادەم ئەشکی خوێن بێن تەماشا کەن لە یەک سەفحەی عەقیق و زەعفەران نائیرەی سەبرم بە حەسرەت وا لە گریانا بڕا دێ بەخوڕ فرمێسکی خوێنینم لەچاو وەک ئاودان سا قەڵەم بێ دادی ئەم ئەندووهی کوبڕایە بدە من لەتاو ئەم تەعزییەی عوزمایە ماوم بێ زمان تا خەدەنگی قامەتی تۆی گرتە باوەش ماڵی قەبر پشتی تاقانەت لە خەم، خەم بوو وەکوو ماڵی کەوان پشتی ئەحمەد بەگ شکا لەم ڕیحلەتی ناوەختەدا کاشکی مەوقووف دەبوو کۆچت لە ڕەغمی دوژمنان پشتی ناو تابووتی ڕەختت پشتی [سیوەیل]ی شکاند پشتیوانی [بانە] و [تاژان] و قەومی [تاژەبان] بوو بە زێبی کۆتەڵت ساتیرەکەی پاشایی ڕۆم بۆ نەبەم لەم حەسرەتە ئەنگوشتی حیرەت بۆ دەهان تۆ وەکوو سەر بووی ئەقاریب تەن، کە سەر چوو تەن چییە؟ تەن بە تەن بێ سەر هەموو کەوتن لە خاکا بێ ڕەوان چاو بچەرخێنە لە تابووتا بەلای کاک ئەحمەدا هەر لەسەر تا دامەنی بۆ تۆ لە قوڕدایە نیهان خۆ بە سەیڵابی خەفەت خانەی ڕەسووڵت کرد خەراب تۆ بە ئیمان خانەیی قەبرت کە بووبوو ئاوەدان ئەمڕۆ بۆ تۆ حاڵی ئەم خەڵکە نموونەی مەحشەرە کاشکی دەتدی لە تابووتا جەمیعی مەردومان کاشکی دەتدی لە تابووتا پەرێشانیی کەریم ڕەنگپەڕیدە خوشک لەب بێدەنگ و مات و بێ زمان ڕۆژەکەی قەتڵی حوسەینە حەیفە ماوی بێ خەبەر کاشکی دەتبیست لەتابووتا سەدای گریە و فوغان خۆت لەجیاتی من دەگریای، گەر بە چاو دەتدی ڕەشید قوڕ بەسەر دڵ پڕکەدەر شینی پودەر ئەفغانکونان خۆ نەفیری مەرد و زەن لەم شیوەنە چوو بۆ فەلەک سەر بوڵەند ناکەی وەها دایگرتویی خوابی گران گەهـ لەبەر تابووتی ئەودا گریە و شینێ دەکا پێی بڵێن: توخوا بڵا مەحشەر چییە داد و فیغان حاڵی واپەسماندەگان با ئیبتدا بێنێتە یاد سانیەن بۆ باسی ئەو بەم بەیتە کا شیوەن بەیان: بەختی بەد، مەیدانی کۆتەهـ، خانە تێکچوو، تیرە ڕۆژ مەتڵەبی زۆر، عومری کەم، ناکام ڕەفت و نەوجەوان سەنگ دەتاوێنێ سەدای پۆشیدە ڕوویانی حەرەم ئەلئەمان ئەی چەرخی سەنگین دڵ، لە جەورت ئەلئەمان دێ بەسەر ڕوویا بەسەر ڕوخساری زەردا ئەشکی سوور هەر بەسەر پێدا لە پادامانی دەڕژێ ناودان هیممەتی پاکان دەبوو لەم ڕێگە وا یاری بکا یاوەری ڕێگەی خەتەر بۆ عەدڵی بوو بۆ ڕەهڕەوان مەعبەری تابووتی تۆ وەختێ کە کەوتە [گردەشین] کەی دەبێ ئیتر بە [ئالان]ا عوبووری کارەوان سەددی سەرحەددی عەجەم هەم پاسەبانی مەملەکەت شێری بێشەی موڵکی بابان ژێردەستی ڕۆمییان حوکمی تۆ حیسنی ویلایەت عەزمی تۆ پەرژینی باغ عیزمی تۆ پابەندی ساریق عەدلی تۆ ئەمنی مەکان تەرزەکووبی ئافەتی دەستی ڕەزانن باغ و تاک واقیعەن ئەم قەزیە ناوەختە خەزان بوو بۆ ڕەزان پیشەوەر، دوزدانی سابیق، تۆبەکاری سەهمی تۆن هەر لە ئێستاوە لە دڵدا موستەعیددن بۆ زیان نۆکەر و سوارەی تفەنگدارت سەراسیمەن هەموو نەزمی تێک چوو مانەوە وەک گووسفەندی بێ شوان زائیقەی «سالم» هەوای شەکراوی شایی بوو بە خێر ئاسمان ڕیتی بە شەڕ ژەهری بە دەمدا ناگەهان
238	Kurdî	033	م/کێ دەڵێ دڵبەر بەخیلن ئەمڕۆ وەڵڵا دڵبەرم	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	کێ دەڵێ دڵبەر بەخیلن؟ ئەمڕۆ وەڵڵا دڵبەرم بەردی ژێر پێی خۆشی حەتتا هەر دەهاوێ بۆ سەرم ئەو، سەگی سەد ساڵ جەفاکێشی لە هیچێ دەردەکا وای بە حاڵی من، کە سێسەد پایە ناماقووڵ ترم ئیلتماسی کوژتنم لێ کرد، کوتی نازانی تۆ من چەپەڵ ناکەم لە خوێنی هەر سەگێدا خەنجەرم پێم وت ئاخر تۆ دڵی من کوێ دەبەی؟ توند بوو وتی های بە تۆچی؟ ماڵمە خواهیشتمە هەر کوێی بەرم ڕۆح لە کوێدا خۆی نیهان کا ئەر لە بەر تیری موژەی کون کونی کردووە وەکوو بێژنگ جەمیعی پەیکەرم هێند وتت لاچۆ سەرت با بێت پشتت کەندەڵان چاهی غەم کەوتە دوام و بای فیراق کەوتە بەرم ئەی فەلەک! مروەت کە من بەو قالبی پڕ دەردەوە جەوری تۆ یا نازی یار یا جەوری ئەغیار هەڵگرم؟ ڕۆح و دین پێشکەش دەکا هەر کەس، منی بێ دین، خودا! سا چلۆن ئەو لاشە فەرتووتە و زەعیفەی بۆ بەرم؟ شاهی ئیقلیمی وەفا نازانی ئەی «کوردی» منم فەقر و فاقە، تاج و تۆمارمە و گەدایی ئەفسەرم
1012	Ḧerîq	020	م/لە ئەم عیدە بەعیدم من لە دیداری ڕەفیقانم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە ئەم عیدە بەعیدم من لە دیداری ڕەفیقانم خودا سا تۆ قەریبم کەی لە خوانی وەسڵی یارانم لەلایێ عیشرەت و شادی، لەلایێ گەردن ئازادی ئەمن کەوتوومە نێو داوی حەریقی ناری هیجرانم سەرم قوربانت ئەی ساقی کە تۆ سادەی، وەرە، سا، دەی فیداتم دەستوبردێ کە ئەجەل نەک بێ بە میوانم دڵم کەوتۆتە زوڵمات و دەڵێ پێم خۆشە تاریکی بە تارێکی سەری زوڵفت هومێدم ماوە وەبزانم خودا عومرت بدا باقی، وەرە ساقی بدە ڕاقی کە تۆ هەمڕازمی مەی بێنە بۆ دەرمانی دەردانم هەتا کوفری سەری زولفت ببینم وا لەنێو کوفرام کە دیتم شەمعی ڕوخسارت دەڵێم ئۆخەی موسوڵمانم بە ڕەنگی ئەشکی خوێنینم کە ڕووسوورم لە قاپی حەق لە فەیزی تۆوەیە ساقی بەجۆشە تاوی گریانم بە خوێناوی دڵی زارم وەرە کاکۆڵ حەنایی کە مەڵێ ڕاوەستە تا قوربان، لە عیدەینا بە قوربانم لەنێو ئاتەشکەدەی غەمدا کەبابی دڵ ئەوا برژا شەڕاب بێنە بە پەیمانە تەواوە عەهد و پەیمانم شوکر وەسڵم هەیە ئەمڕۆ لەگەڵ پەیکان و تیغی تۆ کە کوشتەی تیری موژگانم، کە چاکی تیغی حیرمانم کوتت دانەی خەیاڵت بێنەرە نێو داوی زولفەینم ئەگەر دەیکەم پەرێشانم، ئەگەر نەیکەم پەشیمانم سەفی تابووری موژگانت لە قەلعەی دڵ کە جێگیر بوو هەتیوی دڵ نەما جێگەی لەبۆکوێ ڕۆیی نازانم؟! «حەریقی» تەرکی یار ناکەم سەرم ببڕن ئەگەر فەڕزەن نییە باکم لەبەر تەعنەی موریدی پیری ڕەندانم
99	Hêmin	074	تاریک و ڕوون/پەری شێعر	مەسنەوی	8Syllabic	ئەی کچی جوان! کچی لەبار! ئەی کچی زانا و خوێندەوار! ئەی گوڵاڵەی نواڵی کوێستان! مایەی شانازی کوردستان! تیشکی هیوای دواڕۆژی ڕوون! ساڕێژکەری زامی دەروون! گەلاوێژی بەشۆقی گەش! ڕووناک کەرەوەی شەوی ڕەش! بەهاری خێر و بێر و هات! گزنگی بەیانی ئاوات! شێعرت دەوێ لە منی پیر لە منی پیری گۆشەگیر لە شاعیری زمان بڕاو لە شاعیری دەفتەر دڕاو لە شاعیری بەساڵا چوو لە شاعیری وشک هەڵاتوو شێعرێکی تەڕ، شێعرێکی خۆش شێعرێک دڵان بێنێتە جۆش شێعرێک دامرکێنێ دەروون بە برینان بێنێ گۆشتە زوون شێعرێک وەک خوناوەی باران شێعرێک وەک سرتەی دڵداران ناسکتر لە هەودای خەیاڵ شیرنتر لە بزەی مناڵ وەک ئارەقەی هەنیەی جوانان وەک دڵەخورپەی جێ ژوانان وەکوو کەشم و نەشمی بووکێ وەک ڕەنگ و بۆنی گوڵووکێ بێ خەوش وەک ئاونگی گوڵ پڕپڕ لە هەست و سۆز و کوڵ لە ئاوی کانی ڕەوانتر لە پەلکەزێڕینە جوانتر شێعرێک وەک سێبەری بژانگ وەکوو خەرمانەی دەوری مانگ ڕێکتر لە گەڕی ڕەشبەڵەک خۆشتر لە خرمژنی کرمەک لە کوشینی دەستی دۆ خۆشتر لە مەکە و ئەیەڕۆ خۆشتر وەک نیگای چاوی خەواڵوو بە لەشاندا بێنێ تەزوو وەک شەراب بگەڕێ لە خوێن خەمڕەوێن بێ و نەشەبزوێن شێعرێک وەکوو دەریای بێ بن گەرمتر لە باوەشی ژن شێعرێک سروودی شادی بێ شێعرێک دەنگی ئازادی بێ شێعرێک مزگێنی نەجات بێ شەوچەلەی کۆڕی خەبات بێ شێعرێک ڕەق بێ، ڕق بێ، قین بێ گڕ بێ، بڵێسە بێ، تین بێ شێعرێک سەنگچنی سەنگەر بێ شێعرێک بریقەی خەنجەر بێ هێزێک بێ دوژمن بەزێن بێ مستێک بێ گورچوو تەزێن بێ بڵێسەی گوللەی هەڵمەت بێ شەپۆڵی ڕقی میللەت بێ شێعرێک نووستوو ڕاپەڕێنێ شێعرێک دوژمن داپەڕێنێ بشکێنێ دەرکی باستیلان ئازاد بکا کۆیلە و دیلان هەڵبڕێ قەفی زەنجیران چەک بداتە دەست یەخسیران بپەڕێنێ دەستی جەللاد بهاڕێ ساتۆری بێداد نرکەی سینگی کرێکار بێ ئاڵای شۆڕشی جووتیار بێ هەروەک گڕی ئاگری نەورۆز ڕەمزی ئازادی بێ و پیرۆز هەزاران کاوەی زەحمەتکێش پاڵ پێوە بنێ بەرەوپێش شێعرێک هەم توند بێ و هەم ورد بێ یانی شێعری ئەوڕۆی کورد بێ بەڵام ئەی فریشتەی جوانی ڕەنگ بێ ئەم نوکتە نەزانی پەری شێعر وەک کچی جوان بۆ پیاوی پیر نایەتە ژوان
959	Ḧacî Qadir	064	ی/مەهـ و میهری بە غارەت دا بە شوعلەی شەمعی ڕوخساری	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	مەهـ و میهری بە غارەت دا بە شوعلەی شەمعی ڕوخساری گوڵستانیش بە یەغما چوو لە تەنگیی خونچەیی زاری لە نەشئەی دیدەیی مەستی هەموو مەیخانە وێرانن هەموو کەس بەستەزوننارە لە سەودای زولفی تاتاری ڕەوان پەروانەیی نارە، منیش وەک چاوی بیمارم زەمانم وەک شەوی تارە، دڵا وەک خونچە خوونخواری دڵ و جان و ڕەوان و تەن وەکوو ئیمان و دینی من فیدای ڕوخساری گوڵناری، نیساری زولفی تەڕڕاری دەخیل ئەی چاوی جادووگەر بفەرموو مەردومان یەکسەر دەڵێن خەوتوویی بێداری، دەڵێن مەخمووری هوشیاری شوعاع و شەعشەعەی میهری، ئەشەععە و مەشعەلی بەدری لە سایەی پەڕتەوی ڕووتە بەقوربان نووری یا ناری بپرسە «حاجی» تۆ جارێ لە زولف و پەرچەمی خواری بڵێ: گەر تاری بۆچ ماری؟ بڵێ: گەر ماری بۆچ تاری؟
831	Wefayî	041	م/درێغا بای خەزان دایە بەهاری شۆخ و ڕەعناکەم	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	درێغا بای خەزان دایە بەهاری شۆخ و ڕەعناکەم لە ئیزهاری عەمەل کەوت ئافتابی عالەم ئاراکەم وەرەق ڕێزان،خەزان کەوتە ڕەزان،وەزعی چەمەن گۆڕا بەسەرچوو فەسڵی گوڵگەشت و تەماشای باغ و سەحراکەم خەزان هات و چەمەن چۆڵ بوو لە نەغمەی بولبول و قومری درێغا! حەسرەتا! بۆ گوڵعیزارە سەروباڵاکەم لە گریان ئاسمان دامانی سوور بوو شینی گێڕاوە مەگەر گیراوە یا مایل بە شامە ڕۆژە ڕووناکەم؟ ئەدیمی بەختی من ڕەش بوو تەرازوو وا ترازاوە دەبێ مەیلی بە تائیف کردبێ تەئسیری شەعراکەم؟ لە من دوور بۆتەوە خورشیدی ئەوجی مەعریفەت، شایەد بە تیغی غەم سەری خۆم هەڵگرم هەمڕەنگی جەوزاکەم لە من وەحشی بووە ئاهووخەرامی لالەڕوخسارم مەکەن مەنعم کە هەروەک شێت و هاران ڕوو لە سەحراکەم بە مەحروومی لەگەڵ بەختی سیادا ماوە فرمێسکم لە تازیەی هیجرەتی خورشیدی عالەم واسورەییاکەم «وەفایی» پێت بڵێم: دونیا و دینت بۆچی بەرهەم بوو دەڵێن: ڕۆیی لەسەر دونیایێ قیبلەی دین و دونیاکەم نیشات و عوشرەتی دونیا بە نەشئە و قووەتی چاوە ئەمن چ بکەم لە دونیادا کە ڕۆیی نووری بیناکەم کە تۆ ڕۆیی، لەبەر چاوم کورەی خاکی بە ئاوا چوو! لە پاش تۆ، ئەی گوڵی نەوڕەستە، خاکی کوێ بەسەرداکەم؟ خۆشا بەو ڕۆژە عەکسی پڕتەوی حوسنت لە سینەم دا ئەوێستاش مەست و مەخمووری تەجەللای تووری سیناکەم خۆشا بەو وەقتە تۆ میرئاتی دولبەر بووی بە دڵدارم ئەوێستاش مەحوی دیداری جەمالی ڕۆژە [حیربا]کەم بە یادی پێکەنینی تۆ کە دەگریم و دەبارێنم دەبێتە مەنبەعی شیر و شەکەر شۆراوی دەریاکەم کە دەگریم بۆ جەمالی تۆ دیارە ئەشک و ئاهی من لە خورشیدی دەداتن دەم، ستارەی شامی یەلداکەم بە یادی تۆیە وا دەم دەم خورۆشی ئاهـ و ناڵەی دڵ لە تاو گوڵشەن دەناڵێ عەندەلیبە شێت و شەیداکەم فەلەک - خانە خەرابێ - بەزمی مەستانی وەها تێکدا نەما داری لە سەر بەردی، بە دەردی سەر چ ئاواکەم؟ لە ژێر باڵی هوما جێی بازی شاهی قەسری شاهان بووم درێغا! ئێستە وێرانەی، سیسار و جوغدە جێگاکەم لە ناڵێن کەوتووم بۆ دەستی یاری موتریب و مەجلیس وەکوو تاری گوسەستە تێک چووە بەند بەندی ئەعزاکەم دڵم بێهۆش و خوێنبارە لە دووریی نێرگسی ساقی سوراحی کەوتووە دەگری، دەڵێ: کوا بادە پەیماکەم؟ شکا پشت و دڵی من بۆ وەفاتی پیری مەیخانە بە چەرخێکی فەلەک وای کرد نە جامم ما نە میناکەم لەسەر حەوزی دەروونی، چی بەسەر هات هاتوچۆت قوربان؟ کوا دەم کەوسەر و خولد و خەرام و نەخلی تووباکەم؟ سەدای یاحەییی دەروێشان، نەوای یاهوویی دڵڕێشان لە دەوری خانەقادا بوو بە جیسم و ئیسمی عەنقاکەم هەتاکەی قەلبی من دەرهەم بێ ئەی ئیکسیری خاکی من؟ لە خاکی کوێ موقیمی پێم بڵێ؟ قوربانی ئەو خاکەم! لە سەر خاکی دەرت، قوربان، هەتا من بم هەتا سەر بێ ئەگەر تاجی سکەندەر بێ سەرم ناوێ لەسەر ناکەم هەتا ڕۆژی ئەبەد، قوربان، لە سەر عەهدی قەدیمی تۆم بەهەشتم لێ حەرام بێ گەر بەبێ ڕووی تۆی تەمەنناکەم ئەمن شاییم بە تۆ بوو؛ چونکە شاهی غەم ڕەوێنم بووی کە من شاییم لە دڵ ڕۆییوە، ئیدی دڵ بەکێ شاکەم جەنازەم دی سەری ڕاگرت و فەرمووی: گوێم لە ناڵەت بێ درێغا! جێبەجێ بوو، هاتەجێ تەعبیری ڕوئیاکەم خودا بۆ خۆی دەزانێ مەنبەعی نووری خودایی بووی درێغا! نەخلی ئەیمەن، مەزهەری نووری تەجەللاکەم نەسیمی فەیزی تۆ دین و دڵی دووبارە ئیحیا کرد درێغا! وەک مەسیحا باعیسی ئیحیایی مەوتاکەم دەلیلی تالیبان بووی، بۆ خودا، وەک ڕۆژ هوەیدایە درێغا! مورشیدی دەوران و خورشیدی هوەیداکەم لە سایەی تۆ گەلێ کەس بوونە عاریف، ڕێی خودایان گرت درێغا! عاریفی ڕێگەی خودا و ئەهلی تەقواکەم موریدانی دەری تۆم دی بە چاوی خۆم، لە ئینس و جان درێغا! بۆ ئیمامی ئینس و جان مەولایی ئەولاکەم بەڵایێک هات و پێی گیرا، بە بایێک نووری کووژاوە درێغا! شەمسی عیرفان و چرای تاریکە ڕێگاکەم لە حەڵقەی تالیبان وا هەر دەبارێ نوور لە تەشریفت درێغا! بۆ سەر و سەرحەڵقەیی ئەولادی [تاها]کەم ئەمن نادان و نەمزانی، ئەرێ بۆچ عاریف و عامی وەکوو پەروانە سووتابوون لەبەر شەمعی شەب ئاراکەم؟ لەبەر چاوی نەزانان ساحیر و زەندیق و کافر بووی درێغا! پیری [بەستام]، قوتبی [خەرقان]، غەوسی بەغداکەم بە داوی دانە بۆ گیرا، بە دەریای عیلمی ئەسماوە لەبەرچی هاتەخوار ئادەم لەسەر فیردەوسی ئەعلاکەم؟ پەنای بۆچ بردە بەر دار ئەو کە دەیزانی دەبێ شەق بێ؟ نە ئاخیر ساحیبی ئایات و موعجیز بوو زەکەریاکەم؟ لە سیڕڕی نووری چاوانی عەجەب بێنوور و حیکمەت بوو بڵێ بۆچ پیری کەنعانی دەگریا، نووری عەیناکەم؟ سولەیمان خاتەمی ون بوو لە قودرەت ماوە نەیفەرموو بەڵا سەخرەی بە ئاودادام بەڵا ئاسەف لە دەریاکەم کەلیم ئێستا نەبووبوو چەند هەزار مەعسووم لەسەر وی چوو؟ دەبێ جوابی چ بێ ڕۆژی جەزا، گوستاخە مووساکەم لەبەر قەومی مونافیق بوو دەبێ هەڵبێ کە دەیزانی مەقامی خۆی وەکوو ڕۆژ ڕوونە ڕووحوڵایی عیسا کەم سەحابەی بۆچ شکا؟ بۆچی شەهید بوو گەوهەری پاکی؟ موحەممەد: باعیسی بوون، شاهی تاج و تەختی لەولاکەم شەهیدی دەستی کافر بوون کە ئەکسەر ئەولیایی دین جەوابی موددەعی چ بدەم؟ سکووتی بێحەد ئینشاکەم نە «ئاو» موختارە بڕوێنێ، نە «ئاور» تا بسووتێنێ نە «خاک» چی پێیە بینوێنێ، ئەگەر سەدجاری بەر «با»کەم عەدەم «باری» سەبەبکارە، وجودێکی حەقە دیارە بۆ خۆی فەععال و موختارە، خوداوەندی تەواناکەم بە مینهاجی خەلیلی حەق، بە میعراجی ڕەسوولەڵڵا دەبێ هەر بێتەجێ ئەمر و ئیرادەی حەق تەعالاکەم ئەتۆ چووی بۆ جیواری حەق ئەمن مام حەبس و زیندانی غەمی بەندەت هەبێ ئەی سەیید و سەردار و مەولاکەم بە سووڕەت گەرچی لێم دووری، بە مەعنا بەرقی مەستووری بەڵێ بەرچاو و مەنزووری دەڵێی تۆی نووری بیناکەم لە کوێ بتبینمەوە، شاد بم بە ڕووی تۆ، بێیە سەرچاوم؟ مەگەر چاوم لە دڵ بێ سینەکەم ئایینە سیماکەم دەمت بێنە دڵم مەشکێنە دەستم بگرە ئەو جارەش بە هۆشیاریم دەیێ ساقی، کە نەڕژێ جامی سەهباکەم غەریب و بێکەس و ئاوارە کەوتووم، دوور لە ڕۆحی خۆم بە دەردی بێدەوا ماوم، ڕەفیقان کوا مەسیحاکەم خوداوەندا! ڕەحیما! قادرا! ئامورزگاری خۆم کەریم و، حەییی و غەففار و، قەدیم و فەردە یەکتاکەم بە حەققی نووری وەجهی پاک و بێمانەند و بێمیسلت بە ئیسمی ئەعزەمی خۆت ئەی خودای سەتتار و داناکەم بە سەرمەستانی بادەی ساغیری عەهدی ئەلەستت کەی بە قەترێکی نەجاتم دەی لە دەست خۆم ڕوو لە دەریاکەم وەفایی بێکەس و داماوە پابەندی تەلیسمێکە مەدەد یا ڕۆحی غەوسی ئەعزەم و شاهی بوخاراکەم بە حەققی نووری موتڵەق، جەددی ئەمجەد، شاهی لەولاتان ئیمامی یەسریب و، قیبلەی مەلایک، ماهی بەتحاکەم بە حەققی چار یار و ئال و ئەولادی نەبییوڵڵا بە ئەنسار و موهاجیر قائیدانی قیبلە گومڕاکەم بە ڕۆحی خواجەگانی نەقشبەند و قیبلەگاهی خۆم غەریب و جانسپاری کەعبە قوتبی دین و دونیاکەم بە قووەی جازیبەی دڵتان «وەفایی» دەست و دامانە چ نابێ گەر لە سایەی ئێوە قەتعی ماسیوەڵڵا کەم
823	Wefayî	031	غ/شەو لە خەودا من چرا بووم دڵ چرا بوو جان چراغ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	شەو لە خەودا من چرا بووم دڵ چرا بوو جان چراغ ئەی لەبەر عەیشی شەوی دی جان چرا جانان چراغ گەهـ فریشتە، گەهـ پەری، گەهـ حۆری عین گاهێ مەلەک گەهـ قەمەر، گەهـ موشتەری، گەهـ ڕۆژ، گەهێ ڕەخشان چراغ ڕەنگ بە ڕەنگ زولفی درەوشان دەم بەدەم ڕووی خۆی نواند چل‏چرا یا شەو چرا بوو؟ یا بە سەد ڕەنگان چراغ؟ ڕووی لە تاتا زولفی دەرخست هاتە سەر ڕووی مەرحەمەت نەوبەهار بوو، شەو بەهار بوو، وا کە داییسان چراغ ڕوو لە حەلقەی تاری زولفان، دەم لە فرقەی پێکەنین وەک لە کن کانی حەیاتێ، شەو هەزار تابان چراغ ڕەونەقی حەوت ئاسمان و زینەتی ڕوویی زەمین هەر وەکوو بۆ شانشین و مەنزڵی شاهان چراغ تابی سونبوڵ، تابشی گوڵ، نیم نیگاهی چاو خومار نەشئە بەخشا، جان فەزا، وەک شەو لە مەیخانان چراغ عەکسی ڕووی ئارایشی زولف و خەت و خاڵان دەدا وەک لە گوڵشەن گوڵ چرا بێ، سونبول و ڕەیحان چراغ شەوقی دامێ ڕووی دە من کرد، دیم شەوم لێ بۆتە ڕۆژ من دەسووتام، من عەجەب مام! من چرا بووم یان چراغ؟! دڵ لە لایێ، تەن لە لایێ وەک نەیستان ئاوری گرت مەسجید و دەیر و کلیسا ماوە پڕ تابان چراغ دار و بەرد وەک من دەسووتا، دەر نەما، ئەیوان نەما زاهیر و باتین چرا بوو، دەر چرا ئەیوان چراغ زولفی تۆ و ڕوخساری تۆیە؟ یا شەوم ڕۆژی ویسال؟ ڕوویی تۆ و باڵایی تۆیە؟ یا لە سەروستان چراغ من ئەوا مەست و نەزان بووم، بۆ لە داغی باغی ڕووت: گوڵ وەکوو بولبول دەسووتا تەرزی پەروانان چراغ ناگەهان دڵبەر نەهان بوو، بوو بە ڕۆژی ڕەستەخێز کەف‏زەنان مەیخوارە، وێران مەیکەدە، گریان چراغ شەعشەعەی خورشید نیهان بوو، لاڵ و کەڕ بوو نیلوفەڕ مات و خامۆش ما «وەفایی» وەک سەحەرگاهان چراغ
100	Hêmin	075	تاریک و ڕوون/ئاواتی بەرز	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	لاگری سوڵحە تەواوی ڕەنجبەری وشیاری کورد چاوەنۆڕی دەرفەتێکە خەڵکی لادێ و شاری کورد کوندی شوومی شەڕ لە زەندۆڵان خزی بە دزی و فزی کۆتری سوڵح و ئاشتی نیشتووە لەسەر دیواری کورد دەستی دا دەستی برای و هاتە ناو کۆڕی خەبات کیژی نەشمیل و لەبار و شۆخ و گوێ بەگواری کورد کورد گوتوویە سوار هەتاکوو نەگلێ قەت نابێ بەسوار ئێستە چابوک سوارە، چونکە زۆر گلاوە سواری کورد فێری زۆر دەرسی بەکەڵک و باشی کردین تێشکان جا ببینە ڕاپەڕین و شۆڕشی ئەم جاری کورد! بەیت و بالۆرەی هەزار جار بۆ بڵێ کۆنەپەرست تازە وێژینگێکی نادا دیدەکەی بێداری کورد ڕۆژ بەڕۆژ قایمترە، مەحکەمترە، بڕوایەکەی دەم بەدەم چاکتر دەبێ، باشتر دەبێ، ئاکاری کورد بێ وچان دەڕواتە پێش و ڕێگە دەبڕێ بۆ هەدەف زۆر لە ساڵان ڕوونترە ئەو ساڵەکە ئەفکاری کورد کورد بەزینی بۆ نەبوو دەستی نەدا، با دوژمنیش ڕانەوەستابێ لە تاڵان و بڕۆ و کوشتاری کورد ئەو لە ئازار و شکنجەی قەت نەبوو خافڵ، بەڵام کوردی کردۆتە سماتە جەزرەبە و ئازاری کورد سەد هەزار بەرگێڕەوەی با بێتە سەر ڕێ، ئاخری هەر دەگاتە مەنزڵی ئاوات و خۆشی باری کورد مافی کوردی هەردەبێ بستێندەرێ بستێندەرێ دوژمنی کورد تێ گەیشتووە ناکرێ باشاری کورد وا گزینگی دا بەیانی جوانی ئازادی بەشەر ڕۆژی ڕووناکە، نەماوە زوڵمەتی شەوگاری کورد نایەوێ یاریدەدان و کۆمەگی ئەسڵی چوار جووجەڵەی ئاغای [ترۆمن] وێی کەوت پللاری کورد هەر کە تووشی بوو دەڵێ: «یانکی گۆ هۆم یانکی گۆ هۆم» تازە دەستی ئەجنەبی ناتوانێ بگرێ زاری کورد تووڕەیی خەڵکی کە دی وا کلکی گرتە ناو گەڵۆز دوژمنی خوێڕی، وەکوو ڕێوی لە ترسی داری کورد دێتە سەر ڕێبازی راست و دێتە ناو کۆڕی خەبات خوارەپێچەی لێ بڕاوە پیاوی خێچ و خواری کورد هێزی بێگانەی لەپشت خۆی دیبوو، بۆیە وای دەکرد باری هێلکان نابزێوێ خاینی لاساری کورد دانەنیشێ گەر لەسەر ئەو پەتک و سینگە بێگومان تۆ لە ئەستۆیدا دەبینی پەتک و گوێلەوساری کورد تێک دەدەن کۆشکی بڵیندی مفتەخۆری زگ زەلام پاڵە و جووتیاری برسی، کارگەری بێکاری کورد دیوتە چۆن خۆی شاردەوە خوێڕیانە وەک ئاغایەکەی! ئەو گزیرە بەدفەڕەی دەنگی دەدا بێگاری کورد خۆی لەبەر لافاوی قینی توندی گەل ڕاناگرێ دوژمنی وەحشی و دڕندە و زاڵم و زۆرداری کورد دەچتە سەر دارێ لە ڕۆژی ئینتیقام و تۆڵەدا ئەو کەسەی کوشتی بە ناهەق پێشەوا و سەرداری کورد نایەڵن ئادار بەسەر پاداری ئەو دەربارەوە چونکە دەیگوت نایەڵم ئاداری کورد، پاداری کورد «پاش قڕانی مودەعی دەس پێ دەکەن تەعمیری موڵک» دێتە دی ئاواتی بەرزی «ئەحمەدی موختاری کورد» «ڕێگەیی ئاسن دەچێتە شاخی [هەورامان]ەوە» هەر کە کەوتە دەستی کوردی چارەنووس و کاری کورد مەدرەسە و دانیشکەدە بۆ شار و لادێ دادەنێن خوێندەواربێ تاکوو ڕۆڵەی زیرەک و نازداری کورد ئەو زمانە شیرنەی ئێمە پەرەی دەگرێتەوە نادڕێ چیدی کتێب و دەفتەری ئەشعاری کورد بێ برەو نابێ مەتاعی کوردەواریمان ئیتر ڕەونەقی پەیدا دەکا ئەو جارەکە بازاڕی کورد دادەمەزرێنن لە گشت شاری وڵات کارخانەیەک تا بەدەستی خۆی ڕەنێو بێ بەرهەم و کرگاری کورد بەر دەدەن گاجووتی لەڕ، سواری تەڕاکتۆران دەبن دێتە دەر بوورە و بەیار و بەندەن و نیساری کورد کشتوکاڵ و جووت و گامان دێتە سەر باری لەبار پڕ دەبێ تێڕ و جەواڵ و مشت دەبێ عەمباری کورد خەستەخانەشمان دەبێ، دوکتۆر و دەرمانیش فرە ناکەوێ تازە لە کووچان خەستە و بیماری کورد بەختیار و خوێندەوار و ساغ و تێر و پڕ دەبێ دێتە دەر ماکەی نەهاتی و نەگبەتی و ئیدباری کورد دەست لە ئەستۆی یەک دەکەن ئازاد و شاد و بەختەوەر کیژ و کوڕ، لاو و گراوی، دڵبەر و دڵداری کورد بۆنی ڕزگاریت لە شێعری دێ چ جوانت هۆندەوە ئەی هەژار، ئەی شاعیری تێکۆشەری ناوداری کورد! «کۆتری پیکاسۆ کە موژدەی هێمنی هێنا گوتی:» مرد، بەسەر چوو، ڕۆژی ئیستیعباد و ئیستعماری کورد ئەی مەلی خۆش خۆینی ئاوارە و تەرە و بێ ئاشیان موژدە بێ زوو دێیەوە ناو میللەتی ڕزگاری کورد بلبلە سەرمەستەکەی باخی موکریان ئەوچەلیش تێر بخوێنە، دەنگ هەڵێنە تۆ لەناو گوڵزاری کورد خۆشەویستی میللەتی خۆتی لە بیر چۆن دەچییەوە؟ چاوەڕێتە ئێستەکانە شاری بێ ئەغیاری کورد ئەو ژیانەی بێ تۆ ڕای دەبوێری «هێمن» مردنە بێکەسێکە پاشی تۆ و پاشی سەرەک کۆماری کورد
899	Wefayî	118	ە/غەمزەدەی خۆتم نیشانەی تیری موژگانم مەکە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	غەمزەدەی خۆتم نیشانەی تیری موژگانم مەکە عاشقی ڕووتم، عەزیزم، تیرەبارانم مەکە بەس دڵم بشکێنە بەو ئەبرۆیە بۆ ماچی دەمت مەمدە بەر تیغ و لەسەر هیچێ لە گریانم مەکە چیم لە ئەبرۆ داوە من پابەندی زولفم لێم گەڕێ کافری عیشقم، بە قیبلەی خۆت موسوڵمانم مەکە عاشقی خەندێکی تۆم با بەس بە ئاهـ و ناڵە بم بولبولم پەروانە نیم و حەز بە سووتانم مەکە دڵ بە من ناکا لەبەر ئاوری دەروونم دێتە جۆش تۆ کە سووتانت نەدیوە مەنعی گریانم مەکە مەمدە بەر تابووری موژگانت هەتاکوو غەمزە بێ ها بەجارێک بمکوژە، یەخسیری تورکانم مەکە سەد کەڕەت کوژراوی یار بم لێم مەپرسە ئەی تەبیب دەردی یارم خۆشترە بێهوودە دەرمانم مەکە عەرزەچی نی تۆ، بەقوربان، پادشاهی عالەمی دادی مەزڵوومان بپرسە، حەیفە بێلانم مەکە پێم بڵێ: یاقووت و ڕێحان خەتتی کامیان خۆشترە؟ وا عەیارە چاوەکانی، لەعلی خەندانم مەکە حەقیەتی بەو چاوە کاڵانە کە تاڵانم دەکا تیفلی نادانم لەسەر ماچێک لە گریانم مەکە پەنجەکەی پاکی لەسەر خوێنی «وەفایی» بۆتە گوڵ دەمکوژێ و پێشم دەڵێ: ئالوودەدامانم مەکە
367	Nali	0105	ە/خاڵی بەینی چاو و ئەبرۆت ئینتیخابی کاتیبە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	خاڵی بەینی چاو و ئەبرۆت ئینتیخابی کاتیبە یەعنی نوقتەی فەرقی ئیبنوموقلە ویبنوحاجیبە عەیب و لەعبی خەڵقی کرد تا یاری خستە داوی خۆی خەسمەکەی من کەلبی ئاهوو گیرە، خیرسی لاعیبە لەشکری خەتتی شکستە و، تیپی زوڵفی تار و مار پادشاهی حوسنی عالەم گیری هێشتا غالیبە حازری ئەمر و خیتابە دڵ، ئەگەرچی مەنهییە! ڕاجیعی تۆیە زەمیری من، ئەگەرچی غائیبە! نالی ئێستە تاجی شاهی و تەختی خاقانی هەیە شەوکەت ئارا، موحتەشەم دیوانە، فیکرەت سائیبە
664	Salim	127	ن/ئەی قیبلەیی مورادم داخۆ بە ڕۆزگاران	غەزەل	مفعولُ فاعلاتن مفعولُ فاعلاتن	ئەی قیبلەیی مورادم، داخۆ بە ڕۆزگاران پرسیوتە قەت لە هیچ کەس حاڵی غەریبی تاران بەو سوێندەکەی کە خواردت من هەر ئەوەم کە دیومت حاشا بکەم فەرامۆش میساق و عەهدی جاران تا نەقشی خاترم بێ خوڕڕەم بەهاری حوسنت دەتکێ لە هەوری چاوم پەیوەستە تاوی باران شەو تا سەحەر لە هیجرت بۆ من حەرامە خۆ خەو هەر دێ سەدایی گریەم وەک ڕەعدی نەوبەهاران لاکین لە ئەسڵی کارا ناسیومە حاڵەتی تۆ سەنگینە گوێی سەماعت بۆ دادی دەردەداران تۆ هەر ئەوەی کە چاوت، جەرگی بڕیم بە ئیما من هەر ئەوەم کە عیشقت، کردوومی وێڵی شاران «سالم» لە جەوری دڵبەر، کۆتا کە شەرحی دەفتەر تۆ بێخودی لەتاو ئەو، ئەو بێ خەبەر لە یاران!
356	Nali	0094	ە/ئەڵڵاهـ ئەڵڵاهـ کە چ عەقڵ و چ کەماڵێکی هەیە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ئەڵڵاهـ... ئەڵڵاهـ... کە چ عەقڵ و چ کەماڵێکی هەیە! لەگەڵ ئەو عەقڵ و کەماڵە چ جەماڵێکی هەیە! دڵڕفێنێکە لە بۆ مەدحی، سەراپایی ئەوێ واجبە مەدحی بکا هەرچی کە ماڵێکی هەیە ئەهلی ئەم شارە هەموو نۆکەر و ئەتباعی ئەون یووسفی میسرە، عەجەب جاهـ و جەلالێکی هەیە! گەر خەیاڵی دەهەنی بێنمە نێو ئەم غەزەلە، دێن دەڵێن ئەم غەزەلە وردە خەیاڵێکی هەیە! خەتی سەبزی لە کەناری لەبی، نالی! هەروەک خزری زیندە لەسەر چاهە، زولالێکی هەیە
252	Kurdî	048	ۆ/دەروون زامدار و دڵ غەمگینە بێ تۆ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	دەروون زامدار و دڵ غەمگینە بێ تۆ سەرم گێژ و تەنم بێ تینە بێ تۆ خەوم بێ هۆشییە، بەرگم پەڵاسە خۆراکم خوێنە، شادیم شینە بێ تۆ لە چاو ئەشک و لە دڵ ئاهم کە دەردێ دەڵێی تۆفانی با و بارانە بێ تۆ جێگام سەحرایە، وەحشیم یار و هاودەم دڕک فەڕش و کوچک باڵینە بێ تۆ لە ئەشک و ئاهی تار ئاوێنەیی دڵ جەماڵی زەرد و ڕەش ڕەنگینە بێ تۆ سەرم سەمتوور و سینەم چەنگ و دڵ دەف خەفەت بار و مەقام ناڵینە بێ تۆ کەباب دڵ، خۆین مەیە، ساقی فیراقت قەدەح چاو و مەزەم ئەسرینە بێ تۆ دەروون گوڵزار و خوێن گوڵ باخەوان دڵ فوغان بولبول، جەفا پەرژینە بێ تۆ ڕەقیب ڕووترش و ئەشکی دیدە سوێرە حەیات تەڵخ و ئەجەل شیرینە بێ تۆ زومستان مەیلەکەت، پایز براکەم بەهاری عومر و دین هاوینە بێ تۆ ئەوا من بووم بە شا و سوڵتان و والی تۆ خوا سا کاکە گیانە ژینە بێ تۆ لە هاوسایان لە تاو ناڵینی «کوردی» دوعای مەرگە، لەوێ ئامینە بێ تۆ
121	Kakey Felaḧ	015	سۆزی خۆشەویستی	چوارپارە	10Syllabic	ماسی بەبێ ئاو ژیانی نییە کەس بێ هەناسە جوڵانی نییە لەسایەی سۆزی خۆشەویستیا دڵ ئەبێ بژی، تاوانی نییە *** ئەو دڵەی کە ئەم سۆزەی نەماوە وەکوو گوڵێکی سیس و ژاکاوە بەڵام ئەو دڵەی سەرمەستی عەشقە نەوبەهارێکی تەڕ و پاراوە
527	Qaniʕ	056	چوارباخی پێنجوێن/م/خەتای بەختە کە من دێوانە کارم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	خەتای بەختە کە من دێوانە کارم ئەگەرنا، بەش بە هاڵم هۆشیارم بە قوربانت نەبم، ئەی چەرخی سەر شێت دە بۆ یاوەر نەبووی جارێ بە کارم؟ ئەگەر مورغم پەڕ و باڵم لە کوێیە؟ ئەگەر وەحشیم لە کوێیە میرغوزارم؟ ئەگەر بەردم چلۆن هەر شەو لە لایێ؟ ئەگەر دارم لە کوێیە بەرگ و بارم؟ ئەگەر ئینسانم ئەی چەرخی جگەرسۆز ئیتر ڕەحمت ببێ بۆ حاڵی زارم! ئەوا عومرم لە چل دوانی زیادە نەبوو جارێ ببیتە خەمگوسارم کە من مردم لە پاش مردن ئەڵێن پێم ئەسەف بۆ «قانع»ی شیرین نگارم
738	Salim	203	ێ/بێم ڕەقەم کەم گەر لە شەرحی غەم کەمێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بێم ڕەقەم کەم گەر لە شەرحی غەم کەمێ ماتەمێ دەگرێ دەروونی عالەمێ بێتە یادم هەر سەحەرگەهـ ڕوویی تۆ دێ بەسەر ڕووما لەهەر چاوم یەمێ چاوی من مەخفی دەڕێژێ ئەشکی خوێن نەک بزانێ دەردی دڵ نامەحرەمێ تا بە کەی لەم کارە کۆتاهی دەکەی؟ ئەی تەبیبی دەردی کاری مەرهەمێ بەندی دێوی میحنەتە کاووسی دڵ سا لە وەسڵت بۆ نەجاتی ڕۆستەمێ بۆ منی پڕغەم چ حاسڵ تەرفی باغ خاسسە گوڵگەشتی چەمەن بۆ بێغەمێ سوحبەتی حوور و بەهەشت و کەوسەرە جۆیبار و سەبزەزار و هەمدەمێ دیدە نابینێ بەغەیرەز زوڵفی یار هەر تەرەف وەک کاری «سالم» دەرهەمێ
614	Salim	076	ر/دەکا یادت بە پەنهان بۆ دڵم هەردەم جەفا زاهیر	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دەکا یادت بەپەنهان بۆ دڵم هەردەم، جەفا زاهیر لە هەر گامێ بە سەیلی میحنەتت بۆ من قەزا زاهیر لەبەر یادی فیراقت هەڵگڕا ئەمشەو چرای عومرم نییە پابەندەگی تا سوبحدەم وەسفی فەنا زاهیر مەپۆشە پەنجەیی نازک نیگارت با نومایان بێ لە ئەشکی ئاڵی گریەی چاوی من، ڕەنگی حەنا زاهیر نییە بۆ شاهیدی مەی کەس، قەراری پەردەیی عیسمەت لە چاوی مەستی نازت چۆنە وا شێوەی حەیا زاهیر؟ سەروکارێکی پەیدا کرد دەماغم لەخلەخەی ناوی لە نەفحەی چینی نافەی زوڵفی تۆ، موشکی خەتا زاهیر لە فیکری سەنعەتی ڕووت کارخانەی حەق هووەیدایە لە سیڕڕی نوقتەیی خاڵی لەبت فەردی خودا زاهیر نەماوە قودرەتی چاوم بە خواهیش سەیری چاوت کا لە ئیمای تورکی دیدەت بۆ دڵم تیری قەزا زاهیر خەیاڵی دڵ چلۆن قەسدی لەبی لەعلت دەکا ئیتر کەناری گەنجی ڕوخسارت لە هەر سەودا دەکا زاهیر تەماشا کەن بەهارستانی ڕووی دڵبەر خەزان دێنێ لە چیهرەی «سالم»ی بێچارە ڕەنگی کەهڕوبا زاهیر
707	Salim	172	ک/لەیلا وەشانی موڵکی عەرەب جوملە یەک بە یەک	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	لەیلی وەشانی موڵکی عەرەب جوملە یەک بە یەک ++ تەنها زەمین لە عاریزی تۆ پەرتەوی نەدی ++ چینی لە ڕوویی مەعنییی ئەوسافی حوسنی تۆ ++ ڕۆژی ئەزەل لە جایی پودەر گەر پوسەر دەبوو ++ هەم شەمعی شەرعی تۆیە دەکا مەنعی گومڕەهی ++ جانهای پاک، سوجدەکونان دێنە دەرگەهت ++ کافر لە مەنعی «سالم» ئەگەر دەم بدا چ غەم؟ ++
613	Salim	075	ر/دڵ لە میحنەت کەیلە ڕێم کەن با لە غەم دەرچم لە شار	پێنج خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دڵ لە میحنەت کەیلە ڕێم کەن با لە غەم دەرچم لە شار ئەمڕۆ ڕۆژێکە لە جەمعی مەردومان بگرم کەنار دەستەئەژنۆ دانیشم بۆ حاڵی خۆم بگریم بە زار ++ ++ ئەی ڕەفێقان بێن بە مەردی چاری ئەم بێچارە کەن غەرقی لوججەی ژەرفی دەردم لەو دەمە سەر تا بەدەن نەونیهالی شادومانیم بۆ نەبێ سا ڕیشەکەن ++ ++ ئەم جیهانە خولدە بۆ مەردوم وەلی بۆ من سەقەر عومری شیرینم بە تەڵخی چوو لەبەر توولی سەفەر قەت لە موددەی عومری خۆمدا هەفتەیێ نەمدی حەزەر ++ ++ لەو دەمە تا حاڵ لە داوی دوورییا کەوتوومە بەند نەبوە فاریغ بم بە ئانێ قەت لە ئافات و گەزەند ڕۆژ و شەو مەشغووڵی ئەم زیکرەم بە فەریادی بوڵەند ++ ++ دێتە گوێم دایم بە زاری ناڵەیی مەحزوونی دڵ بێقەرار و ئیزترابە ساڵ و مەهـ قانوونی دڵ داتەپی کاخی موراد و تێک شکا ئەستوونی دڵ ++ ++ کەس نەبێ «سالم» لە دونیادا وەکوو من تووشی دەرد بێنەوا کەوتوومە غوربەت ناتەوان و ڕەنگ زەرد شیعری [مەولانا] ئەخوێنم هەڵئەکێشم ئاهی سەرد ++ ++
372	Nali	0110	ە/سوروشکی من کە لێڵاوە غوباری کۆهـ و هاموونە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	سوروشکی من کە لێڵاوە، غوباری کۆهـ و هاموونە وەرە سەرچاوەکەم بنواڕە، وەک ئاوێنە، چەند ڕوونە! مونەججیم کەرگەس و لاشەی لەلا شەیئێکە، نەیزانی کە ئەم ئەفلاکە چەند لاکە، کە ئەم گەردوونە چەند دوونە لە دەورانی تەبیعەتدا لەگەڵ «سەوری» فەلەک جووتە لە ملیا چەمبەری دەوران و تەوقی چەرخی گەردوونە لەسایەی شەخسێکی هیممەت بڵند، ئاسوودەیە شارێ بەڵێ خیتتەی سولەیمانی سەوادی زیللی کودروونە وەرە سەیری خیابان و بەیازی دەفتەری نالی کە سەف سەف، مەسرەعی بەرجەستە، ڕیزی سەروی مەوزوونە
906	Wefayî	128	ە/ڕۆحم بە فیدات ئەی گوڵی گوڵزاری مەدینە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ڕۆحم بە فیدات ئەی گوڵی گوڵزاری مەدینە لوتفت هەبێ ڕوو وا بکە مەقسوودی مە، دینە بەو جێگە بوویتە شەرەف و قورب و مەقامت لوتفت ببێ بمبەخشە وەرە جورمێ مەبینە دەرمان مەکە، هاتوومە حەکیمی هەموو دەردان! دەرمان بکە جەرگم کە هەموو کۆنەبرینە عومرێکە دەناڵم بە ئومێدی گوڵی زارت جارێکی بفەرموو کە چ هاوارە؟ چ شینە؟ فەڕزەن هەموو دونیا من و عومری خزرم بوو بێ جەننەتی ڕووی تۆ چ حەیاتێکە؟ چ ژینە؟ ئیحسانی گوڵ و خاکی دەری پاکی لە چاودا بۆیێکە فەلەک تا هەیە چاوی لە زەمینە ڕەوشەن بکە چاوم بە کلی خاکی دەری خۆت بەو عیززەتە فەرشی قەدەمت عەرشی بەرینە زولفت لە دوولا شاد و گوشادن بە جەماڵت کوا ئەهلی شیمالی؟ هەموو ئەسحابی یەمینە مەوقووفی نیگاهێکە بفەرموو بە تەڕەححوم ژەنگاوییە ئاوی نییە ئاوێنەیی سینە پابەندی ئیشارێکە دەری کە لە دەروونم خودبینی و بوخل و حەسەد و نیخوەت و کینە بەو خاڵ و خەت و سووڕەتی گیسووی هەتە حەقیە [مانی] کە پەرێشانی سەنەمخانەیی چینە نایدەم بە هەموو دەوڵەتی دنیا و قیامەت جارێ بە «وەفایی» کە بڵێ کەلبی ئەمینە
821	Wefayî	028	ر/بادی نەورۆزی ئەوا هات گوڵوەشان و عەتربار	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بادی نەورۆزی ئەوا هات، گوڵوەشان و عەتربار وەک شەمیمی ڕوویی دڵبەر، وەک نەسیمی زولفی یار گوڵ قەرارێکی بە بولبول دابوو دیسان بێتە باغ زۆر نەچوو، بای وەعدە بۆی هێنا نەویدی نەوبەهار وەک شەهیدی زولف و ڕووی دڵبەر لەسەر یەک کەوتوون تا قیامەت مات و بێدەنگ و خەمۆشن لالەزار بۆی وەنەوشە و سونبوڵە سەحرا سەراسەر تۆ دەڵێی بای سەبا عەنبەر دەبارێنێ لە دەشت و کۆهسار مەیلی کردە جۆیباران سەروی گوڵروخساری من جەننەتێکی دیکەیە ئەمڕۆ کەناری جۆیبار سەر بەسەر زیکر و حەدیسی گوڵشەن و سەرو و گوڵە نەغمەیی گوڵبانگی بولبول، دەنگی قومری، سەوتی سار بوو بە مایەی سۆزی جەرگ و دوودی ئاهی عاشقان گوڵ بە ڕوویی ئاتەشین، سونبول بە زولفی تابدار باغ دەڵێی مەیخانەیە، پیری موغان گوڵ، مەیفرۆش! لالە سەرخۆش، ئەرغەوان پەیمانەکەش، نێرگس خومار گوڵ بە ناز و عیشوە خەندان، بولبولی ئاشوفتە حاڵ نەغمە پەرداز، مەست و حەیران، دڵ فیدا و جان نیسار وەسڵ و گریان قورب و هیجرانە تەریقی عاشقی فەسڵی گوڵ بۆیە لە سەرچاوان وەها ئاو دێتەخوار هەر گوڵێ ڕەنگێکی بۆنی ڕەنگ و بۆی دڵبەر دەدا ڕەنگی بێڕەنگی تەماشاکەن! بە چاوی ئیعتیبار بۆ تەنی دڵموردەگان کاری مەسیحایی دەکا سەبز و خوڕڕەم، دڵگوشا، جانبەخشە، دەشت و کۆهسار عەتری بەردا غونچەدەم، نێرگس نیگاهی کردەوە دوودی عوودی مەجمەری باغ بوو بە دەفعی چاوەزار ئەشک و ئاهی من هەتا بێ زۆرترە ئاسوودەگیم ڕاحەتی ڕۆح و دڵە، ئاب و هەوایی سازگار دەم بە دەم سەرو و سنەوبەر وا کە هەر دێن و دەچن عاشقن سەوداسەرن مەجزووبی گوڵ بێئیختیار عوشرەتی هەردوو جیهان دێنێ «وەفایی» فرسەتە گۆشەیی گوڵزار و جامی بادە و ڕوخساری یار
705	Salim	170	و/هەموو ئەشعاری دۆشینم لە وەسفی لێوی نۆشین بوو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	هەموو ئەشعاری دووشینم لە وەسفی لێوی نووشین بوو دەچەسپا لەب بەسەر یەکدا حەکایەت بەس کە شیرین بوو گرانموهری دەهانی تۆ بڕی بەندی تەرازووی دڵ دەڵێن: یەک نوقتە وەزنی هیچە بۆچ ئەم نوقتە سەنگین بوو؟ مەڵێن مەجنوون شکا شانی لە بووسینی سەگی لەیلا لەلای ئاشق خیلافی عاقڵی ئەو هەتکە تەمکین بوو عوبووری دڵ بە چینی زوڵفتا بۆ ماچی ڕوخسارە قەلەندەر ڕاستە بۆ [چین] چوو وەلێ مەیلی بە [ماچین] بوو لە کوڵمت هەرچی خاریج بێ سەری ئەگریجە قەیچی کە بڵێن با: سەربڕینی خاریجی بۆ ڕەونەقی دین بوو قەراری عاشق و قانوونی حیکمەت زیددی یەک هاتن کە تەسکینی برینی دڵ لە نەفحەی زوڵفی موشکین بوو بە ئیمای دیدەیی مەعشووقە عاشق کێو لەبن دێنن لەلای «سالم» کەنەنندەی [بێستوون] موژگانی «شیرین» بوو
869	Wefayî	085	ێ/زەدەی ڕووتم، بە چاوی تۆ، شیفام بێلێوەکەت نابێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	زەدەی ڕووتم، بە چاوی تۆ، شیفام بێلێوەکەت نابێ بە حەققی ئابڕووی پیری موغان ساقی مەیی نابێ! ئەتۆش ئەی تارزەن سادەی سروودێکی بە نەغمەی نەی بڵا تەی بێ غەم و نۆبەی سرووری جامی مینابێ ئەتۆش دەم دەم بە نەغمەی نەی ئەتۆش خۆش خۆش بە جورعەی مەی کزەی بایێکی ڕۆحانی، نەشەی جامێکی یار بابێ بەقوربانی سەداتم ها بڵێ موتریب وەرە ساقی نەیستان ئاوری بەربۆتێ، بڵا تۆفان لەسەردا بێ لە شەوقی بادە داگیراوە ساقی ڕووی عەرەقناکی وەکوو شەبنەم لەسەر گوڵ کەوتبێ ڕۆژ عەکسی لێدابێ وەرە بنواڕە تاب و تابشی زولفی دڵاوێزی ئەگەر نەتدیوە عەرشوڵڵا چرای دەیر و کلیسا بێ لە تاو ئاوری جەماڵت کەی دەزانێ حاڵی دڵسۆزان؟ کەسێکی تاوەکوو زولفت نە شێوابێ نە سووتابێ کەناری چاوی هەردەم شانشینی عاشقی ڕووتە بەڵێ وەک سوورمە وایە هەرچی سووتاوی تەجەللابێ ئەتۆ بەو چاوە سەرمەستە دەمێکی هەستە ڕاوەستە ببینم کەی قیامەت دێ؟ بزانم بۆچ مەسیحا بێ؟ دەڵێن غەم لەشکری کێشاوە، تۆش بەو زولف و خاڵانە بفەرموو تا شەبیخوونێ لەلای چین و حەبەش ڕابێ دەڵێن یار دێتەوە، خۆ من بە دەردێکی گران کەوتووم تەبیبی دەردەداران ئەی خودا بێ، ئەی خودا وابێ بە گۆشەی چاو و خاڵی لێو و خاکی کۆی یار نادەم ئەگەر سەد جامی جەم، ئابی خدر، ئەوڕەنگی دارا بێ لە ڕووم مەحرووم مەبە فەرمووی «وەفایی» عاشقی زارم! کەسێ زەڕڕێکی ئیمان بێ بەهەشتی لێ حەرام نابێ درێغا سەروی باڵای من گوڵێک بوو هات و با بردی گوڵێکی وا بەهار ناگرێ هەتا دونیا بە دونیابێ
888	Wefayî	107	ە/تۆ سەری زولفی بڵاوت زولفی خاوت بامەدە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تۆ سەری زولفی بڵاوت زولفی خاوت بامەدە جێی دڵی سەودایییە، چی دی دڵم جەزیا مەدە من کە بێت ناژیم وەرە ڕوحمت هەبێ نەشکێ دڵم با بینای کەعبە نەڕووخێ، چاوەکەم لێم لا مەدە عاشقی زولفم بە ڕۆح و دڵ ئەمن جۆیایی تۆم خێری خۆتە دەست لە سینەی مەردی خۆش سەودا مەدە هەر دەمەی من خاڵی گۆشەی لێوی تەعلیمی دەدام عەیش و نۆش و کونجی تەنهایی بە ڕووی دونیا مەدە شەو قەرارت دا لەسەر زولفت بە دڵ شادبم بەتۆ لامەدە زولفت وەفات بێ! وەعدەیی فەردا مەدە با قیامەت ڕا نەبێ، با ڕۆژ نەگیرێ چاوەکەم! توند مەبە! هەڵمەستە پێ، سونبول بە ڕووی گوڵدا مەدە! چت لە زەوقی دینی دڵبەر داوە! تۆ بی و دینی خۆت! تا بمێنی دەم لە وەسڵی ئاتەشی سینا مەدە مەرگی من ساقی دڵم بگرە دەمت وا بێنەوە یا کەرەم کە جامی لەب ڕێز، یا شەرابی وا مەدە نیوە سووتاوم ئەمان، بێ بەس مەکە ئەی تارزەن یا وەفات بێ، یا جەفایی عاشقی شەیدا مەدە ئەی «وەفایی» هێندە خوێن مەگری لە ڕووی ئارامی دڵ گەوهەری تۆ وا لە کن تۆ، خۆت بە دەم دەریا مەدە
437	Narî	058	ۆ/شەشدەری لێ بەستووم وەک جەردەیی یوونان درۆ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	شەشدەری لێ بەستووم وەک جەردەیی یوونان درۆ تا نەگا دەستم بە ڕۆمی عەفوی بێ پایانی تۆ ڕووسی بێ شەرتی کە وا گرتوویە موڵکی دڵ نەما بۆ لەبی سالاری ئەفکارم مەجالی گفتوگۆ کەی دەبێ عاجز لە سەقری خەسرەوی ساحیب شکار گەر خیلافێ ڕوو بدا جارێ لە بازی دەستەمۆ نوکتەیی باریک و مەعلوومە لە بازیگاهی شا باعیسی ماتی و زەبوونی باز و توغیانی هەڵۆ داری بەد عەهدی دەزانم خاری سەردی بادیە بێ لەبی عیشرەت لە مەی سۆزش لە نەی دێ جۆ بە جۆ بێ هوجوومی سەیلی عەفوت دەفتەری عەهدی وەفام کەی بە سەد زوڵمەت سیاهی دێتە پاکی و شستوشۆ؟ قەت لەگەڵ عولوی مەقاما، عاجزی تا سەر نییە عاسمان، بارشتی گاهێ، تەرزەیە و جارێ گەزۆ مەتڵەبێکی حیکمەت و بێ نوکتەیی ساحیب گوناهـ بێنە سەر بابی شەفاعەت بێ وەسیلە، خۆ بە خۆ «ناری» گەر گەردی غەم ئەمڕۆ لە دڵ تاهیر نەکەی وەک برینی کۆنە زامی سەختی میحنەت دێتە سۆ
929	Ḧacî Qadir	024	س/وشکە سۆفی بڵێ بە شێخی تەرەس	غەزەل	فعلاتن مفاعلن فعلن	وشکە سۆفی بڵێ بە شێخی تەرەس با بە سەرما نەیێ میسالی هەرەس! عەجەبا شاعیری نەناسیوە شێر و عەنقا دەکاتە موور و مەگەس کەر نەبی! کام پیاوی پێ خەڵەتا، بەنگرێدان و تابڕین و نەفەس فەرقی ناکەس لەگەڵ سەگان ناکەم ها بە عەکسی بخوێنەوە نا کەس حەز دەکەی تێ بگەی لە بێدینی ببە دەروێشی شێخەکان بە هەوەس هەر زەمانێ کە گوێت زرینگاوە پێت دەڵێ: باری خۆت ببەستە جەرەس چەندە پوولێ ئەگەر بهێنی ئەتۆ قەسرت خۆشتر ئەبێ لە ئی هەر کەس بۆچی «حاجی» نەخوێنێ وەک تووتی ئەم زوبانە هەزاری خستە قەفەس
248	Kurdî	043	و/لاڵ بم ئەگەر شەبیهی ڕوخی کەم بە ماهی نەو	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	لاڵ بم ئەگەر شەبیهی ڕوخی کەم بە ماهی نەو یا دڵ بدەم بە میهری نیگارێ بە غەیری ئەو تەسخیری ڕۆم و غارەتی ئێران دەکا ئەگەر کاکۆڵی زەنگباری بە هێرش بخا جڵەو شادم، کە بەڵکوو بێتە خەوم یار و بەختەکەم بەدبەختی نایەڵێ کە دوو چاوم بچێتە خەو حاسڵ بە غەیری دەرد و جەفا و ئەلەم نییە ڕۆژێ کە بێن زەراعەتی عومرم بکەن درەو ئەمن و جەفا، فیراق و ئومێدی ویساڵی یار کاغەز ڕەفیقی ڕۆژمە، شەمعیش ئەنیسی شەو «کوردی» دلێری عەرسەیی نەزم و فەساحەتە جەولان دەکا هەمیشە وەکوو بەرقی تیژڕەو
954	Ḧacî Qadir	058	ی/تا سالیکی مەسالیکی موڵکی قەناعەتی	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	تا سالیکی مەسالیکی موڵکی قەناعەتی باکت نەبێ لە ڕێگر و ئەهلی شەقاوەتی سۆفی عیبادەتی هەموو بۆ مەکر و ڕیوەیە گەر شێری نەڕ بە گوێ بگرێ، پەشمە تاعەتی ئیخلاسە ئەسڵی مەقسەد و خۆڕا شەقی دەبێ وا تێ دەگا بە سەرمەقولاتە سەعادەتی بێ مەعریفەت مەبە لە تەریقی حەقیقەتا سەرمەنزیلی شەریعەتە جێگەی سەلامەتی ناگەن بە حیز و ڕێگری ئێمە لە موڵکی ڕۆم عەللامەیی ویلایەت و شێخی ویلایەتی مەفهوومی دوو حەدیسی سەحیحم لە بەیتەکا جێ کردەوە؛ نەزەر بکە کوردی و فەساحەتی دونیا سەگی لە ئۆغڵەمە تۆقیوە تالیبی نەیماوە هەروەکوو سەگی پێ سووتوو ڕاحەتی سەد قوببەیی خەوەرنەق و سەددی سکەندەری ناگاتە بەیتەکاولی نالی و مەتانەتی ساقی کەریمە بادەیی بەزمی (ئەلەست)ەیە «حاجی» لە جامی قەلبی شکاوە شکایەتی
575	Salim	035	ا/چاوەکەت وەختێ بە ئیما مەیلی جامی مەی دەکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەت وەختێ بە ئیما مەیلی جامی مەی دەکا هەرچی مەی دەیکا لەگەڵ ئەو، ئەو لەگەڵ ئێمەی دەکا نەی لە ناڵینا چ گوستاخانە بۆ ئەربابی سەمع باسی ئەییامی گوزەشتەی کەیقوباد و کەی دەکا تا سوپاهی خوسرەوی عیشقت ئیحاتەی جانی دا بۆ شەڕ و شۆری موسیبەت دڵ لە موڵکی ڕەی دەکا کاروان ئەر سستڕەو بێ تا دەگاتە کۆیی لەیل شەوقی بێ پایانی دڵ، ئوشتر بە مەجنوون پەی دەکا حاڵی عیشق و تابشی هیجرت نیشانی دا بە من ئاگری سۆزەندە هەر کارێ بە بێشەی نەی دەکا تا بەسەر باغی دڵا بێ بای خەزانی فیرقەتت عاریزم بۆ سێوی ڕوخسارت لە ڕەنگی بەی دەکا جورعەنۆشی بۆ بکەم ئیتر لە بەزمی مەیکەدە چاوی مەخموورت بە عاشق کاری بادەی جەی دەکا وەختی بەخشش گەر بنووسم داستانی هیممەتت مەردی دانا وەسفی جوودی حاتەمی تەی کەی دەکا ئابڵەی دەردا کەفی پێی تاقەتی هەنگامی جەهد «سالم»ی سەرگەشتە ئەزبەس ڕێی موسیبەت تەی دەکا
452	Narî	073	ێ/تالیب کە هەموو وەختێ خەریداری غەزەل بێ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تالیب کە هەموو وەختێ خەریداری غەزەل بێ زۆر زەحمەتە مەیلی کە لەسەر عیلم و عەمەل بێ تالیب ئەوەیە تالیبی دیوانی خودا بێ عالم ئەوەیە غەرقی خەیاڵاتی ئەزەل بێ فرزەندی مەلا: ڕۆڵە ئەبێ سەرفی حەیاتی بۆ دیققەتی بەیزاوی و تەفسیری جومەل بێ بێ جیلوەیە تەسبیحی کەفی جەزبەیی سۆفی تا فیکری مەی و دەنگی نەی و سازی ئەمەل بێ گەر شوربی دەوا عاقیبەتی نەفعی نەبێ، هیچ لای خەستە وەکوو زەهرە ئەگەر عەینی عەسەل بێ ئەفسووسە ببێ مورغی هوما فەرعی بە قاڵاو زۆر موشکیلە گەر بازی سپی فەرعی بە قەل بێ گەر دوڕڕی ئەتۆ، واریسی ئادابی پدەر بە نەزدیکە پدەر یار و هەم ئاغووشی ئەجەل بێ
799	Wefayî	004	ا/تابی سەری کوڵمت بوو کەوا زولفی بە با دا	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تابی سەری کوڵمت بوو کەوا زولفی بە با دا یا ڕۆژی ویسالت شەوی هیجرانی وەلا دا؟ خاڵی دەمتە یا مەگەسی حوققەیی شەککەر یاخۆ حەبەشی‏زادە لەنێو ئابی بەقادا؟ خوێنین جگەرن تالیبی ئەو زارە دوو عالەم ئەو جەوهەرە بۆ هیچێ بە دوو عالەمی نادا هەر تارە کەوا مەسکەنی بارێ دڵ و ڕۆحە سەد ڕۆحی بە با دا کە بە داو پەرچەمی بادا بازاڕی شکا وەک دڵی زارم گوڵ و نافە تا تای سەری زولفی کە بەسەر عاریزیدا دا ئەو زارە کەوا هەر بە تەبەسسوم هەیە حاڵی پیرێکە دەڵێی گا لە بەقا گا لە فەنادا حەیرەتزەدەیی نێرگس و ئەبرۆتە «وەفایی» کافر نییە وا مەست و لە میحرابی دوعادا
203	Kakey Felaḧ	121	ئەوە پێرێ، ئەمە دوێنێ، بەڵام ئەمڕۆ	نوێ	FreeVerse	ئەژدەهاکەکانی سەردەم! هەموو هەورەکانی مێژوو کۆ بوونەوە هەموو زام و برینەکانی ڕابردوو هەرچی کۆن و نوێیە هەموو بە ناسۆریی ڕاست بوونەوە لە زۆر لاوە ڕەهێڵەی باران و لافاو جێ پێی ستەم ئەشواتەوە لە زۆر لاوە هەوری ژان خۆی ئەخواتەوە بۆ دەمێ تەوژمی بەتاو تامەزرۆیە و تینووە بۆ ماچی هەتاو تا نەورۆزی ڕاستەقینە بۆ مرۆڤی ڕاستەقینە وەکوو خۆرێ لە ئاسۆوە پرشنگ ببەخشێ بە هیوای ڕەنگاوڕەنگی هەزاران پەلکەزێڕینە
8	Diɫdar	009	ئەی ڕەقیب هەر ماوە قەومی کورد زوبان	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی ڕەقیب هەر ماوە قەومی کورد زوبان نایڕمێنێ دانەیی تۆپی زەمان ئێمە ڕۆڵەی ڕەنگی سوور و شۆڕشین سەیری کە خوێناوییە ڕابوردوومان ئێمە ڕۆڵەی میدیا و کەیخوسرەوین دینمان ئاینمانە نیشتمان کەس نەڵێ کورد مردووە، کورد زیندووە زیندووە، هیچ نانەوێ ئاڵاکەمان چەند هەزار لاوانی کوردی نەڕڕەشێر بوون بە قوربانی و هەموویان نێژران لاوی ئێستاش حازر و ئامادەنە جانفیدانە، جانفیدانە، جانفیدان لاوی کورد هەڵسانە سەرپێ وەک دلێر سا بە خوێن نەقشی ئەکەن تاجی ژیان کەس نەڵێ کورد مردووە، کورد زیندووە زیندووە، هیچ نانەوێ ئاڵاکەمان
978	Ḧacî Qadir	085	ە/بە ڕوخ و زولفی شەو و ڕۆژی هەتا ڕۆژ و شەوە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	بە ڕوخ و زولفی شەو و ڕۆژی هەتا ڕۆژ و شەوە گرپەیی دەم بە دەمم دوژمنی خوێنینی خەوە فیتنەیی غەمزە و و نازی نیگەهـ و چاوە کە وا هات و هاوار و هەرا و گێچەڵ و تاڵان و ڕەوە دڵ لە فیکری دەهەنت هالیکی ڕێگەی عەدەمە یا موقیمی سەری زولفی تۆ وە یا ڕاهڕەوە لەگەڵ ئەم ئاهووە دێ ئەم سەگی ڕیش کۆن و نوێ دێتە سوو، دێتەوە سوێ، ڕێشێ کە کۆنەجدەوە لە بەهای موژدەیی وەسڵی قەدەمی چت بدەمێ دڵ ئەنیسی سەری کۆی دولبەرە جانیش گرەوە
894	Wefayî	113	ە/دڵی دێوانە لەسەر زولفی لە عالەم بەرییە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	دڵی دێوانە لەسەر زولفی لە عالەم بەرییە قەد ڕەهایی نییە لەو داوە کە بەستەی پەرییە بە وەفا بە کە دەشمکوژی بە میهرم وەرە سەر دا نەڵێن عاشقی بێمیهر و وەفا سەرسەرییە چت لە دڵ داوە عەزیزم وەرە نێو دیدەیی من دڵ هەموو ئاورە، چاو مەنزەرەیی دوودەرییە چاوی بیماری تەبیبی هەموو دەردی دڵمە غەمزە دەرمانییە، پەیکانی موژە نەشتەرییە قامەتی تۆ کە گوڵ و بەی بەری بێ، بێ بەری بێ بۆچ دەڵێن ئیدی سنەوبەر بەری بێ بێبەرییە؟ بۆیە سووتاوم ئەمن عاشقی بەدناوم ئەمن دڵەکەم غەمزەدەیی غەمزە و نازی پەرییە ڕوو بە ئەبرۆتە ئەگەر بۆچی دڵ ئازارە موژەت؟ ئەهلی قیبلە عەجەبا وا ڕەوشی کافەرییە سەروی گوڵزاری «وەفایی»یە کە گوڵزاری جەمال خەندەگوڵ، گوڵ بەرییە، هەم گوڵە هەم گوڵپەرییە
204	Kakey Felaḧ	122	ئەی فریشتە	نوێ	FreeVerse	ئەی فریشتەی خۆشەویستی! خۆشەویستی پاک و بێ گەرد کەوتومەتە تۆ پەرستی، لە ئاسمان بی یا لەسەر عەرد خۆشەویست ئەتپەرستم بە تۆ مەستم بێ تۆ پەستم پرشنگی چاوە کاڵەکەت دڵم ڕووناک ئەکاتەوە بزەی سەر لێوە ئاڵەکەت گیانم زاخاو ئەداتەوە ئەی بێ وێنە خۆت بنوێنە! بێ، بم دوێنە بم بزوێنە بەو چاوە جوانانە قەستەم بێ تۆ ژیانم ناخۆشە ناخی ئەم دەروونە پەستەم بۆ ڕووناکی تۆ پەرۆشە پەریزادە دڵ بەر با دە زۆر ناشادە خەمی ڕادە هەرچەن شێوەی تۆ ئەبین لە جوانی تێر نابێ چاوم بەبێ تۆ شۆخی شیرینم گوڵێکی سیس و ژاکاوم بێ ڕەنگ و بۆ بێ گفتوگۆ بێ هاتوچۆ دەستەوئەژنۆ ئەی فریشتە نازدارەکەم! تۆ چرای، من پەروانەتم ئەی شۆخە وەفادارەکەم کوشتەی ئەو تیشکە جوانەتم هەتا ئەمرم تۆ پەروەرم نازت ئەگرم لەسەر سەرم
800	Wefayî	005	ا/سەری کوڵمت لە نێو زولفی سیادا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	سەری کوڵمت لە نێو زولفی سیادا ئیشارێکە لە نووری شەوچرادا سجوودی بردە ئەبرۆت ڕۆژ لە سەر ڕوو شەوی دوێنێ کە تۆ زولفت وەلادا ئەمن چاوم لە ڕۆژ وا پڕ لە خوێن بوو کە ئاوێنەی جەمالی خۆی جەلا دا شەو و ڕۆژ هەر لە فیکری زاری تۆ دام بە هیچێ عومری شیرینم بە با دا ئەرێ ڕۆحم بە لێوی پڕ لە خەندەت ئەرێ هۆشم بە چاوی سورمەسا دا لەبەر تاقی برۆت بمرم چ نابێ کە من شا بم لە بن باڵی هومادا مورادی ڕۆحمە بۆیە «وەفایی»! بە دڵ ماچێ لە غونچەی لێوی نادا
384	Nali	0123	ە/وەسفی ڕوخساری لە فیکری بەنی ئادەم بە دەرە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	وەسفی ڕوخساری لە فیکری بەنی ئادەم بە دەرە ئیبتیدای مەدحی دەمی وەک خەبەری بێئەسەرە نەو نیهالی قەدی تۆ عەرعەرە، دڵخواهی منە ڕاستە دڵدارە، وەلێ حەیفە کەوا بێسەمەرە قامەتی سەروی، ئەگەر بێ بەرە، بۆچ نارەوەنە؟! تۆ بڵێ زوڵفی ئەگەر دووکەڵە، بۆچ ناری بەرە؟! زوڵف ئەگەر دووکەڵە، دووکەڵ بەری گوڵناری نیە! سەروە گەر قامەتی، کەی سەروی ڕەوان بارەوەرە؟! بە حەقی جەڕڕی هەیاسەی زەڕ و کاکۆڵی سەری دڵی گوم گەشتەیی من کوشتەیی پشت و کەمەرە بێ ئەگەر بێتە دەرت، دەیدەیە بەر شەق وەکوو گۆ نییە زاتیشی نەیێ دڵ، چ بکا، قوڕ بە سەرە! لە دەمی ناڵەیی زارم، دڵی پڕ زەمزەمەکەم، وەلوەلەی حەلق و گەرووی نالی لە گەردوون بە دەرە
516	Qaniʕ	045	گوڵاڵەی مەریوان/م/کە دولبەر بادە نۆشی کا ئەبێ من خزمەتی مێو کەم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	کە دولبەر بادە نۆشی کا، ئەبێ من خزمەتی مێو کەم بە شەو ئاودێری باخات و بە ڕۆژ دەفعی چڵ و چێو کەم ئەوەندە یاس و بێزارم لە چەرخ و ئەهلی ئەم چەرخە ئەبێ تەقلیدی مەجنوون و خەیاڵی ژینی سەر کێو کەم چ ڕۆژێکە خوا ئەمڕۆ کە هاواری برینداریم نەوێرم بانگی بۆ هەڵدەم، بە بۆڵەبۆڵی ژێر لێو کەم؟ مۆقەددەر باڵی توند بەستم، دەری کردم لە ناو یاران مەگەر ئەمجار بە ناچاری، ڕەفێقی جنیی و دێو کەم کە باخی ئارەزووم ئەمڕۆ نەبێ زاهید لە مەحشەردا ئیتر بۆچ ئارەزووی باخی هەنار و قەیسی و سێو کەم خەیاڵم وا بوو گۆچانی نەسیحەت هەڵگرم بۆ ڕان وەکوو مووسا لە دەشتی ئەقدەسا، شوانانە هەر عێو کەم شوعەیبێکم نەدی شەرتی شوانیم بۆ بەجێ بێنێ ئیتر بۆ خزمەتی ڕانی، بەبێ سوود و بەبێ خێو کەم؟ چ خۆشە «قانعی» ئەمڕۆ، لە دەشتی وەحدەتا وەک تۆ بە هیوای جەژنی سەربەستی، لە خوێنی جەرگ پارشێو کەم
853	Wefayî	067	ۆ/سەرابستان خەرابستانە ئیمڕۆ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	سەرابستان خەرابستانە ئیمڕۆ بەهاری عەیشی مە زستانە ئیمڕۆ بە زەردی پاییزی ڕەنگم دیارە بە خاڵی ڕووتە تابوستانە ئیمڕۆ ژیانی عومرەکەم بێتۆ زیانە گوڵستان بۆم بە خارستانە ئیمڕۆ تەواوی زیندەگانیت بێوجوودت سەراپا وەک قومارستانە ئیمڕۆ کە نارستانی عیشقت بۆ تەجەممول ئەوێستا نەوعی شارستانە ئیمڕۆ هەتاوی خاکی گەرمێنت بە من چی؟! لە بۆ من هەر وەکوو کوێستانە ئیمڕۆ گوڵی من بێنەزیرە، تۆ تەماشا ویلایەت پاکی باغستانە ئیمڕۆ خەدەنگت کاری ئەژماری بە میقیاس هەموو مێشە و چنارستانە ئیمڕۆ «وەفا» مەزلوومی بەیرووتە بە ڕووتی هەتیوی شاری کوردستانە ئیمڕۆ
69	Hêmin	038	تاریک و ڕوون/ڕەشەمە	پێنج خشتەکی	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	دەک بەخێربێی قەدەمت خێرە چ خۆشی ڕەشەمە تاکوو تۆ هاتی نەما و تێپەڕی ڕۆژی ڕەشی مە ئیستەکە کوردە هەموو بێ هەم و بێ دەرد و خەمە شادە، ئازادە، دەکا گاڵتەوگەپ، کەیف و گەمە نیشتمانی هەموو ڕازایەوە، باخی ئیرەمە شین و ڕۆڕۆ بوو بەشی کورد و سەری نابوو لە هەش چون لە ئازادی بڕێک نەیبوو ئەویش بەهرە و بەش کوردەواری هەموو داگرتبوو هەور و تەمی ڕەش نەدەبینرا لە چ لا تیشکی گەلاوێژی گەش بەشنەبایەکی ڕەحمەت ڕەوی ئەو هەور و تەمە هاتە مەیدانێ کوڕی کوردی وەکوو فیلی دەمان هەوڵی ئازادی دەدا ئەو بەهەموو وەخت و دەمان دوژمنی کوردی ئەوەی دیت و ترووسکایی نەمان دەشەکێنێتەوە با ئێستەکە ئاڵایەکەمان سەر و ماڵ و کەس و کارم بەفیدای ئەو عەلەمە لاوی کوردی لە هەموو لاوە وەکوو شێری ژیان دێتە مەیدان و دەڵێ: من دەمەوێ مافی ژیان تازە هەڵناخەڵەتێ ئەو، بەقسەی نەرم و نیان دوژمنی میللەتی کوردی هەموو تووڕەن کە دییان ئەو بەسەربەستی دەژی، دوژمنی زۆر و ستەمە
346	Nali	0084	ێ/تەشریفی نەوبەهارە کە عالەم دەکا نوێ	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	تەشریفی نەوبەهارە کە عالەم دەکا نوێ دڵ، چونکە میسلی غونچەیە، بۆیێ دەپشکوێ لەم وەعدە خۆشەدا گوڵ و گوڵچیهرە تێکەڵن یەک ڕەنگ و موتتەحید، بە دڵ، ئەمما بە تەن جوێ عەرعەر عەدیلی قەددییە، یەعنی بەرابەرن سونبول شەبیهی زوڵفییە، فەرقی نییە مووێ لەم خۆشییە کە هێزمی مەتبەخ سەوز بووە، ماوم عەجەب لە دیدەیی سۆفی کە ناڕووێ! تیپی شکۆفە، خەیمەیی داوە لە هەر تەرەف، یا شاهی نەوبەهارە، هەڵیداوە هۆردووێ؟! دنیا کە گوڵ گوڵی بووە، قوربان، ئەتۆش وەرە... تالیب بە گوڵ بە، قەیدی چییە گوڵ گوڵی بوێ! بولبول، کە گەرمە نەغمەیی، ئاگر دەکاتەوە غونچە، حەزینە، جەرگ و دڵی بۆ دەکا توێ نالی! زوبانەکەی تەڕ و پاراوی سەوسەنت حەیرانی چاوی نێرگسە، وەک لاڵە، نادوێ...
620	Salim	082	ر/لەناو زوڵفا بە ڕوو دڵداری مەستوور	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لەناو زوڵفا بە ڕوو دڵداری مەستوور دەسووتێنێ لە شەودا شەمعی کافوور بتی شیرین دەهانی زوهرەچەشمم دەبەخشێ نۆشی نەحل و نێشی زەنبوور ئەگەر حۆری لە جەننەت بێنە دونیا نەزەر ناکەم مەگەر بۆ ڕوویی مەنزوور لە بەر کا گەر دڵم دیرعی تەهمتەن بە تیری غەمزە هەر ئیماتە مەنسوور لەبی تۆ بۆ تەبی من چارەسازە بەڵێ عوننابە دارووی دەردی مەحروور بە کەس ناگا خەراجی هیندوویی خاڵ لە قەلعەی چینی زوڵفا بوو بە فەغفوور بە حەسرەت دڵ وەکوو نەی دێتە ناڵین لە لەبتا لەب، نەیاسا گەر بکەم دوور دەبینێ هەر نەزەر «سالم» لە ڕووتا هیلال و ئافتاب و لەیلی دەیجوور
130	Kakey Felaḧ	030	ئیلهامی دەروون	مەسنەوی	10Syllabic	خۆ ئەگەر ژیان وەکوو خەو وابێ گوزەران ئاخ بێ و بە مەرگ کۆتا بێ بۆن کردنی گوڵ بکە بە پیشە تێر تێر سەرنجی دەمەو بەیان بە پەنجەت لە قژی نەرم و خاوا بێ با دڵ و گیانت لەو هەستەدا بێ ئەم ژینە بۆ تۆ زۆر پێویستییە چاکە و بەزەیی و خۆشەیستییە گەر با ئەیهێنا هەناسەی مردوو مرۆڤ ئارەزووی ڕێی چاکەی ئەبوو بەڵام مردووان ئێمەیان بیر چوو لەگەڵ تارمایی جوانەمەرگانا ژیان بە چەشنی بێژەنگ ئەنوێنێ دوای گێژ سێ دانی هەر تیا ئەمێنێ «نەیرون» زۆر قەڵای بەرزی هەڵ چنی کە هەڵسا لە خەو بە خۆی پێکەنی تاکوو بگاتە پیرۆزیی لاهوت ئەم چەن وشەیەی خێرا بەرچاو کەوت یەک بەیەک پیتی بە ئاگر نوسراو لەسەر وێرانەی تەلاری ڕووخاو: (بەرەو کردگار، ڕێگای نزیک بوون، گوێ گرتنە بۆ ئیلهامی دەروون)
450	Narî	071	ێ/بە ئیما دوێشەوێ باڵا نەمامێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە ئیما دوێشەوێ باڵا نەمامێ نەویدی دوو شەمامەی زەردی دامێ بە ڕەسمی تەهنیەت فەرمووی پەیاپەی لەبۆ من لێدە موتریب چەن مەقامێ وەرە ساقی بە یادی چاوی مەستی دەخیلت بم بە گەردش بێنە جامێ دڵی میحنەت زەدەم مەسروورە ئەمڕۆ بە ئوممێدی خەڵاتی خۆش خەرامێ بڵێن بەو شۆخە نەشکێنێ بە ناحەق قەراری دوێ، بە عەقڵی ناتەمامێ گەلێ نەقسە لە باغی سەڵتەنەتدا لەسەر دووبەی دڵ ئازاری غوڵامێ هەتا کەی «ناریا» فیکری بەتاڵت هەتیو پەیدا کە بۆ خۆت عەقڵ و فامێ
867	Wefayî	083	ێ/تا نەرگسی تۆ نازی هەبێ غەمزە نومابێ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تا نەرگسی تۆ نازی هەبێ غەمزە نومابێ شەرمەندە ئەبێ چینییە ئاهوویی خەتابێ ئەی خوسرەوی خووبان بە دوو لێوی شەکەرینت شیرین نییە فەرهاد بکوژی تۆ بە عیتابێ سەبزەی دەمتە داویە شکەست خەتتی ڕێحانی خەتتێکە غوباری کە بە یاقووت کشابێ حەیرانی دەم و سەبزەیی نەوخێزی لەبی تۆم بێ نوکتە نییە قەت خەتی ئایاتی خودابێ سووتاوە دەروونم لە غەمی غەمزەیی جانان موتریب بڵێ، ساقی بە کەرەم بێنە شەرابێ خوێنی دڵی ڕشتم لە هەوا دڵ نەبوو خاڵی عاشق بە خودا وایە وەکوو من بە وەفابێ حوسنت بە لەتیفی قەد و شیرینیی زارت قەد باغی ئیرەم دارە گوڵێکە گوڵی نابێ تۆ هەر بە جەفا مەیلی «وەفایی»تە عەزیزم مەعشووقە دەبێ هەم بە وەفا هەم بە جەفا بێ
274	Kurdî	070	ە/تاری کاکۆڵت لە سەر سەفحەی ڕوخت تاتارییە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تاری کاکۆڵت لە سەر سەفحەی ڕوخت تاتارییە خەت لە دەوری لێوی ئاڵت جەدوەلی ژەنگارییە ڕۆیین و وەستانەوە و عیشوە و نیگاهێکت هەیە نازە یاخۆ خەشمە یا ڕەحمی دڵەی خەمخوارییە دڵ بریندارە بە پەیکانی موژەی خوێنڕێژی تۆ ناڵەیی زاری منی زاری لە گیان بێ زارییە لێوی من موشتاقە قوربان! بۆ ئەسەر لێو نانی تۆ ڕۆح لەسەر لێوم بە موژدەی وەسڵت ئینتیزارییە عیللەتی ناڵاندنی نەی پێت بڵێم وەجهی چییە؟ بۆ فیراقی ڕووی حەبیبان دائیمەن هاواریە من چم و حەددم چیە عاجز دەبی لێم چاوەکەم؟ عەقڵ و دینم توحفەیە، گیان و دڵیش سەربارییە تا کەی ئاخر حەسرەتی کاکۆڵەکەت پەنهان بکەم «هیجری»، ئاشوفتە دڵی و کاکۆڵ پەرستی کارییە
877	Wefayî	095	ە/ئەرێ ئەی زولفەکەت سەر تا قەدەم هەر حەلقە و بەندە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەرێ ئەی زولفەکەت سەر تا قەدەم هەر حەلقە و بەندە چ داوێکە کە هەر داوێکی بەندی سەد خیرەدمەندە؟ کە تۆ هاتی بە گوڵشەندا لە شەرمی زولف و ڕووی تۆ بوون وەنەوشە و گوڵ سەراسەر غەرقی خوێن، مات و سەر ئەفگەندە خودایا ئەو جەمال و قامەتەی دوورکەی لە چاوی بەد درەختی گوڵ لە نارنج و گوڵ و بادامی پەیوەندە کوتم: قوربان زەدەی چاوم! شیفای دەردم چییە بیدە؟ دەمی خۆی کردە غونچە و پێکەنی فەرمووی: کە گوڵقەندە بە خەتتێکی شکستەی زولفی ڕێحانی لە سەر عاریز لە مەعنای ئاتەش ئەم تۆمارە شەرحی زەند و پازەندە لە عیشقی تۆ هیلاکی ئەو دڵەی دێوانە دوو چت بوون: وەک ئاهوو چاوڕەش و وەک غونچە زاری پڕ شەکەرخەندە لە ژێر باری غەمی زولفی خەتی هات و ڕەهای کردم ئیلاهی قەت جەوانمەردان نەکەی داماو و دەرمەندە «وەفایی» هەرچی بێ، ئاخر، هیلاکی چاوەکەی خۆتە بە چاوی سووکی مەنواڕێ، مەڵێ: مەیخوارە و ڕەندە
915	Ḧacî Qadir	007	ا/تمنیت من الدّهر ندائی أزمنا نادی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	++ گوتی: هەرچی تەمەنناکەی لە دنیا غەیری من نادا لە سایەی زولفی ئەفشانی پەرێشان دێ خەتی مانی لە تەسویری ئەگەر جارێ بە وەستایی قەڵەم دادا خەتی دەورەی ڕوخی داوە وەکوو مۆری سولەیمانی خەیاڵی کردووە زولفی بە حیلە خاتەمی لادا لە ژێر قافی فیراقیدا وەها فەرسوودەیە جیسمم لەگەڵ عەنقا قەرینم من لە ئیسمی بێ موسەممادا خەدەنگی دیققەتی «حاجی» قەسیمی جەوهەری فەردە کەچی وەسفی دەمی هەر ما لە ژێر پەردەی موعەممادا
979	Ḧacî Qadir	086	ە/تا گوڵی ڕوخساری تۆ وەک من هەزاری عاشقە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تا گوڵی ڕوخساری تۆ وەک من هەزاری عاشقە ڕاستیی قەددت لەسەر سەرڤ و سنەوبەر فایقە با لە هەردوو لا بە زولفت باوەشێنی لێ نەکا مێشی خاڵت نافڕێ پابەندی شەهدی ڕائیقە بۆچی گوڵ پێناکەنێ ئاهم سەحابی باغییە گریە بارانی بەهارە، ناڵە ڕەعدی باریقە شەو لە داخی عاریزت، ڕیشی سپی بوو ئاسمان گەر دەڵێی کەززابە ها بورهانی سوبحی سادیقە سونبولی زولفت پەرێشانە، قەدی سەروت بڵند دڵ پەرێشانی پەسەندە نالەباری لایقە حاسڵی وەسفی گوڵم نایێتە سەر حەدد و بەیان شیرینی فەرهادە، لەیلای قەیسە، عەزرای وامیقە من دەبێ بمرم ئەگەر مەنعم نەکا «حاجی» لە خۆی با جەوابی لەن تەرانی، خەررە مووسا ساعیقە
481	Qaniʕ	008	گوڵاڵەی مەریوان/م/لە سایەی عیززەتی نەفسم لە پاشا مەرحەبا ناکەم	پێنج خشتەکی	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە سایەی عیززەتی نەفسم، لە پاشا مەرحەبا ناکەم لە ئەربابی کەرەم دوورم، بە کەس خۆم ئاشنا ناکەم کراسی چەرمی خۆم ئەدڕم، سواڵی سەرکەوا ناکەم ئەگەر چی لەحزەیەک دەرد و خەم و قەهرم بە با نادەم ئیلاهی زۆر شوکور، ئومێدی نانێ من لە شا ناکەم لە تۆزی ئاشەدا غەرقم، لە تەوقی سەر هەتا ئەژنۆم نە ترسی ئەمری مافەوق و نە مەحکوومی بەراتی تۆم بەڵام چەن خۆشە ئەو تۆزە کە هەر خۆم ئامیرم بۆ خۆم لە سایەی زەحمەتی قاچ و سەر شان و دەس و ئەستۆم لە بۆ کەس چاو لەبەر نیم و خەیاڵی ڕێی ڕیا ناکەم براکەم فرسەتە ئەمڕۆ بڵێ بەو یاری دێرینم لەسەر هەر دینێ من ئەمرم، ئەویش هەر بێتە سەر دینم کە چون شێرانیە فیکر و خەیاڵی زیندەگی و ژینم لە بەر تاڵی زەمانە و شەربەتی ئەشعاری شیرینم هەتا ئەم دوو تەعامەم بێ، خەیاڵی شەکر و چا ناکەم چ خۆشە، تا ژیانت بێ، لە لای کەس کەچ نەکەی گەردن عەرەق بڕژێ لە ناو چاوت، لە ڕێگەی کاسبی کردن بە شەرتێ سەر بە سەربەستی، لە مەیدانا بەدەر بردن بە شاڵی خاکەکەم ڕازم و ئەیپۆشم هەتا مردن لە فاسۆن و گەبەردین تا ئەبەد سەڵتە و کەوا ناکەم لەبەر پەستی گەلی کوردە، کەوا ڕەنج و تەقالامە لە سەر ئەم هۆزە چل ساڵە، بە تەنیا هەوڵ و داوامە بە تاڵانی لە دەس دەرچوو، سەفای ئەم زێد و ماوامە مەلایی و خوێندەواری، خوو و ڕەوشتی خۆم و باوامە کە چی من ئارەزووی نان و ژیانی وەک مەلا ناکەم لە داخ ئەم چەرخە کەچبازە هیلاک و سینەچاک چاکم وەکوو تەیرێ هەڵۆ لێی دا، کز و خەڵتانی ناو خاکم بە بێ هۆشی ئەسووڕێمۆ، ئەڵێی سەرگێژی تریاکم وەها غەرقی مەراقی پڕ جەخاری کاری ناپاکم ئەگەر خۆم بم بە لوقمان سەد یەکێ دەردم دەوا ناکەم دە شەرتە شەرتی مەردی بێ، لە دنیا تا حەیاتم بێ نە هیوای سەر قەڵەمدانە و نە ئومێدی خەڵاتم بێ لە سەر ئەم حاڵەتی خۆمە، ئەگەر بێت و سوباتم بێ بە ئومێدم بە سەربەستی لە حەشریشا نەجاتم بێ لە دنیادا کە هیچ کەس، تووشی ئازار و بەڵا ناکەم قەناعەت چاکە، وا چاکە بساچێنم بە شۆرباوێ کەوای تاقەی منەت لابەم، لە بەر کەم شاڵ یا جاوێ لەبۆ دانەی تەماعکاری، نەکەومە گێژی هیچ داوێ ئەگەر شیعرێ بڵێم و نەشری کەم، هیچم لە کەس ناوێ لە فیکرا پەیڕەوی مەرحوومی زاتی شێخ ڕەزا ناکەم هەزاران ئافەرین مفتی! لە ڕەفتار و لە ئایینت بە وەڵڵا حەیفە تۆ بمری و برات هەڵکاتە تەڵقینت لەگەڵ تووتنچی تێکەڵ کە، دە «قانع» شیعری ڕەنگینت ئەگەر مفتی یەکێ پەیدا نەکەی هاودەرد و هاودینت بڵێ تا هەم شکاتی گەردشی چەرخی لە لا ناکەم
31	Herdî	008	پێنج خشتەکی لەسەر غەزەلێکی شێخ نووری	پێنج خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	قەت نەدەی ئازاری گیانی مەست و بێدارانی شەو خۆت نەخەیتە بەر شەپۆلی ئەشکی بێ پایانی شەو ئەی کچی خواوەندی جوانی و ئەی چرای دیوانی شەو «خۆت بپارێزە لە ئاهی دڵ بریندارانی شەو نەک خوا ناکەردە گیرا بێ دۆعای ناڵانی شەو» وێڵم و تاریکە دەورم، فەرشی رێگەم مەینەتە بێکەسم، تەنیا ئەناڵم، مەرگی خۆمم عەزرەتە سازی ئاهەنگی شەوانم، سۆزی جەرگی لەت لەتە «یاوەر و یاری ئەنیسم ئاهـ و ئەشکی حەسرەتە ئافەرین ئەی بارەکەڵڵا، دیدەیی گریانی شەو» وا نەزانی دەستی خەم یادت لە دڵدا دەر ئەکا ئەشکی خوێنینم دەلیلە بۆ کەسێ باوەڕ نەکا گیانەکەم بەو تیشکی چاوەی شەڕ لەگەڵ ئەختەر ئەکا «دڵ ئەبێتە قەترەیێ خوێن و لە دیدەم سەر ئەکا هەر کە ڕابوورێ بە دڵما سوحبەتی جارانی شەو» هاودەمێ فەرمووی: لەبەرچی کردەوەت گریانە هەر تافی لاوێتیتە، لاوی، قەڵبەزەی سەیرانە هەر من وتم سەیران و خۆشی پێشکەشی شادانە هەر ئەشکی حەسرەت لازمی جەمعی سیابەختانە هەر شەونمی سوبحە دەلیلی قەترەیەک گریانی شەو هەوڵی زۆرم دا، لە داوی زوڵفی ئەو بێ مروەتە دەرچم و دوایی بهێنم بەم عەزاب و مەینەتە پێی وتم بێ سوودە هەوڵت، تاکوو ماوی جێگەتە «نووری لەم پێچ و خەمی زوڵفە نەجاتت زەحمەتە لای سەخی تەبعان مەحاڵە ڕوخسەتی میوانی شەو»
80	Hêmin	051	تاریک و ڕوون/تەپڵی ئەمان	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	قەڵەم سەرکێشە، بیریش مووقەڵێشە بەڵام یاڕەببی ڕووی ڕەش بێ زەمانە دڵی تەنگم لە دەستانی هەمیشە مەکۆگەی مەینەت و دەرد و خەمانە هەموو تیری بەڵای ئەو ڕۆژگارە دەکا بۆ سینگی پڕ زامم کەمانە برا و خزم و کەسوکارم بەجارێ ئەوان لێم بوونەتە داسی ڕەمانە لە ماڵی خۆم دەکەم بۆنی غەریبی کە بێزارم لە هەرچێکی هەمانە ئەوی خۆشم دەویست وەک گیانی شیرن تەماشای بۆتە مشتەی ناو هەمانە لەڕاس من دێڵەڕێوی ترسنۆکیش وەها ڕاسا دەڵێی فیلی دەمانە ئەوی دایم لە ژێر خەڵکا ژیاوە لەسەر من پاڵەوان و قارەمانە دەمی خۆشم لە ژینمدا نەدیوە بخوازم تاکوو خۆزگەم بەو دەمانە گەمەی تۆشم بەلاوە سەهلە خوێڕی گەلێکم پێ کراون لەو گەمانە هەمە هیوا بەدواڕۆژێکی ڕووناک بەشی ئینسانی بێ هیوا نەمانە بەشیوەن چاری کاری ئێمە نایە خەبات، کەڵکی نییە مامەخەمانە لەبەر تۆ چارەنووسی شووم و بەدفەڕ ئەوی قەت لێی نەدەم تەپڵی ئەمانە
798	Wefayî	003	ا/بە خۆڕایی نییە سووتاوی ڕووتە عاشقی شەیدا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە خۆڕایی نییە سووتاوی ڕووتە عاشقی شەیدا لە ڕووتی دیوە جیلوەی ئاتەشی [سینا] لە سینەیدا کوتم: عەقدی سورەییا ماهی من تونگی شەکەرنەی بوو کەچی بۆ ڕاستی ئیعجازی خۆی یارم لە خەندەی دا عەسای فەتحی [مووسا] کول بوو بە موعجیزە شکافی کرد کە فیرعەونی خەتی هات و ئیحاتەی [توور]ی کوڵمەی دا درۆت فەرموو حەزم بێ نایەڵم، گەر ڕاست دەڵێی سادەی! فەرەنگی قەومی [دەججال] ـ ئەی [مەسیحا] ـ دەوری [کەعبە]ی دا لە سینەمدا چ شیرین دڵ دەناڵێنێ بە مەحزوونی وەرن لەو شیوە گوێ بگرن بە شین و شیوەنی نەیدا مەکەن مەنعی «وەفایی» چونکە سەرگەردانی جانانە لە سەر دینی کە شێخی خانەقا بردی کە تۆبەی دا
459	Narî	081	ە/بە جیلوەی عەکسی تۆیە دڵ کە وا سەرمەست و خەندانە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە جیلوەی عەکسی تۆیە دڵ کە وا سەرمەست و خەندانە بە یادی تۆ وەکوو تووتی، زوبانم شەککەر ئەفشانە بە شەوقی تۆیە مەسرووری، لە دووری تۆیە ڕەنجووری گەهێ گەر خەندە پڕ لێوە، دەمێ گەر دیدە گریانە ڕژا سەد دانە ئەشکی ئاڵی چاوی من بە سەر عەکسا کە شایستەی نیساری سوورەتی تۆ لەعل و مەرجانە بە ئیستقبالی تیمسالت حەیاتم هاتە سەر لێوم کە ئیستقبالی قیبلەی من نیشانەی ئەهلی ئیمانە بە ماچی حەرفی زەرفت سەرفی دەرد و وەزعی پیری بوو مەگەر سەرچەشمەیی خامەت! نموونەی ئاوی حەیوانە حەسەد ئەنگێزی جەمعی ئەهلی [میسر] و شاری [بەغدا]یە کە بێ ڕوویی [زولەیخا] بوو، مەقامی ماهی [کەنعان]ە عەزیزی بێ ئەساسی ڕەنجی غوربەت شاهی من نابێ لە [یووسف] تۆ تەماشا کە چ بەحسی حەپس و زیندانە ئەگەر گاهێ بە یادم کەی گەلێ موشکیل نییە چاوم نەوازش عادەت و شێوەی نەتیجەی شاهی مەردانە فەرەح هات و ئەلەم دەرچوو، جەفا ڕۆیی نەما ماتەم بەڵێ ڕاکردنی ڕێوی لە شێری شەرزە ئاسانە! تەشەککور لازمە ئەوڕۆ، لە سەر «ناری» لە بۆ باری کە تەختی دڵ ئیقامەتگاهی جیلوەی جانی جانانە
318	Nali	0044	م/لایقی مەخزەنی تەبعە هەموو کەنزی غەزەلم	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	لایقی مەخزەنی تەبعە هەموو کەنزی غەزەلم قابیلی زەربی ڕەواجە زەڕ و زیوی مەسەلم سایەیی پایە وەکوو باڵی هوما و بازی سپیم نە وەکوو بوومی قەدەم شووم و، نە هەمڕەنگی قەلم کەوکەبەی تەلعەتی شاهانەیی تۆم بورهانە: کە لەسەر موددەعی، سوڵتانی موبینە جەدەلم ڕۆژ سەری کوڵمتە ڕووناکیی نووری بەسەرم شەو خەمی زوڵفتە تاریکیی توولی ئەمەلم حەرەکاتم سەکەنات و، سەکەناتم حەرەکات چوستە سستی، قەوییە زیعف و، سەریعە کەسەلم بێش و کەم بێ شکەم و حیرس، وەکوو تیفلی ڕەزیع زاوییە بێشکەم و، بێ شکم و بێ حییەلەم خوانی زی شانی جیهان هەنگی خۆشاهەنگە، وەلێ مێشی دەم نۆشم و، دوم نێشم و، عەکسی عەسەلم عاجیزی شوکری تەمامی نیعەمم سەر تا پا کە نە ڕیش بەڵم و، نە کۆسە و، نە کەل و گۆج و شەلم نالی و سینەیی بێکینەیی چاکم، ئەمما چاکی دامەن تەڕم و، وشکە سەرابی عەمەلم
56	Hêmin	024	تاریک و ڕوون/تووڕەیی	چوارپارە	فعلاتن مفاعلن فعلن	ساقیا کوشتمی خەم و مەینەت دەوەرە لەو شەرابە مەستم کە نامەوێ جام و ساغەر و پیاڵە بەشی خۆم بۆ لە لوێچی دەستم کە * وەرە ئەی نازەنین بەخێرا خۆت گێژ و وێژم بکە بە بادە و مەی با منی ڕەنجەڕۆ لە ژینمدا هیچ نەبێ جارەکی بڵێم ئۆخەی * حاسڵی تێگەیشتن و زانین چ بوو بۆ من جگە لە کوێرەوەری؟ سەردەمێکیش پەنا دەبەم بۆ مەی تا بزانم چلۆنە بێ خەبەری *** لەو وڵاتە کەسێک لە خەو ڕابێ بەشی چارەڕەشی و خەم و شینە تێگەیشتم عیلاجی دەردی من مەستی و شێتی و نەزانینە
531	Qaniʕ	060	گوڵاڵەی مەریوان/ب/تۆ نەڵێی پاشکەوتووی ئەی کوردەکەی ناکامیاب	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تۆ نەڵێی پاشکەوتووی، ئەی کوردەکەی ناکامیاب قەت بە سووکی تێ مەفکرێ، ماڵ وێرانەی دڵ خراب تاکوو من بووم، رۆستەمم بوو، ڕۆژی حەملە و کەشمەکەش سەرکزی گورزی گرانی بوون، هەزار ئەفراسیاب ئەو مقام و نەزمە من بووم، کێ لە شەئنی هەڵئەسا؟ هەر لە نووحۆ دەس بە دەس، تا هاتە دەورەی ئینقیلاب ماجەرای کاوەم بەیان کەم، بەردی ڕەق ئەتوێتەوە چی بە سەر خاکی عەجەم هێنا، لە شۆر و ئیزتیراب یا، کەریم خانم چلۆن بوو! من نەڵێم تۆ خۆت بڵێ! چۆن لە خاکی فارسەکانا، کەوتە سەر قەهر و عیتاب یەزدیجوردم، یەزدی کوردانە، ئەبێ چۆن ون ببێ کێ هەتاوی بۆ ئەشارێتۆ لە ژێر پەردەی نیقاب؟ «قانعا» باسێ لە حاڵی گیو و گۆدەرزم بکە تا لە داخا دڵ بە جارێ نەبووەتە لوولەی کەباب
631	Salim	093	ز/نیگەهـ کەی گەر بە چاوی فیتنەئەنگێز	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	نیگەهـ کەی گەر بە چاوی فیتنەئەنگێز دەکەن تائیب لە وەرعا تەرکی پەرهێز ئەگەر شەهـ بم دەبەخشم گاهی خەندەت بە هیندووی خاڵی تۆ [شیراز] و [تەبرێز] شەوی ماوە کە بێدارم لە شۆرت لە عەهدی گوڵ وەکوو مورغی سەحەرخێز درێغی بوو لە شیرین، کۆهکەن، جان دەبوو بیکاتە پایەندازی شەبدێز فەلەک نەیخستە مەحشەر خوونی فەرهاد بە [شێرۆ] حەققی شیرین سەند لە [پەروێز] فەرەح دێنێتە خاتر گەر [سەنەندەج] لە دڵمایە خەفەت وەک کێوی [ئارێز] بە زاری موددەتێکە وا لە بەندا دڵی «سالم» لەناو زوڵفی دڵاوێز
205	Kakey Felaḧ	123	ئەی وێنە	نوێ	FreeVerse	ئەی وێنە جوانەکەی دەستم! چۆن شنەی شەماڵ هێناتی؟ هەوێنی تازە هەڵبەستم، لای کام فریشتەوە هاتی؟ چی تۆی گەیان ئارامی گیان بەهرەی ژیان سروەی بەیان خونچەی تازە بەهارەکە لە باخا جێگەت سەر چڵە ئەستێرە پرشنگدارەکەم تۆی ڕۆشن کەری ئەم دڵە نووری چاوم تین و تاوم عومری لاوم تۆی هەناوم کۆرپەکەم، جگەرگۆشەکەم شەو و ڕۆژ دڵم لەلاتە بێچوی هێلانە خۆشەکەم چاوم ڕوونی تەماشاتە گوڵی باخم هۆی دەماخم شەو چراخم تۆی وەجانم سەرنجی بێ بڕانەوەت هەست و تاسەی خرۆشانم قسەی بێ لێو لەرانەوەت یادگاری ورووژانم یادی دێرین تاڵ و شیرین خەندە و گرین کەوتە لەرین گزنگی سەرکەلی بەختم شەوی تاریکم ڕاماڵە ئاسان کەری دەردی سەختم دڵ هۆگری گڕوگاڵە ئەی شێوە جوان بێرە زمان شنە و دووان بۆ ناخی گیان
786	Salim	251	ە/لە وادیی فیرقەتا ڕۆژم وەکوو زوڵفت شەوی تارە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە وادیی فیرقەتا ڕۆژم وەکوو زوڵفت شەوی تارە بە یادی چاوی بیمارت دڵم دایم بریندارە مەگەر باعیس بە هیجرانە وە یا لێڵاوە بیناییم؟ کەوا ڕۆژی ڕووناک ئەمڕۆ لە بەرچاوم شەوی تارە لە فیرقەت نەوگوڵی باغ و بەهاری عاریزی یارم بە ئەشکی ئاڵی گوڵگوونم سەراپام ڕەنگی گوڵنارە کە یادی پیرەهەن ئاڵی دەکەم دڵ وا بەتاو دەکوڵێ سروشکی جۆششی گریانی چاوم ڕەنگی گوڵنارە ئەگەر ئاهم گەلووگیر بێ لەدەورم شین ئەکەن یاران هەموو شەو دەفعەیێ ئەم عیللەتە قانوونی «بیمار»ە
368	Nali	0106	ە/دڵ سیاسەنگ نەبێ مائیلی خاکی وەتەنە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	دڵ سیاسەنگ نەبێ، مائیلی خاکی وەتەنە خاڵی لەعلی حەبەشە، ساکینی بوردی یەمەنە ++ زوڵف بەهلوولی و، خەت زەنگی و، وەجهی حەسەنە تەڵعەتی ئایەتی جان مەزهەری ئیعجازی بەیان لەبی دورج و، دەهەنی سیڕڕ و، کەلامی عەلەنە دەست لە خوێنم مەدە، ئالوودە مەکە دامەنی پاک خوێنی من سابیتە، باتیل نییە وەک ڕەنگی خەنە وەک گوڵی ئاتەشی، خەمڵیوە بە بەرگی چەمەنی قامەتی نارەبەرە، ناروەرە، نارەوەنە ڕۆشنیی دیدە بە ئینسانە، کە موژدەی قەدەمت ++ دڵی نالی کە ئەنیسی قەرەداغە، ئێستەیش داغی سەرچاوە و دێوانەیی دار و دەوەنە
15	Diɫdar	016	کەسێ کەس بێ لە دونیادا کەساسی دەستی دەورانە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	کەسێ کەس بێ لە دونیادا کەساسی دەستی دەورانە لە ژینا ناکەسی بەدکار لە جاهی عیززەت و شانە گوناهی کەس ئەبێ چی بێ، بەغەیرەز کەسبی سەربەرزی بەقەد خەندەی کەسی ناکەس ئەوەندەش ئەو لە گریانە برا نابێ تەعەججوب کەی لە وەزعی ناکەس و دووڕوو کە وا ئەفلاک و گەردوونیش وەکوو ڕووی ئەو لە گۆڕانە تەبیعەت قاعیدەی وایە لەگەڵ گۆڕاو برادۆستە ئەوی سابیت بێ ساکین بێ لە بەهرەی ژینی حیرمانە ژیان خەونێکە ئەیبینین، بە تیژی دێت و ئەڕواتن لە پەنهانی نیهاندا ئەوی دانا بێ نادانە لە هیچدا بەدی هاتی، بەرەو هیچیش ئەڕۆی غافڵ لە بەینی هەر دوو هیچدا خەراباتی بژی گیانە عیبادەت چی بوو نەتزانی بەغەیرەز نێرە بیدۆشە سەری خۆت بۆ دەئێشێنی، سەفا نسیانە، نسیانە بە مەستی خۆت لە پەستی عەقڵ و ئەندیشە تەوەللا کە ئەوی ڕۆییوە، ڕۆییوە، ئەوی نەبووە لە پەنهانە ئەرێ ئەی یاری تەنهاییم، نەدیمی هەمدەمی پەستی لەگەڵ تۆم ساقی هەموار و خەلیفەی پیری مەیخانە دەسا کوا جامەکەی دوێنێت کە قووتی گیانی تێدا بوو دە خێرا تێ کە بۆم چونکە لە پەستی مەستی دەرمانە دەسا مەی جامەکەی جامی سەری کەی بێ فەلاتوون بێ بنۆشە باوەڕیت وا بێ کە لەم کاروانە کار وانە
30	Herdî	007	چەپکە گوڵێک بۆ ست فاتمە	تەرکیببەند	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	فاتمە، دوو چاوی مەستت، پڕ تەلیسمی جوانییە پڕ شەرابی خۆشەویستی و عارەقی یەزدانییە بەژن و باڵاکەت نموونەی هەیکەلی یۆنانییە لار و لەنجەت مۆسیقایە، بەستەیە، گۆرانییە بووکی ڕازاوەی خەیاڵم، گیانەکەم ست فاتمە تاقە پڕشنگێکی چاوت ئەوپەڕی ئاواتمە گەرچی دڵداری لە خاکی ئێمەدا ئەفسانەیە هەر بەتەنیا بۆ کوڕی خاوەن تەلار و عانەیە گیانەکەم، ئەمما دڵی من لەو دڵە شێتانەیە بێ ئەوەی هیچ شک بەرێ، کوژراوی ئەو چاوانەیە هەر بەتەنیا خۆشەویستی شک ئەبەم، ست فاتمە سەروەتم ناوێ، بزەی تۆ، ئەوپەڕی ئاواتمە خۆشەویستی وا کە نامەی خوایە بۆ پێغەمبەران بەرز و ناسک، وەک هەناسەی پڕ گوڵاوی دولبەران نەک وەکوو حەزکردنی دینار و گەوهەر پەروەران ئەو کەسانەی بۆ قڕانێ، چەندە دڵیان هەڵوەران خەڵقی تر پارەپەرستی با بکەن، ست فاتمە من بە تەنیا، تۆ پەرستی ئەوپەڕی ئاواتمە زۆر کەڕەت هانم ئەدا داخی دەروونی پڕ گڕم بۆتی هەڵڕێژم سکاڵای ناسکی گەرم و گوڕم داخەکەم کاتێ کە دێمە بەردەمت، واقی وڕم وام ئەشێوێنێ بە جۆرێ نایەڵێ هیچ دەربڕم بووکی ڕازاوەی خەیاڵم، گیانەکەم ست فاتمە گوێیە بۆ ئەم ڕازە شل کەی، ئەوپەڕی ئاواتمە
242	Kurdî	037	ن/عەزیزان من ئەوا ڕۆییم لە لاتان	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	عەزیزان! من ئەوا ڕۆییم لە لاتان لە مەزڵوومان بڵا چۆڵ بێ وڵاتان کە ئێوەن پادشای لوتف و عەداڵەت بە خوا حەیفە بڕەنجێن گەداتان ئەگەرچی خاک و خۆڵی ڕەهگوزارم بە سەرما خۆ گوزەر ناکا سپاتان وەرە بنواڕە چاوی پڕ لە خوێنم بە تەفسیلات ببینن ماجەراتان کە من ڕۆییم جەهەننەم پڕ مەکەن لێم لە من خاڵی مەکەن کۆشک و سەراتان جەفاتان دام و کوژتمتان بە زاری نزوولی ڕەحمەتە جەور و جەفاتان ئیلاهی من ببم ڕۆژێ دوسەد جار بە قوربانی گەداوو پادشاتان مەڵێن کەڵکی نەبوو ڕۆیی جەهەننەم سەرم قەڵخانە بۆ تیری قەزاتان نەسیمی کۆیی تۆ خاتر دەکا جەم بە بۆی توڕڕەی پەشێوی پانیاتان منم سەر کردەتان بۆ لەشکری غەم دەترسم من بڕۆم بشکێ سپاتان ئەگەر سەبر و ئەگەر دڵ بوو، وەگەر ڕۆح هەموو ڕۆیین، چییە ئیتر تەماتان؟ سەفەرمان چونکە ڕێی هات و نەهاتە دوعامان بۆ بکەن ئێوەو خوداتان تکای «کوردی» وەهایە ئێوە جار جار بکەن یادی موحیببی بێ ڕیاتان
1032	Ḧerîq	041	ە/خەیاڵت مونحەسیر بوو ئەی دڵەی غافڵ لە دنیایە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	خەیاڵت مونحەسیر بوو ئەی دڵەی غافڵ لە دنیایە نەدامەت بوو نەتیجەی ئاخری ئەم شۆر و غەوغایە ئەوا لازم بوو سەرخۆشی، لە تۆ ئەی دڵ کە سەرخۆشی بە بادەی غافڵی بێهۆشی دەردت قەت شیفای نایە عەجەب بۆت بۆتە زستان زەمهەریری باری عیسیانت کە شک نابەی چ سەرمایە، دەڵێی وەی وەی چ سەرمایە بە دەستی دێوی نەفسم دڵ وەکوو مورغی بێ پەڕ، وایە وەکوو پەروانە بۆ شەمعی تەلەسمی ئەو، بێ پەروایە کە تفڵی عیشقی بێ مەشقم لەنێو بازاڕی سەودایە بە ئەو سەودایە سەرخۆشە دەڵێ کارم لە سەودایە هەتا شەیتان مودەببیر بێ، موئەددیب نەفسی زاڵم بێ عەجەب کەوتۆتە دەست زاڵم ئومورت عەینی زوڵمایە خودا ڕەببی نەجاتم دەی لە دەس ئەم دێوی بێڕەحمە کەوا وەک دوژمنی خوێنی بەدایم لێم بەداوایە خەیاڵاتت هەموو پەشمە وەکوو ڕیس و گوریس وایە هەچی دەیکەی دەڵێن هەی هەی فڵانی چەندە ڕیسوایە کە خاڵی بێ دڵی عاشق لە بادەی حوببی مەعشوقی بەخۆڕاییت نەوێ چاکە وەکوو شیشەی شکاو وایە مەبە تالب بە زوڵفەینی بە میسلی شکڵی لا وایە ئەگەر لەولایە خۆت لادەی لەلام تەحقیقە ئەولایە لە قاپی ئاستانەی موڕشیدی ئەڕشەد «عەلی عالی» لەوێ ڕووحت فیدا کە تۆ نەجاتت هەر لەوێ دایە وەکوو پەروانە بۆ شەمعی جەماڵی ئەو کە موشتاقم بە تەسویری «حەریق»م هێندە سۆزی ئەو لە دڵدایە
754	Salim	219	ێ/ڕەنجشی مەعشووقە گەر عاشق لە بەرچاوی نەبێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕەنجشی مەعشووقە گەر عاشق لە بەرچاوی نەبێ پادشەهـ عاجز دەبێ هەر وادییێ ڕاوی نەبێ لامەبە گێسوویی موشکینت لەدەوری خاڵی ڕوو مفتە بۆ مورغانی جۆیا دانە گەر داوی نەبێ نەهری ئەشکم بۆ مەداری دڵ گەلێ نەفعی هەیە ناگەڕێ سەنگ ئاسیا تا قووەتی ئاوی نەبێ مەنعی موژگانت مەکە با باجی خۆی بگرێ لە دڵ شەهـ بە لەشکر، چی بدا گەر کیشوەری ساوی نەبێ؟ باعیسە بۆ پوختەگیی دڵ سۆزی ناری فیرقەتت نانی نابرژێ تەنوور ئەر گەرمیی و تاوی نەبێ خاوی غەفڵەت عەهدی چاوت سەهلە بۆ بێداردڵ کەی زەبوونگیری دەکا خەرگۆش ئەگەر خاوی نەبێ باری دڵ گەر هەڵگرێ دەشکێ بەتەنها گەردنم حامیلی ناکا سەمەک هەمدۆشی وەک گاوی نەبێ بەردە بۆ دڵ داشی جانم دەر نەکا گەر حوکمی خاڵ داوی بەرنووی بۆسەیە گەر داشی کوژراوی نەبێ هەر خودادادێ نەکا جامەی هەتیوێ بۆ خودا وا دەزانم هەر کە بمرێ بۆ کفن جاوی نەبێ سەردمیهری وا لە بەینا ناوی «سالم» گەر نەبەی ساحیبی خۆی کەی دەناسێ هەر سەگێ ناوی نەبێ
687	Salim	150	و/تابی کوا ئایینە ڕووی تۆی بێتە ناو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تابی کوا ئایینە ڕووی تۆی بێتە ناو گەر لە سەنگ بێ یەک نیگەهـ دەیکا بە ئاو بیمی زوڵفت مورغی دڵ دێنێتە لەرز گەر بە سینەمدا بکێشم نەقشی داو گاهێ ڕووتی موشتەری ڕووتم بە جان خۆشە بۆ ڕووتیی گەدا ڕۆژی هەتاو قەت بە کەس ناچێتە سەر دیواری عیشق ئەم بینایە تا حەشر نابێ تەواو کەس نەکا وەسفی خەدەنگی پووری زاڵ بەحسی خوونڕێزیی موژەت گەر بێتە ناو کێ دەڵێ: ئاهوویی سەیدئەفگەن نییە؟ وا شکاری دڵ دەکا دڵبەر بە چاو حاسڵی عیشقم کراسی میحنەتە موردە نابا ماڵی دونیا غەیری جاو بۆ دڵی «سالم» موژەت وەختی نەزەر دەم بە دەم دێ وەک خەدەنگی تازەساو!
848	Wefayî	062	و/بۆچی هەودای زولف و دڵ حاکم لە ڕووی جانانە بوو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بۆچی هەودای زولف و دڵ حاکم لە ڕووی جانانە بوو ئەو پەرێشانییە هەموو تەقسیر و سووچی شانە بوو موددەتێک بوو نووری چاوم چوو بوو، ڕۆژم ببوە شەو ڕووی درەخشانی لەبەر زولفی پەرێشان وا نەبوو زولفی لادا هەر بە ئوممێد بووم کە ڕۆژ ئاوا ببێ ماڵی من وێران بوو عومری من چوو، ڕۆژ ئاوا نەبوو قەترە قەترە خوێنی چاوم یەک دەم ئارامی نییە ڕۆژێکی بۆ کاروانی عاشقان ئاوا نەبوو؟ وەک چرا سووتام و ڕوحمێکی بە حاڵی من نەکرد جارێکی لوتفێ لەلای ئەو یارە بێپەروا نەبوو زولفی لادا خاڵی ڕووی دەرکەوت و هیچ ڕووی پێ نەدام شەو چوو ئەستێرەی بەیان هات، ڕۆژی من پەیدا نەبوو لەوحی مەحفووزم لەبەر چاوی بە سەد دڵ خوێندەوە غەیری بیماری نەسیبی عاشقی شەیدا نەبوو بەستەیی زنجیری زولفی تۆم نیگاهێ! ڕەحمەتێ! ئەی تەبیبی میهرەبان! ئامان دڵم دێوانە بوو یا نەخۆشی چاوی تۆم یا بێقەراری زولفی تۆ عاشقی بێچارە قەت بێدەرد و واوەیلا نەبوو وا بە دەردی چاو و داغی زولفی تۆ حاڵم نییە وەک نەخۆشێکی پەرێشان چی کوتم هیچ وا نەبوو پەڕپەڕی ئەوراقی دڵ پڕ خوێنی وەک گوڵ کردووە دەفتەرێکە پڕ لە خوێن هەر ئەو بوو چی تێدا نەبوو قەت بە چاوی سووک تەماشای ڕەند و ڕووتێکی مەکە ئەی بەسا ئاوری نیهانی موهلیکی سەد خانە بوو هەر دەمێکی مەزهەری دیداری وادی ئەیمەنە خۆ تەجەللا مونحەسیر بۆ سینەیی سینا نەبوو باغەبان بۆ خۆی کە هات ئارایشی گوڵزاری دا خاری میسکین تۆ بڵێی چ بکا گوڵی ڕەعنا نەبوو؟! ئەی فرووغی زوڵمەت و نوور! تۆ و چراغی دین و دڵ! ڕەحمەتێ، وەبزانە ئەم وێرانە هەر ئاوا نەبوو گوڵ بەبا سونبوول بە تاراجی خەزان چوو عاقیبەت هەچ گوڵێک لافی لە ڕەنگ و بۆت نەدا ڕیسوا نەبوو گەر ئەتۆ لوتفێک بفەرمووی بێزوبانی من بەسە مەیلی تۆ بوو وەرنە ئادەم عالمی ئەسما نەبوو تا بە ئاهـ و ناڵە نەگریت فەیزی ڕەحمەت زەحمەتە بێ نەسیمی بەرق و باران جۆششی دەریا نەبوو شای گوڵان، سولتانی خووبان، ئەوشۆ هات دامەنکەشان ڕۆژ و شەو، خورشید و زوڵمەت، گەنجی نێو وێرانە بوو بانگی نۆشانۆشی ساقی، دەنگی موتریب، سەوتی تار قووتی جان، ڕۆحی ڕەوان، ئارامی دڵ قەت وانەبوو دڵ بە دڵبەر، جان بە جانان، شاد و خوڕڕەم کەفزەنان وەسڵی بولبول، بەزمی گوڵ، شایی شەم و پەروانە بوو خاڵی گۆشەی چاوەکەی فەرمووی، «وەفایی» پێت بڵێم «تا نەبوومە خادیمی مەیخانە کارم چا نەبوو!»
771	Salim	236	ە/حاڵەتی عاشق گەلێ ئەوقاتی دڵگیری هەیە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	حاڵەتی عاشق گەلێ ئەوقاتی دڵگیری هەیە سوبحدەم بۆ ئەهلی دڵ ئەنواعی تەئسیری هەیە زەربی سوجدەی ئاستانەت باز ڕەواجی دا بە ڕووم خاکی دەرگات بۆ جەبینم حوکمی ئیکسیری هەیە حاجیبت گەر بمکوژێ ناڕۆم بە زوڵفی تۆ قەسەم لەم دەرە پێی خاترم ئەڵبەتتە زەنجیری هەیە فیتنەجۆیە تورکی چاوت مەیلی خوێنڕێژی دەکا ڕووبەڕووم دایم لە ڕووما تیر و شەمشیری هەیە عەینی جەهلە ڕوویی دڵ گەر سوویی تەرساخوو نەکەم شێخی سەنعانیش لە ڕێگەی عیشق دا پیری هەیە زاهید ئەر لافی فەساحەت لێ بدا باوەڕ مەکەن بەدسروشتێکە بە فەن سەد دام و تەزویری هەیە ئەی ڕەفیقان بێنەوە نوکتەی عەجایب بشنەون: «سالم»ی مەجنوون لە عیشقا مەیلی تەدبیری هەیە
514	Qaniʕ	043	گوڵاڵەی مەریوان/ا/وەرە باوەڕ بکە کوردە خوایە خالقی دانا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	وەرە، باوەڕ بکە، [کوردە]! خوایە خالقی دانا بە تەنیا لەفزی کاف و نوون جەمیعی ماسیوای دانا ئەوەندە ڕەحمەتی زۆرە، گوناحی وەحشی مەحوو کرد ئەوەندە خاوەنی قەهرە کە دینی سەند لە بەرسیسا لە سفرەی نیعمەتی تێرن، تویوور و جننی و ئینسان لە خەتتی ئەمری دەرناچن، سەما و هەور و خاک و با نموونەی شیددەتی قەهری خوایە ئاگری دۆزەخ نیشانەی لوتفی یەزدانە، بەهەشت و کەوسەری ئەعلا کە مەیلی بێ بە بتتاشێ ئەدا کوڕ میسلی [ئیبراهیم] وە یا کوڕ [نووح] بە بێ دینی ئەخاتە غەرقی نەججەینا لە بیم و دەهشەتی خوایە کە ئاو ساتێ سکووت ناکا بە بێ ئەستوون هەڵی داوە لە سەرمان گونبەدی خەزرا وە یا تۆ عاقڵی و لازم بە وەعز و تەربیەت ناکەی بە ئەقڵی خۆت تەماشا کە لە سونعی ڕەببی بێ هەمتا ئەگەر خۆت دڵڕەقی و باوەڕ بە شیعری «قانع»ی ناکەی لەبەر تەسکینی قەلبی خۆت، بڕۆ پرس کە لە لای مەللا
548	Salim	008	ا/تورکی پڕ ئەفسوونی چاوی کاری سەد جادوو دەکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تورکی پڕ ئەفسوونی چاوی کاری سەد جادوو دەکا ساعەتەن تەسخیر دەبێ بۆ هەر مەکانێ ڕوو دەکا هەرچی [نادر] قەبز و بەستی کرد بە شەمشێر و سوپا ئەم بە تیغی جەوهەرئالوودی خەمی ئەبروو دەکا خاڵی سەر سەفحەی ڕوخی جانان، چ نادر کەوتووە! ++ ڕیشوەیی گەردنکەچیی ئەو گەردنە، حوکمی قەزا بۆ خەراجی بەندەگیی سەر گەردەنی ئاهوو دەکا ئێستە بۆ مەللاحی دەریای عیشق و ئەهلی مەعریفەت قەترە قەترە ئەشکی چاوم قیمەتی لوولوو دەکا سەهلە گەر [مووسا] عەسای کردە حەی و سەهمی نوواند موعجیزەی وا دڵبەرم هەردەم بە مووی گێسوو دەکا ڕوویی دونیا تارە، تا شەمعی جەبینی دوورە لێم ناسییەی پڕ چینی من دایم هەوای زانوو دەکا گەر بە موژدەی مەرحەمەت جانی ڕەقیبم تازە کەی میسلی تیفلی موردەمادەر دڵ بە شیوەن خوو دەکا ئیسمی «هوو» حەققە لەڕێی حەق، دەستی ڕەددم لێ مەدەن «سالم»ی مسکین وەکوو دەروێش لە دەرگەت هوو دەکا
462	Narî	084	ە/دەس بدا گەر نێرگسی شەهلا برا نەسرین چییە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دەس بدا گەر نێرگسی شەهلا برا نەسرین چییە ئافتابی خاوەرم بێ پڕتەوی پەروین چییە؟ تا تورەنجی غەبغەبی مەعشووقە بێ غەم دەسکەوێ سا شەمامەی خاوی بڵ، یا کوولەکەی نەخشین چییە؟ موعجیزەی [مووسا] کە ڕووی دا سیحر و جادوو چی دەکا؟ هیممەتی ڕۆستەم ببێ مەکر ئەفکەنی گورگین چییە؟ نەقشی [مانی] دەر کەوێ نەققاشی چین ڕیسوا دەبێ حوسنی [یووسف] جیلوەگەر بێ زینەتی شیرین چییە؟ گەر نەسیمی پەرچەمی لەیلا موعەتتەر کا دەماغ لای دڵی مەجنوون نەسیمی نافەیی موشکین چییە؟ پیرم و ئوفتادەم و بێ تاقەت و فیکر و خەیاڵ! وەرنە تەرتیبی قەسیدەی نازک و ڕەنگین چییە؟ «ناریا» بەس لێدە لافی دانش و عەقڵ و شعوور لافی پووچی بێ مەزە و بێ تام و بێ تەحسین چییە؟
999	Ḧerîq	006	ت/قوربان وەرە قوربانە سا بمکە بە قوربانت	غەزەل	مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن	قوربان وەرە قوربانە، سا بمکە بە قوربانت ڕەنگین کە بە خوێناوم کاکۆڵی پەرێشانت ئازادییە ئەمڕۆژە، سا فەرموو بە ئازانە تیرت لە کەمانت خە بۆ قەتڵی شەهیدانت جێژنانەیی مە ڕووحە کردوومە بە قوربانت تۆش ماچێ کەرەم فەرموو لەو سێوی زەنەخدانت تفڵی دڵی بێچارە موددێکە گرفتارە غەمخواری دڵ ئازارە بۆ ناوەکی موژگانت ڕۆح و دڵ و دین هەرسێ مەجمووع بە یەکدەفعە قوربانی سەعاتێکی لەعلی لەبی مەرجانت مەقسوودی من ئیزهارە بۆ ئەمسیلەیی مەدحت بۆ توحفەیی ئەوسافی ئەزهاری گوڵستانت ئەی خوسرەوی پەروێزم، شیرینی شەکەرڕێژم فەرهادی دڵی کوشتم چاوی ڕەشی قەتتانت موومکین نییە تەقسیمی زەربی عەدەدی زەخمت مینها کە لە تەقسیمدا، زەربی خەمی چەوگانت دڵ تالبی ڕوخسارت، جان تالبی گوفتارت فرزەندی خیرەد ڕۆیی بۆ لەعلی بەدەخشانت بۆستانە کەناری دڵ بۆ نەخلی قەدت قوربان دیدەم وکوو ڕووبارە بۆ سەروی خەرامانت قەلعەی دڵەکەم قوربان نیشانەیە بۆ تیرت سینەم وەکوو سەحرایە، بۆ جیلوەیی مەیدانت بۆو چاوە کەوا مەستە، دڵ سستە سەرم مەستە ئەم ئەبرووە پەیوەستە، بۆ قەتڵی موحیببانت تەنهاکە «حەریق»م من بۆ شەمعی شەبوستانت مەمکووژە وەرە تۆخوا، سا تۆ، بە ڕەقیبانت
32	Herdî	010	دوو چەشن دڵداری	تەرکیببەند	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەم دڵەی وەک بت پەرستێ ڕوو ئەکاتە چاوەکەت نوێژ ئەکا بۆ تیشکی چاو و زوڵفە تێک ئاڵاوەکەت گەرچی ئەیشێلی بە زەبری قۆندەرە و پێڵاوەکەت قەت بە دڵڕەق باست ناکەم، نایزڕێنم ناوەکەت چونکە ئەیزانم تەلاری یارە خواپێداوەکەت مەستی کردووی، بۆیە نابینێ لە عاستم، چاوەکەت باخەوان بۆ ئەو مەبەستە گوڵ ئەلاوێنێتەوە بۆ ئەوەی گەورەی بکا و بۆ پارە بیگۆڕێتەوە بیفرۆشێ بەو کەسەی خەڵقی ئەڕوتێنێتەوە بۆ ئەوەی مێزی شەرابی پێ بڕازێنێتەوە کچ لەلای ئێمە گوڵێکە، بۆیە پەروەردەی ئەکەن تا بڕازێنێتەوە مێزی شەرابی دەوڵەمەن ڕەنگە لات وابێ کە گوایا یارەکەت مارەت ئەکا یا بە کەیبانووی تەلاری بەرزی ئەم شارەت ئەکا ئەم خەیاڵەت خاوە، تووشی داوی ئەو مارەت ئەکا چونکە وەک گورگێکە، مەیلی ئەو لەش و لارەت ئەکا ئەو بەتەنیا بۆ گوڵی سەر مێزی بادەی تۆی ئەوێ هەر کە جارێ بۆنی کردی، جا گوڵێکی نوێی ئەوێ ئەو، گوڵی بۆ مێزی بادە و پۆکەر و یاریی ئەوێ واتە تۆی بۆ تێپەڕینی کاتی بێزاریی ئەوێ من، گوڵم بۆ تۆوی باخی ژین و دڵداری ئەوێ یانی من، تۆم بۆ ئەوینی عومری یەکجاری ئەوێ تۆم ئەوێ وەک گوڵ لە باخی ماڵی مندا هەڵبدەی نەک گەڵی سەرمێزی ئیمڕۆ بیت و پێخوستی سبەی من. ئەوینم هینی عومرە و، هی خەوی شەوگار نییە وەک خەوی خاوەن تەلار و خاوەنی دینار نییە هەر بووە و هەرگیز ئەمێنێ، هینی جار و بار نییە ئاوی لێڵی کوێرە شیوێ چەشنی هی ڕووبار نییە جا ئیتر من قسەی خۆم پێ گەیانی، بێ درۆ حەز ئەکەی هەر وەک پەپوولە ڕوو لە ئاگر کە و بڕۆ!
279	Kurdî	075	ە/شەماڵ جارێ بڵێ بەو سیخمە ئاڵەی دیدە مەخموورە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	شەماڵ! جارێ بڵێ بەو سیخمە ئاڵەی دیدە مەخموورە بە حوسنی عارزی خۆی حەیفە وا بێباک و مەغروورە ئەمن بۆ فیرقەتی ئەو ڕۆژ و شەو دایم دەناڵێنم لە دووری من، هەمیشە ئەو کە خۆش خەندان و مەسروورە لە شادی دوورم و دوژمن، لەگەڵ غەم یار و دەمسازم هەتا ئەو یارە دڵ ئازارە چاو بە خومارە لێم دوورە بە عەکسی شەمسی ڕوخسارت لە بەرقی نیمتەنەی ئاڵت دەسووتێ دەسری عابید، دەڵقی زاهید، سەتری مەستوورە هوجوومی قول موژەی سەر دڵ نیگاهی سەنگی هیجرانی دەڵێی هێرش ئەسەر گاور دەکا تابووری مەنسوورە کە سۆفاری موژەی خەم کرد و هێنای تا بەناگۆشی موشەخخەس تیری موژگانی بە قەتڵی ئێمە مەئموورە عەبەس ئیزهاری بێ ڕەحمی، نیگاهی زیللەتی عیشقە کە ئەو دەستانە وەک دەستانی «کوردی» فاش و مەشهوورە
836	Wefayî	046	م/نەخۆش و مەستی دوو چاوی کاڵم	غەزەل	10Syllabic	نەخۆش و مەستی دوو چاوی کاڵم حەقم بە دەستە ئەگەر بناڵم بە غەمزەی چاوت بە خەندەی زارت بردیان بە غارەت خەو و خەیاڵم فەرمووت: چلۆنی؟ چ‏بڵێم عەزیزم؟ دوور لە زولفی تۆ ـ کافر بە حاڵم بە یادی چاوت چوومە خەرابات لە ڕەهنی مەی دان خەرقە و بەرماڵم من مورغی قودسی لە لامەکان بووم ئیلاهی ڕوحمێ شکستە باڵم شەوێکە تاریک، ڕێیێکە باریک هەر بە ئومێدی چرای جەماڵم بە تیری نازت بڕاوە جەرگم بۆ چاوی بازت نەماوە حاڵم وەک من بە چاوت یەخسیری زولفم کەس وا نەگیرێ بە داوی زاڵم! خۆش بەو دەمانە گوڵ گوڵ دەپشکووت شەکر دەباری پرسی لە حاڵم سەبا دەخیلم هەر تاکوو ماوم بڵێ بە زاری، بە ڕوو بە خاڵم دەمێکی بابێ دەوای دڵم کا بە چاوەکانی گەلێ بێ حاڵم «وەفایی» چی دیت لەسەر بگێڕێ؟ نەما لەسەر تۆ نە سەر نە ماڵم
125	Kakey Felaḧ	020	شانازی شەڕ	مەسنەوی	10Syllabic	کۆڕی شەڕێکی کۆن بوو ئەوەی دیم جالە سەرپشتی ئەسپم دابەزیم هیچم نەئەدی لە گیا بەولاوە، شەپۆلی ئەدا گیاش بەدەم باوە چەن پەڵە هەورێ بە ئاسمانەوە بێ ترس و پەروا ئەسووڕانەوە گەڵای ئاڵتوونیش وا لێرە و لەوێ زۆر بە داخەوە ئەڕژێ، ئەکەوێ پڕزوڵەی لاشەی کوژرا و بەجێماو لەگەڵ کەللەی سەر، لەگەڵ چاڵی چاو ئەویان پێ خۆر بوو بۆ میروولەکان ئەم جێ سەیرانگا و ڕاوی کرمەکان بیرم کردەوە لە حاڵی بەشەر کە بۆ سەرگەرم و سوورن لەسەر شەڕ جا یەک هەناسەی گەرمم بە با دا مەینەتی گێژی دام لەناو بادا
840	Wefayî	052	ن/ئەرێ خەندەی دەمت ئارامی دڵ، کانی حەیاتی من	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەرێ خەندەی دەمت ئارامی دڵ، کانی حەیاتی من لەسەرچی زیز دەبی؟ڕۆحت دەوێ؟ هانێ حەیاتی من! کوتت: دێم و نەهاتیە سەر گرفتاری سەری زولفت لەگەڵ بەختی سیا چ بکەم؟ دیارە خۆ نەهاتی من! من و سەودای سەری زولفت لەسەر تاقی برۆت؟! حاشا عەزیزم ئەهلی قیبلەم! کافری دوورە لە زاتی من بە خەندەی زار و عەکسی زولف و ڕووت خۆش بوو دڵم، سەدحەیف دەقیقەشماری خۆشی چوو شەو و ڕۆژی سەعاتی من لەلایێ ڕۆح دەبا عیشوەت، لەلایێ دڵ دەدا خەندەت عەزیزم هەر بە دەست خۆتە حەیاتی من مەماتی من لە دووری تۆ بە دەفتەر نایێ شەرحی ماجەرای چاوم ئەگەر دەریای ئەعزەم بێ هەموو سورخی دەواتی من دەسووتێم تەرزی پەروانە، دەناڵێنم وەکوو بولبول سەراسەر بۆتە میجمەر، بۆتە گوڵشەم، شەش جیهاتی من چ خۆش ڕووی دادەهێنا زولفی ئەفشان کرد بە دڵداریم! ئیلاهی قەت نەکەی ڕۆژ بێ شەوی قەدر و بەراتی من ئەمن کەوتووم لەبەر گریان دەڵێ: دەستی من و دامان سەبا گەر بوویە خوێن دامانی یار، بگری لە باتی من دڵم جەزبی نیگاهت خستیە زولفان، ئەی خودا ڕوحمێ بە بەندی جادووان وا کەوت غەریبی دوور وڵاتی من بڵا مەعلووم ببێ کوژراوی کێم یاران وەسییەت بێ: چراغی توربەتم هەر دەستەگوڵ بێ پاش وەفاتی من ئەمن چی و زوهدی سۆفیانە! من و گۆشێکی مەیخانە بە قوربانی نیگاهێکت هەموو سەوم و سەلاتی من بە خەندە ڕووی لە زولفان خستە ڕوو فەرمووی: وەرە یەعنی «وەفایی»! شەوچراغی پێ دەوێ ئابی حەیاتی من
1041	Ḧerîq	050	ە/هێندە بێزاری کە زانیومە بە زاری نایەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هێندە بێزاری کە زانیومە بە زاری نایەوە دوور لە باڵاکەت سەرینی نائومێدیم نایەوە بولبولێکی خۆشنەوا بووم بۆ نەوای دەوری گوڵت کێ وەکوو هودهود حیکایاتی سەبای گێرایەوە بۆ پیاڵەی مەیلی لەیلا قەلبی مەجنوون قابیلە شۆڕشی شیرین لە ناڵەی کۆهکەن فامایەوە حەیفێ هێندەت دەربەدەر کرد دڵ ئیقلیمی ویسال شیری منداڵیت بە زەهری هیجر پێ هێنایەوە بۆ کەناری سەوزەیی دەوری گوڵی ڕووت شین دەکەم خاکی کۆی ئیشقت بە بێژنگی سەرم بێژایەوە کەوتە سەر خەرمانی عومرم ئاگری تولی ئەمەل سەد کەڕەت بارانی وەعزی لێدرا نەکوژایەوە شیری ئەبرۆ، تیری موژگان، تاق و جووت دەنوێنێ پێم تا بزانم ڕووحی شیرینت چلۆن کێشایەوە جێی نەزەر بوو حاشییەی زوڵفت لەسەر ئایاتی ڕووت زۆر موتاڵام کرد وەکوو دەور و تەسەلسول مایەوە تاقی میحرابی برۆت جێی نازە بۆ ئەهلی نییاز سۆفی وەیزانی کەچە هێند کەر بوو خۆی گێڕایەوە شەمعی خووبان پڕتەوێکی شەمسی ڕووی تۆی لێ کەوت هێند حەیا و شەرمی بە خۆیدا هات بەجارێ توایەوە گوڵبژێرێکی زەریفم کرد لەنێو باغی خەیاڵ خۆزگە مەردێکی «ڕەشید» بۆ «شێخی» بخوێندایەوە
88	Hêmin	062	تاریک و ڕوون/شەوی شاعیر	چوارپارە	فعلاتن مفاعلن فعلن	بابە تاهیر! منیش دەڵێم وەک تۆ «ئاخ لەدەس دیدە، وای لەچەنگی دڵ» دڵی جوانی پەرست و چاوی هەوەس شەو هەتا ڕۆژ بەمن دەدەن گینگڵ * کێ دەزانێ بەشەو لە من چ دەکا ئەو خەیاڵە پەشێو و ئاڵۆزەم؟ کێ دەزانێ کە چیم بەسەر دێنێ ئەو دڵە پڕ بڵێسە و سۆزەم؟ * کێ دەزانێ چلۆن بەیان دادێ لە منی شێت و شاعیری دڵتەڕ؟ کێ دەزانێ خەیاڵی بن لێفەم چۆن بەسەر کەوشەنا دەکا شەوپەڕ؟ * ئەرێ ئەی بەدری ئاسمانی جەمال هیچ دەزانی چلۆنە حاڵی من؟ شەو هەتا ڕۆژ لە کونجی تەنیایی وەک هیلال ئاوەڵایە باڵی من؟ * گیانە! هێشتاکە دانەمرکاوە ئاگری عیشقی توند و سەرکەشی من لەشی گەرم و گوڕی دەوێ هەر شەو بۆیە وا ئاوەڵایە باوەشی من * لێوی وشک و بەباری من دەیەوێ هەڵمژێ لێوی گۆشتن و ئاڵت دەستی سارد و تەزیوی من دەیەوێ بیکوشێ مەمکی وەک بەهێی کاڵت * دەمەوێ بەو سمێڵە زوورانەم ئارەقی سینگ و باخەڵت بسڕم دەمەوێ بسکە نەرمەکەت بگرم دەمەوێ چاو لە چاوەکەت ببڕم * دەمەوێ گوێم لە دەنگی نەرمت بێ دەمەوێ هەست بکەم هەناسەی تۆ دەمەوێ من بگەم بەکاوی دڵ دەمەوێ دابمرکێ تاسەی تۆ * دەمەوێ هیممەت و هومێدی من ئەتڵەسی ناهومێدی دابدڕێ دەمەوێ پەنجەکەت بەئەسپایی تۆزی غوربەت لە ڕوومەتم بسڕێ * ئەی هومێد ئەی ڕەفیقی دێرینەم تۆ نەبی کێم هەیە منی بێکەس؟ گەر هەموولا لە من بهارووژێ نابەزم تۆم لەگەڵ بمێنێ و بەس * تۆم هەبی ئەو شەوانە ڕادەبرن تۆم هەبی دوایی دێ بەڕۆژی ڕەش تۆم هەبی هەر دەگەم بەئامانجم تۆم هەبی ئەو دەگرمەوە باوەش
777	Salim	242	ە/دڵا ئازاری بێ یاری موشەخخەس دەردی کاریتە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دڵا! ئازاری بێ یاری موشەخخەس دەردی کاریتە بە حاڵی دڵ دەسا ئەی دیدە بگری، گاهی زاریتە وەسییەتنامەیی دڵ سوویی دڵبەر کێ بەرێ پەنهان بە قوربانی پەڕت بم ئەی کەبووتەر وەختی یاریتە لە هەنگامی تەزەڕڕوعدا بە وازیح دای فەلەک جوابم دەڵێ: ئەییامی شادی چوو زەمانی سووگواریتە لە یادی دڵبەر ئەمشەو دڵ دەمێ ئەی سینە مەسروورە مەدە ڕێگەی غەمی بێگانە، گاهی پەردەداریتە کە زانی بۆ نیشان تیری نیگاهت قەت حەزەر ناکا لە قەلعەی سینەیی تەنگا دڵی «سالم» حەساریتە
551	Salim	011	ا/دڵم شادە لە بەندی سیلسیلەی گێسوویی دڵبەردا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دڵم شادە لە بەندی سیلسیلەی گێسوویی دڵبەردا لە شانە خۆفناکم دەفعەیێ لەم بەندە دڵ بەردا لە دونیادا دڵم گەر تەرکی توڕڕەی تۆ نەکا سەهلە بروون نایێ لە شۆر و زەمزەمەی غەوغایی مەحشەردا بەسەر سەرتا بپێکێ چەتری تاووسی ئەگەر توڕڕەت دەکا بیروون لە فەرقی پادشەهـ زینەت لە ئەفسەردا گڕی بەست دڵ لە سینەمدا لە حەسرەت سەردی میهری تۆ هەتا کەی ئاگری پڕ گڕ دەسووتێنی لە مەجمەردا تەحەممول کە زەمانی کوشتنی من سورعەتی ناوێ لە دڵمایە بگێڕم خۆم بەدەوری دەست و خەنجەردا نە فەرهاد کەوتە شۆری من نە شیرین گەییە ڕوتبەی تۆ لە دڵ من نەقشی تۆم هەڵکەند و ئەو کێشای بەڕووی بەردا
511	Qaniʕ	040	دەشتی گەرمیان/کچم ڕۆڵەی کزۆڵەی بەردەباریم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	کچم! ڕۆڵەی کزۆڵەی بەردەباریم! چرای ڕووناکی بێ دەستی و هەژاریم کچم! پارچەی نەژاکاوی زەمانەم! نەتیجەی ئیهتیمامی خوێندەواریم! وەرە، گوێ ڕاگرە بۆ پەندی دایکت فەرەح بەخشی دەروونی بێ قەراریم! کچم، هۆشی حەیا و نامووسی خۆت بێ نەکەی کارێ! زیاد کەی دەردی کاریم نەخۆی هەرگیز فریوی سادەڕوویان نەبیتە هۆی زیادی شین و زاریم کچم، هۆشیاری خۆت بە تاکوو مردن وەکوو من بە، بە زرنگی و هۆشیاریم کچم، وەڵڵا هەمووی داخی کچانە نەخۆشین و کزی و بێ ئیختیاریم نە تەنها وەسیەتم بۆ تۆیە ڕۆڵە فیداکاری کچانی کوردەواریم
818	Wefayî	025	تایێکی ڕیشەیی دڵ بە نووکی غەمزەدا دا	پێنج خشتەکی	مفعولُ فاعلاتن مفعولُ فاعلاتن	تایێکی ڕیشەیی دڵ بە نووکی غەمزەدا دا دەستێکی بۆ سەما برد ڕووبەندی ماهی لادا نافەی گوڵی بە دەرکەوت عەتری بە دەم سەبا دا باریک و لووس و ناسک وەک زولفی خاوی بادا وەک شاخی گوڵ بەلادا، شیرین تەشی دەڕێسێ نووکی تەشی بە گەردوش چەرخێکی قوتبی پێوە مەجەڕڕە بوو بە داوی کە چەرخی کەوتە نێوە وەک زوهرە دەستی کێشا کە بەندی قەوسی زێوە ئەستێرە ماهی داگرت سابت گەڕا بە پێوە عەرەق بە ڕوو بەڕێوە، شیرین تەشی دەڕێسێ لە بانی عارەقی ڕشت لە پێکەنینی زاری بە خەندە غونچە گوڵ بوو گوڵاوی لێ دەباری وتم: بفەرموو سەر دوو چاوی من بە یاری بە چاوی من ببینن تەلیسمی سیحرکاری کە سەروی جۆیباری، شیرین تەشی دەڕێسێ کە دەستی برد و هێنا بە دڵبەری بە تادا هێنایە چەرخ و گێڕای بە ڕانی سافیدا دا عەیان بوو پەنجەیی ڕۆژ بە خەتتی ئیستیوادا بە سوبحی سادق ئەنگووت زەنەب لەنێو سەمادا حیرەت لە ماسیوادا، شیرین تەشی دەڕێسێ کە هاتە چەرخ و بازی تەشی بە ڕانی لووسی دەکەوتە پایبووسی دوو زولفی ئابنووسی زەنەب لە مانگەشەودا دەهاتە چاپلووسی لەسەر بەیازی گەردەن بە خەتتی خۆشی نووسی مەهتابە پایبووسی، شیرین تەشی دەڕێسێ یەخەی کراسی لاچوو پشکووت بە هەردوو لێوان گوڵ و شەکەر دەباری لە کووچەباغی سێوان زولفی پەخشان بوو کوڵمی وە دەردەکەوت لەنێوان شەمس و قەمەر هەڵاتن دوێنێکە نوێژی شێوان وەفایی کەوتە کێوان، شیرین تەشی دەڕێسێ کە کەوتە چەرخ و گەردش تەشی بەدەستی ڕەنگین هەودای لە لێو و دەم دا خورشیدی سینە نەسرین سەمای بە زووزەنەب دا : کەففولخەزیبی شیرین گرتی خەتی مەداران شەفەق بە عیقدی پەروین سیحرێکە بۆ دڵ و دین، شیرین تەشی دەڕێسێ دوو زولفی چین بە چین کرد، کە نافەیی خەتایە دوو مەمکی خستە سەر لۆق هەناری دڵگوشایە بە خەندەی چەرخێکی دا کە شەوق و نەشئە وایە بە نوکتە پێی نیشان دام سەما لەسەر هەوایە هەموو ئیشارە وایە، شیرین تەشی دەڕێسێ بە عیشوە زولفی لادا لەسەر عیزار و زاری دوگمەی کراسی ترازا، بزووت هەوای بەهاری کە شەو بەیانی بەردا گوڵ و وەنەوشە باری سەڵای بە عاشقان دا باغی گوڵ و هەناری دونیا بە ئینتیزاری، شیرین تەشی دەڕێسێ کە زولفی کەوتە سەر ڕوو هەموو خەتای بە چین دا خەرامی تاووسانەی بە سەروی نازەنین دا سفیدەیی بەیانی بە باغی یاسەمین دا فەنایی پڕ بەقا بوو دەمی لە پێکەنین دا سەد ئافەتی لە دین دا، شیرین تەشی دەڕێسێ سمی غەزاڵەیی چین لە نافەدا عەیانە دەڵەی لە نیوەشەودا سفیدەیی بەیانە قەدی گوڵ و دەمی گوڵ ئەمەی کە قووتی جانە لە باغی یاسەمیندا شکۆفەیی گوڵانە بەهاری بێ خەزانە، شیرین تەشی دەڕێسێ شکۆفە وا هەڵستا لە زێڕ و زیو حوبابێ لە کەوسەری بەهەشتێ دەروونی پڕ کرابێ خڕ و لەتیف و نازک بلووری خودنوما بێ بە تەرزی درزی دەرزی لە خۆوە درزی دابێ دیارە سەروی وا بێ، شیرین تەشی دەڕێسێ شەوێ لە پیرەخەودا جەماڵی ویم بە دڵ دی دوو چاوی مەست و کاڵم وەکوو غەزاڵی سڵ دی ئەگەرچی نەوبەهارم بە ڕەنگی باغی گوڵ دی هەناری نەوڕەسیدەم شکاو و خاو و بڵ دی گوڵم لە خاک و گڵ دی، شیرین تەشی دەڕێسێ وتم: چ بوو نەمام! بە خاڵ و خەت نەماوی؟ وەکوو بەیاری سونبول بڵاو و تێکشکاوی؟ وتی: گڵاوی سەگ بوو شکۆفە گوڵ، گوڵاوی بە کەرتەشی سماوە ستارەیی سەماوی بەسەر چوو چاو و ڕاوی، شیرین تەشی دەڕێسێ مەنعی مەکەن «وەفایی» کە خاوێ دڵ بڵاوە سەرێکە مەستی نازی، دڵێکە بۆی نەماوە بە داو و دڵ دڵی خۆی بە داوی زولفی داوە دڵم حەقی بە دەستە فتوایی سەری داوە کە ئەم غەزاڵە چاوە، شیرین تەشی دەڕێسێ قوتووی لوئالییانە لە زیوی داڕژاوە لەبالەبە لە حیکمەت لە شەهدی هەڵکراوە لەبەر نەزاکەتی ڕۆژ ڕەواقی دادڕاوە بە تەرزی درزی دەرزی لە خۆوە درزی داوە بە مەی عەیان کراوە، شیرین تەشی دەڕێسێ شیفای جەراحەتی دڵ تەشی نەبوو، کە ڕستی شەشپەڕی کاکی خۆیە پڕاوپڕە بە دەستی هەتیوێ کەللەشەق بوو بە داوی حیلە بەستی لە ناوی هاتوچۆدا بە لێوی غونچە گەستی بە ڕووح و دڵ بە قەستی، شیرین تەشی دەڕێسێ بە دڵ بە دیدە سووژن لە غونچەگوڵ یەرەق بوو شەشپەڕەکەی «وەفایی» کوڵوفت و تیژ و ڕەق بوو لە هاتوچۆی سەماوی گوڵ هەم وەرەق وەرەق بوو شەقایقێکە شەق بوو شەقایقێ کە شەق بوو بەڵێ چ موستەحەق بوو، شیرین تەشی دەڕێسێ
677	Salim	140	و/ئاسمان دیهقان و عومرم کشت و داسی ماهی نەو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئاسمان دیهقان و عومرم کشت و داسی ماهی نەو سەرەفگەندە و ئیستادەم خووشەئاسا بۆ درەو تا بە ڕەنجی عیشقی یاری گەندومین ڕووم جووتە غەم نانوێنێ خەرمەنی دونیا لەلام یەک دانە جەو سازشی چوار جینس لە چوار نەوع چوار یار نادەن بەهەم: ئاب و ئاتەش، گورگ و گەللە، عەقڵ و مەستی، عیشق و خەو یاری ساحیب مروەتم ئووفتادەکانی دا سەدا سەگ بە گورگەلۆقە هات و «سالم»ی میسکین بە دەو
129	Kakey Felaḧ	028	کلوە بەفرەکان	مەسنەوی	7Syllabic	ئەی کلوی بەفری سپی! چەن بێ دەنگ و چەن کپی کە لەو ئاسمانە بەرزە ڕوو ئەکەیتە ئەم ئەرزە چین چین زەوی داپۆشە دڵی من بەوە خۆشە زۆر حەز ئەکەم تاماوم هەتا بڕ ئەکا چاوم دەشت و دەر و شار و دێ بەرگی بەفری سپی بێ سپی ڕەنگێکی چاکە بەفربێ گەرد و پاکە ئای چەندە بێزارم من لە پەڵەی ڕەش و چڵکن خۆزگە دەروون و هەناو وەکوو بەفری بەرهەتاو بێ گەرد و ڕووناک ئەبوو سپی و جوان و پاک ئەبوو ئەوسا ئەتدی ئەم ژینە: چەن دڵگیر و شیرینە

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.