Split (3)

train · 624 rows

id string	poet string	poem_number string	title string	form string	meter string	text string
351	Nali	0089	ێ/مەستوورە کە حەسنا و ئەدیبە بە حیسابێ	قەسیدە	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	مەستوورە کە حەسنا و ئەدیبە بە حیسابێ هاتە خەوم ئەمشەو بە چ نازێک و عیتابێ! هاتووم، وتی، عوقدەم هەیە، قەت مومکینە وا بێ؟ هی تۆم ئەگەرەم مەسئەلە حەل کەی بە جەوابێ هەر مەسئەلە بیکرێ کە بە تۆ شەرحی کرابێ مومکین نییە کەس دەخڵی بکا چین و خەتا بێ ئایینە بە مایینە دەبێ ڕەنگ نوما بێ مەستوورە بەمەستوورە دەبێ موهرەگوشا بێ نوکتێکی زەریفە بە نەسیبی زورەفا بێ تەعریفی دەکەم، بەڵکوو لە بۆ دەرد شیفا بێ ئەم سیڕڕە چییە میسلی سوها بێ، نەسوابێ؟! دوڕڕێ کە وەکوو دوڕڕی سەما بێ، نەسما بێ؟! دوککانی توحەف، کانی حەیا، کانی بەقا بێ قوببەی لە قیبابی نوقەبا بێ، نەقوپابێ وەک خەیمە بە پەردێکی دوو ئەستوونە بە پا بێ سەر تیلەکی نەختێ بە نەزاکەت قڵەشابێ وەک هیمەتی سۆفی کە لەنێو خەڵوە خزابێ مەستوور و عەزیزی شەرەف و ڕیفعەت و جا بێ یا کۆمڵە زیوی بوخەلا دوور لە سەخا بێ موغلەق بە بەخیلی، بە مەسەل مشتی مەلا بێ کاسێکی بلوورینی نخوونی لە سەرابێ نەختێکی لەبەر مەوجی لەتافەت قڵەشابێ یاخۆ پەڵە بەفرێکی کە ئەسڵەن نەشکابێ قەندیلی مونیر و گوزەری ئاب و هەوا بێ کام ئاب و هەوا؟ موعتەدیلی نەشئونوما بێ یەعنی لە وەسەت کانییە گەرمێکی تێ زابێ لەو کانییەدا چووزەرە ڕێواسێ ڕووابێ بەو چووزەرە ڕێواسە کەمێکی قڵەشابێ یا قەسری موعەللا کە لە ئاوێنە کرابێ یا غونچەیی نەشگوفتە کە ئاوی نەدرابێ؟! یا گومبەدی نەزهەتگەهی نێو باغچەسەرا بێ ئەلوانی گوڵامێز و شەکەربێزی تیا بێ؟! یا قورسی نمەک هەروەکوو مەڕمەڕ بە زیا بێ جێی قەترەیە ئاوێکی لەنێودا قڵەشابێ؟! یا گردەکی گردێکی کە شیرین هەڵی دابێ گردی نمەکین، یەعنی گیای لێ نەڕووابێ دامێنی بە ئەنواعی گوڵ و مڵ خەمڵابێ گەنجێکی تێدا بێ کە تیلەسمی نەشکابێ حوققێکی زەڕی سافی لەسەر بانی نرابێ نەختێکی بە سەد سەنعەتی مانی قڵەشابی؟! یا ڕەئسی یەتیمێکی کە بێ بەرگ و نەوا بێ غەڵتان و سەراسیمە: نە داکێک و نە بابێ فێسێکی سپی و توندی لە کەللەی کەلی نابێ هێشتاکو لە حەق جێگەیی خاسی نەدڕابێ چەسپیدە و خڕ هەروەکوو بەر قاڵبی دابێ نەختێکی لەبەر توندی و سفتی قڵەشابی؟! دورجێکی موجەوهەر کە هەموو حوسن و بەها بێ دوڕڕێکی مونەووەر کە هەموو ئاوی سەفا بێ بەیزێکی شوتورمورغی کەوا تازە کرابێ وەک بەیزەیی بەیزا بە زیا و بە سەنا بێ خرچێکی مودەووەر، بە عەسەل ئاوی درابێ نەختێکی لەبەر حوسن و حەلاوەت قڵەشابێ؟! یاخود وەکوو خۆی شاهیدە، با وەسفی وەها بێ: سیمین مەمکێکی هەکە تازە هەڵی دابێ یا تازە هەنارێکی کەناری گوڵی مابێ بێ درز و قڵیش میسلی شەمامێکی تەڵا بێ بۆ تەجرەبە تا لەززەتی شیرینی ئەدا بێ نەختێکی وەکوو دیدەیی دەرزی قڵەشابێ؟! یاخۆ، مەسەلا، میسلی نە وا بێت و نەوا بێ مەشهوور و خەفی هەروەکوو عەنقا و وەفا بێ ساحێب زەڕ و زیوێ کە فریبی عوقەلا بێ ئیکسیری تەڵای ئەحمەری چەند قەترە لە لا بێ دەعوای ئومەرا چەندە لەسەر تەختی کرابێ چەند خوێن کە ڕژابێت و چ خوێنی نەڕژابێ کێ بێ لە جیهاندا چ گەدا بێت و چ شا بێ تەرکێکی وەها ناسک و پڕ لەززەتی گابێ؟! * دێوانە کە زانی کە دەبێ عوقدەگوشا بێ هەستا و گوتی: ئەشکی ڕەوانم بە فیدا بێ! ئەم ساحێبی تەشریحە دەبێ هەیئەتی چا بێ هەم شاریح و هەم جاریح و مووزیحە گوشا بێ بۆ توند و ڕەقی مەتنی مەتینی حوکەما بێ تەدقیقی ئەمیش سیڕڕە دەبێ خوفیە ئەدا بێ نەرم و خۆش و مونتیج وەکوو بەستی ئودەبا بێ توولانی و بەرجەستە وەکوو دەستی دوعا بێ شەو نائیم و قائیم، عەلەمی بابی ڕەزا بێ بێ دیدە هەڵستێ بە مەسەل عەینی عەسا بێ مەجزووبی توروق، مورتەعیشی لەرزش و تا بێ سالیک ڕەوشی مەسلەکی ڕێگەی سولەحا بێ فەرقێکی هەبێ: داخڵی میحرابی ڕەجا بێ چاوێکی هەبێ: غەرقەیی فرمێسکی بوکا بێ ڕێی حورمەت و بێحورمەتی هەرگیز نەکوتابێ چەند ئاوی ڕژابێت و، چ ئاوی نەڕژابێ لەم ڕێگە سەریشی کە بچێ، یەعنی کوژابێ گەردن کەچێ بەرپێتە، قەدەم ڕەنجەکە، سا بێ تا گەرمڕەوی ڕێگەیی زوڵماتی بەقا بێ ++ کێ بێ وەکوو تۆ بەم شەوە ڕەحمی بە منا بێ! مەجزووبە سیفەت، یەعنی سیلەی ڕەحمی تێدا بێ! هەم جازیبە و قابیلەیی ئەخز و عەتا بێ! مەستوورە و مەخفی، شەبەهی بادی سەبا بێ! مەستانە هەڵستێت و بە کوێری ڕوقەبا بێ ئەم بابزەنە گەرم و تەڕی کا بە کەبابێ * نالی! وەرە هەزلێکی کە عاری شوعەرا بێ ڕووڕەش مەکە پێی سەفحەیی هەر لەوح و کیتابێ تەحریری خەیاڵ و خەو ئەگەر بێتە حیسابێ، دەروێش و گەدا، شاهـ و دەبێ شاهـ، گەدا بێ وا چاکە خەیاڵ و خەوت ئەسراری هودا بێ نەک بەحسی سوروور و عەلەم و بادی هەوا بێ...
378	Nali	0117	ە/شکەنجی عەرز و توولی پێچی زوڵفت بێ سەرەنجامە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	شکەنجی عەرز و توولی پێچی زوڵفت بێ سەرەنجامە مەسەل توولی ئەمەل، عومری خزر، زنجیری سەودامە بە شەڕ هاتن ڕەقیب و موددەعی، من خۆشی خۆشیمە کە دەعوایە، لە هەر لایە بکوژرێ سوودی ئیسلامە ئیشارەم کردە ئەبرۆی، یەعنی: میحرابت کەچە، فەرمووی: ئەمە قیبلەی تەمامی عالەمە، جێی جیلوەی ئیمامە لە سایەی ڕوویی تۆوە شامی خەڵقی تەڵعەتی سوبحە لە شامی زوڵفی تۆوە سوبحی ئێمە زوڵمەتی شامە لە ئاب و تاب و ئەشک و ئاهی خۆمدا بووم بە بوریانی لەباتی پوختەگی سووتام و ئێستەش پێم دەڵێ: خامە نیشانەی پوختەگی بێدەنگییە نالی! ئەگەر پوختەی بە حوججەت تەی بکە نامە، بە حیددەت پەی بکە خامە
668	Salim	131	ن/بەخوڕ خوێن بێنە ئەی گریە لە چاوەی چاوی تاری من	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بەخوڕ خوێن بێنە ئەی گریە! لە چاوەی چاوی تاری من حەنا لازم بووە بۆ پێی سەگی کۆیی نیساری من ڕەفیقان گەر دەچن بۆ سەیری باغ و گوڵ خوداحافیز موهەییایە لە ڕووی یارا گوڵ و باغ و بەهاری من ئەگەر فەرقم بگاتە مەرکەزی خاکی کەفی پێی یار دەگاتە ئاسمان گۆشەی کولاهی ئیفتخاری من لە دونیادا جەفای عوقبام هەموو دیوە لەدەس هیجران دەبێ فەردا لەپاشا عەفوی من کا کردگاری من گوڵ و سەرو و سنەوبەر هەر تەرەف سەریان فروودێنن بچێتە باغەوە گەر دڵبەری سیمین عوزاری من ئیلاهی ناسەلامەت ئەی ڕەقیب هەمدەردی «سالم» بێ وەکوو کردت لە کۆی جانانە قەتعی ڕەهگوزاری من
67	Hêmin	036	تاریک و ڕوون/ناسۆری تەشەنا	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	وەرە مەیگێڕ دەمەوێ ئەوشۆ خەمی دڵ کەم کەم لووزەوم بەردە سەرێ نامەوێ جورعەی کەم کەم تەشەنا بۆتەوە ناسۆری دەروونم دیسان زامی کۆنە و بەمەیی کۆنی دەبێ مەڵهەم کەم مشتوماڵی دەوێ ئاوێنەیی ژەنگاوی خەیاڵ مەست و گێژم کە، هەتا گاڵە بەجامی جەم کەم ئێستە بۆ چاری خەمم گۆشەیی مەیخانەیە جێم من کە ڕۆژێک دەمەویست میللەتەکەم بێ خەم کەم تا نەڕووخاوە، بڵا پڕ بێ لە خۆشی و مەستی تازە پێی ناوێ ئەمن هۆدەیی خۆم مەحکەم کەم چۆن نەبەم بۆ مەی و مەیخانە پەنا تێ گەییوم لەو وڵاتە هەموو شت زۆرە، بەنی ئادەم کەم پیر و زورهانم و ئێستاش دڵەکەم هەر دەیەوێ سەر و ماڵم بەفیدای خاڵ و خەت و پەرچەم کەم داستانی مەم و زین کۆنە، کچێکم گەرەکە شلکەڕانی بگوشم بۆنی لە سینگ و مەم کەم من لە جوانی دەگەڕێم، تێپەڕە زستانی دزێو کچ کە ڕووم نادەنێ، با سەیری گوڵ و شەونەم کەم شەڕەبایە لە چیاکان و هەوا تووشە دەنا وەکوو شێتان دەمەویست ڕوو لە چیای ئەستەم کەم
303	Nali	0024	ح/ساقی وەرە ڕەنگین کە بە پەنجە لەبی ئەقداح	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ساقی! وەرە ڕەنگین کە بە پەنجە لەبی ئەقداح بەم ڕاحە، لەسەر ڕاحە، دەڵێن: ڕاحەتی ئەرواح بەم کاسە لەسەر پەنجە دەڵێن: نووری عەلا نوور ڕەخشانە لە میشکاتی قەدەحدا وەکوو میسباح قەترێکە لە بەحری کەرەم و ڕەحمەتی فەتتاح نەک ئارەقی کەرمی عینەب و شەربەتی توففاح بەو دەستە کەوا مەرهەمە بۆ ئەم دڵی خەستە بەو پەنجە کە بۆ بابی گوشایش ئەوە میفتاح بەو دەننی فوراتە کە دەکا پەششە بە عەنقا نەک لەو خومی نیلە کە دەکا باخە بە تیمساح پڕ کە قەدەحی پڕ فەرەحی بێتەرەح و غەم ++ لەم گەردشی مینایە کەوا دەورە، نە جەورە ساقی کەرەمی سایقە، نالی مەکە ئیلحاح
297	Nali	0017	ا/یا بدر علوا و ضیاء و کمالا	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	++ ++ تا سونبولی زوڵفت لە نیهالی قەدت ئاڵا من دوودی هەناسەم گەیییە عالەمی باڵا ++ ++ من گریە، ئەتۆ خەندە بە یەکدی دەفرۆشین من لەعلی بەدەخشان و، ئەتۆ لوئلوئی لالا ++ ++ توڕڕەت وەکوو تۆماری شکستەو، سەری کوڵمت بۆ نووری سەوادم بووەتە شەمعی موتاڵا ئەو چاوە غەزالە فەتەراتی سەر و ماڵە ئەو نەرگسە کاڵە نە منی هێشت و نە کاڵا حوققەی فەلەکولئەتلەس و ئەستوونەیی زێڕین بێ بیکە بە تارای سەر و ترکەی خەز و واڵا دنیا بە فیدای قەددی بکە، دامەنی بگرە ++ نالی بە ئومێدی زەفەری تەوقی تەلیسمت ماری سڕی زولفت لەسەر و گەردنی ئاڵا
958	Ḧacî Qadir	063	ی/لە عەینی لەعلی کانی خەتتی سەبزی بوو بە میوانی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە عەینی لەعلی کانی خەتتی سەبزی بوو بە میوانی نەنازێ با خدر ئیتر کە مەشهوورە بە حەیوانی هەتا کوحلی غوباری پێی نەکاتە چاوی خۆی مەردوم سەوادی خوێندنەوەی نابێ شکستەی خەتتی ڕەیحانی کە هات و کەوتە حەڵقەی گێژی مریەم ئەو دەمە یەکسەر ئەرەستۆش وەک فلاتوون توون بە توون چوو، کەوتە حەیرانی ئەگەر ئەم زولفە موشکینە، وەگەر ئەم لەعلە ڕەنگینە دەڵێی سەحرای ماچینە، دەڵێی کانی بەدەخشانی بخوێنە کافییە و شافێ کەماڵی نەشئەیی جامی سەدی وەک ئیبنوحاجیب سەرفی عومری کرد لە دەربانی بەجێما نالی وەک ناڵی، بە پاش کەوت کوردی وەک گەردی کە حاجی غاری دا ئەسپی لە مەیدانی سوخەندانی
1025	Ḧerîq	034	ێ/ئەی جەنابی سەییدی عالی نەسەب کەی ڕەهڕەوێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی جەنابی سەییدی عالی نەسەب کەی ڕەهڕەوێ عەرزە و دەردی دەوام و بێ دەوام دێنێتە وێ بۆ حوزووری پیری کامڵ عاریفی دانایی ڕاز شەمسی ئەفلاکی هیدایەت نەجمی ڕێی هەر شەبڕەوێ خۆ مەسەللەم گەر لە غایب دەستی پیر کۆتا نییە کەی دەبێ دەست و دڵی پیرێ لەبۆمن ڕێ کەوێ ڕۆژ و شەو غەرقی خەیاڵم بێ ئەنیس و بێ نەدیم چاو نەماوە تا بڵێم قەت خەو لەچاوم ناکەوێ خەڵکی گەر دەستی بڕا من چاوی ڕێی دەستم بڕا یەعنی چاومەبڕە لەدەست کەس ڕزقی دەست و پێت نەوێ گەر هەزارپێ بێ و هەزار چاو بێ بە قووەی بازوێ غەیری مەقسوومی نەسیبی کەس وەدەست کەس ناکەوێ وەم دەزانی تۆ لە خزمەت شێخ و قازی لێرەدا مەلجەئە بۆ موستەمەندی دەربەدەر لێرە ولەوێ بۆ قەزای حاجەت لە تەنگانەی زەرووری بۆ کەسێ لێی بقەومێ ئێوە داڵدەن گەر زەرووری هەڵکەوێ ئێستە وەک زانیومە هەرکەس ڕوو لە داڵدەی ئێوە کا خەرمەنی هەستی بەبا چوو ڕۆژێ سەد داڵیەی دەوێ پار لە «پشتەپ» وا شەکی بوو دەفعی سەد وەهمی دەکرد زەننی ئەوساڵ بە یەقین چوو ڕەفعی شەککیش بوو لەوێ پار و پێرار بەحسی فیترەی بەردەسپانیان دەکرد بە قسە ڕابرد و قسەش مەعلوم زەکاتی ناکەوێ تا [مەلا حوسێن] بوو خەیاڵی پشکەڵێکم لێ دەکرد نەمدەزانی دەوڵەمەند بۆ شیاکە ڕووحی ناسرەوێ ئێستە گەر موللا مەجید سوورباشە لەو دەوروبەرە وەک دەڵێن بێ دەوڵەتە ئەو پشکەڵی ڕێ ناکەوێ ڕەسمی ناسازی وەیە هەزیانی ناسازی هەیە گەر لە بێتامی لە تام و خوێی قسەت دڵ هەڵگووێ سائیلی لامەزهەبی بێڕێ قسەی بێ جێ دەکا وەک ئەمیر فەرمووی زبانی ببڕە تا لە زبان کەوێ نوقتەیی شەک بۆ بەیانی پشکەڵی موللا حوسێن چونکە ئیشکالە بە ئەم فەحوایە کوشتی دەرکەوێ
329	Nali	0063	و/وەک قەفەس ئەم حوجرە کون تێیە کەوا گرتوومیە ناو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	وەک قەفەس ئەم حوجرە کون تێیە کەوا گرتوومیە ناو تار و پۆیی عەنکەبووتە، زۆرە لێی کردوومە داو دوودی سەرمیچی گوڵەنگی لەت لەتی دەسرازە کۆن بان و دیواری بە میسلی لانکەی ئەجزا شکاو هەر لە سەربان دار بە داری ڕایەڵی بژمێرە وەک لا پەراسووی بارگیرێکی کە زیندوو بێ بە ناو ڕۆژ و شەو خۆش خۆش لەباتی کا، گەڵای پێدا دەکەن وەک گەڵاڕێزانی پاییز یەک یەکی دەڕژێتە ناو هەر لە ئێستاوە وەها سەرمای تێدا سەرما دەبێ ڕەنگە ناوی لێ بنێی چوار تاقی سەرما تێخزاو ئاسمان هەورین دەبێ، ئێمەش بە غەمگینی دەڵێین: ئەی خودا چ بکەین لەژێر ئەم کاولەی کەس تیا نەماو؟! ڕۆژی هاوینی وەها مسقاڵە زەڕڕەی پڕ دەبێ نیمە زەڕڕێک سێبەری تێدا نییە غەیرەز هەتاو فەسڵی هاوینی جەهەننەم، فەسڵی ئێستای زەمهەریر زەمهەریر کەی وا بە تەئسیرە و، جەهەننەم وا بە تاو؟! نەییری ئەعزەم وەها تاوی دەدا وەک مەنجەنیق بۆ دەوامی ڕۆژپەرستی جەمعی حەربای دێتە ناو دار و بەردی پەنجەرەی وەک نەسجی بەیتی عەنکەبووت مەنعی هیچ ناکا حەتا مێشیش کە خۆی لێدا بە تاو ڕۆژی تەرزە چەندە مینای دڵ شکێنە و سەر شکێن! ڕۆژی باران چەن شڕە و بێعیسمەتە و ئابڕوو تکاو! ڕۆژی بەفر و با وەکاشە، ڕۆژی باران قوففەیە! ساحیبی لازم کە بیبێ سەوڵ و کاسێکی شکاو کاسە بۆیە لازمە تا ئاردەڵۆکی دەربدا سەوڵی بۆیە لازمە نەک جۆگەلە بیبا بە تاو وەزعی ئاشی گەر نەبێ، بۆچی دەبێ پڕ ئاردەڵۆک؟! تەبعی قوففەی گەر نەبێ، بۆچی دەنیشێتە سەراو؟! کاسە و کەوچک، حەسیر و بەڕ لە ئاودا هەروەکوو کیسەڵ و ماسی و جلە دێن و دەچن پرژ و بڵاو ڕۆژ پڕە گوێمان لەبەر ئەنهار و جۆگە و هاژە هاژ شەو نییە خەومان لەبەر قرژاڵ و بۆق و ژاوە ژاو ئەو دەلاقەی تێدەخا چشت و مەکی پێدا دەبا من لەوێ حەیران دەبم وەک ماڵ بڕاو و ماڵ براو حوجرەکە ئاوس بوو، وەعدەی خۆی بەهارێ بوو بزێ وەزعی حەملی کەوتە پاییز نابەکام و ناتەواو خۆ زگی نیشتۆتە ئەرزی و، تومەزا هێشتا وەکوو نوتفەکەی هەر ئاو بوو، بەریاوێت لەبەر هەور و هەڵاو ئاسمان تەرزەی کە لێدا، بەردەبارانمان ئەکا سوختەکانمان ڕادەکەن، پاڵوو پساو و قوون دڕاو ڕادەکەن بۆ جانیبی دوککانی جەڕڕاح و تەبیب چاک و دامەن هەڵکراو و، سەر شکاو و تەنگەتاو لوتفی بانگوش بوو کەوا لەم حوجرەدا زاناندمان گەر بەنی ئادەم بخنکێتن، سەراوە نەک بناو چونکە نەتکرد قوڕ بە سەریا تا وەکوو تەسکین ببێ مەیدەرە بەر پێلەقە، توخودا، بڵا بگری بە تاو!
688	Salim	151	و/دا بێنە بە پەهلوویی ڕوخا حەلقەیی گێسوو	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	دا بێنە بە پەهلوویی ڕوخا حەلقەیی گێسوو مەتبووعە بە ئەترافی گوڵا سونبولی خۆشبوو ئەندازەیی حەوشی حەرەم و جیلوەگەریی یار دێنێتە نەزەر دەشتی خەتا و ڕەمی ئاهوو خۆ زوڵف و ڕوخی زیددی یەکن سیحرە کە سازان خستوویەتە ژێر ماری سیەهـ دۆشەکی پشکوو بۆ زوڵمی لە ئەندازە بەدەر وەک یەکی خولقاند خەللاقی ئەزەل مەشرەبی تۆ و تەبعی هۆلاکوو دەستم بە فەریبت کە شکا حەسرەتی ناخۆم ئەڵبەتتە شکاندووتە دەبێ بیخەیە ئەستوو حاسڵ لە یەکێکایە پەشیمانییە دوو مەیل جێی نابێ لە کولبەی دڵما خەڵوەتی دووڕوو مینا دڵیی و بازییی وەسڵت لە میانا ئەو شیشەیە دەشکێنێ یەقین «سالم»ی بەدخوو
212	Kurdî	007	ت/بە داوی زولف و دانەی خاڵی سەر ڕووت	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە داوی زولف و دانەی خاڵی سەر ڕووت گرفتارە دڵی سەد عاشقی ڕووت نیگاهی چاوی مەستی نیمە خابت هەزاری وەک منی خستۆتە تابووت سەبا گەر لابدا زولفت لە کوڵمەت دەڵێم یا ماهە یا خورشیدە ئەنگووت شکاندت لەشکری عەقڵ و شەکیبم بە تابووری موژە و شمشێری ئەبرووت لە چاهی ژێری لێوت وا ئەسیرن هەزارانی وەکوو هاڕووت و ماڕووت مەهە یا ڕۆژە یا ڕووی تۆیە دەرکەوت؟ شەوە یا زولفە یا خۆ موویی دڵجووت؟ ئەمە یا نوقڵە یاخۆ خونچەیی کام؟ ئەوە دەندانە یا دوڕ، یانە یاقووت؟ فیدای دەست و کەمانت بێت «کوردی» دەپێکێ سێ و دوو هەم تاق و هەم جووت
930	Ḧacî Qadir	025	سلام اللە منی کل یوم	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	++ لە ئەسحابانی ساحیب غیرەت و دین لە بێ عاری هەموویان کەوتە یادم ڕمووزی ئیتتیفاق و ئیتتیحادم لەبەر دووری لە ئەقران و لە ئەمسال لە کوردانم دەپرسی زەربولمیسال لەبۆ ئەم یەک دوو ئەشعاری ڕەش و ڕووت هەتا پەیدا بوو ڕۆحم گەییە سەر لووت دەفەرمووی ئەم عەزابە بۆچ دەکێشی چ مەلزوومە ئەگەر چاوت نەیێشی قوڕی کوێ کەم بەسەر خۆما لە غوربەت خەوم نایێ لە داخی موڵک و میللەت ئەگەر وەک من خەبەردار بن لە دەوڵەت لە حەیفان خۆ دەخنکێنن بەبێ پەت چوار ملیۆنە کوردستان نفووسی بە قیسسەی ئەهلی تەخمینی کە نووسی هەموویان شێری بێشەن حاتەمی جوود لە شەڕدا کێوی [جوودی] و بەحری [مەمدوود] وەلاکین فایدەی چی هەرج و مەرجن لە دەعوادا لەگەڵ یەکتر بە مەرجن لە گوێی گا نووستوون هەرچەندە شێرن وەکوو کەروێشکی چاوڕاماو و کوێرن ئەوی ئەعلایە سەردەستەی شکارە ئەوی ئەدنایە بەستەی زولفی یارە ئەوی ئازایە شەهنامە دەخوێنێ ئەوی مسکێنە گەنم و جۆ دەچێنێ ئەمانە بێ شعوور و گێژ و وێژن موتیعی لۆتی خوێڕی و هەرزەبێژن کوڕێکی وا نەبوو هەستێتە سەر پێ بزانێ خەڵقی چۆن کەوتوونە سەر ڕێ بکا سەیری جەریدە و حاڵی میللەت کتێبی تازە و تەئریخی دەوڵەت بزانێ تا چ قەوماوە لە ئەتراف سەراپا ئاگرە ئەتراف و ئەکناف ئەگەر کارێک نەکەن لەم بەینەدا زوو مەمالیک کاتەکی زانیت لە دەست چوو گەمی سەحرا و دەریا دێتە جەولان بە غەیری پێکوڕەی فەوجی سواران بە تەرخانی بەسەر ناچێ، لەمەوپاش لە هەر لاوە دەتانهاڕن وەکوو ئاش لە ژێر پێدا دەچن حەیف و مخابن گەدا بن ئێوە، دوشمنتان بە شا بن بە غەیری [ڕۆمی] و [ئینگلس] و [ڕووسی] بێ حەددن دەوڵەتان ناویان بنووسی لە جێی خۆیان هەڵستاون بە غیرەت لە دنیا ناوی خۆیان ناوە دەوڵەت سەراپا ساحیبی سککە و سوپاهن وەکوو جەم ساحیبی تەخت و کولاهن لە تەدبیری ئومووری موڵکی خۆیان شەریکن پینەدۆز و شاهـ و گاوان لە هەر وەقتێ یەکێکی بێتە هاوار لە جوتیار و شوان و ئەهلی بازاڕ لە جۆشین و لە نێشا مێشی هەنگن بە من چی کافرن یا نە فەرەنگن وەکوو بیستوومە بۆ دەفعی مەسائیب ئەمە تەدبیری کورت و فیکری سائیب لە دەشت و دێ و ویلایەت ببنە ئەحباب وەکوو شەخسێکی واحید بن لە هەر باب لە [بۆتان] تا [بەبان] و سەرحەدی [ڕەی] لە ئەولاتر وەها نۆش بێتە سەر دەی ببینە یەک لە تەعلیم و لە نووسین جل و بەرگ و زوبان و ڕەسم و ئایین
401	Narî	018	ت/ئەی ئەمن قوربانی خاکی خانەقات	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی ئەمن قوربانی خاکی خانەقات قوتبی کامیل، مورشیدی شیرین سیفات شاهی تەختارایی موڵکی مەعریفەت شەمعی پڕتەوبەخشی ئەربابی نەجات لایەقی ئەمڕۆ لەبۆ تەفسیری «نوون» شاریحی بۆ «مائیدە» و سوورەی «بەرات» شک نییە مەنزووری زومرەی ئەولیام گەر بگا دەستم بە داوێنی کەوات ساعەتێ گەر دەس بدا فەیزی حوزوور یەک دەقیقە قیمەتە بۆ سەد سەعات ئانی ئەو نادەم بە سەد ئانەی ڕەواج سانیەی نادەم بە سەد کاسەی نەبات تۆ بە دڵ کانی وەفا، من بێوەفا بێوەفایی من بە قوربانی وەفات ڕوکنی ئادابی شەریعەت تا ئەبەد مونهەدیم نابێ بە تەئویلاتی لات وا لە گەردشدا وەکوو پەروانە دڵ مایلی سووتانە، بۆ شەمعی لیقات شافییە بۆ دەردی بێکەس یادی پیر کافییە بۆ بێنەوا، گەنجی لەقات بۆ کەسانێ کەسبی هاتی بوو کەهات بۆ یەکێ وەک من نەهاتی بوو، نەهات نەزمی بیری وەک گوڵی بێ ئاو و سیس ڕەغبەتی فەوتاوە لای ئەهلی وڵات
615	Salim	077	ر/ربنا ساکینی کۆتن چ غوڵام و چ ئەمیر	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ڕەببەنا ساکینی کۆتن چ غوڵام و چ ئەمیر وەکوو یەک ئەهلی نیازن، چ غەنیی و چ فەقیر بە ئومێدی کەرەمت شام و سەحەر سوجدەکونان دەکەن ئیزهاری ڕەزالەت چ گەدا و چ وەزیر بەنەزەر ڕەحمەتی تۆوە لە نەزەر ئەهلی بەسەر جوملە نەزدیکی نەجاتن چ زەلیل و چ ئەسیر شەرەفی خەلعەتی خاسست بەقەدەر کوللی جیهان چەسپە بۆ قامەتی هەر کەس چ تەویل و چ قەسیر زۆر بە کەم گاهی کەرەم قابیلە بۆ قودرەتی تۆ جورمی سیفری ئەحەدێکە چ قەلیل و چ کەسیر سەتحی دونیا وەکوو گەهوارەیە بۆ تیفلی بەشەر شیرەخواری کەرەمی تۆن چ سەغیر و چ کەبیر فیکری خاسسی نودەما و قودرەتی تۆ زیددی یەکن لەم ڕەهە مەحوی کەماڵن چ مودیر و چ موشیر تالیبت گەینە مەقامێ بە سەفای هیممەت و حاڵ چ تەفاوەت نییە بۆیان چ پەڵاس و چ حەریر شاهیدی خالیقە تەسویری خەلایق ئارێ زاهیرە قودرەتی سونعت چ لە بوڕنا، چ لە پیر حورمەتێکن لە کەفی بەخششی تۆ گەوهەر و خاک زیوەرێکن لە وجوودا چ قوماش و چ حەسیر
708	Salim	173	گ/هاتە ڕووی دڵ لە غەمزە بەسکی خەدەنگ	غەزەل	فعلاتن مفاعلن فعلن	هاتە ڕووی دڵ لە غەمزە بەسکی خەدەنگ خانەیی خارپوشتە، سینەیی تەنگ جێی دڵم زوڵفی تۆیە تا دەمرم کەی نەجاتی دەبێ ئەسیری فەرەنگ ڕەغبەتت واجیب و حەزەر لازم لە لەبت شەککەر و لە دیدە شەرەنگ تۆ حەیاتی منت بە دیدە بڕی تۆ بە ئاهوو دەکەی شکاری پەڵەنگ بەمەسەل بەحرە عیشق و دڵ زەورەق ئامەدوشودیە دڵ بەمیسلی نەهەنگ بێ سەرە کاروان و شەو تاریک ڕێ خەتەرناک و دوور و مەرکەب لەنگ
262	Kurdî	058	ی/ناوی عیشق هەرگیز نەبووبایە لە دنیا کاشکی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ناوی عیشق هەرگیز نەبووبایە لە دنیا، کاشکی تۆی لە بۆ دەرمانی چاو نەبوایە پەیدا، کاشکی هەر لە ئەووەڵ قورقوشم بکرایە چەشمەی مەنبەعی ڕیشەیی گیاشی نەڕوایە لە سەحرا، کاشکی کەس لە ڕەویەی عەشق و ڕێگەی عاشقی موخبیر نییە شێت و شەیداتر ببووبایە زوڵەیخا، کاشکی حاڵی مەجنوون خۆ لەرێی عیشقا [نەبوو] غەیرەز ستەم عومری سەرفی بوت دەکرد لەجیاتی لەیلا، کاشکی ئەسڵ ئەگەرچی عیشقە دڵ مایەی فەساد و فیتنەیە ڕیشە کەن بایە لە سینەمدا لە مەودا کاشکی دڵ لە سینەمدا نەماوە چاو گرفتاری دەکا کوێر و نابینا بوومایە وەک [حەمیلا] ، کاشکی «کوردی» ئەم وەختە کە زانیت چاو و دڵ دوشمن بە تۆن خۆت کەنار گرتایە تا نەبوایی ڕیسوا، کاشکی
603	Salim	065	ذ/بنووسم چۆن لە هیجرانا بە یاری سیمبەر کاغەز	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بنووسم چۆن؟ لە هیجرانا بە یاری سیمبەر کاغەز دەکا گوم دووکەڵی ئاهم لەبەر مەددی نەزەر کاغەز چ حاجەت میننەتی باڵی کەبووتەر هەڵگرێ نامەم کە پەڕ بۆ تەییی ڕاهی کۆیی تۆ دێنێتە دەر کاغەز لە تەندووری فیراقا ئافەتی مەکتووبە گریانم وەکوو پشکۆیی ئاگر خوێن بە گەرمی دێتە سەر کاغەز لە بەندی دیققەتی وەسفی میانا نوکتەبازێکە لە پەردەی مەعنییا پڕ شەهدە میسلی نەیشەکەر کاغەز لە جیلوەی شەعشەعەی وەزعی جەماڵا غەرقی پەڕتەو بوو ئیحاتەی شەمعی مەعنیدا مودەووەر وەک فەنەر کاغەز چ حاجەت پورسشی ئەحواڵی ئاشوفتەم لە قاسید کەن؟ دەدا خەتتی پەرێشانی لە ئەحواڵم خەبەر کاغەز لە فەحوای شەرحی ناری فیرقەتا سووتا دڵی دوژمن کە نووسی «سالم»ی بێکەس بە خوونابی جگەر کاغەز
250	Kurdî	045	و/وا بە ئاسان عالەمێ تەسخیری تۆ بوون ماهڕوو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	وا بە ئاسان عالەمێ تەسخیری تۆ بوون ماهڕوو ساحیری یا ئەولیایی؟ ڕاست بێژە ماهڕوو دەس بە خەنجەر دێی و باز خۆت دەگری سا کەی لێم دەدەی؟ ئینتیزاری کوژتنم زوو لێم دە یاڵڵا ماهڕوو دڵ دەبەی بە دزی لە ناو خەڵقی دەلێی خۆی داگیە پێم من دڵم دا پێت بە ڕاست؟ دادەی بزانم ماهڕوو بێچووە جەللاد! خۆت لە ناو مەردوم بە سۆفی بۆ دەکەی؟ هیچ کەسی نەتناسێ، خۆم چاکت دەناسم ماهڕوو پڕ دڵم خوێن کرد و دام پێت وا بەزوویی جێ بە جێ باعیسی بەدمەستییە دەشکێنم پیاڵە ماهڕوو ڕەنگی زەردت دیم دەڵێی «کوردی» بڕۆ بێنە بەهێ بەس بیانوو بگرە وەختی بەی کوانێ؟ ماهڕوو
686	Salim	149	و/تا تاقە لە سینەم دڵی غەمدیدە لە کۆی توو	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تا تاقە لە سینەم دڵی غەمدیدە لە کۆی توو مەشغووڵە وەکوو کووکویی وێرانە بە کووکوو وەسڵت سەمەری ڕەنجی منی زاری چە دێر دا وەک مەوسیمی گوڵ عەهدی چ دێر هات و چە زوو چوو! بۆ تەرکی جەفا بێهوودەیە لابە و زاری خۆ تا بە ئەبەد جەوهەر و قانوونە لە گوڵ ڕوو پڕ موشکیلە لەم حاڵە بکا چارەیی دەردم بێ بۆیی شیفاداروویی تۆ فکری [ئەرەستوو] وا سیڕڕی هوەلحەق بەیەقین کەشفە لە خاتر هەر هوو هووە شوغڵی دڵی غەمدیدە لە گەڵ هوو ئەبنایی حەبەشزادە چە مەقبووڵە لەلای ڕۆم دانیشتوە بە زانووی ئەدەبا چاکیری هیندوو بۆ سیدقی قسەم بادی سەبا شاهیدە با بێ بێ بۆیە لەلای توڕڕەیی تۆ نافەیی ئاهوو «سالم» بەسەرت تا «قەرەسوو»م لێوە دیارە بارە لە دڵی خەستە ئەلەم وەک کەلی [شاهوو]
806	Wefayî	011	ا/مەششاتە کە شانەی لەسەری زولفی سەنەم دا	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	مەششاتە کە شانەی لەسەری زولفی سەنەم دا ئاشوفتەگیی حاڵی وەفایی لە قەڵەم دا قوربان وەرە سەیرێکی دڵ و عالەمی دڵ کە هەر زەوقە بە دڵ، شەوقە لە سەر، ئاهە لە دەمدا ئاوێنەیی دڵ وا لە جەلادا بە تەجەللا دێوانەیی ڕووت [کەی] لە هەوای شەوکەتی [جەم]دا؟ بۆ خاتری خەندێکی بە ڕەنگی گوڵ و باران عاشق ئەوەتا هەر کوڵی گریانی لە دەمدا خەندەی گوڵی زارت کە نەبوو باعیسی مەستیم بۆچی دڵی من دەستی لە گوڵزاری ئیرەم دا؟ ئاخر سەگی خاکی دەری تۆ بووم بە جودایی مروەت نەبوو تیغت لە سەری سەیدی حەرەم دا ڕۆحم بە نیساری قەدەمت! بۆچی دەڕەنجێی؟ ڕۆحم کە بە من بایە، وەکوو دڵ، چییە؟ دەمدا! وا عاشقی زار و کەمەری تۆیە «وەفایی» لەو نێوە وجوودێکە لە بەینی دوو عەدەمدا
985	Ḧacî Qadir	092	ە/دڵبەرم مامزییە، بازی بە ڕەفتاری کەوە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	دڵبەرم مامزییە، بازی بە ڕەفتاری کەوە ئەی دڵی خەستە وەکوو گوربە بە شوێنی مەکەوە داغداری ڕوخییە لالەیی حەمرا لە چەمەن نەرگسە چاولەبەری غەمزەیی غەممازی ئەوە چی لە من داوە ئەجەل حەققی نییە بێتە سەرم خۆم ئەسیرم، دڵە نەزرە، ئەوە جانیش گرەوە حەز دەکەی سوبحی قیامەت لە شەوا دەربکەوێ پێی بڵێ: دوگمەیی ئاوێنەیی سینەت بکەوە سەفەری زولفی مەکە «حاجی» شەوت لێ دەگەڕێ با وجوود ڕۆژە لە لات وایە کە تاریکەشەوە
621	Salim	083	ر/موو لە تەنما باز لە قەهرا بوو بە نووکی نیشتەر	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	موو لە تەنما، باز لە قەهرا، بوو بە نووکی نیشتەر دڵ لە سینەمدا دەسووتێ هەر وەکوو شەمعی فەنەر تۆ سەراسەر پەشم و ڕیشی خۆت لە ئاگر بۆ دەخەی؟ ئەلحەزەر خۆت دوور گرە سووتای، بڕۆ هەی بێ خەبەر شاوە تەن، لەقلەق خەرام، گەردەن سەقاقوش، سەر زەغەن سابرێن ڕیش، ناقە زانوو، پێ شوترمورغ، عەقڵ کەر گوربە خوو، ژیشک بەدەن، سووچەڕ مەکان، ڕەوت کەمتیار لووت چەکوش، موو پڕ شپش، پاپاخ چەپیش، ڕەنگ جانەوەر موور خەسڵەت، شێر هەیبەت، پەششە قووەت، پیلتەن سەر خەڕەک، بەردووخ موو، ناخون دەلالە، گوێ سپەر ئوشتر ئاسا وەک چەنگچیی عووج کە دێ وەختی نەهار ئاسمان بۆ مەجمەعەی مەجلیس دەنێتە تەوقی سەر ئیمتیحانت چۆن بکەم گەز نابێ ئەندازەی قەدت سەر لە خایەت ناسوێ پۆپەی چناری [ماسیدەر] فەرعی تۆ -ئەسڵەن- حەقیقەت سولب و ڕەحمی کەس نییە ڕاستی واتە کە تۆ جینسی منارەی، نەک بەشەر خۆ لەبەر توولی درێژی زۆر زەرەرتە گەر بنووی دەست لە سمتت خەن لە [بەغدا] لێرە نابی باخەبەر ئەهلی ئەم ئەییامە نیی، تەحقیق، بە قووچی قامەتت گەر بە تەرکیبت حیساب کەم: بابە عووج و تۆ پسەر بەسیەسی میرزا بوەخشە ناوێژم ئیتر هەجو نەقدی لەهوم دا بە جینسی سەهوی زیللەت سەربەسەر
254	Kurdî	050	ۆ/لە کونجی بێ کەسیدا فەردم ئەمڕۆ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە کونجی بێ کەسیدا فەردم ئەمڕۆ زەلیل و زار و بێ هاودەردم ئەمڕۆ گەواهی لافی عیشقی تۆیە قوربان سرشکی سوور و ڕەنگی زەردم ئەمڕۆ لە سۆزی عیشقی سەردی میهری تۆیە دەروون گەرم و هەناسە سەردم ئەمڕۆ وەکوو تەیرێکی گوم بووبێ جەناحی هێلانەواز و هەرداوهەردم ئەمڕۆ مەگەر سۆزەی نەسیمی وەسڵی ئەو بێ موعەتتەر کا دڵەی پڕ دەردم ئەمڕۆ لە عەرسەی وەسفی ئەو مەحبوبە لەنگە خەیاڵی وەک سوارەی جەردم ئەمڕۆ لە بۆ وەسڵی جەماڵی یاری «کوردی» ئەگەر ڕۆحم نەدەم نامەردم ئەمڕۆ
590	Salim	051	ت/دڵە خەڵوەتسەرایی حەزرەتی دووست	غەزەل	فعلاتن مفاعلن فعلن	دڵە خەڵوەتسەرایی حەزرەتی دووست ++ سیمیای عیشق و کیمیایی ویسال ++ ڕێی دڵی داوە چونکە توڕڕەیی یار ++ بە کەسێ عاشقم منی ڕیسوا ++ دڵ بە خدمەت تەقەڕڕوبی دەس کەوت ++ هەر چی گوڵڕوخ کە جازبی دڵ بن ++ چ کەمە ئامەدی جیهانی خەراب، ++ بولبول و تەوفی گوڵ، من و ڕوویی یار ++ دیدە نازانێ بۆ عەزیزە لەلام ++ لادە «سالم» لە ڕاهی تیری نەزەر ++
988	Ḧacî Qadir	097	ە/قیسسەی شەبی هیجرانی مەکە باسی سبەینە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	قیسسەی شەبی هیجرانی مەکە باسی سبەینە لەو شامەوە تا سوبحی دوسەد فەرسەخی بەینە مەورووسی تووە خوڵقی حەسەن، حوسنی خەلایق چونکی کە موسەغغەر بکرێن هەردوو حوسەینە قانوونی شیفابەخشی نیگاهت بە ئیشارات جەللادی ڕمووزی کوتوبی حیکمەتی عەینە زاهیر مەکە دەللاکی بە مووسای یەدی بەیزات بۆ خەتتی یەهوودی کە شەڕی بەدر و حونەینە تا سادە بوو جانی نەدەویست ئێستەکە لەعلی دوو شاهیدی مەستی خەتی هێناوە کە بەینە دڵ گەرمە بە دەوری قەمەری گەردشی چەرخی خورشیدی زەمانە کە هەموو مووجیبی بەینە یار هاتەوە فەرمووی خەتم هێناوە بە سەوقات پێم گوت: ئەگەر ئەم توحفەیە بۆ «حاجی»یە مەینە
810	Wefayî	015	ا/هەر کە دی جەننەت بە ڕوودا زولفی پڕتابی شکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هەر کە دی جەننەت بە ڕوودا زولفی پڕتابی شکا تاری سونبول، حورمەتی گوڵ، بەرگی سیرابی شکا ماهی شەوئارام بە خەندە هات نیقابی کردەوە ئاسمان نەزمی سورەییا، شەوقی مەهتابی شکا کارگا خاکی بە سەر، وەستا بە ڕوو و سینە و برۆت! نرخی قاقوم، قەدری خەز، بازاڕی سنجابی شکا دەوری [توور]ی کوڵمی دا فیرعەونی خەت چارەی نەهات ئەی درێغا! سەد کەڕەت [مووسا] بە بێ تابی شکا تاقی پەیوەستی برۆت وا بوو بە قیبلەی خاس و عام [کەعبە] گەر بۆ خۆی بزانێ پشتی میحرابی شکا کەس نییە لەو نوکتە حاڵیم کا «وەفایی»! دڵبەرم خۆی دەمی هێنا، ئەمن گەستم، دڵی بابی شکا!
830	Wefayî	040	م/خۆشا ڕۆژێ لە عالەم دەربەدەر بم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	خۆشا ڕۆژێ لە عالەم دەربەدەر بم لە نێو ئەوزاعی دونیا بێخەبەر بم لەبەر بێتاقەتی دێوانە ئاسا لە غەوواسانی دەریا بێخەتەر بم شەو و ڕۆژێ لە چۆڵی هەر بە ناڵە حەریفی شەوڕەوی بادی سەحەر بم نەزانێ هیچ کەس ناو و نیشانم ئەگەر عاقڵ ئەگەر ئاشفتە سەر بم لە هەرلا با بسووڕێنێ غوبارم لە هەر جێگایێ پێویستە سوپەر بم چرا بێ هەڵکرێ، جانا، لە نێو دڵ لە ڕووناکیی دڵی یارم خەبەر بم لەبەر چاوی تەڕم سۆرانی بڕزێ گەهێ بێدایک و گاهێ بێپدەر بم خودا خۆم چۆن بسووتێنم بە جارێ لە دەرد و داخی ئەحواڵم بە دەر بم شەوێ هەر تاکوو ڕۆژێ هەر بناڵم بە گریان دەست و دامانی سەحەر بم چ ڕێگەی چارە نابینم «وەفایی» مەگەر سەر تا قەدەم غەرقی نەزەر بم
623	Salim	085	ر/ڕافیزی و شیعەن لە هەر دوو لا نەزان و بێ خەبەر	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕافیزی و شیعەن، لە هەر دوو لا نەزان و بێ خەبەر موعجیزەی «سیددیق»ە بوڕڕا هەر وەکوو [دوڕڕە]ی [عومەر] یا [عەلی]! خۆ تۆ دەزانی داستانی غار و مار جوهد و سیدق و پاکییی سیددیقی ئەکبەر سەربەسەر موجتەهید! تۆ ڕوخسەتی ئیفکی حومەیرا بۆ دەدەی؟ کێ دەکا توهمەت بە زەوجەی سەییدی فەخرولبەشەر؟ ڕەنجشی [عوسمان]ە بۆ تۆ ڕەنجشی شێری خودا تۆ بەیادی باغی جەننەت! مەنزڵت ناری سەقەر فەرقی «فارووق» و «شیمر» ناکا نەزانی ڕافیزی حەشری شیمر و ئەو لەگەڵ یەک کا خودایی دادگەر کەی [عەلی] ڕوخسەت دەدا کەس بەد بە یارانی بڵێ؟ عالمی ناعالمی شیعەن، حەقیقەت، میسلی کەر «موستەفا» مەرکەزشناس و «مورتەزا» ڕازی لە یار شیعە کوا بەهرەی لە ڕەفدا، غەیری عیسیان و زەرەر؟
48	Hêmin	014	سووڕی دەوران	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	زەمانی زوو هەبوو میرێکی زۆردار دزێو و دڵڕەق و خوێنڕێژ و لاسار دڵی خۆش بوو بە ئازاری هەژاران بە دەس ئەو چوون هەزاران و هەزاران قسەی خۆشی دەگەڵ خەڵکی جوێن بوو هەمیشە تیخی جەللادیی بە خوێن بوو سەری زۆر لاوی جوانچاکی بڕیبوو زگی زۆر پیاوی دڵپاکی دڕیبوو ڕق و قینی لە نێوچاوان دەباری دزی و سووتمان و کوشت و بڕ بوو کاری بزەی هەرگیز نەبینرابوو لەسەر لێو دەغەزری وەک یەکانە و بڕڕەکی کێو دڕندەی هار و ماری بێ ڕەزا بوو لە تاڵان و بڕۆیە شارەزا بوو لە ترسانی وڵات پڕ ترس و ڕەو بوو ڕمووزنەی تاریکان و خێوی شەو بوو گڕووگریان بە ناوی ئەو دەکرد ژیر لەوی تۆقیبوو هەم زارۆک و هەم پیر مەکۆی جەردە و چەتان بوو دیوەخانی غوڵام و نۆکەری بوون نانی نانی لەوی بێزار بوو ئینسانی بە نامووس تەشی ڕێس بوو لە دەرکی ئەو زمان لووس دەیانکرد خزمەتی وەک دیل و بەندە هەتیوچە و سەرسەری و سۆدرە و سەهەندە لە هەق بێزار و دڵ بەستەی ڕیایی یەکەم تۆچێنی کێڵگەی بێ وەفایی نەیاری چاکەو و یاری خراپە خەزێنەی کون بڕ و شاری خراپە پەڕی قامووسی ئەویان کردبوو داگیر وشەی دار و تەناف و کۆت و زنجیر بە ڕاستی ملهوڕێک بوو دوژمنی گەل لەبەر ئەو نەیدەوێرا کەس بڵێ: لەل خودا ڕازی بوو لێی، ئەمما خودای شەڕ لە خەڵکی بەر ببوو وەک گورگی نێو مەڕ * بەڵام کیژێکی بوو ئەو گەندە پیاوە کە دەتگوت خوشکی ئاونگ و خوناوە لەبارێ، نازەنینێ، کوڵمە ئاڵێ نیگارێ، دڵڕفێنێ، چاو کەژاڵێ بەژن باریک و باڵابەرز و تەڕپۆش یەسک سووک و ڕەزا شیرین و ڕووخۆش هەنی جوانتر لە مانگی ئاسمانی پەڕی ڕەشداڵی بوو ئەبرۆی کەمانی بسک ڕەشتر لە ڕۆژی ژێر چەپۆکان پەشێواوێ کە ژیری بۆ پەشۆکان کەزی خاوتر لە خاوی لا نواڵە لە شەرمی کوڵمی سوور بۆوە گوڵاڵە ئەوی تیری ئەوین جەرگی نەکۆڵێ نەبوو ئاگای لە پێکانی مژۆڵێ بزەی دەرمانی دەردی دەردەداران وشەی وەک بەختەبارانی بەهاران سەمای پەریانە دەتگوت لار و لەنجەی پەڕی گوڵ دەییەشاندن دەست و پەنجەی کوڕەی هەردی دەهێنا گۆی مەمانی لەلای وەی تامی دەسبازیی دەزانی هەموو شێوەی لە بابی خۆی جودا بوو فریشتەی پاکیی و خێری خودا بوو تەبیعەت ئەو کرەی وا ورد تەنیبوو خودای جوانی لە خۆشیانی خەنیبوو دەگەڵ ئەو جوانییە خاوەن شەرم بوو دڵی زۆر نەرم و خوێنی زۆر گەرم بوو دەبوو جێی ئەو بەرزتر با لە هەوران کەچی دەژیا لە ژووری ماڵی گەوران دەبوو چەتری سەری باڵی هوما با نەوەک ئاوا لە ڕووپۆشێ خزابا دەبوو سواری قەڵاندۆشی هەڵۆ با لە بەرزایی چیادا سەربەخۆ با نەوەک لێی داخرابا دەرکی حەوشە ژیابایە لەنێو ئەو غەور و خەوشە دەبوو ژوانگەی لەکن ڕاوگەی کەوان با نەوەک وا چاو لە دەستی دەرکەوان با دەگەڵ پێروو بکا ڕاز و نیازێ گەلاوێژی بە هاوڕازی بنازێ بکا سەیرانی زەرد و ماهـ و ڕازان لە خەو ڕابێ بەسیڕەی سەقر و بازان گزینگ بنگێوێ کوڵمەی ئاگرینی شنە ببزێوێ بسکی پڕ لە چینی دەگەڵ گوڵ پێکەنێ فێنکی بەیانی سەرانسەر پڕ لە خۆشی بێ ژیانی دەگەڵ بولبول بڵێ حەیران و بەستە خەڵک شەیدا بکا بەو شۆر و هەستە دەبایە چێژی ئازادی بچێژێ نەوەک فرمێسکی نامرادی بڕێژێ بە ئاونگێ بشوا ڕوخساری پاکی لە پاکان ون نەبێ دیداری پاکی دەبوو بوکشن دەس و پەنجەی لە گۆوەند «کوڕی، دیواندڕی»، بەند هەڵبڕێ، ڕەند دەبوو جووتی ژیانی هەڵبژێرێ نەوەک بابی بە سەوقاتی بنێرێ قەفەس زیندانی تاوسی شۆخ و مەستە؟ کچی جوان و لەبار و دەرکی بەستە؟ کچی بێ بەش لەنێو بورج و قەڵادا دوڕە ئەمما لە دوڕ دورجی بەڵادا دەبا هەر ئەتڵەس و دیبای لەبەر بێ کچێک ڕوو بەستەو و چارشێو بەسەر بێ بڵا پاژنەی لە زێڕبێ کەوشی جوانێ کە دانرابێ لە دەرکی دەرکەوانێ بە کاری چی دێ خشڵ و زێڕ و زێوەر کچێکی نەشتە نێو خەڵک و جەماوەر بە کاری نایە بەرگی جوان و مومتاز کچێکی چاوی دووروابێ وەکوو باز لە ژاری تاڵترە خۆراکی چەوری کچێک وەک ڕۆژ نەیێتە دەر لە هەوری سیاچاڵی کچانە کۆشکی میران هەزار خۆزگە بە کاولاشی فەقیران بە قانوونی تەبیعەت ناژی بێ جووت ئەوی ئینسانە، جا دارایە یا ڕووت کچی میر و گەدا دڵیان هەیە دڵ دڵیش ناکا لە دڵداری و ئەوین سڵ ڕەبەن تامی ژیانێ چۆن دەزانێ ئەگەر «پێ»شی بگاتە ئاسمانێ کەسێک جووتی نەبوو خۆشیی نەبینی بەهەشت ناهێنێ ڕۆژێ دێر نشینی کەسێکی ژینی بێ ژوان ڕابوێرێ هەموو ژانی جیهانی پێ دەوێرێ ئەوین مایەی ژیان و بوون و مانە ئەوین ڕایگرتووە دەوری زەمانە ئەوین نەبوایە پێی ناوێ بخۆی سوێند جیهان چۆڵ بوو پەپووش تێیدا نەدەخوێند ژیانی بێ ئەوین دەشتی نەبوونە لە سایەی عیشقە ئەم دنیایە ڕوونە ژیانی بێ ئەوین گشتی زیانە کچیش نەیخوارد فریوی ئەم ژیانە وەدووی دڵ کەوت و پچڕی بەند و پێوەند دڵی خۆی دا بە لاوێکی هونەرمەند هونەرمەندێکی پاکی بەرزە ئاکار کە جارجار ڕێی دەکەوتە ماڵی خوونکار هونەرمەندێ کە هەر نەغمێکی تاری گڕ و ئاورینگ و پشکۆی لێ دەباری هونەرمەندێ کە دەنگی پڕ خورۆشی بە بەندێ دەیپەڕاند دەرد و نەخۆشی هونەرمەندێ کە هەستی ئاگرین بوو دەروونی پڕ لە ناسۆر و برین بوو هونەرمەندێ کە سووتاوی ئەوین بوو هەموو ئەندامی سۆز و تاو و تین بوو هونەرمەندێ کە زادەی دەرد و خەم بوو زەدەی دەستی ڕەشی دێوی ستەم بوو هونەرمەندێ بە زگ برسی و بە چاو تێر لە شەڕ بێزار و دۆستی ئاشتی و خێر هونەرمەندێکی عەسری فیئوداڵی دڵی پڕ بوو، بەڵام گیرفانی خاڵی شەوانی بەزم و شایی و شەونشینی لە درزی پەردە یەکتریان دەبینی کە تێک دەڵقا نیگای پڕ گفتوگۆیان دەیاندرکاند بەسانی ڕازی خۆیان * کوڕیش سەوداسەری کیژی ئەمیر بوو لە داوی خۆشەویستیدا ئەسیر بوو ئەوین نابینێ بەینی قەوم و دینان ئەوین نازانێ فەرقی توێژ و چینان ئەوین دوو دڵ دەکا مەفتوونی یەکتر لەکن ئەو وەک یەکن ئیسلام و گاور ئەوین خاتوو زڵێخای نەرم و هێدی دەکاتە دیلی عەبدی زێڕ خریدی ئەوینە شێخی سەنعانی غەیب زان دەکاتە گاور و شوانی بەرازان * ئەگەر خاتوون گرفتاری ئەوین بوو ئەوینی لاوەکە زیاتر بەتین بوو گڕی گرتبوو دەروونی پڕ لە جۆشی لە تاوانی نەمابوو هۆشی خۆشی لە سوێی ئەو شۆخە ئۆقرەی لێ بڕابوو لە ژیندا ژان و ئێشی پێ بڕابوو ئەوینی ئەو دووانە دوور بە دوور بوو کە دیواری قەڵای میری سنوور بوو سنوور و شوورەو و تامان و پەرژین لە تامەزرۆی ئەوینێ تاڵ دەکەن ژین قەڵا سەخت و حەرەمخانە پڕاوپڕ دەرک گاڵەدراو و دەرکەوان دڕ مەگەر باڵدار بەسەر کۆشکا فڕیبا مەگەر لێمشت دڵی شوورەی دڕیبا مەگەر ڕۆژێکی بەزمی بایە خوونکار کوڕیشیان بردبایە لێ بدا تار لە درزی پەردە دیبای بەژنی یاری لە سیحری تێپەڕاندبا سۆزی تاری * زەمان ڕابرد، پتر بوو هەستی دۆستی بەڵێ هەستە کە میر نایەن دەرۆستی لە دەوری هەستی کەس ناکێشرێ شوورە خەیاڵیش شارەزای پشتی سنوورە * هەراسان بوو کچی میری بە جارێ گوتی: «بەسیەتی با ڕاسپێرمە یارێ» ژنێکی ڕاسپاردە کن هونەرمەند «ئیتر ئەو بێ بەشی و سووتانە تا چەند؟! خەمی دووری نەخۆین، هەرچی دەبێ، بێ! دەبا بێ و بڕۆین، هەرچی دەبێ، بێ! وەڕز بووم لەو ژیان و پنج و مۆرە بە ئازادی بژیم تاوێکی زۆرە هەموو زێڕ و جل و نۆشین و خواردن فیدای تاوێ دەگەڵ ئەو ڕابواردن هەتا کەی مەینەتی دووری بچێژین! هەتا کەی بووکی ئاواتمان بنێژین! هەتا کەنگێ خەیاڵ بگرینە باوەش! بلەرزێنێ مچوڕکی بێ بەشی لەش! هەتا کەی ئەو نەبینم تێر بە چاوان! لەسەر من داخرابێ دەرکی باوان! هەتا کەی داخرێ سینگ و بەرووی من! هەتا کەی نەشکێ تاسە و ئارەزووی من! دەبا بێ و ڕوو بکەینە دوور وڵاتان! نەجاتم دا لە نێو شوورە و قەڵاتان! ئەگەر مەردە، بە جەرگە، پاکە، سەرباز، دەبا بێ و من بکا لەو بەندە دەرباز! نزا و پاڕانەوە و گریان و ناڵە چ سوودێکی هەیە، نووشتەی بەتاڵە نەبێ باکی لە خوێڕیی دیوەخانان بە پیاوان دێنەدەر گەوهەر لە کانان بە زۆر بشکێ دەبێ دەرکی قەڵایە دەنا ئەو دەرکە بۆ کێ ئاوەڵایە» * ئەوەی بیست لاوۆ گەشکەی گرت لە تاوان گوتی: «ئامادە و سازم بە چاوان دڵم ناوێ نەبێ قوربانی نازی سەرم ناوێ نەبێتە بەردەبازی ئەوا بۆی ئاوەڵایە باوەشی من بەسە بۆ من کە ئەو بێتە بەشی من لە ڕێی ئەودا بەخت کەم گەر ژیانم بە سەربەرزی و بە شانازیی دەزانم لە پێناوی ئەوا گەر بچمە سەر دار لە ژێر پێمدا دەبینم مەزن و سەردار» * شەوەزەنگێ بە زەبری زێڕ و بەرتیل کراوە دەرکی زیندان بۆ کچی دیل کچە گۆڕیەوە کۆشک و تاج و تەختی دەگەڵ ئازادی و ئازار و سەختی بە جووت ڕۆیین دەگەڵ یاری وەفادار بەرەو موڵکی ئەوین و ژینی ساکار سنووریان هەڵبوارد و چوونە شارێ لەوێش فەرمانڕەوا بوو نابەکارێ لەوێش میرێکی زاڵم کاربەدەس بوو لەوێش بێ چاووڕوویەک داربەدەس بوو لەوێش زیندان و بەندیخانە پڕ بوون گزیر و پاسەوان شوێن گێڕ و دڕ بوون لەوێش هەر سەربزێوی باسی سەر بوو لەوێش دنیا بە کەیفی بێ هونەر بوو لەوێش ناپیاوی بازاڕی گەرم بوو لەوێش باو باوی پیاوی بێ شەرم بوو لەوێش پیسکە و درۆزن کاری باش بوو لەوێش مەردایەتی و پاکی لە پاش بوو کوڕ و کیژی لەباری پاکی ساکار لە ڕێی ژینا لەوێ بوونە کرێکار لە بۆ نانێک و بۆ یەک تۆزە پێخۆر یەکێکیان بوو بە پاڵە و یەک بە جلشۆر ئەگەرچی زۆر گران بوو ئەو ژیانە بەڵام کەیفی هەبوو بەزمی شەوانە بە ڕۆژ ئاوارە بۆ پێخۆر و نانی بە شەو دەستەملان بوون تا بەیانی لەشی ناسک کە ئازاری دەبینی زمان دەیگوت ژیان چەند نازەنینی! لە دنیادا نەبینرا نۆشی بێ نێش کەسێک خۆشیی دەوێ حازر بێ بۆ ئێش * ئەمیریان کرد کە لەو کارە خەبەردار بە خۆی دادا وەکوو ورچی بریندار بە ڕقدا چوو بە ناهەق خوێنی ڕشتن گزیر و دەرکەوانی گرت و کوشتن هەمیشە دەیگوت: «ئەی ئەو ئابڕووچوونە شتی وا نەیبووە وێنە و نموونە کچی من بێ بە جووتی بۆرە پیاوێ، دەکوژرێ، خۆی لە ماڵی کابە باوێ! دەبێ من چۆن بژیم و چۆن بمێنم! لەنێو هاوشانی خۆمدا سەر هەڵێنم! کچی من هەڵگرن، وەڵڵاهی جوانە! کچی من بۆ کچی گاوان و شوانە!؟ لەنێو مسکێنی خۆم دەبمە پڵیتە نەکوژم ئەو هەتیوە و ئەم سەڵیتە نەیانهێڵم دەبێ لەو سەرزەمینە لە شانم دادڕم ئەو پینە شینە وەکارخەم دەستەڵات و هێزی زۆرم بە خوێنێ ئەو پەڵە و نەنگە وەشۆرم» * بە ڕێی کردن گەلێ شەیتان و شۆفار هەتا بیکەن لە حاڵی وان خەبەردار توولەی شوێنگێڕی بەردانە مڵ و مۆ وەکار کەوتن لە ڕاوێچکە و لە بابۆ چ ناپیاون ئەوانەی سوودپەرستن دژی خاوەن دڵی شەیدا دەوەستن چ سپڵەن ئەو سەگانەی گورگەمێشن کەلاک بۆ گورگی برسی ڕادەکێشن * گەڕان شۆفارەکان قوژبن بە قوژبن وڵاتیان دا سەراسەر سەنگ و سووژن گەڕان شار و گەڕان دێهات و هۆبە هەموویان پشکنی نۆبە بە نۆبە گەڕان کێو و چیا و ئەشکەوت و زەندۆڵ گەڕان کادێن و کەندوو و ئاخوڕ و هۆڵ سەروشوێنیان نەبوو پەیدا لە هیچ کوێ کەسێ نەیدیبوو دوو شەیدا لە هیچ کوێ بە میریان ڕاگەیاند وەک ڕۆژە ڕەوشەن: کە «لێرە نین، پەڕاندوویانە کەوشەن» گوتی: «پێتان دەدەم ئەمجارە فەرمان بچن بۆ وڵاتی دوور و دەوروبەرمان بڕۆن و ڕامەوەستن، هیچ مەترسن هەواڵی ئەو دووانەم بۆ بپرسن لە هەر کوێیە هەبن بیاندۆزنەوە بۆم وەکوو تاژیی بەکار بیانقۆزنەوە بۆم «دەدەم پارە و خەڵاتی باش بە ئێوە کە بۆم دەردەس کەن ئەو دوو سەربزێوە لە بان هەوران بژین یا تەختی بەحران لە داویان خەن بە فێڵ و فەند و مەکران گوتوویانە کە خزمەتکاری چاکی دەبێ وەک داڵ بکەی بۆنی کەلاکی لە ئێوە کار و تێکۆشان، لە من ماڵ دەتانهاڕم بەسەریانا نەبن زاڵ» * قەڵای میران بەدەس ناکەس دەنەخشێ کە «دار هۆرەی لە خۆی بێ زوو دەقەڵشێ» ئەگەر زێڕ و دراو دەوری نەبووبا بلووری ژین دەبوو غەوری نەبووبا ئەگەر پارە نەبووبا بیروبڕوا دەبوو زاڵم لە کوێ وا دەستی بڕوا؟ ئەگەر خوێڕی نەکا میللەت فرۆشی لە خۆی نابینێ زاڵم خێر و خۆشی ئەگەر ئەسپی غەرەز ناوێ قەڵەمباز بگاتە جێی وەزیرێ ڕەنگە سەرباز کە فیل و ڕوخ نەکەونە کلکەسووتە مەلیک ماتە بە دەستی پیادە ڕووتە بە من ئەو هێرش و زەبر و زوڵم و زۆرە بەشی زۆری گوناهی مفتەخۆرە * بڵاوبوون خێڵی شۆفارانی بێ عار لەدوای دوو ئاشقی لاوی فیداکار گەڕان شار و وڵاتی دوور و نێزیک دووان بە زمانی فورس و تورک و تاجیک یەکێک بووە مارگر و یەک بوو بە دەروێش یەکێک بووە حافز و یەک بوو بە دەسکێش یەکێک بووە لۆتی و یەک بوو بە چاوەش یەکێک بووە سواڵکەر و یەک بوو بە جاکەش خەیابان و شەقام و ڕێگەیان گرت هەموو جێیان تەنی، گشت جێگەیان گرت کچ و کوڕ بێ خەبەر لەو تۆڕە داوە خەریکی کاری خۆیان بوون لە لاوە ئەگەرچی ڕووت و پێخواس بوون و برسی بەڵام کەم کەم نەیانمابوو مەترسی بە سەربەستی ژیانی سەر حەسیری بە قوربانی بێ تەخت و بەختی میری چ خۆشە سەربڵندی و بێ نیازی بە ئازادی بخۆی نان و پیازی! دەڵێن یارێ گوتی جارێ بە یاری: «گەڕیدەی شارەزای زۆر گوند و شاری لە هەمووان خۆشتر و جوانتر چ جێیە؟» گوتی: «ئەو جێیە خۆشە یاری لێیە» کە دڵ خۆش بوو دڵۆ با دەربکا دەست شەکەت بێ با لەش و ئاسوودە بێ هەست دەسێک بکرێ بە شەو لە ملی نیگارێ بە ڕۆژ ماندوو ببێ با هەر لە کارێ دەس و پەنجێک کە بوکشێ جووتە مەمکێ جەمام نابێ بە کارێ تاکوو نەشکێ کە لێو بمژێ شەوانە لێوی دڵدار بەڕە! کێشانی ڕۆژێ ناگرێ بار کە شەو تێر ماچ و مووچ و گازە کوڵمە چبوو سووتاو و تاوانگازە کوڵمە کەسێکی چێژی ئازادی بچێژێ لەوەی باکی نییە ئارەق بڕێژێ بە بێ ڕایەخ شەوێ ئاسوودە دەنوێ کرێکارێ کە یار پشتی بهەنوێ بەبێ پێخەف شەوێ گەرموگوڕە لەش کە یاری نازەنین بگرێ لە باوەش کە شەو دایماڵی پەنجەی یاری جوانی بە ڕۆژ با هەر جدەو بێ پیل و شانی کە سۆزی عیشقی وان هەردەم پتر بوو هەموو تاوێکی عومرێکی خدر بوو * لەنێو شۆفارەکاندا خواجەیەک بوو عەجەب زیانی خورۆ و پیرە سەیەک بوو ئەمیر بۆ پاسی نێو ماڵی کڕیبوو نموونەی پیاو خراپی و دەم شڕی بوو کە خۆی بێ بەش لە خۆشیی ژین کرابوو هەموو دەرکی هومێدی داخرابوو کە شەوقی عیشق و دڵداریی نەدیبوو کە گەرمیی باوەشی یاری نەدیبوو کە زیبک و غیرەتی مێریی نەدیبوو کە خۆشیی پیاوەتی و نێریی نەدیبوو * دەروونی پڕ گریمانە و حەسەد بوو هەتا حەز کەی بەخیل و شووم و بەد بوو کە کوشتی پیاوەتیی ئەو دەستی تاوان هەقی خۆی بوو ڕقی زۆر بێ لە پیاوان کە وەک یەک بوون ژن و گاشە لەکن ئەو نەبوو باکی بدا ئازاری ژن ئەو چلۆن بڕوا ئەکەن ئینسانی بێ بەش نەبێ بێ ڕەحم و بێ ئینساف و دڵڕەش کە ئینسانێک وەکوو حەیوان خەسیبێ نییە سەیر گەر نموونەی ناکەسی بێ بە ئەمری میر ئەویش خۆی کردە سواڵکەر گەڕا شار و وڵاتان ئەمسەر، ئەوسەر هەتا ڕۆژێکی خواجەی دڵڕەقی پیر لە ماڵێک دوور بە دوور ناسی کچی میر تەماشای کرد جلوبەرگی دڕاوە سەر و پۆتڕاکی ئاڵۆز و بڵاوە بەرۆکی ئاوەڵایە، سینگی ڕووتە سەری ئەو کوڵمە ناسکەی تاوەسووتە هەڵی ماڵیوە تا ئانیشکی بۆ کوڵ دەڕێژێ ئارەقە زەنگوڵ بە زەنگوڵ کەچی شادیی لە نێو چاوان دەبارێ کچی میرە و شەرم ناکا لە کارێ سەری سووڕما بوو ئەو کابرا نەزانە چلۆن گۆڕاوە ئەم دەور و زەمانە «تەماشای ئەم ژیان و ڕێ و شوێنە ڕەسەن زادە و کوڵ و ئەسپۆن و سوێنە بەدووی کارا گەڕان کووچە بە کووچە لە بۆ خاتوونی وا تاوان و سووچە بە شیر و شەکری پەروەردەکراوە لە کۆشک و سەرسەرایاندا ژیاوە هەمیشە خاوەنی کۆیلە و کەنیز بوو جلوبەرگی هەتا حەز کەی تەمیز بوو ئەوی دەستووری دابا جێبەجێ بوو لە خۆی زیاتر لە ژووری کۆشکێ کێ بوو! دەیانکرد باوەشێنی ئەم بەر، ئەو بەر لەبن سێبەر کچی نەشمیلی ئەسمەر کەچی ئێستا لەبەر سوورە هەتاوێ پەڕۆ شۆری دەکا بۆ نان و ئاوێ مەگەر باوکی پەکی کەوتووە لە تاڵان کە ئەو ئێستا دەکا جل شۆریی ماڵان دەبێ خواردبێتی مێشکی گوێدرێژێ دەنا بۆ نانی چۆن ئارەق دەڕێژێ ئەوی بۆ ئەو کرا، بۆ کێ کراوە؟ بە خوای وادیارە نووشتەی لێ کراوە» * ئەوەندە تەسکە بیری گەندە پیاوان دەکەن فەرقی کچی میران و گاوان دەڵێن: کەنگر و قوماش نابن بە وێڵداش قسەی کەونە پیاوانە و قسەی باش دەسەلمێنن بە پیاوی گەوج و سادە کە: سوار هەر سوارە، پیادەش هەر پیادە کچی میران دەبێ لیران وەخۆ خەن کچی گاوان دەبێ پووشکان وەکۆ کەن کچی میری دەبێ خۆشی ببینێ کچی شوانی بچێتە نان چنینێ * کچی میری دەبینی باش و ئەفسووس کچی میر نەیدەبینی پیرە جاسووس دەمەو ئێوارە ڕزگار بوو لە کاری گەڕاوە جا بەرەو ئامێزی یاری بەڵام جاسووسی پەستی شوومی ناپیاو بەدوای ئەودا دەچوو هەنگاو بە هەنگاو تەماشای کرد کە لاوێکی قوڕاوی لە ڕێگایەی بڕیوە سیلە چاوی کە یاری دەرکەوت بێ ترس و پارێز بەرەو پیری فڕی گرتی لە ئامێز لە هیچ کوێ دای نەنا تا بردیە ژوور ئیتر ڕووی کردە ئەم ژوورە خودای نوور * هەڵی نا جێی ئەوان و وەک کڕێوە لە لاقانی وەرێنا هەر لەوێوە ترەختان و ڕکێفکوت کەوتە ڕێیە لە خەڵکی وایە «کابرا ئاوری پێیە» لە سوێی ماڵ و دراوی باڵی گرتبوو خەیاڵی موڵک و ماش و ماڵی گرتبوو هەمیشە وایە کاری پیاوی نامەرد کە سوودی خۆی دەکا تەنیا بەراوەرد لە خۆی ڕازی بکا ئەو میری خوێنخۆر دەروونی ئاشقان با بێنێ ناسۆر خەڵک تووشی بەڵایە بێ جەهەننەم کە ئەو گیری کەوێ دینار و درهەم هەتیو بار سووک نەبێ با باری قورسی نەیێتە خوار جەنابی ئەو لە کورسی بە کوچکێوە بدا جەرگی ژنی پیر هەتا چەنگی لە جێگایەک ببێ گیر بەوی چی چیی بەسەر دێ پیاوی بێ کەس کە ئەو پارەی دەوێ و پارەی دەوێ و بەس بە وی چی ماڵی خەڵکی بێ خودان بێ کە ماڵە جوانەکەی ئەو ئاوەدان بێ بە کوشتن دا خەڵک ئۆردوو بە ئۆردوو پەکی پێ ناکەوێ ویجدانی مردوو * بەتاڵووکە گەیشتە دەرکی میری بە گورجی خۆی گەیاندە کن گزیری گوتی: «زەحمەت نەبێ پێی ڕاگەیێنی هەمە عەرزێک و عەرزێکی نهێنی گرنگە عەرزەکەم، ڕازێکە ڕەنگ بێ هەتا زووتر خەبەردار بێ درەنگ بێ» * ئەوەندەی پێ نەچوو بردیانە کن میر گوتی: «ئەی میری خاوەن ڕاو و تەگبیر لە زیادی بێ هەمیشە بەخت و هاتت پتر بێ و هەر پتر بێ دەستەڵاتت بە جێم هێناوە ئەرکی بەندەگیی خۆم تەماڵم دیتەوە، من نۆکەری تۆم لە سایەی تۆوە خاین بیندراوە چییە فەرمانی گەورەم، وەختی ڕاوە» ئیتر نامەردە پاشەوپاش کشاوە لە خۆشییان ڕەنگ و ڕووی میری گەشاوە هەرای کرد: «کێ لەوێیە بێتە ژوورێ» بە جارێ داوەرین چەند زرتەسوورێ گوتی: «ئێوە کە خزمەتکاری خاسن هەموو ئەو نۆکەرە باشەم بناسن بکەن ئێستا سەراپا زێڕ وەشانی خەڵاتی گەورەیی دادەن بەشانی» * وەکۆی کردن لە پاشان گەورە گەورە هەموو دەستەونەزەر وەستان بە دەورە چ گەورە گەورە؟ بەندە و گوێ لە مست بوون بەرەو ڕووی ئەو تەواو بێدەنگ و هەست بوون قسەپان و ڕەزاگران و دەغەڵکار درۆزن، دووزمان، پەتیارە، بێ عار بەگژ خەڵکا دەچوون وەک نەڕڕە دێوی کە ئەو دیار با دەبوونە دێڵە ڕێوی کە ئەو دەیگوت: «ئەرێ چبکەین بەیانی؟» دەیانگوت: «گەورەمان بۆ خۆت دەزانی» گوتی: «ئەی گەورە گەورەی بارەگای من بڵێن ئێستا چییە تەگبیر و ڕای من؟ دەڵێن ئەو دوو کەسەی لێرە هەڵاتوون لە پاتەختی وڵاتێ نیشتەجێ بوون کە دۆستی خۆمە میری ئەو وڵاتە ئەمیرێکی بە زیبک و دەستەڵاتە دەڵێم چەند کەس لە ئێوە هەڵبژێرم بچن، سەوقات و دیاریی بۆ بنێرم بە نامە لێی بخوازم ڕانەوەستێ دەس و پێی ئەو دوانەم بۆ ببەستێ بە ڕێیان کاتەوە بۆ دەرکی ئێمە من ئامادەم ئەویش گەر کاری پێمە» گوتیان: «صەددەق! قسەی میری تەواوە» گوتی: «ئیتر قسەم پێتان نەماوە» * شەوێکی ڕەش وەکوو بەختی ئەسیران وەکوو دواڕۆژی زۆردار و ئەمیران نە مانگ دیاربوو نە ئەستێرەی گەش و جوان ترووسکەی لێ بڕابوو ئاگری شوان دەروونی پیاوخراپانە شەوەزەنگ کە داخنرێ بە بوغز و کینەو و ژەنگ بە ڕواڵەت کش، بەڵام پڕ کارەساتە هەزاران ڕازی تێدا گەرچی ماتە لە کۆشک و گرتووخانەی دەرکەبەستە یەکێک مەستە، هەزاران زار و خەستە لە لایە لاو دراونە بەر شکەنجە لە لای دیکە سەمایە و لار و لەنجە لە کونجێ بێوەژن دەگری و دەناڵێ لە کۆشکێ بادەگێڕە چاو کەژاڵێ لە سووچێ باب لە سوێی ڕۆڵەی دەسووتێ لە قەسرێکی دەڕەقسێ نیوەڕووتێ کچی بێ بەش لە ژوورێ ئەشکی دەسڕێ کوڕی ئاغاش بە پارە جوانێ دەکڕێ هەتیوی برسی چڵمی هەڵدەلووشێ کوڕی شێخ ئارەقی نابڕێ لە شووشێ لەلایە چارەڕەش کەوتووە لە کۆڵان لەلایە پارە بەش دەکرێ بە کۆڵان لەلایە جامی بادە پڕ کراوە لەلایە داری ئیعدام هەڵخراوە بەڵێ ڕاستە قەڵای مێرانە شەوگار بەڵام تێیدا ونە تاوانی بەدکار * کچ و کوڕ نووستبوون بێ خەم لە کەپرێ نەیانزانی کە دارۆغە دەیانگرێ لە کوێ دڵداری پاکی چاکی ساکار دەزانێ فێڵ و مەکری پیاوی زۆردار لە چین بێ یا لە ماچین بێ دیارە کە ئاغا دوژمنی چینی هەژارە لە لای خۆیان هەیانە غیرەت و ڕەگ لەهەر شوێنێ هەبن توخمی دەرەبەگ لە چین کیژی ئەمیرێ هەڵبگیرێ لە ماچین کەسری شانە بۆ ئەمیرێ لە میران هەر کەسێکی دڵنیا بێ لە ژینا تووشی خێر و خۆشی نابێ نەیانزانی ئەوەی ئێرەش ئەمیرە خەریکی ڕاو و ڕووت و ڕەش بگیرە هەتا لێیان وەژوور کەوتن یەساوڵ لە خەودا سواری سینگیان بوون نەخافڵ نەیانهێشت ڕاپەڕن، ببزوون، هەڵستن دەس و پێیان بە چۆڵەپێچە بەستن کە دوایی هات لەوێ خانەبگیری بە ڕێیان کردنەوە بۆ دەرکی میری *** بەیان ئەنگووت و سۆفی تاکە تاکە گوتیان هەستین بچینە نوێژێ، چاکە بڵیند بوو بانگدەری کوێری خەواڵوو گوتی: «بانگی بەیانی درەنگە یا زوو «دەبێ زوو بم هەتاکوو نەبڕێ نانم «بە بێ دەستنوێژ بدەم بانگی بەیانم» لە دارکێشی وەژان کابانی نوێژکەر گوتی: «کابرا دەهەستە جل بکە بەر کە بارت زوو نەکەی بۆت نافرۆشێ وە دەستت ناکەوێ پارە و قورۆشێ کەمی ماوە لەبۆ جێژنی بەراتێ کراسی نوێ نییە بۆ شانی فاتێ» ژنی پاڵە گوتی: «هەستە بەسە خەو خرابی بۆ نەنووستی، فیلە، ئەمشەو پەلەت بێ زوو بکە کارێ و بزانە مەلا فەرمووی کونی ڕۆژی بەیانە» بەڕەت بردن گەیشتە ژوورێ ئاغا تخێڵ بوو جا لەنێو بەندی وەتاغا گوتی: «خانم بشێلە پێ و و دەستم درەنگ هاتوومەوە، وا دیارە مەستم» جەنابی شێخ بە خێزانی دەفەرموو: «هەتیوێکی بنێرە خانەقا زوو بڵێ شێخ نوێژی کرد و نووستەوە بۆی خەلیفە نوێژی بۆ خەڵکی بکا خۆی» خەلیفە پێ کەنی و زانی چ باسە گوتی: «باوکم بە قوربانی بێ، خاسە» وڵات ڕوون بوو، کتێبی دەستی دانا خەریک بوو تازە بنوێ لاوی زانا کە دایکی کردیە هاوار و فریاد بە خۆیدا دا، گوتی: «ئەی داد و بێداد! چبوو تاوانی ئەم جووتە فەقیرە کە وایان لێ بکا ئەم گورگە پیرە ئەوە کار بوو کە کردی ئەم یەکانە پەژارەی خستە شاری بەم بەیانە بە قوربانت دەبم بینایی چاوان قوبووڵی بۆ دەکەی تۆ سووچ و تاوان خودایا بەس بدە دەستی ئەمیری خەراپە، بەدفەڕە، بۆ خۆت خەبیری هەتا کەنگێ دەدەی تۆ بەخت و هاتی دەزانی چەند دڕە، نەحلەت لە زاتی!» گوتی: «دایە! چییە ئەم بۆڵە بۆڵە»؟ گوتی: «هەستە، سەڵام لێ ڕابوو، ڕۆڵە! ئەمیر ئەمڕۆ لەداری دان بە جووتە کچۆڵەی خۆی و ئەو خۆش خوانە ڕووتە لە شاری کەوتووە هاوار و گریان دڵی گەورە و پچووکان بۆتە بریان» ئەوەی گوت کەوتەوە ئاهـ و نزوولە: «خودایا چەند بەدە ئەم میرە خوولە! دڵی کوو هات بکوژێ ئەم گوڵانە! لە یەکتر کا بە ناهەق ئەم دڵانە! خودای گەورە! بە دەس خۆتە هەموو کار لەسەرمان لا بەرە بێ دادیی خوونکار لەسەر دڵداری نۆلاوان دەکووژێ! کوڕ و کیژان لەپێش چاوان دەکووژێ!» گوتی: «پاڕانەوە بێ کەڵکە، دایە! نوزوولە قەت دەڕۆستی زوڵمی نایە نەزانە تاکوو خەڵکی ئەم وڵاتە بە دەس میرانەوە ئەم دەستەڵاتە دەئاژۆن، ڕادەدەن تا بلوێ بۆیان هەموو کارێ دەکەن بۆ سوودی خۆیان بپارێزن هەتا ئەم موڵک و ماڵە وەبەر پێیان دەدەن مسکێن و پاڵە ئەوان پێیان بڕێ دەسکەوت و قازا! بە قوڕ گیرێ دەبا سەد ماڵە کرما! ژن و پیاو و کوڕ و کیژان دەکووژن قسە توند و قەڵەم تیژان دەکووژن هەتا خەڵکی لە یەکتر وا نەبانن ئەوان سواریان دەبن، سواریش دەزانن «هەتا میرزا حیکایەت خوانی میرە مەپرسە دایە لەم کوشت و بگیرە هەتا کیژی هەژاران مەشکەژێنە لە ماڵی وان هەیە ئەم بێنە بێنە هەتاکوو هێزی ئەم خەڵکە نەجووڵێ هەزار پاڕانەوەت دایە بە پوولێ» کە ژن زانی ئەویش ئینسانە وەک مێر مەڕی میری ئیتر نایێتە سەر بێر کە وریابوونەوە پاڵە و کرێکار دەشێوێ ماڵی میر و مەزن و خوونکار کە میرزا بوو بە ڕۆشنبیری تازە حوکم ناکا لەسەرمان میری تازە هەزار ڕەحمەت لە گۆڕی بێ کچی میر قسێکی کرد کە پەندە بۆ کوڕی ژیر «بە زۆر بشکێ دەبێ دەرکی قەڵایە دەنا ئەو دەرکە بۆ کێ ئاوەڵایە! خەبات ڕزگار دەکا کۆیلە و ئەسیران لە ناخێ ڕادەکا مەزن و ئەمیران بە ئەفسانەی دەزانن سووڕی دەوران غوڵام و ورکەخۆری دەرکی گەوران بەڵام دەوران دەبێ ڕۆژێ بدا سووڕ لەبەر گەوران نەبێ پشتی خەڵک کووڕ کە گۆپاڵی خەڵک دەرهات لە خیزی ئیتر نامێنێ میری گەورە فیزی»
911	Ḧacî Qadir	003	ا/ئەم خەیمە کە شەمسییەیی شاهەنشەهی ئەرزە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەم خەیمە کە شەمسییەیی شاهەنشەهی ئەرزە تا چادری نیلووفەری سەر تەپڵەکی بەرزە ئەتنابی وەکوو توولی ئەمەل لاموتەناهی ئەوتادی وەکوو کێوی ئوحود مەرکەزی فەیزە سەقفی وەکوو گەردوونە، شکافی وەکوو ئەنجوم پەردەی وەکوو ئەدواری سەما ئەتڵەسی سەوزە هەروەک ئەلفی جانە ستوونی لە سکوون دا نەک تابیعی غەیرە، موتەحەڕڕیک وەکوو هەمزە ئەوسافی وەکوو خەتتی دو زولفە بە چەپ و ڕاست وەک ماری موتەلسەم کە تەلیسمی سەری کەنزە وەسفی چ بکەم؟ نێوەنی گوڵ، دامەنی سونبول شایستە سەناخوانی بکەم هەروەکوو فەڕزە لای ژووری سەمەن، نێوەنی گوڵ، دامەنی سونبوڵ لەو سوورەت و مەعنایە کە سەد جەننەتی لەغزە فیلجوملە وەکوو خاڵی ڕوخی دڵبەری «حاجی» دڵ پەستە، دەسا بادی سەبا هەستە مەلەرزە! هەر لێرە هەتا دەشتی بەهەشت ئاینی [لاجان] ئاهیستە بڕۆ نەک وەکوو دێوانەیی هەرزە تا داخیلی خەڵوەت دەبی ئەمجا بە وەکالەت خاکی قەدەمی ماچ بکە بەم تەرزە کە تەرزە مەئزوونی ئەوەندە وەکوو ئاهم بە نەزاکەت لا دەی سەری زولفی نە وەکوو بیخەیە لەرزە ئەم نەوعە گوڵە هەڵدەکەوێ ساڵێ لە قەڕنێ نەک وەک گوڵی بازاڕییە هەرساڵە کە سەوزە
188	Kakey Felaḧ	105	لێک دابڕان	نوێ	FreeVerse	کە ڕۆیشتن، وا نەزانن کەمتەرخەمیم، ڕێی لێ تەنیم وەک ڕۆژان و شەوانی زوو هیچ نەخەوم، پێشتان کەوم بە هەورازی کوێستانی هات و نەهاتا هیچ نەسرەوم، هەر سەرکەوم کۆڵی خەم و ئەندێشەتان یان توێشەبەرەی کێشەتان هەرچی هەیە و هەرچی ئەبێ لێ وەرگرم، بۆ هەڵگرم * کە ڕۆیشتن، وەک دوو کۆتر کە داتان لە شەققەی باڵتان بەرەو هەوارگەی خەیاڵتان بۆ سێبەری دارێکی دوور دوورتر لە پێوانەی سنوور هەرچیم هەیە، هەرچی سۆز و هەرچی هەست و هەرچی خۆشەویستیم هەیە چی مایەی سەربەرزیم هەیە گلێنەی دووچاوم هەیە گەرمایی هەناوم هەیە گزنگ و هەتاوم هەیە هەمووی وەکوو چەپکە گوڵی چەپکە دڵێ لە وەختی بەڕێ کردنا، کز وەستابوون لەگەڵ منا * کە ڕۆیشتن، وەک شەپۆلێ لە دەریای ئەم ژیانەدا گێژاوی ئەم جیهانەدا بۆشاییەک لرفەی ئەهات لە قوڵایی ئەم گیانەدا من و ئەوانەی وەک منن لە خەمی دوورییا ونن ئەم دابڕان و جیاییە نوخشەی وەرزی کۆتاییە *** کە ڕۆیشتن، بەهرەی شیعر لەبەرچاوم لێڵ و پێڵ بوو وەکوو جاران هونەر و پەیامی نەما دڵی شاعیر، وەکوو ساڵان سەبووری و ئارامی نەما گەش بینم و بەبێ ئێوەش وەختە بڵێم، وەکوو ڕۆژان ئەم ژیانە تامی نەما کامی نەما
139	Kakey Felaḧ	045	کوردستان	مەسنەوی	8Syllabic	دڵگیر و خۆشە کوردستان بە دیمەنی ساکار و جوان سەیرانگایەکی نازدارە ئاو و هەوای سازگارە نیشتمانی نەوەی کوردە قیبلەگای درشت و وردە بە هەشتێکی ڕووی سەر ئەرزە پڕ لە کەژ و کێوی بەرزە دارستانی چڕو پڕە ئاوی خۆش و سارد و سڕە پڕ لە ڕەز و باخی جوانە کانیاوی ڕوون و ڕەوانە هەڵئەقوڵێ لە بناری شاخ ئەکشێ بۆ ناو دێبەر و باخ گوڵ و سەوزە گیا ئاو ئەدا دڵ و گیان لە زاخاو ئەدا لەبەر هاژەی چەم ڕۆژ و شەو تەبیعەت لێی حەرامە خەو هەرچی لق و پۆپ و پەلە سەرخۆشی جریوەی مەلە ورشەی گەڵای دەم شنەبا ژەنگ و ژاری دەروون ئەبا ئەم کوردستانی ئێمەیە جێگای بەزم و زەمزەمەیە لە جوانی یا شۆخ و شەنگە باخچەی سەیران و ئاهەنگە سەر تەختی ئەو شینایی یە شوێنی هەڵپەڕکێ و شایی یە بە سۆز و ئاوازی شمشاڵ ئەجۆشێ دڵی کوڕ و کاڵ
814	Wefayî	020	ت/بەس بێ جیلوەی زولف و خاڵان عاشقی ڕوخساری خۆت	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	بەس بێ جیلوەی زولف و خاڵان! عاشقی ڕوخساری خۆت ئاڵ و واڵای خولدی ناوێ تالیبی دیداری خۆت نامەوێ عەیشی جیهان حاشا لە فیردەوسی بەرین تۆی مورادی دین و دونیام، ناری خۆت، ئەنواری خۆت گاهـ بە یاری، گاهـ بە دیدار، دڵ دەکێشی، دین دەبەی هەر دەمەی نەوعێ ڕەواجی پێ دەدەی بازاڕی خۆت گاهێ موتریب گاهێ ساقی، من فیدای زولف و ڕوخت کوفر و ئیمان لێکدەدەی سەرخۆش بە نەغمە و تاری خۆت زولفەکان دێنی و دەبەی بێغەم لە کوشتەی چاوەکان شەو دەچێ ڕۆژ دێ دەمێکی نایێ سەر بیماری خۆت هەر ڕەگێکم دەنگ و ئاوازێکی لێ دێ پڕ خورۆش ئاورت بەرداوەتە عالەم بە مۆسیقاری خۆت با بەجارێک تێک‏نەچێ کاری دڵ و دین، ڕۆحەکەم، وا پەرێشانی مەفەرموو زولفی عەنبەرباری خۆت پایبەندی زولفی تۆم، مەحروومی ڕووی خۆتم مەکە با بە داغی تۆوە نەمرێ بولبولی گوڵزاری خۆت دڵ بە تیغ، جان بەندەفرمان، لەشکری ناز بۆچی بێ؟ پادشاهم! بێخەتا وێران مەفەرموو شاری خۆت دەستی خۆم دا زولفەکەت مەمکوژە خۆ کافر نەبووم قیبلەکەم هەر تۆی بە دڵ، بمبەخشە بەو زونناری خۆت دەم بە دەم ناڵەی «وەفایی» دێ لە حەلقەی زولفەکەت جارێکی نابێ بپرسی حاڵی شەوبێداری خۆت؟!
780	Salim	245	ە/شۆرەزاری خاکی ڕەی ئەمجارە دامەنگیرمە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	شوورەزاری خاکی [ڕەی] ئەمجارە دامەنگیرمە ڕوو لە هەر وادیی دەکەم خاری وەکوو زەنجیرمە ئیبتدا بۆ [ڕەی] کە هاتم فیکری عەقڵیم لێ نەکرد حەبسی [تاران]م گوناهی کاری بێ تەدبیرمە بۆ فەلەک با چەند سەباحێکیش بنێرم تیری ئاهـ کاری شێواوم خەتای ناڵینی بێ تەئسیرمە وا لەناو سینەی قەفەسما مورغی دەستئامووزی یار بەم غەمە موستەوجیبم سەیدی حەرەم نەخچیرمە مونحەریف نابم لە ڕێی عیشق ئەر شەوی یەلدا بڕۆم زوڵفی وەک یەلدایی دڵدارم هەتا دەستگیرمە کەی بە سەیحەی من دەگا جەزبەی موریدی خانەقا پیری ئەو شێخێ موسیننە و من جوانێ پیرمە جوابی نامەی دڵبەرم بۆیە دەقیقە و خوونچەکان نووکی خوونئالوودی موژگان خامەیی تەحریرمە سادیقی بۆ ئەهلی ئەییامە «سالم» ... سوودی کرد سەر نەچوو کارم لە سیدقا، نۆبەتی تەزویرمە
7	Diɫdar	008	تۆ ئەزانی ئەی وەتەن ئەمڕۆکە بۆ چی بێ بەشی	چوار خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تۆ ئەزانی ئەی وەتەن ئیمڕۆکە بۆ چی بێ بەشی؟ بۆ چی دەستی شەو نیشانی تۆ ئەدا نامەی ڕەشی؟ پێت بڵێم ئەسبابی گەورەی زیللەت و چارەڕەشی؟ گەنجی کوردان هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی وەختێ بادە دێتە مەجلیس، ناوی کورد دێتە زوبان سا وەرە سەیری فکر کە و ئاخ و داخی لاوەکان دەنگی ناڵە وا گوێچکدا ئەڵێتن بێ گومان لاوی کوردان هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی وا لەگەڵ دەنگی تفەنگ و ئاگری دەورانەدا وا لەگەڵ ناڵەی وەتەن گەردێ لە ئەم زیندانەدا دێتە گوێم دەنگێ بەسۆز، هاوار ئەکا لەم ئانەدا لاوی کوردان هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی ئەسلەحەی هەر میللەتێ سا دەست و بازووی گەنجیەتی ڕۆژی شوعلەبەخشی ئوممێد فکر و کاری گەنجیەتی مەرهەمی زام و برینی کردەوە و هەم ڕەنجیەتی لاوی ئێمەش هەر لەدەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی چونکە میللەت بێت و لەش بێ لاوە ڕۆحی ئەم لەشە بێت و ئەم ڕۆحە نەمێنێ ئەو لە ژینا بێ بەشە عەینی دەردە کورد کە کەوتە دەردی کاری داوەشا لاوەکانی هەر لە دەورەی مەی ئەکەن غیرەتکەشی میللەتێ گەر گەنجی سست بێ، مردووە، میللەت نییە تاکوو مابێ، نێو دەروونی بێ جەفا و عیللەت نییە شادمانی تەختی ژین و تاجەکەی عیزەت نییە لاوی کوردان هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی میللەتێ گەر لاوی چوست بێ، زیندووە و هیچ نامرێ هیچ بە زیللەت دەست و پایان وا لە بەندی ناخرێ سەد هەزار تیغی زەمانە بێت و ئەستۆی نابڕێ لاوی ئێمەش هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی عەیبە عەیبە لاوی کوردان! سەیری لاوی غەیرە کەن فکری بێ باکی بەسەرچوو، سا لە کەللە تەفرە کەن دەوری نووستنتان بەسەرچوو، سەیری ئەم ناو دەورە کەن عەیبە چیتر، بەس لە دەورەی مەی مەکەن غیرەتکەشی سەیری ناکەن لاوی غەیرە، گشتی بازووی قووەتن گشتی سوودبەخشی وڵات و مەرکەزی سەد هیممەتن بۆ بەجێ هێنانی کاری جوان لە ڕیگەی میحنەتن عەیبە چیتر، بەس لە دەورەی مەی مەکەن غیرەتکەشی لاوی غەیرە دێنە سەر خۆ، جانفیداکاری ئەکەن بۆ ژیانی نیشتمانیان گشتی خوێنکاری ئەکەن جا لەبۆ فەوتانی دوژمن ڕاوی ئەغیاری ئەکەن عەیبە! ئێوەش هەر لەدەورەی مەی مەکەن غیرەتکەشی سەیری ناکەن چەن بەتینە دەستی لاوی غەیرەوا بێت و وەختێ قینی هەڵسێ و کوڵەمشتی لێ بدا وا لە ترسانا ئەلەرزن گاوی گەردوون و سەما لاوی کوردان بەس لە دەوری مەی مەکەن غیرەتکەشی وا شیعاری عەسری بیستەم هیممەتە، هیممەت بکەن! میوەیی دارێکی هیممەت، خزمەتە. خزمەت بکەن! مەرهەمی زام و برینتان قودرەتە. قودرەت بکەن! ئێوە تا کەی هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی؟ سەیری ئەحواڵی وەتەن کەن چۆن زەبوون و مردووە سەیری کاری دۆژمنان کەن چی بە حاڵی کردووە سەیری ڕەشماڵی زەلالەت ئاسمانی گرتووە ئێوە تا کەی هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی؟ سەیری باغاتی وەتەن کەن! وشکە کەوتوونە خەزان سەیری غونچەی نەوشکۆفەی چەند بەبێ ناز هەڵوەران شاهیدی بێکاری ئێوەن وا کە وا ئاویی بڕان عەیبە تا کەی هەر لە دەوری مەی ئەکەن غیرەتکەشی؟ عەیبە ئەی لاو خاوەنی ئەم شاخ و داخەی کوردی تۆ خاوەنی تەئریخی خوێنین و دلێری و گوردی تۆ عەیبە بێ کاری! هەتا کەی سەیری ناکەی؟ مردی تۆ عەیبە چیتر بەس لە دەوری مەی مەکەن غیرەتکەشی هەڵسە ئەی لاو تێت گەیێنم میللییەت مەعنای چییە تا بزانی لاوی غەیرە مەزهەب و ڕێگای چییە یا لەبۆ ئامانج و ژینی کردەوەی هەمتای چییە هەڵسە ببیە بەس لە دەورەی مەی مەکەن غیرەتکەشی میللیەت یەعنی بە نووکی ڕمبی دوژمن بێیە هۆش سەیری ئەترافت بکەیت و دانیشی هێندێ پەرۆش ئاگری هەستی بەزیللەتتان لە دڵدا بێتە جۆش هەڵسی ئنجا نەک لە دەوری مەی بکەی غیرەتکەشی میللییەت یەعنی لە زڕڕەی تۆق و زنجیر ڕاپەڕی تەوقی یەخسیری لە ئەستۆی خۆت و میللەت لابەری بێ یە سەرخۆت و بزانی تۆ لە ڕێگا لادەری هەڵسی ئنجا بەس لە دەوری مەی بکەی غیرەتکەشی هەڵسە بێکاری هەتا کەی بێ حقووق و بەندکراو هەڵسە بێکاری هەتا کەی هەی لە ژێر خاک داڕزاو هەڵسە بێکاری هەتا کەی مەعرەزی ئەهدافی داو هەڵسە! هەڵسە! بەس لە دەورەی مەی مەکە غیرەتکەشی هەرکەسێ پشتی بە گەردوون بەستبێ، پشتی شکا هەرکەسێ چاوی لە دەستی ئەجنەبی بوو، کوێر کرا کامی لێ دەر بوو لە ڕێگەی سەربەخۆییدا ژیا هەڵسە، هەڵسە بەس لە دەوری مەی مەکەن غیرەتکەشی میللەتێ گەر خوێنی نەڕژێ دەست و پێی ناکرێتەوە بێ کیفاح گوفتار وەسیقەی ژینی پێ نادرێتەوە بادە و مەستی مقامی حوریەت ناگرێتەوە هەڵسە، هەڵسە بەس لە دەوری مەی مەکە غیرەتکەشی
331	Nali	0065	چ/عیشقت کە مەجازی بێ خواهیش مەکە ئیللا کچ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن	عیشقت، کە مەجازی بێ، خواهیش مەکە ئیللا کچ شیرین کچ و، لەیلا کچ و، سەلما کچ و، عەزرا کچ فەرقی کوڕ و کچ ڕۆشن، وەک فەرقی مەهـ و میهرە ئەم فەرقی شەو ڕۆژە وەک فەرقە لە کوڕ تا کچ مەهـ مەهـ لە مەهی سادە: یەعنی لە قەمەر لادە هەم شەمس و سورەییا کچ، هەم زوهرەیی زەهرا کچ بێ بێنە گوڵی ژاڵە، هەم بێ بەرە، هەم تاڵە قەد سەرو و سنەوبەر کچ، چاو نێرگسی شەهلا کچ کوڕ وەک گوڵی گوڵزارە، ئەمما سەمەری خارە وەک هەنگی چزوودارە، هەنگوینی موسەففا کچ کچ پەرچەمی چین چینە، دوو مەمکی لەسەر سینە وەک شانەیی هەنگوینە بۆ لەززەتی دنیا کچ جەزلی سەمەر و سایە بۆ سەولەتی ئەعدا کوڕ نەخلی سەمەر و مایە بۆ دەوڵەتی دنیا کچ کوڕ زیبی دەبوستانە، کچ شەمعی شەبوستانە بۆ بەزمی تەماشا کوڕ، بۆ خەڵوەتی تەنها کچ موو سونبولی ئاشوفتە، دوڕدانەیی ناسوفتە دەم غونچەیی نەشگوفتە تێفکرە کوڕە یا کچ! کوڕ ئاینەیی حوسنی، تا وەک کچە، مەنزوورە گرتی کە غوباری موو چینی کوڕ و مینا کچ کوڕ تازە و تەڕ، مادام سادە وەکوو خوشکی بێ ئەمما کە ڕوا سەبزە، دیبا کوڕ و، زیبا کچ بۆ شەربەتی شیرینی فنجانە لەسەر سینی مەم توحفەیی توففاحی، شەم عەنبەری بۆیا کچ هەم گوڵبەنی بێخاری، هەم مەزرەعی ئەزهاری هەم مەخزەنی ئەسراری ئیسباتی مەزایا کچ جەننەت پڕی ویلدانە، خادیم هەموو غیلمانە خانم کە تێدا حۆرین یەکسەر هەموو حەسنا کچ گەر ئەشرەف و مەحبووبە یووسف کوڕی یەعقووبە کچ بوو بە خڕیداری یەعنی کە زولەیخا کچ سیددیق و عەزیز هەروەک یووسف کە نەبی بوو کوڕ سیددیقەیی مەعسوومە وەک داکی مەسیحا کچ بابێکی هەیە دونیا بۆ عەشقی مەجازی، بەس نالی چییە ئەو بابە: ئادەم کوڕ و حەووا کچ
657	Salim	120	م/لەدەس ئەم ئەسپە بۆزە بێقەرارم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لەدەس ئەم ئەسپە بۆزە بێقەرارم هەمیشە دڵ غەمین و داغدارم لەبەر بێنی برینی لاشەویلەی وەها گێژم نەماوە ئیختیارم وەرن کاروانی توججارییم ببینن مەتاعم مشکییە هەممانە بارم کە دێ لافاوی خوێنین، دری؟ شەوقی وەرن پێم هەڵپژێن کۆتایە کارم لەتاو کێم هێندە دەست و پەل دەشۆرم دەڵێی نەوسۆفیەکانی تۆبە کارم ئەمەندە ڕاست و چەپ فکریم لە زامی بەبێ عیللەت ئەمێستاش خێل و خوارم دەنووم جارجار لەژێر سایەی چنارا لە شڵپەی دەنگی گوێچکەی گەشکەدارم بۆ خۆم سەرگەشتە و ئەسپیش وەهاتە هەمیشە بۆیە من زویر و زگارم
618	Salim	080	ر/قەوسی ئەبرۆ و موژەت تیر و کەمانە بە عومەر	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	قەوسی ئەبرۆ و موژەت تیر و کەمانە بە عومەر نیگەهت قەیدی دڵ و ئافەتی جانە بە عومەر پەڕتەوی عاریزی یار و دڵی سەدپارەیی من قیسسەیی شەوقی مەهـ و چاکی کەتانە بە عومەر تیری بارانی نیگاهت لە دڵی عاشقی زار تیژ و سەوهانزەدە وەک نووکی سەنانە بە عومەر تیغی ئەبرۆیی خەمت سوورەتی سەیفی عەلییە باعیسی زەمزەمە و شۆری جیهانە بە عومەر بە شەرارەی غەمی تۆ نەخلی مورادم سووتا باغی شادیم هەمەدەم فەسڵی خەزانە بە عومەر بە عەلی سوێندت ئەدەم شیعەی ئەگەر ڕەحمت بێ خۆ ئەگەر سوننیی ئەی شۆخی زەمانە بە عومەر زۆر نییە «سالم»ی بێچارە ئەگەر کۆهکەنە دڵبەری هەر وەکوو شیرین زوبانە بە عومەر
334	Nali	0069	ۆ/زوڵفت کە لەسەر ڕوو بە خەم و تابشە ئەمڕۆ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	زوڵفت کە لەسەر ڕوو بە خەم و تابشە ئەمڕۆ، دوودی سیەهی عوودە لەسەر عاریزی پشکۆ دەستم کە بە سەد وەعدە لە سەد جێگە شکاوە، جەبری نییە ئەم کەسرە هەتا نەیخەیە ئەستۆ خاڵت چییە؟ دانەی گەنمی جەننەتی ڕووتە چاوت چییە؟ فیتنەی حەرەمی قیبلەیی ئەبرۆ شەو بۆیی سەری سونبولی زوڵفت لە سەری دام ئێستەش سەرەکەم مەستە لەبەر نەشئەیی شەوبۆ! نەمبیستووە هەرگیز لە دەمت بێنی وەفایێ هەرچەندە سەراپا گوڵی، ئەمما گوڵی هێرۆ قوربان وەرە تا ئەم غەزەلە تازە لەبەرکەین عیزز و شەرەفی نالی بە تەشریفی قەدی تۆ
493	Qaniʕ	021	گوڵاڵەی مەریوان/ە/یا موحەممەد لێو بەبار و دڵ بەبوریانم مەکە	پێنج خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	یا موحەممەد لێو بەبار و دڵ بەبوریانم مەکە ئەی ڕەئیسی هەردوو دنیا، دیدە گریانم مەکە دەستە ئەژنۆ و چاوەڕێگەی دەستی یارانم مەکە من کە ئالی تۆم، زەلیلی باری عیسیانم مەکە غەیری قاپی ڕەئفەتت بۆ کەس سەناخوانم مەکە! ئەی شوعاعی شەمس و کەوکەب شوعلەیی ئەنواری تۆ! زینەتی جەنناتی عەدەن شوبهەیی ڕوخساری تۆ ئەی بوراق و تاج و ڕەفڕەف خەلعەتی ئەنواری تۆ ئەی مەسیحا چاوەڕێگەی نوقتەیی گوفتاری تۆ بەش بڕاو و بێ نسیبی لوتف و ئیحسانم مەکە ئەی خوڵامی بارەگاهت قەیسەر و دارا و جەم ئەی لە دیوانی جەزادا شافیعی جوملە ئومەم مەسنەدی ئەوڕەنگی بەزمت کەوتە ژوور لەوحولقەلەم ئینتیزاری فەیزی لوتفی تۆن هەموو عورب و عەجەم غەیری ئالی تاهرینت دەستە دامانم مەکە تۆ کەلیم و تەکیەگاهت عەرشی ئەعزەم میسلی توور قاب قەوسینێ لە بەینا ما بە تێکەڵ نوور و نوور باعیسی تەزئینی قەسر و جەننەت و سیمایی حوور ڕۆژی مەحشەر چۆن بە بارێ نەگبەتۆ بێم بۆ حزوور؟ سا لەبەر خاتر حسێنت دڵ پەرێشانم مەکە واسیتەی نوتقی بەعیر و موقتەدایی مورسەلین شاتری مەیدانی فەزڵت سەد وەکوو ڕووحولئەمين ڕێزە جۆیی خوانی لوتفت سەد هەزاران عاکفین یا ڕەسوولەڵڵا بە حەقی ئال و بەیتی تاهرین سەر کز و ئاشفتە حاڵی دەستی شەیتانم مەکە مەخزەنی ئەسراری غەیب و ڕەهبەری ڕێگەی هودا ++ شارقی بورجی نبووەت شاهبازی کیبریا ڕەحمی خێرت بێ بە «قانع»، گیانە تۆ و زاتی خوا کوا خەڵاتی موستەحەققم؟ ڕووت و عوریانم مەکە
671	Salim	134	ن/قادری بۆ نەزم و بەینی کوفر و دین	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	قادری بۆ نەزم و بەینی کوفر و دین پەرچەمت وا بگرە دانەگرێ جەبین تا دەنووسێ سینی بۆسەی تۆ قەڵەم دێنە سەر کاغەز مەگەس بۆ ئەنگەبین جانشینی جەم بە حیشمەت من دەبم گەر وەکوو لەعلی لەبت بمبێ نگین بەرمەدە دەستم لە گۆشەی دامەنت با لە دنیا هەڵتەکێنم ئاستین پێنج و خەم بەس وا لە مووتا تا برۆ کێ دەگاتە چینی زوڵفت حیسنی چین؟ غەیری قاروون کێ دەزانێ جێی ڕەقیب مووسەئاسا گەر موتیعم بێ زەمین خوونفشانە گاهی لوتفیشت نیگاهـ فەرقی کوا بۆ دڵ زەمانەی سوڵح و کین فەرزی عەینە حەمدی ئەو تا بێ نەفەس خالیقێ ئیجادی نووری کرد لە تین خانە وەک زیندانە بۆ «سالم» لە غەم غەیری سایەت گەر ببینێ هەمنشین
719	Salim	184	ی/بەس موشکیلە زاهید بگەیە عیشقی حەقیقی	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	بەس موشکیلە زاهید! بگەیە عیشقی حەقیقی بۆ شوغڵی تەریقەت، هەیە سەد سیڕڕی ڕەقیقی تا شێوەیی مەرجان نەگرێ لوئلوئی ئەشکت بەو موزدە جەفا کەی دەکڕێ لێوی عەقیقی؟ بۆ عوزری گوناهانی گوزەشتەم لە خەجاڵەت کوا نوتقی زوبانم کە بکەم زیکری تەریقی وا هاتە تەلاتوم لە دڵا بەحری مەحەببەت دەرناچێ لە یادم بە چ دەم بیمی غەریقی بەینی من و بێگانە تەفاوەت کە لە میهرا گەر ڕاستە لەگەڵ من سەنەما یار و ڕەفیقی بەم نەوعەیە گەر وەختی ئەلەم فیکری غەریبت «سالم» ئەمە هەزیانە نەوەک شیعری سەلیقی
704	Salim	169	و/هەر یەکێکە خودایی حەق نەک دوو	تەرجیعبەند	فعلاتن مفاعلن فعلن	یاری ساحیرنەژادی سیلسیلەموو دڵی بردم بە دیدەیی جادوو دڵی ڕەوشەن مەکانی لەیلایە مونعەکیس بوو میانی ئایینەڕوو بەعدەزین کاری من بە زوننارە دینی بردم نیگاهی تەرساخوو هەڵسە ئەی دڵ بچینە لای مەجنوون ڕشتەیی عاقڵی لەدەس دەرچوو دڵی پێکا بە عیشوە تیری موژە تورکئەندێشەیی کەمانئەبروو کەرەمی کرد سیاهی و مەستی نێرگسی ئەو بە دیدەیی ئاهوو باد ئەگەر ڕێی نییە بە توڕڕەیی یار بۆ دەماغم بە بۆ موعەتتەر بوو مەستیی من وەرایی یارانە ++ گڕی بەست دڵ بە شەو لە نەشئەی ڕام هاتووچۆم بوو لە مەستییا هەر سوو شەهپەڕی دا لە دڵ خەرووسی سەحەر دای غوباری کودوورەتم جاڕوو چووە سەر شاخی گوڵ وتی بولبول: هەر کە زانی لە داوی شەو بەربوو هەر یەکێکە خودایی حەق نەک دوو ++ باز دڵ بێقەرار و شەیدایە شیفتەی زوڵف و خاڵی لەیلایە بێ ڕەوانم ئەگەر نەدا بووسە لەبی دڵبەر مەگەر مەسیحایە؟ هەر سەمەر دڵ هەوا دەکات دەستکەوت وەسڵی دڵبەر درەختی تووبایە ئەی سەبا لا دە موو لەسەر چیهرە مەرگی عاشق شەوانی یەلدایە حەسرەتا دڵ لە فیکری گێسوودا وەکوو سەنعان بە دینی تەرسایە ساڵ و مەهـ بۆ سەبووحیی ڕەندان دەری مەیخانە سوبحدەم وایە چوومە مەیخانە سوبحدەم بۆ سەیر دیم لەوێشا خورۆش و غەوغایە هاتە گوێم کافرێ بە گریە وتی: کاری هەرکەس بە فەردی یەکتایە هەر یەکێکە خودایی حەق نەک دوو ++ زوڵفی تۆ موو بە موو خەریکی خەمە دڵی من توو بە توو غەریقی غەمە ساغەری تۆ لە بادە دایم پڕ خاتری من هەمیشە پڕ ئەلەمە قەت بە ئوممێدی مەرحەمەت نابم لە تەرەف تۆوە قیسمەتم ستەمە بوو بە خوێن جەرگ و دڵ لە تیری موژەت ڕەنگی ئەشکم لە دیدە وەک بەقەمە ئەشکی نوقرەم ڕژاندە دامەنی یار دانەزانێ حەریفی بێ درەمە بێ کەسانە مەخۆ دڵا میحنەت نییە ڕێگەت ئەگەرچی لەو حەرەمە کەسی بێکەس کەسێکە بۆ هەر کەس مەنبەعی جوود و مەعدەنی کەرەمە هەر یەکێکە خودایی حەق نەک دوو ++ غەم وەکوو کووهـ و تەن زەعیف و نەزار دڵ یەکێ، غائیلەی زەمانە هەزار لەبی بەستم لە گفتوگۆ دڵبەر تا نەکەم دەردی دڵ بە کەس ئیزهار غەیری دڵبەر کە مەحرەمی ڕازە ناکەسم گەر بە کەس بڵێم ئەسرار ڕشتەیی مەعریفەت لە دەس دەرچوو عارە بۆ من ڕەفاقەتی ئەغیار ئەی خیرەد تۆ خوا لەدڵ دەرچۆ دڵ نەماوە لە فیرقەتی دڵدار بە حەقیقەت جیهانی بێ بونیاد نییەتی بۆ کەسێ سوبات و قەرار مەکە زاهید منی بە شەوقی زەمیر هەر ئەتۆ نیی بە سیڕڕی حەق هۆشیار وا لە سەربانی بوتکەدە ڕاهیب ئەم کەلامە دەڵێ بە ناڵەی زار: هەر یەکێکە خودایی حەق نەک دوو ++
543	Salim	003	ا/ئەگەر ئوممێدی دڵ بێنێتە جێ ماهی جیهان ئارا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەگەر ئوممێدی دڵ بێنێتە جێ ماهی جیهان ئارا ++ لە بن خاری موغەیلان وەسڵ ئەگەر بێ، ئارەزوو ناکەم ++ لە عەزمم لا نەدا فەوتام، بە تاڵان چوو سەر و ماڵم ++ نەسیحەت بگرە گوێ قوربان لەلایان زۆر بە تەعزیمە ++ دوسەد جار گەر بە گوێی خۆم حەرفی سەردت بشنەوم، شادم ++ ئەگەر حۆری لە کەوسەر شوستوشۆی خۆی دا، بە تۆ نابێ ++ لە ئیدراکی شکەنج و عوقدەیی زوڵفت پەرێشانم ++ کە شوعلەی تەلعەتی یووسف تلووعی کرد، بە چی زانیم؟ ++ کەلامت «حافزا» دڵسەنجە بۆ «سالم» وەها چاکە ++
200	Kakey Felaḧ	118	وێنە	نوێ	10Syllabic	جوانترین دەریا، ئەو دەریایەیە: ::کە تاکو ئێستە مەلەی نەدیوە جوانترین ساوا، ئەو ساوایەیە: ::لێوی گەورەیی پێ نەکەنیوە خۆشترین ڕۆژمان، ئەو ڕۆژەیە وا: ::بە ژینی ئێمە ڕانەچەنیوە جوانترین وشەش، کە بە تۆی بڵێم: ::ئەوەیە لەدەم هەڵنەوەریوە
815	Wefayî	022	ت/نیگارا ئەی بە غەمزە ئافەتی دڵ، چاوی بیمارت	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	نیگارا ئەی بە غەمزە ئافەتی دڵ، چاوی بیمارت ئەمان سەر تا قەدەم سووتام لە دووریی نووری دیدارت دەسا ڕوحمێ وەفادارم! بە حاڵی داد و هاوارم کە وەک بولبول دڵی زارم دەناڵێ بۆ گوڵی زارت سەرم ناوێ ئەگەر نەیخەم بە حەڵقەی پەرچەم و چاوت دڵم ناوێ ئەگەر نەیکەم بە فیدیەی چاوی عەییارت ئەسیری زولفی خاوی تۆم، شەهیدی ڕەمزی چاوی تۆم ئەمن گیراوی داوی تۆم، لە سەد جێ دڵ بریندارت شەهیدی نازی تۆم و داغداری باغەبان ئەی گوڵ لە دووری تۆ بناڵم؟ یا لەسەر بێدادی ئەغیارت؟ ئەمن نەمدیوە هیندوو باغەبانی باغی جەننەت بێ بە شیرینی چ دڵکێشە؟ بنازم خاڵی ڕوخسارت لەلایێ شەککەرستانە، لەلایێ ئابی حەیوانە ئەگەر گوڵ بێ ئەگەر غونچە، لەب و زاری شەکەربارت «وەفایی»، دوور لە وەسڵی تۆوە پابەندی تەلیسمێکە لەسەر گەنجی جەماڵت کەوتە داوی زولفی ڕەشمارت
977	Ḧacî Qadir	084	ە/بای وەعدە بەفری بردەوە یەخبەندی کردەوە	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	بای وەعدە بەفری بردەوە، یەخبەندی کردەوە گوڵ شەمعی پێ کرا، شەرەری جەمرە مردەوە ئەسپی ڕەش و سپی بە گرەو غار دەدەن بە تاو وەک ڕۆژ و شەو، دیارە لە شەو ڕۆژ دەباتەوە بولبول دەخوێنێ، با لە دەفی بەرگی گوڵ دەدا خونچە لە باتی گوێ بگرێ، دەم دەکاتەوە نێرگس لە مێرغوزار دەزانی بە چی دەچێ بنواڕە ئاسمان لە شەوا عەینەهوو ئەوە تامی نەماوە قیسسە و فورسەت غەنیمەتە، مەعلوومی خاس و عامە هەچی چوو نەهاتەوە میسلی شەراری کاغەزە سووتاوە عومرمان ڕۆمی کە دەفع بوو گرێی دڵ دەفع دەبێتەوە لەم وەقتە هەر کەسێ وەکوو «حاجی» لە گوڵشەنا دەستەگوڵی بە دەستەوەیە دەستی بردەوە
521	Qaniʕ	050	م/وەرن یاران تەماشا کەن لە چاوی پڕ لە گریانم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	وەرن یاران تەماشا کەن، لە چاوی پڕ لە گریانم چلۆن قرچەی دەروونم دێ، چلۆنێ جەرگی بوریانم لەباتی من بڵێن بولبول نەخوێنێ قەت بە مل گوڵدا کە چۆن تازە لە دەس دەرچوو، ئەساسی کەیف و سەیرانم فەلەک ڕەحمی ئەگەر ماوە، دەسا با خوێن ببارێنێ مەلەک نامووسی خۆی دەرخا، هەموو بین بۆ عەزاخوانم ئەترسم گەر بڵێم شێرم نەماوە کەس نەکا باوەڕ ئەگەرچی شاهیدە بۆ من خرۆشی بێشەڵستانم ئەیا زومرەی ئەسیری خەم! ئەوا خەم هات بە سەر خەمدا وەرن با قوڕ بە سەردا کەین، لە بۆ ئەحواڵی کوردانم ئەگەر دیقەت لە حاڵم کەی، ئەزانی زەربەیەکی قورس زهووری کرد، لە سەر خۆم و ڕەفیقی ئەهلی نیشتمانم وەتەن ئەمڕۆ بە گریانۆ، لە بۆ تەئریخی وای فەرموو شکا ئەژنۆم، دڕا جەرگم، نەماوە نووری چاوانم
180	Kakey Felaḧ	097	سێ تەڵ سەرنج	نوێ	FreeVerse	=١ ئەستێرەیەک لە ئەستێرە گەشەکانی ئاسمانی خۆشەویستیەک گوێم لێ بوو سکاڵای ئەکرد جار جارە بە مانگی ئەوت: بۆچ وەک ئەستێرەکانی تر تریفەی زۆرم نادەیتێ و تێری گەشەی خۆتم ناکەی مانگیش ئەیوت: پێش ئەوەی لەدایک ببن لەناخی دڵسۆزی من و خۆشەویستی بێ سنوورا چەن مرواری و گەوهەرێ بوون یەک لەدوای یەک هەر وەکوو یەک ڕووناکیی سۆزم پێدان و خەڵاتی ئاسمانم کردن تاگەش بن و بجریوێنن =٢ لە خەوما باخەوانێ بووم باخێکی بچکۆلەم هەبوو یەکێ لەشەتڵە کۆرپەکان ویستی بەجێمان بهێڵێ ڕووی تێ کردم: - تۆ ئەڵێی چی؟ گەر ئەزانی هەواری نوێ سەوزی و بەرزی و گەشەی پێیە مەیلی خۆتە، وابەجێیە ئەویش کەلێکی دایەوە زانی هەڵەت و ڕەقەنە لە باخەکەی خۆی مایەوە =٣ ڕۆژێ لە کەناری چەمێ گوێم لە شەپۆلێکی ورد بوو بە خوڕەی ئاوەکەی ئەوت: ناتوانی وەکوو من مەنگ بی وا بێ دەنگ بی خوڕەش وتی: ئەگەر وابم شایستەی ناوەکەم نابم ئەگەر خەو بچێتە چاوم ونی ئەکەم دەنگ و ناوم شەپۆل وتی: نەخێر کە ئەگەینە دەریا کە لەوێ کۆ ئەبینەوە گەورە ئەبین هەرچی هێمنیی دنیایە ئاوێتەی ناخی دەریایە هەرچی جوانی و پیرۆزییە لەوەدایە بەو مەزنی و تەوژمەوە هاژەی نایە
395	Narî	010	ا/چونکە هەمدەردی سولەیمانم لە سیحری دێوەدا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چونکە هەمدەردی سولەيمانم لە سيحری دێوەدا مەسڵەحەت وايە بڕۆم بۆ خۆم بە هەرد و کێوەدا هەر کەسێ گەر مەيلی مەحبووبی بە دونيا بێ دەبێ سەبری وەک من بێ لە بەر ئێشی فەلاقە و چێوەدا ماڵی دڵ شێوێ کە تاجی عەشق بازی نايە سەر وا لە خۆی قاپی ويقار و ئيعتيباری پێوەدا مەوعيزە و تەزوير ئەی دڵ! بێنەوە سەر بەحسی گوڵ قووتی ڕۆحی بولبولی دڵ وا لە غونچەی لێوەدا موعجيزەی حوسنت نەبێ، ئەی ئافتابی بێ نيقاب سوبحی سادق کەی تلووعی دا لە نوێژی شێوەدا ڕەهزەنی فیکرم پەناگاهی يەخەی بگرێ بە زۆر وەهمە کەس قابيل نيیە، دز بێ، لە باغی سێوەدا باغی گوڵ! خەندانی؛ ئەفعی! باغەبانی، تيفلی دڵ چوو لەبۆ غونچەی دەمی، ڕەشماری زوڵفی پێوەدا بۆ هەموو کەس خوانی يەغما بوو، شەکەرخەندەی لەبی بۆ منی بێکەس جوێنی ترش و تاڵی تێوەدا «ناريا» خۆ تەرکی دنيا ئايەتی ئازادییە بۆ گرفتاری لە بەيتولحوزەنی ئەم بێ خێوەدا
381	Nali	0120	ە/لەو وەختەوە بیستوومە دیتن بەقەدەر چاوە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن	لەو وەختەوە بیستوومە دیتن بەقەدەر چاوە، هەر مووم لە بەدەن یەکسەر، وەک عەینی فەنەر، چاوە فەرمووی کە هەموو دەم بێ گریان و، شەویش نەنوێ ئەم بەندەیە مەئموورە، ئەم ئەمرە لەسەر چاوە جێگایێ نەزەرگا بێ، شەش جانیبی دەریا بێ، ئەی مەردومی سەیرانی، لەم خیتتەیە هەر چاوە چاویشی لە نالی کرد، دین و دڵ و جانی برد گەر زوڵفە ئەگەر نازە، گەر خەندەیە، گەر چاوە
127	Kakey Felaḧ	022	هەستی من	قەتعە	10Syllabic	قسەی ئەو کەسەی لەناو دڵمایە گەر ژەهری ڕووتە هەمووی نۆش ئەکەم بەو سروەی یادەی کە لەگەڵمایە بڵێسەی سۆزی هەستم خۆش ئەکەم بەو بۆنە خۆشەی کە لە گوڵمایە ئازاری دڕکم فەرامۆش ئەکەم بەوگڕە خۆشەی لە کەللەمایە هەموو شەوقێکی تر خامۆش ئەکەم وەکوو پەروانەی بێ پەروا، بێ دەنگ ڕێ بۆ سووتانی جەرگم خۆش ئەکەم بادەی هیچ کەسێ مەستی نەکردم بە پیاڵەی مەستت خۆم سەرخۆش ئەکەم وەرە تەماشای ناخی دەروون کە گەر وائەزانی قسەی بۆش ئەکەم بەشیری پاکی خۆشەویستی تۆ ساوای نازداری دڵم گۆش ئەکەم
64	Hêmin	033	تاریک و ڕوون/ئامێزی ژن	چوارپارە	8Syllabic	جاران پەناگای شەوانم ئامێزی ئاوەڵای ژن بوو گەرمی و نەرمی ئەو ئامێزە مایەی حەسانەوەی من بوو * دەردی ژیان، ڕەنجی خەبات ماندووبوونی ڕۆژی ناخۆش بەشەو لە ئامێزی ئەودا هەمووم دەکردن فەرامۆش * نیگای چاوی، بزەی لێوی برینی دەکردم ساڕێژ برینی ئەو دڵەی دوژمن بەتیر دەیکرد دابێژ دابێژ * نازی، تۆرانی، زیزبوونی لاواندنەوەی، ئاشت بوونەوەی هەموو لە جێی خۆی شیرین بوون زۆر سەختە لە بیرچوونەوەی * بەڵێ سەختە، یەکجار سەختە دووری لە ژن، نامرادی بەڵام لە ژن خۆشەویستتر لە لای من ئەتۆی ئازادی
155	Kakey Felaḧ	066	بۆ گۆرانی نەمر	مەسنەوی	8Syllabic	ئەی باڵداری شیعروتن! بەرەو ئاسۆی مەبەستی من جێ بێڵە هێلانەی هەناو شەققەی باڵم ئەوێ بە تاو ئەگەرچی پاییزی ڕووزەرد گەرچی خەزانی داخ و دەرد گوڵی گۆڕیم بە دڕک و داڵ شیرینی لێ کردم بە تاڵ ساردە ڕێی دەر و دەشت نییە دەرچونی تۆ بۆ گەشت نییە گەرمە ناخی هێلانەکەت جێ بهێڵە ئاشیانەکەت بفڕە و بڵێ: ئەی کوردینە شیعر و ئەدەب پەروەرینە! «گۆران» کۆچی کردە سەیوان گەییە ژێر داری ئەرخەوان «گۆران»ی شاعیری مەزن کەوتە ناو گۆمێکی بێ بن ئەو ئەدیبە هەڵکەوتووە لە باوەش گۆڕا خەوتووە ئەو بلبلەی بە بەستەوە گۆی شیعری خستە ڕستەوە تا ئێوارە، تا بەیانی بۆ بووکی دڵداری و جوانی ئەو بوو لە چەرخی بیستەما لە کێوی سەختی ستەما شابازی سەر لقی هەڵبەست قەڵای شیعری تازەی هەڵبەست شیعری «بەهەشت و یادگار» بۆی جێ هێشتین بە یادگار چەپکە گوڵی ئەو باخەیە فەرامۆشی ئەم داخەیە بە چەپکە «فرمێسک و هونەر» سامانی مرواری و گەوهەر گوڵی پێشکەش ئێمە ئەکرد ئەخرایە سەر گەنجینەی کورد بە نووکی تیژی خامەکەی بەرەو نامە و پەیامەکەی لە خەرمانی زمانی کورد شەن و کەوی وشەی ئەکرد بۆ ڕووناکی ماندوو ئەبوو یان پەپوولەی بۆ بۆن تینوو وەک پەروانەی دوور لە چرا لە شوێن زانستی ئەگەڕا لەناو شەوەزەنگی ژینا لە دنیای شیعر و نووسینا وەکوو مۆم سووتا توایەوە سەری سەربەرزی نایەوە
134	Kakey Felaḧ	034	چوار مناڵەکە	مەسنەوی	8Syllabic	ئەی دڵ! وەکوو من بناڵە بگری بۆ ئەو چوار مناڵە کە چۆن خۆیان دابوو حەشار وەک چوار بێچووە مەلی هەژار تەنها جێ مابوون لەبەر دێ لە کونجێکی پەنا بەردێ کز کز هەڵنیشتبون کڵۆڵ کەس و کار ڕۆیشتوو بۆ چۆڵ بروسکەیەک هات لەسەردا ئاگری لەو دێیە بەردا هەموو سەرسام و حەپەساو گەروو بەهەنیسک گیراو وا لەوێوە چاویان لێیە چۆن دامردەوە ئەو دێیە لەبەر ئەو ئاگرە وێڵە سەر دەرکە مڵ بەجێ بێڵە جا چوار مناڵەی بەسزمان لەبرسانا بەرەو خەرمان بەرەو شارا خۆیان کوتا تا ئەوێش وەکوو دێ سووتا شارا خۆی و دەغڵ و دانی ئاگری بەر درایە گیانی ئەو دەمەش ڕێکەوت وابوو منالێکیان لە خەوا بوو هاواریان کرد: بابە، دایە ئاگرمان تێ بەربوو خوایە
949	Ḧacî Qadir	051	ک/لە گاوان و شوانی کوردەکان یەک	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە گاوان و شوانی کوردەکان یەک بەسە بۆ لەشکری سەد کەڕڕە دوو لەک فیدای جوتیارتان بێ حاتەمی تەی بە قوربانی سەپانتان ئالی بەرمەک مریشکی ئێوە سەییادی شەهێنە لە کن عەنقا فڕووجە حاجی لەکلەک شوانی مێگەلی کوردان لە شەڕدا وەکوو قەسسابە، دوشمن نێرگەلی شەک لەبەر حیزەبەخۆیی و ناتەبایی لە ژێری حیزی حیزان بووینە دۆشەک هەتا وەک ئاگری بن کان لەگەڵ یەک ئەگەر تۆفان بێ لەشکرتان بە پووشەک لە گوێی گا نوستوون بۆیێکە ڕێوی لە سەر ئێوە وەها شێرگیرە وەک سەک سەلاحی ئێوە ئێستاکە سیلاحە تەماعی گەورەیی بێ چەک نەکەن نەک کراوە ئینتیجابی وشکەسۆفی لە دیوانی کەری بێ نوقتەیی شەک
10	Diɫdar	011	لە حەسرەت دەردی بێ دەرمانی دوریت وا پەشۆکاوم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە حەسرەت دەردی بێ دەرمانی دووریت وا پەشۆکاوم لە شێوانی جەفا ئامێزی مەئوای دڵ پەشێواوم ئەزانی چی بە عەقڵ و هۆشی کردم قەشمەری خەلقی گەلێ جار لێم ئەشێوا، خوایە چی بێ مەبدەئی ناوم ئەڵێن: شێتی وەفای هاودەردی یاری میهر و دڵسۆزی ئەڵێم: ڕاستە. ئەلێن: کوانێ؟ لە بەحری حیرەتا ماوم دڵی خۆم خستە سەر سینی سزاواری و لە بۆتم نارد کە هاتە بەردەمت داتە دەمی سەگ گوایە هەر خاوم ڕەقیب و موددەعیش ئێستا بە لاما دێن بە گاڵتە و گەپ بزانم تا بە زاری فیتنەجۆیی وا نەجووراوم لە قاقای پێکەنینی فەوزی سەرگەرمی ئەدەن وەختێ ئەبینن دوو دڵۆپەی ڕوون و گەرمی ئەشکی دوو چاوم لە ئانی نەزعەتا بووم وشکە سۆفی هات و لێی پرسیم وەفات چۆنە وتم: بیللا لەسەر عەینی وەفا ماوم
874	Wefayî	092	ێ/هێند نەخۆشی دەردی دووریم وەختە گیان و دڵ دەرێ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هێند نەخۆشی دەردی دووریم وەختە گیان و دڵ دەرێ ئاخ نەسیمی سوبحدەم کوا عەرز و حاڵی من بەرێ؟! دەردەدارم، بێزبانم، بێدڵم، سەوداسەرم ئاخ لە بۆ دڵ میهرەبانێ، هەم زبان و هەم سەرێ کەس لە حاڵی سۆز و گریانی من ئاگادار نییە ئاخ لە بۆ یەک حاڵزانێ دڵ پڕ ئاو و ئاورێ لەحزەیەک یادی خودا ناکا لەبەر عەیشی جیهان نەفسی کافر وا دەزانێ قەت جیهان ڕانابرێ من بە دڵ، زولفت بەسەر، کەوتووینە بەر پێی ڕەحمەتت ئەی ئومێدی موئمین و کافر بە حاڵم نەززەرێ بێشەکەرخەندەی دەمت وەسڵی ڕوخت مومکین نییە جەننەتم نابێ هەتا نەمشۆن بە ئاوی کەوسەرێ پێم بڵێ وەجهی چییە زولفت موقیمی ڕوومەتە؟ خۆ بە شەرعی موستەفا جەننەت بە کافر نادرێ! با ئەدی بەس بێ جەفا بەو چاوە بیمارەت بڵێ یا دەوای دەردم کەرەم کا، یا لە دەردم هەڵگرێ؟ کردمێ مەجنوونی دەر و دەشتان و فەرهادی زەمان شۆخ و سەلماڕەنگ، لەیلادەنگ و شیرین شەککەرێ کردمیە ئەفسانەی هەموو بازاڕ و شاران عاقیبەت ڕوو بە خاڵ، گەردەن مەراڵ، چاو کاڵ و گێسوو عەنبەرێ مەنعی ناڵینم مەکەن یاران لە دەست موژگانی یار زۆر بە ئێش و دەردە ڕێشی جێگە نێشی نەشتەرێ زەحمەتی بێهوودە تاکەی؟ ئەی تەبیبی میهرەبان دەردی من دەردێکە بێدەرمانە چارەی ناکرێ سۆزی جەرگی من بە گریان وا بە باڵای هەڵچووە گەر هەزار تۆفانی نووح بێ ئاوری من دانامرێ دەست و دامان بووم، گوڵێکی مەزهەری تۆم بوو کوتی: عیززەتی حوسن و جەماڵم شەوکەتێ هەڵناگرێ دوودی ئاهم سۆزی جەرگم وا کە هەر باڵا دەچێ شەو نییە ئاسمان کە نەگرێ چاکە ئاور ناگرێ ڕووی وەدەرنا تا بە تا زولفی دڵاوێزی بزووت ئاهـ و ناڵەی عاشقان هات بوو بە ڕۆژی مەحشەرێ ماچی سەر تاپای کە دای فەرمووی: «وەفایی» من دەڕۆم ئەو دەمەت ماوە لە عومرت هەستە با خۆش ڕابرێ
411	Narî	029	ر/لە بەختی من مەلا وا هاتە گوفتار	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە بەختی من مەلا وا هاتە گوفتار برووزی جەوهەری خۆی دا بە ئەشعار دڕی یەکسەر سەراپەردەی موحەببەت بڕی ڕشتەی وەفا، یەکسەر بە یەک بار لە مەیدانی فەساحەتدا، سەداقەت وڵاغی تەبعی شیرین خستە یەلغار بە ڕمبازی کەری موشتاقی کردم لەغاوی ئەسپی فیکرم، چار و ناچار دەسا فەرموون، تەماشا کەن، عەزیزم لە فڕک و هووڕی نەژدی سوار و کەرسوار قەسەم ناخۆم وەلێ شەرتم وەها بێ لەسەر دەم بیفڕێنم سەر بەرەو خوار وەکوو سەرعی، کەفاوی پێ دەچێنم وڕاوەی پێ دەکەم وەک کووتەلێ دار فڕەی تەسبێحی پێ ئەبڕم بە جارێ سیواکی لێ ئەکەم، عەینەن بە ڕەشمار وەها سەر گێژ و شێتی کەم نەمێنێ ئیمام زادە بەسی بێ غەیری ژێربار وەها بیبەم نەزانێ ڕۆژە یا شەو جبەی لێ بێ بە تەوق و شەدفە بێ بار لە بیری وا بەرم دەردی ئیمامت لەجێی ئامین بڵێ: بەگزادە هاوار ژنی [دۆڵاش] و نێگرد بن لە دەوری هەتیوی پیرەژن ڕاکەن لە [نژمار] عەلیمان و مەلا شەمس و ئەمین بەگ ئەگەر بێن و لە لای من بن ڕجاکار نەجاتی نادەم و قەت تەفرە ناخۆم نەڵێ تا خۆی: ئەمان و تۆبە سەد جار لە عیلمی مەترەق ئامووزی حەقیقەت ئەناڵێنێ لە بۆ تەعلیمی سالار
311	Nali	0034	ق/قوربان مەحاڵە پێکەوە بن سەبر و ئیشتیاق	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	قوربان مەحاڵە پێکەوە بن سەبر و ئیشتیاق خاریج لە نەسسی ئایەیە تەکلیفی ++ مەعنایی نوور و زوڵمەت و نەشری حەیات و مەوت بوو، ڕوو و زوڵف و ڕۆژی ویسال و شەوی فیراق ئیزهاری ئیددیعایی تەسەببور لە وەسڵی تۆ یا مەکرە، یا دەسیسەیە، یا کیزبە، یا نیفاق بۆ تۆ کە بیکر و تازە، وەکوو حۆریی جەننەتی قەیدی چییە عەجووزەیی دونیا بدەم تەڵاق؟! شیرینی و، لە تاڵی و ترشی عیتابی ڕووت، خاڵت لەسەر جەبین بووەتە دانەیی سماق سۆفی لە فەقر و فاقە وەکوو فاقە فاقی دا تەسبێحی دام و دانەیە، ڕیشی دوو فاقی فاق ئەی میهری میهرەبان وەرە سەر بامی بامیداد دا مەهڕووان ببن بە هیلالی شەوی میحاق نالی کە سەدری مەسنەدی تەمکینی تەکیە بوو بۆ تۆ بووە بە دەربەدەری کووچە و سوقاق
943	Ḧacî Qadir	043	ن/لە ڕۆما کەوتە بەر چاوم کەسێکی هائیم و حەیران	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە ڕۆما کەوتە بەر چاوم کەسێکی هائیم و حەیران بە هەیئەت تێی گەییم کوردە بە شێوەی ئەهلی کوردستان کە چوومە خدمەتی پرسیم: برادەر خەڵکی کام جێگای؟ لە کام لا هاتوویی؟ گریا، گوتی: بابان! گوتم: بابان؟ دڵم داوە، گوتم: باوکە هەموومان بێکەسین لێرە چ قەوماوە، گەلێ حەیفە، مەگریێ هەروەکوو باران گوتی بۆ غوربەت و ڕووتی نییە ئەفغان و هاوارم لە داخی حاکمی خۆمە، لە شان و شەوکەتی تورکان گەلێکم بیستووە پەستی و بڵندیی دەوڵەتان، ئەمما جیهان نەیدیوە پەستی وا میسالی حاڵی کوردستان لە وەقتی خۆی هەموو شا بوون، سەراپا بێخەم و شا بوون لە جوودا حاتەمی تایی، لە شەڕدا ڕۆستەمی مەیدان لە پێشا خاکی مە لانەی پڵنگ و شێری ئازا بوو ئەمێستا مار و مێروو، گورگ و ڕێوی لێی دەکەن سەیران لە کوێ ما نەعرەتەی تەقڵە و جلیت و ڕمب و ڕمبازی! لە کوێ ما دەنگی زوڕنا و دەهۆڵ و شایی و سەیران! لە هاڕەی شەشپەڕ و نەڕڕەی سوار و بەرقی شەشخانە لە تەققەی ناڵ و شەققەی سم، لە ڕەققەی تۆپز و قەڵغان دەهاتە جونبوش و لەرزین لە ماهی بگرە تا ماهی لە سەحرا چەندە وەحشی بوون لە ترسان چوونە سەر کێوان لە ڕیزی زەبر و زەنگی وان کەسێکی تر نەبوو هەرگیز بە شیر و حیشمەتی کوردە کە ماوە دەوڵەتی ئێران سەرا و ئەیوانیان ئێستا کەلاوەی کوندەبوو و جوغدە ئەگەر مەیدان و دیوانە سەراپا بوویتە جێی دۆمان لە پاشی ئەو هەموو گریان و ناڵە و زارییە پێم گوت: عەزیزم غەم مەخۆ هێندە، لە سایەی ڕەحمەتی ڕەحمان ئەمیرێک ماوە پاشایە. گوتی: کێیە؟ گوتم: شێرە گوتی: لێرە؟ گوتم: لێرە، هەتا تاران و هیندستان بە خۆی شێرە وەکوو ناوی، لە شەڕدا دوژمنئەندازە تەمایان هەر بە ئەو ماوە جەمیعی خاکی کوردستان هەچی جێگەی ئومێدمانە و ئەوی دڵ خۆش دەکا ئەمڕۆ کەسی دی لەو بەدەر نابێتە خەمخۆری گەلی کوردان
71	Hêmin	040	تاریک و ڕوون/چارەنووسی شاعیر	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بەهار بوو فەسڵی زستانم، ئەگەر یارم لەگەڵ بایە درۆیە گەر گوتوویانە بەخونچێکی بەهار نایە لە بارانێ مەپرسە تا هەور بگرێ بەری ڕۆژێ دەبێ بگریم هەتا ڕووی تۆ لە ژێر چارشیۆی ڕەشدایە هەناسەم لادەدا چارشێو و ڕووبەندی ڕەشت ئاخر هەور هەرچەندە پڕ بێ کوا حەریفی قودرەتی بایە؟ لەژێر سایەی برۆکەتدا حوکمڕانی دەکا چاوت لە سایەی دووخی شمشیرە کە حاکم حوکمی ئیجرایە لەسەر بەفرێ بەکار نایە وەکوو بیستوومە داوی ڕەش لەسەر کوڵمەت ئەدی بۆ دڵگرە ئەو بسکە تاتایە؟ هونەر ناتوانێ جوانی تۆ بەهیچ شێوێکی بنوێنێ لە مەڕمەڕ چۆن دەتاشرێ هەیکەلی ئەم بەژن و باڵایە؟ بەڕیشی بۆزەوە سوجدەی دەبەم من بۆ جەماڵی تۆ ئەدی بۆچی دەیانگوت دار کە پیر بوو تازە دانایە؟ بزەت نایێتە سەر لێو و بەزەت نایە بەحاڵمدا ئەگەرچی زۆر لە مێژساڵە لە دووت دەخشێم وەکوو سایە دەزانی بۆچی من هێندە پەرێشان و خەفەتبارم لە بازاڕی ژیان غەیری هونەر نیمە چ سەرمایە بەتوو تووش تووشی مەکتەب بۆ دەهاتم من کە زانیبام خەفەت، مەینەت، کەسەر، حەسرەت، بەشی ئینسانی زانایە لەگەڵ چارەڕەشی و دوورەبەشی و نەگبەت دەبێ هەڵکەم لەمێژە چارەنووسی شاعیرانی کوردی هەر وایە
6	Diɫdar	007	ئەنفیەت کانی دەڵێن مسک و گوڵاوی تێکەڵە	چوار خشتەکی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەنفیەت کانی دەڵێن مسک و گوڵاوی تێکەڵە دار وەکازیشت لە دارستانی گوندی هەرتەلە باش ئەکەی تەقلیدی لەنجەی قازی شابازە شەلە مەیلی ئەشعارت وەکوو جارانە ئایا ئەم حەلە؟ بیستبووم ساحیب زەوق بووی سوحبەتت خۆش و بەتام مەجلیست دائیم بە مەی ئەڕشاند شەو و ڕۆژ بەردەوام خۆش قسە و خۆش ڕوو و خۆش خوو، موزحیک و شیرین کەلام سەد مەعازەڵڵا کە ئێستا بووی بە سۆفی دەرگەلە! با ڕەواندز جا لەمەولا قوڕ بپێون سەربەسەر کانێکی پڕ دوڕڕ و گەوهەر وا لە نێوی چۆتە دەر شاری هەولێرت مونیر کرد ئەی شەبوستانی هونەر ++ جا لەنێو پاش هەر کە شەو دێ پاشی تەسبیح و سەلات پڕ ئەدەیتە داستانی «قەیس و لەیلا» و عەسات وا دەزانی چاوەدێرن مەجلیسی «پاشا» لەرات وشکە ڕۆیینت نەماوە ئێستە بوویتە هەروەلە ئیشد جانم دەڵێی مین بەعد قاوەک فڕ ئەکەیت عەینەکە نایابەکەت ئنجا لەنێو کیف دەرئەخەیت ++ جا لە بەحری وشکی فیکرت، دەست ئەکەیتە پێ مەلە قوڕ بە سەر مەجنوون چ هەتکێکت بە لەیلا کردووە قوڕ بە سەر لەیلا کە قەیست سووک و ڕیسوا کردووە قوڕ بە سەر من تاکوو ئێستا شاعیریت وا کردووە ++ ++ تۆ لە کوێ، ئینشا لە کوێ؟ هەی کۆنە سۆفیی قادری ++
765	Salim	230	ە/تا لە جێ پەیکانی تیرت حیسنی دڵ پڕ ڕەوزەنە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تا لە جێ پەیکانی تیرت حیسنی دڵ پڕ ڕەوزەنە شەوقی میهری ڕووت بە ڕەوزەندا کە دێ، جێی ڕەوشەنە بەسکی تەن پڕ بوو لە زەخمی خوونفشانی تیری تۆ جوملە ئەندامم لەبەر مەددی نەزەرما گوڵشەنە خوێنی دڵ دەتکێ لە جێ تیری نیگاهت، گاهی سوڵح چاوی تۆ، ئەلحەق لە پەردەی دۆستیدا دوشمەنە کەی بە گەنجی ڕوومەتت دەستی خەیاڵی دڵ دەگا؟! پاسەبانی ماری زوڵفت تا موحیتی گەردەنە چونکە پڕ پەیکانی تیری غەمزە بوو ڕووسەختە دڵ ڕووی کەمان وەرگێڕە بۆ دیدەم کە ئەو ڕووبینتەنە دەفعەیێ ئەی کاشکی دەمدا لەسەر سینەی ڕەقیب تیری ئاهی دڵ کە هەر وەک خەنجەری زیلجەوشەنە کەی تەماشای ئاینەی مەتڵەب دەکەم «سالم» بە خەو؟ دیدەیی تاریکی پڕئەشکم لەگەڵ خەو دوشمەنە
508	Qaniʕ	037	گوڵاڵەی مەریوان/م/دوێنێ بە ئەمەل مالکی ئەملاکی قەجەر بووم	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	دوێنێ بە ئەمەل مالکی ئەملاکی قەجەر بووم خاوەن دە هەزار چاوش و ئەرکان و نەفەر بووم سەحرایی و شەستیر و جەبەل تۆپ و شنەیدەر گشت مەحکەمی عەڕادە، لە سەر بەزمی سەفەر بووم گاهێ لە دڵا، ڕوو لە تەرەف بەلخ و بوخارا گەهـ مایلی تاڵانی هەموو تورک و تەتەر بووم قەڵخانی سەری سەرکەشی ئەم خەڵکە شکا یەک مەنسووری خوا، خاوەنی شمشێری زەفەر بووم گاهێ لە ڕەوش سەڵتەنەتا، خادمی قورئان گاهێ بە درۆ، واعیزی گورگینە لە بەر بووم گەهـ ڕەند و گەهێ مەست و گەهێ ناتقی هوشیار گەهـ بولبولی شەیدا، لە هەیاهووی چەمەر بووم عالەم وەکوو گۆڕێ کە لە نێو مێرگ و چەمەن بێ بەهرام سیفەت، حازری چەن تیر و تەبەر بووم فیرعەون کە لەلای سەڵتەنەتم بەچکە شوانە مووسا سیفەت و ڕوو لە تەرەف ناری شەجەر بووم وەختێ کەرێ زەڕڕانی، ئەمن داچڵەکیمۆ هەر «قانع»ەکەی قوربەسەری، پڕ لە زەرەر بووم
525	Qaniʕ	054	ن/ئێوە ئەی شێرانی مەکتەب واسیتەی ژینی منن	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئێوە ئەی شێرانی مەکتەب! واسیتەی ژینی منن واسیتەی ژین و ژیان و ڕۆحی شیرینی منن کۆمەڵی ئەولادەکانم، وان لە زوڵماتی جەهل تاقە ئێوە خوێندەوار و نەسڵی نوورینی منن موددەعی گەر بێ خەیاڵی نام و نەنگی من بکات بۆ ویقایەی حیفزی نەنگم، ئێوە پەرژینی منن ئاسمان نابێ خەیاڵی بەرتەری و زیادی بکا ئاسمانی ئاسمانم، ئێوە پەروینی منن! سەد کە دێم و بێ بەراوم من لە کوێ «قورفە» لە کوێ تێ بفکرین تۆ خوا مەئمووری تەخمینی منن مەرهەمە تەسکینی زام و دوکتەرە دەفعی بەڵا بۆ دڵی پڕ ئێش و زارم، ئێوە تەسکینی منن گەر وەکوو «قانع» لە بۆ تەرفیعی من کۆشش بکەن لاوەکانی خۆشەویستم، کۆڵەکەی دینی منن
502	Qaniʕ	030	م/ئازیز هیلاکم	مەسنەوی	10Syllabic	ئازیز هیلاکم، ......... وەک تەیری زامار، غەڵتانی خاکم پێچ ئەدەم وەک مار، تەواو خەمناکم بێ برا و بێ قەوم، بە تەنیا و تاکم دەردم کارییە، بێ یارم ئەمشەو جەرگی لەت و کوت، زامارم ئەمشەو نەخۆش و عاجز، مەحزوونم ئەمشەو لە فەرهاد بەدتر مەجنوونم ئەمشەو ئەزانم وادەی ئاخر حەیاتە قەتعی زیندەگی ڕووی سەر بیساتە ئاخ یاران لە کوێن؟ بۆ چی بێ دەنگن؟ بۆ نایەن بۆ لام؟ ئەڵبەت پێ لەنگن! هەی داد هەی بێ داد، کوانێ یارانم؟ کوانێ براکەی جاری جارانم؟ وەتەن! کوا نەسیم عەترامێزەکەت؟ کوا خاک و خاشاک عەنبەربێزەکەت؟ بێ قەوم و عەشرەت بەبێ برا خۆم بێ هاودەردی دڵ، پشت و پەنا خۆم قانع بە کردەی چەرخی چەپ گەردە چەن هەزار وەک تۆ، هەناسە سەردە
87	Hêmin	061	تاریک و ڕوون/گەرمەشین	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	بۆ شەهیدێکی کە گەوزیوە لەنێو خوێن دەگریم بۆ هەڤاڵێکی کە چوو بێ سەر و بێ شوێن دەگریم بۆ هەموو پیر و جوانێکی لەسەر کوردستان چوونە بن دارێ بەبێ وەی کە بشلوێن دەگریم بۆ کوڕێکی نەبەزیوی کە لە سەنگەردا مرد نەک بە سەرشۆڕی و بێ شەرمی لەسەر نوێن، دەگریم ماچ دەکەم ئەو مەچەکانەی بە کەلەبچە دێشن بۆو سەرانەی بەگرێی قەمچی دەگروێن دەگریم گەنجی کوردی وەکوو گەنجینە لە هەردی خستن دوژمنم، تاکوو نەزانم هەموو لە کوێن، دەگریم شۆڕەژن سەربەقوڕ و گەورەکچیش مل بەکوێن تا بمێنێ سەری بەقوڕ و ملی بەکوێن دەگریم بۆ ژنێکی کە لەسەر تەرمی کوڕی تاقانەی شین دەکا، جەرگ و دڵی لەت لەت و توێ توێن، دەگریم دوور لە ئازادی لە زیندانی ڕەش و بۆگەندا بۆ کەسانێکی دەژین چڵکن و دژوێن دەگریم بووکی کۆست کەوتوو دەبینم لە پەژارەی زاوا سەری کوڵمانی دەڵێی زەردەیی سەر سوێن، دەگریم بۆ پەنا سیلە و بن گیشە و جێ ژوانی چۆڵ بۆ گڕاوی و کوڕە حەیرانی کە لێک جوێن دەگریم بۆ وڵاتێکی بەفرمێسک و بەخوێن دێرابێ من کە سەیرانی دەر و دەشتی دەکەم، خوێن دەگریم تا وەکوو موڵگە و پێشێلی سوپای دوژمن بێ کێڵگە پڕ پیتەکەم و بەندەنی بژوێن، دەگریم تا گوڵاڵەی گەشی بۆنخۆشی ترۆپکی کوێستان بەگڕی مووشەکی بێگانە بپروێن، دەگریم بەسیەتی دووبەرەکی و ملهوڕی و لاساری تا برایانە هەموو پێکەوە نەدوێن، دەگریم دەمەوێ ڕێگەیی ڕزگاری تەخت بکرێ دەنا تاکوو نسکۆیە بەرن، تاکوو هەڵەنگوێن دەگریم تا کرێکار و فەلا، ڕەنجبەر و ڕۆشنبیر دەست لە یەک نەگرن و پیاوانە نەبزوێن دەگریم تا لە ژێر ڕەشبەڵەکی کیژ و کوڕی ڕق هەستاو جەندەکی دوژمنی بەدکارە نەپەستوێن دەگریم تاکوو بۆ تۆڵەیی ئەو ڕۆڵە شەهیدانەی کورد خەنجەری ڕۆڵەیی ئازا هەموو نەسوێن دەگریم تا بەداسی دەسی ئەو پاڵە بەکارەی کوردی دڕک و داڵی سەرەڕێ گشتی نەدروێن دەگریم تاکوو نەسڕێتەوە فرمێسکی هەتیوباری هەژار تا هەتیو لێوی وەکوو خونچە نەپشکوێن، دەگریم تا بەدەستی پەری ئازادی لەسەر گۆڕی شەهید گوڵە شللێرە لەگشت لایەکی نەڕوێن دەگریم
900	Wefayî	119	ە/قەد گوڵ و ڕوو گوڵ و دەرمانی گوڵە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلن	قەد گوڵ و ڕوو گوڵ و دەرمانی گوڵە ڕاستە ئەمڕۆ گوڵە خەرمانی گوڵە تا بە تای زولفی کە شێواوە بە ڕوو سونبوڵستانی گوڵستانی گوڵە ڕۆژ بەدەرناکەوێ تا سوبحی عیزار هەڵنەیێ شەو کە لە گریانی گوڵە بۆ دڵی شیفتە بۆچی بگریم؟ بەستەیی چاو و زەنەخدانی گوڵە زولفی تورکانە لەسەر عاریزی یار ئەوە چەتری سەری سوڵتانی گوڵە ڕوو بە میحرابی برۆ پەرچەمی خاو کافری تازەموسوڵمانی گوڵە عەتری خەندەی گوڵی باغانە کە دێ، یا هەناسەی دەمی خەندانی گوڵە؟ غولغولەی شۆری «وەفایی» کە دەڵێی بولبولی گۆشەیی بوستانی گوڵە
662	Salim	125	ن/ئەو کەسانەی کە عەدووی عاشقی سەرگەردانن	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ئەو کەسانەی کە عەدووی عاشقی سەرگەردانن بێ دڵ و بولهەوەس و کەم خیرەد و حەیوانن کەس بە سەرحەددی بیابانی مەحەببەت نەگەیشت وەکوو من سالیکی ئەم ڕاهە هەموو حەیرانن ڕێی حەریمی حەرەمی عیشقی نییە سوفلەیی دز پاسەبانی سەری ئەم کۆیە جەوانمەردانن ئەشکی «سالم» کە بە یادی لەبی تۆ دێتە کەنار قەترەقەترەی لە نەزەر ئەهلی بەسەر مەرجانن
793	Salim	259	ە/کەس نەڵێ پێم ئەی فڵانی هەجوی سەنگ هەڵکێش مەکە	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	کەس نەڵێ پێم: ئەی فڵانی! هەجوی سەنگ هەڵکێش مەکە ئاشپەزی هەجوم، بەوەڵڵاهـ دەیجنم وەک کوولەکە! دوور لە دینم، میسلی نەمروود بۆ منارەی هەجویات خاک و زێت پێ قەد دەکەم، ئەی سەنگشکێن، وەک چۆلەکە نەوعی کوردیی هەجویاتێ توربەڕێژی یادگار خاکی هەجوی تێ دەکەم دەیئاخنم وەک توورەکە سا کە دڵ دێنێ دەبێ عەرز کەم لە عەرسەی مەحفەلا هەڵسە بێن یاران لەدەورم ڕۆبنیشن کۆمەکە با بە شەرتێ مەنعی کەن، گەر حەملەزەن بێ بەزمی جەنگ کەڵبەتیژی پەتپسێنە، سەنگکرۆژەی کۆپەکە گەر بە قار و قین و جەنگ هات پێی بڵێن: خۆی لابدا وەرنە شڵپەژنی شەقم ئاوازی هەر وەک فیشەکە پشتی پێم سمتی لە یاریدا وەها خاراندووە گەر بە کیفی خەنجەری کەی جووتێ پێستی هۆشەکە شین کەوایە، شڕ عەبایە، فووتە خەنجەر، بۆزە ڕیش ئیسمی سەنگ هەڵکێشە، توند و تیژە، وەک شوانی لەکە مێخ بەدەستە، مێخ بە پشتە، مێخ ڕفێنە، مێخ دەرێن مێخ بە پێشە، مێخ بە پاشە، مێخ شکێنە، توولەکە کلکی جوانووی ڕووتە وەک سنگ، سنگی خۆش میسلی مەکەک سنگ بە سنگ کەن ئاڵوگۆڕ کەن، چونکە هەر دوو وەک یەکە بەزمی ساردی ئاوی ڕێ مێخی بە بن مێخیا کوتین گەر جەوەندەی پیا بکەی ساردی دەکا وەک تەرزەکە مستێ ئاڵەت بێنم و بیڕێژمە بن دووی جوانوەکەی گەر جەوەندەی پیا بکەی ساردی دەکا وەک تەرزەکە هێندە حەیوانە ئەگەر دوو ڕۆژ لە سەحرا پووش بخوا بەعدەزان ئادەم نییە یا سابرێنە یا شەکە! چونکە بابی قاترانە، کەر دەبێ قەدری ببێ با بچم دادروم هەوسار و پاڵوو و کووژەکە گەر کەسێ بێ بیکڕێ وەسیەت دەکەم ئەم ئیشەکە وەستەکە سستەکە لە ڕێ تێی هەڵدە باری لێ مەکە ئەلقابی سەنگ، ئیسمی ئەحمەد، کونیەتی هەڵکەندنە وەک عەرەب سێ ناوە خۆ ئەم شێتە قەددەم خوشکەکە گەر لە بێشە عاقڵی کرد گوێی حەماقەت تاق و جووت هەر کەسێ نەزدیکە لێی هەڵدایە، یاڵدا فیکە کە سەنگشکێن عەفوت دەکەم لاکین بە شەرتێ بەعدەزین ئەحمەقانە قەت بە هیچ نەوع مەدح و زەممی کەس مەکە
363	Nali	0101	ە/بە مەرگی خۆت قەسەم زاهید هەموو عومرت عوبوورێکە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە مەرگی خۆت قەسەم، زاهید، هەموو عومرت عوبوورێکە مەقام و مەنزڵت، ئاخر، لەکن جەمعی قوبوورێکە دڵم بەردە ئەگەر شاخە، بە چاوی سووکی مەنواڕێ بەخۆڕایی نەسووتاوە، ئەمیشە کێوی توورێکە شوعاعی ڕووت لە گەردندا دیارە دڵ دەسووتێنێ بنازم بەم تەجەللایە، چ خورشید و بلوورێکە! لە خەڵوەت هاتەدەر سۆفی، گڵ و بەردی بە سەرما دا مەکەن مەنعی لەبەر خەڵوە، ئەویش تازە غوروورێکە غەمی چاوت لە چاومدا، هەمی قەددت لە سینەمدا لەبەر سستی و زەعیفی ئەو خەوێکە، ئەم خوتوورێکە! بە زاهیر شادمانیمە لەبەر کەتمی هەموو دەردان کە نالی گەر بناڵێنێ ئەمیش نەشئە و سوروورێکە
783	Salim	248	ە/لە تەرەف یارەوە نۆبەی نەزەرە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلن	لە تەرەف یارەوە نۆبەی نەزەرە ئەی دڵ ئامادە بە خوێنت هەدەرە گەهی کین زەهرە ئەگەر هەر نیگەهی عوزری مەسمووعە کە لێوی شەکەرە تەشتی پڕ خوێنە بەدایم سینەم تا موژەت بۆ ڕەگی دڵ نیشتەرە وەزنی یەک بۆسە و جورمی سەر و جان لە تەرازوویی ئەوا سەربەسەرە سەری ئەنگوشتی دەبێتە نەیی قەند دەستی هەر کەس لە میانت کەمەرە وەسڵی ئیکسیرە وەلێ زەحمەتە بێ قامەتی سەروە وەلێ بێ سەمەرە بۆ کەسێ سوحبەتی مەعشووقی نەبێ حاسیلی هەر دوو جیهان دەردیسەرە تالیبی وەسڵی کەسێکم بە دوعا وەسڵی فیردەوس و فیراقی سەقەرە وەختی خەندە و نیگەهـ و عیشوەیی یار «سالم» ئەر زەبتی نیگەهـ کا، هونەرە
289	Nali	0008	ا/جۆشش و تابە لەنێو دیدەیی گریانمدا	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	جۆشش و تابە لەنێو دیدەیی گریانمدا چ تەنوورێکە لە تەندوورەیی تۆفانمدا شەبەهی زۆڵفی شەبەهـ گۆنەیە، ڕووگەردانی بەسەری ئەو کە بە سەودا سەر و سامانم دا شەرەر و تابش و بارش لە دەمی ڕەعدی بەهار ئەسەری سۆزشی گریانە لە ئەفغانمدا تۆ کە حۆریت، وەرە نێو جەننەتی دیدەم چ دەکەی لەم دڵەی پڕ شەرەر و سینەیی سۆزانمدا؟! قیمەتی ماچی دوسەد کیسەیی ساغە و، نیمە غەیری یەک کیسەیی سەد پارە لە گیرفانمدا شیرەیی جانە وتم یا مەیە؟ چا بوو فەرمووی عەکسی لەعلی لەبی مەرجانە لە فنجانمدا بەحسی سیڕڕی دەهەنی نوقتە بە نوقتە بگەڕێی سەری موویێ نییە بێ نوکتە لە دیوانمدا نالی، ئەو نوقتە کەوا بوو بە نیشانەی چاوی من لە سەفحەی ڕوخی ئەو دولبەرە نیشانم دا
159	Kakey Felaḧ	075	کاروانی وشە	مەسنەوی	8Syllabic	لە سەرەتای ڕێی مێژووا ساڵانی کۆنی پێشووا لەو ڕۆژەوە بیر کەوتە ڕێ قەڵەم دەستاودەست ئەگەڕێ نووکی قەڵەم پشتاوپشتە تۆ و چێنی بەهرە و بڕشتە لە زەوی مێشکی ڕەقەنا لە دڵی سەختی دەوەنا بە چنینی پیتی پیرۆز دێڕ گەرم ئەکاتەوە بە سۆز بە پرشنگی هونەری جوان گەشە ئەبەخشێ بە ژیان بە بیری چاک، بە وتەی گەش کەوتۆتە وێزەی هێزی ڕەش کاروانەکەی قەڵەم بەدەست لەسەر پەڕەی ویژدان و هەست بۆ بلبلی لقی نووسین هەڵیان بەست هێلانەی ڕەنگین بۆ پەپوولەی وێڵی وتن پەڕەی گوڵ کەوتە بزووتن لە ئاوێستاوە ئەم کوردە لەگەڵ پیت و بیری وردە کۆنترین کاروانی پشتە مەشخەڵ هەڵگری زەردەشتە ئەم کاروانە پیت پەرستە گەرمی نووسین و هەڵبەستە دەستە بە دەستە و چین بە چین ئارەقیان ئەڕشت: ڕەش و شین بە دێڕ بە دێڕ و بەند بە بەند تۆوی بەهرەی زلیان ئەچەند بە زمانی کوردیی ڕەوان گیانیان دا بە هونەری جوان لەسەر هەر داری لق بەرزێ بلبلێ ئەیخوێند بە تەرزێ لە چلەی تۆفی زستانا لە وەیشومەی کوردستانا بە وشەی گەرمی ئاگرین جۆشیان ئەدا بە ڕاپەڕین قەڵەم بەدەستانی سەردەم! ئەو هەستەتان هەیە سەرجەم کەوا ئێمەی نەوەی ئەوان: کاروانی ڕێی وشەی ڕەوان ئەرکی پیرۆزی بەجێ ماو کەوتۆتە ئەستۆی پیر و لاو پیر و لاوی دنیا نووسین هونەرمەندی بەهرەی شیرین باخچەمان سیس و ژاکاوە تینووی ئارەقی ناوچاوە بە دەستی دڵسۆزی بژار پێ ئەکەنێ گوڵی بەهار بەهاری هەڵبەست و پەخشان ئەکەوێتە گەشە و نەخشان لەبەر کارێزی تەقیوا خوڕە و هاژەی چەم و شیوا لەبەر برووسکەی ئاگرا بڵێسەی کێوی باگرا لەبەر هەوری قورسیی ئاوا تاڤگە و شەپۆل و لافاوا لەبەر ڕەهێڵەی بارانا گرمە و ناڵەی بەهارانا وشەی گەرم و تەڕ و پاراو وێنەی تازە بێنیتە ناو ڕستی قال بووی بۆتەی خەبات هەڵبەستێ بۆ گەل و وڵات لە کارەساتی کوردستان گیان ببەخشێ بە داستان لەبەر چیرۆکی ئاگرین دنیای دەروون بێتە لەرین کوردستانی ئەم سەردەمە بۆچی نەبێتە مەلحەمە؟! شەماڵی فێنکی ڕەخنە دەبا بکەوێتە شنە گوڵزاری لێکۆڵینەوە سەوز بێ بە پەرژینەوە ئەوسا لە گوڵ بپرسە: بۆ؟ گەش و سووری وەکوو پشکۆ چۆنە وا تەوژمی پاییز پەڕەی تۆ زەرد ناکا هەرگیز؟ بای خەزان ئەگەر کێو بەرێ گەڵایەکی تۆ ناوەرێ؟ ئەڵێ: مەردیی باخەوانە کە یەکێتی نووسەرانە یەکێتی نووسەرانی کورد: کاروانی وشەی جوانی کورد
21	Diɫdar	023	منداڵی هیوا کوولەکەی دڵان	مەسنەوی	10Syllabic	منداڵی هیوا ، کوولەکەی دڵان تازە غونچەکەی نێو باغی گوڵان هەرچەندە سەیری نێو چاوت دەکەم نابینم گەردێ نە زۆر و نە کەم ڕوونیی چیهرەی تۆ وەک ئاسمانی ساو وەختی لێی دابێ پڕشنگی هەتاو تیشکی ئومێدی سەر دڵی تاری لە ئاسمانی ڕووت ئەدا دیاری سیوەیلی چاوی بریقەدارت ڕووناکی پاکی وێنەی ڕوخسارت خەندەی بێ فێڵی لێوە ئاڵەکەت نەشئەی دوو چاوی مەست و کاڵەکەت بێ شک پێشەنگی موژدەی دڵشادین یا نەغمەخوانی باخی ئازادین ئومێدی دواڕۆژ، ڕۆڵەی هیوا، تۆی خاوەنی فیکری بیکر و باڵا تۆی هیوام بە تۆیە ئەی تازە مناڵ بەیانی ببیە نموونەی میسال ئەم قسانەی من کە وا بۆت ئەکەم بزرینگێتەوە لە گوێتا هەر دەم ڕاستگۆ بە دایم قەت درۆ نەکەی وەختت بەبێ سوود تۆ لەدەس نەدەی تێکۆشە دایم هەر وەکوو هەنگ بە لە میدانی ژین ئامادەی جەنگ بە ئەوا پێت ئەڵێم چاکی بزانە ژیانی مەردی باری گرانە نەک وا بزانی وەک ژینی دوێنێ دەخۆی و دەنووی لەناو نوێنێ ئەوە ژین نییە کە وەک ژن بژیت ئەبێ هەم ئاواز و هەم مەزن بژیت ڕۆژی کە هات و تۆ پێگەیشتی چاوت کردەوە لە ژین گەیشتی ئەبینی ژیان کێوێکی بەرزە ڕێگەی خوار و خێچ بە ترس و لەرزە گشت کەند و کۆسپ، دەوەنە، دارە پڕ لە دڕندە و دووپشک و مارە سەر ڕێگەت هەمووی دانەیە و داوە نادان و دانا لەوا داماوە گیانەکەم ئەبێ تۆ لەم ڕێگایە لەم دانە و داوە و چەرخ و دەزگایە گەلێ ماندوو بی، ئارەق بڕێژی ئەم دەرد و ئێشە یەک یەک بچێژی لەڕێی سەرکەوتن ئەبێ پێش کەوی هەتا بکەوی، زیاتر سەر کەوی نیشانی تیرەی خۆت بدەی ڕێگا کە ڕیز ببەستن، بڕۆن بە شوێنیا تۆ ئەبێ چرای زانستی هەڵکەی دەستم داوێنت، ڕێگا ون نەکەی! بیر و هۆشی خۆت بە کار بهێنە ئەم دانە و داوە یەک یەک بپسێنە تاکوو دەرکەوێ لە هەموو دنیا چەندیان کرد بمرێ، کە چی کورد هەر ما
494	Qaniʕ	022	د/دۆستی بە ئومێد ڕۆژی دوانە	مەسنەوی	10Syllabic	دۆستی بە ئومێد، ڕۆژی دوانە ئەویش نەک بە دڵ، بە سەر زمانە ئەگەر بۆ تەماع دۆستی ئەکەی نەوەڵا مەیکە! ئابڕووی خۆت ئەبەی دۆستی بە ئومێد سێبەری دارە سەد جێ ئەگۆڕێ هەتا ئێوارە مەیل ئەو مەیلەیە بەبێ هیوا بێ بە دڵێکی گەرم وەک برا بێ بە قازانجی دۆست زۆر شادمان بێت زەرەر ڕووی تێکا، زۆر پەرێشان بێت دۆستی دۆست، دۆستە، بەبێ درۆیە دوژمنی دوژمن، خۆ دۆستی تۆیە ساڵێکیان من و ئاشنایێکم لە ئاشنا چاکتر، وەک برایێکم بۆ نەفعی شەخسی بوین بە ئاشنا پشتی یەکمان گرت، هەر وەکوو برا من ئومێد بە ئەو، ئەو ئومێد بە من دۆستمان کوێر ئەکرد، چ جیایی دوژمن ئاخری هیوامان لە یەک دەس نەکەوت بووین بە زیددی یەک، وەک ئاگر و نەوت من جنێو بە ئەو، ئەو بە من جنێو ششاینە یەکتر، هەر وەک جن و خێو من نەویم لە دار، ئەو نەوی لە بەرد هەردوو خەجاڵەت، هەردووکمان ڕەنگ زەرد ئاخری عاقیبەت کردمان بە هاوار هاتنە سەیرمان مەخلووقی بازاڕ هەر کەس عاقڵ بێ، قەت وەها ناکا بۆ دۆستی وەها، ئابڕووی خۆی نابا
997	Ḧerîq	004	ت/ئەی دڵ وەرە شادی کە لەبۆ بەزمی ویسالت	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی دڵ وەرە شادی کە لەبۆ بەزمی ویسالت وا دیومەتەوە دڵبەرەکەی تازەنیهالت موددێکە کە ئەی بولبولی گۆشەی قەفەسی غەم فەسڵت بووە لەم گوڵبەدەمەی نەوخەت و خاڵت خامۆش و نمەدپۆش و موجەڕڕەد لە عەلایق نەمبیستووە ئاوازی دەمی تفڵی مەقالت سا، هەڵسە لە شوکرانەیی ئەم موژدەیە ئەی دڵ ئامادە کە ئەسبابی تەڕەب ویسعەتی حاڵت فەڕشی غەزەلت ڕاخە لەنێو حوجرەیی دڵدا فەخرول عولەما بێنەرە دیوانی خەیاڵت بۆ پێشکەشی ڕێی عەد بکە ئەوسافی جەمیلی خەرجی کە لەڕێی دەعوەتی ئەودا سەروماڵت حەددم چییە عەددی بکەم ئەوسافی جەمیلی مردووت مرێ کرمانجی لەبۆ عەقڵ و کەماڵت زاتێکە موبەڕڕایە لە ئەنواعی نەقایس ئیتر چ دەڵێی دەرحەقی، مەفقوودە مەجالت پێی بێژە لەبۆ شەوکەتی تۆ فەخری زەمانە پابووستە ئەرز و فەلەکیش چەتری جەلالت شایستەیی شانت کە رەئیسول عولەمایە ڕێم ناکەوێ حەددم نییە تەعدادی خیسالت تا ڕۆژی قییامەت لە جەلالا بی، جەلالی نەیبینێ ئیلاهی چ بەشەر ڕۆژی زەوالت پەروازی نییە بولبولی دڵ بۆ تەڕەفی گوڵ تا دیویەتی پەروانە سیفەت شەمعی جەماڵت مەقبووڵە لەلای فەخری زەمان شێعری «حەریقی» چت پێ هەیە ئەی موددەعی بێ بیکە سوئالت
557	Salim	017	ا/زەورەقە دڵ، دیدەیە دەریا و مەردوم ناخودا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	زەورەقە دڵ، دیدەیە دەریا و مەردوم ناخودا جۆشی خاتر وەک شەپۆل و غەم نەهەنگ لەنگەر جەفا جان موسافیر، تاجیرە، ئاهم بوخار و تەن مەتاع گەمیە عەوق و دوورە ساحیل دڵ لەڕێی بیم و بەڵا وایە دەرکی غەم بەڕووی دڵما هەتا دونیا هەیە دەربچەی شادی بە وەعدەی تا قیامەت داخرا شوعلەوەر نابێ چرای شادی لەبەر بادی فیراق ئاگری میحنەت لە خەرمانی وجوودم هەڵگڕا شەوقی دانەی خاڵی تۆ خستوومیە ناو داوی خەتەر بەم گوناهە ئادەمیش وەک من لە جەننەت دەرکرا جەزبی کرد تەئسیری ناڵەم دەردەدارانی زەعیف با وجوودی ڕەنگی کاهی بوومە ڕەنگی کەهڕوبا عومر و دڵ دیسان بە با چوو شانە هاتە ڕوویی کار بۆیی زوڵفت خاکی سەحرای کرد سەراسەر موشکسا هەر کە غایب بم لە فیکرا دڵ دەچێتە پەردەیێ پەی بەوێ نابات و ناگا تا ببێ پەیکی سەبا زوڵفی حەیپەروەردەیە «سالم» ئەبەد ئەیمەن مەبە بەم قەرارە شێتییە بازی بە حەلقەی ئەژدەها
684	Salim	147	و/بە حەسرەت ئەشکی ئاڵم دێتە سەر ڕوو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە حەسرەت ئەشکی ئاڵم دێتە سەر ڕوو بەسەر ڕووتا کە ئیفشا بوو سەحەر موو دەکا شیرین بە ئاشق گۆشەگیری لە کونجی لەعلی لێوت خاڵی هیندوو دەزانن خەرمەنی من بۆ گڕی بەست؟ بپرسن گەر لە یاری ئاتەشی خوو لە کوێ بێنێ ئیشارەی چاوەکانت ئەگەرچی مەستە وەک ئەو چاوی ئاهوو بە مەرگی تۆ لەبەر تۆ شەو بە میحنەت سەرم نابینێ بەستەر غەیری زانوو دەناڵێنێ دڵی زارم وەکوو زیر لە شاما شانە کەی گەر شامی گێسوو عەجەب ئاسایشێکم دی لە هیجرت لە خارا ڕەقترە بۆ من پەڕی قوو
795	Salim	261	ە/یار ئەگەر ئەمری بە مردن بێ نەمردن موشکیلە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	یار ئەگەر ئەمری بە مردن بێ، نەمردن موشکیلە بێنە بۆ هەرچی بڵێ، بۆ من نەبردن موشکیلە ڕوویی دڵ تا سوویی قیبلەی ئەبرۆیی جانانە بێ ڕووبەڕووی میحرابی مەسجید سوجدەبردن موشکیلە نەقشی تۆفان دێتە بەر چاوم لە نەوحەی ڕۆژ و شەو سەددی تەندوورەی تەنووری دیدە بۆ من موشکیلە تیری دڵدۆزی موژەت سەف سەف هەتا جونبوش بکەن زەخمی پەیکانها لە دڵ یەک یەک ژماردن موشکیلە بارە سایەی سونبولی گێسوو لەسەر غونچەی لەبت بۆ منی پڕبارلەب ئەو لێوە گەزتن موشکیلە بۆ کەسێ وەک من لە هیجرا مەیلی تەنهایی بکا ڕۆژ لەگەڵ تەنهایی ئەحمەق ڕابواردن موشکیلە وادییی هیجرت بە پێی من زەحمەتە پایانی بێ کەندنی خەندەق بە زەربی نووکی سووزن موشکیلە زاڵی دەهری دوون لەگەڵ هیچ شەوهەرێ ناباتە سەر دۆستیی «سالم» لەگەڵ پڕئاشنا ژن موشکیلە
428	Narî	048	و/بە شیرینی جوابت دەفعی ڕووتاڵی لە سەرما بوو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە شیرینی جوابت دەفعی ڕووتاڵی لە سەرما بوو لە وەعدەی سڕیا، گەرمی جوابی کاغەزم چا بوو نەما یەکسەر نەخۆشیم و بەسەر چوو میحنەت و شینم ڕمووزی سرکە ئامێزت، تەبیبی دەفعی خەزرا بوو موبەددەل بوو بە گوڵ ڕەنگی جوانی، سوورەتی پیری نەسیمی خەتتی مشکینت، مەگەر نەفسی مەسیحا بوو ئەیازم گەر لە دڵ دەرکەی، مەگەر ئەفسانە ڕازم من شکۆهی شاهی غەزنەینە، بە حیکمەت جیلوەئارا بوو لە بۆ ئەربابی شەوکەت لازمە زیبی هەواخواهی ڕەواجی حوسنی [یووسف]، شۆڕشی عەشقی [زولەیخا] بوو موجەڕڕەد حوسنی شیرین، جەزبی موڵک و دین و دڵ بوو خۆ زەهیری میهری خەسرەو، زەمزەمەی سازی [نەکیسا] بوو چ بەحسی وەسفی تەییارە و تفەنگ و تۆپی ئینگلیزە بەبێ مەیلی عەرەب، تەسخیری [بەسرە] و شاری [بەغدا] بوو لە وێرانیی قەڵا مەڕوانە، بڕوانە زەمانی زوو دەمێ پایتەخت عەجەم شاهـ و گەهێ [لوتفعەلی شا] بوو بە تەحویلاتی بێ قانونی ئەم گەردوونە فەرتووتە زەمانێ مەنزڵی ڕۆمی، دەمێ جێی عەیشی تەرسا بوو بە گوم بوونی نگینی بوو، نەما حوکمی سولەیمانی قەباحەت کەی لەسەر سەخرەی لەعینی بێ سەروپا بوو کەلامم قەندە چی بکەم «ناریا» بێ مشتەری ماوە مەگەر بمرم بڵێی داخی گرانم شاعیرێ چا بوو
443	Narî	064	ی/حوججەتی موڵکی لەتیفی خەت و خاڵی ڕوویەتی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	حوججەتی موڵکی لەتیفی خەت و خاڵی ڕوویەتی نووری ئیسباتی لەتافەت نەقشی حەڵقەی موویەتی ڕوومەتە یا چینییە، یا لەوحی مینا، یا سەدەف یا بە ئاهی سەردی عاشق ئاوە خۆ، بەستوویەتی پەرچەمی جەزبەی دڵی کردم لەبۆ شوعلەی ڕوخی ڕهبەری ئاتەشپەرەستی، توڕڕەیی جادوویەتی سەیری خەندەی لێوەکەی بۆ دڵنەوازی چی دەکا شەڕفرۆشی گەرچی ڕەسمی نێرگسی بەدخوویەتی چاوی مەستی قابیزول ئەرواحە لێوی وەک مەسیح کوشتن و ئیحیا بە چاو و لێوی هەر ئەو، بوویەتی مەنعی قەد ناکەم لە خوێن خۆریی کە شێوەی چاوییە کوشتن و قەتڵی بە ناحەق کار و پیشەی زوویەتی نەشتەری غەمزەی لە جەرگم دا و بە گریەم پێکەنی غونچە پشکووتن بە شەونم، عادەتی پێشوویەتی دیجلەیی سەیلی سروشکم حەدد و پایانی نەما شاهیدی بێ غایەتی لیتە و قوڕی پێڵوویەتی قامەتی «ناری» بە کۆڵی میحنەتۆ وا خەم بووە تەختی پیشانی هەمیشە هەمدەمی زانوویەتی
549	Salim	009	ا/تەریقی عیشقت ئەر بەردەم، خەجاڵەت بم لە مەحشەردا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	تەریقی عیشقت ئەر بەردەم، خەجاڵەت بم لە مەحشەردا نەنووسرابم لە پێتا، گەر ئەزەل، حەک بم لە دەفتەردا قوبووڵ ناکەم خەیاڵیشت لەناو دڵما موقیمی بێ نەوا پەژموردە بێ گوڵدەستەیی حوسنت لە مەجمەردا موحەسسیل بێ، ئەگەر بۆ نەقدی جانت، قابیزی قودرەت ڕەزامەندم لە بالینت ئەمن بگرێت و تۆ بەردا لە دەستم بەرمەدە دامەن، مەبادا بمکوژێ هیجرت چ حاجەت خوێنی ناحەق دامەنت بگرێ لە مەحشەردا تەوانایی بەسەر زەعفا دەبێ فائیق، ئەگەر گاهێ سەبا بێنێ، سەحەر، بۆی تۆ بەسەر مندا، لە دەم دەردا حەلاوەت تا قیامەت نابڕێ، «سالم»، لەناو دەمما ئەگەر نەخلی مورادم دەفعەیێ یەک بۆسە نەوبەر دا
201	Kakey Felaḧ	119	وێنە لە شیعری بابلۆ نیرۆدا	نوێ	FreeVerse	=١ کۆتایی جەژن من [بابلۆ]م تا ئێستا نەگۆڕاوم خۆشەویستم هەیە، گومانیشم پێیە قەرزاریشم لە دەریایەکی فراوانام لەگەڵ فەرمانبەرانا کە شەپۆل دوای شەپۆل ئەیبزوێنن لە ئاڵ و گۆڕام سەر لە گەلانی وا ئەدەم هێشتا لە دایک نەبوون دێم و ئەچم بەناو دەریا و وتانا من زمانی دڕک و داڵ و دانی تیژی ژەهر و لەرزەی ئاو و هەوا و خوێنی ڕێکەوت و شەوگاری درێژی حووت ئەزانم چونکە لە زەمینێکەوە ئەچم بۆ زەمینێکی تر تاڤگەی چەندان چەمی گەورە و هەورازی ئەوتۆم بڕیوە کە یەکجار ستەمە هەمیشە ئەگەڕامەوە بەبێ دڵنیایی و مل کەچی ئەتوانم چی بڵێم؟ ئەگەر ڕەگ و ڕیشەکانم نەبوونایە =٢ من بۆ گەل ئەنووسم هەرچەندە بە چاوە ماندووەکانی ناتوانێ شیعرەکانم بخوێنێتەوە بەڵام ئەو کاتە دێت کە دێڕێک بگاتە گوێی، گێژەلووکەیەک بوومەلەرزە بخاتە ژیانمەوە ئەوسا جووتیاری چاک چاو هەڵ ئەبڕێ کرێکار بە زەردەخەنەوە بەرد لەت ئەکات پاچ وەشێن ناوچەوان بەرز ئەکاتەوە ماسیگر تۆڕ هەڵ ئەدا بۆ ئەو ماسییەی دەستی ئەسووتێنێ فیتەر بە بۆن و بەرامەی سابوونەوە لە شیعرەکانم ورد ئەبێتەوە ڕەنگە هەموویان بڵێن: هاوڕێی ئێمە بوو من ئەوەم بەسە ئەوە ئەو تاجەیە ئارەزووی ئەکەم لە هەوا و لە مرۆڤی کەرامەت بریندارا بتوێتەوە
837	Wefayî	048	م/کە هەستا زولفی ڕووی داپۆشی من لەو داغە سووتاوم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	کە هەستا زولفی ڕووی داپۆشی من لەو داغە سووتاوم ئیلاهی! ئەی ڕەقیب، ڕۆژی قیامەت بێیە پێناوم! قەراری دا بە ڕۆحم تیری نازی چوو لە قەلبم‏ڕا مەپرسن چەند ئەمن لەو حەسرەتەی دڵ پڕ لە زووخاوم دەمێکە هەر لەتوێی ئاوری دەروون و ئاوی چاوم دام لە دووری تۆ عەجەب ماوم؛ نەسووتاوم؛ نەخنکاوم تەبیبێکم نییە دەردی دەروونم بێ موداوا کا هەتا ماوم بە ئوممێدی شیفا هەر چاوەڕێی ماوم دڵم بۆ تۆ دەسووتێ، دیدەکەم بۆ تۆ دەبارێنێ دەمێک وابێ، ئەمان! ئەی جێت لەنێو دڵ، پێت لەسەر چاوم ئەتۆ ڕۆحت دەوێ ئەمنیش ئەدەب هەر تالیبی وەسڵم مەکە مەنعم، بە دووری چاوەکانت! پیر و خەرفاوم بە ڕۆح جۆیایی وەسڵە ڕەمزی چاوی، باوەڕیم نایێ لە مەردوم هێند خیلافی وەعدە من دیتوومە ترساوم لەلایێ بارشی چاوم، لەلایێ سۆزشی جەرگم نە پێی دەمرم، نە پێی دەگرم، کەبابی نیوە برژاوم لە سۆزی گریە جەرگم ڕەش بووە، چارم چییە چ‏بکەم؟ وەکوو ماسی بە نێو ماوم نە سووتاوم نە خنکاوم بە بێ تۆ قەت نەژیم، شادیم نەمێنێ، دیدە بێ نوور بم! دەمێک ئارامی ڕۆحم بە، حەیاتم، عومرەکەم، چاوم! لە دەست ئەو شۆخە وا زولفان بە ناز دێنێ و دەبا، هاوار! «وەفایی» ڕۆژی لێ کردوومە شەو، عومری بە با داوم
807	Wefayî	012	ا/نەسیمی بادی نەورۆزی شەمیمی عەبهەری هێنا	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	نەسیمی بادی نەورۆزی شەمیمی عەبهەری هێنا بەریدی عاشقان دیسان پەیامی دڵبەری هێنا نەوید، ئەی عاشقانی دڵفگار! یار هاتە سەر خەندە سەڵا، ئەی بولبولان! دیسان درەختی گوڵ بەری هێنا مەگەر ڕێی کەوتە زولف و ڕووی حەبیبم بادی نەورۆزی؟ حەیاتێکی بە دنیا دا و بۆی گوڵعەنبەری هێنا بە فەتحی دڵ دەڵێی یار زولف و سینە و ڕووی وەدەرناوە لە نەسرین و گوڵ و سونبوڵ بەهار هات لەشکەری هێنا دەڵێی چاوی منە هەوری بەهاری دەم بە دەم دەگری دەڵێی ئاهی منە بەرقی درەخشان ئاوری هێنا هەوا چوو پڕ بە دامانی دەر و دەشتان، گوڵی کێشا سەبا هات پڕ بە جەیبی کۆهساران، عەنبەری هێنا لە نێو بەزمی وەنەوشە و جۆکەناران، لالە پەیدا بوو بە تاریکی خزر بۆ چەشمە شای ئەسکەندەری هێنا کە ئیسلامی بەهار فتوای جیهادی کافری دەی دا سنەوبەر نێزە، گوڵبون گورز و سۆسەن خەنجەری هێنا نیسارئەفشان بە پایەندازی سوڵتانی بەهار هاتن سەمەن دیبا، شەقایق ئەتڵەس و گوڵ مەخمەری هێنا لە شایی دارە، گوڵ مەسنەدنشین بوو هاتە پشکووتن چەمەن تەختی زوموڕڕود، گوڵ لە یاقووت ئەفسەری هێنا لە بەزمی نێرگس و نەسرین بە دەفعی چاوەزاری گوڵ وەنەوشە دەستە دەستە عوود و، لالە مەجمەری هێنا لە مەیخانەی چەمەن بەزم و تەرەبیان گرت قەدەحنۆشان شەقایق بادە، زەنبەق شیشە، نێرگس ساغەری هێنا لە چەهچەی ساز و نەغمەی عەندەلیبان سووت هەموو دونیا سەدایی تارزەن، ئاوازی خۆشخوان، ئاوری هێنا حیکایاتی غەریبی پێیە بولبول جوملە خۆکردی دەڵێی چاپاری ئێران ڕۆژنامەی ئەختەری هێنا بە شەوقی ڕوویی لالە و گوڵ لە باغان وا چراغانە دەڵێی باغی جینان ئەمساڵ بەری حۆر و پەری هێنا لە گوڵشەندا ڕەیاحین مەست و شادابی هەوای خۆشن دەڵێی ڕیزوانە بۆ ئەهلی بەهەشتی کەوسەری هێنا شکۆفە و گوڵ بە خەندە و عیشوە ئارامی دەروونیان دا بەهار بۆ خەستەکانی خۆی چ شیر و شەککەری هێنا؟ بە زەرد و سوورەوە خەمڵیوە بۆ دامادی بولبول هات وەرەق میعجەر، ئەرز گوڵگوونە، شەونم زێوەری هێنا هەموو کەس چاوەڕوونی لێک ‏دەکەن وەک سورمەیان دیبێ مەگەر بادی سەبا خاکی گوزاری دڵبەری هێنا چ دڵبەر؟ ئافتابی ماهڕوویان و شەکەرلێوان! بە خەندێکی لە سەحرا گوڵ لە دەریا گەوهەری هێنا بە بێ شاباشی سەر، بە قسەی «وەفایی» گوڵچرا نابێ کە بولبول هەر زمانی هەن، وە پەروانەش سەری هێنا
881	Wefayî	099	ە/ئەی خۆش خەبەر نەسیمی سەحەر پەیکی عاشقان	قەسیدە	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	ئەی خۆش خەبەر نەسیمی سەحەر پەیکی عاشقان ئەی قاسیدی نیازی هەر ئاوارە وا وەرە دیدەم ببینە هەروەکوو دوو چاوی پڕ لە خوێن سینەم ببینە هەروەکوو کوورەی پڕ ئاورە گەر ئاوی سەیلی دیدە نەبێ سینە سووتووە گەر تاو و جۆشی سینە نەبێ دیدە موزتەرە سووتاوی تاوی سینەم و غەرقی نێو ئاوی چاو لوتفێ بفەرموو چارەیێ لەو ئاو و ئاورە وەک «نەهری» چاو و مەشعەلەیی دڵ بڕۆ بە تاو بۆ ئەو دڵبەرە کە گوڵبەرە پەیغامی دڵ بەرە «نەهری» کە جێگەیێکە هەموو خاکی سوورمەیە «نەهری» کە جەننەتی گوڵ و گوڵئاوی کەوسەرە «نەهری» غوباری عەترە بوخاری بوخووری ڕووت خاکی تەڕی کە وشکە هەموو میشکی ئەزفەڕە «نەهری» وەهایە «با» لە گوڵاو و گوڵئاتەشی عەنبەرفرۆشە خاکی لە کەوسەر موخەممەرە «نەهری» کە خولدە نەهری ڕەوان سەلسەبیلیە «نەهری» کە پاکی دار و دەوەن پاکی عەنبەرە «نەهری» کە خاکی قیبلەمە گوڵزاری گوڵبەرە «نەهری» کە شاری دیدەمە جێڕاوی دڵبەرە دڵبەر بە لوتفی حەزرەتی باری [مەتیب]ە گوڵبەر بە نووری ڕەحمەتی داوەر مونەووەرە دڵبەر کە سەروی نەوڕەسی باغی سیادەتە گوڵبەر کە نەوشکۆفەیی ڕەوزەی پەیەمبەرە دڵبەر کەوا لە گوڵبونی [یاسین] شکۆفەیە گوڵبەر کەوا لە گوڵشەنی [تاها] سنەوبەرە ئەو تاقە نەسڵە ئەسڵی لە جووتێ فریشتەیە دوڕڕی یەتیمە زادەیی بەحری دوو گەوهەرە ئەو شەمعە زەینی مەحفەلی شەمزینە ڕەوشەنە ئەو شەمعە خۆ موبەرهەنە ئەو نوورە ئەزهەرە فەیزی جەسیمە، خولقی بەسیمە، عەتای عەمیم بۆ لوتفی جوود و مەرحەمەت ئەو سەدرە مەسدەرە بەحری دڵی کە وادی ڕووناکی ئەیمەنە جێگای زوهووری مەرحەمەت و نووری داوەرە نەوری حەدیقەیە کە لە عیرفان موتەییەبە نووری حەداقەیەکە بە ڕەحمەت مونەووەرە سەر تا قەدەم بە نووری خودا ڕۆشنە بەڵێ ئەو نەخلە بۆ تەجەللییە، ئەو نوورە مەزهەرە ئەبرۆی مەحەببەتی ئەوە میحرابی خانەقا توڕڕەی مەوەددەتی ئەوە میعماری مینبەرە کەعبێکە خانەدان کە هەموو خەلقی تائیفە قیبلێکە ئاستانی هەموو ئەهلی زایەرە بەیتی ئەوێ چ بەیتە؟ مەڵێ پاکە! جەننەتە خاکی ئەوێ چ خاکە؟ مەڵێ چاکە! عەنبەرە گەر سەر نە خاکی مەقدەمی ئەو ڕۆحە پاکەیە گەر دڵ نە تۆزی ڕێگەیی ئەم شەخسە تاهیرە سەر خاڵییە لە مەعریفەت و دڵ لە ئەهلییەت بیللا نە دڵ دڵی منە، حاشا نە سەر سەرە ئەی پەیکی شارەزا! بە ئەدەب ڕوو بکە حەزرەتی پەردەی عەرووسی عەرزی من ئاهێستە لا بەرە دەستێ بدە لە دامەنی بگری بە زاری من بۆیێ بکە لە مەقدەمی پاکی کە ئەنوەرە چاوم لە دووری نووری جەماڵی، بە خاڵی تۆ خاڵی لە نووری بینشە دایم موسەییەرە سینەم لە شەوقی میهری کەماڵی کەماڵی تۆ سینە چ سینە؟ نا، وەکوو [سینا] پڕ ئاورە یاخۆ گڵێ لە خاکی بەری پێت بە بابدە یاخۆ گوڵێ لە تووتنی خۆت، بیخە ئەم بەرە بۆ دیدە ئەو موفەڕڕیحە هەر عەینی سورمەیە بۆ سینە ئەو موفەڕڕیخە ئارامی دڵ دەرە ئەو تووتنە کە مەیلی وەکوو دڵ بە سووتنە ئەو تووتنە کە ڕەنگی وەکوو عاشق ئەسفەرە ئەو تووتنە کە زێڕی بەر دووکانی غەزنەیە ئەو تووتنە کە خۆشە لەتیفە و موعەتتەرە تا تووتنی لەتیفە دەگاتن لە هاتنێ دوو چاوی پڕ لە خوێنی «وەفایی» لەبەر دەرە تا شەو وەکوو ڕەواقی دڵم تەنگ و تیرەیە تا ڕۆژ وەکوو ویساڵی گوڵم هەر مونەووەرە زەڕڕێک لە میهری تالیعی تۆ بێ کە سەروەری نوقتێک لە بەختی دوژمنی تۆ بێ کە بەدفەڕە
271	Kurdî	067	ە/ئاغە گیان! تۆ خۆت دەچی بۆ شار و من لەم غوربەتە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئاغە گیان! تۆ خۆت دەچی بۆ شار و من لەم غوربەتە زەحمەتە یاران بمێنم من لە پاش ئەم فیرقەتە هەر کەسێ شەهدی ویسال و ژەهری دووری چەژتبێ ئەو دەزانێ دەردی دووری چەند گران و زەحمەتە دێ بە تاو ئەشکی دوو چاوم هەروەکوو دەجلە و فوڕات مەزرەعەی خەم سەوز و تێراوە لەبەر ئەم دوو شەتە تا ئەسیری داوی تۆم ڕەحمێ بە حاڵم کە تۆ خوا مودەیێکی تر لە دەستت ڕادەبوورم، دەرفەتە دڵ ئەمانەت بوو لە لات ئێستا کە وا حاشا دەکەی ئەی موسوڵمانینە! وەرنە سەیری ئەم بێ مروەتە جەننەتە جێم چونکە ئەم شۆخە بە ناحەق کوژتمی هێند شەریف و پاکە حەتتا کوژتنیشی ڕەحمەتە ڕوو لە قیبلەی مستەفا ناکەم دەڵێ «کوردی» هەتا تاقی میحرابی برۆی دەرخا لە عالەم ئەم بوتە
790	Salim	255	ە/چونکە ئەو گۆیی زەنەخدانی هەیە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلن	چونکە ئەو گۆیی زەنەخدانی هەیە قامەتم شێوەیی چەوگانی هەیە دڵ لە زوڵفایە بە ئوممێدی لەبی هەوەسی چەشمەیی حەیوانی هەیە تەڕ بکا حەڵقی منی تەشنە بە تیغ ڕاستە یار ئەر سەری ئیحسانی هەیە باغ و مەعدەنمە لەب و پوستانی لەعلی ڕوممانی و ڕوممانی هەیە وا لە دڵیا سەنەمم مەیلی ڕەقیب حەیفە وەسواسەیی شەیتانی هەیە بە زوبان سەعبە بڵێ دەردی دڵی هەر کەسێ دیدەیی گریانی هەیە لە عورووجایە گڕی ناری دڵم تا قەبات جونبوشی دامانی هەیە وا کە لەب بۆ سوخەن ئەی بەحری خیرەد دا بڵێن: لەعلی دوڕئەفشانی هەیە وەکوو [فیرعەون]ە حەبیبم بە ستەم تا ڕەقیبی وەکوو [هامان]ی هەیە ڕەشکی چیهرە و لەبی تۆیانە مودام تا فەلەک شەمس و زەمین کانی هەیە ئەو کەسەی دەردی بە دڵدا لە موژە هەر لە شەهدی لەبی دەرمانی هەیە شێرمەردانە [عەلی]، بێ بە سەگی، هەر کەسێ هیممەتی [مەروان]ی هەیە لێ دە وەک موڕڕە بە ئەنگوشتی غەزەب هەر کەسێ کینەیی [عوسمان]ی هەیە نیگەهێ نەی شەهی مەردانی جیهان «سالم»ی غەمزەدە دیوانی هەیە
512	Qaniʕ	041	شاخی هەورامان/من و شیعر و گەدایی پێکەوە بووین	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	من و شیعر و گەدایی پێکەوە بووین بە تەحتیق هەر سێ هی یەک بووک و یەک شووین من و شێخ و مەلا هەر سێ بە وەڵڵا بەهەشتمان دا بە شەکر و بۆ سەقەر چووین من و سۆفی و بزن هەر سێ بە ڕیشین لە ڕیشمان تێ بفکرین هەر وەکوو جووین من و کەروێشک و بەگزادە لە ترسا سەر و گوێ نزم دایم هەر وەکوو بوین من و دێوانە و حافز لە بۆ نان هەمیشە قیل و قال و حاو و حوو حووین من و سەرکار و میر بێ ئیش و کارین کە بۆیە بێ وەفا و بێ شرم و ئابڕووین من و شێخ زادەکانی ئیستەکانێ لە پاش چەندێک! لە هەی توور و لە هەر تووین من و شێخ «قانع» و پۆلیس بە حیزی بە دنیا هاتین و وا ئێستەکەش جووین
14	Diɫdar	015	ئەرێ ئەی لاو لە هیچ وەختێ نەکەی مەئیووسی ژینت بێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەرێ ئەی لاو لە هیچ وەختێ نەکەی مەئیووسی ژینت بێ دەبێ هەردەم عەزمدار و دەوای دەرد و برینت بێ لە مەیدانی تەقەددومدا تەلاش ئەسپی نەجاتت بێ لغاوی ئەسپەکەت فیکر و عیلم ئاوزینگ و زینت بێ بەڵێ دائیم هونەرمەند بە لە میدانی نەبەردیدا بەهۆی عەقڵ و هونەرمەندیت دەبێ تیشکی زەمینت بێ لەنێو گەلدا ئەبێ ئیعلانی جەنگی کەی لەگەڵ جەهلا عیلم چەک بێ لە ئەم جەنگە، وەتەن جێگای کەمینت بێ لە ڕێگای شەئن و بەرزیدا دوور ئەندیشێکی وریا بە مەنافیع پەروەریی میللەت ئەبێ ئامانجی ژینت بێ نەکەی بۆ بەرزیی ئامانجت برای خوێنیت لە بەندێ کەی بە بەرزی شاد و مەسروور و بە نزمی ژینی شینت بێ لە وەختی گەنجی گەنجیدا دەبێ ڕەنجێکی گەنجی دەی نەوەک وەختت بڕەنجێنی لەنێو جێگا و نوێنت بێ لە دنیادا حەقی ژینت هەیە تاکوو نەفەس دانێی بەڵام چاکە و ڕەوشتی چاک دەبێ ئایین و دینت بێ برای تۆنە هەموو کوردێک وەکوو واڵەن کناچەی کەی نەکەی دڵ پیس و جوێندەر بی بەرامبەریان وەڕینت بێ ئەگەر لاوێکی کوردی تۆ، دەبێ دڵپاک و باڵا بی نەوەک «دڵدار»ی دڵپەروەر، دڵت قورئانی دینت بێ
875	Wefayî	093	ێ/هەتا ڕۆژی قیامەت دێت و نایێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	هەتا ڕۆژی قیامەت دێت و نایێ لە دووری نامە شەرحی ماجەرایێ لە ئاهـ و ناڵەیی پەروانە خەوفێ کە تۆ بگرێ خودا ئەی شەم بە بایێ دەمت دەرمان، تەبیب تۆ، من بریندار دەسا بۆ حاڵی من تەدبیر و ڕایێ لەسەر گەنجی ڕوخت ڕەشماری زولفت لەبۆم هاتن بە دەو هەر یەک لە لایێ برینداری هەوای جیلوەت شەهیدە ئەمان ساقی بە مەرگی من سەمایێ هەموو دەم ڕوو لە میحرابی برۆتم ئیلاهی کەی ئیجابەت کەی دوعایێ؟ بە یادی تاقی میحرابی برۆی تۆ «وەفایی» چوو لە گۆشەی خانەقایێ
175	Kakey Felaḧ	092	تۆ ئەو تۆیەی	نوێ	FreeVerse	کە بێ دەنگم، وا نەزانی ڕۆژانی زوو ژیلەمۆ بووم نەپشکۆ بووم هێدی، هێدی، سارد بوومەوە و ئێستە مشتێ، خۆڵەمێشی سارد و سڕم * کە بێ دەنگم وا تێ نەگەی، سۆزی جاران وەکوو بەچکە چۆلەکەیەک لەبەر تۆف و کڕێوەدا زمانی لە گۆ کەوتوە و کەسیرەیە و، جریوەی لە بیر چۆتەوە * کە بێ دەنگم وای بۆ نەچی، هەستی گەرمم لەبەر گێژەڵووکەی ئازار پلە پووشێکی پایزە و بەدەم ڕەشەبای تووڕەوە بێ ئارام و بێ ئۆقرەیە و جێ چییە بە خۆی ناگرێ * کە بێ دەنگم گومان نەکەی درەختی یاد و مەیلی تۆ گەڵاکانی هەڵوەریبێ و جارێکی تر چرۆ لە ئامێزی نەگرێ و ئیتر سەوز نەبێتەوە * کە بێ دەنگم دڵنیا بە بێ دەنگی من دەنگە، دەنگە ئەزانێ بۆ؟! چونکە سۆز و چونکە هەستی ڕاستەقینەم پشکۆیەکە هەرگیز بە ژیلەمۆ نابێ خۆشەویستیم، باڵدارێکە بە هیچ هێزێ کەسیرە و دەستەمۆ نابێ یاد و بیرەوەریم بۆ تۆ درەختێکە هەمیشە هەر گەش و سەوزە و بێ نەمام و بەبێ گۆپکە و بەبێ بزەی چرۆ نابێ تۆ ئەو تۆیەی ئەو گەوهەرەی وەختە بڵێم ... هیچ گەوهەرێ بە تۆ نابێ
424	Narî	043	ن/ئەو کە وا تاقە بە شێوەی پێکەنین	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەو کە وا تاقە بە شێوەی پێکەنین وەردەگێڕێ پیری سەد ساڵە لە دین تازە سەییادە لە [چین]ۆ هاتووە عیدی قوربانە، بە قوربانی دەبین ئاهوویەکی وەحشە، دڵ وەحشی دەکا ئەی دڵ ئاگا بە، بە وەحشی دەرنەچین حەسرەتی زەردیی شەمامەی باخەڵی عەیشی سوورم پێ دەکا هەر دەم بە شین «ناری» ئەمڕۆ عاجز و ئاشوفتەیە جەرگی سووتاوە بە هیجری نازەنین
1035	Ḧerîq	044	ە/لە ئادەم تا بە خاتەم جوملە عالەم پڕ سەدا و سەیتە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە ئادەم تا بە خاتەم جوملە عالەم پڕ سەدا و سەیتە بە عیشقی حەزرەتی لەولاک ئەوی زیندوو نەبێ مەیتە تەتیممەی هەرسەلات و خاتیمەی حەمد و تەحییەی حەق سەنا بۆ ئال و بەیتە، باقی هەر ئەفسانە و بەیتە لەپاش سیغەی تەرازی و ئایەتی تەتهیری سەحب و ئال بە قوربان مەدحییان نایە بە جوملە زەیتە و کەیتە کە تۆش لەو نەسلەیی جەددت ڕەزا بێ شێر بە گوێ دەگری وەکوو ڕێوی زەلیلی گورگی نەفسم، سا، لەبۆ کەیتە؟ لە خۆت و جەددی خۆت و نەسڵی پاکت چاوەڕێی لوتفم لەڕێی حەقدا موعینم بن لە غەوغای ڕۆژی یالەیتە بە شاهید بن سەگی قافڵەی تەریقی ئال و ئەسحابم هەمیشە گوێ قولاغی بانگی هەیهەیم و سەدای هەیتە بە ئیستیمداد و لوتفی [بابەشێخ] و هیممەتی کاکی گڕوگاڵێ دەکەم تابڵێن لە چاو کوێر و شەلان پەیتە کەسێ «ساڵح»بێ بۆ زیکر و دوعاگۆییت بەبێ چاوی هەزار چاوساغی وا دێنێ بە چاو زیندوو بە دڵ مەیتە لەبۆ تەشریفی ڕێی میعراجی جەددت بوو، نیدای هاتیف ++ دەری ڕەحمەت گوشاد و بابی تۆبە و ڕێی ڕەجا واسیع دەسا تۆش هیممەتێ کە جەعفەری تۆ ڕوکنی ئەو بەیتە
501	Qaniʕ	029	ع/لە مەی نۆشیم ئەگەر مەنعم بکەن مەئموورەکانی شەرع	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە مەی نۆشیم ئەگەر مەنعم بکەن مەئمورەکانی شەرع شکاتی خۆم ئەبەم بۆ لای حەکیمی حاڵ زانی شەرع بەڕۆژوو بووم برۆم دی وامەزانی مانگە بۆم دەرکەوت ئەبینم شۆڕشی مانگە، لە ناو دێوانەکانی شەرع ئەگەر زاهیر تەنەفوور کا لە سەیری ڕوومەتی ئاڵت ئەبێ تووشی جەزای خۆی بێ، بە ئەمری ئامیرانی شەرع خەیاتەی زوڵفی دووتا کرد، کە یەعنی لا لە جادەی دین لە نەفییۆ بردی بۆ ئیسبات، هەموو فەرمانەکانی شەرع لە شەوقی سەفحەکەی کوڵمی، ڕەشی ئەگریجەکەی تایتای خەیاڵم هاتە سەر وەسفی هەموو نەقڵ و بەیانی شەرع ئەلا ئەی ئافەتی دڵ ئەمڕۆ بۆ چی بێ مرەوەت بووی؟ مەگەر بیمت ئەسڵەن نییە، لە ئەمری حاکمانی شەرع لە بۆ تەحسینی مەسنووع خوا وەک چاوی تۆ نابێ لە ناو دووسەد کتێبخانە و کتێب و دەفتەرانی شەرع لە باخی فیکری میللەت، تازە نێژرا دارەکەی ئومێد ئەترسم ڕیشەکێشی کەن، برا بێکارەکانی شەرع ئەفەوتێنێ حوقووقی ئێمە بۆ نەفعی خسووسیی خۆی درۆی زل زل ئەکا بۆمان، بە زمانی ساحیبانی شەرع بە مەستی «قانع» هات و بە مەستانە بە چۆکا هات لە سەر دەردی دڵی ئیجرا ئەکا ئەمر و بەیانی شەرع
583	Salim	044	ب/ڕاستە دڵ حەبسە وەلێ شادە لە گێسوویی حەبیب	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	ڕاستە دڵ حەبسە وەلێ شادە لە گێسوویی حەبیب چونکە نەزدیکە بە دائیم لە گوڵی ڕوویی حەبیب بە دوعا نابێ ڕەوا حاجەتی ئەربابی نیاز ڕوویی دڵ تا نەکەنە قیبلەیی ئەبروویی حەبیب دیدە شیرینە کە پڕ بێ لە سروشکی شۆرم چونکە تێیدایە لە عەکسا قەدی دڵجوویی حەبیب لە تەوافی حەرەمی کەعبەیی ڕوو حەلقەزەنن وەکوو حوججاجی حەبەش سیلسلەیی موویی حەبیب گەرچی خۆی جازیبە هەنگامی تەوەججوهـ دڵی شێخ وەکوو من جەزبە لە ڕووی دیدەیی جادوویی حەبیب بێ، بەسەر قیبلەیی دڵما وەرە ئەی بادی سەبا! بە دەمێ تازە کە ڕۆحم لە فەزای بوویی حەبیب ئاگری جەوری لە خەرمانی وجوودم بەر بوو قوڕ بەسەر «سالم»ی بێچارە لەدەس خوویی حەبیب
923	Ḧacî Qadir	018	حاکم و میرەکانی کوردستان	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	حاکم و میرەکانی [کوردستان] هەر لە [بۆتان]ەوە هەتا [بابان] یەک بە یەک حافیزی شەریعەت بوون سەییدی قەوم و شێخی میللەت بوون سەیید و شێخەکان لە ترسی ئەوان مونزەوی بوون و زاکیری ڕەحمان هەر کە فەوتان ڕیای ئەوان دەرکەوت سەیری چۆن بوونە پووش و ئاگر و نەوت یەکێ لەم لاوە ڕوو دەکاتە عەجەم دوو لە ئەو لاوە دەبنە دوژمنی هەم دوو هەزار ژن فەساد کرا لەم لا بوونە قاتیل ئەوانی تر لەو لا یەک بە یەک بوونە نائیبی [هەمەوەند] ساحیبی [مارتین] و ماری گەزەند میللەتیش هێند کەرن وەکوو جاران دەستیان ماچ دەکەن دەڵێن قوربان گەر لە سەحرا مەلا نەمردایە گورگەشین با کەری بخواردایە شێری دڕڕەندە وەک لە بێشە نەما گورگ و مام ڕێوی دێنە ڕەقس و سەما من لە غەمخواری ئەم قسانە دەکەم وەرنە پەشمە لەلام هەموو عالەم ئەم قسەی ئێستە عەیبی لێ دەگرن ئەو دەمەش دێ کە ئێوە بۆی دەمرن ئەم بە ئەو، ئەو بە ئەم دەڵێ کاکە سەیری قانوونی «حاجی» چەند چاکە! هەر چلۆنێ ئیشارەتی فەرموو وەک کەرامەت هەمووی وەها دەرچوو
808	Wefayî	013	ا/کاکۆڵی بەدەم باوە کە بادا بە بەدەندا	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	کاکۆڵی بەدەم باوە کە بادا بە بەدەندا بازاڕی شکا نافە بەسەر چین و خوتەندا تورکانە گوڵم پەرچەمی کەوتۆتە عیزاری وەک سونبولی ئاشوفتە لەبەر بەرگی سەمەندا تا هەوری بەهاری نەبزووت غونچە نەپشکووت بۆیە دەگرێ خەندە بەسەر گریەیی مندا گۆیا وەکوو من بەو قەدە سەودایییە زولفت سەرگەشتەیە وا تا بەری پێت چین و شکەندا من کوشتە ئەتۆ بەو دەمە شیرینە [مەسیح]ی من تەشنە ئەتۆ ئابی حەیاتت لە زەقەندا هێشتا دڵەکەم سەرخۆشە نایێتەوە سەرخۆ ساقی بە کەرەم دوێنێ کە جامێکی بە مەن دا ماچێکی دەمت خوێنی شەهیدی سەری زولفە سا ئەو دەمە وا بێنە ئەمن خۆم لە ڕەسەن دا زولف و ڕوخ و لەب، عاریز و خەت، زایقەبەخشن وەک زوهرە لە شەو، مەی لە قەدەح، گوڵ لە چەمەندا کەی بەستەیی زەڕڕێکە دوسەد بەرقی لوئالی ئەو خەندە مەگەر موعجیزە وا دێ بە دەهەندا بۆ ڕۆژی نیساری قەدەمت ئەشکی «وەفایی» مروارییە، پەروەردە لەنێو کانی یەمەندا

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.