Split (3)

train · 624 rows

id string	poet string	poem_number string	title string	form string	meter string	text string
233	Kurdî	028	م/عەزیزم نووری چاوانم حەبیبم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	عەزیزم! نووری چاوانم! حەبیبم! سەبووری بەخشی جانانی شەکیبم! وەرە ڕەحمێ بە حاڵم کە عەزیزم! لە یار زویر و لە مەسکەن بێ نەسیبم ڕەهندەی دەستی کەس نیم خۆت دەزانی فیراری جەوری ئەغیار و ڕەقیبم دوو شەش بۆ داوی نەگبەت هەر لە ڕێدا لە بەختی شەش دەر و یاری عەقیبم ئومێدی زیندەگیم ناوە بە لاوە کە قاتڵ بوو بە جەڕڕاح و تەبیبم عەجوولی و وەحشەتی ئەم وەختە خۆم بووم کە دیدەت بوو بە ئوستاد و ئەدیبم ئەمەی دەیڵێم ئەگەر ئیغراقە «هیجری» هیلاکی دەستی «مەیتەن قرمزی» بم
695	Salim	159	و/لێوی تۆ ئەو وەختە سەر ساغەر دەچوو	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	لێوی تۆ ئەو وەختە سەر ساغەر دەچوو لێوی ساغەر خۆزگە لێوی من دەبوو نابڕێ ئاوی حەیاتیش تیشنەگیم ئاوی تیغی تۆ مەگەر تەڕ کا گەڵوو چاوت ئاخر بۆ بە خوێنم تینووە؟ قەت لە هیچ جێ نەبوە ئاهووی شێرخوو زوڵفی وەک جەوشەنلەبەر کێ دیویەتی؟ غەیری دڵبەر کەس زرێ ناکا لە موو دڵ نەپەرژا تیری نازت بۆسە دا وەک لە ئاوی دەی بە پەڕڕان دەردەچوو «سالم»ی بۆ دڵ لە زوڵفا زەحمەتە: جوملە ئەعزا زەخم و مەنزڵ موشکبوو
689	Salim	153	و/دەزانی ئاینەی دڵ کەی لە میعراجی جەلادا بوو	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دەزانی ئاینەی دڵ کەی لە میعراجی جەلادا بوو؟ لە عەکسی ڕوویی تۆ وەختێ لە ئاغووشی لیقادا بوو زمانی ڕەوغەنی وەسڵت چراغی عومری ڕۆشن کرد بە سروەی بادی هیجرانت لە حاڵاتی فەنادا بوو بە دەمتا ئیسمی من هات و دەبێ سککەی ئەبەد لێ دەم دەمێنێ تا حەشر ناوم لەناو ئابی بەقادا بوو کە ناوی موددەعیت هێنا بە لەبدا من لە خۆم بوردم درێغا شەربەتی مەرگم لەناو ئەسڵی دەوادا بوو لەناو زوڵفا بە زاری هاتە گوێم ناڵینی دڵ ئەمشەو گەزیم ئەنگوشتی حەیرەت دیم لە کامی ئەژدەهادا بوو بەدڵ باوەڕ مەکەن مەعشووقە هەرگیز تەرکی عاشق کا نیهانی لوتفی دڵدارم لە هەنگامی جەفادا بوو تەرەققی بوو بە وەسڵت دەردی عیشقی «سالم»ی موشتاق شکستی ئوستوخانی ئەو لەژێر سەر مۆمیادا بوو
785	Salim	250	ە/لە نووری لامیعی تەشتێکی ڕاگرت و وتی ڕوومە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە نووری لامیعی تەشتێکی ڕاگرت و وتی: ڕوومە بە دۆشا ئەژدەهای پڕنێشی ڕاکێشا، وتی: موومە تکام کرد: قەتڵی من ناحەق نییە واجیب وتی: فەڕزە وتم: بۆ ئاگرت بەردایە عومری من؟ وتی: خوومە وتم: تەنها منم پابەندی عیشقی تۆ، وتی: گوم بە! هەزارێکی وەکوو تۆ کوشتەیی شەمشێری ئەبروومە وتم: گەردەنکەچی عیشقت منم تەنها؟ وتی: شێتی؟ سەدی وەک تۆ لە هەر سوو بەستەیی زەنجیری گێسوومە وتم: با بەس لە خوانی وەسڵی تۆ نەومیدی جاوید بم وتی: مردووت مرێ! عاشق هەمیشە زار و مەحروومە وتم: زەخمی دڵم کاریگەرە توند بوو، وتی: لاچۆ بە من چی؟ تیرەبارانی نیگاهی چاوی جادوومە وتم: زارم لە غەم، ڕوانیی، وتی: قانوون مەشێوێنە وەفا بۆ دڵبەران هەی بێخەبەر یەکبارە مەعدوومە وتم: «سالم» دزە، دەستی بوڵەند کرد ئاینەی ڕاگرت وتی: کێشکچیی ئەم باغە بەدایم خاڵی هیندوومە
497	Qaniʕ	025	ر/قەڵەم قوربانی نووکت بم دە بێرە فەسحەت و گوفتار	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	قەڵەم! قوربانی نووکت بم، دە بێژە فەسحەت و گوفتار وەکوو حاتەم دە بشکێنە خەزینەی جەوهەری ئەسرار لە بەحری عیلمی وەحدەتدا، نەدەی لافی هونەرمەندی نە جێگەی ئەقڵە بۆ بیر و نە ڕێگەی نوتقە بۆ گوفتار کە هەر ئەقڵێ خەیاڵی کرد، لە بەحری فیکرەدا خنکا کە هەر نوتقێ بەیانی کرد، ڕزا وەک جێگە گەستەی مار قەڵەم! هۆشت بە سەر خۆ بێ، نەنازی قەت بە دوو زمانی زمانت لاڵە لەم باسە، نەنووسی شەوکەتی جەببار فەقەت سادەی بە چۆکا بێ و بڕێژە گەوهەری تەحریر بنووسە وەسف و ئەوسافی ڕەسووڵی ئەحمەدی موختار لە عەرسەی کاغەزا لنگ دە، بە چالاکی وەکوو ڕەف ڕەف لە سەر مەیدانەدا زوو وەرگەڕێ هەر وەک مەلی باڵدار قەڵەم مەردانە نوتقی دا، جوابی دامەوە فەرمووی: بە هیچ ئەقڵت ئەشێوێنی! خەرافەت بۆ ئەکەی ئیزهار؟ کەسێ وا بێ لە نووری حەق بە دەستی حەق جیا بووبێ چ موحتاجە بە تەعریفی من و تۆ و یاوەر و ئەغیار کەسێ وا بێ بە سەر پەنجەی موبارەک مانگ دوو لەت کا وەیا ئاهوو لە خزمەتیا بە زمانی پاک بکا هاوار کەسێ وا بێ کە دار خورما لە بن دەربێت و بێ بۆ لای کەسێ وا بێ کە زیخی چەم لە دەسیا بێتە ئیستیغفار کەسێ وا بێ کە جەننەت چاوەڕوانی مەقدەمی ئەو بێ کەسێ وا بێ کە سەد ڕووحولئەمن بۆی بێتە خزمەتکار ئیتر موستەغنیە «قانع» لە تەحریراتی [عەمر] و «زەید» سکووتت لازمە هەر تا بنووسی دەفتەر و ئەشعار
73	Hêmin	042	تاریک و ڕوون/ڕۆژی شادی	مەسنەوی	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕۆژی خۆشی و پێکەنین و داوەتە هەی چ ڕۆژێکی بەقەدر و قیمەتە جێژنی سەربەستی و دەمی ئازادییە کاتی عەیش و نۆش و شایی و شادییە بەرگی ڕەش ئیتر لەبەرمان دادڕا بەندەکی دیلی و ئەسارەت هەڵبڕا سەر بڵیندین چونکە وا ئاڵاکەمان هەڵکراوە گەیییە تەشقی ئاسمان پەرچەمی سوور و سپی و سەوزی ئەمە شادیهێنە لابەری دەرد و خەمە سوورەکەی یانی ئەوەی بێتە بنم خوێن دەبێ بڕژێنێ بۆ پاراستنم سپیەکەی یانی کەسێکە ڕوو سپی هیچ شتێک نەیکردبێ مات و کپی سەوزەکەی دێنێتە بەرچاوان وڵات ئەو دەمەی فەسڵی بەهاری جوانی هات تیشکی ڕۆژی کورد لەژێر هەوری سیا هاتە دەر ئەنگاوتی وا لووتکەی چیا دوو گوڵی گەنمیش دەڵێ هەر کشتوکاڵ زۆر بکەن مشتی بکەن عەمبار و چاڵ پێت دەڵێ نووکی قەڵەم؛ نووکی قەڵەم زۆر لە شیر باشتر دەپارێزێ عەلەم
1000	Ḧerîq	007	د/بەو نوورە کە زاهیر بوو لەسەر ڕوویی موحەممەد	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	بەو نوورە کە زاهیر بوو لەسەر ڕوویی موحەممەد عالەم هەموو ئاشوفتە بوو وەک موویی موحەممەد مەخجوول و سەرئەفکەندەیە نەسرین و وەنەوشە بۆ موویی سەمەنبوویی دوو گیسوویی موحەممەد مەجزووبە هەموو کەس بە ڕمووز و بە ئیشارە مەجبوورە لە دەس ساعید و بازوویی موحەممەد سەروی چەمەنیش پێی لە گڵ و خاری غەمایە لەرزانە لە حەسرەت قەدی دڵجوویی موحەممەد لالەش وەکوو من سینەیی پڕ حەسرەت و داخە تا دیویەتی ڕوخسارەیی گوڵبوویی موحەممەد «بورهانە» لەسەر نەفیی مونافاتی شەو و ڕۆژ موویێ کە پەرێشانە لەسەر ڕوویی موحەممەد عالەم وەکوو من جەرگی بڕاوە بە نیگاهـ و ڕەمکردن و ئیستادەنی ئاهوویی موحەممەد ڕۆح و دڵ و دینت هەیە هەرسێکی «حەریقی» سەرفی کە لەڕێی وەسف و سەناجوویی موحەممەد
314	Nali	0039	م/دەورانییە وەک هێڵەکی سەودا سەری گێژم	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	دەورانییە، وەک هێڵەکی سەودا، سەری گێژم بۆیە بە دەقیقی مەسەلە هەرچی دەبێژم هەر پەرچەم و پێشانییە فیکری شەو و ڕۆژم هەر گەردەن و زوڵفە ئەمەلی دوور و درێژم بێ دیدە و دیداری، هەموو خوێنە دەگریێم یەعنی گوڵ و نەرگس کە نەبێ، لالە دەنێژم ڕەنگ و ئەسەری شۆڕشی لەعلی نمەکینە ئەم ئەشکە کە بەم سووریی و سوێرییە دەڕێژم بێنییەتی تەقبیلی دەمت عاتیلە ڕۆژووم بێ حەزرەتی میحرابی برۆت باتیلە نوێژم نالی وەکوو لالە کە شەهیدی غەم و داغە لەم باغە بفەرموو کە ئەویش لێرە دەنێژم
408	Narî	026	ر/ئەی موقیمی مەکتەبی فەزل و هونەر	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی موقیمی مەکتەبی فەزل و هونەر ڕەونەقی سنفی جەلیل و موعتەبەر لالەیی باغی سەعیدی ئەحمەدی نەونیهالی گوڵشەنی خەيرولبەشەر حافیزی ڕۆژ و شەوت ڕووحولئەمين یاوەری تۆ ساحیبی شەققولقەمەر گوڵبەنی زاتی ڕەئووفت بێ مەلال غونچەیی جیسمی لەتیفت بێ کەدەر مەکتەبی فەزل و شەرەف ئەمڕۆ بە تۆ بوو بە قیبلەی ئەهلی عیرفان و نەزەر مەکتەبی فەزلە بەڵێ لەم عەسرەدا مەزهەری جەوهەر لەبۆ نەوعی بەشەر مەکتەبی فەزلە وەکوو قەسری بەهەشت پڕ لە نەقشە و جیلوەبەخشە و شوعلەگەر مەکتەبی فەزلە لە مەعمووری [عێراق] بوو بە کانی لەعل و یاقووت و گوهەر ماهی نەو ناکا تەرەققی بێ گومان تا نەکێشێ میحنەت و ڕەنجی سەفەر تا لە نیسانا نەبێ حەپسی سەدەف قەترە قەت نابێ بە دوڕ، دانە، گوهەر تا نەکێشێ ئێش و نێشی تیغ و داس موشکولە، شەککەر بە کەسدا، نەی شەکەر یادی تۆ بۆ من وەکوو چی: وەک بەهەشت هیجری تۆ بۆ من وەکوو چی: وەک سەقەر شیعرەکانم دوور لە تۆ، نازی نییە وەک هەتیوی ناتەواو و دەربەدەر شاڵی گرژاڵی ڕەواجی سەندووە لەم زەمانە کەس غەزەل ناکاتە بەر چون غەزەل ئەمڕۆ ڕەواجێکی نەما ئێستە من مەشغووڵی جاوم موختەسەر مشتەری گەر بێ لە بەغدا، وەک بەڕوو ئەی فرۆشم من بە خورما سەربەسەر گەر بە نارنج و تورەنج و پرتەقاڵ بیکڕن، نەفعی نەبێ، ناکەن زەرەر من ئەدیبی کوردم و ناوم نییە کوردە هەر غافڵ لە ناو و بێ خەبەر کوردە خۆ مەحکوومە بۆ تورک و عەجەم کوردە بێ فیکر و خەیاڵ و بێ ئەسەر کوردە هەر وەک بیدی مەجنوون ماوەتۆ بێ سەر و بێ سێبەر و خاڵی لە بەر کوردە وەک وەحشی لە بۆ چەشتەی تەمەع خۆی ئەخاتە مەهلەکە و داوی خەتەر کوردە بێ شان و شکۆ ماوە و نەما قیمەتی حەتتا وەکوو توور و گەزەر کوردە فیکری عاقیبەت بینی نییە غافڵ و بێ دەرک و بێ سەمع و بەسەر کوردە بێکەس، هەر کەسێ دێت و بە زۆر دەیگرێ دەیکا بە گا بێ یا بە کەر بێ وجوودی موستەمیع لەم عەسرەدا «ناریا» تا کەی چەناکەی بێ سەمەر؟!
1021	Ḧerîq	030	ی/بە خەیاڵی شەوی وەسڵت خەوی هیجرانم دی	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	بە خەیاڵی شەوی وەسڵت خەوی هیجرانم دی بە شەمیمی نەفەست سروەیی حیرمانم دی چاوی بیمارت ئیشاراتی شیفا دەنوێنێ لە خەتی مەسحەفی ڕووت ئایەتی لوقمانم دی سەیری زوڵفت کە لەسەر ئاگری ڕووت وێستاوە حەییی بێجانە لەبەر چاو و بە پەیمانم دی بە هەوای عەرعەری قەددت لە خەیابانی خەیاڵ شیعری بەرجەستە وەکوو سەروی خەرامانم دی ڕوخی نەورۆزی نەبوو، خێزی خەتی ماتەمی گرت ڕۆژی ئیمساک و شەوی قەدری حەبیبانم دی گەوهەری مەعنی لە دەریاچەیی دڵ دێنمە دەر تا لە حوققەی دەهەنت لەعلی بەدەخشانم دی هەر بە ئاودا چوو سەفینەی غەزەلی بەحری خەیاڵ لەجییات سودی مەتاعم زەرەر و زیانم دی لەگەنی دیدە، فتیلەی موژە و ڕەوغەنی ئاهـ بۆ شەوی وەسڵی لە سەد لاوە چراخانم دی لە نەوای تەغنیەیی بولبولی دەوری گوڵی ڕووت لە هەموو مورغی چەمەن ناڵە و ئەفغانم دی گەوهەری نەزم و دوڕی مەعنیی لەفزی سەدەفم بردە بازاڕی نەزەر موشتەری نادانم دی لە قەباڵەی کەرەمی ئەهلی هونەر تێ فکریم وەکوو ئەشعاری «حەریقی» خەتی بوتڵانم دی
934	Ḧacî Qadir	029	لە جوملەی ماجەرای دووری ویلایەت	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە جوملەی ماجەرای دووری ویلایەت ئەمەش باسێکە خۆشە وەک حیکایەت شەوێ دانیشتبووم بێ شەمع و میسباح ئەتۆی هێناوە یادم کاکە فەتتاح گوتی: با کاغەزێکی بۆ بنێرین موحیببی سادیقە و هەمڕازی دێرین منیش ئەم نامەیەم نووسی بە تەعجیل شڕ و وڕ وەک خەرار و کۆنەزەنبیل بە بێ تەسوید و تەشیهـ و موبالات وەکوو بەیتی بلە هەر چۆنێ بۆم هات بەڵام ئەفکاری خۆمە نەزمی کوردی لە خومخانەی خەیاڵی ساف و وردی عیباراتی «دەری» و «تازی»م نەهێنا دەزانێ ماڵی خۆمە مەردی دانا لە بەر پیری ئەمەندە بێ حەواسم دەڵێی ئەرکانی ئیسلامی ئیناسم سەر و ڕیشم سەراپا بۆتە لۆکە بە شەو هەمڕازمە پشمین و کۆکە غەریبی غوربەتی کردم بە ئەوتان سەراپا ئەرزی لێ کردوومە زیندان وەلاکین تۆ کەريم ئیبنەلکەریمی بە ڕەحمەت بابی ئەشعاری یەتیمی ئەتۆ ماوی لە نوققادی ویلایەت ئەوانی تر هەموو بوونە حیکایەت ئەگەر نالی بوو لێرە ناڵی ئاوێت دڵی کوردی بووە گەردێ لە بەر پێت منیش کاتێ دەزانی پێم هەڵەنگووت ئەجەل بای سەڕسەڕە ئێمەش پەڕ و پووت کە نامە گەییە ئێرە مۆرمان کرد من و فەتتاحی دانا زەرفمان کرد جەلیمان نووسی ئەرقامی وسوولی بە ئوممێدی قوبوولی بێفزوولی ڕەفیقانم لە کۆیە ئاشنا نین وقووفی حاڵی ئێمەی بێنەوا نین سەلامێکە دیاریمان دیارە لە دار و بەردی ئەو دار و دیارە خوسووسەن ئاستانەی ئەرجومەندی جەلیزادێکە عەبدوڵڵا ئەفەندی چ عەبدوڵا عوبەیدوڵڵاهی ئەحرار موسەغغەر بەندەیێکە زەڕخڕیدار [بە نیسبەت تۆ عوبەیدیللاهی نەهرێ وەکوو بزنی گەڕە، مەهجووری دەیرێ] زەکاوەت کانییێکە تۆی دەراوی خەتی ئیقراری نووسیوە زەهاوی مەلایێکی فەقێیانە ویقارت بەیانت ئاوە، گردە ئیقتیدارت علوومت کافییە و شافی بە واجیب لە کۆی تۆ دەبتە حاجیب ئیبنوحاجیب لە داخی تۆ دەسووتێ [نەفتەوەیهی] وەکوو بێ زەرد بووە ڕووی [سیبەوەیهی] لە مەیدانی فەساحەت تۆ موجەللی حەریری تالییە و سەعدی موسەللی بە غەیری جەددی ئێوە کێهە دانا لە کوردستان ئەساسی عیلمی دانا وەرە با بێینە سەر باسی نیهانی بە یادی عەیش و ئەییامی جەوانی بە فیکرت دێ زەمانێ چووینە باڵەک بە پێخاوسی نە کەوشم بوو نە کاڵەک لەبەر پێم دڕک و دار و شاخ و باری وەکوو مەخمەر بوو نەرمی یا نە قاری کە چووینە سینگوڕە سینەم گڕی بەست وەکوو قەندیلی سەرگەردان، وەکوو مەست دەڵێن ئێستا هەواری گورگ و شێران وەکوو قەلبی حەسوودی تۆیە وێران چکاوە ئاوی پڕژ و گۆلەشینی نەماوە هەر لە کۆتر تا شەهینی گەرووی شێخی لە لوقمەی کٶچ و باران موعەڕڕایە میسالی ڕۆزەداران ئەمە دنیایە نامینێ هەتا سەر لەبۆ ئازا و دانا، حیز و ماکەر مەڵێ ئەم قیسسەیە بێ ڕێ و جێیە لە ترسی تۆ نەبێ هێشتا لە کوێیە لە دەردی دووری و جەوری زەمانە گەلێ نەزدیکە زۆر دووری مەزانە لە خۆم ئاگر هەڵێنم وەک چنارۆک لە چاوم گریە دەربێ وەک حەمامۆک بە سەد قەید و هەواشی دەردی دووری بەیانی ناکرێ غەیرەز سەبووری لەمەوپێش شەممەیەک عەرزی ئەتۆم کرد بڵاوە فیکر و عەقڵم، وەسوەسەی کرد کەوا بوو چاکە جامەی خۆم قەبا کەم بەری دەست هەڵبڕم ڕووی خۆم لە خوا کەم بڵێم ئەی ڕازیقی مێشوولە و فیل بە هەققی جوبڕەییل و هەم سڕافیل هەڵیکەی بەیرەقی کوردی لە دەوران لە مابەینی کەکۆن و هەیبەسوڵتان لە شەرق و غەربەوە تا قیتعەیی کۆ لەبەر گۆچانی ئەمرت بێ وەکوو گۆ دەزانی زەحمەتە تەعدادی یاران بە سەد هاوین و زستان و بەهاران دیارە دۆستدارانی ئەمن کێن لە خۆشناو و لە ئاکۆ و دەشتی بیتوێن لە ئێمە هەر کەسێ پرسی تەمامی وەکیلی موتڵەقی سەرفی سەلامی وەکوو من تۆش بنووسە بێ تەئەممول جەوابی نامەکەم مانەندی بولبول غەرەز دەستخەتتی تۆیە، ناعیلاجی بڵا مەعنای نەبێ وەک بەیتی «حاجی»
1028	Ḧerîq	037	ێ/قەمەر کەوتۆتە میزانی خەیاڵم موشتەری با بێ	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	قەمەر کەوتۆتە میزانی خەیاڵم موشتەری با بێ لە عیقدی نەزم و نەسرم تالبی عیقدی سوڕەییا بێ جەماڵی دڵبەری فکرم لە خەڵوەتدا بوو تا ئێستا بڵا با دڵبەرئارا بێ، قەبووڵی ئەهلی ئارا بێ لە دووکانی خەیاڵم بۆ عەرووسی دڵ غەزەل دێنم گرانجانی بەکارنایە کەسێ سەودای لەسەردا بێ لە موژدەی نەوبەهار و غولغولی بولبول لە دەوری گوڵ وەکوو قومری دەبێ تۆقی وەفای سەروم لەملدا بێ نەفەس دەم، دیدە پڕ ئاو و سەماوەر سینە، جەرگ ئاتەش کەلامم قەندە گەر ساقی لەگەڵ من ئارەزووی چا بێ سەرم سەمتوور و سینە ساز و ئەشکم تارە بەو شەرتە بدا ساقی مەیی نابێ بڵێ موتریب بڵێی نابێ لە دامێنی خەیاڵم دامەنی گوڵ بچنە ئەی شاهید بە شەرتێ شاهی [شەمسەددین] لە دڵما جیلوەئارا بێ لە گەرمی لوتفی [مەولا]وە نییە سەردی لە مەولاوە بە سەرما ڕۆییوە سەرما، نییە باکم بەسەرما بێ خەڵاتی شاهی نەورۆزی نیشانەی ئاتەش ئەفرۆزی نەسیم هێنای بە دڵسۆزی دەڵێی سۆزی جەفا نابێ ڕەئیسە هەور و تۆپچی ڕەعد و تۆپ بەرق و نیزام باران نەسیم پێشڕەو، تەلیعە تەرزە، فەڕڕاشی دەبێ با بێ شەماڵ سەرتیپی تەرتیبی غوڵامانەی غوڵامانە جنوبی یاوەری فەوجی شەدە و دەسماڵی واڵا بێ بەڵەک بوو کێو و سەحرا وەک دەڵەک خۆی دزیەوە زستان زەییستان ئیتتیفاقەن چوون بەری خست هێزی پێی بابێ لە دەنگی ڕەعد و ڕەنگی بەڕق و ناڵەی هەور و گرمەی با کەڕ و کوێر بەفری تایین مەر هەناسەسەردی پێ مابێ لە شەوقی گوڵ، لە زەوقی مول، عەجەب سەرخۆشن ئەهلی دڵ دەوێژن تاییفەی خووبان مەگەر جەننەت بە دنیا بێ حەجەر هەروەک شەجەر ناتیق بە سڕڕی قودرەتی حەق بوو کەسێ حاڵی ببێ حاڵی دەبێ گەر ئەهلی بینا بێ نیشانەی نیعمەتی عوقبا لە دنیادا هووەیدا بوو کەسێ باوەڕ بە من ناکا لە ڕەنگی سەوزە جۆیا بێ عەتای موتڵەق بەغەیری خالیقی حەق بۆ درەختی ڕەق بە کێ دەکرێ هەموو ساڵێ شکۆفەی سەبزی پێدابێ؟ نەباتاتی زەمین نەوخێز و جامی کەیفی گوڵ لەبریز لە خەو بێداربوو نەرگس هات بەخێر بێ ماڵی ئاوا بێ بە عەزمی دەستبۆسی دەستەدەستە هاتە خزمەت شا هەموو مەخمووری نیسبەت وەک کەسێ سەرمەستی سەهبا بێ وەنەوشە بۆ غوڵامی خاڵی خووبان گەردنی کەچ کرد بە وەجهە وەجهی وەک موئمین لەبۆ سوجدە بەسیما بێ سەفینەی فیکرەتم ڕۆچوو دەفینەی حیکمەتی تووش بوو سەلەف حیرزی خەلەف هەروەک سەدەف بۆ دوڕ موهەییا بێ نموونەی ئینقیاد و سەرکەشی بوو سەردی و گەرمی کە موخلیس حاڵی گەرم و مونکیریش دڵ سەردە تا ما بێ [سیراجەددین] بە نووری حەق بە هەر شەخسێ بەهای دابێ بە شەمسی ڕووی [حیسامەددین] وەفا کا بێ «زیبا» نابێ بەسەر خاکی وجوودی تالیبان ئیکسیری ئەلتافت مسی قەڵبی قەڵب خالیس دەکا گەر عەکسی تێدا بێ لە دیباچەی کتێبی حوسنی عالەم هەر وەرەق لادەم دەبینم مەبحەسی وەسفت لە هەر فەسڵ و لەهەر بابێ لەگەڵ نەفسی یەزید وەک بایەزیدە هەر دڵێ بۆ تۆ موتیع و ئەهل و دانا بێ، سەری تەسلیمی دانابێ بە نەحوی سەرفی دڵ تا زوڵفەقارت گرتە نێو چەنگت وەکوو [حەیدەر] لە فەتحی خەیبەرا شمشێری کێشا بێ بە عیشقی شای [سیراجەددین] و شەوقی [بولوەفا] جانا کەرەم فەرموو وەکوو دێژن نەزانستم بەزا نابێ «حەریقی» ڕیشتەیی جانت فتیلەی شەمعی جانانە لە بەزمی پیری مەیخانە کزەی دڵ بێ مەزە نابێ
735	Salim	200	ێ/ئەگەر نەخلی مورادم بێ سەمەر بێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	ئەگەر نەخلی مورادم بێ سەمەر بێ بە من چی باغی دونیا جوملە بەر بێ ڕەقیب یار ئەر بە من بۆسێ کەرەم کا بە تۆ چی گەر هەمووی شەهد و شەکەر بێ لە وەختێکا سەری خۆم بێ کڵاو بێ بە من چی تاجی شاهی پڕ گوهەر بێ؟ ڕەقیب ئەمجار کە دڵبەر رامە بۆ من بە تۆ چی گەر هەموو شام و سەحەر بێ کە خۆم ڕەختی غوڵامی شک نەبەم هیچ بە من چی خواجە گەر زەڕڕین کەمەر بێ ئەیا دوشمن کە بەختم هاتە یاری بە تۆ چی گەر قەبای شاهیم لەبەر بێ لە کونجێکا لەگەڵ یار ئەر بنیشم بە من چی عالەمێ زیر و زەبەر بێ؟ ئەرێ حاریس کە مونعیم پێم کەرەم کا بە تۆ چی سەد تمەن گەر بیشتەر بێ بە نەومیدی دەرم کا گەر لە دەرگا بە من چی تاق و حوجرەی پڕ لە زەر بێ؟ کە «سالم» بازی دەوڵەت هاتە سەر من بە تۆ چی دوشمن ئەر خاکی بەسەر بێ
942	Ḧacî Qadir	041	ن/خاکی جزیر و بۆتان، یەعنی وڵاتی کوردان	قەسیدە	مفعولُ فاعلاتن مفعولُ فاعلاتن	خاکی [جزیر] و [بۆتان]، یەعنی وڵاتی کوردان سەد حەیف و سەد مخابن دەیکەن بە [ئەرمەنستان] وا ڕێگەتان دەبەسرێ عێلاتی [جاف] و [بڵباس] گەر مردوون لە گەرمێن مەمنووعە بچنە کوێستان کامی کچ و هەتیوی شیرین بێ ڕایدەکێشن هاوار دەبەن ئەبەر کێ پەشمە دەخیل و ئامان مەسجید دەبێتە دێرە ناقووسیان موئەززین مەتران دەبێتە قازی، موفتی دەبێتە ڕەهبان هیچ غیرەتێک نەماوە سەد جار قەسەم بە قورئان پەیدا بێ [ئەرمەنستان] نامێنێ یەک لە کوردان سەرتان لە قوڕ هەڵێنن، ئەحواڵمان ببینن چۆنین لە دەستی زوڵمی بێدینی دوور لە ئیمان وەڵڵاهی سوممە بیللا، تەڵڵاهی ئەم بەڵایە هەر هێندی پێ دەزانن ئیقلیمی کردە تۆفان تۆفانی ئاو نییە هیچ دەرچێ لە کێوی [جوودی] بەحری تفەنگ و تۆپە، ئینسانە [بەحری عوممان] ئەم قیسسەیەی کە کردم ناگاتە چەند ساڵێ ئەم حاڵەتە دەبینن یەک یەک بە چاوی خۆتان حاڵ ئێستەکە وەهایە مەگەر خودا بە سووکی تێکیان بدا وە ئیللا دوورە لە عەقڵی ئینسان هەرچی وەکوو بەیانم بۆ کردوون بە تەحقیق پەیدا دەبن سەگانە، کام قوڕ بکەین بە سەرمان لەم بەینە ئیتتیفاقێ پەیدا بکەن بە مەردی فەرقی نەبێ شوان و جوتیار و میر و گاوان [سوێندیش بخۆن بە دین و ئیمان و سێ تەڵاقە بۆ حیفزی دین و میللەت خۆتان بکەن بە قوربان] گەر هیچ نەبێ بە ئۆین تابیع بە دەوڵەتێ بن بێگانە چاکە دوشمن نەک دوشمنی لە خۆتان ڕۆمی وەکوو بەنی موون کەس پشتیان پێ نەبەستێ کەوتوونە داوی خۆیان، سەرگەشتە ماون و حەیران کوا والیی [سەنەندوج]، بەگزادەیی [ڕەواندوز] کوا حاکمانی [بابان]، میری [جزیر] و [بۆتان] ++ ئیجرای دەکەن سەگانە بیلنەفسە شاهی خۆیان کوا ئەو دەمەی کە کوردان ئازاد و سەربەخۆ بوون سوڵتانی موڵک و میللەت، ساحیبی جەیش و عیرفان جۆشێک بدەن وەکوو هەنگ، تەدبیر بکەن بەبێ دەنگ ئەسبابی شەڕ پەیا کەن ئەرکانی حەرب و لێدان پاڕانەوە و تەوەککول لەم عەسرە پارە ناکا تیرە دوعایی جەوشەن پەیکانە حیرزی مەیدان بۆچی بەشیری ئێمە یەعنی ڕەسوولی ئەکرەم هیچ ئەدعییەی نەزانی ڕۆژێ کە دەچووە مەیدان وەک [خێوە] و [بوخارا]، ناڕوا بەڵا بە هیممەت ڕەفعی بکەن مەشایخ، دەفعی بکەن مەلاتان هەر میرێ کەوتە شوێنی یەک دوو کەسی ڕەش و ڕووت خەڵکی بە موور دەزانێ، خۆی حەزرەتی [سولەیمان] یەکتان نەچوونە گەردش وا تێ دەگەن لە دنیا هەر پادشاهی ڕۆمە و شاهی عەجەم لە [تاران] قوتبی زەمانە [خالید] ئاوارە بوو وەکوو من بێ قەدر و قیمەت و شان، بێ خان و مان و بێ نان شیر و قەڵەم شەریکن لەم عەسرەدا، درێغا شیرم قەڵەمتراشە و کالانییە قەڵەمدان! ئەم مەسئەلە مەشهوورە گەر قوڕ دەکەی بە سەرتا ئیکسیرە خاک و خۆڵی دەرماڵی گەورەماڵان تەنها ئەمە وەها نین، دیباچەیی [مەم و زین] حاڵیت دەکا چلۆنە ئەحواڵیان سوخەندان خۆتان دەڵێن: ئەگەرچی مەشهووری خاس و عامە هەر ڕێوییەک گەڕابێ ئازاترە لە شێران سەد قائیمە و قەسیدە کەس نایکڕێ بە پوولێ ڕۆژنامە و جەریدە و کەوتۆتە قیمەت و شان بنواڕە سەعی و غیرەت ئێستا لە دەوڵەتی [ڕۆم] خۆیان خەزێنەدارن، خۆیان تەبیب و سوڵتان هەر دوێنێ ئەهلی [سوودان] هەستانە پێ وەکوو شێر ئێستێکە موستەقیللن مەحسوودی کوللی ئەدیان [بولغار] و [سیرب] و [یۆنان]، هەم [ئەرمەن] و [قەرەتاغ] هەر پێنجیان بە تەعداد نابن بە قەددی [بابان] هەر یێکە موستەقیللن، کوللێکی دەوڵەتێکن ساحیبی جەیش و ڕایەت، ئەرکانی حەرب و مەیدان هەم حەققیانە ئەرمەن غیرەتکەشی یەکترن وەک ئێمە نین لەگەڵ یەک دەعوا بکەن بە شیران بۆ فەننی حەرب و سەنعەت، بۆ زەبت و ڕەبتی میللەت دەینێرنە ئورووپا گەورە و بچووکی خۆیان «حاجی» کەسێکە بێکەس بۆ ئێوە قوڕ دەپێوێ گوێی لێ گرن زەریفە، ناگرن بەڵا لە خۆتان
828	Wefayî	038	م/بەجارێکی تەماشای تۆ فیدات بێ هەم دڵ و دینم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە جارێکی تەماشای تۆ، فیدات بێ، هەم دڵ و دینم ئەگەر سەد جار قیامەت بێ دەمێکی هەستە بتبینم لە غەمزەی چاوەکەت دەتکێ لە جەرگم خوێن و نازانم نە خەستەی پەنجەیی بازم؟ نە بەستەی دەستی شاهینم! مەگەر زولف و ڕوخت وەک لالە حاڵی بێ کە من بۆچی جگەر سووتاو و سەرتاپا غەریقی مەوجی خوێنینم وەکوو نەی کون کونە جەرگم لە تاو هیجرانی تۆ بۆیە بە سۆزی نەی دەسووتێم و بە ناڵەی نەی دەناڵێنم ئەتۆ سەروێکی ڕەنگینی، لەسەر چاوان بە شیرینی لەبەر چاوم نەڕۆی چاکە، حەیاتم، غارەتی دینم! ئەتۆ گوڵ، عەنبەرین ڕێی تۆ، ئەمن خاکی بەری پێی تۆ لە من تۆ زیز نەبی چاکە، عەزیزم، ڕۆحی شیرینم کوتم: دا ڕوومەتت وا بێنە بگرم زولفەکەت! فەرمووی: بڵا گوڵ تێک نەچێ، بولبول نەسووتێ، چت لە پەرژینم؟ بە باغم کوت: بە ڕەنگ و بۆت مەنازە، زەرد و سوور بووە ئەگەر بارم هەموو سونبول بێ تایێک زولفی ناهێنم کوشندەی من نەبوو هیچ‏کەس مەگەر سەر دایرەی حوسنی لە ڕۆژی حەشرێ خوێنی خۆم لە چاوی مەستی دەستێنم لە باتی خوێنی خۆم، وەک زولفی، تەسکینیم بە هیچ نایێ مەگەر دەستی شکستەی خۆم لە گەردنی زەردی وەربێنم شەکەر قەدری نییە، قوربان، ئەگەر شیرین نەبێ، یەعنی: دەبێ تۆش لێوەکەت بێنی ئەگەر من ڕۆحەکەم بێنم بە نازی چاوی بازت وەک «وەفایی» کەوتمە نێو زولفت ئەوێستاش مەست و مەخمووری شەرابی جامی دووشینم
728	Salim	193	ی/لەتیف و سەروقەدد و گوڵجەبینی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لەتیف و سەروقەدد و گوڵجەبینی حەریف و دڵفەریب و دڵنشینی لەگەڵ هەر بەرتەرین شۆخێ جەدەل کەی بەهەر ئانێ لە حوسنا بێهتەرینی خەریکی دڵنەوازیی دوشمنانی لەگەڵ یارانی یەکدڵ هەر بە کینی بە جەوری بێ حیساب و لوتفی ئەندەک لە سەد لا زەهر و یەک لا ئەنگەبینی بە تۆ نابن هەموو غیلمانی جەننەت ئەتۆ ئەی نووری دیدەم نازەنینی چ سیحرێ بێ دڵت تەسخیری من کا بە هەر ئانێ کەتۆ سیحرئافەرینی لەبی تۆ مەعدەنی مەرجانە نەک یەم مەحەللی شەککە ئەو تۆ جێی یەقینی لە بۆسەی شەهدی من گەر ڕوو ترش کەی بە لەززەت هەر وەکوو ئەسکەنجەبینی وەکیلی [خزر]ی، ئەی خاڵی لەبی یار! لە گوێ ئابی حەیاتا جانشینی دەکا تەسخیری دڵها لەعلی لێوت [سولەیمان] حیشمەت و ساحیب نگینی بە یادی چیهرە، ئەی دڵ! بەندی توڕڕەی لە کوردستانە «سالم» تۆ لە چینی
221	Kurdî	016	ز/دڵ لە میحنەت کەیلە ئەی پیری موغانی بەزم ساز	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دڵ لە میحنەت کەیلە ئەی پیری موغانی بەزم ساز! هەر ئەتۆی بۆ بارەگای عەیش و تەڕەب مەسنەدتەراز مەی حەرامە گەر بە فتوای موفتی و قەولی جەدید پیری من جار جار بە قەولێکی قەدیم داویە جەواز بانگ کەنە زاهید نومای ڕەندانی گۆشەی خانەقا بێن، کە وازە دەرکی مەیخانان و خەڵوەتگاهی ڕاز خابی غەفڵەت نازڵە بۆ چاوی شەحنە و موحتەسەب دەرفەتە جامێ ئەسەر کێشێ بڵا بێ ئیحتیراز با بە شەرتێ بادە مەردئەفگەن بێ، ساقی نەوجەوان دیدەمەست بێت و کڵاو کەچ کات و دوگمەی سینە واز زولف و کاکۆڵ و غوڵامانەی هەموو ئەفشان بکا بێ بە زانوودا بدا جامێ بە عیشوە و شەرم و ناز دەستی یار و گەردنی قەڕڕابە، لێوی جامی مەی فێس و تەڕلگ بگرێ دەوری دیدەیی وەک باز خاوکەرەی خانمە قەنارەی سۆڵ و سەوزەی نەسمە جان ڕەقسی سەمکە، نازی شەهبە، ئاشووب و غەمزەی سەروی ناز دائیرەی میسری چەقانەی گەوهەر و لەنجەی سەمەن دەنگی چاوەش بێ بڵا ها دێتە گیانم بێ نەواز ئاغە زەننوون لێ بدا، سینە کەمان، حارس گرفت ئەلکە تەنبوور و دەف و ئەسعەد بدا دەستێ لە ساز مستۆ ئیبراهیمی ئاوڕەحمان نەوا و فەتحی حەزین مستەفا ناری و سێگا، یۆنس بڵێ دەشتی و حیجاز با ڕەسووڵ هەڵداتە ڕاست، ساڵح بڵێ نیوەشەوێ محێدین چوارگاهـ و قەرە دەنگی بڵند کا بۆ قەزاز جار بە جار بە کزێکەوە هەڵسێ لە پەردەی زاهیری یارەکەی عاشق کوژ و مەعشووقەکەی دوژمن نەواز موتریب ئەر وا بن فیدایان بن [نەکیسا] و [باربود] ساقی ئەر وا بێ بە قوربانی دوو دیدەی بێ، ئەیاز مەجلیس ئەر وا بێ هەزار جەمشیدی جەم فەڕڕاشییە مەی ئەگەر وا بێ بەهای جامێکی، ئێران و حیجاز ڕێ مەدەن لەو بەزمە شێخی تەکیە و سۆفی خانەقا کۆنەلۆتی جندە پەروەر، سپڵەیی بەچچەنەواز وا فەرەج بۆ نیک بەختی بێ بچێتە سەر حەقیق کووسی ڕێحلەت لێ بدا دەرچێ لە مەنزڵگەی حیجاز وا نییە «کوردی» مائیلی ئەو جۆرە ئەتوارانە بێ لازمە شاعیر لە هەر چەشنێ بڵێ بۆ ئیمتیاز
247	Kurdî	042	و/شەوی یەلدایە یا دەیجوورە ئەمشەو؟	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	شەوی یەلدایە یا دەیجوورە ئەمشەو؟ کە دیدەم دوور لە تۆ بێ نوورە ئەمشەو دڵم وەک حاکمی مەغدوورە قوربان خەڵاتی وەسڵی تۆی مەنزوورە ئەمشەو کە تۆی شای کەچ کولاهی دیدە مەستان چ باکم قەیسەر و فەغفوورە ئەمشەو؟! سروشکم نەخشی ناوی تۆ دەکێشێ کە جێی سێدارەکەی مەنسوورە ئەمشەو دڵیش مایل بە دیدەی تۆیە بۆیە لە من وەحشی و ڕەمیدە و دوورە ئەمشەو لە خەو هەڵساوە یا ئاڵۆزە چاوت؟ هەمیشە وایە یا مەخموورە ئەمشەو؟ لە دووریت من وەکوو بولبول دەناڵم بە وەسڵت عالەمێ مەسروورە ئەمشەو سوپای موژگان و تیغی ئەبروانت شکستی فیرقەیی تابوورە ئەمشەو ئەگەر یاران دەپرسن حاڵی «کوردی» لە کونجی بێکەسی مەهجوورە ئەمشەو
993	Ḧacî Qadir	102	ە/ڕۆستەمی مازەندەران ئەو وەقتە دەستی بردەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕۆستەمی مازەندەران ئەو وەقتە دەستی بردەوە هاتە ڕێی دێوی سپی، ئازانە دەستی کردەوە هەروەکوو شارانی تر کەس ئاشنای کۆیێ نەبوو شوهرەتی ئەبیاتی من خەڵکی لە سەر کۆ کردەوە هەر کەسێکی دایە بەر شەق زاڵی دونیایی دەنی گۆی لە مەیدانی جەوانمەردانی عوقبا بردەوە ئەم هەموو زوڵمەی ڕەقیب کردی لە ئاخر، دڵبەرم ماڵی ئاوا بێ بە ماچی لێوی تۆڵەی کردەوە داستانی هیجری من شەرحی بە نووسین ناکرێ پێت دەڵێم چۆنە ئەگەر چاوم بە چاوت کەوتەوە ئاهی من سوورە، چیا وەک لۆکە هەللاجی دەکا عوقدەیی زولفی گرێی موویینە با نایکاتەوە هەر کە بیستم پێم دەڵێ: «حاجی» سەگی دەرگانەمە من لە ترسی گورگی بەدکارم کەری خۆم بەستەوە
140	Kakey Felaḧ	046	سروودی خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم	تەرجیعبەند	8Syllabic	خۆشم ئەوێ، خۆشم ئەوێ ئەم نیشتمانەم خۆش ئەوێ تا لێدانی دڵ ئەسرەوێ هیچ لە بەر چاوم ناکەوێ خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم کانگای هیوا و ئاواتەکەم ئا ئەم هەوا و ئاو و گڵە بۆ ژیانم خوێنی دڵە دڵ کە بلبلی سەرچڵە شەیدایە بۆ ڕوی ئەو گوڵە خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم کانگای هیوا و ئاواتەکەم کوردستانە خۆشەویستم هەتا ماوم ئەی پەرستم هاوار ئەکا هۆش و هەستم بە جوانی دیمەنی مەستم خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم کانگای هیوا و ئاواتەکەم دڵم ئەڵێ، وەک زمانم خۆشم ئەوێ کوردستانم خۆشەویستی نیشتمانم بۆتە سەر لەوحەی ئیمانم خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم کانگای هیوا و ئاواتەکەم خۆشم ئەوێ، خۆشم ئەوێ ئاواتە خوازم سەرکەوێ ناوی لە ناوا دەرکەوێ گەشە و ڕووناکی بەرکەوێ خۆشم ئەوێ وڵاتەکەم کانگای هیوا و ئاواتەکەم
208	Kurdî	003	ا/دڵم نایە بەجێت بێڵم بڕۆم بۆ خۆم بە دنیادا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دڵم نایە بەجێت بێڵم بڕۆم بۆ خۆم بە دنیادا سەری خۆم هەڵگرم وەک شێت بە کێو و دەشت و سەحرادا دەڵێم ناکەم هەڵێم ڕاکەم عیلاجی دەردی سەوداکەم کەمەندی تۆم لە گەردندایە سا چبکەم بەرم نادا لە سینەی پڕ بڵێسەم هێند دەکێشم ئاهی گەرم و سەرد خەلیلی تۆیە دڵ، بۆیە کەناریش پێی زەرەر نادا ئەمن قەت مومکینم نابێ خەیاڵی تۆ لە دڵ دەرکەم چ کەس بێ قووتی ڕۆح نابێ بژی بێ شک لە دنیادا لەبەر فیکر و خەیاڵی کاکۆڵت قوربان وەها ماتم شەو و ڕۆژ نابزووم ئەسڵەن نە بەملادا نە بەولادا لەبەر فرمێسکی چاوانم هەتا فەرقم وەها غەرقم لەبەر بڵقی نەفەس فەرقم دەکەن غەرقم لە دەریادا موڕەببی موشفیقی عیشقە کە «کوردی» کرا جگەر پارە کە دەیزانی چ کەس بێ پارە هەڵناکا لە بەغدادا
838	Wefayî	049	م/گا دەسووتێم گا دەگریێم غەرقی ئاو و ئاورم	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	گا دەسووتێم گا دەگریێم غەرقی ئاو و ئاورم ئاخ لەبەر بەختی سیا! نازانم ئەز بۆچ نامرم؟ هەر کە دەتبینم دەڵێی تۆ شەم و منیش پەروانەتم تا سەراپا نەبمە کۆی زووخاڵ قەد ئارام ناگرم هەر ڕەگم تارێکە ناڵەی دێ لە شەوقی ڕوویی تۆ عەندەلیبم، موتریبم، خۆشخوانی گوڵ ڕامشگەرم زولف و ڕوو، باڵا و ئەبرۆ و خەتت و خاڵ و چاوی کاڵ لەو تەلیسمی حەوت‏خوان زۆر موشکیلە ڕۆح دەربەرم عەکسی زولف و ڕووتە مایەی جۆششی گریانی من چ بکەم ئاخر چاو پڕاوی دوودی عوودی مەجمەرم حەقمە خوێن بگریم لە بێدادی خەت و جەوری نیگا من کە گیرۆدەی فەڕەنگ، یەخسیری دەستی کافرم پێکەنینت جەزبی کردم بۆ سەر و زولفی سیاهـ تووتیی شیرین کەلام پابەندی داوی شەککەرم گاهـ پەرێشانی ڕوخ و گا دڵشکستەی قامەتم هەر وە زولفی تۆ دەچم سەرگەشتە و سەوداسەرم گەر بە ناز هەر دەمکوژی با تێر ببینم چاوەکەت لێم‏گەڕێ جارێ بە کووچەی مەیفرۆشان ڕابرم دوور لە تۆ زۆر بێقەرار بووم تا بە لوتفی چاوەکان زەحمەتت دا بەر تەبیبان هاتی ئەمڕۆ چاترم حاسڵی سەیر و سلووکم بوو بە خەندەی زاری تۆ گەهـ بەقا، گاهێ فەنا، گەهـ غائیب و گەهـ حازرم زاهید ئینسافت هەبێ، تۆ چت لە ڕەندی بادەخوار؟ تۆ و بەهەشت، تۆ و حوور و غیلمان، ئەمن و چاوی دڵبەرم وەک «وەفایی» دڵ بدە دین دانێ بۆ ساحەب دڵێک دا بزانی بۆچی من عاشق بە حوسنی مەزهەرم
197	Kakey Felaḧ	115	منیش وتم	نوێ	FreeVerse	پێیان وتم: بخۆرەوە، بخۆرەوە، بخۆرەوە ژەنگ و ژاری دەروونەکەت بشۆرەوە هەتا ئەتوانی بە بادە خەرمانی خەفەت بە با دە وەک ئەوانەی هاوزامی تۆن ساڕێژ بە بە شەرابی کۆن هەرچی خەم و خەفەت هەیە لەشکر بێ شکستەی مەیە هەرچی هەوری ڕەش و تاڵە پەرتی دەس شەرابی ئاڵە هەرچی کە وا گەردەلوول و ڕەشەبایە گیژەڵووکەی ئەم سەر ئەو سەری دنیایە لەدەست تەلیسمی بادەدا وژەی نایە دەنگی نایە کەواتە تۆش بخۆرەوە، بخۆرەوە، بخۆرەوە منیش وتم: ناخۆمەوە، ناخۆمەوە، ناخۆمەوە ئەوانەی کە دەخۆنەوە تا خۆیان بیر بچێتەوە تا خەمیان بیر بچێتەوە لاوازن هەر لە کۆنەوە حەز لە هەست و ژیری ناکەن لە چەشنە بادەیەک ناگەن کە چۆن لە پیاڵەی ژیرییا یەک بینە خۆم ئەخۆمەوە تا ماوم خۆم ئەخۆمەوە
925	Ḧacî Qadir	020	خۆ دەزانن سولالەیی ئەکراد	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	خۆ دەزانن سولالەیی ئەکراد لێرەوە بگرە تا دەگاتە [قوباد] هەموو عالیم، هەموو شێخ و میرن زیرەک و ژیر و ئەهلی تەدبیرن وەسەتی پانی پازدە ڕۆژ ڕێیە پڕ لە ڕەشماڵ و خانە و دێیە بە درێژی لە قاف کە ڕابوردن تا بە [شیراز] و [ئیسفەهان] کوردن شەهسەوارن، پیادەیان ئازان بەردی نیشان و کوڵکی مەیدان دان و بەخشینان لە لا باوە خوونی مەیدانیان لە کن ئاوە بە شەجاعەت هەموو وەکوو [ڕۆستەم] بە سەخاوەت هەموو وەکوو [حاتەم] لە وەفا [سموەئیل] و [ئیسماعیل] عەهد و پەیمانیان [چیای قەندیل] گوردی شانامە پاکیان کوردە کافی ئەم سافە کافی ئەو وردە لە شەڕا زۆر دەفعە قەوماوە ڕۆمییانیان چلۆن جەواب داوە «حاجی» دەمرێ لە داخ و هاوارە کوردی بێچارە دەبنە ئاوارە
211	Kurdî	006	ا/ڕۆحی خۆم لێم عاجزە دایم کەوا زاری دەکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕۆحی خۆم لێم عاجزە دایم کەوا زاری دەکا ئای چ بێزارە لە خۆی فەریادی بیماری دەکا هەر شەوێ وەعدەی ویسالت بێ هەتا ڕۆژ ناسرەوم لەیلەتولقەدرە هەموو کەس حەز بە بێداری دەکا دڵ لە قاپی تۆیە داییم، هەر کەسێ بێ دێتە لای هەر غەریبێ کەس نەناسێ مەیلی هوشیاری دەکا چاوەکەت بۆ قەتڵی ئێمە هیچ کە ئەندێشەی نییە حاکمێ مەست بێ هەمیشە مەیلی غەدداری دەکا عیللەتی بێ ئیلتیفاتی تۆیە ناڵەی سۆزشم باعیسی شەرمی گوڵە بولبول کەوا زاری دەکا
540	Qaniʕ	069	گوڵاڵەی مەریوان/ژ/عومرەکەم باریک و کورتە ئارەزووم پان و درێژ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	عومرەکەم باریک و کورتە، ئارەزووم پان و درێژ فیکرەکەم فیکری ئەدیبە و سوورەتیشم گێژ و وێژ ئاوی لافاوی خەیاڵم، هێندە ساف و ڕۆشنە ئاویاری خۆی ئەکا، بێ فەرقە لای هەوراز و لێژ بێ تەماشا کە لە کوردا، دائەپۆشێ شیعری من پژدەر و گۆران و سۆران، جافەتی و شیروان و گێژ گەر لە نوکتەی خامەکەم دیقەت بکەی، ئیقرار ئەکەی سەر بە سەر یاقووتی سوورە و شەوچراغی شوعلەڕێژ شەخس وەختی عالمە، عالم بە هەر ئەشیا ببێ بێ سەواد وا تێ ئەگا، زانین هەموو دەسنوێژە و نوێژ «قانعا» مونکیر ئەگەر فیکری کولی ئامادە کا بێنە دەر تێغی زمانت هەر وەکوو شمشێری تیژ
12	Diɫdar	013	ئەرێ ئەی کورد لە نێو گەلدا هەتا کەی مات و داماوی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەرێ ئەی کورد لەنێو گەلدا هەتا کەی مات و داماوی؟ کە عالەم سەربەخۆن گشتی ئەتۆش پەیوەندی نێو داوی دەسا بیرێ لە حاڵی خۆت بکە و هەستێ بە زیللەت کە بەڵێ دوێنێکە ڕاوکەر بووی و ئێستاکە بە خۆت ڕاوی کەمەر بەستن لەنێو گەلدا بناغە و پێشڕەوی ژینە بە تیری کینەیە ئەمرۆ لە ژینا فەوت و کوژراوی دەسا هەڵسە بە هوشیاری نەفەوتاوی بە یەکجاری لەنێو بەندی موعەزەب دائەمینێی قوڕبەسەر ماوی زەمان ئێمە بە شیشی غەم، لەسەر ئاور ئەبرژێنی سەری سوڕ ما لە جەهلی تۆ هەتا کەی هەر نەبرژاوی دەمی «بیور» عەدووی «دارە» بەڵام کلکی ئەویش دارە بەهۆی کوردە ئەتۆ غافڵ کە وا ئەمڕۆ شکێنراوی دەسا غیرەت کە مەوهومی لە بەهرەی ژینە مەحروومی درێغ و حەیفە مەزڵوومی، کە زیندووی پەشمە فەوتاوی جیهانگیرانی هاوتیرەت کە دوێنێ هەر وەکوو تۆ بوون ئەوان وا پێ گەیشتوون و ئەتۆش هەر کاڵ و هەر خاوی
295	Nali	0015	ا/ڕیشەکەی پان و درێژە بۆ ڕیا خزمەت دەکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ڕیشەکەی پان و درێژە، بۆ ڕیا خزمەت دەکا زاهیرە هەرکەس بە توول و عەرزی ڕیشیدا ڕیا گوڵ بە دەم بادی سەباوە پێکەنی، بولبول فڕی یەعنی عاشق لازمە دوور بێ لە یاری بێوەفا عاشقی سونعی حەقم، قوربانی ڕەنگی قودرەتم: چاوی ماوی، خاڵی شین، کوڵمی سپی، زوڵفی سیا سەرگرانە قافڵە سالاری ڕێی چین و خەتا چونکە باری عەنبەر و میسکە لە زولفەینی دوو تا! حەڵقە حەڵقە زوڵفی سەر قوببەی هەیاسەی کەوتووە مەحرەمی سیڕڕە، بەڵێ گەنجووری گەنجە ئەژدەها سۆفیی مەستووری ڕووت و موفلیسی خستە تەمەع سەیری خاڵی بێحیساب و ماچی لەعلی بێ بەها زاهیر و باتین، لەسەر لەوحی حەقیقەت یا مەجاز ئاشنای سیڕڕی قەڵەم بێ، غەیری نالی کەس نەما
17	Diɫdar	019	کوردستانی خۆش نیشتمانی جوان	مەسنەوی	10Syllabic	کوردستانی خۆش، نیشتمانی جوان تۆ قیبلەگاهی منی بێ گومان چاوم پشکووتووی شاخەکانتە فێری ژیانی باخەکانتە دەنگی شمشاڵی شوانەکانت زریق و باقی جوانەکانت قاسپەی کەوانی قەد کێوەکانت خوڕەی ئاوەکەی نشێوەکانت ئەمانە هەمووی گوێیان کردمەوە هەوێنی شعری دڵیان گرتمەوە نەونەمامێ بووم لەم خاکە ڕووام بە خۆشەویستیی وڵات ئاو درام بەڵێ کوردستان تۆ منت خولقان تۆ منت خولقان پێت بەخشیم ژیان خۆشیی ژیانم، خۆشیی ژینتە ئێشی ژینی من، ڕۆژی شینتە چونکە کوردستان، نیشتمانی جوان تۆ قیبلەگاهی دڵی بێ گومان
323	Nali	0050	ن/ئەم سەرسەری بازانە کەوا هەمسەری بوومن	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەم سەرسەری بازانە کەوا هەمسەری بوومن موشکیل، بگەنە ساعیدی شاهێکی وەکوو من تا نەشئە نەچێژن لە لەبی کەوسەری ساقی، بێچارە چوزانن کە هەموو مەستی زەقوومن؟! ڕووناکیی ڕوو شەوقە لە نێو زوڵمەتی موودا وەجهی ئەمەتە دڵ هەموو پەروانەیی موومن زوڵفم بە نەسەب سیلسیلەیی ڕیفعەت و شانە من دەیخەمە بەر پێ کە حەبەش زادەیی ڕوومن من سەروی ڕەوانی چەمەنی عالەمی باڵام نالی بە توفەیلی بووەتە سایە لە دوو من
328	Nali	0061	و/دڵ شیشەیی پڕ خوێنی فیراقی، فەرەقی بوو	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	دڵ شیشەیی پڕ خوێنی فیراقی، فەرەقی بوو مەکسووری ڕقی بەو دڵی وەک بەردی ڕەقی بوو ئەو نەشئە کەوا ساقی منی پێ لە خودی سەند نەک نەوعە ڕەقێ بوو کە لە قەترەی عەرەقی بوو، خەندەی نەفەسی تۆ بوو وەکوو سوبح و نەسیمی یا گوڵ دەمی پشکووتن و، عەتری وەرەقی بوو ڕەققێتی تەن و، ڕیققەتی دڵ، ڕوقبەتی تاعەت مەخسووسی ڕەقیب بۆ لە منی خەستە ڕقی بوو! هێند مونتەزیری تۆ بوو هەتا چاوی سپی بوو نەرگس، کە لەسەر یەک قەدەم و دیدە چەقی بوو تا پێنەکەنی گوڵ بە دەمی بادی سەباوە، نەمگوت: کە شەوێ بولبولی بێچارە حەقی بوو نالی لە هەوا کەوتە سەما، بوو بە شەناوەر بەو وشکە مەلە بیمی هیلاکی غەرەقی بوو
720	Salim	185	ی/جانانە حاڵی ئەم دڵە گەر جستوجۆ دەکەی	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	جانانە حاڵی ئەم دڵە گەر جستوجۆ دەکەی: مەشغوڵی ناڵەیە لە جودایی بە میسلی نەی چیهرەم کە پیشەزین بە سەفا ڕەنگی لالە بوو ئێستە دەبا لە حینی خەزانا گرەو لە بەی چاوت لە بەزمی بادەکەشان بێت و عیشوە کا ناکەن بە ڕەسمی نەشئەیی مەستی هەوایی مەی غەم جەیشی [سەلم] و [توور]ە ئەسەر [ئیرەج]ی دڵم بۆ شۆڕشی وەغا و ئەلەم سینە بوو بە ڕەی «سالم» دەلیلە میسرەعی «کوردی» بڵێ بە یار ڕەحمەت برالە، بۆ کەی و جەورت هەتا بە کەی؟
103	Hêmin	078	تاریک و ڕوون/دەسکەوتی خەبات	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	نە بلوێرژەن دەتووڕێنێ لە بلوێر نە شۆڕەژن ورینگەی دێ لەبەر بێر نە نارەناری کیژی مەشکەژێنە نە سیڕەسیڕی شمقاڕ و شەهێنە نە بۆڕە بۆڕی مانگای تازە زاوە نە شڵقەشڵقی مەشکەی نیوەژاوە نە فیتەفیتی شوان و کاڕەیی مەڕ نە باللۆرەی کچی چاومەست و دڵتەڕ نە ئۆحە ئۆحەکەی گاوانی باسک نە بگرە بەردەکەی کابانی ناسک نە کۆڕژنی حدوودی سووکە سواران نە خرمژنی هەیاسەی گوێ بەگواران نە قاڕەی سی و چریکەی باز و پەرکوور نە دەنگی ئاسمانی و شادیی شالوور نە گرمەی هەور و هاژەی ڕێژنە باران نە سروەی با و شنەی سوورە چناران کەوی کێوی نە قاسپەی ما نە سیڕە بەرەو گەرمێن فڕیوە زەردەزیڕە لە هێلانەی خزی و بێ دەنگە سێروو دەڵێی خۆشخوانی کوردە و نیەتی ئێروو گوڵاڵە و سوێسنە و خاو و کەنێرە هەموو پرزەن، زەمان کردوونی گێرە نەماوە ڕەنگ و بۆی بەیبوونی نواڵە کرانە گزرە مێژوەرد و هەڵاڵە پەڕیوە سوورگوڵ و پێ خوستە سونبوڵ ڕزیوە نووسەکە و خاو بۆوە پێکوڵ کرانە دەستەچیلە لاسکە گۆگەم خەزانە و جوانی ناوێرێ بڵێ هەم کەما و مەندۆک و هەڵز و لۆ پەڕیون لە ترسی با لەناو قووڵکە و پەسیون لە باخ و چڕ ئەوی دار و درەختە هەموو زەردن لە ترسی هێرشی شەختە چەمەن کاڵ بۆتەوە ڕوخساری ئاڵی لەسەر گۆنەی وەلاچوو دەنکە خاڵی «گوڵ و حاجیلەکانی دەشتی هاموون» بەجارێکی بەتاڵانی خەزان چوون مەلای گوندە چیا، نەک شێخی ورگن هەیەتی مێزەرێکی بۆر و چڵکن کەوا سەوزی لەبەر داماڵدراوە سیواک و تەیلەسانیشی نەماوە چ بێ نازن، هەوارگەی خۆش و زەنوێر چ ناسازن چیا و لاپاڵ و هەڵدێر خەزانە بێ بەزە و ناخۆش و تووشە مژە و زوقمە و کەڕەسیسە و پرووشە لە کوێستانی نەماوە خێر و خۆشی تەبیعەت هەر بینا کفنیشی پۆشی ئیتر کەس ناگرێ داوێنی کێوان لە جێیان باری خەم نیشتووە لە لێوان بەڵام بنواڕە ئەوڕۆ شارەکەی کۆ «قوبەی کشمیری دا بەر شەق وەکوو گۆ» ئەوا پڕ بوو لە خۆشی و کامەرانی بەهاری شامە ئەییامی خەزانی دەر و دیواری شادی لێ دەباری خەزانی خۆشەویستە وەک بەهاری قریوە و داوەت و چۆپی و سەمایە گەپ و گاڵتە و زەماوەند و هەرایە تریقە و پێکەنینە و چەپڵەڕێزان هەموو بەشداری بەزمن خاو و خێزان هەموو چاوێک گەشە، گشت کوڵمە سوورە کەسەر لەو شارە بێ ئازارە دوورە دەبینی تۆ ئەگەر چاوێک بگێڕی کچی وەک دوڕ، کوڕی جوانتر لە زێڕی کە دەچنە داوەتێ سەرمەست و دڵخۆش فڕێ دراوە پەچە و ڕووبەند و سەرپۆش هەلە هەڵکەوتووە بۆ کیژ و لاوان نییە ئەوڕۆکە باخی سینە پاوان چلۆن ئەوڕۆ نەبێتە ڕۆژی جێژن؟ چلۆن خەڵکی کوڵ و کۆیان نەڕێژن؟ لەلای ئازادیخواز و کوردی دڵسۆز بەڕێزتر بۆ نەبێ ئەوڕۆ لە نەورۆز؟ کە پاش ئەو ڕە! و دەرد و کفتوکۆیە دەبینن کۆتەڵی «حاجی» لە کۆیە دەبینن کۆتەڵی شاسواری کۆیی کە ڕۆژێکی بەپێیان لێرە ڕۆیی چلۆن بۆ سورمە نابێ خاکی شارێک کە حاجی پێی لەسەر دانابێ جارێک * ئەوە کۆتەڵ نییە ڕەمزی نەجاتە ئەوە دەسکەوتی چەند ساڵەی خەباتە ئەوە ڕووگەی هەموو کوردێکی پاکە ئەوە جێگای نیازە، پیرە، چاکە بوتی ساحەب دڵانی دڵ بەسۆیە کە ئەوڕۆ پێی دەنازێ شاری کۆیە * سڵاو ئەی حاجی ئەی ڕۆڵەی زەمانە! لە سایەی تۆوە هەرچێکی هەمانە هەموو ژینت لە ڕێی گەلدا بەخت کرد هەتا ڕێگای خەباتت بۆ تەخت کرد گەلێکت دی غەریبی و تاڵ و سوێری نەبوو ساتێ لە خزمەت خۆ ببوێری بەگژ بێگانە و خۆمانەدا چووی لەگژ دێوەزمە و دێوانەڕا چووی نەترسای و نەخەجڵای و نەلەرزی چ مەشهووری، چ ڕووسووری، چ بەرزی هەموو شاگردی تۆن شیرن کەلامان لە تۆ فێر بوون خەبات قازی و مەلامان بەدەنگی تۆ خەواڵوو ڕاپەڕیون لە ترسی تۆیە دوژمن داپەڕیون گەرای ئەفکاری تۆیە باڵی گرتن کەوا ڕۆڵەی گەلت سەریاڵی گرتن بەئازایی، بەزانایی، بەوردی چەکت دا دەستی شۆڕشگێڕی کوردی پەڕی دیوانەکەت گەنجە و خەزێنە وشەی شیرینی تۆ دوژمن تەزێنە هەموو پەندن قسەی سووک و دزێوت وەکوو باڵی پەری پاکە جنێوت بەنرخە، تازەیە، بەرزە، بەهێزە ئەوەی فەرمووت لە بارەی پیاوی دێزە «ئەگەر کوردێک قسەی بابی نەزانی موحەقەق دایکی حیزە و بابی زانی» کە شێعری تۆ بزاوتی هەستی هەستان هەموو سەوداسەری سەربەستی هەستان لە کوردستان گەلێک شۆڕش بەرپا بوون کوڕی کوردی بەگژ بێگانەدا چوون لەمێژساڵە دەڕێژن ئارەق و خوێن بەڵام داخی گرانم هێشتە لە کوێن؟ ئەوێستاش دەردەکورد نەکرا عیلاجی ئەوێستاش کوردی کۆیلە ماوە حاجی گەلی کوردت نەبوو هێشتا نەجاتی بەخوێنی لاوەکان سوورە وڵاتی ئەوێستاش دوژمنی لاسار و بەدفەڕ دەکووژێ کوردی بێ تاوان و لاشەڕ ئەوێستاش هەر دەمانکەن تیرەباران دەنەخشێنن بەخوێن کۆڵانی شاران ئەوێستاش پڕپڕن زیندان لە لاوان بەغەیری وەی کە کوردن نیانە تاوان ئەوێستاش گۆڕ غەریب زۆرن وەکوو تۆ ئەوێستاش بێ نەسیب زۆرن وەکوو تۆ ئەوێستاش بێ کەس و دوورە وەتەن هەن ئەوێستاش شاعیری پیر و ڕەبەن هەن ئەوێستاش شێعری وردی کوردی دەدڕن زمانی شاعیرانی چاکی دەبڕن *** بەڵام تۆ دڵنیابە پیری زانا! بناغێکی وەهات بۆ کوردی دانا ئیتر سەنگەر بەتاڵکردن مەحاڵە ئیتر کورد و بەزین خەون و خەیاڵە
225	Kurdî	020	م/ئەگەر مەیلت لە دڵ دەرکەم غەریبی کۆیی دڵبەر بم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	ئەگەر مەیلت لە دڵ دەرکەم، غەریبی کۆیی دڵبەر بم ئەگەر ساتێ لە یادم چی، هیلاکی ژەهری ئەژدەر بم بە غەیری بۆسەیی چاوت ئەگەر قەسدی ویسالت کەم بە شوعلەی قەهری تۆ یا ڕەب سەراپا قەتڵی ئەخگەر بم ئەگەر یەک لەحزە سستی کەم لە ژێر باری غەمی عیشقت بە میسلی پەنجەرە قوربان بە تەن سووراخی خەنجەر بم لە سەر تەعریفی ئەگریجەت ئەگەر بێم وەسفی کاکۆڵ کەم بە زەربی تیغی ئەبرۆی تۆ ئەمن مەقتوولی بێ سەر بم ئەگەر یەک لەحزە غافڵ بم لە شوعلەی ماهی ڕوخسارت لە حەشرا بێ نەسیبی جەننەت و هەم حەوزی کەوسەر بم گەدایی کۆیی جانانە بە شاهیی عالەمی نادەم گەدایی خۆشترە بۆ من لە شاهی، گەر موخەییەر بم ئەرێ یاران! بڵا «کوردی» لە بۆتەی فیرقەتە یەکجار خولاسە و بێ غەش و مەقبووڵی عالەم هەر وەکوو زەڕ بم
418	Narî	036	م/دەمێکە من لە غوربەتدا غەریقی بەحری حیرمانم	پێنج خشتەکی	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دەمێکە من لە غوربەتدا غەریقی بەحری حیرمانم بەبێ گوڵ غونچەدەم دایم موقیمی کونجی گریانم لە شوێنی بولبولی دڵ مات و سەرگەردان و حەیرانم دەمێ بۆ گوڵ، دەمێ بۆ دڵ، زەلیل و زار و گریانم گوڵەکەم ڕۆ، دڵەکەم ڕۆ، بە جارێ ماڵی وێرانم دڵی میحنەت زەدەی بردم، بە گۆشەی چاوی بیماری بە شەرتێ بێ نیازم کا، لە ماچی لێو و گوفتاری ئەوێستا گەر دەبینێ من، دەپۆشێ باغی ڕوخساری موسڵمانان تەماشا کەن لە شەرت و عەقڵ و ڕەفتاری گوڵەکەم ڕۆ، دڵەکەم ڕۆ، بە جارێ ماڵی وێرانم وەکوو نەی کون کونە جەرگم بە نووکی تیری موژگانی گوڵی عومرم دڕا پاکی لە هات و چوونی زوڵفانی شکا پشتم، بڕا جەرگم لە حەسرەت وردە خاڵانی خودایا بۆ نەما عەهد و قەرار و مەیلی جارانی گوڵەکەم ڕۆ، دڵەکەم ڕۆ، بە جارێ ماڵی وێرانم ڕەفیقان گەر دەپرسن بۆچ دەناڵێنی؟ چ قەوماوە؟ لە سەر من واجبە شیوەن، هەتا هۆشم لە سەر ماوە تەماشای بولبولی دڵ کەن، بە ناحەق خۆ نەسووتاوە دەڵێن ئەمڕۆ لە من زیزە، گوڵی نەوڕەستە تۆراوە گوڵەکەم ڕۆ، دڵەکەم ڕۆ، بە جارێ ماڵی وێرانم فریشتەم تاکوو یاوەر بوو، بە دایم عیشوەکاری بوو سرووری مەجلیسان خۆش بوو، بە زاری عیشقی «ناری» بوو لە باغی وەسڵی دڵدا بێ غەم و ئەندۆهـ و زاری بوو کە بەختم چوو، گوڵیشم چوو، دڵیشم دەردی کاری بوو گوڵەکەم ڕۆ، دڵەکەم ڕۆ، بە جارێ ماڵی وێرانم
492	Qaniʕ	020	گوڵاڵەی مەریوان/ن/ئەی بولبولی بێ دانە من و ئێوە هەژارین	پێنج خشتەکی	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی بولبولی بێ دانە، من و ئێوە هەژارین هەر دوو، وەکوو یەک موتەزیری فەسڵی بەهارین تۆ چەشنی من و من وەکوو تۆ بێ کەس و کارین داماو و کز و دەربەدەری کووچە و شارین یا، بەندی قەفەسخانە و یا وێڵی دیارین من قوڕبەسەری دەستی فەلەک، چەرخی جەفاکار تۆ دڵ بە خەمی، دەردی گوڵ و خونچەیی گوڵزار من دەربەدەری فیتنەیی جاسووسی خەتابار تۆ بێ پەڕ و باڵ، لە دەس زوڵمی لقی خار هەر دوو بە یەکۆ چاکە بڵێین، دیل و هەژارین تۆ، شێتی دڵ و من بە هیوای بەرزی وڵاتم تۆ، مەستی گوڵ، من بە فیدای عەزم و سوباتم بەم جۆرە ئەڕۆم، شەرتە هەتا ماوە حەیاتم تا دەس نەکەمە گەردنی ئاواتی نەجاتم ڕووم نایێ بڵێم: زادەیی شێرانی شکارین من شیوەن و گریان و ئەتۆ شۆر و تەرانە تۆ بەزمی سبەینان و منیش ئاهی شەوانە من بۆ وەتەنی بێ کەس و تۆ دانە و لانە بنواڕین لە بۆ سووڕی کەچی چەرخی زەمانە بێ سووچ و خەتا، بۆچی وەها بێ بەش و یارین ئەی بولبولی هاودەردی خەفەتباری دەروون ڕێش تۆش هەر وەکوو من، بێ کەس و بێ یاوەر و بێ خوێش هەر دوو، وەکوو یەک پەست و بریندار و جەفاکێش کەی بێ کە برینی دڵی هەر دوو ببێ ساڕێش بێ باک بڵەین: ئێمە لەناو گێتی دیارین «قانع»! من و تۆ بولبول و خەم، چەشنی برا بووین بۆ یەکتری، ئەم چوارە تەواو پشت و پەنا بووین هەر یەک لە بۆ ئەو سیانی ترە، زۆر بە وەفا بووین بۆ چی من و خەم؟ ئێستە لە ئەو دوانە جیا بووین؟! بولبول لە گوڵ و گوڵ لە چڵ و ئێمە لە خارین؟!
1029	Ḧerîq	038	ێ/لە خەرمانی ئەمەل مێرووی عەمەل جەزبی نەکرد دانێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە خەرمانی ئەمەل مێرووی عەمەل جەزبی نەکرد دانێ لە زەیقەتخانەدا ترسم هەیە ئاخرسەری دانێ دەڵێن جەردەی ئەجەل ڕێگا بە کاروانی نەفەس دەگرێ شەقامی سینە دەبڕێ بۆ مەتاعی دیدە دەڕوانێ تەریدەی نەفس و شەیتان قافڵەی تاعاتی غارەت کرد ئەگەر جاسووسی ئیمانی نەبێ دەرناچێ ئینسانێ تەرازووی تاعەتت لەنگە هەتا کەی ئەم سەر ئەو سەرتە؟ بە پارسەنگی حەیا دەس هەڵبڕە بنواڕە میزانێ بەسی بێ تاعەتی ڕووکەش مەلەک سەڕڕافی ئەعمالە موحەسسیل نەقدی قەلب و ناڕەوا ناباتە دیوانێ ئەوا بەردی ئەجەل هات و لە شووشەی عومری دا ساقی بە قوربانی پیاڵەی چاوەکەت بم تێکە فینجانێ حەیا خۆ چوو لە نێو جامەی حەیاتی عارییەت بێعار ئەوە داوای دەکەن چبکەم «حەریق» ڕێگەی ڕەجا کوانێ؟
178	Kakey Felaḧ	095	رازێک و نیازێک	نوێ	FreeVerse	شیرینەکەم! ئەی ئارامەکەی گیانەکەم ئەی ژینەکەم! ئەی سەرمایەی ژیانەکەم لەو ڕۆژەوە دوورم لە تۆ زمانێکم کەوتووم لە گۆ نە لەوەتەی لێت بڕاوم بەوێنەی ئەو کەسەی بێنێ هەر دوو چاوی خۆی دەربێنێ لە تاریکیی ژانا ماوم ئەی ژین! ژیانی من و تۆ ئەمیان ئەگەر تانە ئەو پۆ لەژێر درەختی چەن ساڵە ماڵی من و تۆ یەک ماڵە شەو بوە تاکو بەیانی گیان کردوویە پاسەوانی بزەی سەر لێوی هەفتانە بژیوێ بوو بۆ ئەم گیانە سروەی شەماڵی پشکووتن بەهاری ئەبەخشی بە من بێ سێبەری تۆ بزانە بلبلێکم بێ هێلانە بێ خۆراک و دانەوێڵە ئاسۆی هەڵفڕینم لێڵە مەودام وێڵە بەڵام ئاخۆ هەروا ئەمێنین من و تۆ هەروا دوورە پەرێز و دوور منی بلبل، تۆی گوڵی سوور ئەی ئەو گوڵەی خۆم ئەزانم چۆن شەتڵێ بووی، کە ڕوانم بۆ چ نیازو مەبەستێ بەچ سۆزێ، بە چ هەستێ بۆ ئەوەی تا وەچەم مابێ ژیانی لە پێناوا بێ لەڕێی تۆدا خۆی بەخت کا سەختیی ڕێگای تۆ تەخت کا تاکوو بە هیچ گەردەلوولێ ڕەگ و ڕیشەی تۆ نەجووڵێ گەر بێ و پەڕەت هەڵوەرێنێ بۆن و تۆوت هەر بمێنێ تۆو لەنوێ شین ببێتەوە شەپۆلی بۆنت بێتەوە ئەوسا بێ شک: گوڵ و بلبل وەک دڵدار دەست ئەنێنەوە مل بە یەکتری شاد ئەبنەوە وەک دوو دیل ئازاد ئەبنەوە ئەی ژینەکەم! ئەی ئارامەکەی گیانەکەم شیرینەکەم ئەی سەرمایەی ژیانەکەم
504	Qaniʕ	032	گوڵاڵەی مەریوان/ق/بێ سوودە ئیش بە غەیری خەیاڵی حوزووری تاق	غەزەل	مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن	بێ سوودە ئیش بە غەیری خەیاڵی حوزووری تاق بێ کارە، کار لە کاری خەیاڵاتی پڕ مەراق حاکم کە قازییە، بە قەزایاتی سەر ئەزەل بێ سوودە سەعی لە تەسخیری خوراسان و یا عیراق نەقدی ئەمەل ئەگەر بە سەداقەت دەغەڵ نەبێ موستەغنییە لە مەحەک یا، لە زاخی پڕ سماق میزانی حوکم، کە بە مقامات و تەجرەبەس دەخلی جیایە بەسەر لە شەم و سەمع یا مەزاق هێندێ بەشەر کە قابلە، ئەیداتێ تەخت و تاج هێندێ بە نانی وشکەوە ئەکێشێ بەڵایی شاق باری کەرەم ئەدات بە سولەیمان سەروەری ئەیووب ئیمتەحان ئەکا، بە تەکالیفی لایەتاق جۆگەی خەیاڵە دێتە دەر لە بناوانی کونجی دڵ سولسی هەیە بە مڵکی مەقالاتەوە مەزاق بێستان و باخە عەزیزم خەیاڵاتی شاعیران بێ خۆفی نەقس و بردنی خەڵک بە کەسری جووت و تاق ئەیوان سەرایی خاسە، دەروونی دڵی ئەدیب ڕووتە لە تەکالیفی شمشەکێشی یا سیواق «قانع» کیفایەتی حاڵی ئەتۆیە بە سالمی بەخشیویە پێت خوا، بەیانات و قەلبی ساق
766	Salim	231	ە/تا ڕەقیب حازرە گاهی حەذەرە نەک حەضەرە	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	تا ڕەقیب حازرە، گاهی حەذرە نەک حەضرە ئەو سەگە تا لە کەمین بێ، حەضریشم سەفەرە گەر لەبن سایەیی تووبا بە سەفا ماوا کەم بێتە دڵ یادی بەدیی ئەو سەگە جێگەم سەقەرە باڵشی جێگەم یەگەر قاقوم و قوو بێ هەموو شەو دوور لە باڵات لە بەدەنما وەکوو خار و حەجەرە چین بە چین کەوتۆتە سەر یەک لە دڵا عوقدەیی غەم بێ بە ماچی دەمەکەت لادە سا ئەم کەسەرە ئاخ لەپاش ئەم هەموو هیجرانە بە کوێریی ڕەقیب دەمدی دەستم لە قەدت چەسپە بە میسلی کەمەرە بە قسەی خۆش نییەتی وایە قسەم پێ دەرخا سەد دەسی توولەکی دام کردووە، حیزبابە کەرە!
332	Nali	0066	ژ/هەی کەرێکم بوو، چ پەیکەر؟ تەیکەری هەوراز و لێژ	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	هەی کەرێکم بوو، چ پەیکەر؟ تەیکەری هەوراز و لێژ سینە پان و، مووچە کورت و، شانە بەرز و، گوێ درێژ بن زک و جەبهەت سپی، کلک ئێستر و دامەن سیا یەککە تاز و، سێ بڕو، دوو باد و، شەش دانگ و درێژ کەللە وەک جەڕڕەی شەرابی پر نیشات و تەڕ دەماغ شێری نەڕ، ئاهوویی بەڕ، گورگی سەفەر، قەمچی نەچێژ مل عەلەم، شیرین قەلەم، ئاهوو شکەم، مەیموون قەدەم سم خڕ و کلک ئێستر و، مەنزل بڕ و، عارەق نەڕیژ زەرق و زەڕڕاقی وەکوو خاکستەر، ئەمما بێغوبار بەرق و بەڕڕاقی وەکوو پیرۆزە، لاکین بێ کڕێژ سم وەکوو یەشم و لە پەشم و تووکی پێدا سەرنگوون چاو وەکوو بیجادە یا دوو شەو چراغی شوعلە ڕێژ گوێ درێژێ بار و کورتان بەرز و، پاڵانی بەزێن چوست و وریاتر لە گوێ کورتانی پاڵانی و گێژ قانیعی بابی ڕەزا و ڕازی بە پووش و دڕک و داڵ سالیکی سەبر و تەحەممول، بوردەبار و هیچ نەوێژ عاقڵێ بوو ناوی کەر بوو، قاتیعی ڕێگەی سەفەر خۆش سلووکتر بوو لە سەد وێڵداشی هەرزە و گێژ و وێژ ++ ++ چەندە پێم خۆش بوو، زوبانی حاڵی دەیوت نالیا هەردوو حەیوانین، ئەتۆ گوێ کورت و ئەمنیش گوێ درێژ
642	Salim	105	ق/وەکوو یەک دێتە بەرگوێی پیاوی ئەحمەق	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	وەکوو یەک دێتە بەرگوێی پیاوی ئەحمەق نەفیری بولبول و ئاوازی لەق لەق لە بازاڕی جیهان وەک یەک دەناسن لە زەردیدا تەڵا و ڕەنگی مەفرەق لە حەرفی ناکەسان با چەند ڕۆژێ گران کەم گوێم بە پەنبە و سورب و زەیبەق لەبی تەنگی دڵارامم دەبەخشێ بە غونچەی نەوشکوفتە ڕەنگ و ڕەونەق لەبەر نەقشی خەیاڵت کولبەیی من سەراسەر نەقشە وەک قەسری [خەوەرنەق] بە گەردش دێ لە جۆشی گریە ئەندام بەسەر دەریایی ئەشکا میسلی زەورەق مەقامم کەن بە زەجر ئەر داری [مەنسوور] دەکێشێ خوێنی من نەقشی ئەنەلحەق لەبەر تیغی برۆت دڵ وا دەلەرزێ لە ڕووی سەیفی [عەلی] کوففاری خەندەق لە سەرخۆشی غەما بۆ فەوتی شادی وەرە «سالم» بکەین با جامە ئەزرەق
546	Salim	006	ا/بە مەحزی جەوری دڵبەر هەرکەسێ تەرکی مەحەببەت کا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە مەحزی جەوری دڵبەر هەر کەسێ تەرکی مەحەببەت کا لە قەبریشا، بە میحنەت، تا قیامەت گریە عادەت کا قوبووڵ ناکا ببێ غەیرەز پەرێشانی لە عالەمدا فەلەک، گەر پەیڕەویی کرداری یاری بێ مورووەت کا لە بێ ئینسافیا دەکوژێ بە ئیما سەییدی خەڵوەت بە مەزموونی عەفوو، گەر نامەیی قابیز بە حوججەت کا دەزانی چەن فەرەحناکم بە بۆسەی لێوی شیرینت بە موفلیس مەردی مونعم وەک سەدا بۆ خوانی نیعمەت کا بە مەحزی کەشمەکەش دامانی عیشقت بەر بدەم نابێ دەمی تیغی موسیبەت، گەر کەفی فیکرم هەموو لەت کا سەراسەر کاری «سالم» عیشقی تۆیە، ئەووەڵ و ئاخر خەجاڵەت بێ قیامەت، گەر بەبێ تۆ مەیلی جەننەت کا
458	Narî	080	ە/ئەی فەلەک سەرگەشتە بی بۆ گەردشێ هێناتەوە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی فەلەک سەرگەشتە بی بۆ گەردشێ هێناتەوە ئەهلی عیززەت پاکی سەرگەشتەن بەدەس سەوداتەوە گەردشت: ساقی، قەدەح: دنیا، موسیبەت بوو بە چات خۆ لە دنیادا نەبوو لەو چاتە کەس نەیخواتەوە وەزعی تۆ تەرکی سەفایە، قەلبی تۆ ڕەسمی جەفا بۆ ئەکەی مەیلی وەفا تۆ بەم دڵ و حاڵاتەوە چینی پێشانیتە خەتتی میننەت و زوڵم و ستەم نەخشی میحنەت وا بە تەختەی قاپیەی دەرگاتەوە مەسڵەحەت چونکوو نەبوونی تۆیە، سا زاتی خودا زوو بە زوویی بتگرێت و بتکوژێ و بتباتەوە مەنعی کەس ناکەم لەسەر ڕەفتاری بێ میزانی تۆ پێت بڵێ لاچۆ سەر و ئەتوار و شکڵت خواتەوە بۆ چی ئینسافە لە لای تۆ زومرەیی ئالی عەبا قەیدی زیللەت بێ بە دەستی کافری بەد زاتەوە پارە بوو سەد دڵ بە نووکی نەشتەر و خاری جەفا داخی زوڵمت وا بە لالەی ڕوومەتی ساداتەوە شین و ئاهی کەربەلا و نەینەوا هاتۆ بە نەو نۆبەتی دەرد و غەمی ئالی محەممەد هاتەوە بۆ پەرێشان حاڵی و حوزنی پەشێوی فەوجی گوڵ جەمعی بولبول وا لە شیوەندا بەڕووی باغاتەوە چون نەما شادی لە بۆ ئەولادی مەحبووبی خودا لازمە بۆ هەر کەسێ بەیداغی غەم هەڵ کاتەوە
60	Hêmin	028	تاریک و ڕوون/بۆسەی ڕۆژگار	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	نیمە ئاواڵێ لە گۆشەی بێکەسیدا غەم نەبێ چاکە ئەو لێرەش وەفای هەر ماوە، سایەی کەم نەبێ لاپەڕەی ژینم هەموو هەڵدەیتەوە تێیدا نییە باسی فرمێسک و هەناسە و شیوەن و ماتەم نەبێ ڕۆژگاری سپڵە بۆ من بۆسەیەکی نایەوە نەمدی هەر تیرێکی دەیهاوێ بەرەو سینەم نەبێ ڕەنجی دووری دڵبەرم بۆ کوشتنی من کافییە گەر لە دنیادا ئەمن هیچ مەینەتی دیکەم نەبێ کوا دەزانێ چەند پەرێشان و پەشێوە حاڵی من؟ ئەو کەسەی گیرۆدەیی ئەگریجەو و پەرچەم نەبێ ڕەمزی دڵداری لە زینێ فێر نەبوو یارم دەنا کوا ئەوینداری وەفاداری وەکوو من، مەم نەبێ؟ کیژی شاریمان لەخۆی وەرگرتووە چارشێوی ڕەش داخەکەم نەمدی لەوێ مانگێکی دەورەی تەم نەبێ شادی جارێکی بەمیوانی نەهاتۆتە دڵم ڕەنگە خەڵوەتخانەیی خەم شوێنی نامەحرەم نەبێ خۆم دەسووتێنم هەتا بەزمی خەڵک ڕۆشن بکەم کێ لەڕێی خەڵکا وەکوو شاعیر دەسووتێ شەم نەبێ
609	Salim	071	ر/بە ڕووی ڕۆژا نوواندی لەیلی دەیجوور	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە ڕووی ڕۆژا نوواندی، لەیلی دەیجوور لە توڕڕە و ڕوو، بە مەجنوون، لەیلی مەستوور کەمەر هەردەم بە دوشنامم دەبەستێ هووەیدایە نیشانەی نەحل و زەنبوور دەزانم چۆنە تا دڵ سەیدی عیشقە لەژێر چنگاڵی بازا حاڵی عوسفوور لە وەسڵا هەر کە یارم دی، شەوی تار بەڵەد بووم داستانی مووسیی و توور تەحەڕڕوکبەخشە بۆ شەریانی عیننین بلوورین ساقی وەک ماهیی سەقەنقوور لە چاو بەختی سیاهـ و ڕۆزگارم ڕوخی زەنگی دەبێتە عەینی کافوور بە دوشمن بۆ نیشان دەم سوورەتی یار بە هەدیە کێ دەبا ئایینە بۆ کوور؟ بە دەردی شانە چێ سینەی لە چاکا لە زوڵفا گەر دڵم مەششاتە کا دوور بە زۆر ئەی چەرخ ئەگەر [بەهرامی گوور]م دەکەی قەبری منیش بازیگەهی گوور لە سیدقا وەسڵە بۆ «سالم» فیراقت بە دڵ نەزدیکە دایم، گەر بە تەن دوور
968	Ḧacî Qadir	075	ێ/دەڵێن یار دێتەوە بابی مەحەببەت،یا خودا وا بێ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	دەڵێن یار دێتەوە بابی مەحەببەت،یا خودا وا بێ ئەگەر دوشمن دەڵێ: نابێ! موغەننی تۆ بڵێ: نا بێ دەلەرزێ باغەبان سەروت لە ترسی قامەتی بەرزی گوتی ئەم نوکتە بارێکی گرانە تێ دەگەی نابێ لە هیجرت هەردەمە سەیلی سروشکم ماجەرای چاوم بە ڕەنگێک ڕەنگی کرد، ڕەنگی جیهان باوەڕ مەکە وا بێ لە ناکاو دڵبەرم فەرمووی هەڵستە ئێستەکێ واعیز لە بۆمان دادەدا وەعزێ؛ گوتم: باکت چییە با بێ بە تەزمین فەردەکی نالیی دەهێنم تا ڕەفیقانم بزانن فەڕقمان زۆرە، خەزەف قەت وەک گوهەر نابێ «کەمەندی زولفی دوولانە، لە بۆ گەبر و موسوڵمانە دەکێشێ بێ موحابانە، چ لەم لا بێ، چ لەو لا بێ»
231	Kurdî	026	م/عەزیزم باعیسی عەیش و نیشاتم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	عەزیزم! باعیسی عەیش و نیشاتم! گوڵم! سەرمایەکەی ژین و حەیاتم! دەزانی خۆ ئەمن سەودازەدەی تۆم؟ نەچیری ئاهوویی چاوی سیاتم؟ هەمیشە من لە کونجی دەرد و غەمدا ئەسیری شەرت و مەحبووسی وەفاتم بە ساڵی جارێ قوربانی دەکەن حاج ئەمن هەر دەم بە قوربانی وەفاتم بە جاڕووبی موژەی چاوم هەمیشە خەریکی مشت و ماڵی خاکی ڕاتم لە شەوق و زەوقی عالەم بوومە فارغ کە هەم زانوویی هیجرانی و بەڵاتم لە بەرچی وا لە من ئازوردە بووی تۆ؟ نییە ڕەحمت بە حاڵم لێو نەباتم ئەگەر کردوومە تەقسیر و گوناهێ هەزاران تۆبە بێ تا ڕۆی مەماتم بە مەرگی تۆ وەها خەستە و زەبوونم نەماوە زەڕڕەیێ سەبر و سوباتم
154	Kakey Felaḧ	065	شیوەنی پایز	مەسنەوی	10Syllabic	مەپرسە بۆ چی مات و خەمبارم، بۆ چی ڕەنگ زەردم، بۆ لێو بەبارم بۆ دەستە ئەژنۆ مل بە لارەوە فرمێسکم بە خوڕ دێتە خوارەوە بۆ چی پەشێوە قژی زەردباوم قژی لەسەر ڕوو پەرش و بڵاوم بۆ چی فرمێسکی سکاڵا و ڕازم ئەشۆرێتەوە گۆنای بێ نازم بۆ نەبڕایەوە ئۆف و ئاخی من، هەناسەی ساردی پڕ لە داخی من بۆ دوایی نەهات شیوەن و ڕۆڕۆ خەم و تەمی سەر دڵەی ڕەنجەڕۆ لەبەر کردەوەی چەرخی چەپگەردە فرمێسک ئەڕێژم ڕەنگەکەم زەردە بێزارە دڵ و دەرون و گیانم لەدەس بناغە و شێوەی ژیانم کەی ڕەوای حەق بوو بێمە دنیاوە تەپاوتل بدەم بە دەم سزاوە چۆن دڵی هێنای گەردوونی بێ باک بەهار بگۆڕی بە منی خەمناک؟! بەهار کە وادەی جوانی و خۆشییە سەردەمی پیاڵەی بادە نۆشییە سروشت بە بەرگی ئال و واڵاوە تازە بووکێکە و خۆی لەتەل داوە پێ ئەکەنێ گوڵ، شادە لە باخا با دڕک هەر شەق بەرێ لە داخا بە بادەی شەونم بلبل سەرمەستە ئاهەنگ ئەگێڕێ بۆ گوڵ بە بەستە پەپوولەی نەخشین لەناو بەهەشتە بۆخۆی سەرگەرمی سەیران و گەشتە پۆل پۆل کوڕان و کچانی نازار خەم بە با ئەدەن لە دەرەوەی شار لەسەر کارێز و فەرشی سەوزە گیا لە دەشت و دۆڵ و سەرلووتکەی چیا کە چی ئەوەندەی پێ ناچێ گەردوون ئەم دیمەنانە ئەکا سەرنگوون بەجوانەمەرگی بەهار ئەنێژێ خوێنی هونەر و جوانی ئەڕێژێ سیس ئەبێ گوڵی زەرد و سوور و ئاڵ هەڵ ئەوەرێتە بەرپێی درک و داڵ کۆستی ئەکەوێ بلبلی دەنگ خۆش بەستە و گۆرانی ئەکا فەرامۆش شەونم لەداخا سەر ئەنێتەوە پەپوولەش باڵی ئەپێچێتەوە ئیتر هیچ کەسێ بۆ سەیران و گەشت ناگرێ ملی ڕێگای دەر و دەشت گەڵاڕێزانی دار و درەختە سەرەی هاتنی منی بەدبەختە
39	Hêmin	005	ڕێژنە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تۆ بەڵێنم پێ بدە تا من بەرەو ژوان ببمەوە بمدەیە ماچێکی تەڕ لەم لێوە، با جوان ببمەوە دەستی لەرزۆکم هەتا تێیدایە هێزی بەی گوشین لێم گەڕێ تاوێ لە باخی سینە میوان ببمەوە شەنگەبێری بسڕەوە فرمێسکی بێ شوانی ئیتر ڕەنگە هێشتا لەو چیا و زۆزانە بۆ شوان ببمەوە من گوڵی سەر گۆڕی ئاواتی لەمێژینەم بەڵام ڕێژنێکم لێ بدا پێم وایە بۆ ڕوان ببمەوە شێخی سەنعان بۆ کچی گاور لە ئیسلام وەرگەڕا من خەریکم بۆ کچە شێخێ پەژیوان ببمەوە
804	Wefayî	009	ا/لەو شارە خەدەنگی سەنەمێکم لە جگەر دا	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	لەو شارە خەدەنگی سەنەمێکم لە جگەر دا شۆخێکە غەمی ئایینەداری بە قەمەر دا خەمڵیوە وەکوو گوڵ بە سەر و بەرگی بەهاری خۆی گوڵ، دەمی گوڵ، چەپکەنی گوڵناری لەبەردا بۆ زەوقی تەکەللوم کە دەمی هاتە تەبەسسوم خەندەی لە دەمی غونچە و تەعنەی لە شەکەر دا شەڕیانە لەسەر موڵکی دڵم غەمزە و نازی بۆیێکی بە جووت دێن وەکوو نەشتەر لە جگەردا گەنجینە تەلیسمی هەیە بەو چاوە لەسەر هیچ وەجهی چییە ئاشوفتەیە زولفت لە کەمەردا؟ تیرت کە قەراری جگەرم بوو وە دڵم کەوت تا ڕۆژی حەشر داغی خەدەنگت لە جگەردا ماڵێکە هەموو وەقفە لە شەوقی سەری کوڵمت عومرێکە هەموو سەرفە لە ناڵینی سەحەردا هەر لەحزە «وەفایی» وەکوو بولبول کە دەناڵێ کەس مەنعی نەکا عەشقی گوڵەندامی لەسەردا
678	Salim	141	و/ئەو یارە کە دایم وەکوو پارەی جگەرم بوو	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەو یارە کە دایم وەکوو پارەی جگەرم بوو تا بوو لە دڵا مەیلی بە فەرمانی سەرم بوو دەیدا لە دڵی خەستە بە یەک غەمزە دووسەد تیر هەردەم بە تەرەفیا کە نیشانەی نەزەرم بوو کووچەی گوزەری تیری لە دڵ دەرچووە ئیما گەرچی هەمەجا سینەیی سەختم سوپەرم بوو بۆ شەمعی فەرەح بادی فیراقت بووە ئافەت ئاخر شەوی وەسڵت کە ویداعی سەفەرم بوو جانانە کەوا مەیلی بە ئازاری ڕەقیبە تەحقیقە لە تەئسیری هەناسەی سەحەرم بوو دەموت نییە قەت تەڵخییی دووری لە ویساڵا شیرینقەدی جانانە هەتا نەیشەکەرم بوو زاهید بە تەکەببور بەڵەدی عەیشی دەکردم کەودەن ئەوە «سالم» کە نەزانێ خەبەرم بوو
25	Herdî	001	ئۆباڵی خۆت بە ئەستۆی خۆتە	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بە دەستی خۆت کە جامت خستە سەر لێوت غەشیمانە ئەگەر زەهریشی تێدا بوو، گوناهی خۆتە بیزانە هەڵە یا خود گوناهت کرد، لە کاتێکا کە بێهۆشی سزا و تاڵاوی هەرچی بێ، ئەبێ وەک بادە بینۆشی ئەگەر پیاویت و ئەیزانی، کە وا ئۆباڵی کردارت لە ئەستۆی وردی خۆتایە، ئیتر بێسوودە هاوارت!
33	Herdî	011	شۆڕشی نائومێدی	مەسنەوی	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	بناغە و چینی دیواری تەلاری بەرزی دڵداری بە سەر لانەی دڵا ڕووخا، تەپوتۆزی خەمی هێنا بەدووی باڵداری ئاواتی، فڕیوی بێ سەر و شوێنا دەسا ئەی پاییزی ماتەم، ئەوەندەم تاسە پێ ماوە هەموو ئەو یادگارەی لەو ژیانی عەشقە جێ ماوە بەجارێ وەک گەڵا سروەی خەزانت گشتی ڕاماڵێ بەوردی هەر گەڵایێکی، ببا بۆ قوژبن و چاڵێ * دەبا باڕەش لە دواییدا لە بیابانی..لماویدا تەپوتۆزێکی وا بێنێ، هەوا یەکجاری بخرۆشێ سەری ئەو قوژبن و چاڵە، وەکوو گۆڕیچکە داپۆشێ لەپاشانا بە بای وەشتا، لەسەردا هەوری ڕەش بێنێ بە گۆڕی یادگارا، با بەخوڕ تاوێ ببارێنێ دە با بمرێ بەیەکجاری لە گۆڕی تەنگ و تەنیادا نیشانە و ناوی هەڵگیرێ لەناو بازاڕی دنیادا * بەڵێ با گەردەلوولێ بێ ئەوی بۆنێکی تۆی لێ بێ وەکوو ئەو پووشە ڕاپێچی بکا بۆ گۆڕی تەنیایی بە گوێیا با بچرپێنێ نقامی عومری کۆتایی پەپوو هاوڕازی وێرانە و نیشانەی مەرگی ڕووناکی بە دەنگی شوومی با شیوەن بکا بۆ گیانی ناپاکی لەسەر ئەو دەنگ و ئاوازە، دە با شەیتانی ڕاڕایی سەمای پڕ تەوسی بێ شەرمی بکا بۆ عەشقی کۆتایی *** دەبا دەستی ستەمکاری ژیانی پڕ لە زۆرداری لە یادا بیسڕێ شێوەت لە یادی ژین و گەردوونا بەبێ ڕەحمانە غەرقی کا، لە بەحری قووڵی ونبوونا ونی کا با لە بەر چاوم، نیگای چاوانی فێڵاویت گوڵی بێ بۆنی جوانیت و بزەی سەر لێوی ژەهراویت بە تاپۆی یادگاری تێکشکاوی بێ سەر و پێوە بە دڵداری عومری کورت و شەوانی جوانەمەرگێوە
636	Salim	098	ش/بە پابۆست بگا گەر سەر وەکوو فەرش	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	بە پابووست بگا گەر سەر وەکوو فەرش سەری فەخرم دەگاتە پایەیی عەرش نیگاهی چاوی مەستت گاهی ئیما دەبەخشێ نەشئەیێ بۆ من وەکوو بەرش ئەگەر مانیع نەبن دەستم دەگا پێت درازیی ئاستین و کۆتەهی ئەرش موژەت تابوور و میرئاڵایە چاوت ئێرش بۆ دڵ دەبا گەر پێی بڵێ عەرش
932	Ḧacî Qadir	027	شێخ بزەینی قسەی وەکوو جافە	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	[شێخ بزەینی] قسەی وەکوو [جافە] خۆ کەرامەت نییە ئەمیش لافە ئەو وەکوو ئێمە نین بە ئیدراکن ساحیبی نوسخەیی گەلێ چاکن وەکوو بەهرام و خوسرەو و شیرین لەیل و مەجنوون و چەندی وا ڕەنگین هەمویان ڕەمز و کانیی عیرفانن فێری بن چونکە خزمی خۆمانن [مەم و زین] و دیوانی [شێخی جزیر] گەلێ چاکن بە سەهلی بێننە گیر ئەم دووانە ئەمێستە تەرجەمەیان زۆرە حەتتا لە نێو فەرەنگستان وای بخوێنن لە وەجهی موحتاجی وا بزانن بە خۆیەتی «حاجی» هەم ڕەواجی بدەن لە هەر لاوە تێ نەگەن مردووم، بڵێن: ماوە قەت تەسەوور مەکەن تەرەفداری غەیری غیرەتکەشی و غەمخواری من کەسێکم زەمانەیی ناکەس دایبڕیوم لە قەوم و قیلە و کەس هەر منم ئێستا وارسی [عیسا] بێ ژن و ماڵ و بێ کوڕ و مەئوا
843	Wefayî	057	ن/خەتی ئازادی ئەو ڕۆژە بە من دا دڵستانی من	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	خەتی ئازادی ئەو ڕۆژە بە من دا دڵستانی من کە سەروی قامەتی تەشریفی هێنا باغی جانی من ئەرێ ئەی وەسڵی گوڵزارت حەیاتی جاویدانی من ئەرێ ئەی چاوی بیمارت تەبیبی میهرەبانی من کە سەیری حیکمەتی زاری بە عەکسی زولف و چاوی کەوت چ زوو شێوا بە جامێک بادە، عەقڵی نوکتەزانی من؟ دوعای ڕەدد و قەبووڵ دەرحەق بە زولفی کرد و گیرا بوو ئیلاهی تێک نەچێ عومری درێژی باغەبانی من! بە عیشوەی زولفەکەی تۆم دا هەموو سەبر و قەراری خۆم بە نەشئەی چاوەکەی تۆ چوو هەموو تاب و تەوانی من سەری زولفت چییە؟ عومری درێژم، توولی ئامالم! قەدی بەرزت چییە؟ سەروی چەمەن، ڕۆحی ڕەوانی من! لە کن تۆ هات لە چەرخی هەفتەمین ڕابرد و نەتزانی عەجەب مام بۆچ نەگەییە عالەمی باڵا فوغانی من! ئەگەر مەجنوونی تۆ نیم لەیلەکەی بێمەیلەکەم بۆچی: لە هەر کووچێک و بازاڕێکیدایە داستانی من؟ لە سەر چاهی زەنەخدان دێ و دەچێ ڕوحمی نییە زولفت فەرەنگی ڕۆژپەرەستە، کافرە زیندانەوانی من بە داغی زولف و خاڵی تۆ قەتارەی بەسووە فرمێسکم خەیاڵی چین و ماچینی لەسەردا کاروانی من کوتم: کوا حوسنەکەت؟عەنبەرفرۆشی زولفەکەی فەرمووی: حەبەش ئیسلامی داگرت، تێک چووە دەور و دوکانی من لەگەڵ ئابی حەیات چ بکەم؟ بە تۆیە زیندەگی ڕۆحم مەسیحا بۆچی بێ؟ قوربان ئەتۆی ئارامی جانی من! لە داغی خاڵی سەر لێوت دڵم پڕ خوێن و خوێناوە کە هیندووزادە بۆتە مەحرەمی ڕازی نیهانی من نەخۆشی چاوەکەت، خوێنی «وەفایی» بۆتە دەرمانی فیدات بم، زیز مەبە، ها بمکوژە دەردت لە گیانی من
105	Hêmin	080	تاریک و ڕوون/بەهاری کوردستان	مەسنەوی	7Syllabic	شەماڵ هات بەگاڵەگاڵ هەور بوون گەواڵ گەواڵ پشکووت گوڵی گەش و ئاڵ بلبل کەوتە ناڵەناڵ * بە لەنگێزە، بە باران بە شنەبای بەهاران توانەوە وەک جاران کەوی بەفری نیساران * نەما مژ و سەرما و سۆڵ نەسیخوار ما نە سەهۆڵ تەرت و ڕژد و شیو و دۆڵ لێی هاتە دەر گیا و گۆڵ * دەشت و چیمەن ڕازاوە کێو و بەندەن نەخشاوە زۆنگ و چێنکە ژیاوە گیا سەری پێوە ناوە * لە هەوشین و گەدە و لەند لە کوێستانی دە سامرەند هەڵز و بیزا و گیابەند تێک چڕژا، بۆتە زەمەند * مەندۆک و خاو و کەما لە نەرمان و ئەستەما بەسروە هاتنە سەما وەیشوومە و سەرما نەما * وێستاوە زەنگوڵ زەنگوڵ ئاونگ لەسەر پەلکی گوڵ لەسەر چڵی سوورەگوڵ بلبل دەخوێنێ بەکوڵ * دیسان لە چیا و لە ڕازان دێ سیڕەی سەقر و بازان پێم خۆشترن لە سازان لە ئاهەنگ و ئاوازان * بژوێنە هەموو وڵات زیندوو بۆتەوە ماڵات جەنگەی بانەمەڕێ هات بەرەو کوێستان چوو خێڵات * دیسان هات وەکوو جاران هەوهەوی شۆڕەسواران ویڕەی جلیت و داران خرمەی ناڵ و بزماران * هات خرینگەی زەنگ و قۆڕ لوشمەلوشم و هۆڕە هۆڕ هۆقە هۆق و بۆڕە بۆڕ حیلەی جانوو ئەسپی تۆڕ * کار و کووری بزن و مەڕ لرفە لرفی لۆک و نەڕ کوڕژنی ئەسپی بەدفەڕ گوێچکەی پیاوی دەکا کەڕ * وەنەوشەی جوانی خۆشبۆ هاتە دەر لە لێوی جۆ دار دەری کردووە چرۆ کەروێشکەی کرد گەنم و جۆ * سوێسن و بەیبوون و شللێر ڕواون لە جێگای زەنوێر قەڵبەزی بەست ئاوهەڵدێر شەپۆڵان دەدا ئەستێر * بۆنی خۆشی هەڵاڵە پیاو مەست دەکا لە نواڵە وەک شەهیدە گوڵاڵە لە خوێناوا شەڵاڵە * گرمەی هەوری بەهاران دێ بەیان و ئێواران خوناوەی وردە باران تەڕ دەکا گەڵای داران * ئەو ترۆپک و نشیوە ئەو یاڵ و خڕ و شیوە لە گوێن بەهەشت خەمڵیوە کێ مەڵبەندی وای دیوە؟ * تیرەگ و گەوە و لاپاڵ پێی دادرا تارای ئاڵ سەرچاوەی سارد و زوڵاڵ هەڵقوڵی وەک زیوی قاڵ * هات لە ڕەوەز و زەردان قاسپەی کەوی سەر بەردان ورتەورتی هەوێردان دێ لەناو شیناوەردان * لەکن کارژیلە و بەرخەل لەکن بزن و مەڕی شەل کە بۆیان هەڵکەوێ هەل کچ و کوڕ دەکەن هەمزەل * کیژۆڵەی شۆخی جوان چاک شۆڕەژنی داوێن پاک ڕووهەڵماڵاو و بێ باک دەڕەتێنن زاو و ماک * فیتەی شوان، ئۆحەی گاوان دێ لە مۆڵگە و دەراوان دێتە گوێ لاوکی لاوان بالۆرەی بەڵەک چاوان * منداڵ لە ڕژد و هەڵدێر بەر دەدەنەوە تاوێر شوانە لەسەر بەردەبێر تێی تووڕاندووە لە بلوێر * مەڕ لە گۆشتا بووە سوور خۆ هەڵداوێن شەک و کوور گەماڵ دەکەن چەق و لوور سەوەڕیان دەچێ بۆ دوور * کچی لەباری ڕەوەند هەڵی کرد بەلەک و زەند کەزی هۆنیەوە وەک بەند کوڕان دەگرێ بە کەمەند * لەبەر دەرکی ڕەشماڵان دەبینی چاو کەژاڵان دڵان دەبەن بەتاڵان کاس دەکەن کوڕ و کاڵان * لێوئاڵن، دەم بچووکن خوێن شیرن، ڕەزا سووکن کوڵمەیان وەک گوڵووکن گەورە کچن، نۆبووکن * شل و مل و لەبارن چاو بەکل، گوێ بەگوارن دەسماڵ پووڵەکەدارن شەدە و گێل گێلە لارن * ناسک و نەرم و نۆڵن خاوێنن، سپی و سۆڵن بڵباسی و توند و تۆڵن بەمژۆڵ جەرگان دەکۆڵن * هەڵیان ماڵیوە باسک باسکی قەڵەو و ناسک کە دەکەن تاسکە تاسک ڕەوەکترن لە ئاسک * کیژی مەرزینگ و سەکرن بەلەنجەولار ڕادەبرن ناز دەکەن، چاو دادەگرن کوڕگەل دەبەریان دەمرن * کابانی قۆڵ بەبازن شەنگەبێری کێل گەردن لەنێو مەڕ دێن و دەچن وەک پۆلی پۆڕان دەچن * سوێسن و وەنەوش و هەمین کەژێ و خەندان و جەمین خاسێ، کەوێ، خاتووزین بەپۆل دەچنە مەڕدۆشین * زێڕن و کابان و مێرێ دانیشتوون لەبەر بێرێ ئەستی دەکا هاوێرێ گوڵێ بەرخان دەژمێرێ * خونچە و گوڵووک و گەوەر شەم و کەژاڵ و دڵبەر زین و مرۆت و ئەسمەر لە تاوڵی هاتوونە دەر * مامز دایگرتووە شیری ناسک دەکوشێ پەنیری ناز دەشێلێ هەویری کاڵێ دەکا نان تیری * ئامان چۆتە کوڵێنێ پەری مەشکەی دەژێنێ بەسێ لۆرکێ دەکوڵێنێ خەیاڵ ئاوردووی دێنێ *** «هێمن» لەسەرەخۆبە نەکەی بچی بۆ هۆبە دەنا دەشکێنی تۆبە ئاور دەگری وەک سۆبە
76	Hêmin	045	تاریک و ڕوون/بلوێری شوان	مەسنەوی	8Syllabic	نیوەشەوە، دنیا خامۆش دێتە گوێم ئاهەنگێکی خۆش ئاهەنگێکی گیان پەروەرە شادی هێنە، خەفەت بەرە ئاهەنگێکی دڵنەوازە تارە؟ یۆڵۆنە؟ یا سازە؟ نا... نا... ئاهەنگی بلوێرە جا وەرە گوێی بۆ ڕادێرە هەزار خۆزگەم بەخۆت شوانە کە بەو مانگەشەوە جوانە دانیشتووی لە ڕژد و هەڵدێر پەنجە دەبزێوی لە بلوێر دەگەڵ تەبیعەت هاودەمی شادی، بەکەیفی، بێ خەمی ئاغاش بەنۆکەر ناگری وەک من لە داخا نامری وەرە شوانە هەموو شەوێ نیوەشەوێ، کاتی خەوێ لەو کێو و نواڵە زەنوێرە تێ تووڕێنە لەو بلوێرە لەسەر ترۆپکی ئەو کێوە پەنجە لە بلوێر ببزێوە با کێوەکە دەنگ داتەوە شاعیریش خەو بیباتەوە
374	Nali	0113	ە/سەری زوڵفت کە ڕشتەی عومری خزرە نیوە هەودایە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	سەری زوڵفت کە ڕشتەی عومری خزرە، نیوە هەودایە چ هەودایە؟ کە هەر حەڵقەی دوو سەد زەنجیری سەودایە! برۆت تیغێکە وسمەی سەیقەل و مەسلوول و مووکارە کە عیشوەی جەوهەرە، ڕەمز و ئیشارەی ئاوی مەودایە بە نەشئەی سستی و مەستیی وەها مەستوور و مەخموورە نزانم خەو لە چاوتدایە یا چاوت لە خەودایە! ++ مەڵێن زوڵمەت خراپە، وەسڵی پەروانە لە شەودایە هەناسەم زوڵفەکەی لادا و مەیلێکی نەکرد چاوی نەسیم ئەنگووت و شەو ڕابورد و نەرگس هەر لە خەودایە لە دووری تۆیە ئەی خورشیدی پڕتەو بەخشی شەوگەردان کە نالی وا لە حاڵاتی میحاقی ماهی نەودایە...
820	Wefayî	027	ر/ئەی چرای زوڵمەتکەدەی دڵ ئەی جەلای نووری بەسەر	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی چرای زوڵمەتکەدەی دڵ، ئەی جەلای نووری بەسەر تۆ و جەماڵی باکەماڵت، ئافتابی یا قەمەر؟ شەو ئەگەر تۆ ماهتابی، ئینتیزاری تا بەکەی؟ رۆژ ئەگەر تۆ ئافتابی، بۆچ لە هەوران نایە دەر؟ جیلوەیێکت پڕ بە عالەم بۆ شەهیدان عومری نەو خەندەیێکت پڕ بە دونیا بۆ نەخۆشان گوڵشەکەر ئاب و تابی ڕووتە مایەی سۆزش و گریانی من گا غەریق و گا حەریقی میهری ڕووت وەک نیلووفەر ئاوی چاوم بۆتە مایەی سۆزش و گریانی دڵ گا نەخۆش و مەست و حەیران، گا بەهۆش و باخەبەر وا فیگار و ڕەنجەڕۆم کافر بە حاڵی من نەبێ بێقەرار و ئەشکبار و، دوور لە یار و دەربەدەر هێند لەبەر ئاوری فیراق و ئیشتیاقت مامەوە بوو بە کۆی زووخاڵ دەروونم، بوو بە خوێن جان و جگەر دەستی من دامانی زولفت با لە ڕووت مەحرووم نەبم ڕەوشەنە موشکیل‏گوشای شەو زیندەدارانە سەحەر دوێنێ دەیفەرموو: بە هەویای وەسڵی ڕوخسارم مەبە تا وەکوو زولفم نەبی گەردەن‏کەچ و دەستە و نەزەر سەد شوکر هێنامیە بەر ئەبرۆ لە قەیدی زولفی خۆی پاشی عومرێکی درێژ باڵی هومای ئاویتمە سەر حۆری عین، ڕوحولقودوس، یاخۆ مەلایک، یا پەری؟ یا ئەتۆ بووی وا خەرامان هاتی ڕۆحم هاتەبەر؟ خۆش بە ناز فەرمووی: «وەفایی» عومری خۆی هیچ ڕابوارد یا بە قوربانی دەمم بوو یا بە سەرگەردی کەمەر
301	Nali	0021	ت/مووی سپی کردم بە شوشتن ئاوی عەینی شۆرە شەت	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	مووی سپی کردم بە شوشتن ئاوی عەینی شۆرە شەت شۆرە شەت یەعنی کە تێدا خود بە خود قەل بوو بە بەت هەڵگڕا، وەک مۆمی کافووری بە شەودا، موو بە مووم دا سیاهی ڕوو بخوێنم نوقتە نوقتە، خەت بە خەت من دەڵێم شەو بوو بە ڕۆژ، نەفسم دەڵێ ڕۆژ بوو بە شەو ئەو موسیبە، چونکە چاوی پێ سپی بوو، من غەڵەت ڕەوغەنی دیدەم ڕژایە سەر کیتابی خەتتی خۆم چاو لە ئێشی ئەو سپی، نووریش بەسەر ئەودا سەقەت سەرد و گەرمی ئاهەکەم سەوزەی گیای کردم بە پووش پاییزی، ڕوو بوو بە بوردی سوور و زەردی موختەلەت وەجهەکەم ئیسمی بەیاز، ئەمما وەرەق زەرد و سیاهـ با موخەتتەت بێ بە کافووری کەشیدەی خۆش نەمەت چونکە لەوحی ڕووسییەهـ ڕووزەردی بێتەزیینییە خوێنی چاوم جەدوەلی بێ، قەترەکانیشی نوقەت نەقشی دوو موویی بە دوو ڕوویی دەبێتە عەیبی شەیب ئاینەی ڕوو پاکییە، ڕووناکییە نوور و شەمەت یا گەدایێکە غەنی، یا پادشاهێکە فەقیر لەم دووە خاڵی نییە نالی لە ڕووی حەددی وەسەت
293	Nali	0013	ا/چاوەکەت ئاگر لە سینەی عاشقی مسکین دەکا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەت ئاگر لە سینەی عاشقی مسکین دەکا مەستە، مەیلی چەن کەبابێکی دڵی خوێنین دەکا تالیبی لێوین و ئەڵقەی زوڵفمان نیشان دەدا ڕاڕەوی میسرین و ئەو، ڕوومان لە موڵکی چین دەکا تا موعەییەن بێ کە زۆرن دەسگری و دەسکوژی فەرقی سەر، پەنجەی بە خوێناوی حەنا ڕەنگین دەکا بێقسەی غونچەی دەمت کاتی تەبەسسوم ڕووبەڕوو هەتکی شوعلەی بەرق و نەزمی دائیرەی پەروین دەکا تیری موژگانت لە سینەمدا دەچێ بۆ پیری دڵ هێندە کەچ ئایینە قەسدی خانەدانی دین دەکا گوڵ بە دەم بادی سەباوە پێکەنی یەعنی وەرە تۆ لە وەسڵم بۆ بەرە، ئەو بۆیە بولبول شین دەکا چاوی من بەحری موحیتی تۆیە بۆ دەفعی گەزەند لێت موعەییەن بێ کە نالی گوڵ بە دڵ پەرژین دەکا
880	Wefayî	098	ە/ئەی حوسنی ئەزەل، دا نەفەسێ خۆت بنوێنە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ئەی حوسنی ئەزەل، دا نەفەسێ خۆت بنوێنە ئاوێنەیی ڕووی خۆتە دڵی من مەشکێنە کەوتوومە شکەنجی سەری زولفت بە تەمای ڕووت یاریم کە نەکەی چووم بە تەلیسماتی خەزێنە عالەم هەموو ڕەنگینە لەبەر عەکسی جەماڵت هەر ڕەنگە بە ڕەنگێکی هەزار ڕەنگە نوێنە چونکە سەبەبی دەوڵەتی خەندەی گوڵە باران ئەی دیدهـ! هەتا هەی بگری، خوێن بڕژێنە چونکە شەرەفی قوربی بەقا وا لە فەنادا ئەی دڵ وەرە تا زیندووە بی، خۆت بمرێنە سووتاوە دەروونم، وەرە ئەی بادی بەهاری زیندووم کەوە بێنێکی لە غونچەی دەمی بێنە ڕاببرە بە دامان و خەیابانی یەخەیدا نەختێ لە گوڵ و سونبول و نەسرین بوەشێنە مومکین نییە لەو چاوە نەجاتی دڵی زارم ئەو مورغە بریندارە گرفتاری شەهێنە عەینی کەرەم و مەرحەمەتە هەرچی بفەرمووی لوتفت نییە جارێ بە جوێنم بدوێنە دەمکوت: کە خەتت بێ دڵی خۆم نادەمە چاوت نەمزانی کە مەی فەسڵی بەهار تۆبە شکێنە خۆی داوەتە زولفت لە دوو لا گۆشەیی ئەبرۆت میزان کە دڵان هێندە دەبا سووچی شەهێنە فەرموویهـ: «وەفایی» بە دڵی تۆیە ویسالم قوربان هەر ئەتۆ و دڵ؟ وەرە ڕۆحیش بستێنە!
518	Qaniʕ	047	گوڵاڵەی مەریوان/ۆ/براکەم حاڵەتم گریانە ئەمڕۆ	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	براکەم حاڵەتم گریانە ئەمڕۆ دڵ و جەرگم تەواو بوریانە ئەمڕۆ بە یەک لەحزە دووسەد حاڵم ئەگۆڕیەت تەماشای حاڵەتم سەیرانە ئەمڕۆ لە باخی مەزرەعەی ئیقباڵی لارم لە خەم کۆکۆ وەکوو خەرمانە ئەمڕۆ ئەوەندە پەستە بەختی شوومی نەحسم لە بەختم واعیزیش شەیتانە ئەمڕۆ گرفتارم بە دەرد و بێ پزیشکم تەداویم هەر خەم و گریانە ئەمڕۆ ستارەی بەختی نەحسم وا لە گۆما لە عەقرەب تالیعم، میزانە ئەمڕۆ خەمم تاج و سەراپەردەم نەخۆشین دەروونی دڵ عەجەب وێرانە ئەمڕۆ؟ وەکوو «قانع» خەیاڵی گەورەییم بوو کە چی ئێستە خەمم بۆ نانە ئەمڕۆ
276	Kurdî	072	ە/سەدای کاروانی فیرقەت دێ دەڵێی سەر قافڵەچی یارە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	سەدای کاروانی فیرقەت دێ دەڵێی سەر قافڵەچی یارە زڕەی پێشەنگی میحنەت دێ دەڵێی کاڵایی خەمبارە ترنگەی تەپڵی باز ئاتڵاڵی چاوەش دەنگی جاڕچی دێ بە تیپی غەم دەڵێی نامەرد ئەسەر دڵ ئەمڕۆ یەڵغارە دەڵێی ئەسپی فیراق سمکۆڵ دەکا وا لێڵە بیناییم دەڵێی تەپڵی فیراقیان ژەند کەوا گوێم پڕ لە هاوارە لە پێش بەیداخی شادی، یار ئەوا ئەسپی دەئاخێوێ لەسەر تیپی سوپا سالار و هەم پێشەنگ و دوندارە مەزندە هەوری ڕەحمەت ئاسمانی عوشرەتی پۆشی کەوا ڕووناکی ڕۆژ ئەمڕۆ لەبەر چاوم شەوی تارە ئەمان سەر قافڵەچی کاروان! دەخیل سا چەرخەچی لەشکر! جڵەو هەڵکێشە ڕەحمێ کە، کە جارێکە و هەر ئەم جارە ئەوا ئێوە دەرۆن یەزدانە پارێز گارتان ئەمما بەکێی دەسپێرن ئێوە، تۆ خواتان ئەم بریندارە؟ کە ڕۆیین تۆ خودا کێ بێتە سەر باڵین و ناڵینی؟ کە بمرێ کێ هەڵیگرێ و دەفنی کا ئەم موردە بێچارە؟ ئەگەر نایبەن لەگەڵ خۆتان، بە کوژتن ساعیلاجی کەن کە بە خوا ئەو لە پاش ئێوە لە گیانی خۆشی بێزارە بە یەزدان حاجەتی کوژتنی نییە هیجرانتان مەرگە چ فایدە؟ هەروەکوو «کوردی» ئەویش گیان سەخت و بیمارە
307	Nali	0029	ز/خاو و بێخاوی دوو زوڵفی خاوم ئەز	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	خاو و بێخاوی دوو زوڵفی خاوم ئەز چاوە چاوی یەک غەزالە چاوم ئەز گەر نییە ئاور لە سینەمدا بە تاو بۆچ لەبەر قوڵقوڵ غەریقی ئاوم ئەز؟! ناری سینەم گەر نەبێ، غەرقم ئەمن ئاوی چاوم گەر نەبێ، سووتاوم ئەز غەیری زوڵفی تۆ کە ڕشتەی عومرمە دەس لە (مافیها)ی زەمان بڕیاوم ئەز تازە ئەبرۆت وسمە کێشاوە بە ناز دڵ لەتی شمشێری تازەساوم ئەز ئەی ڕەفیقان! سوحبەتی نالی مەکەن بۆچ؟ کە من لەوڕا وەکوو بەدناوم ئەز
379	Nali	0118	ە/عاشقی بێ دڵ دەناڵی مەیلی گریانی هەیە	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	عاشقی بێ دڵ دەناڵی، مەیلی گریانی هەیە بێشکە هەورە تریشقە تاوی بارانی هەیە چاوی من دەم دەم دەڕێژێ ئاوی ساف و خوێنی گەش دا بڵێن دەریای عومانە دوڕڕ و مەرجانی هەیە پەرچەمی ڕوو دادەپۆشێ، پێچی زوڵفی پێچەیە دا بە ڕۆژیش پێی بڵێن شەمعی شەبوستانی هەیە ئاسمانی حوسنی مەحبووبەم لە ئەبرۆ و زوڵف و ڕوو دوو هیلال و دوو شەو و دوو ماهی تابانی هەیە هەر لەبت، یا سینەشت هەردوو بەدەرخە، دا بڵێن: لەعلی ڕوممانی هەیە، یا لەعل و ڕوممانی هەیە وەحشییە لێمان لەبەر تەعنەی ڕەقیبی سەگ سیفەت ڕاستە هەر زی ڕۆحێ، بۆ وەسواسە، شەیتانی هەیە دڵ موشەببەک بوو لەبەر ئێشانی نیشانی موژەت حەیفە قوربان! ئاخر ئەم نیشانەیی شانی هەیە لەحزەیێک و لەمحەیێک چاوم بە چاوی ناکەوێ کێ دەڵێ وەحشی غەزالە مەیلی ئینسانی هەیە! تۆ ئەگەر هەستی، لە جێ ڕاوەستی، دێو و کافریش دێن دەڵێن: بەخودا قیامەت ڕاستە هەستانی هەیە فارس و کورد و عەرەب هەر سێم بە دەفتەر گرتووە نالی ئەمڕۆ حاکمی سێ موڵکە، دیوانی هەیە!
554	Salim	014	ا/دەستی من تەعویزە بۆ ڕەددی بەڵا	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دەستی من تەعویزە بۆ ڕەددی بەڵا با حەمایل بێ لە ملتا، بێڵە سا نیسبەتی ڕووم دا بە گوڵ، گێسوو بە موشک سەهوە حەرفی ئەووەڵم، سانی خەتا دڵ بە نادیدەت لە جێی دڵ چی بەرێ کەهـ نەکێشێ چی بکێشێ کەهڕوبا گەر بزانی چۆنە حاڵی ئیحتیاج دەستی ڕوو نانێیە بەر سینەی گەدا سەربەسەر پێچیدە بوو تۆماری عومر شەرحی تۆ بوو ئیبتدا تا ئینتها کاشفی ئەسرارە بولبول حەقیەتی وا لە جەوری گوڵ لە دڵیا خارها دەوڵەتی دنیا لە دەست نامەرد و دوون توولی نابێ قەت بەقەد ڕەنگی حەنا بۆ سەباحەلخەیری دڵ غەم هاتەوە مەرحەبا بێ مەرحەبا بێ مەرحەبا سیحری فیکری من قەڵەم دێنێتە چەرخ موعجیزەی عیسا بوو، چالاکی عەسا زەڕڕەسان ئەعزایی «سالم» دێتە ڕەقس هەر سەحەر میهری ڕوخت پەڕتەو دەخا
392	Narî	007	ا/فەلەک بۆ گەردشی تۆ لەحزەیە تەرکی جەفا ناکا	قەسیدە	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	فەلەک بۆ گەردشی تۆ لەحزەیە تەرکی جەفا ناکا بە قانوونی ئەدەب شەرمێ لە خاسانی خودا ناکا مەگەر ئەو مادەری شمری سەگ و بووجەهلی مەلعوونە کە وا قەت تەرکی غەم پێدانی ما تەحتول عەبا ناکا بە تەرزێ [ئیبنومەلجەم] پارە بێ جەرگی کە وا ڕەحمێ بە ئاهـ و سۆزشی سینەی حەزینی مورتەزا ناکا یەقینم وایە توشنەی خوێنی ئەولادی [موحەممەد] بوو کە قەت خۆفێ لە هەنگامەی خرۆشی [کەربەلا] ناکا بە بێ میهری، بەڵێ مەشهووری ئافاقە، فەلەک بۆیە لە شاهی ئەنبیا شەرمێ، لە فرزەندەی حەیا ناکا دەسا با بێینەوە سەر واقیعەی سالاری دینپەروەر ئەگەرچی خامە عوشرێکیش لە عینوانی ئەدا ناکا حەفیدی حەزرەتی کاک ئەحمەدی قوتبی سلێمانی کە بێ ئیمدادی فەیزی بەرگی گوڵ نەشئە و نوما ناکا لە شاری [موسڵ]ا وەسلی بە ئەنواری شەهادەت بوو بەڵێ ڕوتبەی شەهادەت، تەرکی ئالی مستەفا ناکا [حوسەین] ئاسا لە مەوجی خوێندا پەیوەستە فەرموویە دەسا بۆ کەس خەیاڵی «مەن سەقانی، قەد نەجا» ناکا ئەگەر دابی موسڵمانی وەها بێ وەک لە [موسڵ]دا بە حوسنی دینی ئیسلامی، فەرەنگی ئیعتینا ناکا عیباداتی گرۆهی موددەعی بەد تینەت و عاسی لە دیوانی جەزا بێ شک بە قەد یەک جۆ بەها ناکا مەگەر [موسڵ] بە ئاهی حەزرەتی زەهرا سەروبن بێ وەئیللا قەتڵی ئالی زەخمی ئەهلی دڵ دەوا ناکا عەجەب ماوم لە سوککانی فەلەک، یەعنی مەلەک بۆچی؟ کە ئەمری تەعزیەی ئیسلامی ئەم میحنەت سەرا ناکا کەسێ یەک زەڕڕە ئیمانی لە دڵدا بێ بە ئیمانم قبووڵی بوردەباری زیللەتی ئەم ماجەرا ناکا نەماوە ئابڕوو بۆ ئەهلی گوڵ عەنبەر لە عالەمدا بە بێ شک جوو لەمەو لاوە لە قوتبیش مەرحەبا ناکا سلێمانی بەبێ «نی» واقیعەن تەسغیری سەلمایە کە ئەهلی وەک زەعیفەی بێ هونەر مەیلی غەزا ناکا ئەگەر گوڵ ئابڕووی مابێ، ئەبێ هەر سەر بە زانوو بێ ئەگەر عیرفانی بێ بولبول بە ڕووی گوڵدا نەوا ناکا ئەگەر قومری درۆ ناکا لە دەردی هیجرە ناڵینی لە دەوری گوڵ لە گوڵشەندا بە جوز نەعرەی بە با ناکا سەبووری لازمە تا ڕۆژی مەحشەر «ناریا» هەرگیز فوغان و شیوەنت جەبری زەلیلی «مامضی» ناکا
113	Kakey Felaḧ	006	دووربینی	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	برا! زانیوتە سەرخۆش پاڵی ناوێ ڕەهێڵ ئەیخاتە ناولیتە و قوڕاوێ لە ڕۆیندا ئەوەی بەرپێ نەبینێ شەقاوی هەر بەرەو کەوتن ئەهاوێ سەرنجی وردی کامڵ دوور ئەبینێ نزیک نابینێ چاوی ناتەواوێ ئەوەی دووربین نەبێ خۆی دائەنێ زوو لە گوێتی بگرە پەندی مل شکاوێ چ لافێ لێ ئەدەی ئەی کاکی دانا؟ کە نابووتی بە مایەی سەلکە واوێ نەنستوو گۆی هونەر کەوتۆتە دەستی برا چۆن شیر و تیر بۆ یەک ئەساوێ مەلێ قەدری فڕینی خۆی ئەزانێ کە وا گیرۆدەیە و کەوتۆتە داوێ قسە هەرچەند هەزارە دووی بەکارە کەسێ گەر کوێر نەبێ گۆچانی ناوێ
503	Qaniʕ	031	م/خوا کەی بێ کەوای تازە لە بەر کەم	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	خوا! کەی بێ کەوای تازە لە بەر کەم؟ وەیا، پارەم ببێ عەزمی سەفەر کەم خوایا، تۆ کە قازانجت نەدا پێم بە ناحەق بۆ ئەبێ دایم زەرەر کەم؟ خوایا! من ئەبێ تا کەی بە زیللەت تەماشای دەستی ئەتراک و قەجەر کەم خوا پارەی لە پیاوی ڕەزیلە کە من ئازام ئەبێ هەر قوڕ بە سەر کەم برا تازە تەمامە بم بە یارۆ هەتا گیرفانەکانم پڕ لە زەڕ کەم لە کوردم قەت نەدی ئینساف و بەخشش لەمەولاوە ئەبێ خزمەت تەتەر کەم هەموو ڕۆژێ جەزام سفری مەعاشە لە ڕێی ئیشا ئەگەر خوێنم هەدەر کەم سەعاتێک چاوش و تاوێک مەعاون گەهێ چێو کێش و خۆم هاومل بە کەر کەم گەهێ نەوبەت نەهار و گاهێ لەیلی گەهێ سفتە بە هەر ئەدنا نەفەر کەم کە من کوڕ ئادەمم جەننەت بە جۆیێ لە داخ «قانع» ئەبێ مەیلی سەقەر کەم
396	Narî	011	ا/ڕەفیقانم هەموو ڕۆیین لە دێدا	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	ڕەفیقانم هەموو ڕۆیین لە دێدا بەتەنها هەر ئەمن ماوم لە جێدا لەبەر دنیا نەما یادی قیامەت خودا چی بکەم لەمێدا، یا لەوێدا قەزا ڕۆژێ شکستیدا بە مەردان کە بەیداغی جیهانگیری بە «مێ» دا کە مەنزڵ عاریەت بێ عارە مەیلی خەراری خاری خواری وا لە ڕێدا بە هەر کەس تا نەدا نەقدی هەم و غەم بە کەس موشکیل، عەزیزم! درهەمێ دا کەسێ دەرچوو، لە داوی مەکری دنیا کە مەردانە تەڵاقی سێ بە سێ دا تەماشا کەن لە سفرە و خوانی گەردوون هەتا سەر نیعمەتی شادی بە کێ دا! بە سوورەت ڕێ و زێ گەرچی یەکێکن بە ڕێ گەردی سەفەر زیبی بە زێدا بەڵێ تەقسیمی ئوستادی ئەزەل بوو بە [دۆڵاش]ی خەلە و ئاوی بە [نێ] دا سەفەر مەولامە تا ماوم لەمەو لا کە کەوش و گۆرەوی و تۆزی بە پێ دا بە میزانی شەریعەت سەعبە «ناری» مودارا کەی لە بەینی دوو هەوێدا
475	Qaniʕ	002	شاخی هەورامان/چاکی چلۆنی مەرحەبا زانین	پێنج خشتەکی	10Syllabic	چاکی چلۆنی مەرحەبا زانین بۆ پێشکەوتنت هەزار ئافەرین باوەڕم هەیە بە سیدق و یەقین هەر تۆ پێش ئەخەی کۆمەڵی بێ تین ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین شێرە گەرچەکت کرد بە کارەبا ئاسن و دارت وەک کەر بار ئەبا بێ تەلت وشە شارەوشار ئەبا ئافەرین لە تۆ، زانین مەرحەبا ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین برێشکەی شەخست کرد بە پەنسلین جگەر بە ترشت کردووە بە کنین چەن هەزار شێخت خستە زار و شین ڕوو لە سقووتن گشت مات و حەزین ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین زانین تۆ وەحشی دێنیتە زمان دڕندەی سەر کێو ئەکەی بە ئینسان کوڕی فەیلەسۆف، بێ تۆ وەک حەیوان ئەسووڕێتەوە کۆڵان بە کۆڵان ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین لە دوو پارچە دار سنووقێ ئەکەی دەنگی ڕۆژهەڵات بۆ مەغریب ئەبەی گەرچی جارجارێ زەرەریش ئەخەی مشتەکۆڵ لە دەم هەژاران ئەدەی ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین بە بۆنەی تۆوە زک هەڵئەدڕن نەخۆشی ناو زک لە ڕیشە ئەبڕن زنجیری زۆری زۆرداری ئەچڕن دەوڵەت بە دەوڵەت شار بە شار ئەفڕن ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین ئاشکرایە تۆ شتێکی چاکی هۆی سەرکەوتنی دیار و خاکی لە گڵۆپ چاتر بەرز و ڕووناکی لە پێشکەوتنا سوارێ چالاکی ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین بەڵام ئەی زانین لێم زویر مەبە تۆ سەر ئەرستۆ، لێم دڵگیر مەبە حەز ئەکەم گەنج بی، هەرگیز پیر مەبە لابە خزمەتکار، شا و وەزیر مەبە ئافەرین زانین! هەزار ئافەرین هەر ئەسپابی خوێن ڕژاندنی هەر تۆش ئەسپابی مێشک پژاندنی هەر تۆش واستەی ژن قیژاندنی هەر تۆش واستەی خاک بێژاندنی کەلەبچەی دەستی کۆمەڵی بێ تین شەستیر ڕێک ئەخەی وەک هەوری بەهار گوللە ئەڕژێنێ لە سەر تا بە خوار هەژاران ئەکوژێ وەکوو گەڵای دار بە بۆنەی تۆوە زۆر ئەکا زۆردار کەلەبچەی دەستی کۆمەڵی بێ تین گشت خەتای تۆیە ئاهی دڵی تەنگ گشت خەتای تۆیە لە ڕووی گێتی جەنگ تۆ بێ دەسەڵات ئەگۆڕی لە ڕەنگ مالی خەڵک ئەخۆن بە لوولەی تفەنگ کەلەبچەی دەستی کۆمەڵی بێ تین قونبەلەی زەڕە تۆ هێناتە کار بە یەک قونبەلە ئەسووتێ چەن شار ئەکەی بە مردوو چەن کچی نازدار چاک وێران ئەکەی بەر کۆشک و تەلار کەلەبچەی دەستی کۆمەڵی بێ تین
957	Ḧacî Qadir	061	ی/سەد وەکوو ڕۆستەم بە دڵ قەمچی لە ڕەخشی دا بە زی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	سەد وەکوو ڕۆستەم بە دڵ قەمچی لە ڕەخشی دا بە زی وەک گەیشتە خەندەکی پایانی عومری دابەزی ڕۆژتە ئەی بادی نەورۆزی لە بن بەفری گران کانی پێی سڕ بوو، چناریش دەستی چوو، پەنجەی تەزی سونبولی زولف و گوڵی ڕوخسار و سەروی قامەتی مانگی نیسان و گوڵان نەیدی لە نێو باخ و ڕەزی دڵبەرم تەنها کە بوو لەو بەینە خۆی ڕووت کردەوە من دڵم خۆش بوو کە چی دووبارە دایپۆشی کەزی غەمزە دەستی کردە ناز و ماری زولفی داخزی دڵ لەبەر پێی کەوتبوو، ئەم دەیدزی ئەو دەیگەزی چاکی سینەم بۆ چی ئەو خەییاتە نایدروێتەوە چاوی بیماری وجوودی کردمە دەرزی و دەزی حاجیب و حاجی هەموو ڕۆژێ بە گژ یەکدا دەچوون بێ حەیا بوو ئەو سەگە عاری نەبوو، «حاجی» بەزی
998	Ḧerîq	005	ت/تاریکە دڵم ڕەوشەنیی شەمسی هیدایەت	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	تاریکە دڵم ڕەوشەنیی شەمسی هیدایەت نوقتەی دڵەکەم مەبدەئی هاتۆتە نیهایەت ڕۆژم وەکوو شەو وایە بەبێ شەمعی جەماڵت سوبحی ئەمەلم چاوەنواڕە لە عینایەت نامەی عەمەلم ڕووڕەشە، وەک سەفحەیی قەلبم غەیری ڕەشی ڕەنگی نییە خۆش حاڵ و حیکایەت ئاهێکی جگەرسۆز و نیگاهێکی دڵ ئەفروز با بێ لە تەڕەف تۆوە بە تەئسیر و سیرایەت بەرقی بەڕقی دوژمنی دین، مونکیری بەدبین کەی دێتە ئەسەر خەرمەنی هەستیم بە ڕیعایەت عیسیان بە ئیزاعەی دڵ و نیسیان بە ئیتاعەت وەک جووتەبرا سوحبەتییان گەیوەتە غایەت «سەیید» سەنەدە، شاهیدی «سادیقمە» محەممەد بێ سەیقەلی تۆ دڵ نییەتی دەرک و دیرایەت ئەی پادشەهی موڵکی ویلایەت بە عەداڵەت مەزڵوومی شەڕی نەفسم و هاتوومە شکایەت کەوتوومەتە ژێر دەستی شەیاتینی نفووسم دەستێ بدەرە دەستی شکەستم بە عینایەت قوربان بە فیدای قاپی سەگی قاپییەکەت بم وەبزانە سەگم ڕامگرە بۆ حیفز و حیمایەت وەک تازی لەدووی سەیدەوە من دەبمە توفەیلی بەو شەرتە کەوا پەس نیگەریت بێ بە عینایەت حەیفە سەگی قاپیەت لە زییانا بێ زمانی بێ باکم ئەگەرنا لە هەزار جورم و جینایەت بێ تۆشەم و هاتوومەتە دەرماڵی کەریمان هەرجارە بەبێ تۆشە دەچن ئەهلی ویلایەت [بورهان] وەکوو [کەنعان] و [شەڕەفکەند] کە میسر بوو کردت بە مەدینەی ئەمەل و کەعبەیی غایەت هەم شەمسی بە ئیسنادی و هەم قوتبی بە ئیرشاد ئەو خەرقە بەسە بۆ نەزەری ئەهلی کیفایەت هەم حازر و هەم غایب و هەم جەمع و پەرێشان ئەم جەمعە نەقیزەینە لە تۆ بوو بە ڕیوایەت بۆ بەحسی سفاتت چ جەلالی چ جەمالی هەر عەقڵێ کە کول بوو هەموو کول بوو لە بیدایەت سەد هەروەکوو [مەنسوور] و هەزاری وەکوو [شبلی] جاڕووکەشی دەرکن بەهەوای دەرک و دیڕایەت سەر دانێ لە مەیدانی موریدانی «حەریقی» بۆ گۆیی شەقێن چاکە خوەشت کوت بە کینایەت
969	Ḧacî Qadir	076	ێ/مەتنی کوتووبی ئەم دووە با شەرحی کرابێ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	مەتنی کوتوبی ئەم دووە با شەرحی کرابێ ئیشکالی ڕمووزی مەسەلەی قازیی مابێ قازی هەڕۆ سینەت سوپەری تیری قەزا بێ وەک دینی ڕەوافیز بەدەنت بێ سەر و پا بێ خۆت حاکمی ئەم مەسئەلەیەی، کەی دەبێ وا بێ پیری وەکوو تۆ ماهی هەبێ و ماکەری گابێ بێ مروەتێ بەم مروەتە قەت مروەتی نابێ سەد دەفعە کەریش هەروەکوو تۆ مروەتی گا بێ «حاجی» دەڵێ ئەم میسرەعە تەئریخییە قازی ئینسافی نییە، عاری چییە، مروەتی گابێ
82	Hêmin	055	تاریک و ڕوون/کیژی لادێ	مەسنەوی	10Syllabic	کیژی لادێیی نەشمیلی جوان چاک بێ فڕوفێڵ و هێدی و داوێن پاک ئەتۆ هەر زگماک وەها جوانی تەوالێت چییە؟ ناوی نازانی نیتە کراسی حەریر و پۆپلین گەوهەری پێچرای لەناو خامی شین «پۆدر» و «کرێم» و ماتیکت نییە هەر نەتبیستووە «ئۆدی کڵۆن» چییە؟ نەتکرد سووراو و سپیاو چون دووری لە شاری، کەچی هەر سپی و سووری «فێڕ»ت لێ نەدا بسکەکەت لوولە ڕێژیمت نەگرت بەژنت وەک توولە لاجانگت وەکوو گزنگی تاوێ هەر بۆ خۆی جوانە تیف تیفەی ناوێ کوڵمەکەت وەکوو گوڵاڵەی گەشە بێ سوورمەش چاوە مەستەکەت ڕەشە وەکوو فرمێسکی ئاشق ڕووناکی وەکوو ئاونگی بەیانی پاکی فێر نەبووی سیحر و کشتەک و نوشتوو نەجگە گورگت، هەیە نە مووروو مایەی هومێدی کیژی چاوهەڵۆ نازانی مەکر و جامبازی و درۆ چارشێوت نییە ڕوو ناگری لە کەس نامووسی خۆتە پاسەوان و بەس بە تاسکەتاسک و بەلەنجەولارت بە بەژن و باڵای بەرز و لەبارت بەدڵی سادە و بەهەستی پاکت بەشەرم و حەیا و ئاکاری چاکت منت کردووە شێت و وێتی خۆت وەختە لە سوێیان گیانم دەرچێ بۆت
171	Kakey Felaḧ	088	پڕیشکەکان	نوێ	FreeVerse	=١ واز لە سکاڵا بێنە هیچ شتێک لەوە زیاتر مایەی گاڵتە پێ کردن نییە کە مرۆڤێک بکڕووزێتەوە ئەگەر نەگری =٢ بڕوام پێ بکەن هیچ شتێک بە قەدەر بیرکردنەوە ژان کێش نییە =٣ هەرچەندە شیعر کورتتر بێ چاکتر بە ناخی دەروونا ڕۆ ئەچێت =٤ با ئەم شاعیرە شاربەدەر کەین چونکە لە شارەکەدا جێگای ئەم جۆرە ژانە نابێتەوە =٥ ئەسووڕێمەوە نووکی نێزە لە دەروونم چەقیوە ئەسووڕێمەوە شتێک لە خەیاڵمایە ئەسووڕێمەوە بە گوڵدانێکی گوڵی سیس و ژاکاوەوە بە چەند وێنەیەکی بچووک کراوەوە ئەسووڕێمەوە بە جلوبەرگی کۆنەوە ئەسوڕێمەوە کونێکی گەورە لەدڵمایە =٦ هەموو شتێکمان بۆ ئەوانە دروست کردووە کە وا ئەخنکێن هەموو شتێک بۆ ئەوانەی هەناسە بدەن پەنجەرەمان بەسەر شەوا بەرز کردۆتەوە لە هەموو شوێنێک داڵدەمان کردۆتەوە ئێوەش ڕەگی سکاڵامان ببڕن =٧ هەرگیز هیچ شتێک لە زەردەخەنە جوانتر نییە با لەسەر ڕوویەکی شێواویش بێت ئایا ناتانەوێ جوان بێت؟ =٨ ئەم هەنگاوە بریندارانە دوور خەنەوە =٩ چەن پێت ڕەوایە چاو وەرگێڕی لەو شتانەی خوێناوین =١٠ هەموو شتێک بە تەواوی لە شوێنی خۆیایەتی؟ یان هیچ نەبێ وا ئەبێ؟ =١١ ئەی دەرۆزەکەر دەستە ڕاکێشراوەکانت بشۆ =١٢ کێ ئەڵێی من ئازار ئەکێشم؟ ئەوانم لەبیر ئەچێتەوە؟ =١٣ بێ دەنگ بوونت بەس نییە بەڵکوو پێویستە بزانی شتێکی تر بڵێ یت =١٤ ئەو دەرختە، بە نەفرەت کراوە ئەگەر چاو شاد و دڵخۆش نەکات هەروەها شاعیریش مافی مانەوەی نییە ئەگەر گوڵ دەرنەکات =١٥ هیچ زامێک نییە ئەگەر کەمێک جوانی بکەین دەمێکی لێ نەیەتە دی هەروەها هاوارێک نەتوانین بیگۆڕین تاقانە تاوان: ڕێک نەخستنی ئاوازەکانە =١٦ قسە بۆ ئەو کەسانە ئەکەم کە ناتوانن بخەون ئەوان بە تەنیا نین مادام لەوان ئەچم هەروەها قسەش بۆ ئەوانە ئەکەم حەز ئەکەن بمرن بۆ چی ئەڵێن: من خۆپەرستم =١٧ ژیان پڕە لە پڕیشک بەڵام لەگەڵ ئەوەشا هەر ژیانە =١٨ جار جار جێی خۆیەتی لە شەوا هاوار کەین =١٩ جارێکی تر چاوی منداڵە مردوەکان نایەڵێ لەمڕۆ بەدواوە ئاوێنە ببینێ =٢٠ ئایا ئەزانی؟ وشەی شەرمەزاری چییە =٢١ هەوڵ بەن ئەم وشەیەی لە خەنجەر ئەچێ ئاوێتەی بەیتی شیعرێکی فەرەنسی بێت
910	Ḧacî Qadir	001	ئودەبا چاکە لێم نەبن دەرهەم	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	ئودەبا چاکە لێم نەبن دەرهەم لەم قسە و لەم حیکایەتەی دەیکەم ئیددعای هەر سەنایعێک ناکەن تاکو نەیخوێنن، ئیمتیحانی نەکەن پێی دەڵێن حیلەباز و کەززابە شێخ نەبی خاریجە لە ئەم بابە خانەقا و شێخ و تەکیەکان یەکسەر پێم بڵێن نەفعیان چییە ئاخەر! غەیری تەعلیمی تەنبەڵی کردن جەمعی ئەملاک و خەزنە کۆکردن دەفعەیەک ئیمتیهانیان ناکەن تێ بگەن زەهرەیا نە تریاکن لە مەحەککی بدەن ئەگەر وەکوو زەڕ تێ دەگەن ڕێگرن وەیا ڕەهبەر دەخیل شێخ و مێخ مەبن ئەبەدا هیچ کەسێ ڕزقی هیچ کەسێ نەدا ئەی خەریکی ڕمووز و ناز و نیاز [ئەوروپا] فەننی گەیوەتە ئیعجاز قوللەیی [ئیفل]ی لە ئەفلاکە عەکسی ئەو گەردشی لە ژێر خاکە کورەیی ئەم زەمینەیان پێوا خاتری تۆ بێ چوونە جەووی سەما قسەیێ ئەمڕۆ دەیگرن لە زوبان ساڵێ تر بۆت دەکەن بەبێ نوقسان سەد و پەنجا لوغەت زیاد دەکەن ساڵێ بۆ ناوی سەنعەت و بۆ فەن [چینی] ئاتەشپەرستن ئێستاکەش گەبری بێ دین و هیندوویی ڕوورەش بۆ چی فەرموویەتی نەبیی ئەمین: ++ نێر و مێ لەم حەدیسە فەرقی نییە گەر مەلا نەهیی فەرموو دینی نییە تۆ وەرە فەننێ فێر بە چیتە لەوە گاورە، هیندووە، وە یاخۆ جووە لازمە خول بخۆی وەکوو بەرداش هەموو قەڕنێک دەگۆڕێ ئەمری مەعاش تەنبەڵی کاری حیز و بێ خێرە دەستی ماندی لە سەر زگی تێرە ئەهلی جەننەت نە شوان و گاوانە ساحیبی فەنن و عیلم و عیرفانە فایدەیی گەر بدایە زیکر و دوعا دەبووە قاروون گەدایی سەر ڕێگا هەرچی بێ بەهرەیە لە کەسبی کەماڵ دەبتە دەروێش و مارگر و حەمماڵ لە حەدیسا هەیە حەبیبی خودا ++ موسحەفی خووایە عالمی برسی بە دوو نانی دەدات و ناترسی سۆفی وەک تیشنە بوو لە زیکری هەتاو سەد نوێژی دەدا بە کاسەیەک ئاو شیعی وەک تیشنە بوو لە سینە زەدەن بە دوو قەترە دەدا [حوسەین] و [حەسەن] بە قسەی موخبیر و موەرریخی کۆن میللەتی [چین]ە چارسەد ملیۆن سەربەسەر دەوڵەتی هەموو [ژاپۆن] زۆر بە زەحمەت دەگاتە چل ملیۆن ئەهلی ژاپۆن بە فەنن و سەنعەتی چاک سەیری چۆن چینی گرت و کردیە خاک ئیتتیحادی بە ئیتتیفاقی ئەنام سوپەرە بۆ حەوادیسی ئەییام کوردی ئێمە نەزان و پاشکەوتن پێکەوە پووش و ئاگر و نەوتن بێ ئەگەر دەستی یەکتری بگرن وەک [سکەندەر] جیهان هەموو دەگرن خواردن و سەتری عەورەت و سوکنا باعیسی ژینە بۆ گەدا و پاشا حاڵەتی وایە چی لەسەر خاکە غەیری [عیسا] دەڵێن لە ئەفلاکە ئەو هەموو مەدحی بادە و دڵبەر نووسراوە لە سەد هەزار دەفتەر وەکوو خەمسەی [نیزامیی گەنجە] کە لەلای خەڵقی کیمیا و گەنجە یا وەکوو بەیتی شیرن و فەرهاد شێعری «حاجی» لە بەر کرایە بە یاد ئێستە میللەت دەبوونە ساحیبی جاهـ یا نە هەمتایی ئەولیائوڵڵاهـ کێ دەڵێ کوردەکان بە ئیدراکن بەسە ئەم نەقسە گوێ لە من ناکەن لە قسەی ساغی من خەلەل دەگرن واهیمەی شێخەکان لە دڵ دەگرن ئەوی موحتاجی نان و پیوازە یا هەتیوبازە یا نە مێبازە حەیفە بۆ مەردی ساحیبی تەمیز هێندە باسی مەکانی پیسی و میز عیشقبازی و هەوایی دەروێشی میللەتی خستە فەقر و بێ ئیشی ئەو کەسەی دەوڵەمەندەکی چاکە بەندەیی ڕۆمییانی ناپاکە هەموو مردووی میان و سمتی خڕن بەیتی مەدداحیان بە جان دەکڕن بەیتی من چونکە کەڵکیان دەگرێ لە غەریبی و بێکەسی دەمرێ تا لە ژێر باری ڕۆمییان نەمرن زەحمەتە قەدری بەیتی من بگرن یا نە وەک ئەهلی مەغریب ئێستاکی چییە ناوت؟ دەڵێ: خریستاکی باوکم ئەحمەد بوو ناوی، فیکرم دێ خەڵقی لادێ بوو، دایکی من فاتێ «حاجی» سا بەسیە سەدهەزار دەفعە پێم گوتی: ئەم قسانە بێ نەفعە ڕۆژی ئەووەل لە بەندە و ئازاد خدمەتی خەڵقە قیسمەتی ئەکراد لێی گەڕێ قەومی تۆ هەموو مارن دز و حیز و پیاوکوژ و هارن مڕی ناوداری ورچی ناو دارە ڕاستیان خوارە، خواری خونخوارە باوکە هەر چۆنێ تۆ دەڵێی وایە زەن دەکەن ئەم قسانە خۆڕایە قوڕی کام جێ بکەم بە سەر خۆدا ئەمە لێم بوویتە عیللەتی سەودا بە قسەی چاکە دەستیان دەگرم تەرکی ناکەم بە لۆمە تا دەمرم
92	Hêmin	067	تاریک و ڕوون/شینی گۆران	مەسنەوی	فعلاتن مفاعلن فعلن	هەر لە بۆتانەوە هەتا سۆران هەموو سۆرانی شینە بۆ گۆران هەر لە کوێستانەوە هەتا گەرمێن یەخەمان دادڕاوە تا دامێن لە جزیرە هەتاکوو بەحری ڕەش نییە کیژێ سەری نەنابێ لە هەش لە دیاربەکرەوە هەتا ورمێ سەر بەقوڕ، مل بەکوێنە نێر و مێ هەر لە کەرکووکەوە هەتاکوو سنە شین و ڕۆڕۆ و فغانی پیاو و ژنە لە مەریوانەوە هەتا زێبار وەک زرێبارە چاوی کوردی هەژار هەر لە زاخۆ هەتاکوو کرماشان پرسەیە، ماتەمە، بەخۆدادان لە مەهاباد هەتا سلێمانی ناڵە ناڵە لەباتی گۆرانی هەر لە بێجاڕەوە هەتا شەمزین کچ و کوڕ، لاو و پیری کورد شەمزین لە شنۆوە هەتاکوو سەنجابی تووشی کوردێکی بێ کەسەر نابی هەر لە هەولێرەوە هەتا پاوە نەتەوەی کورد پەشێوە، تاساوە جا چلۆن دڵ بەخەم نەبین، نەگرین جا چلۆن کۆڕی شینی بۆ نەگرین شاعیرێک بوو بەنرخ و بێ وێنە بیری ڕۆشن بوو، چەشنی ئاوێنە شاعیرێک بوو بەجەرگ و هەڵکەوتوو پێشڕەوی گەل بوو نەک لە گەل کەوتوو تاکی کەم بوو لە جوان پەرستیدا وەکوو مێو بوو وشە لە دەستیدا هەستی پاک، مێشکی تازە، بیری نوێ شێعری پڕ سۆز، قسەی بەتام و خوێ دڵتەڕ و خۆش خەیاڵ و ناسک بین بەهونەر، شارەزا، وشە ڕەنگین پێم پەری شێعر و مۆسیقا تۆران بۆیە بردیانەوە سەرێ گۆران یا خودای جوانی تووڕە بوو لێمان ئەو چرایەی ڕەوا نەدی پێمان ڕۆژگار گەوهەری وەبن گڵ دا داخی ئەو مایەوە لە ناو دڵدا داخەکەم ئەو بڵێسە دامرکا کە خەریک بوو وڵاتی ڕوونتر کا ڕۆیی گۆرانی خۆشەویست ڕۆیی شین و ڕۆڕۆی گەلی نەبیست ڕۆیی ڕۆیی بێ وەی گەلی بگا بەمراد ڕۆیی بێ وەی ببینێ کورد ئازاد ڕۆیی ئاواتی بردە بن گڵی ڕەش ڕۆیی کورد ماوە بێ کەس و بێ بەش حاجی، گۆران و پیرەمێرد مردن «داخەکەم کوردی ئێمە هەر کوردن» کوردن و تووشی ڕۆژی تەنگانەن مەردن و دیلی دەستی بێگانەن
507	Qaniʕ	036	م/تا حەیاتم بێ لە دڵما شەرتە میهرت دەر نەکەم	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	تا حەیاتم بێ لە دڵما، شەرتە میهرت دەر نەکەم رۆژ پەرەستم تا بمێنم، سوجدە بۆ ئەختەر نەکەم شەرت و عەهدە مەیلی گەرمت قەت لە لام ساردۆ نەبێ تا سەرم نەدروونە جاو و زیارەتی مەحشەر نەکەم وشکە سۆفی ڕیش بڕاوە، واعیزی سەر مینبەرم چۆن لە داخی غەیری ئەبرۆت تەرکی هەر مینبەر نەکەم؟ گەر وەکوو مەجنوون لە کێوی نەجدەدا خۆ داگرم شەمشەمەکوێرەم کە ڕوو بۆ شەمسەکەی خاوەر نەکەم گەر لە لێوی لەعلی ئاڵت قەترەیێکم دەس کەوێ ڕوو ڕەشم گەر تەرکی ئاوی زەمزەم و کەوسەر نەکەم نووکی موژگانی لە خەنجەر تیژترە بۆ قەتڵی من چۆن بە جارێ تف لە شیر و خەنجەر و نەشتەر نەکەم؟ عەرزی یارم کرد کە بۆچ پەرچەم لەسەر ڕوخسارتە پێی وتم بەزمە! لە سەر چی عوود لەسەر مجمەر نەکەم؟ هەر شەوێ دولبەر بە نازۆ ڕوو بکاتە مەنزڵم ڕەببی لاڵ بم گەر لە ڕێیا تەرکی ڕۆح و سەر نەکەم یار بە ئیستیهزازەوە فەرمووی «قانعا» ماوی شوکور لافی میهری تۆ درۆیە، من ئەبێ باوەڕ نەکەم
872	Wefayî	090	ێ/موتریب وەرە دەستی من و دامانی وەفات بێ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	موتریب وەرە دەستی من و دامانی وەفات بێ سووتام بە مەستی مەیەوە دەنگی نەوات بێ ساقی وەرە مەجلیس بە سەر و گەردەنی جامت بێ نەغمەیی نەی نامەوێ گەر ئابی حەیات بێ تۆ گەنجی جەمالت هەیە، من عاشقی ڕووتم یەک بووسە چ نابێ کە بفەرمووی بە زەکات بێ نابێتەوە ڕۆژ ئیدی سەباحی ئەمەلی من بەو گەردنە، هەرتا شکەنی زولفی دوتات بێ دەگریم و لەگەڵ ئاهی دەروون سۆزی دڵم دێ وەک بەرقی بەهاری کە لە عەینی زوڵمات بێ قوربان! کوتم: ئاخر بەسە بەو زولفە ئەسیری فەرمووی: کە ئەتۆ مورغی شەباوێزی، سەدات بێ مەنعم مەکە مەستم کە بە تەفسیری جەماڵت عاشق ئەوەیە بێ سیفەت و پەڕتەوی زات بێ من ڕەند و قەلەندەرسیفەت و مەست و خەرابم تۆ پیری خەراباتی ئەگەر مەزهەبی وات بێ نەمزانی هەتا پێنەکەنی گوڵبەدەنی من فنجانی لە مەرجانی دەبێ پڕ لە نەبات بێ هەر چاوەڕوانی قەدەمی تۆم و ئەگەر دێی زوو بێ نەفەسی ئاخرە، ڕۆحم بەفیدات بێ هەستە وەرە لەو جامی ئەلەستە بدە دەستم بەستەی دەری گوڵزارە ئەوی مەستی سەفات بێ سەد جار بچم و بێم و بسووتێم حەقی تۆیە هەرچەندە بە شەرعی شەم و پەروانە خەتات بێ بۆ ماچێکی مەمکوژە، بە ڕوحم و بە وەفا بە هەرچەندە بە دینی گوڵ و بولبول حەسەنات بێ عەهدێکە لەگەڵ گوڵ کە بەبێ موتریب و ساقی تا ئێرە نەچی ئیدی «وەفایی» دە حەیات بێ
722	Salim	187	ی/دڵ لە حەلقەی چینی زوڵفت ئەی بەسا زەنجیری دی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	دڵ لە حەلقەی چینی زوڵفت ئەی بەسا زەنجیری دی! سینەیی ڕێشم لە غەمزەت بەس نیشانەی تیری دی! ئەو لە من زیاتر لەدەست عیشقت یەخەی خۆی پارە کرد ناسیحم وەختێ لە مەشقی عاریزت تەسویری دی باڵی موژگانی لە پەروازایە بازی چاوی یار خۆش لە جەولانایە باقڵ یەک تەرەف نەخچیری دی زەرفی دڵ بوو دوو لەت و پوخت و پەزی فیکرم ڕژا ڕووبەڕووی تۆ وا لە ئەبرۆ بوڕڕشی شەمشیری دی! ئیحتیرامی ئەهلی دڵ ئەفزوون دەکا ئەندووهی عیشق قەلبی بێ قیمەت لە بۆتەی میحنەتا ئیکسیری دی قیسمەتی تۆ هەر چی بوو «سالم» هەتا هاتی نەما مادەری دونیا لە سستیی تالیعت وا دیری دی
619	Salim	081	ر/لە زیکری ئالەتی یاری قەلەندەر	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن فعولن	لە زیکری ئالەتی یاری قەلەندەر لە ئەفکارم دەکەم فکرێکی بەرتەر دەکا گورزی گرانوەزنی لە ڕەوتا زەمین جێ جێ لە بەردەمیا موجەددەر لەناو دەریایی توممانا، عەموودی نەهەنگ ئاسا لە هەنگاوی شەناوەر بەبێ دەرپێ ئەگەر بێ سوویی سەحرا لە شەش فەرسەخ دەبینن میلی ئەحمەر لە پێی دار قابغی، نەوسی بە مەششاک ++ لە ڕووی ئەودا منارەی شاری [هەولێر] بەقەد بەردووخە جورمی بەڵکە کەمتەر دەبێتە نەردەبانی جەمعی [یەئجووج] هەڵینێ گەر بە دیواری [سکەندەر] چ نەڕنایش ژنێ بێ مەیلی گوم کا نوقم نابێ لەناو دەریایی شوشتەر کە زوڕنا سەرقەفی ڕەق بوو لە کارا دەدا ماکەر لە بەریا هەوڵی دوختەر دەبێتە قەیسەریی پەس، بەر بە ئەشکەوت ئەگەر ئاغا بکا کاری پەس و بەر دەلەرزن پیرەژن وەک بی لە حەممام بکێشێ گەر لە نەقشی ئەو موسەووەر وتم: ئاغا دەدەی تەسکینی فاتان؟ وتی: مێشوولە کەی دەگرێ بەری کەر؟
102	Hêmin	077	تاریک و ڕوون/بناری هەڵگورد	مەسنەوی	8Syllabic	لە خەودا دیم لەسەر هەڵگورد لەسەر چیای سەرکەشی کورد ماندوو، خەستە، شەکەت، کفت لەسەر تەختێکی زێڕ کفت لەبن لێفەی ئەتڵەسی سوور لەسەر دۆشەگێکی ئەستوور بۆ حەسانەوە درێژ ببووم بەبۆنی گوڵان گێژ ببووم کەوی گرتبووی دەوروبەرم غوڕڕەکەو بوو لەبن سەرم شنە کاکۆڵی دەبزاوتم گزنگ ڕوومەتی دەنگاوتم لە فریشتان بەرزتر بوو جێم هەور دەڕەوێن لەبەر پێم هەوایەکم هەڵدەمژی کورد و کەودەری پێ دەژی گەیبوومە پۆپەی ئاواتم لێم دیار بوو هەموو وڵاتم وڵاتی باب و باپیرم جێی هەڵدانی خۆم و بیرم وڵاتی جوان و دڵگرم هەزار جاری دەبەر مرم وڵاتی ڕەنگین و نەخشین وڵاتی سوور و سپی و شین خێری خودا، باخی بەهەشت کوێستان و بەندەن و پێدەشت تەلان، گەوە، بانوو، بستوو کانی، زنە، رنوو، پزوو مێرگ، نواڵە، دەریا، ڕووبار نەرمان، هەڵەمووت، لێڕەوار ئاوهەڵدێر، خوڕێن، گۆمی مەند کێڵگە، بەیار، بژوێن، زەمەند جێ جێ کۆدە، جێ جێ ڕووتەن جێ جێ چێنک. جێ جێ ڕەقەن جێ جێ ئاوگر، جێ جێ شۆنە جێ جێ شوورە و قەڵاکۆنە کوردستانی بەخێر و بێر «پێی ڕوون دەبۆوە چاوی کوێر» * پۆلێکی پەری شل و مل بەرموور و ملوانکە لە مل برژانگ درێژ و چاو بەکل شان بەکۆڵوانە شەدە شل ناسک و نازدار و شۆخ و شەنگ تەنک و شلک و جوان و چەلەنگ بەژن باریک و خڕ و پڕ سەری کوڵمەیان دەیدا گڕ نەشمیل، ڕەزا سووک، نازەنین لەبەر دڵان و خوێن شیرین چاویان مەست و پڕ شەرم بوو بسکیان ئاوریشمی نەرم بوو لەشیان بەتین و گەرم بوو باسکیان سەرینی سەرم بوو * یەکێک خۆی لەباڵ دەخزاندم یەک یەخەی بۆ دەترازاندم یەک بەناز خۆی ڕێ دەخستم یەک مەمکی دەنا لە مستم یەک دەیشێلام ئارام ئارام یەک قانە قدیلەی دەدام یەک بۆی دەگوتم گۆرانی بەچریکەی خۆشی ئاسمانی یەکێک سەمای بۆ دەکردم یەک دەستی لەستۆ دەکردم یەک بەبالۆران دەیدواندم یەک بەسپایی ڕایدەژاندم * لەو خەوەدا هێشتا لاو بووم هێشتا بەنموود و بەرچاو بووم هێشتا مابوو گوڕ و هێزم هێشتا گەرم بوو ئامێزم هێشتا هەمبوو باهۆی قەوی ڕەوەکم دەکردن کەوی لە جێژوانێ خۆم ڕادەگرت مێزم بەبزۆزاندا دەگرت هێشتا پێم دەکرا دەسبازی گراویم دەکردن ڕازی هێشتا کەنفت و پیر نەبووم «لە باڵ جواناندا تیر نەبووم» * دڵتەڕ و جوانی پەرست بووم شاعیرێکی خاوەن هەست بووم هێشتا دوور نەبووم لە هەڵگورد کیژم دەهاتن لە شەوگورد لەپڕ لەو خەوە ڕاچەنیم بەحاڵی زارم پێکەنیم لە نێو ماڵێکی بێ ژندا لە بن لێفێکی چڵکندا لەسەر تەختێکی ڕەق و تەق سەرتاپام شەڵاڵی ئارەق پیر و کەنەفت و کەلەلا هەموو لەشم هەلا هەلا پشتم ڕەق و باسکم تەزیو پێم نەدەکرا ئەم دیو ئەودیو کز و گۆد و سڕ و بێ ناز پێچم دەدا وەک مارانگاز تازە کوا خەو دەمباتەوە؟! هەستام وەبیرم هاتەوە ئاوارەم و دوورە وەتەن بێ تەماڵ و سەڵت و ڕەبەن سەرم وڕە و گیانم دێشێ کەس نییە نازم بکێشێ چم کردووە بۆ وام بەسەر هات؟ بۆچی تەرە بووم لە وڵات؟ بۆ هێلانەم لێ شێواوە؟ ئەو هەموو ڕێگەم پێواوە؟ بۆ لە خۆشی دوورە بەشم؟ بۆ ئەوەندە چارەڕەشم؟ چییە گوناهـ و تاوانم تەریدەم؟ جەردەی کاروانم؟ پیاوکوژم؟ ڕێگرم؟ دزم؟ بۆ دوورم لە کەس و خزم؟ تاوانم ئەوەیە کوردم خەڵکی بناری هەڵگوردم بەو هەوایە پەروەردە بووم بۆیە تووشی ئەم دەردە بووم کۆیلەتیم بەلاوە نەنگە بۆیە وڵاتم پێ تەنگە دەڵێم مافی خۆمم دەنێ ڕەپێم دەنێ بۆ بەندەنێ دەڵێم ئینسانم، بەشەرم ئەو پەندە دێنێ بەسەرم *** بەڵام هەڵگوردە و نانەوێ بەڵام کوردە و مافی دەوێ هەزاری وەکوو من بمرێ دەست لە خەبات هەڵناگرێ زۆر کەسی وەک من نەمێنێ ئەو مافی ڕەوای دەستێنێ
371	Nali	0109	ە/ساقی بە مەیی کۆنە لەسەر عادەتی نەو بە	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ساقی! بە مەیی کۆنە لەسەر عادەتی نەو بە بشکێنە بە یەک نەوبە دوو سەد ماتەمی تەوبە ساقی! قەدەحی گەردشی گەردوون دەشکێنێ باری، کە دەبێ موعتەقیدی گەردشی ئەو بە! ئەی نەفسی مورائی چ گران باری، تەکالیف بۆ خەڵقی دەکێشی، دە هەڕۆ ڕێش و جەدەو بە بوغزت لە زەعیفان چییە قوربان، وەکوو قەسساب بەو خەزز و بەزی ڕیشوەتە، ئەی هیزە، قەڵەو بە! ئەسپی نەفەست دێت و دەچێ، گەرمە عەنانی ئەی مەستی ڕیازەت هەڵە! هوشیاری جڵەو بە وەک ماهـ و ستارەت کە ببێ مەیلی هەڵاتن سەرکردەیی ڕۆژ، ڕەهڕەوی شەو، ڕەهزەنی خەو بە نالی مەبە عاجز، کە ئەمە دەورە نە جەورە ساقی کەرەمی یەک بە یەکە و نەوبە بە نەوبە
582	Salim	043	ب/چوومە سەر زیافەتی مەللا بەکری عالی جەناب	قەسیدە	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	چوومە سەر زیافەتی مەللا بەکری عالی جەناب چ بڵێم خەڵکینە! بۆم نایەتە بەر مەددی حیساب خولاسە جێبەجێ بوون: ڕیزێ لە خوار، ڕیزێ لە ژوور هێنایان هەر بە دوو کەس سینییێ یاپراخ و کەباب ئەوی مەقبووڵ بێ لای خەڵکی، ئێستە قسەی موختەسەرە بوو بە هامسینیی من کەرە زۆرخۆرەکی خانەخەراب +++ لە تاوان جووجکی ژێر دەورییەکە بوو بە کەباب هەموو جار چواردە یاپراخ و دوو جووت نانی قەوی بای دەدا لوولی دەدا قووتی دەدا میسلی دەواب چنگی گورگی کە بە یەک حەملە لە گۆشت ڕاماڵی هاتە یادم ساعەتەن زەحمەتی مەڕ، جەوری قەساب دەرونی هاتە جۆش و مەتڵەبی دۆی ترشی دەکرد کاسە دۆی نایە سەر و دوو قومی لێ دا بە شیتاب ئەلقیسسە ئەو شەوە بەدبەختە وەهای کرد بە خوەرش وەختە بوو قیرتەبەقی نان لە مەلا بێتە جەواب
750	Salim	215	ێ/پێم خۆشە کە عومرم بە جەفا سەرفی غەمت بێ	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	پێم خۆشە کە عومرم بە جەفا سەرفی غەمت بێ بەو شەرتە کە مایەی زەرەرم ماچی دەمت بێ خۆ ڕۆشنە خانەی دڵی من مەنزڵی تۆیە مروەت نییە بەم ڕەنگە خەرابی ستەمت بێ یاقووتی لەبت جایزە بەخشینی بە ئیسبات بێت و بەقەدەر خدمەتی من گەر کەرەمت بێ
300	Nali	0020	ت/ماتەم وەکوو زوڵفەینی سییەهـ گرتی سەراپات	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	ماتەم، وەکوو زوڵفەینی سییەهـ، گرتی سەراپات پۆشی لە ڕوخت تەعبییەیی بەیدەق و شامات تاقانە یەتیمی خەلەفی ئاخری نیسان! تۆ خۆش بی، سەدەف بوو بە فیدات، دوور بی لە ئافات بۆ فەوتی سەدەف حەیفە بڕێژی دورەری ئەشک زایع مەکە دوڕ دانە بە غارات و خەسارات دیدەت وەکوو گوڵ سوورە، پڕی شەبنمی ئەشکە؟ یا لالەیی پڕ ژاڵەیە دوو نەرگسی شەهلات؟ بۆ گریەیی تۆ ڕەنگە منیش هێندە بگریێم گەوهەر بڕژێنین بە بوڵندیی قەد و باڵات لاکین ئەمە دونیایە، گەهێ سوورە، گەهێ شین ++ بەس گریە بکە بۆ پدەر و بابی حیجابت بێبابیی تۆ مووریسە بۆ وەسڵ و مولاقات! بێبابیی تۆ بۆ من و تۆ بابی فوتووحە بێبابیی تۆ خواستەیی من بوو بە ئاوات بێبابی مورادی من و تۆ بوو بە تەمەننا بێبابی دوعایی من و تۆ بوو بە موناجات ئەو بابە کە فەتح و زەفەری قەلعەیە قەلعی با قەلعی بکا زەلزەلەیی هازیمی لەززات ئەو پیری خەرەف، ئافەتی مەردی و سەفا بوو تۆ شۆخ و جوان، دوور بی لە ئافات و خەرافات ئەو فەوت و وەفاتە سەبەبی عەهد و وەفاتە چوو ساعیقەیی بەردی عەجووز و، گوڵ و مل هات گوڵ تاجی لەسەر نا و، چەمەن مەخمەڵی پۆشی هات موژدە کە خەلعەت گەیییە بەر بە موباهات هات زەمزەمەیی بولبول و ئاوازەیی قومری هات بادی سەبا، دێن و دەچن عەرعەر و بانات نەجم و شەجەر و نەرگس و ئەنواری شکۆفە جیلوەی چەمەنن، یەعنی زەمین بوو بە سەماوات ماوەردە لەسەر خەرمەنی گوڵ عەترفشانە، یا ئاوی حەیاتە: عەرەقی وردی موحەییات؟! گوڵشەن وەکوو بەزمێکە کە ئاحادی هوزاری بۆ تاقە گوڵێکی گەیییە ڕوتبەیی میئات تۆ باقییەیی ساقییەیی سەحنی چەمەن بە مەیدان هەموو مەی دانە بە کاسات و بە تاسات نالی یەک و ئەو کەس کە تەمامی غەزەلی بیست مەعلوومی بووە زۆر و کەمیی خاریقی عادات
260	Kurdî	056	ی/شۆخی دڵ ئازاری یاری سەرسەری	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	شۆخی دڵ ئازاری یاری سەرسەری! کافرەی تورکەی لە مەزهەب بێ بەری! بۆچ لەلای تۆ قەتڵی عاشق واجبە؟ قەسدە سەر لێم دا بە دەست و خەنجەری ڕۆح و تەن تەسلیمی شمشێرت دەکەم گەر بزانم تۆی بە قەتڵم مشتەری نیم نیگای چاوت دڵ و دینی ڕفاند چاوەکەم! مەعلوومە تۆ تاڵانگەری بەم سوپای کاکۆڵ و تابووری موژەت فەوجی سەربازە لە پشتی لەشکری ئەتۆی بەهرامی شێرئەفگەن کەوا لائیقی تاج و نگین و ئەفسەری شۆخ و مەحبووب و لەتیف و نازکی چاو غەزاڵ و نەونەمام و نەوبەری گەوهەرت «کوردی» وەکوو خەرموهرەیە چونکە خۆت بەدتاڵعی، بەد ئەختەری
399	Narî	016	ب/چاوەکەم لادە لە سەر کوڵمت نیقاب	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	چاوەکەم لادە لەسەر کوڵمت نیقاب با خەجاڵەت بێ لە ڕووتا ئافتاب مەستی عیشقم، پێم مەڵێ مەستی مەیە عاشقی بێدار و سەرمەستی شەراب وا بە شوعلەی ئاگری ڕوخساری تۆ جەرگ و دڵ برژاوە بۆ تۆ، وەک کەباب زوڵفە، یا مارە، لەسەر گەنجی ڕوخت دووکەڵی ئاهی منە، یا میشکی ناب نایبڕێتۆ دادی من، یا زوڵمی تۆ غەیری حوکمی مەحکەمەی ڕۆژی حیساب پەرچەمە، یا توڕڕەیی شاهانەیە یا سەوادی نامەیی ئەهلی عەزاب سەهمە یا موژگانە یا تیری قەزا لێوە یا یاقووتە یا لەعلی موزاب قەوسە یا ئەبرۆیە یا شمشێری زاڵ یا کەمانی ڕۆستەمە پڕ پێچ و تاب بۆ نەبوو ڕەحمت بە حاڵی من دەمێ؟ تا بەکەی چاوم لە «ناری» ئیجتیناب؟
673	Salim	136	ن/لێم گەڕێن با گۆشەگیر بم دەستەوئەژنۆ کەفزەنان	قەسیدە	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	لێم گەڕێن با گۆشەگیر بم، دەستەوئەژنۆ، کەفزەنان گێژەڵووکەی بای نەدامەت تاری کرد سەفحەی جیهان [شارەزوور] بەحر و [سولەیمانی] لەسەر ئاو، گەمیەڕەنگ بۆ شکستی وەک نەهەنگ بوو فیتنەیی ئاخرزەمان کێ دوعای کردبێ بەسۆز ئەمساڵ لە کشتی [شەهرەزوور] دا ببارێنێ لە تەنخوای تەرزە ڕۆمی، ئاسمان؟ ڕاستە گەردوون چابوکە بۆ ڕەنگی بەد ڕیتن وەلێ ناڕژێنێ ڕەنگی بەم ڕەنگە بە موددەی سەد قیڕان بەزمی سەیدی ئێمە سەییادی فەلەک کارێکی کرد ڕەنگە باڵای تیرقەددان بێتە تەرکیبی کەمان زیعفی تالیع جازیبە وەک کەهڕوبا بۆ خوێن و دەم سەیری چیهرەی بەختی من کەن بوو بە ڕەنگی زەعفەران نەوبەهاری من خەزان و فێنکیی سوبحم تەمووز پەرتەوی ماهە غەم و چاکی دەروونم وەک کەتان تورکی قورسی خۆر کە تالیع بوو تولووعی کرد بە ڕەقس کەوکەبەی ماهی مورادی ئەهلی [بابان] بوو نیهان ئاگری نەگبەت لە خەرمەنهایی تالیع کەوتەوە شەمعی دەوڵەت هەر تەرەف دەگڕا هەموو خامۆش کران حەلقە دەین یاران بڵا ئاشوفتەبەخت و تیرەڕۆژ ڕۆزگار دونیای لە ئێمە کردە گێسووی دڵبەران هەوری بەدبەختی کە هاتە ڕووی فەلەک وەک ڕەنگی قیر کەوکەبەی ماهی مورادی ئەهلی [بابان] بوو نیهان ساعیقە و بەرقی نەدامەت زوڵمەتی دا شەرق و غەرب بەردەبارانە بە مەخسووسی لەسەر موڵکی بەبان چاوی عیبرەت هەڵبڕە ئەی دڵ لە وەزعی دەهری دوون سەیر کە سا تورکی فەلەک چیی کرد بە زومڕەی کوردزوبان چارەسەر کەن ئەهلی دەروێش نانی مفتیمان بڕا لوولە بوو سفرە و نەواڵە، ون کراوە زەرف و خوان ئەهلی سادات و مەلا و حاجی بڵا شین کەن بەسۆز دەفتەری ئەهلی وەزایف دیم عوموومەن حەک کران عەرسەیی مەیدانی چەرخە ئێستە جەولانگاهی بووم بوو بە لانەی زاغی بەدخوو، ئاشیانەی باڵەبان دڵ لە میحنەت کەیلە تابی سەیری ناوشارم نییە عەینی چاوم خوێنی تێ زاوە لە داغی مەردومان بێ زوبان کووکووزەنان هەر خانەدان تێ دەفکرم عەنکەبووت خواجانشینە و جفت جوغدن دیدەبان حاکمە ڕۆمی لەسەر تەختی [سولەیمانی] درێغ کەوتە دەستی دێوی دوون موهری سولەیمان ئەلئەمان مەجلیسێ وا بێ موشەخخەس دوودی گۆگرد عوودە بۆی [دەروێش ئاغا] بوو لەجێی [مستۆ] هەموو شەو نەغمەخوان عەزل و نەسبی کرد بە تەدبیری [کیا] مەنسووبی ڕۆم قاوەچی [عەوڵایی قاپی] بێت و [سووران] پاڵەوان کێ دەکا تەقسیمی مەنسەب وا موقابیل شانی شەخس بۆ [عەزیز] سەرواز یەکوم و [حاجی قادر] ئاشەوان ئاڵووگۆڕی مەنسەبی دوو شەخسی عالیجاهـ کرا: [مەحموودئاغا]ی زل حەکیم باشی، حەمامچی [بابەجان] کۆڵ بە دۆش با خەرقەپۆش بن تاج و کەشکۆڵ هەڵگرن ڕوو کەنە ئەملاکی [پیتر] و بچنە شاری خامۆشان ئەسکەمل بێنن قەراریان دەن لەجێی ئاغالەران مەجلیسی شووڕا ئەمێستە خاسسە بۆ ئەسنافەکان وا [کەریم ئاغای نەنێ] تەدبیری: هەستە جاف دەکا [خاڵە هۆمەر] دارۆغەی شارە و مودیر [حاجی ئەحان] کەس نەچێتە پێشەوە [حاجی غەنی] تەدبیرییە مەئموری سەبتی نوفووسە و شاغیلی باجی دوکان [حاجی میرزا] کەوتە ناو کار و تەرازووی شاردەوە [مەسرەف] ئاسا حاسیبە بۆ خاسەجاتی [مالوان] میری [خوڵمار] و [دەلێن] ئەمساڵ مەزەننە [ساڵح]ە باز بە [جەببار]یان سپارد باقڵ [ئومووری دۆمەکان] [ئاغەتاها] مەشرەوەرەتجۆیە لەگەڵ سەرکاتبی وا دەزانم وەرگرێ حوکمی [چیاسەوز] و [شوان] بۆ گەڕانی دەوری شار ئەمشەو [مەلایوونس] دەچێ مشتەکەی گورز و کەمەندی کشتەک و دەرزیی سینان [حامید] و [وەستا حسێنی کۆڵ] لە شارا گەزمەچین هەر دوو بۆ خوێن ڕیتنی دز کۆ بە کۆ تیشنەن بە جان شیری قەیچی، تیری دەرزی، زەرگی نیوگەز، دیرعی ڕم نەخ کەمەند، ئیسپەردە توو، جەوشەن بەتێ، بەنبڕ ددان غەڵبەغەڵبی هەی بکوژ هەڵسا لە دەوری [چوارباغ] [قادری دەللاک]ە هەر شەو تا سەحەرگەهـ پاسەبان سەتڵی سەرخووسێنی تەپڵ و ئەسپی قاپقاپی حەمام لۆنگی جەوشەن، شیری کزلک، تۆپزی کاری ددان وا موسەللەح بوون بە ئەسبابی یەلی نەججاری شار بۆ کەمینگاهی گوزەر وەک شێری بەندی بەردران ناچەخ و تیر و کەمان و زەرگ و دەشنە و دەهرە بوو ئەسکەنە و تێشە و مشار و لێسک و مەنگەنە و کەوان چاکی کرد [میرزا سڵێمان] پاسی دەککەی زیندروو سەنگەری دەستگایە بۆ شەڕ، شەو هەتا وەختی بەیان مشتەیی نایە هەمانە و دەیوەشێنێ میسلی گورز گازنی تیژی نەجەخ، زووپین درەفش، ئیسپەر هەسان موونسی خاسس و ئەدەب ئامووزی پاشایە [بزە] بۆ نەدیمی چوون [وزە]ش بێنن لە [تیمار] و [کچان] باش خەیاتی خەرقەیی کەهیا [ئەلە کۆپاندروو] [ئەحمەدئاغای دەرزی باشی] بوو بە قاترچی خەران هەی پەنا بەخوا لەدەست ئێڵی غەوارەی دەوری شار کافرۆشی و چنگنی و چووچانیی و جافی تەلان عەزمی هەر کارێ بکا فەرزەن ئەگەر [کاک ئەحمەد]ە وای دەماڵن سێ کەڕەت تا دێتە [کانیی ئاسکان] بۆ نەجیبانی ویلایەت بوونە ئافەت نانەجیب جامەیی شەهری لەدەست سەحرانشین بەس دادڕان [بانەیی] و [ئەوڵا سووتەڵ] هەر دوو شەریکی قیسمەتن سەبتی توغرا بوون بە حوکمی [ماوەت] و سەمتی [قەشان] لوتفی ڕۆمی پەرتەوی ڕۆژە، لە نیک و بەد دەدا لەقلەق و نێریش دەچن بۆ زابتی نەهری [مووان] کەس نەڵێ ڕۆمی لە تەسخیری مەمالیک چابوکن سستیی بەختی عەشیرەت بوو بە چالاکی ئەوان وەر نە ڕۆستەم وەک ئەمان کەی دێتە دەست بۆ چابوکی؟ وا بە جورئەت، وا بە غیرەت، وا یەل و ساحیب سینان وەختی حەملەی ڕۆژی مەیدان موددەعی وا پێ دەکەن: دێتە لەغزش پێ و ڕیکاب و سست دەبێ دەستی عینان شێری بێشەی موڵکی بابان مەردی مەیدان زاهیرە گەر کەسێ بێنێتە خاتر دەستوبردی گەرمییان مەرگی تورکانی جەفاجۆ سەد قەدەم پێش گوللە کەوت تا پلە ئەنگوشتێ بۆسێ، ئەو گەییشتە سەر نیشان ئیختراعی تورک لە دڵدا مەشقجۆی شێوەی شوغاڵ یەککەتازی کورد لە دونبالی وەکوو شێری ژیان خۆ لە بیمی تیغی جانفەرسایی میر، ئەو ڕۆژە تورک میسلی کەوباڕی هەڵۆیین شەش جیهەت لێک هەڵوەشان هەر کە شوعلەی ماهیچەی تیغی بوڕەهنە بوو زوهوور وەک قوڵنگی شەوچرابین تێکەڵاو بوون ڕۆمییان گوللەتۆپ وەک تۆپی قایش بوو لە ئاقار غیرەتی تەبعی جۆیای بەزمی شێلگ بوو لەجێی سینەی کەمان بۆ قوماری مەعرەکە تیغێ بە ڕووتی نابەزێ بۆ جەلای جەوهەر لە خوێنی موددەعی وەردەگرێ قان شۆری مەخفی ڕۆمییان زانیوتە بۆ زاهیر دەبوو؟ نووکی نەی دەیخۆند لە دڵیانا هەموو ڕازی نیهان ئیسمی قابیز بوو لەجێی جەوهەر، لە حەربەی ڕممی ئەو وەک چەپەر پۆستەی ئەجەل هات و بە تورکی دا نیشان وەختەبوو تای پیرەهەن کفنی حەیات کەن بۆ مەمات هەر لە ناکادا نیزام دایان لە ڕیزی باڵەبان ئاهی ئەم حاکمانە تەحقیقە ئەگەر نەگرێ نیزام قەومی نووحیش دەچنە جەننەت، بێ شک و شوبهە و گومان سەرفی نەقدی ڕووحی شیرین بوو هەتا پەروەردە بوون بەچچە گورگ ئاسا لە ئاخر کەوتنە کۆزی دوودمان فەرقی فەخری میرئاڵا گەییە بەهرام و ئەسەد کەوتە قەعری چاهی غەم لەو حاڵە، میری بازیان باز وەکوو بازی تەوار دەورێکی کرد و هاتەوە دەوری کەهیا و شاری دا، دیسان بڕا ڕای نۆکەران ئاغەلەر وەک گورچکی گا، هەر یەکێ فیکرێ لە دڵ خۆ نیزامیش میسلی سەوسەن، جوملە خودڕوو دووزوبان هاتە ژێر پاساری تەنگ لەشکر، ڕیکاب ئەندەر ڕیکاب کەوتنە سەر کۆڵان و بێ ڕێگە، عینان ئەندەر عینان بوو بە جێی بەبر و غەزەنفەر، کووچە کووچە و ناو سوقاق سەرمەحەللە ڕەنگی بێشەی گرت لە نێزەی جانستان ڕەنگی سەحرای مەحشەری بوو شیوەکەی لای [پیرمەسوور] گرمەگرمی تۆپی ڕۆمی، هەوهەوی سوارەی [بەبان] پەیکی تەقدیر بوو بە سەققا، ڕاوییەی زوڵمی بەدۆش ئاوی ئەڵماسی بە تیزی ڕیتە حەلقی پڕدڵان ئارەقی ئابی نەبوو غەیرەز شەرەنگ مینایی تیغ بێخودی نەشئەی خەمۆشی تا حەشر بوو بۆ یەلان بوو بە جاڕووبی مەحەللە هەر تەرەف پەنجەی پەڕیو پەی کراو بێ پێ لە مەیدان، پەهلەوان وەک پاڵەوان سەن سەنی سوارەی نیزام گێل ئۆڵانی تورک ئوشاخ بگرە بگرەی کوردزوبان و ئاخ ئاخی تورکمان قەهرناک و سەر بوڕەهنە ئاتەش ئەفشان حەملەوەر جەنگجۆ بوون یەک بە یەک هەرسوو وەکوو بەبری بەیان هەی خودا ڕۆ لەو دەمە چیی کرد غەوی تۆپ و تفەنگ؟ سەرزەمین تاریک و دونیا تۆز و کەڕ گوێی ئاسمان ماهی تالیع ڕووی میحاق و ڕۆژی نەگبەت جیلوەگەر خەرمەنی شادی لەبەر با بەرقی غەم ئاتەشفشان لاغیری تالیع شکاندی حەسرەتا بازووی قەوی ئەختەری بورجی موزەففەر خۆی لە ئێمە کرد نیهان گەرچی پێشاپێش بەهەیبەت بوون و ئازا چوونە پێش حەسرەتا باز هەم نەیانزانی نیزام وا بێ حەیان سێ بلووک لای پشتی گرت و سونگی دووران هاتنە پێش فیرقەیێ لای پیرمەسوور و نیوی کۆڵانی ئەحان سەر بلووکیان خاڵەکەی هەورامی بوو و قالەی شەریف هەم ڕەفیقیان بوو عەزیزە حیزەکەی چوچانیان پێشی دەمیان ئۆغڵەمەی تۆپ، پشتی سەر ئەو ئاگرە گەیییە چەرخی هەفتەمین لەو حینەدا ئاهـ و فیغان غەیری تیغێ تەڕ، گەرووی لەب تیشنەگان ئاوی نەدی کوشتەگانی کوردزوبان دەتوت شەهیدی کەربەلان گوێی فەلەک کەڕ بوو لەبەر ناڵە و نەفیری ئەهلی شار لامەکانی گرت سەدای ئاهـ و فیغان و ئەلئەمان موددەعی کوێر بێ نیزام ئیفلیج مەکان زیر و زەبەر میری [سوورداش] و [ئەمینە]ی پیاوی هەر دوو ئەنگووان گەر عەشیرەت گریە کەن هەر یەک هەتا دەمرن کەمە کوشتنی ئەو بای موخالیف بوو لە شەمعی دوودمان ڕۆژی قەتڵ ئەمڕۆیە ئەلحەق وا حوسەینی پێ دەوێ بۆ ئەدای قەزیە سەراسەر نیلگوونە ئاسمان یادگاری حاکمان و جانشینی سیلسیلە ناموراد و نەوڕەس و مەقسەدنەدیو و نەوجەوان سا فەلەک کەیخوسرەوی خوێنی سیاوش گوم مەکە ڕۆستەمی سانی عەزیزە و موددەعی توورانیان قادری قودرەتنوما تۆ قودرەت خۆت کردە کار قادری ئێمەت موسەلسەل خستە بەندی ڕۆمییان وەر نە قادر تۆ دەزانی قەت کەسێ قادر نەبوو وا بە مەقهووری بکا قادر ئەسیری ڕۆمییان گوللە وەک تەرزە دەباری، ئەهلی لەشکر کەتنە باڵ پای ڕیکابیان قورس لەنگەر بوو، سەبوک دەستی عینان هاتنە ناو کۆزیلکەوە چەندێک سەلامەت چوونە دەر بەعزێ کوژران، جوملەیێ گیران و چەندێ ڕووت کران ئەم لە غەمدا هاتە جۆش، ئەو سێر و ئەمیان بوو غەنی سەگ لە لاک، عەسکەر لە ماڵ، دڵ لە تیغێ قاتیلان دەرپەڕین باز مەیلی ئیقدامیان نەبوو لەو بیدعەتە حەسرەتا یەکدڵ نەگەینە شیوەکەی [گردی گوڵان] مەیلی لانیان بوو وەکوو کەروێشکی پاش ڕاو هاتنەوە دەرنەچوون چا بوو بە حەملەی دێڵە [کەهیا] کول کران گەر مەحەللی گریە بوو ئەو وەختە من زۆر پێکەنیم پوورە ماتان، ئەحمەدئاغای بردە شکڵی دۆمەکان گەرچی میسرە [شارەزوور] ئەمما خەرابە بێ [عەزیز] ڕوو دەدا لەم خەڵقە ئاخر حاڵەتی کەنعانییان شێری بێشەی موڵکی بابان بوو [عەزیز] ئەمما درێغ وەک گرێی دامووسکی بێ، ئاو قەومەکەی زوو هەڵوەشان دیدە نابینایە وەک یەعقووب لە هیجرانی عەزیز تۆی خودا ساحیب مەکان و تۆی خودایا لامەکان کەوکەبەی بەختی عەزیزم وا لە چاها بێنە دەر شەعشەعەی ئەمری مونەووەر کا زەمین و ئاسمان چەنگەڵی شەهبازی بازی [بازیان]ی باز نەدی فش هەڵات [کەهیا] لەسەر بەیزەی تەمەع وەک ماکییان بۆ مەداری نانی عەشرەت قەت مەدارێکی نەبوو ئاشەکەی تەبعی بە ئاوی کەیدی ڕۆمی هاتە دان بەختی سووتێ سا لە ڕێی حەق، حەق حەقی لێ وەرگری بەد نەمەکگیری نەمەک بێ، وەک ئەوانی دا بەمان
856	Wefayî	071	ی/ئەی بە هەر ئاوێنە حوسنێک و تەجەللایێکی دی	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	ئەی بە هەر ئاوێنە حوسنێک و تەجەللایێکی دی ئەی بە هەر چاوی دڵی عاشق دڵارایێکی دی بۆ خیتابێکی شەو و ڕۆژ ئەو دڵەی سووتاوی من تووری ڕۆحم تالیبی دیداری مووسایێکی دی چونکە ئاوێنەی جەماڵی شاهی خووبانە دڵم دیتە ئاهـ و ناڵە هەر دی ڕوویی زیبایێکی دی غارەتی هۆشم دەکا هەردەم پەرێکی شۆخ و شەنگ بۆیە وا هەردەم لە دڵما شۆر و غەوغایێکی دی هیجری تۆ ڕۆحان دەکێشێ، وەسڵی تۆ ڕۆحان دەدا ئەی فیدای زولف و ڕوخت بم! تۆ مەسیحایێکی دی من بە چاو و گەردنی تۆ تەشنە و خوێنین دڵم ئاوری من دانامرێنێ جام و مینایێکی دی قیبلەگاهی عاریفان کەس وەک [عوبەیدیللا] نەبوو عالمێکی وا دەبێ بۆ غەوسی بەغدایێکی دی؟ هەر لە تەقدیری «وەفایی» بوو شەوی دی مەیفرۆش حەیفە بۆ تۆ هەر دەمە دەیر و کلیسایێکی دی
281	Kurdî	077	ە/لە نووری لامیعی تەشتێکی ڕاگرت و کوتی ڕوومە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە نووری لامیعی تەشتێکی ڕاگرت و کوتی ڕوومە بە دۆشی ئەژدەهایی پڕ نێشی ڕاگرت و کوتی موومە تکام کرد قەتڵی من ناحەق مەکە سوننەت، کوتی فەڕزە کوتم بۆ ئاگرت بەردایە عومری من؟ کوتی خوومە کوتم تەنها منم کوشتەی ئەتۆ توند بوو کوتی گوم بە دووسەد وەک تۆ لەهەر سوو کوشتەیی شمشێری ئەبروومە کوتم تا کەی لە خانی وەسڵی تۆ نەومید و بێبەش بم کوتی مردووت مرێ عاشق بەدایم زار و مەحروومە کوتم زەخمی دڵم بەس کارییە، توند بوو کوتی لاچۆ، بە من چی؟ تیرەبارانی نیگاهی چاوی جادوومە کوتم تەنها منم بەستەی ئەتۆ توند بوو جوابی دا هەزارانی وەکوو تۆ بەستەیی زنجیری گێسوومە کوتم ڕەسمی وەفاداری بە جێ بێنە، کوتی شێتی وەفا بۆ دڵبەران «کوردی» لە ئەم دونیایە مەعدوومە
369	Nali	0107	ە/دەستم لە گەردەنی خۆت هەڵمەگرە ئەی حەبیبە	غەزەل	مفعولُ فاعلاتن مفعولُ فاعلاتن	دەستم لە گەردەنی خۆت هەڵمەگرە ئەی حەبیبە! وەبزانە خوێنی خۆمە، یا میننەتی ڕەقیبە سەر بەردەبازی ڕێتە، تەن تەختە بەندی جێتە دڵ مەیلی خاکی پێتە، ڕۆح ماڵی خۆتە، بیبە تۆ نەو شگوفتە وەردی، من مایلم بە زەردی تۆ هەمسەرت نەسیمە، من هەمدەمم لەهیبە شاهێنی دیدە بازە، مەستی شەرابی نازە دڵدار و دڵنەوازە، دڵکێش و دڵفریبە ئەو تیفلە خورد سالە، هەر چەندە وەک غەزالە ئەمما کە هاتە نەخچیر، شێر سەولەتی مەهیبە دڵ پەی دەکا نیگاهی سەهمی موژەی سیاهی ڕەمزی هەموو بەڵایە، غەمزەی هەموو موسیبە ئەی چاوی پڕ نەدامەت، دڵ پڕ غەم و غەرامەت بگری، کە وشکە سۆفی لەم فەیزە بێ نەسیبە ئەی خەڵوەتی مورائی، بێ ڕەنگی خود نومائی ڕەنگ زەردی عاشقی بە، نەک زەرد ڕوو و شەقی بە نالی لەبی حەبیبە هەم تیب و هەم تەبیبە خولاسەیی لەبیبە، فەرمانبەری لەبی بە
1005	Ḧerîq	013	ش/عالەمێکە پڕ شەڕ و شۆڕ و نیزاع و ئیرتیهاش	غەزەل	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن	عالەمێکە پڕ شەڕ و شۆڕ و نیزاع و ئیرتیهاش ڕۆژگارێکە سەراسەر میحنەت و پڕ ئیغتیشاش کەس نییە بۆ ئیستراحەت سەر بنێتە سەر سەرین کەس نییە ئاسوودە بێ پاڵووی لە خاری ئیفتیراش تالبی ئیمساکی دەرخست ڕووبەڕوو هاتۆتە پێش ساحەبی عیرفان و دانیش سەربەزانوو چۆتە پاش بۆ سلووکی ڕێی مەعاریف پاڵەوانیش ناتەوان بۆ تەریقی جەزبی جیفە وەک یەکە ورد و هەراش نان و ئاوی ئەهلی دڵ هەر غوسسەیە و خوێنی جگەر دەستی بەرداوە لە عورزە تالبی نانی بەلاش هەر کەسێ دانگێ شعووری بێ شەعیرێکی هەیە ئەبلە بێدەنگ بۆتە ساحەب موڵکی شەشدانگ و مەعاش گەر بە تێڵا و زۆر نەبێ ڕۆزی وەدەس کەس ناکەوێ +++ دین بە زاییع چوو مەگەر بۆی ڕێک کەوێ پیاو ناگەهان وەک کەلیموڵڵا خودا کردیە دەلیلی سەنگ تراش نەک وەکوو قازی زەرووری و وەک مەلای ناخوێندەوار یا خەڵیفە کۆڵەتاش و مورشیدی خۆهەڵتراش یا وەکوو من بەخت، تالیع یاوەر و یارم نەبوو جێی موتاڵا و نۆرەدەرسم بوو بە دەورەی نۆبەئاش وەک ئەستوو بم، جیهانگیرم سکەندەر بێ، نییە جارێ «بابا»یێ ڕەفیقم بێ وەکوو وێڵداشی باش
628	Salim	090	ر/هەڵپژا خوێن بە جگەرما دەمی غەمزەت لە زەمیر	غەزەل	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن	هەڵپژا خوێن بە جگەرما دەمی غەمزەت لە زەمیر هاتە جونبوش کە بە ئاهم لە دەروونا پەڕی تیر بۆ ڕەفوو کردنی چاکی دەمی شەمشێری برۆ موژە تەردەستە لە دڵما وەکوو سووزەن لە حەریر هەمەجا خوارکەشان تا بە لەبی چاهی زەنەخ کافری دڵ سییەهی دیدە دەبا دڵ بە ئەسیر تا تەڕەددودمە لەسەر سەفحەیی دنیا لە غەمت بەس کەشاکەش لە گوزەرمایە وەکوو کلکی دەبیر بۆ سروشتی بەدەنت ڕۆژی ئەزەل سانیعی کول سافیی مرواریی و ماهیی بە یەکا کردە خەمیر بە نیگاری عەجەمی شێوەیی تۆ نایەتە زەبت تازەئامووختە کەی مەشقی دەگاتە خەتی میر؟ زیرە سەرمایەیە بۆ «سالم» و کرمانی دەبا شیعری کوردی کە بدا جیلوە لەلای شێخی کەبیر
995	Ḧerîq	002	ا/هەوری خەفەتە بەفری غەمی داوە بەسەرما	غەزەل	مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن	هەوری خەفەتە بەفری غەمی داوە بەسەرما یا سەڕسەڕی دووریتە کە لێی کردمە سەرما گاهێ بە شەرارەی غەم و گەهـ سەڕسەڕی هیجران خۆشی نەبوو بۆ من نە بە گەرما نە بە سەرما کەوتۆتە سەرم ئەشک و غوباری ئەلەمی دڵ یەعنی: کە قوڕی میحنەتە کردوومە بەسەرما گەر دەچمەوە [ساحیب] نیە هیچ مونیس و ساحیب گەر دەچمە [سەقز] ناری سەقەڕ وا لە جگەرما شاهیدمە حەواسم کەسەکەم چەندە کەساسم بەخودا نییە غیرەت لە خەیاڵ و لە نەزەرما هەرچەندە بە جیسمانی کە دوورم لە حوزوورت ڕۆحانییەتت سەبتە لەنێو دیدەیی تەڕما تۆفانی سروشکم چووە سەر [جوودی] وجوودم کەشتی تەنی قوم کرد و نە نووح و نە ئەسەر ما لەوساوە کە تۆ ڕۆیی دڵم ڕۆیی بەدووتا هێلانەیی تەن هەروەکوو مەئوایی سەقەرما بێ فەوجی وەفاکەت کە جەفایە وەرە ئەمشەو ئەم لەشکری ئاهی منە بێ فەتح و زەفەر ما لەم قەسوەتەدا دانەکەوێ پەردەیی زوڵمەت بەرچاوی دڵم بگرێ، دەسا بێ بە گوزەرما ئاوێنەیی دڵ ژەنگی قەساوەت ڕوخی پۆشی خاکستەری دڵسووختەیی بێنە بەسەرما مەنواڕە بە زاهیر کە بەبێ قووتم و ڕووتم ڕووت، قووت و خەیاڵت غەزەلی چاکە لەبەرما سەرمایەیی ئەم مڵکی خەیاڵاتە «حەریقی» حەیفێ کە تەلەف بوو، بە هەدەرچوو، بە زەرەرما
990	Ḧacî Qadir	099	ە/لە دەوری خاڵەکەی کوڵمی کە ماری زولفی داناوە	غەزەل	مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن	لە دەوری خاڵەکەی کوڵمی کە ماری زولفی داناوە لە سەر تەسویرەکەی ئادەم مەلەک سەد عوزری هێناوە شەوی میعراجی سوبحانە بە قەددی سەروی تۆی زانی لە سیدرە جوبڕەئیل بۆیێ لە نیوەی ڕێگە لایداوە کە شەیتان تاقی میحرابی برۆی تۆی دی وتی: یا ڕەب لە سوجدەی حەزرەتی ئادەم سەری خۆم بۆچی باداوە! بەڵام ئەی ویشکەشێخانی زەمانە پێم بڵێن ئاخر لەبەر چی پەرچەمی ساقی لە سوبحی جەبهە تۆراوە بەغەیرەز باسی ئەو زارە موهیممە دەرکی ئەو زارە ئەوی بیستوومە بیستوومە، ئەوی دیتوومە دامناوە چ سەییادێکی سەییادی کە بۆ سەییادی ئوستادی چ هەستی کردووە هەستا چ بازی بەست و وەستاوە وەرە ڕەبعی دڵ و چاوم بەهەشتی ڕوبعی مەسکونە هەتا دڵ حەز دەکا باخە هەتا چاو بڕ دەکا ئاوە نیهایەت بمکوژن وەڵڵا لە ماچی لێوی خۆش نابم ئەوی خوا حەز نەکا نابێ، ئەوی قەوماوە قەوماوە لە حەققی مەقدەمی «حاجی» قوڕی کوێ کەم بە سەر خۆما دڵێکم بوو لە دنیادا ئەویش بەینێکە تۆراوە

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.