Split (3)

train · 9.55k rows

instruction stringlengths 9 478	input float64	output stringlengths 6 612k	input_text float64	output_text stringlengths 6 612k	merged_input_tokens stringlengths 16 730	merged_input_khmer_count int64 5 233	merged_output_tokens stringlengths 9 924k	merged_output_khmer_count int64 2 296k	ref_input_tokens stringlengths 17 680	ref_input_khmer_count int64 4 201	ref_output_tokens stringlengths 8 892k	ref_output_khmer_count int64 1 280k
អភិវឌ្ឍស្ពាន ថ្នល់ គឺកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ចូរពន្យល់ដោយលើកឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់	null	អភិវឌ្ឍន៍ស្ពាន ថ្នល់ គឹកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ពន្យល់អភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម ជួយដោះដូរកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារមាន ភាពងាយស្រួល និងជួយជំរុញកសិកម្មឲ្យមានការរីកចម្រើន ឧទាហរណ៍ៈ ស្រូវ អង្ករ ដំឡូង ពោត សណ្តែក ផ្លែឈើ សត្វស្រុកអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម ជួយដឹកជញ្ជូនរូបធាតុដើម និងផលិតផលសម្រេចទៅកាន់រោងចក្រនិងទៅទីផ្សាររក្នុងនិងក្រៅប្រទេសបានទាន់ពេលវេលា ឧទាហរណ៍ៈ កៅស៊ូ សម្លៀកបំពាកពាណិជ្ជកម្ម ងាយស្រួលចែកចាយផលិតផលសម្រេច នាំចេញនាំចូល ឆាប់រហ័ស ទាន់ពេលវេលាអស់សោហ៊ុយតិចគមនាគមន៍ មានផ្លូវគ្រប់ខ្វាត់ខ្វែងងាយស្រួលធ្វើការងារ ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនបានច្រើនផ្នែកសេវាដឹកជញ្ជូនទេសចរណ៍ ទាក់ទាញទេសចរណ៍ ទាំងក្នុងនិងក្រៅស្រុកដោយសារការធ្វើដំណើរបានឆាបរហ័ស តម្លៃថោក មានផាសុខភាពនិងសុវត្ថិភាពដល់ទេសចរណ៍ផ្នែកសុខាភិបាល ជួយសម្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនជំងឺទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលសុខភាពបានទាន់ពេលវេលា កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ឬស្លាប់របស់ប្រជាជន សន្និដ្ឋាន ស្ពាន ថ្នល់ រីកចម្រើន គឹបានជួយដល់គ្រប់វិស័យទាំងអស់ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនមានការងារធ្វើទទួលបានប្រាក់កម្រៃមានជីវភាពប្រសើរឡើងគឹជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន	null	អភិវឌ្ឍន៍ស្ពាន ថ្នល់ គឹកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ពន្យល់អភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម ជួយដោះដូរកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារមាន ភាពងាយស្រួល និងជួយជំរុញកសិកម្មឲ្យមានការរីកចម្រើន ឧទាហរណ៍ៈ ស្រូវ អង្ករ ដំឡូង ពោត សណ្តែក ផ្លែឈើ សត្វស្រុកអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម ជួយដឹកជញ្ជូនរូបធាតុដើម និងផលិតផលសម្រេចទៅកាន់រោងចក្រនិងទៅទីផ្សាររក្នុងនិងក្រៅប្រទេសបានទាន់ពេលវេលា ឧទាហរណ៍ៈ កៅស៊ូ សម្លៀកបំពាកពាណិជ្ជកម្ម ងាយស្រួលចែកចាយផលិតផលសម្រេច នាំចេញនាំចូល ឆាប់រហ័ស ទាន់ពេលវេលាអស់សោហ៊ុយតិចគមនាគមន៍ មានផ្លូវគ្រប់ខ្វាត់ខ្វែងងាយស្រួលធ្វើការងារ ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនបានច្រើនផ្នែកសេវាដឹកជញ្ជូនទេសចរណ៍ ទាក់ទាញទេសចរណ៍ ទាំងក្នុងនិងក្រៅស្រុកដោយសារការធ្វើដំណើរបានឆាបរហ័ស តម្លៃថោក មានផាសុខភាពនិងសុវត្ថិភាពដល់ទេសចរណ៍ផ្នែកសុខាភិបាល ជួយសម្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនជំងឺទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលសុខភាពបានទាន់ពេលវេលា កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ឬស្លាប់របស់ប្រជាជន សន្និដ្ឋាន ស្ពាន ថ្នល់ រីកចម្រើន គឹបានជួយដល់គ្រប់វិស័យទាំងអស់ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនមានការងារធ្វើទទួលបានប្រាក់កម្រៃមានជីវភាពប្រសើរឡើងគឹជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន	អភិវឌ្ឍ ស្ព ាន Ġ ថ្ន ល់ Ġ គ ឺ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ដោយ លើក ឧ ទ ា ហ រណ ៍ មក បញ្ជា ក់ ĠĠ	36	អភិវឌ្ឍ ន៍ ស្ព ាន Ġ ថ្ន ល់ Ġ គ ឹក ាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ ព ន្ យ ល់ អភិវឌ្ឍ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម Ġ ជ ួយ ដ ោះ ដ ូរ ក សិ ផល ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ មាន Ġ ភាព ង ាយ ស្រ ួល Ġ និង ជ ួយ ជំ រ ុញ ក សិ កម្ម ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ស្រ ូវ Ġ អ ង្ក រ Ġ ដំ ឡូ ង Ġ ព ោត Ġ ស ណ្ត ែក Ġ ផ្ល ែ ឈ ើ Ġ ស ត ្វ ស្រ ុក អភិវឌ្ឍ ឧ ស្សា ហ កម្ម Ġ ជ ួយ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន រូប ធាតុ ដើម Ġ និង ផល ិត ផល សម ្រ េច ទៅ កាន់ រ ោង ច ក្រ និង ទៅ ទី ផ្ សារ រក ្ន ុង និង ក្រ ៅ ប្រ ទេស បាន ទាន ់ ពេល វេ លា Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក ៅ ស៊ូ Ġ សម ្ល ៀក ប ំព ាក ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម Ġ ង ាយ ស្រ ួល ច ែក ច ាយ ផល ិត ផល សម ្រ េច Ġ នាំ ចេញ នាំ ចូល Ġ ឆ ាប់ រ ហ ័ ស Ġ ទាន ់ ពេល វេ លា អ ស់ ស ោ ហ៊ ុយ តិ ច គម នា គមន៍ Ġ មាន ផ្ល ូវ គ្រ ប់ ខ្វ ាត់ ខ្វ ែង ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក ារ ងារ Ġ ផ្ ត ល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន បាន ច្ រ ើន ផ្ ន ែក សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ទេស ចរ ណ៍ Ġ ទ ាក់ ទ ាញ ទេស ចរ ណ៍ Ġ ទ ាំង ក្នុង និង ក្រ ៅ ស្រ ុក ដោយ សារ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ បាន ឆ ាប រ ហ ័ ស Ġ ត ម្ល ៃ ថ ោក Ġ មាន ផ ាស ុ ខ ភាព និង សុ វ ត្ថ ិ ភាព ដល់ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ន ែក សុខ ា ភិ បាល Ġ ជ ួយ សម ្រ ួល ក្នុង ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ជំ ង ឺ ទៅ កាន់ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ Ġ ម ណ្ឌ ល សុខ ភាព បាន ទាន ់ ពេល វេ លា Ġ កាត់ បន្ថយ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ឬ ស្លាប់ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ ស ន្ន ិ ដ្ឋាន Ġ ស្ព ាន Ġ ថ្ន ល់ Ġ រី ក ចម្រ ើន Ġ គ ឹប ាន ជ ួយ ដល់ គ្រ ប់ វិ ស ័យ ទ ាំង អ ស់ ដ ែល ធ ្វ ើ ឲ្យ ប្រ ជា ជន មាន ការងារ ធ ្វ ើ ទទួលបាន ប្រា ក់ ក ម្រ ៃ មាន ជីវ ភាព ប្រសើរ ឡើង គ ឹ ជ ួយ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន	419	▁អភិវឌ្ឍ ស្ព ាន ▁ថ្នល់ ▁គឺ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ដោយ លើក ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ មក បញ្ជា ក់ ▁	33	▁អភិវឌ្ឍន៍ ស្ព ាន ▁ថ្នល់ ▁គ ឹក ាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁ពន្យល់ អភិវឌ្ឍ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ▁ជួយ ដ ោះ ដ ូរ ក សិ ផល ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ មាន ▁ភាពងាយស្រួល ▁និង ជ ួយ ជំ រ ុញ ក សិ កម្ម ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ស្រូវ ▁អង្ករ ▁ដំឡូង ▁ព ោត ▁សណ្តែក ▁ផ្លែ ឈ ើ ▁សត្វ ស្រ ុក អភិវឌ្ឍ ឧ ស្សា ហ កម្ម ▁ជួយ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន រូប ធាតុ ដើម ▁និង ផល ិត ផល ស ម្រ េច ទៅ កាន់ រ ោង ច ក្រ និង ទៅ ទី ផ្ សារ រ ក្នុង និង ក្រ ៅ ប្រ ទេស បាន ទ ាន់ ពេល វេ លា ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កៅស៊ូ ▁សម្ល ៀក ប ំព ាក ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ▁ងាយស្រួល ច ែក ច ាយ ផល ិត ផល ស ម្រ េច ▁នាំចេញ នាំ ចូល ▁ឆាប់រហ័ស ▁ទាន់ ពេល វេ លា អ ស់ ស ោ ហ៊ ុយ ត ិច គម នា គមន៍ ▁មាន ផ្ល ូវ គ្រ ប់ ខ្វ ាត់ ខ្វ ែង ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើ ការងារ ▁ផ្តល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន បាន ច ្រ ើន ផ្ ន ែក សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ទេស ចរ ណ៍ ▁ទាក់ទាញ ទេស ចរ ណ៍ ▁ទាំង ក្នុង និង ក្រ ៅ ស្រ ុក ដោយ សារ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ បាន ឆ ាប រ ហ ័ ស ▁តម្លៃ ថ ោក ▁មាន ផ ា សុខ ភាព និង សុ វ ត្ថ ិ ភាព ដល់ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ន ែក សុខ ា ភិ បាល ▁ជួយ ស ម្រ ួល ក្នុង ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ជំ ង ឺ ទៅ កាន់ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ ▁មណ្ឌល សុខ ភាព បាន ទ ាន់ ពេល វេ លា ▁កាត់បន្ថយ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ឬ ស្លាប់ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁សន្និដ្ឋាន ▁ស្ពាន ▁ថ្នល់ ▁រីកចម្រើន ▁គ ឹ បាន ជ ួយ ដល់ គ្រ ប់ វិ ស ័យ ទ ាំង អ ស់ ដ ែល ធ ្វ ើ ឲ្យ ប្រ ជា ជន មាន ការងារ ធ ្វ ើ ទទួលបាន ប្រ ាក់ ក ម្រ ៃ មាន ជីវ ភាព ប្រសើរ ឡើង គ ឹ ជ ួយ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន	352
តើនៅកម្ពុជាកសិករផលិតស្រូវមមានចំនួនច្រើនជាងគេ តើមានការងារអ្វីផ្សេងៗទៀតក្រៅពីការធ្វើស្រូវវស្សា	null	ក្រៅពីការធ្វើស្រែវស្សា កសិករកម្ពុជាមានការងារផ្សេងៗទៀតដូចជាចិញ្ចឹមសត្វ មាន់ ទា គោ ក្របី ជ្រូកនេសាទ ចិញ្ចឹមត្រី វារីប្បកម្មបន្លែបង្ការួមផ្សំលក់ដូរ ជំនួញតូចតាច ជាកម្មករ សំណង់ រោងចក្រឡើងត្នោតសិប្បកម្ម តម្បាញ ចម្លាក់ ក្អមឆ្នាំង ជាងដែក កញ្ជើ ល្អី រកអនុផលព្រៃឈើ ជ័រ វល្លិ៍ ផ្តៅការងារផ្សេងៗ កម្មករចំណាកស្រុកតាមរដូវដើម្បីរកការងារធ្វើ	null	ក្រៅពីការធ្វើស្រែវស្សា កសិករកម្ពុជាមានការងារផ្សេងៗទៀតដូចជាចិញ្ចឹមសត្វ មាន់ ទា គោ ក្របី ជ្រូកនេសាទ ចិញ្ចឹមត្រី វារីប្បកម្មបន្លែបង្ការួមផ្សំលក់ដូរ ជំនួញតូចតាច ជាកម្មករ សំណង់ រោងចក្រឡើងត្នោតសិប្បកម្ម តម្បាញ ចម្លាក់ ក្អមឆ្នាំង ជាងដែក កញ្ជើ ល្អី រកអនុផលព្រៃឈើ ជ័រ វល្លិ៍ ផ្តៅការងារផ្សេងៗ កម្មករចំណាកស្រុកតាមរដូវដើម្បីរកការងារធ្វើ	ត ើន ៅ ក ម្ព ុ ជា ក សិ ករ ផល ិត ស្រ ូវ ម មាន ចំ ន ួន ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ ត ើម ាន ការងារ អ ្វី ផ្ សេ ង ៗ ទៀត ក្រ ៅ ពី ការ ធ ្វ ើស ្រ ូវ វ ស្សា ĠĠ	48	ក្រ ៅ ពី ការ ធ ្វ ើស ្រ ែ វ ស្សា Ġ ក សិ ករ ក ម្ព ុ ជា មាន ការងារ ផ្ សេ ង ៗ ទៀត ដូច ជា ច ិញ ្ច ឹម ស ត ្វ Ġ មាន ់ Ġ ទ ា Ġ គោ Ġ ក្រ បី Ġ ជ្រ ូក ន េស ា ទ Ġ ច ិញ ្ច ឹម ត្រ ី Ġ វា រី ប្ប កម្ម ប ន្ ល ែប ង្ក ារ ួ ម ផ្ សំ ល ក់ ដ ូរ Ġ ជំ ន ួញ តូ ច តា ច Ġ ជា កម្ម ករ Ġ សំ ណ ង់ Ġ រ ោង ច ក្រ ឡើង ត ្ន ោត សិ ប្ប កម្ម Ġ ត ម្ បា ញ Ġ ច ម្ល ាក់ Ġ ក្ អ ម ឆ្នាំ ង Ġ ជា ង ដ ែក Ġ ក ញ្ជ ើ Ġ ល្អ ី Ġ រក អនុ ផល ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ ជ ័រ Ġ វ ល្ល ិ៍ Ġ ផ្ ត ៅ ការងារ ផ្ សេ ង ៗ Ġ កម្ម ករ ចំ ណា ក ស្រ ុក តា ម រ ដ ូវ ដើម ្ប ី រក ការងារ ធ ្វ ើ	156	▁តើ នៅ ក ម្ព ុ ជា ក សិ ករ ផល ិត ស្រ ូវ ម មាន ចំ ន ួន ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁តើ មាន ការងារ អ ្វី ផ្ ស េង ៗ ទៀត ក្រ ៅ ពី ការ ធ ្វ ើ ស្រ ូវ វ ស្សា ▁	46	▁ក្រៅពី ការ ធ ្វ ើ ស្រ ែ វ ស្សា ▁កសិករ ក ម្ព ុ ជា មាន ការងារ ផ្ ស េង ៗ ទៀត ដូច ជា ច ិ ញ្ច ឹម ស ត ្វ ▁មាន់ ▁ទា ▁គោ ▁ក្របី ▁ជ្រូក ន េ សា ទ ▁ចិញ្ចឹម ត្រ ី ▁វារី ប្ប កម្ម ប ន ្ល ែប ង្ក ា រួម ផ្ សំ ល ក់ ដ ូរ ▁ជំនួញ ត ូច តា ច ▁ជា កម្ម ករ ▁សំណង់ ▁រោងចក្រ ឡើង ត ្ន ោត សិ ប្ប កម្ម ▁ត ម ្ប ាញ ▁ចម្លាក់ ▁ក ្អ ម ឆ្នាំ ង ▁ជាង ដ ែក ▁ក ញ្ជ ើ ▁ល្អ ី ▁រក អនុ ផល ព្រ ៃ ឈ ើ ▁ជ័រ ▁វ ល្ល ិ៍ ▁ផ្ត ៅ ការងារ ផ្ ស េង ៗ ▁កម្មករ ចំ ណា ក ស្រ ុក ត ាម រ ដ ូវ ដើម ្ប ី រក ការងារ ធ ្វ ើ	130
តើការចេះភាសាផ្សេងៗទៀត ក្រៅពីភាសាខ្លួនផ្តល់ផលប្រយោជន៍អ្វីខ្លះចំពោះខ្លួនឯងនិងចំពោះសង្គមជាតិ	null	ការចេះភាសាផ្សេងៗក្រៅពីភាសាជាតិខ្លួនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ចំពោះខ្លួនឯងងាយស្រួលក្នុងការទាក់ទងគ្នាជាមួយប្រទេសនានា ទេសចរណ៍ការងារងាយស្រួលក្នុងការស្រាវជ្រាវ លើឯកសារបរទេសងាយស្រួលក្នុងការពង្រីកចំណេះដឹង សមត្ថភាពនានាងាយស្រួលក្នុងការចាប់យកមុខរបរឬធ្វើការងារងាយស្រួលក្នុងការចាប់យកបច្ចេកវិត្យាព័ត៌មានវិទ្យាចំពោះសង្គមជាតិងាយស្រួលផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងប្រទេសនិងប្រទេសសម្បូរអ្នកមានចំណេះដឹងសម្រាប់អភិវឌ្ឍសង្គមងាយស្រួលក្នុងការផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌ប្រទេសយើងផ្តល់ទីផ្សារការងារដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់និងពិភពលោកសេដ្ឋកិច្ចជាតិមានការអភិវឌ្ឍលឿន	null	ការចេះភាសាផ្សេងៗក្រៅពីភាសាជាតិខ្លួនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ចំពោះខ្លួនឯងងាយស្រួលក្នុងការទាក់ទងគ្នាជាមួយប្រទេសនានា ទេសចរណ៍ការងារងាយស្រួលក្នុងការស្រាវជ្រាវ លើឯកសារបរទេសងាយស្រួលក្នុងការពង្រីកចំណេះដឹង សមត្ថភាពនានាងាយស្រួលក្នុងការចាប់យកមុខរបរឬធ្វើការងារងាយស្រួលក្នុងការចាប់យកបច្ចេកវិត្យាព័ត៌មានវិទ្យាចំពោះសង្គមជាតិងាយស្រួលផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍រវាងប្រទេសនិងប្រទេសសម្បូរអ្នកមានចំណេះដឹងសម្រាប់អភិវឌ្ឍសង្គមងាយស្រួលក្នុងការផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌ប្រទេសយើងផ្តល់ទីផ្សារការងារដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់និងពិភពលោកសេដ្ឋកិច្ចជាតិមានការអភិវឌ្ឍលឿន	ត ើក ារ ច េះ ភា សា ផ្ សេ ង ៗ ទៀត Ġ ក្រ ៅ ពី ភា សា ខ្លួន ផ្ ត ល់ ផល ប្រ យោ ជន ៍ អ ្វី ខ្ ល ះ ចំ ព ោះ ខ្លួន ឯ ង និង ចំ ព ោះ សង ្ គម ជាតិ ĠĠ	45	ការ ច េះ ភា សា ផ្ សេ ង ៗ ក្រ ៅ ពី ភា សា ជាតិ ខ្លួន ផ្ ត ល់ ផល ប្រ យោ ជន ៍ ចំ ព ោះ ខ្លួន ឯ ង ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ទ ាក់ ទ ង គ្នា ជា មួយ ប្រ ទេស នា នា Ġ ទេស ចរ ណ៍ ការងារ ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ស្រ ាវ ជ្រ ាវ Ġ លើ ឯក សារ បរ ទេស ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ព ង ្រី ក ចំ ណេ ះ ដ ឹង Ġ សម ត្ថ ភាព នា នា ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ច ាប់ យក មុខ រ បរ ឬ ធ ្វ ើក ារ ងារ ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ច ាប់ យក ប ច្ច េក វិ ត ្យា ព័ត៌មាន វិទ្យា ចំ ព ោះ សង ្ គម ជាតិ ង ាយ ស្រ ួល ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ បទ ពិ ស ោ ធ ន៍ រ វា ង ប្រ ទេស និង ប្រ ទេស សម្ប ូរ អ្នក មាន ចំ ណេ ះ ដ ឹង សម ្រា ប់ អភិវឌ្ឍ សង ្ គម ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ អ រិយ ធម៌ ប្រ ទេស យ ើង ផ្ ត ល់ ទី ផ្ សារ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ និង ពិ ភព លោក សេ ដ្ឋ កិច្ច ជាតិ មាន ការ អភិវឌ្ឍ ល ឿន	213	▁តើ ការ ច េះ ភា សា ផ្ ស េង ៗ ទៀត ▁ក្រៅពី ភា សា ខ្លួន ផ្ ត ល់ ផល ប្រ យោ ជ ន៍ អ ្វី ខ្ ល ះ ច ំព ោះ ខ្លួន ឯ ង និង ច ំព ោះ ស ង្គ ម ជាតិ ▁	42	▁ការច េះ ភា សា ផ្ ស េង ៗ ក្រ ៅ ពី ភា សា ជាតិ ខ្លួន ផ្ ត ល់ ផល ប្រ យោ ជ ន៍ ច ំព ោះ ខ្លួន ឯ ង ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ទ ាក់ ទ ង គ្នា ជា មួយ ប្រ ទេស នា នា ▁ទេសចរណ៍ ការងារ ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ស្រ ាវ ជ្រ ាវ ▁លើ ឯក សារ បរ ទេស ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ព ង ្រី ក ច ំណ េះ ដ ឹង ▁សមត្ថភាព ន ាន ាង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ច ាប់ យក មុខ រ បរ ឬ ធ ្វ ើ ការងារ ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ច ាប់ យក ប ច្ច េក វ ិត ្យា ព័ត៌មាន វិទ្យា ច ំព ោះ ស ង្គ ម ជាតិ ង ាយ ស្រ ួល ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ បទ ពិ ស ោ ធ ន៍ រ វ ាង ប្រ ទេស និង ប្រ ទេស សម្ប ូរ អ្នក មាន ច ំណ េះ ដ ឹង ស ម្រ ាប់ អភិវឌ្ឍ ស ង្គ ម ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ អ រិយ ធម៌ ប្រ ទេស យ ើង ផ្ ត ល់ ទី ផ្ សារ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ និង ពិ ភព លោក សេ ដ្ឋ កិច្ច ជាតិ មាន ការ អភិវឌ្ឍ ល ឿន	207
តើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានវិធានការយ៉ាងណាខ្លះក្នុងការការពារព្រៃឈើឲ្យបានគង់វង្ស	null	វិធានការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលមានការដាំដើមឈើឡើងវិញ និងថែរក្សាព្រៃឈើផ្តន្ទាទោស ចំពោះបទល្មើសព្រៃឈើបង្កើតព្រៃសហគមន៍ទប់ស្កាត់ និងលុបបំបាត់ការធ្វើអាជីវកម្មឈើទ្រង់ទ្រាយធំបែបអនាធិបតេយ្យទប់ស្កាត់ភ្លើងឆេះព្រៃធ្វើការបោះបង្គោលព្រំដែនព្រៃឈើបង្កើនតំបន់ការពារធម្មជាតិ ឧទ្យានជាតិ	null	វិធានការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលមានការដាំដើមឈើឡើងវិញ និងថែរក្សាព្រៃឈើផ្តន្ទាទោស ចំពោះបទល្មើសព្រៃឈើបង្កើតព្រៃសហគមន៍ទប់ស្កាត់ និងលុបបំបាត់ការធ្វើអាជីវកម្មឈើទ្រង់ទ្រាយធំបែបអនាធិបតេយ្យទប់ស្កាត់ភ្លើងឆេះព្រៃធ្វើការបោះបង្គោលព្រំដែនព្រៃឈើបង្កើនតំបន់ការពារធម្មជាតិ ឧទ្យានជាតិ	ត ើរ ា ជ រដ្ឋ ា ភិ បាល ក ម្ព ុ ជា មាន វិ ធាន ការ យ៉ាង ណា ខ្ ល ះ ក្នុង ការ ការពារ ព្រ ៃ ឈ ើ ឲ្យ បាន គ ង់ វង្ស ĠĠ	33	âĢĭ វិ ធាន ការណ៍ រ ប ស់ រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល មាន ការ ដា ំ ដើម ឈ ើ ឡើង វិញ Ġ និង ថ ែរ ក្ស ា ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ន្ទ ា ទោស Ġ ចំ ព ោះ បទ ល ្ម ើស ព្រ ៃ ឈ ើប ង្ក ើត ព្រ ៃ ស ហ គមន៍ ទ ប់ ស្ កាត់ Ġ និង ល ុប ប ំ បា ត់ ការ ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ឈ ើ ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ធ ំ ប ែប អ នា ធិបតេយ្យ ទ ប់ ស្ កាត់ ភ្លើង ឆ េះ ព្រ ៃ ធ ្វ ើក ារ ប ោះ បង ្ គោ ល ព្រ ំ ដ ែន ព្រ ៃ ឈ ើប ង្ក ើន ត ំ ប ន់ ការពារ ធម្ម ជាតិ Ġ ឧ ទ ្យា ន ជាតិ	124	▁តើ រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល ក ម្ព ុ ជា មាន វិ ធាន ការ យ៉ាង ណា ខ្ ល ះ ក្នុង ការ ការពារ ព្រ ៃ ឈ ើ ឲ្យ បាន គ ង់ វង្ស ▁	31	▁វិធានការ ណ៍ រ ប ស់ រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល មាន ការ ដ ាំ ដើម ឈ ើ ឡើង វិញ ▁និង ថ ែរ ក ្សា ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ន្ទ ា ទោស ▁ចំពោះ បទ ល ្ម ើស ព្រ ៃ ឈ ើប ង្ក ើត ព្រ ៃ ស ហ គមន៍ ទ ប់ ស្ កាត់ ▁និង ល ុប ប ំ ប ាត់ ការ ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ឈ ើ ទ្រ ង់ ទ្រ ាយ ធ ំ ប ែប អ នា ធិបតេយ្យ ទ ប់ ស្ កាត់ ភ្លើង ឆ េះ ព្រ ៃ ធ ្វ ើ ការ ប ោះ ប ង្គ ោល ព្រ ំ ដ ែន ព្រ ៃ ឈ ើប ង្ក ើន ត ំ ប ន់ ការពារ ធម្ម ជាតិ ▁ឧទ្យាន ជាតិ	117
តើការបាត់បង់ព្រៃឈើផ្តល់ផលវិបាកអ្វីខ្លះដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមកម្ពុជា	null	ផលវិបាកនៃការបាត់បង់ព្រៃឈើចំពោះសេដ្ឋកិច្ចគឹបាត់បង់ចំណូលថវិការជាតិចំពោះសង្គមបាត់បង់ឈើសម្រាប់ប្រើប្រាស់បង្កឲ្យមានទឹកជំនន់ ភាពរាំងស្ងួតធ្វើឲ្យមានកំណើនសីតុណ្ហភាពបាត់បង់ជម្រកសត្វព្រៃនិងមច្ឆាជាតិ	null	ផលវិបាកនៃការបាត់បង់ព្រៃឈើចំពោះសេដ្ឋកិច្ចគឹបាត់បង់ចំណូលថវិការជាតិចំពោះសង្គមបាត់បង់ឈើសម្រាប់ប្រើប្រាស់បង្កឲ្យមានទឹកជំនន់ ភាពរាំងស្ងួតធ្វើឲ្យមានកំណើនសីតុណ្ហភាពបាត់បង់ជម្រកសត្វព្រៃនិងមច្ឆាជាតិ	ត ើក ារ បា ត់ បង់ ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ល់ ផល វិ បា ក អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ សេ ដ្ឋ កិច្ច និង សង ្ គម ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	34	ផល វិ បា ក នៃ ការ បា ត់ បង់ ព្រ ៃ ឈ ើ ចំ ព ោះ សេ ដ្ឋ កិច្ច គ ឹប ាត់ បង់ ចំ ណូ ល ថ វិ ការ ជាតិ ចំ ព ោះ សង ្ គម បា ត់ បង់ ឈ ើស ម្រ ាប់ ប្រ ើប ្រា ស់ បង ្ក ឲ្យ មាន ទឹក ជំ ន ន់ Ġ ភាព រា ំ ង ស្ ង ួត ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន កំ ណ ើន សី ត ុ ណ ្ហ ភាព បា ត់ បង់ ជ ម្រ ក ស ត ្វ ព្រ ៃ និង ម ច្ឆ ា ជាតិ	92	▁តើ ការ ប ាត់ បង់ ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ល់ ផល វិ ប ាក អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ សេ ដ្ឋ កិច្ច និង ស ង្គ មក ម្ព ុ ជា ▁	32	▁ផលវិបាក នៃ ការ ប ាត់ បង់ ព្រ ៃ ឈ ើ ច ំព ោះ សេ ដ្ឋ កិច្ច គ ឹប ាត់ បង់ ច ំណ ូល ថ វិ ការ ជាតិ ច ំព ោះ ស ង្គ ម ប ាត់ បង់ ឈ ើស ម្រ ាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ប ង្ក ឲ្យ មាន ទឹក ជំ ន ន់ ▁ភាព រ ាំង ស្ ង ួត ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន ក ំណ ើន សី ត ុ ណ ្ហ ភាព ប ាត់ បង់ ជ ម្រ ក ស ត ្វ ព្រ ៃ និង ម ច្ឆ ា ជាតិ	88
តើព្រៃឈើមានសារៈប្រយោជន៍អ្វីខ្លះ	null	សារៈប្រយោជន៍នៃព្រៃឈើផ្តល់ជម្រកសត្វ និងធម្មជាតិផ្តល់ឈើសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជួយរក្សាលំនឹងនៃសីតុណ្ហភាពជួយបន្សុទ្ធបរិយាកាសជារបាំងខ្យល់ព្យុះជួយទប់ទឹកជំនន់ធ្វើឲ្យដីមានជីជាតិជួយទាកទាញទឹកភ្លៀងការពារសំណឹកដី	null	សារៈប្រយោជន៍នៃព្រៃឈើផ្តល់ជម្រកសត្វ និងធម្មជាតិផ្តល់ឈើសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជួយរក្សាលំនឹងនៃសីតុណ្ហភាពជួយបន្សុទ្ធបរិយាកាសជារបាំងខ្យល់ព្យុះជួយទប់ទឹកជំនន់ធ្វើឲ្យដីមានជីជាតិជួយទាកទាញទឹកភ្លៀងការពារសំណឹកដី	ត ើ ព្រ ៃ ឈ ើម ាន សារ ៈ ប្រ យោ ជន ៍ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	18	សារ ៈ ប្រ យោ ជន ៍ នៃ ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ល់ ជ ម្រ ក ស ត ្វ Ġ និង ធម្ម ជាតិ ផ្ ត ល់ ឈ ើស ម្រ ាប់ ប្រ ើប ្រា ស់ ជ ួយ រក ្សា លំ នឹង នៃ សី ត ុ ណ ្ហ ភាព ជ ួយ ប ន្ សុ ទ្ធ បរ ិយ ាក ាស ជា រ បា ំ ង ខ្ យ ល់ ព្យ ុះ ជ ួយ ទ ប់ ទឹក ជំ ន ន់ ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី មាន ជី ជាតិ ជ ួយ ទ ាក ទ ាញ ទឹក ភ្ល ៀង ការពារ សំ ណ ឹក ដ ី	99	▁តើ ព្រ ៃ ឈ ើ មាន សារ ៈ ប្រ យោ ជ ន៍ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	17	▁សារ ៈ ប្រ យោ ជ ន៍ នៃ ព្រ ៃ ឈ ើ ផ្ ត ល់ ជ ម្រ ក ស ត ្វ ▁និង ធម្ម ជាតិ ផ្ ត ល់ ឈ ើស ម្រ ាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ជ ួយ រក ្សា លំ នឹង នៃ សី ត ុ ណ ្ហ ភាព ជ ួយ ប ន្ ស ុទ្ធ ប រិយា កាស ជា រ ប ាំង ខ្ យ ល់ ព្យ ុះ ជ ួយ ទ ប់ ទឹក ជំ ន ន់ ធ ្វ ើ ឲ្យ ដ ី មាន ជី ជាតិ ជ ួយ ទ ាក ទ ាញ ទឹក ភ្ល ៀង ការពារ ស ំណ ឹក ដ ី	97
តើនយោបាយប្រឆាំងកំណើតផ្តល់ផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់ប្រទេសជប៉ុន	null	នយោបាយប្រឆាំងកំណើតផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសជប៉ុនគឺធ្វើឲ្យកង្វះកម្លាំងពលកម្មបន្សល់ទុកមនុស្សចាស់ច្រើន ដែលជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់ធ្ងររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនាពេលអនាគត	null	នយោបាយប្រឆាំងកំណើតផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសជប៉ុនគឺធ្វើឲ្យកង្វះកម្លាំងពលកម្មបន្សល់ទុកមនុស្សចាស់ច្រើន ដែលជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់ធ្ងររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនាពេលអនាគត	ត ើន យោ បា យ ប្រ ឆ ាំង កំ ណ ើត ផ្ ត ល់ ផល ប៉ ះ ពា ល់ អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន ĠĠ	30	ន យោ បា យ ប្រ ឆ ាំង កំ ណ ើត ផ្ ត ល់ ផល ប៉ ះ ពា ល់ ដល់ ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន គ ឺ ធ ្វ ើ ឲ្យ ក ង ្វ ះ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ប ន្ ស ល់ ទុក ម នុ ស្ស ច ាស់ ច្ រ ើន Ġ ដ ែល ជា ប ន្ទ ុក ដ ៏ ធ ្ង ន់ ធ ្ង រ រ ប ស់ រាជ រដ្ឋ ា ភិ បាល នា ពេល អ នា គ ត	80	▁តើ ន យោ ប ាយ ប្រ ឆ ាំង ក ំណ ើត ផ្ ត ល់ ផល ប៉ ះ ព ាល់ អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន ▁	30	▁នយោបាយ ប្រ ឆ ាំង ក ំណ ើត ផ្ ត ល់ ផល ប៉ ះ ព ាល់ ដល់ ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន គ ឺ ធ ្វ ើ ឲ្យ ក ង ្វ ះ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ប ន្ ស ល់ ទុក ម នុ ស្ស ច ាស់ ច ្រ ើន ▁ដែល ជា ប ន្ទ ុក ដ ៏ ធ ្ង ន់ ធ ្ង រ រ ប ស់ រាជ រ ដ្ឋា ភិ បាល នា ពេល អ នា គ ត	76
តើប្រជាជនជប៉ុនបានហាមឃាត់ការអនុវត្តនយោបាយប្រឆាំងកំណើតឬទេ ពីព្រោះអ្វី	null	ប្រទេសជប៉ុនពុំមានការអនុវត្តន៍នយោបាយប្រឆាំងកំណើតទេពីព្រោះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញជប៉ុនបានចែងថាប្រជាជានមានសិទ្ធិរំលូតកូនបានឬធ្វើឲ្យអាបានដោយសេរី	null	ប្រទេសជប៉ុនពុំមានការអនុវត្តន៍នយោបាយប្រឆាំងកំណើតទេពីព្រោះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញជប៉ុនបានចែងថាប្រជាជានមានសិទ្ធិរំលូតកូនបានឬធ្វើឲ្យអាបានដោយសេរី	ត ើប ្រ ជា ជន ជ ប៉ ុន បាន ហា ម ឃាត ់ ការ អនុ វត្ត ន យោ បា យ ប្រ ឆ ាំង កំ ណ ើត ឬ ទេ Ġ ពី ព្រ ោះ អ ្វី ĠĠ	33	ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន ពុ ំ មាន ការ អនុ វត្ត ន៍ ន យោ បា យ ប្រ ឆ ាំង កំ ណ ើត ទេ ពី ព្រ ោះ Ġ រដ្ឋ ធម្ម នុ ញ្ញ ជ ប៉ ុន បាន ច ែង ថា ប្រ ជា ជា ន មាន សិ ទ្ធិ រំ ល ូត កូ ន បាន ឬ ធ ្វ ើ ឲ្យ អា បាន ដោយ សេ រី	60	▁តើ ប្រ ជា ជន ជ ប៉ ុន បាន ហា ម ឃ ាត់ ការ អនុ វត្ត ន យោ ប ាយ ប្រ ឆ ាំង ក ំណ ើត ឬ ទេ ▁ពីព្រោះ អ ្វី ▁	30	▁ប្រទេស ជ ប៉ ុន ព ុំ មាន ការ អនុ វត្ត ន៍ ន យោ ប ាយ ប្រ ឆ ាំង ក ំណ ើត ទេ ពី ព្រ ោះ ▁រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ជ ប៉ ុន បាន ច ែង ថា ប្រ ជា ជា ន មាន សិ ទ្ធិ រំ ល ូត ក ូន បាន ឬ ធ ្វ ើ ឲ្យ អា បាន ដោយ សេ រី	56
តើប្រទេសជប៉ុនមានបញ្ហាល្បើសប្រជាជនឬទេ ពីព្រោះអ្វី	null	ប្រទេសជប៉ុនពុំមានបញ្ជាល្បើសប្រជាជនទេពីព្រោះ ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច មានការរីកចម្រើនអាចស្រូបយកកម្លាំងពលកម្មបានទាន់ពេលវេលា	null	ប្រទេសជប៉ុនពុំមានបញ្ជាល្បើសប្រជាជនទេពីព្រោះ ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច មានការរីកចម្រើនអាចស្រូបយកកម្លាំងពលកម្មបានទាន់ពេលវេលា	ត ើប ្រ ទេស ជ ប៉ ុន មាន ប ញ ្ហ ាល ្ប ើស ប្រ ជា ជន ឬ ទេ Ġ ពី ព្រ ោះ អ ្វី ĠĠ	24	ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន ពុ ំ មាន បញ្ជា ល ្ប ើស ប្រ ជា ជន ទេ ពី ព្រ ោះ Ġ ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន អា ច ស្រ ូប យក ក ម្ល ាំង ពល កម្ម បាន ទាន ់ ពេល វេ លា	47	▁តើ ប្រ ទេស ជ ប៉ ុន មាន ប ញ ្ហ ាល ្ប ើស ប្រ ជា ជន ឬ ទេ ▁ពីព្រោះ អ ្វី ▁	21	▁ប្រទេស ជ ប៉ ុន ព ុំ មាន បញ្ជា ល ្ប ើស ប្រ ជា ជន ទេ ពី ព្រ ោះ ▁ការអភិវឌ្ឍន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁មាន ការ រី ក ចម្រ ើន អា ច ស្ រូប យក ក ម្ល ាំង ពល កម្ម បាន ទ ាន់ ពេល វេ លា	44
តើប្រជាជនក្រីក្រនៅសហរដ្ឋអាមេរិកភាគច្រើនជាជនជាតិមានដើមកំណើតមកពីទ្វីបណា	null	ប្រជាជនក្រីក្រភាគច្រើនមានដើមកំណើតពីទ្វីបទ្វីបអាហ្រ្វិច ស្បែកខ្មៅ ទ្វីបអឺរ៉ុប ជនជាតិអេស្ប៉ាញ ទ្វីបអាស៊ី	null	ប្រជាជនក្រីក្រភាគច្រើនមានដើមកំណើតពីទ្វីបទ្វីបអាហ្រ្វិច ស្បែកខ្មៅ ទ្វីបអឺរ៉ុប ជនជាតិអេស្ប៉ាញ ទ្វីបអាស៊ី	ត ើប ្រ ជា ជន ក្រ ី ក្រ នៅ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ភាគ ច្ រ ើន ជា ជន ជាតិ មាន ដើម កំ ណ ើត មក ពី ទ ្វី ប ណា ĠĠ	33	ប្រ ជា ជន ក្រ ី ក្រ ភាគ ច្ រ ើន មាន ដើម កំ ណ ើត ពី ទ ្វី បទ ្វី ប អា ហ ្រ ្វ ិច Ġ ស្ បែក ខ្ ម ៅ Ġ ទ ្វី ប អ ឺ រ៉ ុប Ġ ជន ជាតិ អ េស ្ប ៉ ាញ Ġ ទ ្វី ប អា ស៊ី Âł	50	▁តើ ប្រ ជា ជន ក្រ ី ក្រ នៅ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ភាគ ច ្រ ើន ជា ជន ជាតិ មាន ដើម ក ំណ ើត មក ពី ទ ្វី ប ណា ▁	32	▁ប្រជាជន ក្រ ី ក្រ ភាគ ច ្រ ើន មាន ដើម ក ំណ ើត ពី ទ ្វី បទ ្វី ប អា ហ ្រ ្វ ិច ▁ស្បែក ខ្ ម ៅ ▁ទ្វីប អ ឺ រ៉ ុប ▁ជនជាតិ អ េ ស្ ប៉ា ញ ▁ទ្វីប អា ស៊ី ▁	42
តើវិស័យទេសចរណ៍ បានផផ្តល់ការងារអ្វីខ្លះដល់ប្រជាជនកម្ពុជា	null	វិស័យទេសចរណ៍ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនកម្ពុជាដូចជាមគ្គទ្ទេសក៏ទេសចរណ៍ភោជនីយដ្ឋានផ្ទះសំណាក់ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍យន្តការ ចលនាភូមិមួយផលិតផលមួយការរៀបចំផ្ទះសម្បែងរបស់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋានសេវាដឹកជញ្ជូន សាមញ្ញ រទេះគោ រទេះសេះ សេវាចំណីអាហារការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិកម្ម សេវាកម្មផ្សេងៗទៀត	null	វិស័យទេសចរណ៍ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនកម្ពុជាដូចជាមគ្គទ្ទេសក៏ទេសចរណ៍ភោជនីយដ្ឋានផ្ទះសំណាក់ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍យន្តការ ចលនាភូមិមួយផលិតផលមួយការរៀបចំផ្ទះសម្បែងរបស់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋានសេវាដឹកជញ្ជូន សាមញ្ញ រទេះគោ រទេះសេះ សេវាចំណីអាហារការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិកម្ម សេវាកម្មផ្សេងៗទៀត	ត ើ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ Ġ បាន ផ ផ្ ត ល់ ការងារ អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	27	វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ត ល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ដូច ជា ម គ្គ ទ្ទ េស ក ៏ ទេស ចរ ណ៍ ភ ោ ជន ី យ ដ្ឋាន ផ្ ទ ះ សំ ណា ក់ ភ ្នា ក់ ងារ ទេស ចរ ណ៍ យ ន្ត ការ Ġ ច ល នា ភ ូម ិម ួយ ផល ិត ផល មួយ ការ រៀបចំ ផ្ ទ ះ សម្ប ែង រ ប ស់ ពល រដ្ឋ នៅ តា ម ម ូល ដ្ឋាន សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន Ġ សា ម ញ្ញ Ġ រ ទេ ះ គោ Ġ រ ទេ ះ សេ ះ Ġ សេ វា ចំ ណី អា ហា រក ារ ល ក់ វ ត្ថ ុ អនុ ស្សា វរ ីយ៍ Ġ សិ ប្ប កម្ម Ġ ក សិ កម្ម âĢĭ Ġ សេ វា កម្ម ផ្ សេ ង ៗ ទៀត	130	▁តើ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ▁បាន ផ ផ្ ត ល់ ការងារ អ ្វី ខ្ ល ះ ដល់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ▁	26	▁វិស័យ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ត ល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ដូច ជា ម គ្គ ទ្ទ េស ក ៏ ទេស ចរ ណ៍ ភ ោ ជ នី យ ដ្ឋាន ផ្ ទ ះ ស ំណ ាក់ ភ ្ន ាក់ ងារ ទេស ចរ ណ៍ យ ន្ត ការ ▁ចលនា ភ ូម ិ មួយ ផល ិត ផល មួយ ការ រៀបចំ ផ្ ទ ះ សម្ប ែង រ ប ស់ ពល រដ្ឋ នៅ ត ាម ម ូល ដ្ឋាន សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ▁សាមញ្ញ ▁រទេះ គោ ▁រទេះ ស េះ ▁សេវា ចំ ណី អា ហា រ ការ ល ក់ វ ត្ថ ុ អនុ ស្សា វរ ីយ៍ ▁សិប្បកម្ម ▁កសិកម្ម ▁សេវាកម្ម ផ្ ស េង ៗ ទៀត	113
តាមស្ថិតិ២០០៨អត្រាមរណទារកមានប៉ុន្មាន អត្រាកុមារអាយុ៥ឆ្នាំ អត្រាមរណមាតា	null	តាមស្ថិតិ២០០៨អត្រាមរណទារកមាន ៥៨ លើទារកទើបកើត ១០០០ ក្រុង ៣៤ ជនបទ ៦២ កុមារមានអាយុ ៥ឆ្នាំមាន៤៤ ក្រុង២២ ជនបទ៤៨ មរណភាព ៤៦១ក្នុងកំណើតទារករបស់ ១០០០០០ក្រុង ២៨៧ ជនបទ ៤៩០	null	តាមស្ថិតិ២០០៨អត្រាមរណទារកមាន ៥៨ លើទារកទើបកើត ១០០០ ក្រុង ៣៤ ជនបទ ៦២ កុមារមានអាយុ ៥ឆ្នាំមាន៤៤ ក្រុង២២ ជនបទ៤៨ មរណភាព ៤៦១ក្នុងកំណើតទារករបស់ ១០០០០០ក្រុង ២៨៧ ជនបទ ៤៩០	តា ម ស្ ថ ិត ិ ២០ ០ ៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ អ ត្រា ក ុម ារ អា យ ុ ៥ ឆ្នាំ Ġ អ ត្រា ម រណ មា តា ĠĠ	37	តា ម ស្ ថ ិត ិ ២០ ០ ៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន Ġ ៥ ៨ Ġ លើ ទ ារ ក ទ ើប កើត Ġ ១០ ០០ Ġ ក្រុង Ġ ៣ ៤ Ġ ជន បទ Ġ ៦ ២ Ġ ក ុម ារ មាន អា យ ុ Ġ ៥ ឆ្នាំ មាន ៤ ៤ Ġ ក្រុង ២ ២ Ġ ជន បទ ៤ ៨ Ġ ម រណ ភាព Ġ ៤ ៦ ១ ក្នុង កំ ណ ើត ទ ារ ករ ប ស់ Ġ ១០ ០០០ ០ ក្រុង Ġ ២ ៨ ៧ Ġ ជន បទ Ġ ៤ ៩០	80	▁តាម ស ្ថ ិត ិ ២ ០០ ៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ប៉ ុន ្ មាន ▁អត្រា ក ុម ារ អ ាយ ុ ៥ ឆ្នាំ ▁អត្រា ម រណ មា តា ▁	34	▁តាម ស ្ថ ិត ិ ២ ០០ ៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ▁៥ ៨ ▁លើ ទ ារ ក ទ ើប កើត ▁១ ០០០ ▁ក្រុង ▁៣៤ ▁ជនបទ ▁៦ ២ ▁កុមារ មាន អ ាយ ុ ▁៥ឆ្នាំ មាន ៤ ៤ ▁ក្រុង ២ ២ ▁ជនបទ ៤ ៨ ▁ម រណ ភាព ▁៤ ៦ ១ ក្នុង ក ំណ ើត ទ ារ ករ ប ស់ ▁១០០ ០០០ ក្រុង ▁២៨ ៧ ▁ជនបទ ▁៤ ៩០	70
ហេតុអ្វីបានជាការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់បញ្ហាចោទ ចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍	null	បានជាការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់ជាបញ្ហាចោទយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះប្រទេសកំពុថអភិវឌ្ឍន៍ព្រោះប្រទេសនេះពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មឬប្រជាជន មានជំងឺទ្រុឌទ្រោមបាត់កម្លាំងពលកម្ម ប្រទេសនវមានប្រជាជនច្រើនលើសលុប ត្រូវការកំណើនផលិតកម្មខ្ពស់	null	បានជាការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់ជាបញ្ហាចោទយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះប្រទេសកំពុថអភិវឌ្ឍន៍ព្រោះប្រទេសនេះពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មឬប្រជាជន មានជំងឺទ្រុឌទ្រោមបាត់កម្លាំងពលកម្ម ប្រទេសនវមានប្រជាជនច្រើនលើសលុប ត្រូវការកំណើនផលិតកម្មខ្ពស់	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ការ បរ ិ ភោគ Ġ ម ិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ប ញ ្ហ ា ច ោទ Ġ ចំ ព ោះ ប្រ ទេស កំ ពុ ង អភិវឌ្ឍ ន៍ ĠĠ	31	បាន ជា ការ បរ ិ ភោគ Ġ ម ិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ យ៉ាង ខ្ លា ំ ង Ġ ចំ ព ោះ ប្រ ទេស កំ ពុ ថ អភិវឌ្ឍ ន៍ ព្រ ោះ ប្រ ទេស នេះ ព ឹង ផ្ អ ែក លើក ម្ល ាំង ពល កម្ម ឬ ប្រ ជា ជន Ġ មាន ជំ ង ឺ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម បា ត់ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម Ġ ប្រ ទេស ន វ មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន លើ ស ល ុប Ġ ត្រូវ ការ កំ ណ ើន ផល ិត កម្ម ខ្ ព ស់	95	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ការ ប រិ ភោគ ▁មិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ប ញ ្ហ ា ច ោទ ▁ចំពោះ ប្រ ទេស ក ំព ុង អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁	28	▁បានជា ការ ប រិ ភោគ ▁មិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ យ៉ាង ខ្ ល ាំង ▁ចំពោះ ប្រ ទេស កំ ពុ ថ អភិវឌ្ឍ ន៍ ព្រ ោះ ប្រ ទេស នេះ ព ឹង ផ្ អ ែក លើក ម្ល ាំង ពល កម្ម ឬ ប្រ ជា ជន ▁មាន ជំ ង ឺ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ប ាត់ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ▁ប្រទេស ន វ មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន លើ ស ល ុប ▁ត្រូវការ ក ំណ ើន ផល ិត កម្ម ខ្ ព ស់	88
អ្វីទៅជាអាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា	null	អាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា គឺបាយដែលបានពីស្រូវ បន្លែ និងត្រីសាច់ សម្រាប់ការលូតលាស់សរីរាង្គ	null	អាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា គឺបាយដែលបានពីស្រូវ បន្លែ និងត្រីសាច់ សម្រាប់ការលូតលាស់សរីរាង្គ	អ ្វី ទៅ ជា អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន សម ្រា ប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	20	អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន សម ្រា ប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា Ġ គ ឺ បា យ ដ ែល បាន ពី ស្រ ូវ Ġ ប ន្ ល ែ Ġ និង ត្រ ី សា ច ់ Ġ សម ្រា ប់ ការ ល ូត លាស់ ស រី រា ង្គ	47	▁អ្វី ទៅ ជា អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន ស ម្រ ាប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ▁	19	▁អាហារ ម ូល ដ្ឋាន ស ម្រ ាប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ▁គឺ ប ាយ ដ ែល បាន ពី ស្រ ូវ ▁បន្លែ ▁និង ត្រ ី ស ាច់ ▁សម្រាប់ ការ ល ូត លាស់ ស រី រា ង្គ	38
តើដូចម្តេចដែលហៅថា វិសមភាពសំពោះសុខភាព	null	ដែលហៅថា វិសមភាពចំពោះសុខភាព គឺជាចំណីអាហារល្អ ជាមូលដ្ឋាននៃសុខភាព អ្នករស់នៅទីក្រុង ឬទីប្រជុំជន ទទួលទានអាហារមានកាឡូរីទាបជាងជនបទ ២១៥៣ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ អ្នកជនបទ ២៣៣០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ រីឯអ្នកក្រជាងគេទទួលទាន២១០០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃដូចគ្នា	null	ដែលហៅថា វិសមភាពចំពោះសុខភាព គឺជាចំណីអាហារល្អ ជាមូលដ្ឋាននៃសុខភាព អ្នករស់នៅទីក្រុង ឬទីប្រជុំជន ទទួលទានអាហារមានកាឡូរីទាបជាងជនបទ ២១៥៣ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ អ្នកជនបទ ២៣៣០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ រីឯអ្នកក្រជាងគេទទួលទាន២១០០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃដូចគ្នា	ត ើ ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ វិ សម ភាព សំ ព ោះ សុខ ភាព ĠĠĠ	19	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ វិ សម ភាព ចំ ព ោះ សុខ ភាព Ġ គ ឺ ជា ចំ ណី អា ហា រ ល្អ Ġ ជា ម ូល ដ្ឋាន នៃ សុខ ភាព ĠâĢĭ អ្នក រស់ នៅ ទី ក្រុង Ġ ឬ ទី ប្រជុំ ជន Ġ ទទួល ទាន អា ហា រ មាន កា ឡូ រី ទ ាប ជា ង ជន បទ Ġ ២ ១ ៥ ៣ Ġ កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ Ġ សម ្រា ប់ ម នុ ស្ស ម្ នាក់ Ġ អ្នក ជន បទ Ġ ២ ៣ ៣០ Ġ កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ Ġ រី ឯ អ្នក ក្រ ជា ង គ េ ទទួល ទាន ២ ១០ ០ Ġ កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ដូច គ្នា	110	▁តើ ដូច ម ្ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា ▁វិ សម ភាព ស ំព ោះ សុខ ភាព ▁	18	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁វិ សម ភាព ច ំព ោះ សុខ ភាព ▁គឺជា ចំ ណី អា ហា រ ល្អ ▁ជា ម ូល ដ្ឋាន នៃ សុខ ភាព ▁អ្នក រស់ នៅ ទី ក្រុង ▁ឬ ទី ប្រជុំ ជន ▁ទទួលទាន អា ហា រ មាន កា ឡូ រី ទ ាប ជា ង ជន បទ ▁២១ ៥ ៣ ▁កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ▁សម្រាប់ ម នុ ស្ស ម្ នាក់ ▁អ្នក ជន បទ ▁២៣ ៣០ ▁កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ▁រីឯ អ្នក ក្រ ជា ង គ េ ទទួល ទាន ២ ១ ០០ ▁កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ដូច គ្នា	101
តើកង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីខ្លះ	null	កង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះរាងកាយទ្រុឌទ្រោម ជំងឺគ្រប់ប្រភេទរាតត្បាតបានទាំងអស់សង្គមមិនអាចអភិវឌ្ឍន៍ទៅបានទេ	null	កង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះរាងកាយទ្រុឌទ្រោម ជំងឺគ្រប់ប្រភេទរាតត្បាតបានទាំងអស់សង្គមមិនអាចអភិវឌ្ឍន៍ទៅបានទេ	ត ើក ង ្វ ះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	20	ក ង ្វ ះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ Ġ ព្រ ោះ រា ង កាយ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម Ġ ជំ ង ឺ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ រាតត្បាត បាន ទ ាំង អ ស់ សង ្ គម ម ិន អា ច អភិវឌ្ឍ ន៍ ទៅ បាន ទេ	51	▁តើ ក ង ្វ ះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	20	▁កង្វះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ▁ព្រោះ រ ាង កាយ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ▁ជំងឺ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ រាតត្បាត បាន ទ ាំង អ ស់ ស ង្គ ម ម ិន អា ច អភិវឌ្ឍ ន៍ ទៅ បាន ទេ	45
តើសង្ឃឹមរស់ពីកំណើត មានន័យដូចម្តេច	null	សង្ឃឹមរស់ពីកំណើតមាន ន័យថា រស់បានយូរដោយផ្អែកលើ សុខភាព ផ្លូវកាយ ដែលអាចវាស់វែងបានតាមរបបអាហារ ដែលជាកត្តាសំខាន់	null	សង្ឃឹមរស់ពីកំណើតមាន ន័យថា រស់បានយូរដោយផ្អែកលើ សុខភាព ផ្លូវកាយ ដែលអាចវាស់វែងបានតាមរបបអាហារ ដែលជាកត្តាសំខាន់	ត ើស ង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត Ġ មាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច ĠĠ	18	សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត មាន Ġ ន ័យ ថា Ġ រស់ បាន យ ូរ ដោយ ផ្ អ ែក លើ Ġ សុខ ភាព Ġ ផ្ល ូវ កា âĢĭ យ Ġ ដ ែល អា ច វា ស់ វ ែង បាន តា ម រ ប ប អា ហា រ Ġ ដ ែល ជា ក ត្ត ាស ំ ខា ន់	54	▁តើ សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី ក ំណ ើត ▁មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	17	▁សង្ឃឹម រស់ ពី ក ំណ ើត មាន ▁ន័យ ថា ▁រស់ បាន យ ូរ ដោយ ផ្ អ ែក លើ ▁សុខភាព ▁ផ្លូវ កា ▁យ ▁ដែល អា ច វ ាស់ វ ែង បាន ត ាម រ ប ប អា ហា រ ▁ដែល ជា ក ត្ត ា សំ ខ ាន់	46
តើចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ អ.ស.ប UNDP បានបង្កើតសទ្ទស្សន៍ អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស IHD = Index Human Developmentផ្អែកលើមូលដ្ឋាន៣គឺអ្វីខ្លះ	null	ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ អសប UNDP បានបង្កើតសទ្ទស្សន៍ អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស IHD Index Human Development ផ្អែកលើមូលដ្ឋាន៣គឺសង្ឃឹមរស់ពីកំណើតអក្ខរភាពមនុស្សពេញវ័យនិងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP gross Domestic Product	null	ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ អសប UNDP បានបង្កើតសទ្ទស្សន៍ អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស IHD Index Human Development ផ្អែកលើមូលដ្ឋាន៣គឺសង្ឃឹមរស់ពីកំណើតអក្ខរភាពមនុស្សពេញវ័យនិងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP gross Domestic Product	ត ើ ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩០ Ġ កម្ម វិ ធី អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ អ . ស . ប ĠUN DP Ġ បាន បង ្ក ើត ស ទ្ទ ស្ស ន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ម នុ ស្ស ĠI HD Ġ= ĠIndex ĠHuman ĠDevelopment ផ្ អ ែក លើ ម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	44	ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩០ Ġ កម្ម វិ ធី អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ អ ស ប ĠUN DP Ġ បាន បង ្ក ើត ស ទ្ទ ស្ស ន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ម នុ ស្ស ĠI HD ĠIndex ĠHuman ĠDevelopment Ġ ផ្ អ ែក លើ ម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត អ ក្ខ រ ភាព ម នុ ស្ស ព េញ វ ័យ និង ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ĠGDP Ġgross ĠDomestic ĠProduct	67	▁តើ ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩០ ▁កម្មវិធី អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁អ . ស . ប ▁UN DP ▁បាន ប ង្ក ើត ស ទ ្ ទស្សន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ម នុ ស្ស ▁I HD ▁= ▁Index ▁Human ▁Development ផ្ អ ែក ល ើម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	40	▁ចាប់ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩០ ▁កម្មវិធី អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁អស ប ▁UN DP ▁បាន ប ង្ក ើត ស ទ ្ ទស្សន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ម នុ ស្ស ▁I HD ▁Index ▁Human ▁Development ▁ផ្អែក ល ើម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី ក ំណ ើត អ ក្ខ រ ភាព ម នុ ស្ស ព េញ វ ័យ និង ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ▁GDP ▁gross ▁Domestic ▁Product	59
តើពាក្យ អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យដូចម្តេច	null	ពាក្យ អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យថាលទ្ធភាពអាចរស់នៅបានយូរ អង្វែងប្រកបដោយសុខភាព ទទួលការអប់រំនិងលទ្ធភាពទទួលបានធនធានចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅសមរម្យ	null	ពាក្យ អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យថាលទ្ធភាពអាចរស់នៅបានយូរ អង្វែងប្រកបដោយសុខភាព ទទួលការអប់រំនិងលទ្ធភាពទទួលបានធនធានចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅសមរម្យ	ត ើ ពាក្យ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ĠĠ មាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច ĠĠ	12	ពាក្យ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ មាន ន ័យ ថា ល ទ្ធ ភាព អា ចរ ស់ នៅ បាន យ ូរ Ġ អ ង ្វ ែង ប្រ ក ប ដោយ សុខ ភាព Ġ ទទួល ការ អ ប់ រំ និង ល ទ្ធ ភាព ទទួលបាន ធ ន ធាន ចាំបាច់ សម ្រា ប់ ការ រស់ នៅ សម រម្យ	49	▁តើ ពាក្យ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ▁មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	10	▁ពាក្យ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ▁មាន ន ័យ ថា ល ទ្ធ ភាព អា ច រស់ នៅ បាន យ ូរ ▁អ ង ្វ ែង ប្រ ក ប ដោយ សុខ ភាព ▁ទទួល ការ អ ប់ រំ និង ល ទ្ធ ភាព ទទួលបាន ធ ន ធាន ចាំបាច់ ស ម្រ ាប់ ការ រស់ នៅ សម រម្យ	48
តើខេត្តណាដែលស្ថិតនៅភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគររូបនីយកម្ម គឹការបំកាស់ទីពីជនបទទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ នល់ ១៩៧០១៩៧៥	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគររូបនីយកម្ម គឹការបំកាស់ទីពីជនបទទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ នល់ ១៩៧០១៩៧៥	ត ើ ខ េត ្ត ណា ដ ែល ស្ ថ ិត នៅ ភាគ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	28	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ Ġ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ រូប នី យក ម្ម Ġ គ ឹក ារ ប ំ កាស ់ ទី ពី ជន បទ ទៅ កាន់ ទី ក្រុង Ġ សម័យ Ġ ល ន់ Ġ ន ល់ Ġ ១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	48	▁តើ ខ េ ត្ត ណា ដ ែល ស ្ថ ិត នៅ ភាគ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ▁	27	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ▁ដែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ រូប នី យ កម្ម ▁គ ឹ ការ ប ំ ក ាស់ ទី ពី ជន បទ ទៅ កាន់ ទី ក្រុង ▁សម័យ ▁ល ន់ ▁ន ល់ ▁១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	46
តើរួបភាពបំលាស់លំនៅដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគរូបនីយកម្មរូបភាពអ្វី	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគររូបនីយកម្ម គឹការបំកាស់ទីពីជនបទទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ នល់ ១៩៧០១៩៧៥	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគររូបនីយកម្ម គឹការបំកាស់ទីពីជនបទទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ នល់ ១៩៧០១៩៧៥	ត ើរ ួ ប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ ូប នី យក ម្ម រូប ភាព អ ្វី ĠĠ	30	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ Ġ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ រូប នី យក ម្ម Ġ គ ឹក ារ ប ំ កាស ់ ទី ពី ជន បទ ទៅ កាន់ ទី ក្រុង Ġ សម័យ Ġ ល ន់ Ġ ន ល់ Ġ ១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	48	▁តើ រ ួ ប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គ រូប នី យ កម្ម រូប ភាព អ ្វី ▁	30	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ▁ដែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ រូប នី យ កម្ម ▁គ ឹ ការ ប ំ ក ាស់ ទី ពី ជន បទ ទៅ កាន់ ទី ក្រុង ▁សម័យ ▁ល ន់ ▁ន ល់ ▁១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	46
តើរូបភាពបំលាស់លំនៅនៃប្រជាជនកម្ពុជាច្រើនកើតឡើងពីណាទៅណា	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅនៃកម្ពុជាច្រើនជាងគេ គឺពីជនបទទៅជនបទ ជាពិសេសសម័យខ្មែរក្រហម	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅនៃកម្ពុជាច្រើនជាងគេ គឺពីជនបទទៅជនបទ ជាពិសេសសម័យខ្មែរក្រហម	ត ើរ ូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច្ រ ើន កើត ឡើង ពី ណា ទៅ ណា ĠĠ	26	Âł រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ក ម្ព ុ ជា ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ គ ឺ ពី ជន បទ ទៅ ជន បទ Ġ ជា ពិ សេ ស សម័យ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម	38	▁តើ រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច ្រ ើន កើត ឡើង ពី ណា ទៅ ណា ▁	25	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ក ម្ព ុ ជា ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁គឺ ពី ជន បទ ទៅ ជន បទ ▁ជាពិសេស សម័យ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម	33
តើមូលហេតុអ្វីបានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំប្រជាជនកើនឡើងចាប់ពីដើមសតវត្សទៅ២១	null	បានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ប្រជាជនលកើនឡើង ចាប់ពីដើមសតវត្សទី២១ ព្រោះដីមានជីវជាតិសម្បូរព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ សព្វថ្ងៃផ្លូវគមនាគមន៍ល្អ ងាយស្រួលប្រកបមុខរបរ មានផ្ទៃដីធំទូលាយងាយស្រួលធ្វើកសិកម្ម	null	បានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ប្រជាជនលកើនឡើង ចាប់ពីដើមសតវត្សទី២១ ព្រោះដីមានជីវជាតិសម្បូរព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃ សព្វថ្ងៃផ្លូវគមនាគមន៍ល្អ ងាយស្រួលប្រកបមុខរបរ មានផ្ទៃដីធំទូលាយងាយស្រួលធ្វើកសិកម្ម	ត ើម ូល ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ប្រ ជា ជន ក ើន ឡើង ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទៅ ២ ១ ĠĠ	41	បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ប្រ ជា ជន ល ក ើន ឡើង Ġ ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ Ġ ព្រ ោះ ដ ី មាន ជីវ ជាតិ សម្ប ូរ ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ និង ស ត ្វ ព្រ ៃ Ġ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ល្អ Ġ ង ាយ ស្រ ួល ប្រ ក ប មុខ រ បរ Ġ មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ធ ំ ទូ លា យ ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក សិ កម្ម	95	▁តើ ម ូល ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ប្រ ជា ជន ក ើន ឡើង ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទៅ ២ ១ ▁	41	▁បានជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ប្រ ជា ជន ល ក ើន ឡើង ▁ចាប់ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ ▁ព្រោះ ដ ី មាន ជីវ ជាតិ សម្ប ូរ ព្រ ៃ ឈ ើ ▁និង ស ត ្វ ព្រ ៃ ▁សព្វ ថ ្ង ៃ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ល្អ ▁ងាយស្រួល ប្រ ក ប មុខ រ បរ ▁មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ធ ំ ទ ូល ាយ ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក សិ កម្ម	87
តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីឲ្យប្រជាជនចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំ	null	ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទាំង២ឲ្យមានភាពប្រសើរ កសាងប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត និងបង្កើតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យសាលារៀន វត្តអារាមផ្សារផ្លូវថ្នល់ស្ពាន រួមទាំងប្រព័ន្ធអគ្គិសនី ព្រមទាំងប្រព័ន្ធទឹកស្អាត	null	ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទាំង២ឲ្យមានភាពប្រសើរ កសាងប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត និងបង្កើតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យសាលារៀន វត្តអារាមផ្សារផ្លូវថ្នល់ស្ពាន រួមទាំងប្រព័ន្ធអគ្គិសនី ព្រមទាំងប្រព័ន្ធទឹកស្អាត	ត ើត ្រ ូវ ធ ្វ ើ ដូច ម្ ត េច Ġ ដើម ្ប ី ឲ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ចិត្ត រស់ នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ĠĠ	37	ត្រូវ អភិវឌ្ឍ ន៍ ត ំ ប ន់ ទ ាំង ២ ឲ្យ មាន ភាព ប្រសើរ Ġ ក សា ង ប្រ ព ័ន ្ ធ ធា រា សា ស្រ ្ត Ġ និង បង ្ក ើត ហ េ ដ្ឋា រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ សង ្ គ âĢĭ ម Ġ សា លា រ ៀន Ġ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ សា លា រ ៀន Ġ វត្ត អា រា ម ផ្ សារ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ស្ព ាន Ġ រួម ទ ាំង ប្រ ព ័ន ្ ធ អ គ្គ ិស នី Ġ ព្រ ម ទ ាំង ប្រ ព ័ន ្ ធ ទឹក ស្ អា ត	97	▁តើ ត្រូវ ធ ្វ ើ ដូច ម ្ត េច ▁ដើម្បីឲ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ចិត្ត រស់ នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ▁	32	▁ត្រូវ អភិវឌ្ឍ ន៍ ត ំ ប ន់ ទ ាំង ២ ឲ្យ មាន ភាព ប្រសើរ ▁កសាង ប្រ ព ័ ន្ធ ធា រា សា ស្រ ្ត ▁និង ប ង្ក ើត ហ េ ដ្ឋា រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ ស ង្គ ▁ម ▁សាលារៀន ▁មន្ទីរពេទ្យ ស ាល ារ ៀន ▁វត្ត អា រ ាម ផ្ សារ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ស្ព ាន ▁រួមទាំង ប្រ ព ័ ន្ធ អ គ្គ ិស នី ▁ព្រមទាំង ប្រ ព ័ ន្ធ ទឹក ស ្អ ាត	77
ហេតុអ្វីបានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ	null	បានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ ព្រោះសម្បូរដោយដីមានជីជាតិសម្បូរចំណីអាហារ ត្រីសាប បន្លែ ផ្លែឈើគ្រប់មុខ គមនាគមន៍ ផ្លូវគោក ផ្លុវទឹក ល្អប្រសើរ ដោយស្រួលធ្វើដំណើរដឹកជញ្ជួនទំនិញមានភាពងាយស្រួល និងធ្វើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម មានលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរ	null	បានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ ព្រោះសម្បូរដោយដីមានជីជាតិសម្បូរចំណីអាហារ ត្រីសាប បន្លែ ផ្លែឈើគ្រប់មុខ គមនាគមន៍ ផ្លូវគោក ផ្លុវទឹក ល្អប្រសើរ ដោយស្រួលធ្វើដំណើរដឹកជញ្ជួនទំនិញមានភាពងាយស្រួល និងធ្វើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម មានលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប Ġ និង វា ល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច្ រ ើន ក ុះ ករ ĠĠ	32	បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប Ġ និង វា ល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច្ រ ើន ក ុះ ករ Ġ ព្រ ោះ សម្ប ូរ ដោយ ដ ី មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ចំ ណី អា ហា រ Ġ ត្រ ី សា ប Ġ ប ន្ ល ែ Ġ ផ្ល ែ ឈ ើ គ្រ ប់ មុខ Ġ គម នា គមន៍ Ġ ផ្ល ូវ គោ ក Ġ ផ្ល ុ វ ទឹក Ġ ល្អ ប្រសើរ Ġ ដោយ ស្រ ួល ធ ្វ ើ ដំណើរ ដ ឹក ជ ញ្ជ ួន âĢĭ ទំ និ ញ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល Ġ និង ធ ្វ ើក សិ កម្ម Ġ ឧ ស្សា ហ កម្ម Ġ មាន ល ក្ខ ខ ណ្ឌ ល្អ ប្រសើរ	112	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប ▁និង វ ាល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច ្រ ើន ក ុះ ករ ▁	32	▁បានជា ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប ▁និង វ ាល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច ្រ ើន ក ុះ ករ ▁ព្រោះ សម្ប ូរ ដោយ ដ ី មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ចំ ណី អា ហា រ ▁ត្រី សា ប ▁បន្លែ ▁ផ្លែ ឈ ើ គ្រ ប់ មុខ ▁ គម នា គមន៍ ▁ផ្លូវគោក ▁ផ្ល ុ វ ទឹក ▁ល្អ ប្រសើរ ▁ដោយ ស្រ ួល ធ ្វ ើ ដំណើរ ដ ឹក ជ ញ្ជ ួន ▁ទំនិញ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល ▁និង ធ ្វ ើក សិ កម្ម ▁ឧស្សាហកម្ម ▁មាន ល ក្ខ ខ ណ្ឌ ល្អ ប្រសើរ	97
តើដូចម្តេចដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត	null	ដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត គឹជាចំនួនកូនមធ្យម ដែលស្រ្តីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានក្នុងតំណាក់កាលបន្តពូជ ១៥៤៤ ឆ្នាំ ឆ្នាំ ២០០៨ លទ្ធភាពបង្កកំណើត៣១ នាក់ ចន្លោះពី២៧ នាក់ទៅ ៣៤ នាក់ នៅទីប្រជុំជន ២១ នាក់នៅជនបទ ៣៣នាក់	null	ដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត គឹជាចំនួនកូនមធ្យម ដែលស្រ្តីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានក្នុងតំណាក់កាលបន្តពូជ ១៥៤៤ ឆ្នាំ ឆ្នាំ ២០០៨ លទ្ធភាពបង្កកំណើត៣១ នាក់ ចន្លោះពី២៧ នាក់ទៅ ៣៤ នាក់ នៅទីប្រជុំជន ២១ នាក់នៅជនបទ ៣៣នាក់	ត ើ ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ក ម្រ ិត ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត ĠĠ	22	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ក ម្រ ិត ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត Ġ គ ឹ ជា ចំ ន ួន កូ ន ម ធ ្យ ម Ġ ដ ែល ស្រ ្ត ី ម្ នាក់ អា ច បង ្ក ើត កូ ន បាន ក្នុង ត ំណ ាក់ កាល ប ន្ត ព ូ ជ Ġ ១ ៥ ៤ ៤ Ġ ឆ្នាំ Ġ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត ៣ ១ Ġ នាក់ Ġ ច ន្ ល ោះ ពី ២ ៧ Ġ នាក់ ទៅ Ġ ៣ ៤ Ġ នាក់ Ġ នៅ ទី ប្រជុំ ជន Ġ ២ ១ Ġ នាក់ នៅ ជន បទ Ġ ៣ ៣ នាក់	98	▁តើ ដូច ម ្ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា ▁កម្រិត ល ទ្ធ ភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ▁	19	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁កម្រិត ល ទ្ធ ភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ▁គ ឹ ជា ចំ ន ួន ក ូន ម ធ ្យ ម ▁ដែល ស្រ ្ត ី ម្ នាក់ អា ច ប ង្ក ើត ក ូន បាន ក្នុង ត ំណ ាក់ កាល ប ន្ត ព ូ ជ ▁១៥ ៤ ៤ ▁ឆ្នាំ ▁ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁លទ្ធភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ៣ ១ ▁នាក់ ▁ចន្លោះ ពី ២ ៧ ▁នាក់ ទៅ ▁៣៤ ▁នាក់ ▁នៅ ទី ប្រជុំ ជន ▁២១ ▁នាក់ នៅ ជន បទ ▁៣៣ នាក់	83
តើខេត្តណាខ្លះមានដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំចុងក្រោយ១៩៩៨-២០០៨	null	ខេត្តដែលមានដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំចុងក្រោយ ១៩៩៨ ២០០៨ គឺខេត្តព្រៃវេង ១៩៤ នាក់ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងខេត្តកោះកុង ១២នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ខេត្តដែលមានដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំចុងក្រោយ ១៩៩៨ ២០០៨ គឺខេត្តព្រៃវេង ១៩៤ នាក់ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងខេត្តកោះកុង ១២នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	ត ើ ខ េត ្ត ណា ខ្ ល ះ មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ១០ ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ ១៩ ៩៨ - ២០ ០ ៨ ĠĠ	32	ខ េត ្ត ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល Ġ ១០ ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ Ġ ១៩ ៩៨ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ គ ឺ ខ េត ្ត ព្រ ៃ វេ ង Ġ ១៩ ៤ Ġ នាក់ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ Ġ និង ខ េត ្ត ក ោះ ក ុង Ġ ១ ២ នាក់ Ġ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ	63	▁តើ ខ េ ត្ត ណា ខ្ ល ះ មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ១០ ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ ១៩ ៩៨ - ២ ០០ ៨ ▁	31	▁ខេត្ត ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ▁១០ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ ▁១៩ ៩៨ ▁២០០៨ ▁គឺ ខ េ ត្ត ព្រ ៃ វ េង ▁១៩ ៤ ▁នាក់ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ▁និង ខ េ ត្ត ក ោះ ក ុង ▁១២ នាក់ ▁ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ	54
តើបណ្តាលរាជធានីខេត្ត មានដង់ស៊ីតេប្រែប្រួលពីប៉ុន្មានទៅប៉ុន្មាន	null	ខ្ពស់នៅភ្នំពេញ ៤ ៥១៦ នាក់ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងទាបនៅមណ្ឌលគិរី ៤ នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ខ្ពស់នៅភ្នំពេញ ៤ ៥១៦ នាក់ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងទាបនៅមណ្ឌលគិរី ៤ នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	ត ើប ណ្ត ាល រាជ ធាន ី ខ េត ្ត Ġ មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ែប ្រ ួល ពី ប៉ ុន ្ម ាន ទៅ ប៉ ុន ្ម ាន ĠĠ	30	ខ្ ព ស់ នៅ ភ្នំពេញ Ġ ៤ Ġ ៥ ១ ៦ Ġ នាក់ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ ĠâĢĭ និង ទ ាប នៅ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី Ġ ៤ Ġ នាក់ Ġ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ	34	▁តើ បណ្ត ាល រាជ ធាន ី ខ េ ត្ត ▁មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ែ ប្រ ួល ពី ប៉ ុន ្ មាន ទៅ ប៉ ុន ្ មាន ▁	29	▁ខ្ពស់ នៅ ភ្នំពេញ ▁៤ ▁៥ ១ ៦ ▁នាក់ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ▁និង ទ ាប នៅ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី ▁៤ ▁នាក់ ▁ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ	30
តើប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រទេសណាដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេ និងទាបជាងគេ	null	ប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេគឺ សឹង្ហបុរី ៧ ០៥៣ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េប្រទេសដែលមានសដង់ស៊ីតេទាបជាងគេគឺ ឡាវ ២៨ នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេគឺ សឹង្ហបុរី ៧ ០៥៣ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េប្រទេសដែលមានសដង់ស៊ីតេទាបជាងគេគឺ ឡាវ ២៨ នាក់ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	ត ើប ្រ ទេស នៅ ត ំ ប ន់ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ប្រ ទេស ណា ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ Ġ និង ទ ាប ជា ង គ េ ĠĠ	42	ប្រ ទេស ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ស ឹង ្ហ ប ុរ ី ĠâĢĭ Ġ ៧ Ġ ០ ៥ ៣ Ġ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ ប្រ ទេស ដ ែល មាន ស ដង ់ ស៊ី ត េ ទ ាប ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ឡា វ Ġ ២ ៨ Ġ នាក់ Ġ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ	66	▁តើ ប្រ ទេស នៅ ត ំ ប ន់ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ប្រ ទេស ណា ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ ▁និង ទ ាប ជា ង គ េ ▁	41	▁ប្រទេស ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ គ ឺ ▁សឹង ្ហ ប ុ រី ▁៧ ▁០៥ ៣ ▁នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ប្រ ទេស ដ ែល មាន ស ដ ង់ ស៊ី ត េ ទ ាប ជា ង គ េ គ ឺ ▁ឡាវ ▁២៨ ▁នាក់ ▁ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ	59
តើយ៉ាងដូចម្តេចដែលហៅថា ដង់ស៊ីតេប្រជាជន កំណើតប្រឆាំឆ្នាំ	null	ដែលហៅថា សង់ស៊ីតេគឹជាចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដី ១គីឡូម៉ែត្រឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានដងស៊ីតេប្រជាជន ៧៥ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រ កំណើតប្រចាំឆ្នាំ ១៥	null	ដែលហៅថា សង់ស៊ីតេគឹជាចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដី ១គីឡូម៉ែត្រឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានដងស៊ីតេប្រជាជន ៧៥ ក្នុង១គីឡូម៉ែត្រ កំណើតប្រចាំឆ្នាំ ១៥	ត ើយ ៉ ាង ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ដង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន Ġ កំ ណ ើត ប្រ ឆ ាំ ឆ្នាំ ĠĠ	28	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ សង ់ ស៊ី ត េ គ ឹ ជា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ក្នុង ផ្ ទ ៃ ដ ី Ġ ១ គីឡូម៉ែត្រ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ដង ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន Ġ ៧ ៥ Ġ ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ Ġ កំ ណ ើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ Ġ ១ ៥	59	▁តើ យ៉ាង ដូច ម ្ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា ▁ដ ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន ▁កំណើត ប្រ ឆ ាំ ឆ្នាំ ▁	24	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁សង់ ស៊ី ត េ គ ឹ ជា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ក្នុង ផ្ ទ ៃ ដ ី ▁១ គីឡូម៉ែត្រ ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ដង ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន ▁៧ ៥ ▁ក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ ▁កំណើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ ▁១៥	51
តើខេត្តណាមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនិងតិចជាងគេនៅឆ្នាំ២០០៨	null	ខេត្តមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ ខេត្តកំពង់ចាម ១៦៧ ៩៩២ នាក់ខេត្តមានប្រជាជនតិចជាងគេ គឺ ខេត្តកែប ៣៥ ៧៥៣ នាក់ខេត្តដែលមានប្រជាជនតិចៗគឺ ខេត្តកែប មណ្ឌលគិរី រតនៈគិរីនិងខេត្តប៉ៃលិន	null	ខេត្តមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ ខេត្តកំពង់ចាម ១៦៧ ៩៩២ នាក់ខេត្តមានប្រជាជនតិចជាងគេ គឺ ខេត្តកែប ៣៥ ៧៥៣ នាក់ខេត្តដែលមានប្រជាជនតិចៗគឺ ខេត្តកែប មណ្ឌលគិរី រតនៈគិរីនិងខេត្តប៉ៃលិន	ត ើ ខ េត ្ត ណា មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន ជា ង គ េន ិ ង តិ ច ជា ង គ េន ៅ ឆ្នាំ ២០ ០ ៨ ĠĠ	30	ខ េត ្ត មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម Ġ ១ ៦ ៧ Ġ ៩ ៩ ២ Ġ នាក់ ខ េត ្ត មាន ប្រ ជា ជន តិ ច ជា ង គ េ Ġ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត ក ែប Ġ ៣ ៥ Ġ ៧ ៥ ៣ Ġ នាក់ ខ េត ្ត ដ ែល មាន ប្រ ជា ជន តិ ច ៗ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត ក ែប Ġ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី Ġ រ ត នៈ គ ិ រី និង ខ េត ្ត ប៉ ៃ ល ិន	96	▁តើ ខ េ ត្ត ណា មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន ជា ង គ េ និង ត ិច ជា ង គ េន ៅ ឆ្នាំ ២ ០០ ៨ ▁	28	▁ខេត្ត មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ច ាម ▁១៦ ៧ ▁៩ ៩ ២ ▁នាក់ ខ េ ត្ត មាន ប្រ ជា ជន ត ិច ជា ង គ េ ▁គឺ ▁ខេត្ត ក ែប ▁៣៥ ▁៧ ៥ ៣ ▁នាក់ ខ េ ត្ត ដ ែល មាន ប្រ ជា ជន ត ិច ៗ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ែប ▁មណ្ឌលគិរី ▁រតនៈ គ ិ រី និង ខ េ ត្ត ប៉ ៃ ល ិន	78
តើប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីសម័យអាណានិគម រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបានប៉ុន្មានដងហើយ	null	ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបាន ៥ដងហើយគឺនៅឆ្នាំ ១៩៣១ ១៩៦២ ១៩៩៨ និង ២០០៨ ២ ដង សម័យបារាំង ១ដង ហើយសង្គ្មមរាស្រ្តនិយម និង២ ដងនៅឆ្នាំ ១៩៧៩២០០៧	null	ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបាន ៥ដងហើយគឺនៅឆ្នាំ ១៩៣១ ១៩៦២ ១៩៩៨ និង ២០០៨ ២ ដង សម័យបារាំង ១ដង ហើយសង្គ្មមរាស្រ្តនិយម និង២ ដងនៅឆ្នាំ ១៩៧៩២០០៧	ត ើប ្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម Ġ រ ហ ូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ប៉ ុន ្ម ាន ដង ហើយ ĠĠ	40	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម បា រា ំ ង Ġ រ ហ ូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន Ġ ៥ ដង ហើយ គ ឺន ៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៣ ១ ĠâĢĭ ១៩ ៦ ២ Ġ ១៩ ៩៨ Ġ និង Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ២ Ġ ដង Ġ សម័យ បា រា ំ ង Ġ ១ ដង Ġ ហើយ សង ្ គ ្ម ម រា ស្រ ្ត និយម Ġ និង ២ Ġ ដង នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧ ៩ ២០ ០ ៧	85	▁តើ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម ▁រហូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ប៉ ុន ្ មាន ដង ហើយ ▁	37	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម ប ារ ាំង ▁រហូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ▁៥ ដង ហើយ គ ឺ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៣ ១ ▁១៩ ៦ ២ ▁១៩ ៩៨ ▁និង ▁២០០៨ ▁២ ▁ដង ▁សម័យ ប ារ ាំង ▁១ ដង ▁ហើយ ស ង្គ ្ម ម រា ស្រ ្ត និយម ▁និង ២ ▁ដង នៅ ឆ្នាំ ▁១៩៧៩ ២ ០០ ៧	75
តើតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨ តើប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួនប៉ុន្មាន	null	តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួន ១៣ ៣៩៥ ៦៨២នាក់ ប្រុសចំនួន ៦ ៥១៦ ០៥៤ នាក់ ស្រីចំនួន ៦ ៨៧៩ ៦២៨នាក់	null	តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួន ១៣ ៣៩៥ ៦៨២នាក់ ប្រុសចំនួន ៦ ៥១៦ ០៥៤ នាក់ ស្រីចំនួន ៦ ៨៧៩ ៦២៨នាក់	ត ើត ាម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ត ើប ្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ម ាន ĠĠ	29	តា ម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន Ġ ១ ៣ Ġ ៣ ៩ ៥ Ġ ៦ ៨ ២ នាក់ Ġ ប្រ ុស ចំ ន ួន Ġ ៦ Ġ ៥ ១ ៦ Ġ ០ ៥ ៤ Ġ នាក់ Ġ ស្រី ចំ ន ួន Ġ ៦ Ġ ៨ ៧ ៩ Ġ ៦ ២ ៨ នាក់	56	▁តើ ត ាម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁តើ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ មាន ▁	26	▁តាម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ▁១៣ ▁៣៩ ៥ ▁៦ ៨ ២ នាក់ ▁ប្រុស ចំ ន ួន ▁៦ ▁៥ ១ ៦ ▁០៥ ៤ ▁នាក់ ▁ស្រី ចំ ន ួន ▁៦ ▁៨ ៧ ៩ ▁៦ ២ ៨ នាក់	48
តើរបាយប្រជាជនកម្ពុជាមិនស្មើគ្នាទេ ទៅតាមតំបន់ធំៗណាខ្លះនៅ២០០៨	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន ៨គឺ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងប៉ែលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមាន ខេត្តកណ្តាល ស្រុលពញាឮកំពង់ឆ្នាំង ពោធិ័សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឫស្សីកែវ	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន ៨គឺ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងប៉ែលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមាន ខេត្តកណ្តាល ស្រុលពញាឮកំពង់ឆ្នាំង ពោធិ័សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឫស្សីកែវ	ត ើរ បា យ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ Ġ ទៅ តា ម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ ណា ខ្ ល ះ នៅ ២០ ០ ៨ ĠĠ	35	ខ េត ្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ចំ ន ួន Ġ ៨ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ធ ំ Ġ ស ៀម រា ប Ġ បា ត់ ដំ បង Ġ ព ោ ធិ ៍ សា ត់ Ġ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង Ġ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ Ġ ឧ ត្ត រ មាន ជ ័យ Ġ និង ប៉ ែល ិន Ġ ខ េត ្ត ជាប់ ទ ន្ ល េស ាប មាន Ġ ខ េត ្ត ក ណ្ត ាល Ġ ស្រ ុល ព ញ ា ឮ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង ĠâĢĭ ព ោ ធិ ័ សា ត់ Ġ បា ត់ ដំ បង ĠâĢĭ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ ĠâĢĭ ស ៀម រា ប Ġ កំ ព ង់ ធ ំ Ġ និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ Ġ ខ ណ្ឌ ឫ ស្ស ី កែវ	126	▁តើ រ ប ាយ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ ▁ទៅតាម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ ណា ខ្ ល ះ នៅ ២ ០០ ៨ ▁	33	▁ខេត្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ▁៨ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ធ ំ ▁សៀមរាប ▁បាត់ដំបង ▁ពោធិ៍សាត់ ▁កំពង់ឆ្នាំង ▁បន្ទាយមានជ័យ ▁ឧត្តរមានជ័យ ▁និង ប៉ ែល ិន ▁ខេត្ត ជាប់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ▁ខេត្ត ក ណ្ត ាល ▁ស្រ ុល ព ញ ា ឮ ក ំព ង់ ឆ្នាំ ង ▁ពោធិ ័ ស ាត់ ▁បាត់ដំបង ▁បន្ទាយមានជ័យ ▁សៀមរាប ▁កំពង់ធំ ▁និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ ▁ខណ្ឌ ឫ ស្ស ី កែវ	75
តើខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួនប៉ុន្មាន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមានប៉ុន្មាន	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន ៨គឺ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងប៉ែលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមាន ខេត្តកណ្តាល ស្រុលពញាឮកំពង់ឆ្នាំង ពោធិ័សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឫស្សីកែវ	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន ៨គឺ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងប៉ែលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមាន ខេត្តកណ្តាល ស្រុលពញាឮកំពង់ឆ្នាំង ពោធិ័សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឫស្សីកែវ	ត ើ ខ េត ្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ ខ េត ្ត ជាប់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ប៉ ុន ្ម ាន ĠĠ	37	ខ េត ្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ចំ ន ួន Ġ ៨ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ធ ំ Ġ ស ៀម រា ប Ġ បា ត់ ដំ បង Ġ ព ោ ធិ ៍ សា ត់ Ġ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង Ġ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ Ġ ឧ ត្ត រ មាន ជ ័យ Ġ និង ប៉ ែល ិន Ġ ខ េត ្ត ជាប់ ទ ន្ ល េស ាប មាន Ġ ខ េត ្ត ក ណ្ត ាល Ġ ស្រ ុល ព ញ ា ឮ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង ĠâĢĭ ព ោ ធិ ័ សា ត់ Ġ បា ត់ ដំ បង ĠâĢĭ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ ĠâĢĭ ស ៀម រា ប Ġ កំ ព ង់ ធ ំ Ġ និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ Ġ ខ ណ្ឌ ឫ ស្ស ី កែវ	126	▁តើ ខ េ ត្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ មាន ▁ខេត្ត ជាប់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ប៉ ុន ្ មាន ▁	34	▁ខេត្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ▁៨ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ធ ំ ▁សៀមរាប ▁បាត់ដំបង ▁ពោធិ៍សាត់ ▁កំពង់ឆ្នាំង ▁បន្ទាយមានជ័យ ▁ឧត្តរមានជ័យ ▁និង ប៉ ែល ិន ▁ខេត្ត ជាប់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ▁ខេត្ត ក ណ្ត ាល ▁ស្រ ុល ព ញ ា ឮ ក ំព ង់ ឆ្នាំ ង ▁ពោធិ ័ ស ាត់ ▁បាត់ដំបង ▁បន្ទាយមានជ័យ ▁សៀមរាប ▁កំពង់ធំ ▁និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ ▁ខណ្ឌ ឫ ស្ស ី កែវ	75
តើខេត្តណាខ្លះដែលមានក្រុងចំនួន២	null	ខេត្តដែលមានក្រុងចំនួន២គឹខេត្តស្វាយរៀង ក្រុងស្វាយរៀង និងក្រុងបាវិត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក្រុងសិរីសោភណ្ឌ និងក្រុងប៉ោយប៉ែត	null	ខេត្តដែលមានក្រុងចំនួន២គឹខេត្តស្វាយរៀង ក្រុងស្វាយរៀង និងក្រុងបាវិត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក្រុងសិរីសោភណ្ឌ និងក្រុងប៉ោយប៉ែត	ត ើ ខ េត ្ត ណា ខ្ ល ះ ដ ែល មាន ក្រុង ចំ ន ួន ២ ĠĠ	17	ខ េត ្ត ដ ែល មាន ក្រុង ចំ ន ួន ២ គ ឹ ខ េត ្ត ស្ វា យ រ ៀង Ġ ក្រុង ស្ វា យ រ ៀង Ġ និង ក្រុង បា វិ ត Ġ ខ េត ្ត ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ Ġ ក្រុង សិ រី ស ោ ភណ្ឌ Ġ និង ក្រុង ប៉ ោយ ប៉ ែត	53	▁តើ ខ េ ត្ត ណា ខ្ ល ះ ដ ែល មាន ក្រុង ចំ ន ួន ២ ▁	16	▁ខេត្ត ដ ែល មាន ក្រុង ចំ ន ួន ២ គ ឹ ខ េ ត្ត ស ្វា យ រ ៀង ▁ក្រុង ស ្វា យ រ ៀង ▁និង ក្រុង ប ាវ ិត ▁ខេត្ត ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ ▁ក្រុង សិ រី ស ោ ភណ្ឌ ▁និង ក្រុង ប៉ ោយ ប៉ ែត	49
តើព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានរាជធានី ខេត្តចំនួនប៉ុន្មាននៅឆ្នាំ២០១៧	null	នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានរាជធានី ខេត្តចំនួន២៥ រាជធានី១ និងខេត្ត ២៤	null	នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានរាជធានី ខេត្តចំនួន២៥ រាជធានី១ និងខេត្ត ២៤	ត ើ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា មាន រាជ ធាន ី Ġ ខ េត ្ត ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ម ាន នៅ ឆ្នាំ ២០ ១ ៧ ĠĠ	32	នៅ ក្នុង ឆ្នាំ ២០ ១ ៧ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា មាន រាជ ធាន ី Ġ ខ េត ្ត ចំ ន ួន ២៥ Ġ រាជ ធាន ី ១ Ġ និង ខ េត ្ត Ġ ២ ៤	38	▁តើ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា មាន រាជ ធាន ី ▁ខេត្ត ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ មាន នៅ ឆ្នាំ ២០ ១ ៧ ▁	29	▁នៅក្នុង ឆ្នាំ ២០ ១ ៧ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា មាន រាជ ធាន ី ▁ខេត្ត ចំ ន ួន ២៥ ▁រាជធានី ១ ▁និង ខ េ ត្ត ▁២៤	32
ប្រទេសកម្ពុជាចាប់អនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីចាប់ពីឆ្នាំណា មានការរីកចម្រើនដូចម្តេច ចូរប្រាប់អំពីភាគរយនៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងឆ្នាំ២០០៨	null	ប្រទេសកម្ពុជាចាប់អនុវត្តន៍សេដ្ឋកិច្ច ទីផ្សារសេរីចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ការរីកចម្រើនសហគ្រាសរដ្ឋមួយចំនួនត្រូវបានជួល ផ្ទេរ ឬលក់នៅឲ្យឯកជនសហគ្រាសមួយចំនួនត្រូវបានកែទម្រង់ជាថ្មីផ្នែកឯកជន មានកម្លាំងរឹងមាំ អាចបំពេញបន្ថែមវិនិយោគសាធារណៈក្នុងវិស័យសង្គមកិច្ចបង្កើតការងារជំនាញ ដល់ប្រជាជនពង្រឹងវិស័យឯកជន និងវិនិយោគទុន	null	ប្រទេសកម្ពុជាចាប់អនុវត្តន៍សេដ្ឋកិច្ច ទីផ្សារសេរីចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ការរីកចម្រើនសហគ្រាសរដ្ឋមួយចំនួនត្រូវបានជួល ផ្ទេរ ឬលក់នៅឲ្យឯកជនសហគ្រាសមួយចំនួនត្រូវបានកែទម្រង់ជាថ្មីផ្នែកឯកជន មានកម្លាំងរឹងមាំ អាចបំពេញបន្ថែមវិនិយោគសាធារណៈក្នុងវិស័យសង្គមកិច្ចបង្កើតការងារជំនាញ ដល់ប្រជាជនពង្រឹងវិស័យឯកជន និងវិនិយោគទុន	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ច ាប់ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ណា Ġ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ដូច ម្ ត េច Ġ ច ូរ ប្រា ប់ អ ំព ី ភាគ រយ នៃ វិ ស ័យ សេ ដ្ឋ កិច្ច ក្នុង ឆ្នាំ ២០ ០ ៨ ĠĠ	54	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ច ាប់ អនុ វត្ត ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ទី ផ្ សារ សេ រី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ៣ Ġ ការ រី ក ចម្រ ើន ស ហ គ្រ ាស រដ្ឋ មួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ជ ួល Ġ ផ្ ទេ រ Ġ ឬ ល ក់ នៅ ឲ្យ ឯក ជន ស ហ គ្រ ាស មួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ក ែ ទ ម្រ ង់ ជា ថ ្ម ី ផ្ ន ែក ឯក ជន Ġ មាន ក ម្ល ាំង រ ឹង មា ំ Ġ អា ច ប ំព េញ ប ន្ ថ ែម វិ និ យោគ សា ធា រណៈ ក្នុង វិ ស ័យ សង ្ គម កិច្ច បង ្ក ើត ការងារ ជំ នា ញ Ġ ដល់ ប្រ ជា ជន ពង្រឹង វិ ស ័យ ឯក ជន Ġ និង វិ និ យោគ ទ ុន	132	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា ច ាប់ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ណា ▁មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ដូច ម ្ត េច ▁ចូរ ប្រ ាប់ អ ំព ី ភាគ រយ នៃ វិ ស ័យ សេ ដ្ឋ កិច្ច ក្នុង ឆ្នាំ ២ ០០ ៨ ▁	52	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា ច ាប់ អនុ វត្ត ន៍ សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ទីផ្សារ សេ រី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ៣ ▁ការរីកចម្រើន ស ហ គ្រ ាស រដ្ឋ មួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ជ ួល ▁ផ្ទេរ ▁ឬ ល ក់ នៅ ឲ្យ ឯក ជន ស ហ គ្រ ាស មួយ ចំ ន ួន ត្រូវ បាន ក ែ ទ ម្រ ង់ ជា ថ ្ម ី ផ្ ន ែក ឯក ជន ▁មាន ក ម្ល ាំង រ ឹង ម ាំ ▁អាច ប ំព េញ ប ន ្ថ ែម វិ និ យោគ សា ធា រណៈ ក្នុង វិ ស ័យ ស ង្គ ម កិច្ច ប ង្ក ើត ការងារ ជំ ន ាញ ▁ដល់ ប្រ ជា ជន ពង្រឹង វិ ស ័យ ឯក ជន ▁និង វិ និ យោគ ទ ុន	122
តើវត្តមានកងទ័ពវៀតណាម នៅលើទឹកដីកម្ពុជា និងការដេកកងទ័ពវៀតណាម ចេញពីកម្ពុជានៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា មានបញ្ហាអ្វីខ្លះកើតឡើង	null	វត្តមានកងទ័ពវៀតណាមនៅលើទឹកដីកម្ពុជាៈ ៧ មករា ១៩៧៩កងទ័ពវៀតណាមដកចេញពីទឹកដីកម្ពុជា ១ កញ្ញា ១៩៨៩នៅពេលកងទ័ពវៀតណាមដកចេញទៅ គេសង្កេតឃើញមានការរីកចម្រើនរវាងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលនិងកងទ័ពតស៊ូ	null	វត្តមានកងទ័ពវៀតណាមនៅលើទឹកដីកម្ពុជាៈ ៧ មករា ១៩៧៩កងទ័ពវៀតណាមដកចេញពីទឹកដីកម្ពុជា ១ កញ្ញា ១៩៨៩នៅពេលកងទ័ពវៀតណាមដកចេញទៅ គេសង្កេតឃើញមានការរីកចម្រើនរវាងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលនិងកងទ័ពតស៊ូ	ត ើ វត្ត មាន ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម Ġ នៅ លើ ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា Ġ និង ការ ដ េក ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម Ġ ចេញ ពី ក ម្ព ុ ជា នៅ ថ ្ង ៃ ខែ ឆ្នាំ ណា Ġ មាន ប ញ ្ហ ា អ ្វី ខ្ ល ះ កើត ឡើង ĠĠ	60	វត្ត មាន ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម នៅ លើ ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា ៈ Ġ ៧ Ġ មក រា Ġ ១៩ ៧ ៩ ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ដ ក ចេញ ពី ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា Ġ ១ Ġ ក ញ្ញា Ġ ១៩ ៨ ៩ នៅ ពេល ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ដ ក ចេញ ទៅ Ġ គ េស ង្ក េត ឃើញ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន រ វា ង ក ង ទ ័ ពរ ដ្ឋា ភិ បាល និង ក ង ទ ័ ព ត ស៊ូ	98	▁តើ វត្ត មាន ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ▁នៅលើ ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា ▁និង ការ ដ េក ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ▁ចេញពី ក ម្ព ុ ជា នៅ ថ ្ង ៃ ខែ ឆ្នាំ ណា ▁មាន ប ញ ្ហ ា អ ្វី ខ្ ល ះ កើត ឡើង ▁	57	▁វត្តមាន ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម នៅ លើ ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា ៈ ▁៧ ▁មករា ▁១៩៧៩ ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ដ ក ចេញ ពី ទឹក ដ ី ក ម្ព ុ ជា ▁១ ▁កញ្ញា ▁១៩ ៨ ៩ នៅ ពេល ក ង ទ ័ ព វ ៀត ណា ម ដ ក ចេញ ទៅ ▁គេ ស ង្ក េត ឃើញ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន រ វ ាង ក ង ទ ័ ពរ ដ្ឋា ភិ បាល និង ក ង ទ ័ ព ត ស៊ូ	93
កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនាទីក្រុងប៉ារីស ប្រព្រឹត្តឡើងនៅថ្ងៃខែ ឆ្នាំណា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ រៀបចំឡើងដើម្បីអ្វី ចូរពន្យល់	null	កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនាទីក្រុងប៉ារីស ប្រព្រឹត្តឡើងនាថ្ងៃទី២៣ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩១កិច្ចព្រមព្រៀងនេះរៀបចំឡើង ដើម្បីផ្តល់លទ្ធភាពដល់ការ វិលត្រឡប់មកវិញ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៃជនភៀសខ្លួនពីជំរុំដែលគ្រប់គ្រងដោយអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងប្រទេសថៃ មានការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣កម្មវិធីនេះរៀបចំឡើងដោយអង្គការ UNDP និងអង្គការ UNHCR ដែលជួយឧបត្ថម្ភដល់ជនភៀសខ្លួនរវាងដី និងលុយ	null	កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនាទីក្រុងប៉ារីស ប្រព្រឹត្តឡើងនាថ្ងៃទី២៣ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩១កិច្ចព្រមព្រៀងនេះរៀបចំឡើង ដើម្បីផ្តល់លទ្ធភាពដល់ការ វិលត្រឡប់មកវិញ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៃជនភៀសខ្លួនពីជំរុំដែលគ្រប់គ្រងដោយអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងប្រទេសថៃ មានការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៩៣កម្មវិធីនេះរៀបចំឡើងដោយអង្គការ UNDP និងអង្គការ UNHCR ដែលជួយឧបត្ថម្ភដល់ជនភៀសខ្លួនរវាងដី និងលុយ	កិច្ច ព្រមព្រៀង ស ន្ត ិ ភាព នាទី ក្រុង ប៉ា រី ស Ġ ប្រ ព្រ ឹត ្ត ឡើង នៅ ថ ្ង ៃ ខែ Ġ ឆ្នាំ ណា Ġ កិច្ច ព្រមព្រៀង នេះ Ġ រៀបចំ ឡើង ដើម ្ប ី អ ្វី Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ĠĠ	39	កិច្ច ព្រមព្រៀង ស ន្ត ិ ភាព នាទី ក្រុង ប៉ា រី ស Ġ ប្រ ព្រ ឹត ្ត ឡើង នា ថ ្ង ៃ ទី ២ ៣ Ġ ខែ Ġ ត ុល ា Ġ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ១ កិច្ច ព្រមព្រៀង នេះ រៀបចំ ឡើង Ġ ដើម ្ប ី ផ្ ត ល់ ល ទ្ធ ភាព ដល់ ការ Ġ វិ ល ត្រ ឡ ប់ មក វិញ Ġ ដោយ ស្ម ័ គ្រ ចិត្ត Ġ នៃ ជន ភ ៀស ខ្លួន ពី ជំ រ ុំ ដ ែល គ្រ ប់ គ្រ ង ដោយ អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ ក្នុង ប្រ ទេស ថ ៃ Ġ មាន ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ៣ កម្ម វិ ធី នេះ រៀបចំ ឡើង ដោយ អង្គ ការ ĠUN DP Ġ និង អង្គ ការ ĠUN H CR Ġ ដ ែល ជ ួយ ឧ ប ត្ថ ម្ភ ដល់ ជន ភ ៀស ខ្លួន រ វា ង ដ ី Ġ និង ល ុយ	131	▁កិច្ចព្រមព្រៀង ស ន្ត ិ ភាព នាទី ក្រុង ប៉ា រី ស ▁ប្រព្រឹត្ត ឡើង នៅ ថ ្ង ៃ ខែ ▁ឆ្នាំ ណា ▁កិច្ចព្រមព្រៀង នេះ ▁រៀបចំឡើង ដើម ្ប ី អ ្វី ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ▁	32	▁កិច្ចព្រមព្រៀង ស ន្ត ិ ភាព នាទី ក្រុង ប៉ា រី ស ▁ប្រព្រឹត្ត ឡើង នា ថ ្ង ៃ ទី ២ ៣ ▁ខែ ▁តុលា ▁ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ១ កិច្ច ព្រមព្រៀង នេះ រៀបចំ ឡើង ▁ដើម្បី ផ្ ត ល់ ល ទ្ធ ភាព ដល់ ការ ▁វិលត្រឡប់ មក វិញ ▁ដោយ ស្ម ័ គ្រ ចិត្ត ▁នៃ ជន ភ ៀស ខ្លួន ពី ជំ រ ុំ ដ ែល គ្រ ប់ គ្រ ង ដោយ អង្គ ការ ស ហ ប្រ ជា ជាតិ ក្នុង ប្រ ទេស ថ ៃ ▁មាន ការ ប ោះ ឆ្ ន ោត ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ៣ កម្ម វិ ធី នេះ រៀបចំ ឡើង ដោយ អង្គ ការ ▁UN DP ▁និង អង្គ ការ ▁UN H CR ▁ដែល ជ ួយ ឧ ប ត្ថ ម្ភ ដល់ ជន ភ ៀស ខ្លួន រ វ ាង ដ ី ▁និង ល ុយ	118
តើចលនាបម្លាស់លំនៅឆ្នាំ ១៩៧០ និងឆ្នាំ ១៩៧៩ មានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចម្តេច	null	ឆ្នាំ ១៩៧០មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងទៅហ្នឹងប្រជាជនរស់នៅជនបទជាចលនាម្ចាស់លំនៅដោយស្មគ្រចិត្តប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅពីជនបទ ទៅកាន់ទីក្រុងដើម្បីជ្រកកោន ស្វែងរកការងារធ្វើនិងរៀនសូត្របន្តឆ្នាំ១៩៧៥មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងទៅហ្នឹងប្រជាជនរស់នៅទីក្រុងជាចលនាបំលាស់លំនៅដោយបង្ខំប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅពីទីក្រុងទៅកាន់ជនបទដាច់ស្រយោលដើម្បីបង្កបង្កើនផលការងារ កសិកម្មនិងលើកទំនប់ជីកប្រឡាយ	null	ឆ្នាំ ១៩៧០មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងទៅហ្នឹងប្រជាជនរស់នៅជនបទជាចលនាម្ចាស់លំនៅដោយស្មគ្រចិត្តប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅពីជនបទ ទៅកាន់ទីក្រុងដើម្បីជ្រកកោន ស្វែងរកការងារធ្វើនិងរៀនសូត្របន្តឆ្នាំ១៩៧៥មានទំនាក់ទំនងខ្លាំងទៅហ្នឹងប្រជាជនរស់នៅទីក្រុងជាចលនាបំលាស់លំនៅដោយបង្ខំប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅពីទីក្រុងទៅកាន់ជនបទដាច់ស្រយោលដើម្បីបង្កបង្កើនផលការងារ កសិកម្មនិងលើកទំនប់ជីកប្រឡាយ	ត ើ ច ល នា ប ម្ល ាស់ លំ នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧០ Ġ និង ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧ ៩ Ġ មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ម្ ត េច ĠĠ	28	ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៧០ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ខ្ លា ំ ង ទៅ ហ ្ន ឹង ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ជន បទ ជា ច ល នា ម្ចាស់ លំ នៅ ដោយ ស្ម គ្រ ចិត្ត ប្រ ជា ជន ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ ពី ជន បទ Ġ ទៅ កាន់ ទី ក្រុង ដើម ្ប ី ជ្រ ក ក ោន Ġ ស្ វ ែង រក ការងារ ធ ្វ ើន ិ ង រ ៀន ស ូត ្រ ប ន្ត ឆ្នាំ ១៩ ៧ ៥ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ខ្ លា ំ ង ទៅ ហ ្ន ឹង ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ទី ក្រុង ជា ច ល នា ប ំ លាស់ លំ នៅ ដោយ បង ្ខ ំ ប្រ ជា ជន ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ ពី ទី ក្រុង ទៅ កាន់ ជន បទ ដា ច ់ ស្រ យោ ល ដើម ្ប ី បង ្ក បង ្ក ើន ផល ការងារ Ġ ក សិ កម្ម និង លើក ទំ ន ប់ ជី ក ប្រ ឡា យ	156	▁តើ ច ល នា ប ម្ល ាស់ លំ នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៧០ ▁និង ឆ្នាំ ▁១៩៧៩ ▁មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដូច ម ្ត េច ▁	25	▁ឆ្នាំ ▁១៩ ៧០ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ខ្ ល ាំង ទៅ ហ ្ន ឹង ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ជន បទ ជា ច ល នា ម្ចាស់ លំ នៅ ដោយ ស្ម គ្រ ចិត្ត ប្រ ជា ជន ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ ពី ជន បទ ▁ទៅកាន់ ទី ក្រុង ដើម ្ប ី ជ្រ ក ក ោន ▁ស្វែងរក ការងារ ធ ្វ ើ និង រ ៀន ស ូ ត្រ ប ន្ត ឆ្នាំ ១៩ ៧ ៥ មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ខ្ ល ាំង ទៅ ហ ្ន ឹង ប្រ ជា ជន រស់ នៅ ទី ក្រុង ជា ច ល នា ប ំ លាស់ លំ នៅ ដោយ បង ្ខ ំ ប្រ ជា ជន ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ ពី ទី ក្រុង ទៅ កាន់ ជន បទ ដ ាច់ ស្រ យោ ល ដើម ្ប ី ប ង្ក ប ង្ក ើន ផល ការងារ ▁កសិកម្ម និង លើក ទំ ន ប់ ជី ក ប្រ ឡា យ	146
តើអ្វីទៅជាលំហជនបទ តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធជនបទ អ្វីទៅជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជនបទ	null	ការរៀបចំលំហជនបទ ស្រុកស្រែចំការ គឺអាស្រ័យទៅដោយកត្តាដែលរួមផ្សំឡើងបង្កើតបានជា រចនា សម្ព័ន្ធ ឬជាទំរង់របស់វា ដែលកត្តាទាំងនោះរួមមានៈ កត្តាធម្មជាតិដែលសំដៅទៅលើទេសភាពធម្មជាតិ ភូមិសណ្ឋាន អាកាសធាតុនិងធនធានធម្មជាតិដែលមានក្នុងតំបន់ កត្តាសង្គម មានកត្តាប្រជាសាស្រ្ត ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រភេទ លំនៅដ្ឋាន ទំរងភូមិ កត្តាសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ កត្តាក្សេត្រសាស្រ្ត និងកត្តាបច្ចេកទេសកសិកម្ម ទេសភាពកសិកម្មសុទ្ធ តែជាស្នាដៃជាក់ស្តែងរបស់ការរៀបចំលំហកសិកម្ម វាជាស្នាដៃរបស់មនុស្សប្រកប ដោយពណ៌ប្លែកៗ ពេលខ្លះមានពន្លឺស្រស់បំព្រងនៃផ្ទៃដីដាំដុះ ទេសភាពកសិកម្មរួមផ្សំដោយផ្ទះនៅជនបទ ចំការសំនាំតូចធំ ផ្លូវដែលភ្ជាប់ពីផ្ទះទៅចំការតូចៗ ពេលខ្លះឃើញមានព្រៃឈើ ចំការដែលគេទុកចោលយូរមកហើយ ផ្ទះនៅជនបទចាកន្លែងដែលរស់នៅផងជា កន្លែងប្រកបការងារផងគឺជារបស់មួយដ៏ប្រសើររបស់អ្នកស្រែចំការ ជាទូទៅតេសង់វាដោយសំភារៈដែលមាននៅ ក្នុងតំបន់ ផ្ទះធ្វើអំពីដី រឺបាយ អ ឈើថ្ម ពេលខ្លះសត្វនិងមនុស្សរស់នៅក្រោមតំបូលជាមួយគ្នាពេលខ្លះឃើញមាន អគារច្រើននៅជុំវិញធ្លាមួយដែល បើកចំហររីបិទ ជំរកនៅជនបទពេលខ្លះប្រមូលផ្តុំជាភូមិពេលខ្លះនៅរាយប៉ាយ ដីដែលធ្វើអាជីវកម្មដោយសហគមន៍អ្នកស្រែត្រូវបានកំណត់តាមទំនៀមទម្លាប់ដោយគតិយុត្តដែលគេហៅថាដិសហគមន៍ ផែនទីមាត្រដ្ឋានធំដែលតាងចំការទាំងនេះហៅថាប្លង់ដី ពេលណាចំការនានាបង្ហាញបានជាចំការ ទែ័រ រឺដីចំការដល់មានសម្បទានពិសេសដែលលាតសន្ធឹងពេញរឺមួយផ្នែកលើចំការសហគមន៍ ចំការទែ័រ បែងចែកជាចំការតូចៗ ដែលមានទំហំនិងរាងរៅប្លែកៗគ្នា ទិដ្ឋភាពរបស់វាកំណត់បានជាចំការតូចៗ រឺប៉ាសែលលែរដែលអាស្រ័យទៅដោយប្រព័ន្ធដំនាំ លំនៅដ្ឋានជនបទ តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវយើងសង្កេតឃើញថាលំនៅដ្ឋានជនបទមានលក្ខណៈប្រមូលផ្តុំនិងរាយប៉ាយមទំរង នៃការកសាងសង់ភូមិគឺអាស្រ័យទៅដោយលក្ខខណ្ឌនៃភូមិសណ្ឋាននិងកំហកសិកម្មរបស់តំបន់នីមួយៗ ឧទាហរណ៍ៈ នៅទ្វីប អឺរ៉ុបទេសភាពកសិកម្មមានលក្ខណៈប្លែកៗ ហើយស្មុគស្មាញៈ ចំការចំហ ដែលមានលំនៅដ្ឋាន ប្រមូលផ្តុំទេសភាពបិទដែលមាននៅលំនៅដ្ឋាននៅរាយប៉ាយ វាបញ្ជាក់ពីចំណងទាក់ទងយ៉ាងជ្រៅ ប៉ុន្តែវាមានការវិវត្តន៍រវាងកមនុស្ស និងដីដាំដុះ ពេលណាផ្ទៃដីទាំងនេះត្រូវបានទុកទំនេរចោល គេហៅថាចំការ សំរាក ខាងក្រោមនេះគឹជាគំរូទំរង់ភូមិនៅជនបទមួយយចំនួននៅលើពិភពលោក កាស្ថាបនាទេសភាពកសិកម្ម ការបង្កើតទេសភាពកសិកម្មដោយសារលទ្ធភាពធម្មជាតិផង និងដោយសារវីធីរៀបចំរបស់សង្គមនៅជនបទ ផង អាកាសធាតុរបស់តំបន់បានអោយយើងឃើញស្លាកស្នាមកសិកម្មរបស់តំបន់នោះដែលអាចជាដំនាំស្រូវសាលី ស្រូវ ពោត រឺស្រងែ នៅតំបន់ភ្នំដីដាំដុះមានការថយចុះដោយសារការរីកធំឡើងរបស់វាលស្មៅចិញ្ចឹមសត្វ នៅក្នុងតំបនសើមជានិច្ចកាល លំនៅដ្ឋានប្រមូលផ្តុំនៅតាមកន្លែងដែលមានប្រភពទឹក ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលរបស់ទឹកមិនបានបក ស្រាយពីការប្រមូលផ្តុំ រឹការនៅរាយប៉ាយរបស់លំនៅដ្ឋាននោះទេៈ ជាឧទាហរណ៍គឺសន្តិសុខរបស់តំបន់ដែលវាជំរុញ អោយអ្នកស្រែចំការនៅតំបន់ មេឌីទែរ៉ានេប្រមូលផ្តុំនៅតាមទីស្ថិតដែលមានលក្ខណៈការពារ នៅក្នុងភូមិទាំងឡាយ ដែលមានលំនៅដ្ឋាននៅដ្ឋានៅលាយឡំជាមួយផ្ទាំងថ្មធំៗ ទេសភាពកសិកម្មនៅយជនបទគឺជាលទ្ធផលរបស់សង្គមច្រើនជាងការបកស្រាយរបស់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទេសភាពចំការចំហបញ្ជាក់លក្ខណៈពីសង្គុមដែលរស់នៅជាសហគមន៍ ដែលសមាជិកទាំងអស់រស់នៅក្នុងសង្គមមួយ ដែលមានចំណងទាក់ទងយ៉ាងតឹងរឹង ទេសភាពចំការបិទបញ្ជាក់លក្ខណៈ ពីការរៀបចំដីចំការតាមបុគ្គលម្នាក់ៗ នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសដេលមានអរិយធម៌ចាស់បុរាណ ទេសភាពកសិកម្មជាវិមានប្រវត្តិសាស្រ្តយ៉ាងពិតប្រាកដ ដែលបានរៀបចំកែលំអ ច្រើនសតវត្សមកហើយ ប្រព័ន្ធដំនាំដាំដុះបណ្តាមកពីការជ្រើសរើសរបស់មនុស្សជាតិៈ គេជ្រើសរើសយកប្រព័ន្ធ្ពហុវប្បកម្មពេលណាកសិករផលិតផលច្រើនមុខដើម្បីបង្គ្រប់តំរូវការររបស់ពួកគេ ប្រព័ន្ធឯកវប្បកម្ម មានន័យថាកសិករផលិតកសិផលតែមួយមុខសំរាប់លក់នៅទីផ្សារ ចំនួនប្រជាជនក៏មានឥទ្ធិពលទៅលើទេសភាពកសិកម្មដែរវិស័យកសិកម្មវាតទីធំធេងហើយមានការបែងចែកដែលត្រូវគេបោះបង់ចោលកាន់តែ រីកធំឡើងនៅក្នុងចំការសហគមន៍កាលណាចំនួនប្រជាជនដែលជាកសិករមានការថយចុះ	null	ការរៀបចំលំហជនបទ ស្រុកស្រែចំការ គឺអាស្រ័យទៅដោយកត្តាដែលរួមផ្សំឡើងបង្កើតបានជា រចនា សម្ព័ន្ធ ឬជាទំរង់របស់វា ដែលកត្តាទាំងនោះរួមមានៈ កត្តាធម្មជាតិដែលសំដៅទៅលើទេសភាពធម្មជាតិ ភូមិសណ្ឋាន អាកាសធាតុនិងធនធានធម្មជាតិដែលមានក្នុងតំបន់ កត្តាសង្គម មានកត្តាប្រជាសាស្រ្ត ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រភេទ លំនៅដ្ឋាន ទំរងភូមិ កត្តាសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ កត្តាក្សេត្រសាស្រ្ត និងកត្តាបច្ចេកទេសកសិកម្ម ទេសភាពកសិកម្មសុទ្ធ តែជាស្នាដៃជាក់ស្តែងរបស់ការរៀបចំលំហកសិកម្ម វាជាស្នាដៃរបស់មនុស្សប្រកប ដោយពណ៌ប្លែកៗ ពេលខ្លះមានពន្លឺស្រស់បំព្រងនៃផ្ទៃដីដាំដុះ ទេសភាពកសិកម្មរួមផ្សំដោយផ្ទះនៅជនបទ ចំការសំនាំតូចធំ ផ្លូវដែលភ្ជាប់ពីផ្ទះទៅចំការតូចៗ ពេលខ្លះឃើញមានព្រៃឈើ ចំការដែលគេទុកចោលយូរមកហើយ ផ្ទះនៅជនបទចាកន្លែងដែលរស់នៅផងជា កន្លែងប្រកបការងារផងគឺជារបស់មួយដ៏ប្រសើររបស់អ្នកស្រែចំការ ជាទូទៅតេសង់វាដោយសំភារៈដែលមាននៅ ក្នុងតំបន់ ផ្ទះធ្វើអំពីដី រឺបាយ អ ឈើថ្ម ពេលខ្លះសត្វនិងមនុស្សរស់នៅក្រោមតំបូលជាមួយគ្នាពេលខ្លះឃើញមាន អគារច្រើននៅជុំវិញធ្លាមួយដែល បើកចំហររីបិទ ជំរកនៅជនបទពេលខ្លះប្រមូលផ្តុំជាភូមិពេលខ្លះនៅរាយប៉ាយ ដីដែលធ្វើអាជីវកម្មដោយសហគមន៍អ្នកស្រែត្រូវបានកំណត់តាមទំនៀមទម្លាប់ដោយគតិយុត្តដែលគេហៅថាដិសហគមន៍ ផែនទីមាត្រដ្ឋានធំដែលតាងចំការទាំងនេះហៅថាប្លង់ដី ពេលណាចំការនានាបង្ហាញបានជាចំការ ទែ័រ រឺដីចំការដល់មានសម្បទានពិសេសដែលលាតសន្ធឹងពេញរឺមួយផ្នែកលើចំការសហគមន៍ ចំការទែ័រ បែងចែកជាចំការតូចៗ ដែលមានទំហំនិងរាងរៅប្លែកៗគ្នា ទិដ្ឋភាពរបស់វាកំណត់បានជាចំការតូចៗ រឺប៉ាសែលលែរដែលអាស្រ័យទៅដោយប្រព័ន្ធដំនាំ លំនៅដ្ឋានជនបទ តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវយើងសង្កេតឃើញថាលំនៅដ្ឋានជនបទមានលក្ខណៈប្រមូលផ្តុំនិងរាយប៉ាយមទំរង នៃការកសាងសង់ភូមិគឺអាស្រ័យទៅដោយលក្ខខណ្ឌនៃភូមិសណ្ឋាននិងកំហកសិកម្មរបស់តំបន់នីមួយៗ ឧទាហរណ៍ៈ នៅទ្វីប អឺរ៉ុបទេសភាពកសិកម្មមានលក្ខណៈប្លែកៗ ហើយស្មុគស្មាញៈ ចំការចំហ ដែលមានលំនៅដ្ឋាន ប្រមូលផ្តុំទេសភាពបិទដែលមាននៅលំនៅដ្ឋាននៅរាយប៉ាយ វាបញ្ជាក់ពីចំណងទាក់ទងយ៉ាងជ្រៅ ប៉ុន្តែវាមានការវិវត្តន៍រវាងកមនុស្ស និងដីដាំដុះ ពេលណាផ្ទៃដីទាំងនេះត្រូវបានទុកទំនេរចោល គេហៅថាចំការ សំរាក ខាងក្រោមនេះគឹជាគំរូទំរង់ភូមិនៅជនបទមួយយចំនួននៅលើពិភពលោក កាស្ថាបនាទេសភាពកសិកម្ម ការបង្កើតទេសភាពកសិកម្មដោយសារលទ្ធភាពធម្មជាតិផង និងដោយសារវីធីរៀបចំរបស់សង្គមនៅជនបទ ផង អាកាសធាតុរបស់តំបន់បានអោយយើងឃើញស្លាកស្នាមកសិកម្មរបស់តំបន់នោះដែលអាចជាដំនាំស្រូវសាលី ស្រូវ ពោត រឺស្រងែ នៅតំបន់ភ្នំដីដាំដុះមានការថយចុះដោយសារការរីកធំឡើងរបស់វាលស្មៅចិញ្ចឹមសត្វ នៅក្នុងតំបនសើមជានិច្ចកាល លំនៅដ្ឋានប្រមូលផ្តុំនៅតាមកន្លែងដែលមានប្រភពទឹក ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលរបស់ទឹកមិនបានបក ស្រាយពីការប្រមូលផ្តុំ រឹការនៅរាយប៉ាយរបស់លំនៅដ្ឋាននោះទេៈ ជាឧទាហរណ៍គឺសន្តិសុខរបស់តំបន់ដែលវាជំរុញ អោយអ្នកស្រែចំការនៅតំបន់ មេឌីទែរ៉ានេប្រមូលផ្តុំនៅតាមទីស្ថិតដែលមានលក្ខណៈការពារ នៅក្នុងភូមិទាំងឡាយ ដែលមានលំនៅដ្ឋាននៅដ្ឋានៅលាយឡំជាមួយផ្ទាំងថ្មធំៗ ទេសភាពកសិកម្មនៅយជនបទគឺជាលទ្ធផលរបស់សង្គមច្រើនជាងការបកស្រាយរបស់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទេសភាពចំការចំហបញ្ជាក់លក្ខណៈពីសង្គុមដែលរស់នៅជាសហគមន៍ ដែលសមាជិកទាំងអស់រស់នៅក្នុងសង្គមមួយ ដែលមានចំណងទាក់ទងយ៉ាងតឹងរឹង ទេសភាពចំការបិទបញ្ជាក់លក្ខណៈ ពីការរៀបចំដីចំការតាមបុគ្គលម្នាក់ៗ នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសដេលមានអរិយធម៌ចាស់បុរាណ ទេសភាពកសិកម្មជាវិមានប្រវត្តិសាស្រ្តយ៉ាងពិតប្រាកដ ដែលបានរៀបចំកែលំអ ច្រើនសតវត្សមកហើយ ប្រព័ន្ធដំនាំដាំដុះបណ្តាមកពីការជ្រើសរើសរបស់មនុស្សជាតិៈ គេជ្រើសរើសយកប្រព័ន្ធ្ពហុវប្បកម្មពេលណាកសិករផលិតផលច្រើនមុខដើម្បីបង្គ្រប់តំរូវការររបស់ពួកគេ ប្រព័ន្ធឯកវប្បកម្ម មានន័យថាកសិករផលិតកសិផលតែមួយមុខសំរាប់លក់នៅទីផ្សារ ចំនួនប្រជាជនក៏មានឥទ្ធិពលទៅលើទេសភាពកសិកម្មដែរវិស័យកសិកម្មវាតទីធំធេងហើយមានការបែងចែកដែលត្រូវគេបោះបង់ចោលកាន់តែ រីកធំឡើងនៅក្នុងចំការសហគមន៍កាលណាចំនួនប្រជាជនដែលជាកសិករមានការថយចុះ	ត ើ អ ្វី ទៅ ជា លំ ហ ជន បទ Ġ ត ើក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ដ ែល បង ្ក ើត រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ ជន បទ Ġ អ ្វី ទៅ ជា ហ េ ដ្ឋា រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ ជន បទ ĠĠ	53	ការ រៀបចំ លំ ហ ជន បទ Ġ ស្រ ុក ស្រ ែ ចំ ការ Ġ គ ឺ អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ក ត្ត ា ដ ែល រួម ផ្ សំ ឡើង បង ្ក ើត បាន ជា Ġ រ ច នា Ġ សម ្ ព ័ន ្ ធ Ġ ឬ ជា ទំ រ ង់ រ ប ស់ វា Ġ ដ ែល ក ត្ត ា ទ ាំង ន ោះ រួម មាន ៈ Ġ ក ត្ត ា ធម្ម ជាតិ ដ ែល សំ ដ ៅ ទៅ លើ ទេស ភាព ធម្ម ជាតិ Ġ ភ ូម ិស ណ ្ឋ ាន Ġ អា កាស ធាតុ និង ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ដ ែល មាន ក្នុង ត ំ ប ន់ Ġ ក ត្ត ាស ង្គ ម Ġ មាន ក ត្ត ាប ្រ ជា សា ស្រ ្ត Ġ ហ េ ដ្ឋា រ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ Ġ ប្រ ភ េ ទ Ġ លំ នៅ ដ្ឋាន Ġ ទំ រ ង ភ ូម ិ Ġ ក ត្ត ាស េ ដ្ឋ កិច្ច ត ំ ប ន់ Ġ ក ត្ត ាក ្ស េត ្រ សា ស្រ ្ត Ġ និង ក ត្ត ាប ច្ច េក ទេស ក សិ កម្ម ÂłĠ ទេស ភាព ក សិ កម្ម សុ ទ្ធ Ġ តែ ជា ស្ន ា ដៃ ជា ក់ ស្ត ែង រ ប ស់ ការ រៀបចំ លំ ហ ក សិ កម្ម Ġ វា ជា ស្ន ា ដៃ រ ប ស់ ម នុ ស្ស ប្រ ក ប Ġ ដោយ ព ណ៌ ប្លែក ៗ Ġ ពេល ខ្ ល ះ មាន ព ន្ ល ឺ ស្រ ស់ ប ំព ្រ ង នៃ ផ្ ទ ៃ ដ ី ដា ំ ដ ុះ ĠÂłĠ ទេស ភាព ក សិ កម្ម រួម ផ្ សំ ដោយ ផ្ ទ ះ នៅ ជន បទ Ġ ចំ ការ សំ នាំ តូ ច ធ ំ Ġ ផ្ល ូវ ដ ែល ភ្ជាប់ ពី ផ្ ទ ះ ទៅ ចំ ការ តូ ច ៗ Ġ ពេល ខ្ ល ះ ឃើញ មាន ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ ចំ ការ ដ ែល គ េ ទុក ចោល យ ូរ មក ហើយ Ġ ផ្ ទ ះ នៅ ជន បទ ច ាក ន្ លែង ដ ែល រស់ នៅ ផ ង ជា Ġ កន្លែង ប្រ ក ប ការងារ ផ ង គ ឺ ជា រ ប ស់ មួយ ដ ៏ ប្រសើរ រ ប ស់ អ្នក ស្រ ែ ចំ ការ Ġ ជា ទូ ទៅ ត េស ង់ វា ដោយ សំ ភា រៈ ដ ែល មាន នៅ Ġ ក្នុង ត ំ ប ន់ Ġ ផ្ ទ ះ ធ ្វ ើ អ ំព ី ដ ី Ġ រ ឺ បា យ Ġ អ Ġ ឈ ើ ថ ្ម Ġ ពេល ខ្ ល ះ ស ត ្វ និង ម នុ ស្ស រស់ នៅ ក្រោម ត ំ បូ ល ជា មួយ គ្នា ពេល ខ្ ល ះ ឃើញ មាន Ġ អ គ ារ ច្ រ ើន នៅ ជ ុំ វិញ ធ ្លា មួយ ដ ែល Ġ ប ើក ចំ ហ រ រី ប ិ ទ Ġ ជំ រក នៅ ជន បទ ពេល ខ្ ល ះ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ ជា ភ ូម ិ ពេល ខ្ ល ះ នៅ រា យ ប៉ា យ ĠÂłĠ ដ ី ដ ែល ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ដោយ ស ហ គមន៍ អ្នក ស្រ ែត ្រ ូវ បាន កំ ណ ត់ តា ម ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ ដោយ គ តិ យ ុត ្ត ដ ែល គ េ ហ ៅ ថា ដ ិស ហ គមន៍ Ġ ផ ែន ទី មា ត្រ ដ្ឋាន ធ ំ ដ ែល តា ង ចំ ការ ទ ាំង នេះ ហ ៅ ថា ប្ លង ់ ដ ី ĠÂł ពេល ណា ចំ ការ នា នា បង ្ហ ាញ បាន ជា ចំ ការ Ġ ទ ែ ័រ Ġ រ ឺ ដ ី ចំ ការ ដល់ មាន សម្បទា ន ពិ សេ ស ដ ែល លា ត ស ន្ធ ឹង ព េញ រ ឺ មួយ ផ្ ន ែក លើ ចំ ការ ស ហ គមន៍ Ġ ចំ ការ ទ ែ ័រ Ġ ប ែង ច ែក ជា ចំ ការ តូ ច ៗ Ġ ដ ែល មាន ទំ ហ ំ និង រា ង រ ៅ ប្លែក ៗ គ្នា Ġ ទិ ដ្ឋ ភាព រ ប ស់ វា កំ ណ ត់ បាន ជា ចំ ការ តូ ច ៗ Ġ រ ឺ ប៉ា ស ែល ល ែរ ដ ែល អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ប្រ ព ័ន ្ ធ ដំ នាំ Ġ លំ នៅ ដ្ឋាន ជន បទ ÂłÂłÂł Ġ តា ម រយ ៈ ការ សិ ក្ស ាស ្រា វ ជ្រ ាវ យ ើង សង ្ក េត ឃើញ ថា លំ នៅ ដ្ឋាន ជន បទ មាន ល ក្ខ ណៈ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ និង រា យ ប៉ា យ ម ទំ រ ង ĠâĢĭ នៃ ការ ក សា ង សង ់ ភ ូម ិ គ ឺ អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ល ក្ខ ខ ណ្ឌ នៃ ភ ូម ិស ណ ្ឋ ាន និង កំ ហ ក សិ កម្ម រ ប ស់ ត ំ ប ន់ នី មួយ ៗ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ នៅ ទ ្វី ប Ġ អ ឺ រ៉ ុប ទេស ភាព ក សិ កម្ម មាន ល ក្ខ ណៈ ប្លែក ៗ Ġ ហើយ ស្ម ុ គ ស្ម ាញ ៈ Ġ ចំ ការ ចំ ហ Ġ ដ ែល មាន លំ នៅ ដ្ឋាន Ġ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ ទេស ភាព ប ិ ទ ដ ែល មាន នៅ លំ នៅ ដ្ឋាន នៅ រា យ ប៉ា យ Ġ វា បញ្ជា ក់ ពី ចំ ណ ង ទ ាក់ ទ ង យ៉ាង ជ្រ ៅ Ġ ប៉ ុន ្ត ែ វា មាន ការ វិ វត្ត ន៍ រ វា ង ក ម នុ ស្ស Ġ និង ដ ី ដា ំ ដ ុះ Ġ ពេល ណា ផ្ ទ ៃ ដ ី ទ ាំង នេះ ត្រូវ បាន ទុក ទំ ន េរ ចោល Ġ គ េ ហ ៅ ថា ចំ ការ Ġ សំ រា ក ÂłĠ ខា ង ក្រោម នេះ គ ឹ ជា គ ំ រ ូ ទំ រ ង់ ភ ូម ិន ៅ ជន បទ មួយ យ ចំ ន ួន នៅ លើ ពិ ភព លោក Ġ កាស ្ថ ាប នា ទេស ភាព ក សិ កម្ម ÂłĠ ការ បង ្ក ើត ទេស ភាព ក សិ កម្ម ដោយ សារ ល ទ្ធ ភាព ធម្ម ជាតិ ផ ង Ġ និង ដោយ សារ វី ធី រៀបចំ រ ប ស់ សង ្ គម នៅ ជន បទ Ġ ផ ង âĢĭ Ġ អា កាស ធាតុ រ ប ស់ ត ំ ប ន់ បាន អោយ យ ើង ឃើញ ស្ លា ក ស្ន ាម ក សិ កម្ម រ ប ស់ ត ំ ប ន់ ន ោះ ដ ែល អា ច ជា ដំ នាំ ស្រ ូវ សា លី Ġ ស្រ ូវ Ġ ព ោត Ġ រ ឺ ស្រ ង ែ ÂłĠ នៅ ត ំ ប ន់ ភ្នំ ដ ី ដា ំ ដ ុះ មាន ការ ថ យ ច ុះ ដោយ សារ ការ រី ក ធ ំ ឡើង រ ប ស់ វា ល ស្ម ៅ ច ិញ ្ច ឹម ស ត ្វ Ġ នៅ ក្នុង ត ំ ប ន ស ើម ជា និ ច្ច កាល Ġ លំ នៅ ដ្ឋាន ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ នៅ តា មក ន្ លែង ដ ែល មាន ប្រ ភព ទឹក Ġ ប៉ ុន ្ត ែ ឥ ទ្ធិ ពល រ ប ស់ ទឹក ម ិន បាន ប ក Ġ ស្រ ាយ ពី ការ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ Ġ រ ឹក ារ នៅ រា យ ប៉ា យ រ ប ស់ លំ នៅ ដ្ឋាន ន ោះ ទេ ៈ Ġ ជា ឧ ទ ា ហ រណ ៍ គ ឺ ស ន្ត ិស ុ ខ រ ប ស់ ត ំ ប ន់ ដ ែល វា ជំ រ ុញ Ġ អោយ អ្នក ស្រ ែ ចំ ការ នៅ ត ំ ប ន់ Ġ មេ ឌី ទ ែរ ៉ ាន េ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ នៅ តា ម ទី ស្ ថ ិត ដ ែល មាន ល ក្ខ ណៈ ការពារ Ġ នៅ ក្នុង ភ ូម ិ ទ ាំង ឡា យ Ġ ដ ែល មាន លំ នៅ ដ្ឋាន នៅ ដ្ឋាន ៅ លា យ ឡ ំ ជា មួយ ផ្ ទ ាំង ថ ្ម ធ ំ ៗ ĠÂłĠ ទេស ភាព ក សិ កម្ម នៅ យ ជន បទ គ ឺ ជា ល ទ្ធ ផល រ ប ស់ សង ្ គម ច្ រ ើន ជា ង ការ ប ក ស្រ ាយ រ ប ស់ ប្រ ព ័ន ្ ធ អ េក ូ ឡូ ស៊ី Ġ ទេស ភាព ចំ ការ ចំ ហ បញ្ជា ក់ ល ក្ខ ណៈ ពី សង ្ គ ុម ដ ែល រស់ នៅ ជា ស ហ គមន៍ Ġ ដ ែល សម ា ជ ិក ទ ាំង អ ស់ រស់ នៅ ក្នុង សង ្ គម មួយ Ġ ដ ែល មាន ចំ ណ ង ទ ាក់ ទ ង យ៉ាង ត ឹង រ ឹង âĢĭ Ġ ទេស ភាព ចំ ការ ប ិ ទ បញ្ជា ក់ ល ក្ខ ណៈ Ġ ពី ការ រៀបចំ ដ ី ចំ ការ តា ម ប ុ គ្គ ល ម្ នាក់ ៗ Ġ នៅ ក្នុង បណ្ត ាប ្រ ទេស ដ េ ល មាន អ រិយ ធម៌ ច ាស់ ប ុរ ា ណ Ġ ទេស ភាព ក សិ កម្ម ជា វិ មាន ប្រ វត្ត ិស ាស ្រ ្ត យ៉ាង ពិ ត ប្រា ក ដ Ġ ដ ែល បាន រៀបចំ ក ែល ំ អ Ġ ច្ រ ើន ស ត វ ត ្ស មក ហើយ Ġ ប្រ ព ័ន ្ ធ ដំ នាំ ដា ំ ដ ុះ បណ្ត ាម ក ពី ការ ជ្រ ើស រ ើស រ ប ស់ ម នុ ស្ស ជាតិ ៈ Ġ គ េ ជ្រ ើស រ ើស យក ប្រ ព ័ន ្ ធ ្ ព ហ ុ វ ប្ប កម្ម ពេល ណា ក សិ ករ ផល ិត ផល ច្ រ ើន មុខ ដើម ្ប ី បង ្ គ្រ ប់ ត ំ រ ូវ ការ រ រ ប ស់ ព ួ ក គ េ Ġ ប្រ ព ័ន ្ ធ ឯក វ ប្ប កម្ម Ġ មាន ន ័យ ថា ក សិ ករ ផល ិត ក សិ ផល តែ មួយ មុខ សំ រា ប់ ល ក់ នៅ ទី ផ្ សារ Ġ ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ក ៏ មាន ឥ ទ្ធិ ពល ទៅ លើ ទេស ភាព ក សិ កម្ម ដ ែរ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម វា ត ទី ធ ំ ធ េង ហើយ មាន ការ ប ែង ច ែក ដ ែល ត្រូវ គ េ ប ោះ បង់ ចោល កាន់ តែ Ġ រី ក ធ ំ ឡើង នៅ ក្នុង ចំ ការ ស ហ គមន៍ កាល ណា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ដ ែល ជា ក សិ ករ មាន ការ ថ យ ច ុះ	1,595	▁តើ អ ្វី ទៅ ជា លំ ហ ជន បទ ▁តើ ក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ដ ែល ប ង្ក ើត រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ ជន បទ ▁អ្វី ទៅ ជា ហ េ ដ្ឋា រ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ ជន បទ ▁	47	▁ការរៀបចំ លំ ហ ជន បទ ▁ស្រុក ស្រ ែ ចំ ការ ▁គឺ អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ក ត្ត ា ដ ែល រួម ផ្ សំ ឡើង ប ង្ក ើត បាន ជា ▁រចនា ▁សម្ព័ន្ធ ▁ឬ ជា ទំ រ ង់ រ ប ស់ វា ▁ដែល ក ត្ត ា ទ ាំង ន ោះ រួម មាន ៈ ▁កត្តា ធម្ម ជាតិ ដ ែល សំ ដ ៅ ទៅ លើ ទេស ភាព ធម្ម ជាតិ ▁ភូមិ ស ណ ្ឋ ាន ▁អាកាសធាតុ និង ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ដ ែល មាន ក្នុង ត ំ ប ន់ ▁កត្តា ស ង្គ ម ▁មាន ក ត្ត ា ប្រ ជា សា ស្រ ្ត ▁ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ ន្ធ ▁ប្រភេទ ▁លំនៅដ្ឋាន ▁ទំ រ ង ភ ូម ិ ▁កត្តា សេ ដ្ឋ កិច្ច ត ំ ប ន់ ▁កត្តា ក្ស េ ត្រ សា ស្រ ្ត ▁និង ក ត្ត ាប ច្ច េក ទេស ក សិ កម្ម ▁ទេសភាព ក សិ កម្ម ស ុទ្ធ ▁តែ ជា ស្ន ា ដៃ ជ ាក់ ស្ត ែង រ ប ស់ ការ រៀបចំ លំ ហ ក សិ កម្ម ▁វា ជា ស្ន ា ដៃ រ ប ស់ ម នុ ស្ស ប្រ ក ប ▁ដោយ ព ណ៌ ប្លែក ៗ ▁ពេល ខ្ ល ះ មាន ព ន ្ល ឺ ស្រ ស់ ប ំ ព្រ ង នៃ ផ្ ទ ៃ ដ ី ដ ាំ ដ ុះ ▁ទេសភាព ក សិ កម្ម រួម ផ្ សំ ដោយ ផ្ ទ ះ នៅ ជន បទ ▁ចំការ សំ នាំ ត ូច ធ ំ ▁ផ្លូវ ដ ែល ភ្ជាប់ ពី ផ្ ទ ះ ទៅ ចំ ការ ត ូច ៗ ▁ពេល ខ្ ល ះ ឃើញ មាន ព្រ ៃ ឈ ើ ▁ចំការ ដ ែល គ េ ទុក ចោល យ ូរ មក ហើយ ▁ផ្ទះ នៅ ជន បទ ច ា កន្លែង ដ ែល រស់ នៅ ផ ង ជា ▁កន្លែង ប្រ ក ប ការងារ ផ ង គ ឺ ជា រ ប ស់ មួយ ដ ៏ ប្រសើរ រ ប ស់ អ្នក ស្រ ែ ចំ ការ ▁ជាទូទៅ ត េស ង់ វា ដោយ សំ ភា រៈ ដ ែល មាន នៅ ▁ក្នុង ត ំ ប ន់ ▁ផ្ទះ ធ ្វ ើ អ ំព ី ដ ី ▁រឺ ប ាយ ▁អ ▁ឈើ ថ ្ម ▁ពេល ខ្ ល ះ ស ត ្វ និង ម នុ ស្ស រស់ នៅ ក្រោម ត ំ ប ូល ជា មួយ គ្នា ពេល ខ្ ល ះ ឃើញ មាន ▁អគារ ច ្រ ើន នៅ ជ ុំ វិញ ធ ្លា មួយ ដ ែល ▁បើក ចំ ហ រ រី ប ិ ទ ▁ជំ រក នៅ ជន បទ ពេល ខ្ ល ះ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ ជា ភ ូម ិ ពេល ខ្ ល ះ នៅ រ ាយ ប៉ ាយ ▁ដី ដ ែល ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម ដោយ ស ហ គមន៍ អ្នក ស្រ ែ ត្រូវ បាន ក ំណ ត់ ត ាម ទំ ន ៀម ទ ម្ល ាប់ ដោយ គ តិ យ ុ ត្ត ដ ែល គ េ ហ ៅ ថា ដ ិស ហ គមន៍ ▁ផែនទី មា ត្រ ដ្ឋាន ធ ំ ដ ែល តា ង ចំ ការ ទ ាំង នេះ ហ ៅ ថា ប ្ល ង់ ដ ី ▁ពេលណា ចំ ការ នា នា ប ង្ហ ាញ បាន ជា ចំ ការ ▁ទ ែ ័រ ▁រឺ ដ ី ចំ ការ ដល់ មាន សម្បទា ន ពិ ស េស ដ ែល ល ាត ស ន្ធ ឹង ព េញ រ ឺ មួយ ផ្ ន ែក លើ ចំ ការ ស ហ គមន៍ ▁ចំការ ទ ែ ័រ ▁បែងចែក ជា ចំ ការ ត ូច ៗ ▁ដែល មាន ទំ ហ ំ និង រ ាង រ ៅ ប្លែក ៗ គ្នា ▁ទិដ្ឋភាព រ ប ស់ វា ក ំណ ត់ បាន ជា ចំ ការ ត ូច ៗ ▁រឺ ប៉ា ស ែល ល ែរ ដ ែល អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ប្រ ព ័ ន្ធ ដំ នាំ ▁លំនៅដ្ឋាន ជន បទ ▁តាមរយៈ ការ ស ិក ្សា ស្រ ាវ ជ្រ ាវ យ ើង ស ង្ក េត ឃើញ ថា លំ នៅ ដ្ឋាន ជន បទ មាន ល ក្ខ ណៈ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ និង រ ាយ ប៉ ាយ ម ទំ រ ង ▁នៃ ការ ក សា ង ស ង់ ភ ូម ិ គ ឺ អា ស្រ ័យ ទៅ ដោយ ល ក្ខ ខ ណ្ឌ នៃ ភ ូម ិស ណ ្ឋ ាន និង កំ ហ ក សិ កម្ម រ ប ស់ ត ំ ប ន់ នី មួយ ៗ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁នៅ ទ ្វី ប ▁អឺរ៉ុប ទេស ភាព ក សិ កម្ម មាន ល ក្ខ ណៈ ប្លែក ៗ ▁ហើយ ស្ម ុ គ ស្ម ាញ ៈ ▁ចំការ ចំ ហ ▁ដែល មាន លំ នៅ ដ្ឋាន ▁ប្រមូលផ្តុំ ទេស ភាព ប ិ ទ ដ ែល មាន នៅ លំ នៅ ដ្ឋាន នៅ រ ាយ ប៉ ាយ ▁វា បញ្ជា ក់ ពី ច ំណ ង ទ ាក់ ទ ង យ៉ាង ជ្រ ៅ ▁ប៉ុន្តែ វា មាន ការ វិ វត្ត ន៍ រ វ ាង ក ម នុ ស្ស ▁និង ដ ី ដ ាំ ដ ុះ ▁ពេលណា ផ្ ទ ៃ ដ ី ទ ាំង នេះ ត្រូវ បាន ទុក ទំ ន េរ ចោល ▁គេ ហ ៅ ថា ចំ ការ ▁សំរ ាក ▁ខាងក្រោម នេះ គ ឹ ជា គ ំ រ ូ ទំ រ ង់ ភ ូម ិន ៅ ជន បទ មួយ យ ចំ ន ួន នៅ លើ ពិ ភព លោក ▁ កាស ្ថ ាប នា ទេស ភាព ក សិ កម្ម ▁ការបង្កើត ទេស ភាព ក សិ កម្ម ដោយ សារ ល ទ្ធ ភាព ធម្ម ជាតិ ផ ង ▁និង ដោយ សារ វី ធី រៀបចំ រ ប ស់ ស ង្គ ម នៅ ជន បទ ▁ផង ▁អាកាសធាតុ រ ប ស់ ត ំ ប ន់ បាន អោយ យ ើង ឃើញ ស ្លា ក ស្ន ាម ក សិ កម្ម រ ប ស់ ត ំ ប ន់ ន ោះ ដ ែល អា ច ជា ដំ នាំ ស្រ ូវ សា លី ▁ស្រូវ ▁ព ោត ▁រឺ ស្រ ង ែ ▁នៅ ត ំ ប ន់ ភ្នំ ដ ី ដ ាំ ដ ុះ មាន ការ ថ យ ច ុះ ដោយ សារ ការ រី ក ធ ំ ឡើង រ ប ស់ វ ាល ស្ម ៅ ច ិ ញ្ច ឹម ស ត ្វ ▁នៅក្នុង ត ំ ប ន ស ើម ជា និ ច្ច កាល ▁លំនៅដ្ឋាន ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ នៅ ត ាម កន្លែង ដ ែល មាន ប្រ ភព ទឹក ▁ប៉ុន្តែ ឥ ទ្ធិ ពល រ ប ស់ ទឹក ម ិន បាន ប ក ▁ស្រ ាយ ពី ការ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ ▁រ ឹ ការ នៅ រ ាយ ប៉ ាយ រ ប ស់ លំ នៅ ដ្ឋាន ន ោះ ទេ ៈ ▁ជា ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ គ ឺ ស ន្ត ិ សុខ រ ប ស់ ត ំ ប ន់ ដ ែល វា ជំ រ ុញ ▁អោយ អ្នក ស្រ ែ ចំ ការ នៅ ត ំ ប ន់ ▁មេ ឌី ទ ែ រ៉ា ន េ ប្រ ម ូល ផ្ ត ុំ នៅ ត ាម ទី ស ្ថ ិត ដ ែល មាន ល ក្ខ ណៈ ការពារ ▁នៅក្នុង ភ ូម ិ ទ ាំង ឡា យ ▁ដែល មាន លំ នៅ ដ្ឋាន នៅ ដ្ឋាន ៅ ល ាយ ឡ ំ ជា មួយ ផ្ ទ ាំង ថ ្ម ធ ំ ៗ ▁ទេសភាព ក សិ កម្ម នៅ យ ជន បទ គ ឺ ជា ល ទ្ធ ផល រ ប ស់ ស ង្គ ម ច ្រ ើន ជា ង ការ ប ក ស្រ ាយ រ ប ស់ ប្រ ព ័ ន្ធ អ េក ូ ឡូ ស៊ី ▁ទេសភាព ចំ ការ ចំ ហ បញ្ជា ក់ ល ក្ខ ណៈ ពី ស ង្គ ុម ដ ែល រស់ នៅ ជា ស ហ គមន៍ ▁ដែល ស មា ជ ិក ទ ាំង អ ស់ រស់ នៅ ក្នុង ស ង្គ ម មួយ ▁ដែល មាន ច ំណ ង ទ ាក់ ទ ង យ៉ាង ត ឹង រ ឹង ▁ទេសភាព ចំ ការ ប ិ ទ បញ្ជា ក់ ល ក្ខ ណៈ ▁ពី ការ រៀបចំ ដ ី ចំ ការ ត ាម ប ុ គ្គ ល ម្ នាក់ ៗ ▁នៅក្នុង បណ្ត ា ប្រ ទេស ដ េ ល មាន អ រិយ ធម៌ ច ាស់ ប ុរ ា ណ ▁ទេសភាព ក សិ កម្ម ជា វិ មាន ប្រ វ ត្តិ សា ស្រ ្ត យ៉ាង ព ិត ប្រា ក ដ ▁ដែល បាន រៀបចំ ក ែល ំ អ ▁ច្រើន ស ត វ ត ្ស មក ហើយ ▁ប្រព័ន្ធ ដំ នាំ ដ ាំ ដ ុះ បណ្ត ាម ក ពី ការ ជ្រ ើស រ ើស រ ប ស់ ម នុ ស្ស ជាតិ ៈ ▁គេ ជ្រ ើស រ ើស យក ប្រ ព ័ ន្ធ ្ ព ហ ុ វ ប្ប កម្ម ពេល ណា ក សិ ករ ផល ិត ផល ច ្រ ើន មុខ ដើម ្ប ី ប ង្គ ្រ ប់ ត ំ រ ូវ ការ រ រ ប ស់ ព ួ ក គ េ ▁ប្រព័ន្ធ ឯក វ ប្ប កម្ម ▁មាន ន ័យ ថា ក សិ ករ ផល ិត ក សិ ផល តែ មួយ មុខ សំ រ ាប់ ល ក់ នៅ ទី ផ្ សារ ▁ចំនួន ប្រ ជា ជន ក ៏ មាន ឥ ទ្ធិ ពល ទៅ លើ ទេស ភាព ក សិ កម្ម ដ ែរ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម វ ាត ទី ធ ំ ធ េង ហើយ មាន ការ ប ែង ច ែក ដ ែល ត្រូវ គ េ ប ោះ បង់ ចោល កាន់ តែ ▁រីក ធ ំ ឡើង នៅ ក្នុង ចំ ការ ស ហ គមន៍ កាល ណា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ដ ែល ជា ក សិ ករ មាន ការ ថ យ ច ុះ	1,456
ចូរអ្នកបង្ហាញរូបរាងបែបនៃល្បះខ្មែរ និងផ្តល់ឧទាហរណ៍បញ្ជាក់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ	null	រូបរាងនៃល្បះខ្មែរ ១ ល្បះបញ្ជាក់មាន ៣ទម្រង់គឺៈល្បះបញ្ជាក់ស្របនឹងល្បះបញ្ជាក់មិនស្រប ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទៅលេងងស្រុកកំណើត ល្បះបញ្ជាក់ប្រើក្នុងល្បះកត្តុនិងល្បះកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ ឆ្កែខាំខ្ញុំ ល្បះបញ្ជាក់ធម្មតា និងល្បះបញ្ជាក់សង្កត់ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំធ្លាប់ដាស់តឿនឯកច្រើនលើកហើយអោយខំថែសុខភាព ២ ល្បះបញ្ជាក់ចែកចេញជា២ទម្រង់ គឺទម្រង់ល្បះបញ្ជាស្រប និងមិនស្រប បញ្ជាស្របគេមិនប្រើពាក្យជំទាស់ទេ ខុសពីបញ្ជាមិនស្របដែលបង្ហាញពីការជំទាស់រារាំង ល្បះបញ្ជាស្របៈ ដើរឲយលឿនទៅល្បះបញ្ជាមិនស្របៈ កុំដើរលឿនពេក៣ ល្បះសំណួរ មាន៣ទម្រង់គឺៈល្បះសំណួរស្របនិងល្បះសំណួរមិនស្រប ឧទាហរណ៍ៈ តើឯងចង់ទៅដើរលេងឬទេ ល្បះសំណួរកត្តុនិងល្បះសំណួរកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ តើគាត់ធ្វើស្រែនោះឬទេ ល្បះសំណួរធម្មតានិងល្បះសំណួរសង្កត់ ឧទាហរណ៍ៈ ឯងនេះជាមិត្តដែរឬទេ ៤ ល្បះឧទាន មាន៣ទម្រង់គឺៈល្បះឧទានស្រប និងល្បះឧទានមិនស្រប	null	រូបរាងនៃល្បះខ្មែរ ១ ល្បះបញ្ជាក់មាន ៣ទម្រង់គឺៈល្បះបញ្ជាក់ស្របនឹងល្បះបញ្ជាក់មិនស្រប ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទៅលេងងស្រុកកំណើត ល្បះបញ្ជាក់ប្រើក្នុងល្បះកត្តុនិងល្បះកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ ឆ្កែខាំខ្ញុំ ល្បះបញ្ជាក់ធម្មតា និងល្បះបញ្ជាក់សង្កត់ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំធ្លាប់ដាស់តឿនឯកច្រើនលើកហើយអោយខំថែសុខភាព ២ ល្បះបញ្ជាក់ចែកចេញជា២ទម្រង់ គឺទម្រង់ល្បះបញ្ជាស្រប និងមិនស្រប បញ្ជាស្របគេមិនប្រើពាក្យជំទាស់ទេ ខុសពីបញ្ជាមិនស្របដែលបង្ហាញពីការជំទាស់រារាំង ល្បះបញ្ជាស្របៈ ដើរឲយលឿនទៅល្បះបញ្ជាមិនស្របៈ កុំដើរលឿនពេក៣ ល្បះសំណួរ មាន៣ទម្រង់គឺៈល្បះសំណួរស្របនិងល្បះសំណួរមិនស្រប ឧទាហរណ៍ៈ តើឯងចង់ទៅដើរលេងឬទេ ល្បះសំណួរកត្តុនិងល្បះសំណួរកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ តើគាត់ធ្វើស្រែនោះឬទេ ល្បះសំណួរធម្មតានិងល្បះសំណួរសង្កត់ ឧទាហរណ៍ៈ ឯងនេះជាមិត្តដែរឬទេ ៤ ល្បះឧទាន មាន៣ទម្រង់គឺៈល្បះឧទានស្រប និងល្បះឧទានមិនស្រប	ច ូរ អ្នក បង ្ហ ាញ រូប រា ង ប ែប នៃ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ Ġ និង ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ បញ្ជា ក់ ឲ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ĠĠ	35	រូប រា ង នៃ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ ÂłĠ ១ Ġ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ មាន Ġ ៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ស្រ ប នឹង ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ម ិន ស្រ ប Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ទៅ ល េង ង ស្រ ុក កំ ណ ើត Ġ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ប្រ ើក ្ន ុង ល ្ប ះ ក ត្ត ុន ិ ង ល ្ប ះ កម្ម Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ឆ្ ក ែ ខា ំ ខ្ ញ ុំ Ġ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ធម្ម តា Ġ និង ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ សង ្ក ត់ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ធ ្លា ប់ ដា ស់ ត ឿន ឯក ច្ រ ើន លើក ហើយ អោយ ខ ំ ថ ែ សុខ ភាព Ġ ២ Ġ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ច ែក ចេញ ជា ២ ទ ម្រ ង់ Ġ គ ឺ ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ បញ្ជា ស្រ ប ÂłĠ និង ម ិន ស្រ ប Ġ បញ្ជា ស្រ ប គ េ ម ិន ប្រ ើ ពាក្យ ជំ ទ ាស់ ទេ Ġ ខុស ពី បញ្ជា ម ិន ស្រ ប ដ ែល បង ្ហ ាញ ពី ការ ជំ ទ ាស់ រា រា ំ ង Ġ ល ្ប ះ បញ្ជា ស្រ ប ៈ Ġ ដ ើរ ឲ យ ល ឿន ទៅ ល ្ប ះ បញ្ជា ម ិន ស្រ ប ៈ Ġ ក ុំ ដ ើរ ល ឿន ព េក ៣ Ġ ល ្ប ះ សំ ណ ួរ Ġ មាន ៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ សំ ណ ួរ ស្រ ប និង ល ្ប ះ សំ ណ ួរ ម ិន ស្រ ប Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Âł ត ើ ឯ ង ច ង់ ទៅ ដ ើរ ល េង ឬ ទេ Ġ ល ្ប ះ សំ ណ ួរ ក ត្ត ុន ិ ង ល ្ប ះ សំ ណ ួរ កម្ម Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ត ើ គ ាត់ ធ ្វ ើស ្រ ែន ោះ ឬ ទេ Ġ ល ្ប ះ សំ ណ ួរ ធម្ម តា និង ល ្ប ះ សំ ណ ួរ សង ្ក ត់ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ឯ ង នេះ ជា ម ិត្ត ដ ែរ ឬ ទេ Ġ ៤ Ġ ល ្ប ះ ឧ ទាន Ġ មាន ៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ ឧ ទាន ស្រ ប ĠâĢĭ និង ល ្ប ះ ឧ ទាន ម ិន ស្រ ប	395	▁ចូរ អ្នក ប ង្ហ ាញ រូប រ ាង ប ែប នៃ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ ▁និង ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ បញ្ជា ក់ ឲ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ▁	34	▁រូបរាង នៃ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ ▁១ ▁ល្ប ះ បញ្ជា ក់ មាន ▁៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ស្រ ប នឹង ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ម ិន ស្រ ប ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ទៅ ល េង ង ស្រ ុក ក ំណ ើត ▁ល្ប ះ បញ្ជា ក់ ប្រ ើ ក្នុង ល ្ប ះ ក ត្ត ុ និង ល ្ប ះ កម្ម ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ឆ្កែ ខ ាំ ខ្ ញ ុំ ▁ល្ប ះ បញ្ជា ក់ ធម្ម តា ▁និង ល ្ប ះ បញ្ជា ក់ ស ង្ក ត់ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ធ ្ល ាប់ ដ ាស់ ត ឿន ឯក ច ្រ ើន លើក ហើយ អោយ ខ ំ ថ ែ សុខ ភាព ▁២ ▁ល្ប ះ បញ្ជា ក់ ច ែក ចេញ ជា ២ ទ ម្រ ង់ ▁គឺ ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ បញ្ជា ស្រ ប ▁និង ម ិន ស្រ ប ▁បញ្ជា ស្រ ប គ េ ម ិន ប្រ ើ ពាក្យ ជំ ទ ាស់ ទេ ▁ខុសពី បញ្ជា ម ិន ស្រ ប ដ ែល ប ង្ហ ាញ ពី ការ ជំ ទ ាស់ រ ារ ាំង ▁ល្ប ះ បញ្ជា ស្រ ប ៈ ▁ដើរ ឲ យ ល ឿន ទៅ ល ្ប ះ បញ្ជា ម ិន ស្រ ប ៈ ▁កុំ ដ ើរ ល ឿន ព េក ៣ ▁ល្ប ះ ស ំណ ួរ ▁មាន ៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ ស ំណ ួរ ស្រ ប និង ល ្ប ះ ស ំណ ួរ ម ិន ស្រ ប ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁តើ ឯ ង ច ង់ ទៅ ដ ើរ ល េង ឬ ទេ ▁ល្ប ះ ស ំណ ួរ ក ត្ត ុ និង ល ្ប ះ ស ំណ ួរ កម្ម ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁តើ គ ាត់ ធ ្វ ើ ស្រ ែន ោះ ឬ ទេ ▁ល្ប ះ ស ំណ ួរ ធម្ម តា និង ល ្ប ះ ស ំណ ួរ ស ង្ក ត់ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ឯង នេះ ជា ម ិត្ត ដ ែរ ឬ ទេ ▁៤ ▁ល្ប ះ ឧ ទាន ▁មាន ៣ ទ ម្រ ង់ គ ឺ ៈ ល ្ប ះ ឧ ទាន ស្រ ប ▁និង ល ្ប ះ ឧ ទាន ម ិន ស្រ ប	337
ក្នុងសៀវភៅលោក អុក ចួន ត្រូវបានបែងចែកប្រភេទវេយ្យាករណ៍ជាមូលដ្ឋានប៉ុន្មានយ៉ាង អ្វីខ្លះ ចូររៀបរាប់	null	ក្នុងសៀវភៅលោក អុក ចួន ត្រូវបានបែងចែកប្រភេទវេយ្យាករណ៍ជាមូលដ្ឋាន ៤យ៉ាងគឺៈប្រភេទវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យ ឬថ្នាកវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យគឺជាប្រភេទដែលប្រាប់សញ្ញារួមណាមួយនោះថ្នាក់ពាក្យណាមួយដូចជាៈ នាម កិរិយា បុរស ភេទស្រ្តី អភេទ ក្នុងភាសាឥណ្ឌូអឺរ៉ុប ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ប្រាប់ទម្រង់ផ្លាស់ប្តូររបស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍ប្រាប់ទម្រង់ផ្លាស់ប្តូររបស់ពាក្យបង្ហាញឡើងនូវភាពដូចគ្នាតែមួយគត់របស់ថ្នាក់ពាក្យថ្នាក់ពាក្យណាមួយនោះទេសញ្ញាជារូបរាងផ្លាស់ប្តូររួម ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ដែលបង្ហាញរូបរាងផ្លាស់ប្តួរវិភត្តិរបស់នាមស័ព្ទ របស់កិរីយាគុណនាមក្នុងភាសាសូវៀតឬបាលី ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ឯកវចនៈ និងពងុវចនៈ ក្នុងភាសាបារាំង និងភាសាអង់គ្លេស ប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទីកន្លែងរបស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទីកន្លែងរបស់ពាក្យ គឺជាឯកភាពនៃទំនាក់ទំនងនិងរូបរាងដែលបង្ហាញឡើងរបស់បណ្តាការពារមានន័យពាក្យសព្ទមានទីតាំងដូចគ្នាក្នុងល្បះ ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទប្រធាន ប្រភេទសម្រាប់ប្រធាននៅក្នុងល្បះ និងបណ្តាសមាសធាតុនៃល្បះ ប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទម្រង់ល្បះប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទម្រង់ល្បះ គឺជាប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីល្បះដែលមានទំនាក់ទំនងច្រើនបំផុតហើយនិងមានបង្ហាញច្រើនបំផុតអំពីវេយ្យាករណ៍ ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទល្បះទោល ប្រភេទល្បះផ្សំ	null	ក្នុងសៀវភៅលោក អុក ចួន ត្រូវបានបែងចែកប្រភេទវេយ្យាករណ៍ជាមូលដ្ឋាន ៤យ៉ាងគឺៈប្រភេទវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យ ឬថ្នាកវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យគឺជាប្រភេទដែលប្រាប់សញ្ញារួមណាមួយនោះថ្នាក់ពាក្យណាមួយដូចជាៈ នាម កិរិយា បុរស ភេទស្រ្តី អភេទ ក្នុងភាសាឥណ្ឌូអឺរ៉ុប ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ប្រាប់ទម្រង់ផ្លាស់ប្តូររបស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍ប្រាប់ទម្រង់ផ្លាស់ប្តូររបស់ពាក្យបង្ហាញឡើងនូវភាពដូចគ្នាតែមួយគត់របស់ថ្នាក់ពាក្យថ្នាក់ពាក្យណាមួយនោះទេសញ្ញាជារូបរាងផ្លាស់ប្តូររួម ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ដែលបង្ហាញរូបរាងផ្លាស់ប្តួរវិភត្តិរបស់នាមស័ព្ទ របស់កិរីយាគុណនាមក្នុងភាសាសូវៀតឬបាលី ប្រភេទវេយ្យាករណ៍ឯកវចនៈ និងពងុវចនៈ ក្នុងភាសាបារាំង និងភាសាអង់គ្លេស ប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទីកន្លែងរបស់ពាក្យប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទីកន្លែងរបស់ពាក្យ គឺជាឯកភាពនៃទំនាក់ទំនងនិងរូបរាងដែលបង្ហាញឡើងរបស់បណ្តាការពារមានន័យពាក្យសព្ទមានទីតាំងដូចគ្នាក្នុងល្បះ ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទប្រធាន ប្រភេទសម្រាប់ប្រធាននៅក្នុងល្បះ និងបណ្តាសមាសធាតុនៃល្បះ ប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទម្រង់ល្បះប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីទម្រង់ល្បះ គឺជាប្រភេទវេយ្យាករណ៍អំពីល្បះដែលមានទំនាក់ទំនងច្រើនបំផុតហើយនិងមានបង្ហាញច្រើនបំផុតអំពីវេយ្យាករណ៍ ឧទាហរណ៍ៈ ប្រភេទល្បះទោល ប្រភេទល្បះផ្សំ	ក្នុង ស ៀវ ភ ៅ លោក Ġ អ ុក Ġ ច ួន Ġ ត្រូវ បាន ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ជា ម ូល ដ្ឋាន ប៉ ុន ្ម ាន យ៉ាង Ġ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ច ូរ រ ៀប រា ប់ ĠĠ	44	ក្នុង ស ៀវ ភ ៅ លោក Ġ អ ុក Ġ ច ួន Ġ ត្រូវ បាន ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ជា ម ូល ដ្ឋាន Ġ ៤ យ៉ាង គ ឺ ៈ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ Ġ ឬ ថ្ន ាក វេ យ ្យា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ គ ឺ ជា ប្រ ភ េ ទ ដ ែល ប្រា ប់ ស ញ្ញា រួម ណា មួយ ន ោះ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ណា មួយ ដូច ជា ៈ Ġ នា ម Ġ ក ិ រិយា Ġ ប ុរ ស Ġ ភ េ ទ ស្រ ្ត ី Ġ អ ភ េ ទ Ġ ក្នុង ភា សា ឥ ណ្ឌ ូ អ ឺ រ៉ ុប Ġ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ប្រា ប់ ទ ម្រ ង់ ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ប្រា ប់ ទ ម្រ ង់ ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ រ ប ស់ ពាក្យ បង ្ហ ាញ ឡើង ន ូវ ភាព ដូច គ្នា តែ មួយ គ ត់ រ ប ស់ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ណា មួយ ន ោះ ទេស ញ្ញា ជា រូប រា ង ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ រួម Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ដ ែល បង ្ហ ាញ រូប រា ង ផ្ល ាស់ ប្ ត ួរ វិ ភ ត្តិ រ ប ស់ នា ម ស ័ ព្ ទ Ġ រ ប ស់ ក ិ រី យា គុណ នា មក ្ន ុង ភា សា ស ូវ ៀត ឬ បាល ី ÂłĠ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ ឯក វ ច នៈ Ġ និង ព ង ុ វ ច នៈ Ġ ក្នុង ភា សា បា រា ំ ង Ġ និង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស Ġ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ អ ំព ី ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ អ ំព ី ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ Ġ គ ឺ ជា ឯក ភាព នៃ ទំ នាក់ ទំ ន ង និង រូប រា ង ដ ែល បង ្ហ ាញ ឡើង រ ប ស់ បណ្ត ាក ារ ពារ មាន ន ័យ ពាក្យ ស ព្ ទ មាន ទី តាំង ដូច គ្នា ក្នុង ល ្ប ះ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ប្រ ភ េ ទ ប្រ ធាន Ġ ប្រ ភ េ ទ សម ្រា ប់ ប្រ ធាន នៅ ក្នុង ល ្ប ះ Ġ និង បណ្ត ាស មាស ធាតុ នៃ ល ្ប ះ Ġ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ អ ំព ី ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ អ ំព ី ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ Ġ គ ឺ ជា ប្រ ភ េ ទ វេ យ ្យា ករណ៍ អ ំព ី ល ្ប ះ ដ ែល មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ច្ រ ើន ប ំ ផ ុត ហើយ និង មាន បង ្ហ ាញ ច្ រ ើន ប ំ ផ ុត អ ំព ី វេ យ ្យា ករណ៍ ĠÂł ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ប្រ ភ េ ទ ល ្ប ះ ទ ោល Ġ ប្រ ភ េ ទ ល ្ប ះ ផ្ សំ	523	▁ក្នុង ស ៀវ ភ ៅ លោក ▁អុក ▁ច ួន ▁ត្រូវបាន ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ជា ម ូល ដ្ឋាន ប៉ ុន ្ មាន យ៉ាង ▁អ្វី ខ្ ល ះ ▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ ▁	40	▁ក្នុង ស ៀវ ភ ៅ លោក ▁អុក ▁ច ួន ▁ត្រូវបាន ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ជា ម ូល ដ្ឋាន ▁៤ យ៉ាង គ ឺ ៈ ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ ▁ឬ ថ្ន ាក វ េយ្យ ា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ រ ប ស់ ពាក្យ គ ឺ ជា ប្រ ភ េ ទ ដ ែល ប្រ ាប់ ស ញ្ញា រួម ណា មួយ ន ោះ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ណា មួយ ដូច ជា ៈ ▁នាម ▁ក ិ រិយា ▁បុរស ▁ភេទ ស្រ ្ត ី ▁អ ភ េ ទ ▁ក្នុង ភា សា ឥ ណ្ឌ ូ អ ឺ រ៉ ុប ▁ប្រភេទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ប្រ ាប់ ទ ម្រ ង់ ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ប្រ ាប់ ទ ម្រ ង់ ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ រ ប ស់ ពាក្យ ប ង្ហ ាញ ឡើង ន ូវ ភាព ដូច គ្នា តែ មួយ គ ត់ រ ប ស់ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ណា មួយ ន ោះ ទេស ញ្ញា ជា រូប រ ាង ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ រួម ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ប្រភេទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ដ ែល ប ង្ហ ាញ រូប រ ាង ផ្ល ាស់ ប ្ត ួរ វិ ភ ត្តិ រ ប ស់ ន ាម ស ័ ព្ ទ ▁របស់ ក ិ រី យា គុណ ន ាម ក្នុង ភា សា ស ូវ ៀត ឬ បាល ី ▁ប្រភេទ វ េយ្យ ា ករណ៍ ឯក វ ច នៈ ▁និង ព ង ុ វ ច នៈ ▁ក្នុង ភា សា ប ារ ាំង ▁និង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស ▁ប្រភេទ វ េយ្យ ា ករណ៍ អ ំព ី ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ អ ំព ី ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ ▁គឺជា ឯក ភាព នៃ ទំ នាក់ ទំ ន ង និង រូប រ ាង ដ ែល ប ង្ហ ាញ ឡើង រ ប ស់ បណ្ត ា ការពារ មាន ន ័យ ពាក្យ ស ព្ ទ មាន ទី តាំង ដូច គ្នា ក្នុង ល ្ប ះ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ប្រភេទ ប្រ ធាន ▁ប្រភេទ ស ម្រ ាប់ ប្រ ធាន នៅ ក្នុង ល ្ប ះ ▁និង បណ្ត ាស មាស ធាតុ នៃ ល ្ប ះ ▁ប្រភេទ វ េយ្យ ា ករណ៍ អ ំព ី ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ អ ំព ី ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ▁គឺជា ប្រ ភ េ ទ វ េយ្យ ា ករណ៍ អ ំព ី ល ្ប ះ ដ ែល មាន ទំ នាក់ ទំ ន ង ច ្រ ើន ប ំ ផ ុត ហើយ និង មាន ប ង្ហ ាញ ច ្រ ើន ប ំ ផ ុត អ ំព ី វ េយ្យ ា ករណ៍ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ប្រភេទ ល ្ប ះ ទ ោល ▁ប្រភេទ ល ្ប ះ ផ្ សំ	465
ចូរអ្នកបង្ហាញបញ្ញត្តិវេយ្យាករណ៍	null	បង្ហាញបញ្ញត្តិវេយ្យាករណ៍ៈវេយ្យាករណ៍គឺជាការសំដៅនៃការបង្កើតរកឬសគលរបស់ភាសាណាមួយ រួមទាំងបែបផែននៃការបង្កើតពាក្យអង្គធាតុនៃការផ្សំបណ្តាធាតុសមាស ដែលលេចចេញឲ្យឃើញនូវធាតុពាក្យសព្ទ បើតាមលោក អុត ចូនបានពន្យល់ថាវេយ្យាករណ៍ជាផ្នែកមួយសំខាន់របស់ភាសាវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ សំនុំក្បួន សកម្មភាពរបស់បណ្តាអង្គធាតុ ឯកតាភាសាដែលស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតថ្នាក់ផ្សេងគ្នា និងច្បាស់ជាងនេះទៅទៀត គឺជាសំណុំក្បូនបង្កើតអង្គធាតុពាក្យសព្ទដំបូង គឺជាក្បួនបង្កើតពាក្យដោយរូបធាតុក្បួនបង្កើតកន្សោមពាក្យ បង្កើតល្បះហើយនិងបណ្តាវិធី និងមធ្យោបាយបង្កើតពាក្យនិងល្បះ	null	បង្ហាញបញ្ញត្តិវេយ្យាករណ៍ៈវេយ្យាករណ៍គឺជាការសំដៅនៃការបង្កើតរកឬសគលរបស់ភាសាណាមួយ រួមទាំងបែបផែននៃការបង្កើតពាក្យអង្គធាតុនៃការផ្សំបណ្តាធាតុសមាស ដែលលេចចេញឲ្យឃើញនូវធាតុពាក្យសព្ទ បើតាមលោក អុត ចូនបានពន្យល់ថាវេយ្យាករណ៍ជាផ្នែកមួយសំខាន់របស់ភាសាវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ សំនុំក្បួន សកម្មភាពរបស់បណ្តាអង្គធាតុ ឯកតាភាសាដែលស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតថ្នាក់ផ្សេងគ្នា និងច្បាស់ជាងនេះទៅទៀត គឺជាសំណុំក្បូនបង្កើតអង្គធាតុពាក្យសព្ទដំបូង គឺជាក្បួនបង្កើតពាក្យដោយរូបធាតុក្បួនបង្កើតកន្សោមពាក្យ បង្កើតល្បះហើយនិងបណ្តាវិធី និងមធ្យោបាយបង្កើតពាក្យនិងល្បះ	ច ូរ អ្នក បង ្ហ ាញ បញ្ញត្តិ វេ យ ្យា ករណ៍ Ġ	11	បង ្ហ ាញ បញ្ញត្តិ វេ យ ្យា ករណ៍ ៈ វេ យ ្យា ករណ៍ គ ឺ ជា ការ សំ ដ ៅ នៃ ការ បង ្ក ើត រក ឬ ស គ ល រ ប ស់ ភា សា ណា មួយ Ġ រួម ទ ាំង ប ែប ផ ែន នៃ ការ បង ្ក ើត ពាក្យ អង្គ ធាតុ នៃ ការ ផ្ សំ បណ្ត ា ធាតុ សម ាស Ġ ដ ែល ល េច ចេញ ឲ្យ ឃើញ ន ូវ ធាតុ ពាក្យ ស ព្ ទ Ġ ប ើត ាម លោក Ġ អ ុត Ġ ច ូន បាន ព ន្ យ ល់ ថា វេ យ ្យា ករណ៍ ជា ផ្ ន ែក មួយ សំ ខា ន់ រ ប ស់ ភា សា វិទ្យា ដ ែល សិ ក្ស ា អ ំព ី ប្រ ព ័ន ្ ធ វេ យ ្យា ករណ៍ Ġ សំ នុ ំ ក្ ប ួន Ġ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ បណ្ត ា អង្គ ធាតុ Ġ ឯក តា ភា សា ដ ែល ស្ ថ ិត នៅ ក្នុង ក ម្រ ិត ថ្ន ាក់ ផ្ សេ ង គ្នា Ġ និង ច្ បា ស់ ជា ង នេះ ទៅ ទៀត Ġ គ ឺ ជា សំ ណ ុំ ក្ បូ ន បង ្ក ើត អង្គ ធាតុ ពាក្យ ស ព្ ទ ដំ បូ ង Ġ គ ឺ ជា ក្ ប ួន បង ្ក ើត ពាក្យ ដោយ រូប ធាតុ ក្ ប ួន បង ្ក ើត ក ន្ ស ោម ពាក្យ Ġ បង ្ក ើត ល ្ប ះ ហើយ និង បណ្ត ាវ ិ ធី Ġ និង ម ធ ្យ ោ បា យ បង ្ក ើត ពាក្យ និង ល ្ប ះ Ġ	241	▁ចូរ អ្នក ប ង្ហ ាញ បញ្ញត្តិ វ េយ្យ ា ករណ៍ ▁	10	▁បង្ហាញ បញ្ញត្តិ វ េយ្យ ា ករណ៍ ៈ វ េយ្យ ា ករណ៍ គ ឺ ជា ការ សំ ដ ៅ នៃ ការ ប ង្ក ើត រក ឬ ស គ ល រ ប ស់ ភា សា ណា មួយ ▁រួមទាំង ប ែប ផ ែន នៃ ការ ប ង្ក ើត ពាក្យ អង្គ ធាតុ នៃ ការ ផ្ សំ បណ្ត ា ធាតុ ស មាស ▁ដែល ល េច ចេញ ឲ្យ ឃើញ ន ូវ ធាតុ ពាក្យ ស ព្ ទ ▁បើ ត ាម លោក ▁អ ុត ▁ច ូន បាន ព ន ្យ ល់ ថា វ េយ្យ ា ករណ៍ ជា ផ្ ន ែក មួយ សំ ខ ាន់ រ ប ស់ ភា សា វិទ្យា ដ ែល ស ិក ្សា អ ំព ី ប្រ ព ័ ន្ធ វ េយ្យ ា ករណ៍ ▁សំ ន ុំ ក ្ប ួន ▁សកម្មភាព រ ប ស់ បណ្ត ា អង្គ ធាតុ ▁ឯក តា ភា សា ដ ែល ស ្ថ ិត នៅ ក្នុង ក ម្រ ិត ថ្ន ាក់ ផ្ ស េង គ្នា ▁និង ច ្ប ាស់ ជា ង នេះ ទៅ ទៀត ▁គឺជា ស ំណ ុំ ក ្ប ូន ប ង្ក ើត អង្គ ធាតុ ពាក្យ ស ព្ ទ ដំ បូ ង ▁គឺជា ក ្ប ួន ប ង្ក ើត ពាក្យ ដោយ រូប ធាតុ ក ្ប ួន ប ង្ក ើត ក ន្ ស ោម ពាក្យ ▁បង្កើត ល ្ប ះ ហើយ និង បណ្ត ា វិ ធី ▁និង ម ធ ្យ ោ ប ាយ ប ង្ក ើត ពាក្យ និង ល ្ប ះ ▁	227
ហេតុអ្វីបានជាអ្នកត្រូវសិក្សាវេយ្យាករណ៍	null	បានជាយើងត្រូវសិក្សាវេយ្យាករណ៍ព្រោះថាវេយ្យាករណ៍ជាការសិក្សាអំពីភាសាដែលអាចធ្វើឲ្យយើងដឹងពីវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗ និងក្បួនច្បាប់របស់ភាសានីមួយៗ	null	បានជាយើងត្រូវសិក្សាវេយ្យាករណ៍ព្រោះថាវេយ្យាករណ៍ជាការសិក្សាអំពីភាសាដែលអាចធ្វើឲ្យយើងដឹងពីវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗ និងក្បួនច្បាប់របស់ភាសានីមួយៗ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា អ្នក ត្រូវ សិ ក្ស ាវ េយ្យ ាក រណ ៍ Ġ	14	បាន ជា យ ើង ត្រូវ សិ ក្ស ាវ េយ្យ ាក រណ ៍ ព្រ ោះ ថា វេ យ ្យា ករណ៍ ជា ការ សិ ក្ស ា អ ំព ី ភា សា ដ ែល អា ច ធ ្វ ើ ឲ្យ យ ើង ដ ឹង ពី វិ ធី សា ស្រ ្ត ផ្ សេ ង ៗ Ġ និង ក្ ប ួន ច្ បា ប់ រ ប ស់ ភា សា នី មួយ ៗ	66	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា អ្នក ត្រូវ សិ ក្ស ាវ េយ្យ ា ករណ៍ ▁	13	▁បានជា យ ើង ត្រូវ សិ ក្ស ាវ េយ្យ ា ករណ៍ ព្រ ោះ ថា វ េយ្យ ា ករណ៍ ជា ការ ស ិក ្សា អ ំព ី ភា សា ដ ែល អា ច ធ ្វ ើ ឲ្យ យ ើង ដ ឹង ពី វិ ធី សា ស្រ ្ត ផ្ ស េង ៗ ▁និង ក ្ប ួន ច ្ប ាប់ រ ប ស់ ភា សា នី មួយ ៗ	64
អ្វីទៅជាគោលបំណងនៃវេយ្យាករណ៍	null	គោលបំណងនៃការសិក្សាគឺ វេយ្យាករណ៍ជាមុខវិជ្ជាឯកទេសមួយដែលជួយឲ្យកសិស្សចេះសរសេរអក្ខរាវិរុទ្ឌ ចេះនិយាយ ចេះប្រើពាក្យពេចន៍ បង្កើតឃ្លាប្រយោគបានសមស្របក្នុងទំនាក់ទំនងផ្ទាល់មាត់ក្តី សំបុត្រក្តី ឬអត្ថបទដែលយើងហៅថាតែងសេចក្តី ម្យ៉ាងទៀត ការសិក្សាវេយ្យាករណ៍ខ្មែរនាំឲ្យសិស្សមើលឃើញសម្បត្តិវប្បធម៌ដែលបុព្វរសបុរាណណាចារ្យយើងបានបង្កើតជាក្បួនខ្នាត សំដៅបម្រើផលប្រយោជន៍នៃការរស់នៅរបស់ប្រជាជនយើង	null	គោលបំណងនៃការសិក្សាគឺ វេយ្យាករណ៍ជាមុខវិជ្ជាឯកទេសមួយដែលជួយឲ្យកសិស្សចេះសរសេរអក្ខរាវិរុទ្ឌ ចេះនិយាយ ចេះប្រើពាក្យពេចន៍ បង្កើតឃ្លាប្រយោគបានសមស្របក្នុងទំនាក់ទំនងផ្ទាល់មាត់ក្តី សំបុត្រក្តី ឬអត្ថបទដែលយើងហៅថាតែងសេចក្តី ម្យ៉ាងទៀត ការសិក្សាវេយ្យាករណ៍ខ្មែរនាំឲ្យសិស្សមើលឃើញសម្បត្តិវប្បធម៌ដែលបុព្វរសបុរាណណាចារ្យយើងបានបង្កើតជាក្បួនខ្នាត សំដៅបម្រើផលប្រយោជន៍នៃការរស់នៅរបស់ប្រជាជនយើង	អ ្វី ទៅ ជា គោ ល ប ំណ ង នៃ វេ យ ្យា ករណ៍ ĠĠ	14	គោ ល ប ំណ ង នៃ ការ សិ ក្ស ា គ ឺ Ġ វេ យ ្យា ករណ៍ ជា មុខ វិជ្ជា ឯក ទេស មួយ ដ ែល ជ ួយ ឲ្យ ក សិ ស្ស ច េះ ស រស េរ អ ក្ខ រា វិ រ ុ ទ ្ ឌ Ġ ច េះ និ យា យ Ġ ច េះ ប្រ ើ ពាក្យ ព េច ន៍ Ġ បង ្ក ើត ឃ្លា ប្រ យោគ បាន សម ស្រ ប ក្នុង ទំ នាក់ ទំ ន ង ផ្ ទ ាល់ មា ត់ ក្តី Ġ សំ ប ុត ្រ ក្តី Ġ ឬ អ ត្ថ បទ ដ ែល យ ើង ហ ៅ ថា តែ ង សេ ច ក្តី Ġ ម្ យ៉ាង ទៀត Ġ ការ សិ ក្ស ាវ េយ្យ ាក រណ ៍ ខ្ ម ែរ នាំ ឲ្យ សិ ស្ស មើល ឃើញ សម្បត្តិ វ ប្ប ធម៌ ដ ែល ប ុ ព្វ រស ប ុរ ា ណ ណា ចារ្យ យ ើង បាន បង ្ក ើត ជា ក្ ប ួន ខ្ នា ត Ġ សំ ដ ៅ ប ម្រ ើ ផល ប្រ យោ ជន ៍ នៃ ការ រស់ នៅ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន យ ើង	172	▁អ្វី ទៅ ជា គ ោល ប ំណ ង នៃ វ េយ្យ ា ករណ៍ ▁	13	▁គោលបំណង នៃ ការ ស ិក ្សា គ ឺ ▁វ េយ្យ ា ករណ៍ ជា មុខ វិជ្ជា ឯក ទេស មួយ ដ ែល ជ ួយ ឲ្យ ក សិ ស្ស ច េះ ស រស េរ អ ក្ខ រា វិ រ ុ ទ ្ ឌ ▁ចេះ ន ិយ ាយ ▁ចេះ ប្រ ើ ពាក្យ ព េច ន៍ ▁បង្កើត ឃ្លា ប្រ យោគ បាន សម ស្រ ប ក្នុង ទំ នាក់ ទំ ន ង ផ្ ទ ាល់ ម ាត់ ក្តី ▁សំបុត្រ ក្តី ▁ឬ អ ត្ថ បទ ដ ែល យ ើង ហ ៅ ថា ត ែង ស េច ក្តី ▁ម្យ៉ាងទៀត ▁ការសិក្សា វ េយ្យ ា ករណ៍ ខ្ ម ែរ នាំ ឲ្យ សិ ស្ស មើល ឃើញ សម្បត្តិ វ ប្ប ធម៌ ដ ែល ប ុ ព្វ រស ប ុរ ា ណ ណា ចារ្យ យ ើង បាន ប ង្ក ើត ជា ក ្ប ួន ខ្ នា ត ▁សំដៅ ប ម្រ ើ ផល ប្រ យោ ជ ន៍ នៃ ការ រស់ នៅ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន យ ើង	154
ជាមូលដ្ឋានតើសម្ពន្ធល្បះខ្មែរមានទម្រង់ដូចម្តចខ្លះ ចូរពន្យល់ និងផ្តល់ឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ	null	ជាមូលដ្ឋានសម្ពន្ធល្បះខ្មែរមាន៣សំខាន់គឺល្បះទោល ល្បះក្រង និងល្បះផ្សំ ទម្រង់ល្បះទោលៈ ល្បះទោលពេញលេញមានទម្រង់ដូចខាងក្រោមៈល កនប្រ កិ អកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ គាត់ច្រៀងពិរោះណាស់ ល កនប្រ កិ ចំណង គុប្រ ឧទាហរណ៍ៈ កញ្ញាជាសិល្បករឆ្នើមល កនប្រ កិ សកម្ម កមធ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំឃើញគោផឹកទឹកត្រពាំងល កនប្រ កិ សកម្ម កមធ ឧទាហរណ៍ៈ សិក្ខាសិលានេះពិភាក្សាអំពីអំពើហិង្សា ល កនប្រ កិ កសិកម្ម កប កមធ ឧទាហរណ៍ៈ អៀបផ្ញើរសំបុត្រទៅសង្សាគាត់ទម្រង់ល្បះក្រងៈ ល្បះក្រងពេញលេញមានទម្រង់២ដូចខាងក្រោមៈល ល្បះទោលទ១ ល្បះទោលទី២ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំអានសៀវភៅ ពុទ្ធរិនសរសេរមេរៀន	null	ជាមូលដ្ឋានសម្ពន្ធល្បះខ្មែរមាន៣សំខាន់គឺល្បះទោល ល្បះក្រង និងល្បះផ្សំ ទម្រង់ល្បះទោលៈ ល្បះទោលពេញលេញមានទម្រង់ដូចខាងក្រោមៈល កនប្រ កិ អកម្ម ឧទាហរណ៍ៈ គាត់ច្រៀងពិរោះណាស់ ល កនប្រ កិ ចំណង គុប្រ ឧទាហរណ៍ៈ កញ្ញាជាសិល្បករឆ្នើមល កនប្រ កិ សកម្ម កមធ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំឃើញគោផឹកទឹកត្រពាំងល កនប្រ កិ សកម្ម កមធ ឧទាហរណ៍ៈ សិក្ខាសិលានេះពិភាក្សាអំពីអំពើហិង្សា ល កនប្រ កិ កសិកម្ម កប កមធ ឧទាហរណ៍ៈ អៀបផ្ញើរសំបុត្រទៅសង្សាគាត់ទម្រង់ល្បះក្រងៈ ល្បះក្រងពេញលេញមានទម្រង់២ដូចខាងក្រោមៈល ល្បះទោលទ១ ល្បះទោលទី២ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំអានសៀវភៅ ពុទ្ធរិនសរសេរមេរៀន	ជា ម ូល ដ្ឋាន ត ើស ម្ព ន្ធ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ មាន ទ ម្រ ង់ ដូច ម្ ត ច ខ្ ល ះ Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ Ġ និង ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ មក បញ្ជា ក់ ឲ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ĠĠ	49	ជា ម ូល ដ្ឋាន សម ្ ពន្ធ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ មាន ៣ សំ ខា ន់ គ ឺ ល ្ប ះ ទ ោល Ġ ល ្ប ះ ក្រ ង Ġ និង ល ្ប ះ ផ្ សំ Ġ ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ទ ោល ៈ Ġ ល ្ប ះ ទ ោល ព េញ ល េញ មាន ទ ម្រ ង់ ដូច ខា ង ក្រោម ៈ ល Ġ ក ន ប្រ ĠÂł ក ិ ĠÂł អ កម្ម Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ គ ាត់ ច្ រ ៀង ពិ រ ោះ ណា ស់ Âł ល Ġ ក ន ប្រ ĠÂł ក ិ Ġ ចំ ណ ង ĠÂł គ ុប ្រ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក ញ្ញា ជា សិ ល ្ប ករ ឆ្ ន ើម ល Ġ ក ន ប្រ ĠÂł ក ិ ĠÂł ស កម្ម ĠÂł ក ម ធ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ឃើញ គោ ផ ឹក ទឹក ត្រ ពា ំ ង ល Ġ ក ន ប្រ ĠÂł ក ិ Ġ ស កម្ម ĠÂł ក ម ធ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ សិ ក្ខ ាស ិល ាន េះ ពិ ភា ក្ស ា អ ំព ី អ ំព ើ ហ ិ ង្ស ា ÂłÂł ល Ġ ក ន ប្រ ĠÂł ក ិ Ġ ក សិ កម្ម ĠÂł ក ប ĠÂł ក ម ធ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ អ ៀប ផ្ ញ ើរ សំ ប ុត ្រ ទៅ សង ្សា គ ាត់ ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ក្រ ង ៈ Ġ ល ្ប ះ ក្រ ង ព េញ ល េញ មាន ទ ម្រ ង់ ២ ដូច ខា ង ក្រោម ៈ ល Ġ ល ្ប ះ ទ ោល ទ ១ ĠÂł ល ្ប ះ ទ ោល ទី ២ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ អាន ស ៀវ ភ ៅ Ġ ពុ ទ្ធ រិ ន ស រស េរ មេ រ ៀន	288	▁ជា ម ូល ដ្ឋាន ត ើស ម្ព ន្ធ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ មាន ទ ម្រ ង់ ដូច ម ្ត ច ខ្ ល ះ ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ▁និង ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ មក បញ្ជា ក់ ឲ្យ បាន ត្រ ឹម ត្រូវ ▁	48	▁ជា ម ូល ដ្ឋាន ស ម្ព ន្ធ ល ្ប ះ ខ្ ម ែរ មាន ៣ សំ ខ ាន់ គ ឺ ល ្ប ះ ទ ោល ▁ល្ប ះ ក្រ ង ▁និង ល ្ប ះ ផ្ សំ ▁ទម្រង់ ល ្ប ះ ទ ោល ៈ ▁ល្ប ះ ទ ោល ព េញ ល េញ មាន ទ ម្រ ង់ ដូច ខា ង ក្រោម ៈ ល ▁ក ន ប្រ ▁ក ិ ▁អ កម្ម ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁គាត់ ច ្រ ៀង ពិ រ ោះ ណ ាស់ ▁ល ▁ក ន ប្រ ▁ក ិ ▁ចំណង ▁គ ុ ប្រ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កញ្ញា ជា ស ិល ្ប ករ ឆ្ ន ើម ល ▁ក ន ប្រ ▁ក ិ ▁សកម្ម ▁ក ម ធ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ឃើញ គោ ផ ឹក ទឹក ត្រ ព ាំង ល ▁ក ន ប្រ ▁ក ិ ▁សកម្ម ▁ក ម ធ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁សិ ក្ខ ា សិ លាន េះ ពិ ភា ក ្សា អ ំព ី អ ំព ើ ហ ិ ង ្សា ▁ល ▁ក ន ប្រ ▁ក ិ ▁កសិកម្ម ▁ក ប ▁ក ម ធ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁អ ៀប ផ្ ញ ើរ សំ ប ុ ត្រ ទៅ សង ្សា គ ាត់ ទ ម្រ ង់ ល ្ប ះ ក្រ ង ៈ ▁ល្ប ះ ក្រ ង ព េញ ល េញ មាន ទ ម្រ ង់ ២ ដូច ខា ង ក្រោម ៈ ល ▁ល្ប ះ ទ ោល ទ ១ ▁ល្ប ះ ទ ោល ទី ២ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ អាន ស ៀវ ភ ៅ ▁ពុទ្ធ រ ិន ស រស េរ ម េរ ៀន	237
ចូរអ្នកធ្វើការប្រៀបធៀប នាមករណ៍និងនាមការណ៍តាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយមដោយផ្អែកលើ រូប សម្ពន្ធ និងន័យនិយម	null	ប្រៀបធៀបនាមករណ៍ និងនាមការក៏តាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម ដោយផ្អែកលើរូប សម្ពន្ធនិងន័យនិយម នាមករណ៍ ឬករណ៍នាមគឺជានាមដែលសម្តែងអំពីសភាព ឬសកម្មភាពរបស់អំពើនាមការណ៍ឬការកនាម គឺជានាមដែលសម្តែងអំពីឬអ្នកមានសភាពលក្ខណៈបែបណាមួយ តាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយមៈ លក្ខណៈដូចគ្នារវាងនាមករណ៍និងនាមការណ៍ៈមានប្រភពចេញពីពាក្យឬសដូចគ្នា ពោលគឺនាមទាំងពីរមិនមែនជាពាក្យកំណើតវាកើតតាមវិធីបន្សំដូចគ្នា មានវិធីបន្ថែមដើមនិងវិធីបន្ថែមចុងក្នុងគោលបំនងបង្កើតអោយបានពាក្យថ្មីមួយទៀតលក្ខណៈខុសគ្នារវាងនាមករណ៍និងនាមការណ៍នាមករណ៍ជានាមដែលកើតពីការកម្លាយដោយផ្នត់ដើម និងផ្នត់ជែកចេញពិកិរិយាប្រសិនបើឃ្លាប្រយោគភាសាបាលី សំស្រ្តឹតរឹតតែមិនសមហេតុផលជាងភាសាអង់គ្លេសទៅទៀត សម្ពន្ធរូបបាលី សំស្ក្រឹតឋិតនៅលើរបៀបដែលដាក់កម្មបទ វត្ថុ នៅពីមុខ កិរិយាច្រើនតែឋិតនៅពីខាងក្រោយ ពោលគឺនៅខាងចុងឃ្លាប្រយោគ ទី១ប្រធាន ទី២កម្មបទ ទី៣ កិរិយាសព្ទ ប្រធាន វត្ថុ សកម្មឧទាហរណ៍ៈ អហំ គាមំ គច្ចគិ ខ្ញុំ ភូមិ ទៅ គឺពុំមែន ខ្ញុំទៅភូមិ ទេ មិនតែប៉ុណ្ណោះសម្ពន្ធវិធីបាលី សំស្ក្រឹត គុណសព្ទ ឬកម្មបទនៅពីខាងមុខប្រធានជាដរាប របៀបរៀបគុណសព្ទ ឬកម្មបទអោយមុខប្រធាន ឬកិរិយាសព្ទ យ៉ាងដូច្នេះមានដំណើរបញ្រ្ចាសគ្នានឹងដំណើរធម្មតានៃប្រធានសកម្ម ២ សម្ពន្ធរូបខ្មែរពុំឋិតនៅលើការផ្លាស់ប្តូរនៃសព្ទរូបទៅតាមលិង្ក វចនៈនិងមុខងាររបស់ពាក្យទេ ព្រោះភាសាខ្មែរជាអវិភក្តិភាសា លុះត្រាតែវិភក្តិភាសាសូចជាបាលី សំស្ក្រឹតជាដើមទើបមានការផ្លាស់ប្តូរទៅតាមលិង្គ វចនៈនិងមុខងាររបស់ពាក្យ ចំពោះការតែងឃ្លាប្រយោគដែលពុំធ្វើអោយសព្ទរូបផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងដូច្នេះ គឺគោរពទៅតាមសម្ពន្ធរូបខ្មែរ ហើយដោយសារតែភាសាខ្មែរជាអវិភក្តិភាសា ដូចនេះសម្ពន្ធរូបខ្មែរពុំចងអោយប្រែរូបរាងទៅតាម លិង្គ វចនៈ និងមុខងាររបស់ពាក្យទេ នាមសព្ទ គុណសព្ទ កិរិយាស សុទ្ធតែរក្សាទុកនូវរូបដើមរបស់ខ្លួនទោះឋិតក្នុងប្រយោគបែបណាក៏ដោយ ចំនួនតិច ឬច្រើន ភាសាខ្មែរប្រើនូវាក្យ ទាំងឡាយទាំងពួង តិច ច្រើន សម្រាប់សម្គាល់ដោយពុំចាំបាច់យកចំនួន ទៅភ្ជាប់ទៅនឹងរូបរាងរបស់ពាក្យនោះឡើយ ចំណែកឯមុខងាររបស់ពាក្យក៏ពមែនសម្គាល់ដោយរូបរាងនៃពាក្យដទៃដែរ ប៉ុន្តែទីកន្លែងហើយនិងពាក្យនេះទេ ដែលជាវីធីប្រាប់ថាជាប្រធានពាក្យណាជាគុណនាមពាក្យណាជាកិរិយាពាក្យណាជាកម្មបទ ៣ សម្ពន្ធរូបខ្មែរឋិតនៅលើបដិសំយោគបច្ច័គរវាងកន្លែង ហើយនិងន័យនៃពាក្យ ដើម្បីធ្វើឲ្យពាក្យនីមួយៗមានមុខងារទាក់ទងគ្នាជាឃ្លាប្រយោគ នៅក្នុងវិភត្តិភាសាដូចជាបាលី សំស្ក្រឹតជាដើម សម្ពន្ធរូបពុំឋិតនៅលើទីកន្លែងរបស់ពាក្យច្បាសលាស់ហើយ	null	ប្រៀបធៀបនាមករណ៍ និងនាមការក៏តាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម ដោយផ្អែកលើរូប សម្ពន្ធនិងន័យនិយម នាមករណ៍ ឬករណ៍នាមគឺជានាមដែលសម្តែងអំពីសភាព ឬសកម្មភាពរបស់អំពើនាមការណ៍ឬការកនាម គឺជានាមដែលសម្តែងអំពីឬអ្នកមានសភាពលក្ខណៈបែបណាមួយ តាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយមៈ លក្ខណៈដូចគ្នារវាងនាមករណ៍និងនាមការណ៍ៈមានប្រភពចេញពីពាក្យឬសដូចគ្នា ពោលគឺនាមទាំងពីរមិនមែនជាពាក្យកំណើតវាកើតតាមវិធីបន្សំដូចគ្នា មានវិធីបន្ថែមដើមនិងវិធីបន្ថែមចុងក្នុងគោលបំនងបង្កើតអោយបានពាក្យថ្មីមួយទៀតលក្ខណៈខុសគ្នារវាងនាមករណ៍និងនាមការណ៍នាមករណ៍ជានាមដែលកើតពីការកម្លាយដោយផ្នត់ដើម និងផ្នត់ជែកចេញពិកិរិយាប្រសិនបើឃ្លាប្រយោគភាសាបាលី សំស្រ្តឹតរឹតតែមិនសមហេតុផលជាងភាសាអង់គ្លេសទៅទៀត សម្ពន្ធរូបបាលី សំស្ក្រឹតឋិតនៅលើរបៀបដែលដាក់កម្មបទ វត្ថុ នៅពីមុខ កិរិយាច្រើនតែឋិតនៅពីខាងក្រោយ ពោលគឺនៅខាងចុងឃ្លាប្រយោគ ទី១ប្រធាន ទី២កម្មបទ ទី៣ កិរិយាសព្ទ ប្រធាន វត្ថុ សកម្មឧទាហរណ៍ៈ អហំ គាមំ គច្ចគិ ខ្ញុំ ភូមិ ទៅ គឺពុំមែន ខ្ញុំទៅភូមិ ទេ មិនតែប៉ុណ្ណោះសម្ពន្ធវិធីបាលី សំស្ក្រឹត គុណសព្ទ ឬកម្មបទនៅពីខាងមុខប្រធានជាដរាប របៀបរៀបគុណសព្ទ ឬកម្មបទអោយមុខប្រធាន ឬកិរិយាសព្ទ យ៉ាងដូច្នេះមានដំណើរបញ្រ្ចាសគ្នានឹងដំណើរធម្មតានៃប្រធានសកម្ម ២ សម្ពន្ធរូបខ្មែរពុំឋិតនៅលើការផ្លាស់ប្តូរនៃសព្ទរូបទៅតាមលិង្ក វចនៈនិងមុខងាររបស់ពាក្យទេ ព្រោះភាសាខ្មែរជាអវិភក្តិភាសា លុះត្រាតែវិភក្តិភាសាសូចជាបាលី សំស្ក្រឹតជាដើមទើបមានការផ្លាស់ប្តូរទៅតាមលិង្គ វចនៈនិងមុខងាររបស់ពាក្យ ចំពោះការតែងឃ្លាប្រយោគដែលពុំធ្វើអោយសព្ទរូបផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងដូច្នេះ គឺគោរពទៅតាមសម្ពន្ធរូបខ្មែរ ហើយដោយសារតែភាសាខ្មែរជាអវិភក្តិភាសា ដូចនេះសម្ពន្ធរូបខ្មែរពុំចងអោយប្រែរូបរាងទៅតាម លិង្គ វចនៈ និងមុខងាររបស់ពាក្យទេ នាមសព្ទ គុណសព្ទ កិរិយាស សុទ្ធតែរក្សាទុកនូវរូបដើមរបស់ខ្លួនទោះឋិតក្នុងប្រយោគបែបណាក៏ដោយ ចំនួនតិច ឬច្រើន ភាសាខ្មែរប្រើនូវាក្យ ទាំងឡាយទាំងពួង តិច ច្រើន សម្រាប់សម្គាល់ដោយពុំចាំបាច់យកចំនួន ទៅភ្ជាប់ទៅនឹងរូបរាងរបស់ពាក្យនោះឡើយ ចំណែកឯមុខងាររបស់ពាក្យក៏ពមែនសម្គាល់ដោយរូបរាងនៃពាក្យដទៃដែរ ប៉ុន្តែទីកន្លែងហើយនិងពាក្យនេះទេ ដែលជាវីធីប្រាប់ថាជាប្រធានពាក្យណាជាគុណនាមពាក្យណាជាកិរិយាពាក្យណាជាកម្មបទ ៣ សម្ពន្ធរូបខ្មែរឋិតនៅលើបដិសំយោគបច្ច័គរវាងកន្លែង ហើយនិងន័យនៃពាក្យ ដើម្បីធ្វើឲ្យពាក្យនីមួយៗមានមុខងារទាក់ទងគ្នាជាឃ្លាប្រយោគ នៅក្នុងវិភត្តិភាសាដូចជាបាលី សំស្ក្រឹតជាដើម សម្ពន្ធរូបពុំឋិតនៅលើទីកន្លែងរបស់ពាក្យច្បាសលាស់ហើយ	ច ូរ អ្នក ធ ្វ ើក ារ ប្រ ៀប ធៀប Ġ នា មក រណ ៍ និង នា មក ារ ណ៍ តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ដោយ ផ្ អ ែក លើ Ġ រូប Ġ សម ្ ពន្ធ Ġ និង ន ័យ និយម ĠĠ	43	ប្រ ៀប ធៀប នា មក រណ ៍ Ġ និង នា មក ារ ក ៏ តា âĢĭ ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម Ġ ដោយ ផ្ អ ែក លើ រូប Ġ សម ្ ពន្ធ និង ន ័យ និយម Ġ នា មក រណ ៍ Ġ ឬ ករណ៍ នា ម គ ឺ ជា នា ម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ស ភាព Ġ ឬ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ អ ំព ើន ាម ការណ៍ ឬ ការ ក នា ម Ġ គ ឺ ជា នា ម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ឬ អ្នក មាន ស ភាព ល ក្ខ ណៈ ប ែប ណា មួយ Ġ តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ៈ Ġ ល ក្ខ ណៈ ដូច គ្នា រ វា ង នា មក រណ ៍ និង នា មក ារ ណ៍ ៈ មាន ប្រ ភព ចេញ ពី ពាក្យ ឬ ស ដូច គ្នា Ġ ព ោល គ ឺន ាម ទ ាំង ពី រ ម ិន ម ែន ជា ពាក្យ កំ ណ ើត វា កើត តា ម វិ ធី ប ន្ សំ ដូច គ្នា Ġ មាន វិ ធី ប ន្ ថ ែម ដើម និង វិ ធី ប ន្ ថ ែម ច ុង ក្នុង គោ ល ប ំ ន ង បង ្ក ើត អោយ បាន ពាក្យ ថ ្ម ី មួយ ទៀត ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា រ វា ង នា មក រណ ៍ និង នា មក ារ ណ៍ នា មក រណ ៍ ជា នា ម ដ ែល កើត ពី ការ ក ម្ល ាយ ដោយ ផ្ ន ត់ ដើម Ġ និង ផ្ ន ត់ ជ ែក ចេញ ពិ ក ិ រិយា ប្រ សិ ន ប ើ ឃ្លា ប្រ យោគ ភា សា បាល ី Ġ សំ ស្រ ្ត ឹត រ ឹត តែ ម ិន សម ហេតុ ផល ជា ង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស ទៅ ទៀត Ġ សម ្ ពន្ធ រូប បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត ឋ ិត នៅ លើ រ ប ៀប ដ ែល ដា ក់ កម្ម បទ Ġ វ ត្ថ ុ Ġ នៅ ពី មុខ Ġ ក ិ រិយា ច្ រ ើន តែ ឋ ិត នៅ ពី ខា ង ក្រ ោយ Ġ ព ោល គ ឺន ៅ ខា ង ច ុង ឃ្លា ប្រ យោគ ĠÂłĠ ទី១ ប្រ ធាន ÂłÂłĠ ទី ២ កម្ម បទ ÂłĠ ទី ៣ Ġ ក ិ រិយា ស ព្ ទ ÂłĠ ប្រ ធាន ÂłÂłĠ វ ត្ថ ុ ĠÂłĠ ស កម្ម ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ អ ហ ំ Ġ គ ាម ំ Ġ គ ច្ច គ ិ Ġ ខ្ ញ ុំ Ġ ភ ូម ិ Ġ ទៅ Ġ គ ឺ ពុ ំ ម ែន Ġ ខ្ ញ ុំ ទៅ ភ ូម ិ Ġ ទេ ĠÂłĠ ម ិន តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ សម ្ ពន្ធ វិ ធី បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត Ġ គុណ ស ព្ ទ Ġ ឬ កម្ម បទ នៅ ពី ខា ង មុខ ប្រ ធាន ជា ដ រា ប Ġ រ ប ៀប រ ៀប គុណ ស ព្ ទ Ġ ឬ កម្ម បទ អោយ មុខ ប្រ ធាន Ġ ឬ ក ិ រិយា ស ព្ ទ Ġ យ៉ាង ដូច ្ន េះ មាន ដំណើរ ប ញ ្រ ្ច ាស គ្នា នឹង ដំណើរ ធម្ម តា នៃ ប្រ ធាន ស កម្ម ĠÂłĠ ២ âĢĭ Ġ សម ្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ពុ ំ ឋ ិត នៅ លើក ារ ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ នៃ ស ព្ ទ រូប ទៅ តា ម ល ិ ង្ក Ġ វ ច នៈ និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ទេ Ġ ព្រ ោះ ភា សា ខ្ ម ែរ ជា អ វិ ភ ក្ត ិ ភា សា Ġ ល ុះ ត្រា តែ វិ ភ ក្ត ិ ភា សា ស ូច ជា បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត ជា ដើម ទ ើប មាន ការ ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ ទៅ តា ម ល ិ ង្គ Ġ វ ច នៈ និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ âĢĭ Ġ ចំ ព ោះ ការ តែ ង ឃ្លា ប្រ យោគ ដ ែល ពុ ំ ធ ្វ ើ អោយ ស ព្ ទ រូប ផ្ល ាស់ ប្ តូ រយ ៉ ាង ដូច ្ន េះ Ġ គ ឺ គោ រ ព ទៅ តា ម សម ្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ Ġ ហើយ ដោយ សារ តែ ភា សា ខ្ ម ែរ ជា អ វិ ភ ក្ត ិ ភា សា Ġ ដូច នេះ សម ្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ពុ ំ ច ង អោយ ប្រ ែរ ូប រា ង ទៅ តា ម Ġ ល ិ ង្គ Ġ វ ច នៈ Ġ និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ទេ ÂłĠ នា ម ស ព្ ទ Ġ គុណ ស ព្ ទ Ġ ក ិ រិយា ស Ġ សុ ទ្ធ តែ រក ្សា ទុក ន ូវ រូប ដើម រ ប ស់ ខ្លួន ទ ោះ ឋ ិត ក្នុង ប្រ យោគ ប ែប ណា ក ៏ ដោយ Ġ ចំ ន ួន តិ ច Ġ ឬ ច្ រ ើន Ġ ភា សា ខ្ ម ែរ ប្រ ើន ូវ ាក ្យ Ġ ទ ាំង ឡា យ ទ ាំង ព ួង Ġ តិ ច Ġ ច្ រ ើន Ġ សម ្រា ប់ សម ្ គ ាល់ ដោយ ពុ ំ ចាំបាច់ យក ចំ ន ួន Ġ ទៅ ភ្ជាប់ ទៅ នឹង រូប រា ង រ ប ស់ ពាក្យ ន ោះ ឡ ើយ Ġ ចំ ណ ែក ឯ មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ក ៏ ព ម ែន សម ្ គ ាល់ ដោយ រូប រា ង នៃ ពាក្យ ដ ទ ៃ ដ ែរ Ġ ប៉ ុន ្ត ែ ទី កន្លែង ហើយ និង ពាក្យ នេះ ទេ Ġ ដ ែល ជា វី ធី ប្រា ប់ ថា ជា ប្រ ធាន ពាក្យ ណា ជា គុណ នា ម ពាក្យ ណា ជា ក ិ រិយា ពាក្យ âĢĭ ណា ជា កម្ម បទ ĠÂłĠ ៣ Ġ សម ្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ឋ ិត នៅ លើ ប ដ ិស ំ យោគ ប ច្ច ័ គរ វា ង កន្លែង Ġ ហើយ និង ន ័យ នៃ ពាក្យ Ġ ដើម ្ប ី ធ ្វ ើ ឲ្យ ពាក្យ នី មួយ ៗ មាន មុខ ងារ ទ ាក់ ទ ង គ្នា ជា ឃ្លា ប្រ យោគ Ġ នៅ ក្នុង វិ ភ ត្តិ ភា សា ដូច ជា បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត ជា ដើម Ġ សម ្ ពន្ធ រូប ពុ ំ ឋ ិត នៅ លើ ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ ច្ បា ស លាស់ ហើយ	949	▁ចូរ អ្នក ធ ្វ ើ ការ ប្រ ៀប ធៀប ▁នាម ករណ៍ និង ន ាម ការណ៍ ត ាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ដោយ ផ្ អ ែក លើ ▁រូប ▁សម្ ពន្ធ ▁និង ន ័យ និយម ▁	38	▁ប្រៀបធៀប ន ាម ករណ៍ ▁និង ន ាម ការ ក ៏ តា ▁ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ▁ដោយ ផ្ អ ែក លើ រូប ▁សម្ ពន្ធ និង ន ័យ និយម ▁នាម ករណ៍ ▁ឬ ករណ៍ ន ាម គ ឺ ជា ន ាម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ស ភាព ▁ឬ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ អ ំព ើន ាម ការណ៍ ឬ ការ ក ន ាម ▁គឺជា ន ាម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ឬ អ្នក មាន ស ភាព ល ក្ខ ណៈ ប ែប ណា មួយ ▁តាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ៈ ▁លក្ខណៈ ដូច គ្នា រ វ ាង ន ាម ករណ៍ និង ន ាម ការណ៍ ៈ មាន ប្រ ភព ចេញ ពី ពាក្យ ឬ ស ដូច គ្នា ▁ពោលគឺ ន ាម ទ ាំង ពី រ ម ិន ម ែន ជា ពាក្យ ក ំណ ើត វា កើត ត ាម វិ ធី ប ន្ សំ ដូច គ្នា ▁មាន វិ ធី ប ន ្ថ ែម ដើម និង វិ ធី ប ន ្ថ ែម ច ុង ក្នុង គ ោល ប ំ ន ង ប ង្ក ើត អោយ បាន ពាក្យ ថ ្ម ី មួយ ទៀត ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា រ វ ាង ន ាម ករណ៍ និង ន ាម ការណ៍ ន ាម ករណ៍ ជា ន ាម ដ ែល កើត ពី ការ ក ម្ល ាយ ដោយ ផ្ ន ត់ ដើម ▁និង ផ្ ន ត់ ជ ែក ចេញ ពិ ក ិ រិយា ប្រ ស ិន ប ើ ឃ្លា ប្រ យោគ ភា សា បាល ី ▁សំ ស្រ ្ត ឹត រ ឹត តែ ម ិន សម ហេតុ ផល ជា ង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស ទៅ ទៀត ▁សម្ ពន្ធ រូប បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត ឋ ិត នៅ លើ រ ប ៀប ដ ែល ដ ាក់ កម្ម បទ ▁វត្ថុ ▁នៅ ពី មុខ ▁ក ិ រិយា ច ្រ ើន តែ ឋ ិត នៅ ពី ខា ង ក្រ ោយ ▁ពោលគឺ នៅ ខា ង ច ុង ឃ្លា ប្រ យោគ ▁ទី១ ប្រ ធាន ▁ទី២ កម្ម បទ ▁ទី៣ ▁ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁ប្រធាន ▁វត្ថុ ▁សកម្ម ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ ៈ ▁អ ហ ំ ▁គ ាម ំ ▁គ ច្ច គ ិ ▁ខ្ញុំ ▁ភូមិ ▁ទៅ ▁គឺ ព ុំ ម ែន ▁ខ្ញុំ ទៅ ភ ូម ិ ▁ទេ ▁មិន តែ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ស ម្ព ន្ធ វិ ធី បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត ▁គុណ ស ព្ ទ ▁ឬ កម្ម បទ នៅ ពី ខា ង មុខ ប្រ ធាន ជា ដ រ ាប ▁របៀប រ ៀប គុណ ស ព្ ទ ▁ឬ កម្ម បទ អោយ មុខ ប្រ ធាន ▁ឬ ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁យ៉ាង ដូច ្ នេះ មាន ដំណើរ ប ញ ្រ ្ច ាស គ្នា នឹង ដំណើរ ធម្ម តា នៃ ប្រ ធាន ស កម្ម ▁២ ▁សម្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ព ុំ ឋ ិត នៅ លើ ការ ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ នៃ ស ព្ ទ រូប ទៅ ត ាម ល ិ ង្ក ▁វ ច នៈ និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ទេ ▁ព្រោះ ភា សា ខ្ ម ែរ ជា អ វិ ភ ក ្តិ ភា សា ▁លុះ ត្រា តែ វិ ភ ក ្តិ ភា សា ស ូច ជា បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត ជា ដើម ទ ើប មាន ការ ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ ទៅ ត ាម ល ិ ង្គ ▁វ ច នៈ និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ▁ចំពោះ ការ ត ែង ឃ្លា ប្រ យោគ ដ ែល ព ុំ ធ ្វ ើ អោយ ស ព្ ទ រូប ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ យ៉ាង ដូច ្ នេះ ▁គឺ គ ោរ ព ទៅ ត ាម ស ម្ព ន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ▁ហើយ ដោយ សារ តែ ភា សា ខ្ ម ែរ ជា អ វិ ភ ក ្តិ ភា សា ▁ដូចនេះ ស ម្ព ន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ព ុំ ច ង អោយ ប្រ ែ រូប រ ាង ទៅ ត ាម ▁ល ិ ង្គ ▁វ ច នៈ ▁និង មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ទេ ▁នាម ស ព្ ទ ▁គុណ ស ព្ ទ ▁ក ិ រិយា ស ▁សុទ្ធតែ រក ្សា ទុក ន ូវ រូប ដើម រ ប ស់ ខ្លួន ទ ោះ ឋ ិត ក្នុង ប្រ យោគ ប ែប ណា ក ៏ ដោយ ▁ចំនួន ត ិច ▁ឬ ច ្រ ើន ▁ភាសា ខ្ ម ែរ ប្រ ើន ូវ ាក ្យ ▁ទាំងឡាយ ទ ាំង ព ួង ▁តិច ▁ច្រើន ▁សម្រាប់ ស ម្ គ ាល់ ដោយ ព ុំ ចាំបាច់ យក ចំ ន ួន ▁ទៅ ភ្ជាប់ ទៅ នឹង រូប រ ាង រ ប ស់ ពាក្យ ន ោះ ឡ ើយ ▁ចំណែកឯ មុខ ងារ រ ប ស់ ពាក្យ ក ៏ ព ម ែន ស ម្ គ ាល់ ដោយ រូប រ ាង នៃ ពាក្យ ដ ទ ៃ ដ ែរ ▁ប៉ុន្តែ ទី កន្លែង ហើយ និង ពាក្យ នេះ ទេ ▁ដែល ជា វី ធី ប្រ ាប់ ថា ជា ប្រ ធាន ពាក្យ ណា ជា គុណ ន ាម ពាក្យ ណា ជា ក ិ រិយា ពាក្យ ▁ណា ជា កម្ម បទ ▁៣ ▁សម្ ពន្ធ រូប ខ្ ម ែរ ឋ ិត នៅ លើ ប ដ ិ សំ យោគ ប ច្ច ័ គរ វ ាង កន្លែង ▁ហើយ និង ន ័យ នៃ ពាក្យ ▁ដើម្បី ធ ្វ ើ ឲ្យ ពាក្យ នី មួយ ៗ មាន មុខ ងារ ទ ាក់ ទ ង គ្នា ជា ឃ្លា ប្រ យោគ ▁នៅក្នុង វិ ភ ត្តិ ភា សា ដូច ជា បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត ជា ដើម ▁សម្ ពន្ធ រូប ព ុំ ឋ ិត នៅ លើ ទី កន្លែង រ ប ស់ ពាក្យ ច ្ប ាស លាស់ ហើយ	875
ចូរបង្ហាញអំពីភាពខុសគ្នារវាងលិង្គរបស់នាម និងភេទនៅក្នុងភាសាខ្មែរដោយផ្តល់ឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ផង	null	បង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាង លិង្គរបស់នាម និងភេបទនៅក្នុងភាសាខ្មែរដោយផ្តល់ឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ៈភេទរបស់នាមៈ នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង នាមភាគច្រើនជាពាក្យអភេទ នាមមួយអាចជាភេទប្រុសឬស្រីបានអាស្រ័យទៅនឹងពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ភេទដែលប្រើប្រាស់ជាមួយវា វាអាចស្គាល់ភេទរបស់នាមមួយជាភេទប្រុស ឬស្រីបានតាមរយៈពាក្យបញ្ជាក់ភេទ ពាក្យបញ្ជាក់ភេទទាំងនោះគឺស្រី ប្រុស ឈ្មោល ញី មេ បា ខ្ទើយ ភេទរបស់នាមមាន៣គឺៈភេទប្រុស ជាពាក្យបញ្ជាក់ភេទប្រុសអោយនាមៈ មានពាក្យលោក បា អា ប្រុស ឈ្មោល ឧទាហរណ៍ៈ កូនប្រុស សិស្សប្រុស ក្មេងប្រុស ទាឈ្មោល ត្នោតឈ្មោល ជ្រូកបា លោកមេជុំ ភេទស្រី ជាពាក្យបញ្ជាក់ភេទស្រីអោយនាមៈ មាន ស្រី អ្នក មេ ញី មីឧទាហរណ៍ៈ កូនស្រី សេះញី គោញី មីនាង អ្នកនាង ជីដូនអភេទ ជាពាក្យសម្រាប់ភាពពុំសម្គាល់ភេទ ភាពគ្មានភេទ ឬខ្ទើយ នាមភាគច្រើននៅក្នុងភាសាខ្មែរយើងជានាមអភេទតាំងពីកំណើតមកម៉េះ ឧទាហរណ៍ៈបង ប្អូន កូន ចៅ គោ ក្របី តុ រនាស់ សេចក្តីសុខ ខ្មោច អ្នកនិពន្ឌ លិង្គរបស់នាម នាម នាមទាំងឡាយមានភេទផ្សេងៗគ្នា ភេទរបស់នាមនោះហៅថាលិង្គ លិង្គមាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គ ប៉ុងលិង្គឥត្ថិលិង្គ នបុំសកលិង្គ បុំលិង្គគឺភេទសម្រាប់មនុស្សប្រុស សត្វ ឬវត្ថុឈ្មោល ឥត្ថិលិង្គ គឺភេទសម្រាប់សំគាល់មនុស្សស្រី សត្វ ឬវត្ថុញី នបុំសកលលិង្គជាភេទសំគាល់មនុស្ស សត្វ ឬវត្ថុខ្ទើយ គឺភេទមិនមែនជាប្រុស ឬជាស្រី ជាឈ្មោល ឬញី តាមដោយក្បួនបញ្ញត្តិ ហោរា នាមរបស់មនុស្សប្រុស ងាយរបស់មន្រ្តីដឹងជាបុំលិង្គ នាមរបស់មនុស្សស្រី នាមរបស់ ស្រុក ភូមិ នគរ វត្ត សឹងជាឥត្ថិលិង្គ នាមរបស់មនុស្សខ្ទើយជានបុំសកលិង្គ ឯក្នុងល្បែងខ្លះ វត្ដុជាគ្រឿងលេងសឹងជា ០ត្ថិលិង្គ ដូចអង្គញ់ មេច្រប៉ឹកលិង្គប្រើជាពាក្យសម្រាប់ប្រុសស្រី ដូចជាពាក្យថាៈ មាន ឱ តា ពូ ធំ អយ្យកា កុមារ យក្ស យក្ខ ចោរ វាទី វាទិន ភិក្ខុ សាមណេរ គោ នាមអសាធារណ៍ ឬអសាធារណនាម ជានាមដែលសម្គាល់ឈ្មោះទូទៅរបស់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទីកន្លែង វត្ថុ ណាមួយមិនទូទៅ ឧទាហរណ៍ៈ សុខា អាត្នោត ស្វាយខ្វិះ ភ្នំពេញ នាមសាធារណ៍ ឬ សាធារណនាម ជានាមដែលសម្គាល់ឈ្មោះទូទៅរបស់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទីកន្លែង វត្ថុណាមួយ មិនចំពោះ ឧទាហរណ៍ៈ កសិករ គោ ស្វាយ សាលារៀន សៀភៅ នាមករណ៍ ឬករណនាម ជានាមដែលសម្តែងអំពីសកម្ម ឬសកម្មភាពរបស់អំពើ ឧទាហរណ៍ៈ លំងាក កំណែ ការពន្យល់ភាពសមរម្យ សេចក្តីអង់អាច ឧស្សាហកម្ម ភារកិច្ច សកម្មភាព សីលធម៌សង្គមនិយម នាមករណ៍ ឬការកនាម ជានាមដែលសម្តែងពីអ្នកធ្វើអំពើ ឬអ្នកមានសភាពលក្ខណៈបែបណា មួយ ឧទាហរណ៍ៈ អ្នកស៊ី អ្នកស្លូត ស្មូន អ្នកស្រែ នាយក កម្មករ សមាជិក វីរជន មុខងាររបស់នាមមានដូចតទៅៈ· គុណនាម នាមទី២ គុណនាម ឧទាហរណ៍ៈ យុវជន កម្ពុជា ទឹកត្រី ផ្ទះថ្ម· កិរិយា ឧទាហរណ៍ៈ កុលាបផ្កាច្រើនណាស់ ថ្ងៃនេះភ្លៀងខ្លាំងណាស់· គុណកិរិយា ឧទារហណ៍ៈ ខ្ញុំទៅផ្សារ នាងនិងម្តាយនាងមកភ្នំពេញ · ប្រធាន ឧទាហរណ៍ៈ សុភី រាំរបាំ ពូសុខមកពីភ្នំពេញ កម្មបទកម្មបទផ្ទាល់ ឧទាហរណ៍ៈ វាទិញនំ ពូសំកាត់ស្មៅ កម្មបទមិនផ្ទាល់ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទិញការដូជូន លោកយាយ សំសរសេរសំបុត្រទៅបុប្ផា	null	បង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាង លិង្គរបស់នាម និងភេបទនៅក្នុងភាសាខ្មែរដោយផ្តល់ឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ៈភេទរបស់នាមៈ នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង នាមភាគច្រើនជាពាក្យអភេទ នាមមួយអាចជាភេទប្រុសឬស្រីបានអាស្រ័យទៅនឹងពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ភេទដែលប្រើប្រាស់ជាមួយវា វាអាចស្គាល់ភេទរបស់នាមមួយជាភេទប្រុស ឬស្រីបានតាមរយៈពាក្យបញ្ជាក់ភេទ ពាក្យបញ្ជាក់ភេទទាំងនោះគឺស្រី ប្រុស ឈ្មោល ញី មេ បា ខ្ទើយ ភេទរបស់នាមមាន៣គឺៈភេទប្រុស ជាពាក្យបញ្ជាក់ភេទប្រុសអោយនាមៈ មានពាក្យលោក បា អា ប្រុស ឈ្មោល ឧទាហរណ៍ៈ កូនប្រុស សិស្សប្រុស ក្មេងប្រុស ទាឈ្មោល ត្នោតឈ្មោល ជ្រូកបា លោកមេជុំ ភេទស្រី ជាពាក្យបញ្ជាក់ភេទស្រីអោយនាមៈ មាន ស្រី អ្នក មេ ញី មីឧទាហរណ៍ៈ កូនស្រី សេះញី គោញី មីនាង អ្នកនាង ជីដូនអភេទ ជាពាក្យសម្រាប់ភាពពុំសម្គាល់ភេទ ភាពគ្មានភេទ ឬខ្ទើយ នាមភាគច្រើននៅក្នុងភាសាខ្មែរយើងជានាមអភេទតាំងពីកំណើតមកម៉េះ ឧទាហរណ៍ៈបង ប្អូន កូន ចៅ គោ ក្របី តុ រនាស់ សេចក្តីសុខ ខ្មោច អ្នកនិពន្ឌ លិង្គរបស់នាម នាម នាមទាំងឡាយមានភេទផ្សេងៗគ្នា ភេទរបស់នាមនោះហៅថាលិង្គ លិង្គមាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គ ប៉ុងលិង្គឥត្ថិលិង្គ នបុំសកលិង្គ បុំលិង្គគឺភេទសម្រាប់មនុស្សប្រុស សត្វ ឬវត្ថុឈ្មោល ឥត្ថិលិង្គ គឺភេទសម្រាប់សំគាល់មនុស្សស្រី សត្វ ឬវត្ថុញី នបុំសកលលិង្គជាភេទសំគាល់មនុស្ស សត្វ ឬវត្ថុខ្ទើយ គឺភេទមិនមែនជាប្រុស ឬជាស្រី ជាឈ្មោល ឬញី តាមដោយក្បួនបញ្ញត្តិ ហោរា នាមរបស់មនុស្សប្រុស ងាយរបស់មន្រ្តីដឹងជាបុំលិង្គ នាមរបស់មនុស្សស្រី នាមរបស់ ស្រុក ភូមិ នគរ វត្ត សឹងជាឥត្ថិលិង្គ នាមរបស់មនុស្សខ្ទើយជានបុំសកលិង្គ ឯក្នុងល្បែងខ្លះ វត្ដុជាគ្រឿងលេងសឹងជា ០ត្ថិលិង្គ ដូចអង្គញ់ មេច្រប៉ឹកលិង្គប្រើជាពាក្យសម្រាប់ប្រុសស្រី ដូចជាពាក្យថាៈ មាន ឱ តា ពូ ធំ អយ្យកា កុមារ យក្ស យក្ខ ចោរ វាទី វាទិន ភិក្ខុ សាមណេរ គោ នាមអសាធារណ៍ ឬអសាធារណនាម ជានាមដែលសម្គាល់ឈ្មោះទូទៅរបស់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទីកន្លែង វត្ថុ ណាមួយមិនទូទៅ ឧទាហរណ៍ៈ សុខា អាត្នោត ស្វាយខ្វិះ ភ្នំពេញ នាមសាធារណ៍ ឬ សាធារណនាម ជានាមដែលសម្គាល់ឈ្មោះទូទៅរបស់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទីកន្លែង វត្ថុណាមួយ មិនចំពោះ ឧទាហរណ៍ៈ កសិករ គោ ស្វាយ សាលារៀន សៀភៅ នាមករណ៍ ឬករណនាម ជានាមដែលសម្តែងអំពីសកម្ម ឬសកម្មភាពរបស់អំពើ ឧទាហរណ៍ៈ លំងាក កំណែ ការពន្យល់ភាពសមរម្យ សេចក្តីអង់អាច ឧស្សាហកម្ម ភារកិច្ច សកម្មភាព សីលធម៌សង្គមនិយម នាមករណ៍ ឬការកនាម ជានាមដែលសម្តែងពីអ្នកធ្វើអំពើ ឬអ្នកមានសភាពលក្ខណៈបែបណា មួយ ឧទាហរណ៍ៈ អ្នកស៊ី អ្នកស្លូត ស្មូន អ្នកស្រែ នាយក កម្មករ សមាជិក វីរជន មុខងាររបស់នាមមានដូចតទៅៈ· គុណនាម នាមទី២ គុណនាម ឧទាហរណ៍ៈ យុវជន កម្ពុជា ទឹកត្រី ផ្ទះថ្ម· កិរិយា ឧទាហរណ៍ៈ កុលាបផ្កាច្រើនណាស់ ថ្ងៃនេះភ្លៀងខ្លាំងណាស់· គុណកិរិយា ឧទារហណ៍ៈ ខ្ញុំទៅផ្សារ នាងនិងម្តាយនាងមកភ្នំពេញ · ប្រធាន ឧទាហរណ៍ៈ សុភី រាំរបាំ ពូសុខមកពីភ្នំពេញ កម្មបទកម្មបទផ្ទាល់ ឧទាហរណ៍ៈ វាទិញនំ ពូសំកាត់ស្មៅ កម្មបទមិនផ្ទាល់ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទិញការដូជូន លោកយាយ សំសរសេរសំបុត្រទៅបុប្ផា	ច ូរ បង ្ហ ាញ អ ំព ី ភាព ខុស គ្នា រ វា ង ល ិ ង្គ រ ប ស់ នា ម Ġ និង ភ េ ទ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ដោយ ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ មក បញ្ជា ក់ ផ ង ĠĠ	48	បង ្ហ ាញ ពី ភាព ខុស គ្នា រ វា ង Ġ ល ិ ង្គ រ ប ស់ នា ម Ġ និង ភ េ បទ âĢĭ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ដោយ ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ មក បញ្ជា ក់ ៈ ភ េ ទ រ ប ស់ នា ម ៈ ĠÂłĠ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ យ ើង Ġ នា ម ភាគ ច្ រ ើន ជា ពាក្យ អ ភ េ ទ Ġ នា ម មួយ អា ច ជា ភ េ ទ ប្រ ុស ឬ ស្រី បាន អា ស្រ ័យ ទៅ នឹង ពាក្យ សម ្រា ប់ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ដ ែល ប្រ ើប ្រា ស់ ជា មួយ វា Ġ វា អា ច ស្ គ ាល់ ភ េ ទ រ ប ស់ នា ម មួយ ជា ភ េ ទ ប្រ ុស Ġ ឬ ស្រី បាន តា ម រយ ៈ ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ Ġ ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ទ ាំង ន ោះ គ ឺ ស្រី Ġ ប្រ ុស Ġ ឈ ្ម ោល Ġ ញ ី Ġ មេ Ġ បា Ġ ខ្ ទ ើយ Ġ ភ េ ទ រ ប ស់ នា ម មាន ៣ គ ឺ ៈ ភ េ ទ ប្រ ុស Ġ ជា ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ប្រ ុស អោយ នា ម ៈ Ġ មាន ពាក្យ លោក Ġ បា Ġ អា Ġ ប្រ ុស Ġ ឈ ្ម ោល Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ កូ ន ប្រ ុស Ġ សិ ស្ស ប្រ ុស Ġ ក្ មេ ង ប្រ ុស Ġ ទ ា ឈ ្ម ោល Ġ ត ្ន ោត ឈ ្ម ោល Ġ ជ្រ ូក បា Ġ លោក មេ ជ ុំ Ġ ភ េ ទ ស្រី Ġ ជា ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ស្រី អោយ នា ម ៈ Ġ មាន Ġ ស្រី Ġ អ្នក Ġ មេ Ġ ញ ី Ġ មី ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ កូ ន ស្រី Ġ សេ ះ ញ ី Ġ គោ ញ ី Ġ មី នា ង Ġ អ្នក នា ង Ġ ជី ដ ូន អ ភ េ ទ Ġ ជា ពាក្យ សម ្រា ប់ ភាព ពុ ំ សម ្ គ ាល់ ភ េ ទ Ġ ភាព គ ្ម ាន ភ េ ទ Ġ ឬ ខ្ ទ ើយ Ġ នា ម ភាគ ច្ រ ើន នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ យ ើង ជា នា ម អ ភ េ ទ តាំង ពី កំ ណ ើត មក ម៉ េះ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ បង Ġ ប្ អូ ន Ġ កូ ន Ġ ច ៅ Ġ គោ Ġ ក្រ បី Ġ ត ុ Ġ រ នា ស់ Ġ សេ ច ក្តី សុខ Ġ ខ្ ម ោច Ġ អ្នក និ ព ន្ ឌ Ġ ល ិ ង្គ រ ប ស់ នា ម ÂłÂłÂł Ġ នា ម Ġ នា ម ទ ាំង ឡា យ មាន ភ េ ទ ផ្ សេ ង ៗ គ្នា Ġ ភ េ ទ រ ប ស់ នា ម ន ោះ ហ ៅ ថា ល ិ ង្គ Ġ ល ិ ង្គ មាន Ġ ៣ យ៉ាង គ ឺ ÂłĠ ប ុំ ល ិ ង្គ Ġ ប៉ ុង ល ិ ង្គ ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ Ġ ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ Ġ ប ុំ ល ិ ង្គ គ ឺ ភ េ ទ សម ្រា ប់ ម នុ ស្ស ប្រ ុស Ġ ស ត ្វ Ġ ឬ វ ត្ថ ុ ឈ ្ម ោល Ġ ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ Ġ គ ឺ ភ េ ទ សម ្រា ប់ សំ គ ាល់ ម នុ ស្ស ស្រី Ġ ស ត ្វ Ġ ឬ វ ត្ថ ុញ ី Ġ ន ប ុំ ស ក ល ល ិ ង្គ ជា ភ េ ទ សំ គ ាល់ ម នុ ស្ស Ġ ស ត ្វ Ġ ឬ វ ត្ថ ុ ខ្ ទ ើយ Ġ គ ឺ ភ េ ទ ម ិន ម ែន ជា ប្រ ុស Ġ ឬ ជា ស្រី Ġ ជា ឈ ្ម ោល Ġ ឬ ញ ី Ġ តា ម ដោយ ក្ ប ួន បញ្ញត្តិ Ġ ហ ោរ ា Ġ នា ម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ប្រ ុស Ġ ង ាយ រ ប ស់ ម ន្ រ ្ត ី ដ ឹង ជា ប ុំ ល ិ ង្គ Ġ នា ម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ស្រី Ġ នា ម រ ប ស់ Ġ ស្រ ុក Ġ ភ ូម ិ Ġ ន គរ Ġ វត្ត Ġ ស ឹង ជា ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ Ġ នា ម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ខ្ ទ ើយ ជា ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ Ġ ឯក ្ន ុង ល ្ប ែង ខ្ ល ះ Ġ វ ត ្ ដ ុ ជា គ្រឿង ល េង ស ឹង ជា Ġ ០ ត្ថ ិល ិ ង្គ Ġ ដូច អង្គ ញ ់ Ġ មេ ច្ រ ប៉ ឹក ល ិ ង្គ ប្រ ើ ជា ពាក្យ សម ្រា ប់ ប្រ ុស ស្រី Ġ ដូច ជា ពាក្យ ថា ៈ Ġ មាន Ġ ឱ Ġ តា Ġ ព ូ Ġ ធ ំ Ġ អ យ ្យ កា Ġ ក ុម ារ Ġ យក ្ស Ġ យក ្ខ Ġ ច ោរ Ġ វា ទី Ġ វា ទិ ន Ġ ភិ ក្ខ ុ Ġ សា ម ណេ រ Ġ គោ Ġ នា ម អ សា ធា រណ ៍ Ġ ឬ អ សា ធា រណ នា ម Ġ ជា នា ម ដ ែល សម ្ គ ាល់ ឈ្មោះ ទូ ទៅ រ ប ស់ ម នុ ស្ស ÂłĠ ស ត ្វ Ġ រ ុក ្ខ ជាតិ Ġ ទី កន្លែង Ġ វ ត្ថ ុ Ġ ណា មួយ ម ិន ទូ ទៅ ÂłĠ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ សុខ ា Ġ អា ត ្ន ោត Ġ ស្ វា យ ខ្វ ិះ Ġ ភ្នំពេញ Ġ នា ម សា ធា រណ ៍ Ġ ឬ Ġ សា ធា រណ នា ម Ġ ជា នា ម ដ ែល សម ្ គ ាល់ ឈ្មោះ ទូ ទៅ រ ប ស់ ម នុ ស្ស Ġ ស ត ្វ Ġ រ ុក ្ខ ជាតិ Ġ ទី កន្លែង Ġ វ ត្ថ ុ ណា âĢĭ មួយ Ġ ម ិន ចំ ព ោះ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក សិ ករ Ġ គោ Ġ ស្ វា យ Ġ សា លា រ ៀន Ġ ស ៀ ភ ៅ Ġ នា មក រណ ៍ Ġ ឬ ករ ណ នា ម Ġ ជា នា ម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ស កម្ម Ġ ឬ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ អ ំព ើ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ លំ ង ាក Ġ កំ ណ ែ Ġ ការ ព ន្ យ ល់ ភាព សម រម្យ Ġ សេ ច ក្តី អ ង់ អា ច Ġ ឧ ស្សា ហ កម្ម Ġ ភា រក ិច ្ច Ġ ស កម្ម ភាព Ġ សី ល ធម៌ សង ្ គម និយម Ġ នា មក រណ ៍ Ġ ឬ ការ ក នា ម Ġ ជា នា ម ដ ែល សម ្ត ែង ពី អ្នក ធ ្វ ើ អ ំព ើ Ġ ឬ អ្នក មាន ស ភាព ល ក្ខ ណៈ ប ែប ណា Ġ មួយ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ អ្នក ស៊ី Ġ អ្នក ស្ ល ូត Ġ ស្ម ូន Ġ អ្នក ស្រ ែ Ġ នា យក Ġ កម្ម ករ Ġ សម ា ជ ិក Ġ វី រ ជន Ġ មុខ ងារ រ ប ស់ នា ម មាន ដូច ត ទៅ ៈ Â· Ġ គុណ នា ម Ġ នា ម ទី ២ Ġ គុណ នា ម ĠÂłĠ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ យ ុ វ ជន Ġ ក ម្ព ុ ជា Ġ ទឹក ត្រ ី Ġ ផ្ ទ ះ ថ ្ម Â· Ġ ក ិ រិយា Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក ុល ាប ផ្ កា ច្ រ ើន ណា ស់ Ġ ថ ្ង ៃ នេះ ភ្ល ៀង ខ្ លា ំ ង ណា ស់ Â· Ġ គុណ ក ិ រិយា Ġ ឧ ទ ារ ហ ណ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ទៅ ផ្ សារ Ġ នា ង និង ម្ តា យ នា ង មក ភ្នំពេញ ĠÂ· Ġ ប្រ ធាន Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ សុ ភ ី Ġ រា ំ រ បា ំ ÂłĠ ព ូស ុ ខ មក ពី ភ្នំពេញ Ġ កម្ម បទ កម្ម បទ ផ្ ទ ាល់ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ វា ទិ ញ ន ំ Ġ ព ូស ំ កាត់ ស្ម ៅ Ġ កម្ម បទ ម ិន ផ្ ទ ាល់ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ទិ ញ ការ ដ ូ ជ ូន Ġ លោក យា យ Ġ សំ ស រស េរ សំ ប ុត ្រ ទៅ ប ុប ្ ផ ា	1,222	▁ចូរ ប ង្ហ ាញ អ ំព ី ភាព ខុស គ្នា រ វ ាង ល ិ ង្គ រ ប ស់ ន ាម ▁និង ភ េ ទ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ដោយ ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ មក បញ្ជា ក់ ផ ង ▁	47	▁បង្ហាញ ពី ភាព ខុស គ្នា រ វ ាង ▁ល ិ ង្គ រ ប ស់ ន ាម ▁និង ភ េ បទ ▁នៅក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ដោយ ផ្ ត ល់ ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ មក បញ្ជា ក់ ៈ ភ េ ទ រ ប ស់ ន ាម ៈ ▁នៅក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ យ ើង ▁នាម ភាគ ច ្រ ើន ជា ពាក្យ អ ភ េ ទ ▁នាម មួយ អា ច ជា ភ េ ទ ប្រ ុស ឬ ស្រី បាន អា ស្រ ័យ ទៅ នឹង ពាក្យ ស ម្រ ាប់ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ដ ែល ប្រ ើ ប្រ ាស់ ជា មួយ វា ▁វា អា ច ស្ គ ាល់ ភ េ ទ រ ប ស់ ន ាម មួយ ជា ភ េ ទ ប្រ ុស ▁ឬ ស្រី បាន ត ាម រយ ៈ ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ▁ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ទ ាំង ន ោះ គ ឺ ស្រី ▁ប្រុស ▁ឈ ្ម ោល ▁ញ ី ▁មេ ▁បា ▁ខ្ទ ើយ ▁ភេទ រ ប ស់ ន ាម មាន ៣ គ ឺ ៈ ភ េ ទ ប្រ ុស ▁ជា ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ប្រ ុស អោយ ន ាម ៈ ▁មាន ពាក្យ លោក ▁បា ▁អា ▁ប្រុស ▁ឈ ្ម ោល ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កូនប្រុស ▁សិស្ស ប្រ ុស ▁ក្មេងប្រុស ▁ទា ឈ ្ម ោល ▁ត្នោត ឈ ្ម ោល ▁ជ្រូក បា ▁លោក មេ ជ ុំ ▁ភេទ ស្រី ▁ជា ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ស្រី អោយ ន ាម ៈ ▁មាន ▁ស្រី ▁អ្នក ▁មេ ▁ញ ី ▁មី ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ ៈ ▁កូនស្រី ▁សេះ ញ ី ▁គោ ញ ី ▁មីនា ង ▁អ្នកនាង ▁ជីដូន អ ភ េ ទ ▁ជា ពាក្យ ស ម្រ ាប់ ភាព ព ុំ ស ម្ គ ាល់ ភ េ ទ ▁ភាព គ ្ មាន ភ េ ទ ▁ឬ ខ្ ទ ើយ ▁នាម ភាគ ច ្រ ើន នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ យ ើង ជា ន ាម អ ភ េ ទ តាំង ពី ក ំណ ើត មក ម៉ េះ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ បង ▁ប្អូន ▁កូន ▁ចៅ ▁គោ ▁ក្របី ▁តុ ▁រ ន ាស់ ▁សេចក្តីសុខ ▁ខ្មោច ▁អ្នក និ ព ន្ ឌ ▁ល ិ ង្គ រ ប ស់ ន ាម ▁នាម ▁នាម ទ ាំង ឡា យ មាន ភ េ ទ ផ្ ស េង ៗ គ្នា ▁ភេទ រ ប ស់ ន ាម ន ោះ ហ ៅ ថា ល ិ ង្គ ▁ល ិ ង្គ មាន ▁៣ យ៉ាង គ ឺ ▁ប ុំ ល ិ ង្គ ▁ប៉ ុង ល ិ ង្គ ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ ▁ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ ▁ប ុំ ល ិ ង្គ គ ឺ ភ េ ទ ស ម្រ ាប់ ម នុ ស្ស ប្រ ុស ▁សត្វ ▁ឬ វ ត្ថ ុ ឈ ្ម ោល ▁ឥត ្ថ ិល ិ ង្គ ▁គឺ ភ េ ទ ស ម្រ ាប់ សំ គ ាល់ ម នុ ស្ស ស្រី ▁សត្វ ▁ឬ វ ត្ថ ុញ ី ▁ន ប ុំ ស ក ល ល ិ ង្គ ជា ភ េ ទ សំ គ ាល់ ម នុ ស្ស ▁សត្វ ▁ឬ វ ត្ថ ុ ខ្ ទ ើយ ▁គឺ ភ េ ទ ម ិន ម ែន ជា ប្រ ុស ▁ឬ ជា ស្រី ▁ជា ឈ ្ម ោល ▁ឬ ញ ី ▁តាម ដោយ ក ្ប ួន បញ្ញត្តិ ▁ហោ រា ▁នាម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ប្រ ុស ▁ងាយ រ ប ស់ ម ន ្រ ្ត ី ដ ឹង ជា ប ុំ ល ិ ង្គ ▁នាម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ស្រី ▁នាម រ ប ស់ ▁ស្រុក ▁ភូមិ ▁នគរ ▁វត្ត ▁សឹង ជា ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ ▁នាម រ ប ស់ ម នុ ស្ស ខ្ ទ ើយ ជា ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ ▁ឯ ក្នុង ល ្ប ែង ខ្ ល ះ ▁វ ត ្ ដ ុ ជា គ្រឿង ល េង ស ឹង ជា ▁០ ត្ថ ិល ិ ង្គ ▁ដូច អង្គ ញ ់ ▁មេ ច ្រ ប៉ ឹក ល ិ ង្គ ប្រ ើ ជា ពាក្យ ស ម្រ ាប់ ប្រ ុស ស្រី ▁ដូចជា ពាក្យ ថា ៈ ▁មាន ▁ឱ ▁តា ▁ពូ ▁ធំ ▁អ យ ្យ កា ▁កុមារ ▁យក្ស ▁យក ្ខ ▁ចោរ ▁វា ទី ▁វា ទ ិន ▁ភិក្ខុ ▁សាម ណេ រ ▁គោ ▁នាម អ សា ធ ារ ណ៍ ▁ឬ អ សា ធា រណ ន ាម ▁ជា ន ាម ដ ែល ស ម្ គ ាល់ ឈ្មោះ ទូ ទៅ រ ប ស់ ម នុ ស្ស ▁សត្វ ▁រុក្ខជាតិ ▁ទីកន្លែង ▁វត្ថុ ▁ណាមួយ ម ិន ទូ ទៅ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁សុខា ▁អា ត ្ន ោត ▁ស្វាយ ខ្វ ិះ ▁ភ្នំពេញ ▁នាម សា ធ ារ ណ៍ ▁ឬ ▁សាធារណ ន ាម ▁ជា ន ាម ដ ែល ស ម្ គ ាល់ ឈ្មោះ ទូ ទៅ រ ប ស់ ម នុ ស្ស ▁សត្វ ▁រុក្ខជាតិ ▁ទីកន្លែង ▁វត្ថុ ណា ▁មួយ ▁មិន ច ំព ោះ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កសិករ ▁គោ ▁ស្វាយ ▁សាលារៀន ▁ស ៀ ភ ៅ ▁នាម ករណ៍ ▁ឬ ក រណ ន ាម ▁ជា ន ាម ដ ែល សម ្ត ែង អ ំព ី ស កម្ម ▁ឬ ស កម្ម ភាព រ ប ស់ អ ំព ើ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁លំ ង ាក ▁កំណែ ▁ការ ព ន ្យ ល់ ភាព សម រម្យ ▁សេចក្តី អ ង់ អា ច ▁ឧស្សាហកម្ម ▁ភារកិច្ច ▁សកម្មភាព ▁សីលធម៌ ស ង្គ ម និយម ▁នាម ករណ៍ ▁ឬ ការ ក ន ាម ▁ជា ន ាម ដ ែល សម ្ត ែង ពី អ្នក ធ ្វ ើ អ ំព ើ ▁ឬ អ្នក មាន ស ភាព ល ក្ខ ណៈ ប ែប ណា ▁មួយ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁អ្នក ស៊ី ▁អ្នក ស ្ល ូត ▁ស្ម ូន ▁អ្នក ស្រ ែ ▁នាយក ▁កម្មករ ▁សមាជិក ▁វី រ ជន ▁មុខងារ រ ប ស់ ន ាម មាន ដូច ត ទៅ ៈ · ▁គុណ ន ាម ▁នាម ទី ២ ▁គុណ ន ាម ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁យុវជន ▁កម្ពុជា ▁ទឹក ត្រ ី ▁ផ្ទះ ថ ្ម · ▁ក ិ រិយា ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កុល ាប ផ្ កា ច ្រ ើន ណ ាស់ ▁ថ្ងៃ នេះ ភ្ល ៀង ខ្ ល ាំង ណ ាស់ · ▁គុណ ក ិ រិយា ▁ឧ ទ ារ ហ ណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ទៅ ផ្ សារ ▁នាង និង ម ្ត ាយ ន ាង មក ភ្នំពេញ ▁· ▁ប្រធាន ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁សុភ ី ▁រាំ រ ប ាំ ▁ពូ សុខ មក ពី ភ្នំពេញ ▁កម្ម បទ កម្ម បទ ផ្ ទ ាល់ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁វា ទ ិញ ន ំ ▁ពូ សំ កាត់ ស្ម ៅ ▁កម្ម បទ ម ិន ផ្ ទ ាល់ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ទ ិញ ការ ដ ូ ជ ូន ▁លោកយាយ ▁សំ ស រស េរ សំ ប ុ ត្រ ទៅ ប ុប ្ ផ ា	1,005
ក្នុងវេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរនាមត្រូវបានគេបែងចែកជាប៉ុន្មានប្រភេទ	null	ក្នុងវេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរនាមត្រូវបានគេបែងចែកជា ៤ ប្រភេទ	null	ក្នុងវេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរនាមត្រូវបានគេបែងចែកជា ៤ ប្រភេទ	ក្នុង វេ យ ្យា ករណ៍ ភា សា ខ្ ម ែរ នា ម ត្រូវ បាន គ េ ប ែង ច ែក ជា ប៉ ុន ្ម ាន ប្រ ភ េ ទ ĠĠ	29	ក្នុង វេ យ ្យា ករណ៍ ភា សា ខ្ ម ែរ នា ម ត្រូវ បាន គ េ ប ែង ច ែក ជា Ġ ៤ Ġ ប្រ ភ េ ទ	26	▁ក្នុង វ េយ្យ ា ករណ៍ ភា សា ខ្ ម ែរ ន ាម ត្រូវ បាន គ េ ប ែង ច ែក ជា ប៉ ុន ្ មាន ប្រ ភ េ ទ ▁	29	▁ក្នុង វ េយ្យ ា ករណ៍ ភា សា ខ្ ម ែរ ន ាម ត្រូវ បាន គ េ ប ែង ច ែក ជា ▁៤ ▁ប្រភេទ	23
ចូរអ្នកបែងចែកប្រភេទពាក្យទាំងបួនខាងក្រោមនេះ ដោយសិក្សាវិភាគតាមរយៈលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូប សម្ព័ន្ធនិងន័យនិយម	null	សិក្សាបែងចែកប្រភេទពាក្យទាំងបួន ទំនិញ ប្រដាល់ ថ្មើរ កញ្ចាស់ ដោយសិក្សាវិភាគតាមរយៈ លក្ខណៈវិនិច្ច័យរូបសម្ពន្ធ និងន័យនិយម ទំនិញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូប សម្ពន្ធទំនិញ > ទិញ [អ៊ ម ន ] ទម្រង់ [ពសព ព ]ទំនិញ > បានមកពីកម្លាយនៃពាក្យឬស ទិញ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ទំនិញ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារជា ប្រធាន កម្មបទ ឧ ទំនិញនេះថ្លៃណាស់ថ្នាក់ពាក្យជានាម ហើយមុខងារជាប្រធានឧ រថយន្តមួយគ្រឿងបានដឹកទំនិញចេញពីក្រុងភ្នំពេញថ្នាក់ពាក្យជានាម មុខងារជាកម្មបទ ប្រដាល់លក្ខណៈរូប សម្ពន្ធប្រដាល់ > ដាល់ [ ប្រ ] ទម្រង់ [ ពសព ]ប្រដាល់ > បានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ដាល់ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ប្រដាល់ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារ គុណនាម ប្រធាន កិរិយា កម្មបទៈឧ អ្នកប្រដាល់ខ្មែរម្ខាងបានទទួលមេដៃមាសពីស៊ីហ្គេមថ្នាក់ពាក្យ កិរិយា មុខងារជាកិរិយា ពាក្យ ប្រដាល់កិ ដាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ប្រដាល់ប្រតប់ ដាល់តប់គ្នា ឧ គាត់ខំប្រដាល់ដើម្បីជីវីត ក្នុងន័យចំ មានន័យថា គាត់មានអាជីពជាអ្នកប្រដាល់ រីឯន័យធៀបវិញមានន័យថាគាត់ខំជំនះរាល់ឧបសគ្គដែលកើតមាននៅក្នុងជីវីត ឧ គាត់ខំប្រដាល់ដើម្បីជីវីត ក្នុងន័យចំ មានន័យថាគាត់មានអាជីពជាអ្នកប្រដាល់ រីឯន័យធៀបវិញមានន័យថា គាត់ខំជំនះរាល់ឧបសគ្គដែលកើតមាននៅក្នុងជីវីត ថ្មើរលក្ខណៈរូប សម្ពន្ធថ្មើរ > ដើរ [ម ] [ពសព ]បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម និងវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធ ភាសាខ្មែរគេចាត់ទុកជាអវិភត្តិភាសា ថ្មើជានាមការណ៍ដែលបានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ដើរដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ប្រដាល់ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារនាម គុណកិរិយា ប្រធាន កម្មបទ ឧទាហរណ៍ៈ តារាបានធ្វើដំណើរដោយថ្មើជើង ថ្នាក់ពាក្យ កិរិយា មុខងារជាមិនផ្ទាល់កម្មបទ ពាក្យថ្មើរ ន អ្នកដើរ អ្នកធ្វើដំណើរ អ្នកត្រាច់ចរ ពនេចរ ឧទាហរណ៍ៈ ថ្មើរព្រៃដើរប្រមាញ់សត្វ ក្នុងន័យចំ មានន័យថា ពួកព្រានព្រៃដើរបរបាញ់សត្វ ចំណែកឯក្នុងន័យធៀបវិញ មានន័យថាទ័ពព្រៃកំពុងតាមវាយប្រហារខ្មាំងសត្រូវ កញ្ចាស់ កញ្ចាស់ > ចាស់ [ក ញ ] ទម្រង់ [ពសព ] កញ្ចាស់ជាគុណនាមដែលបានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ចាស់ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាគុណនាម កាលណាដែលពាក្យ កញ្ចាស់វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារ ជាគុណនាម ប្រធាន កម្មបទឧទាហរណ៍ៈ កង់កញ្ចាស់មួយគ្រឿងនេះវាជារបស់ខ្ញុំថ្នាក់ពាក្យ គុណនាម មុខងារ ប្រធាន លក្ខណៈន័យនិយមៈពាក្យកញ្ចាស់ គុ អ្វីដែលចាស់ ទីទៃពីថ្មី ឧទាហរណ៍ៈ ក្បាលកញ្ចាស់ ន័យចំមានន័យថា មនុស្សដែលមានស្កូវដុះពាសពេញក្បាល ឯក្នុងន័យធៀបវិញគឺថាពាក្យកញ្ចាស់នេះប្រើក្នុងន័យបន្តុបបង្អាក់ក្នុងន័យមើលងាយមើលថោកចំពោះមនុស្សធំពេញវ័យ ដែលចូលចិត្តធ្វើខ្លួនដូចជាកូនក្មេង	null	សិក្សាបែងចែកប្រភេទពាក្យទាំងបួន ទំនិញ ប្រដាល់ ថ្មើរ កញ្ចាស់ ដោយសិក្សាវិភាគតាមរយៈ លក្ខណៈវិនិច្ច័យរូបសម្ពន្ធ និងន័យនិយម ទំនិញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូប សម្ពន្ធទំនិញ > ទិញ [អ៊ ម ន ] ទម្រង់ [ពសព ព ]ទំនិញ > បានមកពីកម្លាយនៃពាក្យឬស ទិញ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ទំនិញ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារជា ប្រធាន កម្មបទ ឧ ទំនិញនេះថ្លៃណាស់ថ្នាក់ពាក្យជានាម ហើយមុខងារជាប្រធានឧ រថយន្តមួយគ្រឿងបានដឹកទំនិញចេញពីក្រុងភ្នំពេញថ្នាក់ពាក្យជានាម មុខងារជាកម្មបទ ប្រដាល់លក្ខណៈរូប សម្ពន្ធប្រដាល់ > ដាល់ [ ប្រ ] ទម្រង់ [ ពសព ]ប្រដាល់ > បានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ដាល់ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ប្រដាល់ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារ គុណនាម ប្រធាន កិរិយា កម្មបទៈឧ អ្នកប្រដាល់ខ្មែរម្ខាងបានទទួលមេដៃមាសពីស៊ីហ្គេមថ្នាក់ពាក្យ កិរិយា មុខងារជាកិរិយា ពាក្យ ប្រដាល់កិ ដាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ប្រដាល់ប្រតប់ ដាល់តប់គ្នា ឧ គាត់ខំប្រដាល់ដើម្បីជីវីត ក្នុងន័យចំ មានន័យថា គាត់មានអាជីពជាអ្នកប្រដាល់ រីឯន័យធៀបវិញមានន័យថាគាត់ខំជំនះរាល់ឧបសគ្គដែលកើតមាននៅក្នុងជីវីត ឧ គាត់ខំប្រដាល់ដើម្បីជីវីត ក្នុងន័យចំ មានន័យថាគាត់មានអាជីពជាអ្នកប្រដាល់ រីឯន័យធៀបវិញមានន័យថា គាត់ខំជំនះរាល់ឧបសគ្គដែលកើតមាននៅក្នុងជីវីត ថ្មើរលក្ខណៈរូប សម្ពន្ធថ្មើរ > ដើរ [ម ] [ពសព ]បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម និងវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធ ភាសាខ្មែរគេចាត់ទុកជាអវិភត្តិភាសា ថ្មើជានាមការណ៍ដែលបានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ដើរដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ ហើយកាលណាដែលពាក្យ ប្រដាល់ វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារនាម គុណកិរិយា ប្រធាន កម្មបទ ឧទាហរណ៍ៈ តារាបានធ្វើដំណើរដោយថ្មើជើង ថ្នាក់ពាក្យ កិរិយា មុខងារជាមិនផ្ទាល់កម្មបទ ពាក្យថ្មើរ ន អ្នកដើរ អ្នកធ្វើដំណើរ អ្នកត្រាច់ចរ ពនេចរ ឧទាហរណ៍ៈ ថ្មើរព្រៃដើរប្រមាញ់សត្វ ក្នុងន័យចំ មានន័យថា ពួកព្រានព្រៃដើរបរបាញ់សត្វ ចំណែកឯក្នុងន័យធៀបវិញ មានន័យថាទ័ពព្រៃកំពុងតាមវាយប្រហារខ្មាំងសត្រូវ កញ្ចាស់ កញ្ចាស់ > ចាស់ [ក ញ ] ទម្រង់ [ពសព ] កញ្ចាស់ជាគុណនាមដែលបានមកពីការកម្លាយនៃពាក្យឬស ចាស់ ដែលមានថ្នាក់ពាក្យជាគុណនាម កាលណាដែលពាក្យ កញ្ចាស់វាចូលរួមនៅក្នុងសម្ពន្ធវាអាចមានមុខងារ ជាគុណនាម ប្រធាន កម្មបទឧទាហរណ៍ៈ កង់កញ្ចាស់មួយគ្រឿងនេះវាជារបស់ខ្ញុំថ្នាក់ពាក្យ គុណនាម មុខងារ ប្រធាន លក្ខណៈន័យនិយមៈពាក្យកញ្ចាស់ គុ អ្វីដែលចាស់ ទីទៃពីថ្មី ឧទាហរណ៍ៈ ក្បាលកញ្ចាស់ ន័យចំមានន័យថា មនុស្សដែលមានស្កូវដុះពាសពេញក្បាល ឯក្នុងន័យធៀបវិញគឺថាពាក្យកញ្ចាស់នេះប្រើក្នុងន័យបន្តុបបង្អាក់ក្នុងន័យមើលងាយមើលថោកចំពោះមនុស្សធំពេញវ័យ ដែលចូលចិត្តធ្វើខ្លួនដូចជាកូនក្មេង	ច ូរ អ្នក ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ ពាក្យ ទ ាំង ប ួន ខា ង ក្រោម នេះ Ġ ដោយ សិ ក្ស ាវ ិ ភាគ តា ម រយ ៈ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប Ġ សម ្ ព ័ន ្ ធ និង ន ័យ និយម ĠĠ	48	សិ ក្ស ាប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ ពាក្យ ទ ាំង ប ួន Ġ ទំ និ ញ Ġ ប្រ ដា ល់ Ġ ថ ្ម ើរ Ġ ក ញ្ច ាស់ Ġ ដោយ សិ ក្ស ាវ ិ ភាគ តា ម រយ ៈ Ġ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ច ័យ រូប សម ្ ពន្ធ Ġ និង ន ័យ និយម ÂłĠ ទំ និ ញ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប Ġ សម ្ ពន្ធ ទំ និ ញ Ġ> Ġ ទិ ញ Ġ[ អ៊ Ġ ម Ġ ន Ġ] Ġ ទ ម្រ ង់ Ġ[ ព ស ព Ġ ព Ġ] ទំ និ ញ Ġ> Ġ បាន មក ពី ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស Ġ ទិ ញ Ġ ដ ែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ Ġ ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ Ġ ទំ និ ញ Ġ វា ចូល រួម នៅ ក្នុង សម ្ ពន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ ជា Ġ ប្រ ធាន Ġ កម្ម បទ Ġ ឧ Ġ ទំ និ ញ នេះ ថ្លៃ ណា ស់ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា នា ម ĠâĢĭ ហើយ មុខ ងារ ជា ប្រ ធាន ឧ Ġ រ ថ យ ន្ត មួយ គ្រឿង បាន ដ ឹក ទំ និ ញ ចេញ ពី ក្រុង ភ្នំពេញ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា នា ម Ġ មុខ ងារ ជា កម្ម បទ Ġ ប្រ ដា ល់ ល ក្ខ ណៈ រូប ÂłĠ សម ្ ពន្ធ ប្រ ដា ល់ Ġ> Ġ ដា ល់ Ġ[ Ġ ប្រ Ġ] Ġ ទ ម្រ ង់ Ġ[ Ġ ព ស ព Ġ] ប្រ ដា ល់ Ġ> Ġ បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស Ġ ដា ល់ Ġ ដ ែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ Ġ ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ Ġ ប្រ ដា ល់ Ġ វា ចូល រួម នៅ ក្នុង សម ្ ពន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ Ġ គុណ នា ម Ġ ប្រ ធាន Ġ ក ិ រិយា Ġ កម្ម បទ ៈ ឧ Ġ អ្នក ប្រ ដា ល់ ខ្ ម ែរ ម្ ខា ង បាន ទទួល មេ ដៃ មាស ពី ស៊ី ហ្គ េ ម ថ្ន ាក់ ពាក្យ Ġ ក ិ រិយា Ġ មុខ ងារ ជា ក ិ រិយា Ġ ពាក្យ Ġ ប្រ ដា ល់ ក ិ Ġ ដា ល់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក Ġ ប្រ ដា ល់ ប្រ ត ប់ Ġ ដា ល់ ត ប់ គ្នា Ġ ឧ Ġ គ ាត់ ខ ំ ប្រ ដា ល់ ដើម ្ប ី ជីវ ីត Ġ ក្នុង ន ័យ ចំ Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ គ ាត់ មាន អា ជី ព ជា អ្នក ប្រ ដា ល់ Ġ រី ឯ ន ័យ ធៀប វិញ មាន ន ័យ ថា âĢĭ គ ាត់ ខ ំ ជំ ន ះ រា ល់ ឧ ប ស គ្គ ដ ែល កើត មាន នៅ ក្នុង ជីវ ីត Ġ ឧ Ġ គ ាត់ ខ ំ ប្រ ដា ល់ ដើម ្ប ី ជីវ ីត Âł ĠâĢĭ ក្នុង ន ័យ ចំ Ġ មាន ន ័យ ថា គ ាត់ មាន អា ជី ព ជា អ្នក ប្រ ដា ល់ Ġ រី ឯ ន ័យ ធៀប វិញ មាន ន ័យ ថា âĢĭ Ġ គ ាត់ ខ ំ ជំ ន ះ រា ល់ ឧ ប ស គ្គ ដ ែល កើត មាន នៅ ក្នុង ជីវ ីត Ġ ថ ្ម ើរ ល ក្ខ ណៈ រូប Ġ សម ្ ពន្ធ ថ ្ម ើរ Ġ> Ġ ដ ើរ Ġ[ ម Ġ] Ġ[ ព ស ព Ġ] ប ើ ផ្ អ ែក តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម Ġ និង វិ និ ច្ឆ ័យ សម ្ ពន្ធ Ġ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា អ វិ ភ ត្តិ ភា សា ĠÂłĠ ថ ្ម ើ ជា នា មក ារ ណ៍ ដ ែល បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស Ġ ដ ើរ ដ ែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ Ġ ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ Ġ ប្រ ដា ល់ Ġ វា ចូល រួម នៅ ក្នុង សម ្ ពន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ នា ម Ġ គុណ ក ិ រិយា Ġ ប្រ ធាន Ġ កម្ម បទ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ តា រា បាន ធ ្វ ើ ដំណើរ ដោយ ថ ្ម ើ ជើង Âł ថ្ន ាក់ ពាក្យ Ġ ក ិ រិយា Ġ មុខ ងារ ជា ម ិន ផ្ ទ ាល់ កម្ម បទ ĠÂłĠ ពាក្យ ថ ្ម ើរ Ġ ន ÂłĠ អ្នក ដ ើរ Ġ អ្នក ធ ្វ ើ ដំណើរ Ġ អ្នក ត្រា ច ់ ចរ Ġ ព ន េច រ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ថ ្ម ើរ ព្រ ៃ ដ ើរ ប្រ មា ញ ់ ស ត ្វ Ġ ក្នុង ន ័យ ចំ Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ ព ួ ក ព្រ ាន ព្រ ៃ ដ ើរ បរ បា ញ ់ ស ត ្វ Ġ ចំ ណ ែក ឯក ្ន ុង ន ័យ ធៀប វិញ Ġ មាន ន ័យ ថា ទ ័ ព ព្រ ៃ កំ ពុ ង តា ម វា យ ប្រហារ ខ្ មា ំ ង ស ត្រូវ Ġ ក ញ្ច ាស់ Ġ ក ញ្ច ាស់ Ġ> Ġ ច ាស់ Ġ[ ក Ġ ញ Ġ] Ġ ទ ម្រ ង់ Ġ[ ព ស ព Ġ] ÂłĠ ក ញ្ច ាស់ ជា គុណ នា ម ដ ែល បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស Ġ ច ាស់ Ġ ដ ែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា គុណ នា ម Ġ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ Ġ ក ញ្ច ាស់ វា ចូល រួម នៅ ក្នុង សម ្ ពន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ Ġ ជា គុណ នា ម Ġ ប្រ ធាន Ġ កម្ម បទ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក ង់ ក ញ្ច ាស់ មួយ គ្រឿង នេះ វា ជា រ ប ស់ ខ្ ញ ុំ ថ្ន ាក់ ពាក្យ Ġ គុណ នា ម Ġ មុខ ងារ Ġ ប្រ ធាន Ġ ល ក្ខ ណៈ ន ័យ និយម ៈ ពាក្យ ក ញ្ច ាស់ Ġ គ ុ Ġ អ ្វី ដ ែល ច ាស់ Ġ ទី ទ ៃ ពី ថ ្ម ី Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក្ បាល ក ញ្ច ាស់ Ġ ន ័យ ចំ មាន ន ័យ ថា Ġ ម នុ ស្ស ដ ែល មាន ស្ កូ វ ដ ុះ ពា ស ព េញ ក្ បាល Ġ ឯក ្ន ុង ន ័យ ធៀប វិញ គ ឺ ថា ពាក្យ ក ញ្ច ាស់ នេះ ប្រ ើក ្ន ុង ន ័យ ប ន្ត ុប បង ្អ ាក់ ក្នុង ន ័យ មើល ង ាយ មើល ថ ោក ចំ ព ោះ ម នុ ស្ស ធ ំព េញ វ ័យ Ġ ដ ែល ចូល ចិត្ត ធ ្វ ើ ខ្លួន ដូច ជា កូ ន ក្ មេ ង Âł	951	▁ចូរ អ្នក ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ ពាក្យ ទ ាំង ប ួន ខា ង ក្រោម នេះ ▁ដោយ ស ិក ្សា វិ ភាគ ត ាម រយ ៈ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប ▁សម្ព័ន្ធ និង ន ័យ និយម ▁	42	▁សិក្សា ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ ពាក្យ ទ ាំង ប ួន ▁ទំនិញ ▁ប្រដាល់ ▁ថ្ម ើរ ▁ក ញ្ច ាស់ ▁ដោយ ស ិក ្សា វិ ភាគ ត ាម រយ ៈ ▁លក្ខណៈ វិ និ ច្ច ័យ រូប ស ម្ព ន្ធ ▁និង ន ័យ និយម ▁ទំនិញ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប ▁សម្ ពន្ធ ទំ ន ិញ ▁> ▁ទិញ ▁[ អ៊ ▁ម ▁ន ▁] ▁ទម្រង់ ▁[ ព ស ព ▁ព ▁] ទំ ន ិញ ▁> ▁បាន មក ពី ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស ▁ទិញ ▁ដែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ ▁ទំនិញ ▁វា ចូល រួម នៅ ក្នុង ស ម្ព ន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ ជា ▁ប្រធាន ▁កម្ម បទ ▁ឧ ▁ទំនិញ នេះ ថ្លៃ ណ ាស់ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ន ាម ▁ហើយ មុខ ងារ ជា ប្រ ធាន ឧ ▁រថយន្ត មួយ គ្រឿង បាន ដ ឹក ទំ ន ិញ ចេញ ពី ក្រុង ភ្នំពេញ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ន ាម ▁មុខងារ ជា កម្ម បទ ▁ប្រដាល់ ល ក្ខ ណៈ រូប ▁សម្ ពន្ធ ប្រ ដ ាល់ ▁> ▁ដ ាល់ ▁[ ▁ប្រ ▁] ▁ទម្រង់ ▁[ ▁ព ស ព ▁] ប្រ ដ ាល់ ▁> ▁បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស ▁ដ ាល់ ▁ដែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ ▁ប្រដាល់ ▁វា ចូល រួម នៅ ក្នុង ស ម្ព ន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ ▁គុណ ន ាម ▁ប្រធាន ▁ក ិ រិយា ▁កម្ម បទ ៈ ឧ ▁អ្នក ប្រ ដ ាល់ ខ្ ម ែរ ម ្ខ ាង បាន ទទួល មេ ដៃ មាស ពី ស៊ី ហ្គ េ ម ថ្ន ាក់ ពាក្យ ▁ក ិ រិយា ▁មុខងារ ជា ក ិ រិយា ▁ពាក្យ ▁ប្រដាល់ ក ិ ▁ដ ាល់ គ្នា ទៅ វិញ ទៅ មក ▁ប្រដាល់ ប្រ ត ប់ ▁ដ ាល់ ត ប់ គ្នា ▁ឧ ▁គាត់ ខ ំ ប្រ ដ ាល់ ដើម ្ប ី ជីវ ីត ▁ក្នុង ន ័យ ចំ ▁មាន ន ័យ ថា ▁គាត់ មាន អា ជី ព ជា អ្នក ប្រ ដ ាល់ ▁រីឯ ន ័យ ធៀប វិញ មាន ន ័យ ថា ▁គាត់ ខ ំ ជំ ន ះ រ ាល់ ឧ ប ស គ្គ ដ ែល កើត មាន នៅ ក្នុង ជីវ ីត ▁ឧ ▁គាត់ ខ ំ ប្រ ដ ាល់ ដើម ្ប ី ជីវ ីត ▁ក្នុង ន ័យ ចំ ▁មាន ន ័យ ថា គ ាត់ មាន អា ជី ព ជា អ្នក ប្រ ដ ាល់ ▁រីឯ ន ័យ ធៀប វិញ មាន ន ័យ ថា ▁គាត់ ខ ំ ជំ ន ះ រ ាល់ ឧ ប ស គ្គ ដ ែល កើត មាន នៅ ក្នុង ជីវ ីត ▁ថ្ម ើរ ល ក្ខ ណៈ រូប ▁សម្ ពន្ធ ថ ្ម ើរ ▁> ▁ដើរ ▁[ ម ▁] ▁[ ព ស ព ▁] ប ើ ផ្ អ ែក ត ាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ▁និង វិ និ ច្ឆ ័យ ស ម្ព ន្ធ ▁ភាសា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា អ វិ ភ ត្តិ ភា សា ▁ថ្ម ើ ជា ន ាម ការណ៍ ដ ែល បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស ▁ដើរ ដ ែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁ហើយ កាល ណា ដ ែល ពាក្យ ▁ប្រដាល់ ▁វា ចូល រួម នៅ ក្នុង ស ម្ព ន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ ន ាម ▁គុណ ក ិ រិយា ▁ប្រធាន ▁កម្ម បទ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁តារា បាន ធ ្វ ើ ដំណើរ ដោយ ថ ្ម ើ ជើង ▁ថ្នាក់ ពាក្យ ▁ក ិ រិយា ▁មុខងារ ជា ម ិន ផ្ ទ ាល់ កម្ម បទ ▁ពាក្យ ថ ្ម ើរ ▁ន ▁អ្នក ដ ើរ ▁អ្នកធ្វើ ដំណើរ ▁អ្នក ត្រ ាច់ ចរ ▁ពន េច រ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ថ្ម ើរ ព្រ ៃ ដ ើរ ប្រ ម ាញ់ ស ត ្វ ▁ក្នុង ន ័យ ចំ ▁មាន ន ័យ ថា ▁ពួក ព្រ ាន ព្រ ៃ ដ ើរ បរ ប ាញ់ ស ត ្វ ▁ចំណែកឯ ក្នុង ន ័យ ធៀប វិញ ▁មាន ន ័យ ថា ទ ័ ព ព្រ ៃ ក ំព ុង ត ាម វ ាយ ប្រហារ ខ្ ម ាំង ស ត្រូវ ▁ក ញ្ច ាស់ ▁ក ញ្ច ាស់ ▁> ▁ចាស់ ▁[ ក ▁ញ ▁] ▁ទម្រង់ ▁[ ព ស ព ▁] ▁ក ញ្ច ាស់ ជា គុណ ន ាម ដ ែល បាន មក ពី ការ ក ម្ល ាយ នៃ ពាក្យ ឬ ស ▁ចាស់ ▁ដែល មាន ថ្ន ាក់ ពាក្យ ជា គុណ ន ាម ▁កាលណា ដ ែល ពាក្យ ▁ក ញ្ច ាស់ វា ចូល រួម នៅ ក្នុង ស ម្ព ន្ធ វា អា ច មាន មុខ ងារ ▁ជា គុណ ន ាម ▁ប្រធាន ▁កម្ម បទ ឧ ទ ា ហ រ ណ៍ ៈ ▁កង់ ក ញ្ច ាស់ មួយ គ្រឿង នេះ វា ជា រ ប ស់ ខ្ ញ ុំ ថ្ន ាក់ ពាក្យ ▁គុណ ន ាម ▁មុខងារ ▁ប្រធាន ▁លក្ខណៈ ន ័យ និយម ៈ ពាក្យ ក ញ្ច ាស់ ▁គ ុ ▁អ្វី ដ ែល ច ាស់ ▁ទី ទ ៃ ពី ថ ្ម ី ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ក្បាល ក ញ្ច ាស់ ▁ន័យ ចំ មាន ន ័យ ថា ▁មនុស្ស ដ ែល មាន ស្ ក ូវ ដ ុះ ពា ស ព េញ ក្ បាល ▁ឯ ក្នុង ន ័យ ធៀប វិញ គ ឺ ថា ពាក្យ ក ញ្ច ាស់ នេះ ប្រ ើ ក្នុង ន ័យ ប ន្ត ុប បង ្អ ាក់ ក្នុង ន ័យ មើល ង ាយ មើល ថ ោក ច ំព ោះ ម នុ ស្ស ធ ំព េញ វ ័យ ▁ដែល ចូល ចិត្ត ធ ្វ ើ ខ្លួន ដូច ជា ក ូន ក ្ម េង ▁	842
បើផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម និងលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធនិយមតើភាសាខ្មែរគេចាត់ទុកជាភាសាអ្វី មូលហេតុអ្វីចូរពន្យល់	null	បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម និងវិនិច្ឆ័យសម្ព័ន្ធភាសាខ្មែរគេចាត់ទុកជាអវិភក្តិភាសា លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយមៈ បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម ភាសាខ្មែរខុសពីភាសាដទៃទៀតជាពិសេសភាសាដែលស្ថិតក្នុងអម្បួរឥណ្ឌាអឺរ៉ុបលក្ខណៈខុសគ្នាមានៈ ១ លិង្គ ភេទ មាន៣ឥត្ថឹលិង្គ ភេទស្រី នបុំសកលិង្គ អភេទ និងបុំលិង្គ ប្រុស យើងបានដឹងរួចហើយថា នៅក្នុងភាសាឥណ្ឌាអឺរ៉ុប ជាពិសេសភាសាបាលីសំស្ក្រឹត បារាំងគេអាចសម្គាល់ជាឥត្ថឹលិង្គនបុំសកលិង្គ និងបុំលិង្គ ចំណែកឯភាសាខ្មែរគេមិនអាចសម្គាល់នាមសព្ទណាមួយជាឥត្ថិលិង្គ នបុំសកលិង្គ និងបុំលិង្គបានឡើយតែយើងអាចសម្គាល់វាបានតាមរយៈការបន្ថែមពាក្យបញ្ជាក់ភេទ ដូចជាប្រុស ស្រី ឈ្មោល ញី ជាដើម ២ វចនៈមានឯកវចនៈនិងពហុវចនៈក្នុងភាសាខ្មែរវចនៈមានពីរដូចភាសាបាលីសំស្ក្រឹត និងភាសាអង់គ្លេសដែរ ប៉ុន្តែខុសគ្នាត្រង់ថាភាសាខ្មែរមិនផ្លាស់ប្តូររូបរាងទេទោះបីវាមានចំនួនឯកវចនៈក្តិ ឬពហុវចនៈក្តី គេអាចដឹងថា ជាឯវចនៈនិងពហុវចនៈដោយសារតែពាក្យប្រាប់ពីចំនួនដូចជា មួយ ពីរ បីជាដើម ៣ វិភត្តិ មាន៨ បឋមាវិកត្តិ ទុតិយាវភក្តិ តត្តិយាវិភក្តិ ចតុតិវិភក្តិ បញ្ចមវិភក្តិ ឆដ្ទវិភក្តិ សត្តិមវិភក្តិ និងអាលបនៈ តាមរយៈការសង្កេតយើងឃើញថាចំពោះ ការបំបែកពាក្យរបស់ភាសាបាលី សំស្ក្រឹត អង់គ្លេសក្តី គឺយោងទៅតាមវិភក្តិទាំង៨ខាងលើ តែសម្រាប់ភាសាខ្មែរមិនមានការបំបែកដូចភាសាទាំងអស់នេះឡើយ ដោយហេតុថាភាសាខ្មែរតែងតែរក្សានូវទម្រង់ដើមរបស់ពាក្យដដែល ហើយគេអាចដឹងថាវាមាននាទីជាអ្វីបានទាល់តែវាចូលក្នុងសម្ព័ន្ធ ៤ កាលមាន ៣ អតីតកាលបច្ចុប្បន្នកាលអនាគតកាលៈភាសាខ្មែរ៏ដូចជាភាសាដទៃដែរ ប៉ុន្តែភាសាខ្មែរពុំមានការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាក្យ ជាពិសេសកិរិយាសព្ទ ទៅតាមកាលរបស់អំពើទេ គឺគេគ្រាន់តែបន្ថែមទៅលើប្រយោគនោះ នូវឃ្លាប្រាប់អំពីកាលនៅខាងដើមឬខាងចុងជាការស្រេច លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធបើយើងធ្វើការពិនិត្យទៅលើលក្ខណៈខុសគ្នារវាងភាសាខ្មែរនិងភាសាបាលីសំស្ក្រឹតដោយផ្អែកលើទៅតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធយើងសង្កេតឃើញថាៈ ចំពោះភាសាខ្មែរ យើងឃើញថាភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ខុសពីភាសាបាលីសំស្ក្រឹតត្រង់ អង់គ្លេស ភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ឃ្លាប្រយោគខុសពីភាសាទាំងនោះដូចជាៈខ្មែរមានទម្រង់ នាម កិរិយា កម្មបទ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទៅសាលារៀនបាលី សំស្ក្រឹតមានទម្រង់ នាម កម្មបទ កិរិយា ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំសាលាទៅ ចំណែកឯការប្រើប្រាស់គុណនាម វិញក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាដែល ឧទាហរណ៍ៈ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ សៀវភៅល្អ និងនៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស	null	បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម និងវិនិច្ឆ័យសម្ព័ន្ធភាសាខ្មែរគេចាត់ទុកជាអវិភក្តិភាសា លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយមៈ បើផ្អែកតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យរូបនិយម ភាសាខ្មែរខុសពីភាសាដទៃទៀតជាពិសេសភាសាដែលស្ថិតក្នុងអម្បួរឥណ្ឌាអឺរ៉ុបលក្ខណៈខុសគ្នាមានៈ ១ លិង្គ ភេទ មាន៣ឥត្ថឹលិង្គ ភេទស្រី នបុំសកលិង្គ អភេទ និងបុំលិង្គ ប្រុស យើងបានដឹងរួចហើយថា នៅក្នុងភាសាឥណ្ឌាអឺរ៉ុប ជាពិសេសភាសាបាលីសំស្ក្រឹត បារាំងគេអាចសម្គាល់ជាឥត្ថឹលិង្គនបុំសកលិង្គ និងបុំលិង្គ ចំណែកឯភាសាខ្មែរគេមិនអាចសម្គាល់នាមសព្ទណាមួយជាឥត្ថិលិង្គ នបុំសកលិង្គ និងបុំលិង្គបានឡើយតែយើងអាចសម្គាល់វាបានតាមរយៈការបន្ថែមពាក្យបញ្ជាក់ភេទ ដូចជាប្រុស ស្រី ឈ្មោល ញី ជាដើម ២ វចនៈមានឯកវចនៈនិងពហុវចនៈក្នុងភាសាខ្មែរវចនៈមានពីរដូចភាសាបាលីសំស្ក្រឹត និងភាសាអង់គ្លេសដែរ ប៉ុន្តែខុសគ្នាត្រង់ថាភាសាខ្មែរមិនផ្លាស់ប្តូររូបរាងទេទោះបីវាមានចំនួនឯកវចនៈក្តិ ឬពហុវចនៈក្តី គេអាចដឹងថា ជាឯវចនៈនិងពហុវចនៈដោយសារតែពាក្យប្រាប់ពីចំនួនដូចជា មួយ ពីរ បីជាដើម ៣ វិភត្តិ មាន៨ បឋមាវិកត្តិ ទុតិយាវភក្តិ តត្តិយាវិភក្តិ ចតុតិវិភក្តិ បញ្ចមវិភក្តិ ឆដ្ទវិភក្តិ សត្តិមវិភក្តិ និងអាលបនៈ តាមរយៈការសង្កេតយើងឃើញថាចំពោះ ការបំបែកពាក្យរបស់ភាសាបាលី សំស្ក្រឹត អង់គ្លេសក្តី គឺយោងទៅតាមវិភក្តិទាំង៨ខាងលើ តែសម្រាប់ភាសាខ្មែរមិនមានការបំបែកដូចភាសាទាំងអស់នេះឡើយ ដោយហេតុថាភាសាខ្មែរតែងតែរក្សានូវទម្រង់ដើមរបស់ពាក្យដដែល ហើយគេអាចដឹងថាវាមាននាទីជាអ្វីបានទាល់តែវាចូលក្នុងសម្ព័ន្ធ ៤ កាលមាន ៣ អតីតកាលបច្ចុប្បន្នកាលអនាគតកាលៈភាសាខ្មែរ៏ដូចជាភាសាដទៃដែរ ប៉ុន្តែភាសាខ្មែរពុំមានការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាក្យ ជាពិសេសកិរិយាសព្ទ ទៅតាមកាលរបស់អំពើទេ គឺគេគ្រាន់តែបន្ថែមទៅលើប្រយោគនោះ នូវឃ្លាប្រាប់អំពីកាលនៅខាងដើមឬខាងចុងជាការស្រេច លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធបើយើងធ្វើការពិនិត្យទៅលើលក្ខណៈខុសគ្នារវាងភាសាខ្មែរនិងភាសាបាលីសំស្ក្រឹតដោយផ្អែកលើទៅតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសម្ពន្ធយើងសង្កេតឃើញថាៈ ចំពោះភាសាខ្មែរ យើងឃើញថាភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ខុសពីភាសាបាលីសំស្ក្រឹតត្រង់ អង់គ្លេស ភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ឃ្លាប្រយោគខុសពីភាសាទាំងនោះដូចជាៈខ្មែរមានទម្រង់ នាម កិរិយា កម្មបទ ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំទៅសាលារៀនបាលី សំស្ក្រឹតមានទម្រង់ នាម កម្មបទ កិរិយា ឧទាហរណ៍ៈ ខ្ញុំសាលាទៅ ចំណែកឯការប្រើប្រាស់គុណនាម វិញក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាដែល ឧទាហរណ៍ៈ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ សៀវភៅល្អ និងនៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស	ប ើ ផ្ អ ែក លើ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម Ġ និង ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ សម ្ ពន្ធ និយម ត ើ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា ភា សា អ ្វី Ġ ម ូល ហេតុ អ ្វី ច ូរ ព ន្ យ ល់ ĠĠ	54	ប ើ ផ្ អ ែក តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម Ġ និង វិ និ ច្ឆ ័យ សម ្ ព ័ន ្ ធ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា អ វិ ភ ក្ត ិ ភា សា Ġ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ៈ Ġ ប ើ ផ្ អ ែក តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម Ġ ភា សា ខ្ ម ែរ ខុស ពី ភា សា ដ ទ ៃ ទៀត ជា ពិ សេ ស ភា សា ដ ែល ស្ ថ ិត ក្នុង អ ម្ ប ួរ ឥ ណ្ឌ ា អ ឺ រ៉ ុប ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា មាន ៈ ÂłĠ ១ Ġ ល ិ ង្គ Ġ ភ េ ទ Ġ មាន ៣ âĢĭ ឥ ត្ថ ឹ ល ិ ង្គ Ġ ភ េ ទ ស្រី Ġ ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ Ġ អ ភ េ ទ Ġ និង ប ុំ ល ិ ង្គ ĠâĢĭ ប្រ ុស Ġ យ ើង បាន ដ ឹង រ ួច ហើយ ថា Ġ នៅ ក្នុង ភា សា ឥ ណ្ឌ ា អ ឺ រ៉ ុប Ġ ជា ពិ សេ ស ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត Ġ បា រា ំ ង គ េ អា ច សម ្ គ ាល់ ជា ឥ ត្ថ ឹ ល ិ ង្គ ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ Ġ និង ប ុំ ល ិ ង្គ Ġ ចំ ណ ែក ឯ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េ ម ិន អា ច សម ្ គ ាល់ នា ម ស ព្ ទ ណា មួយ ជា ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ Ġ ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ Ġ និង ប ុំ ល ិ ង្គ បាន ឡ ើយ តែ យ ើង អា ច សម ្ គ ាល់ វា បាន តា ម រយ ៈ ការ ប ន្ ថ ែម ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ Ġ ដូច ជា ប្រ ុស Ġ ស្រី Ġ ឈ ្ម ោល Ġ ញ ី Ġ ជា ដើម ĠÂłĠ ២ Ġ វ ច នៈ មាន ឯក វ ច នៈ និង ព ហ ុ វ ច នៈ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ វ ច នៈ មាន ពី រ ដូច ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត Ġ និង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស ដ ែរ Ġ ប៉ ុន ្ត ែ ខុស គ្នា ត្រ ង់ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ ម ិន ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ រូប រា ង ទេ ទ ោះ បី វា មាន ចំ ន ួន ឯក វ ច នៈ ក្ត ិ Ġ ឬ ព ហ ុ វ ច នៈ ក្តី Ġ គ េ អា ច ដ ឹង ថា Ġ ជា ឯ វ ច នៈ និង ព ហ ុ វ ច នៈ ដោយ សារ តែ ពាក្យ ប្រា ប់ ពី ចំ ន ួន ដូច ជា Ġ មួយ Ġ ពី រ Ġ បី ជា ដើម ĠÂłĠ ៣ Ġ វិ ភ ត្តិ Ġ មាន ៨ Ġ ប ឋ មា វិ ក ត្តិ Ġ ទ ុត ិយ ាវ ភ ក្ត ិ Ġ ត ត្តិ យា វិ ភ ក្ត ិ Ġ ច ត ុត ិ វិ ភ ក្ត ិ Ġ បញ្ច ម វិ ភ ក្ត ិ Ġ ឆ ដ ្ ទ វិ ភ ក្ត ិ Ġ ស ត្តិ ម វិ ភ ក្ត ិ Ġ និង អា ល ប នៈ ÂłĠ តា ម រយ ៈ ការ សង ្ក េត យ ើង ឃើញ ថា ចំ ព ោះ Ġ ការ ប ំ បែក ពាក្យ រ ប ស់ ភា សា បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត Ġ អ ង់ គ ្ល េស ក្តី Ġ គ ឺ យោ ង ទៅ តា ម វិ ភ ក្ត ិ ទ ាំង ៨ ខា ង លើ Ġ តែ សម ្រា ប់ ភា សា ខ្ ម ែរ ម ិន មាន ការ ប ំ បែក ដូច ភា សា ទ ាំង អ ស់ នេះ ឡ ើយ Ġ ដោយ ហេតុ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ តែ ង តែ រក ្សា ន ូវ ទ ម្រ ង់ ដើម រ ប ស់ ពាក្យ ដ ដ ែល Ġ ហើយ គ េ អា ច ដ ឹង ថា វា មាន នាទី ជា អ ្វី បាន ទ ាល់ តែ វា ចូល ក្នុង សម ្ ព ័ន ្ ធ ĠÂłĠ ៤ Ġ កាល មាន Ġ ៣ Ġ អ តី ត កាល ប ច្ច ុប ្ប ន្ន កាល អ នា គ ត កាល ៈ ភា សា ខ្ ម ែរ ៏ ដូច ជា ភា សា ដ ទ ៃ ដ ែរ Ġ ប៉ ុន ្ត ែ ភា សា ខ្ ម ែរ ពុ ំ មាន ការ ផ្ល ាស់ ប្ តូ រ ទ ម្រ ង់ ពាក្យ Ġ ជា ពិ សេ ស ក ិ រិយា ស ព្ ទ Ġ ទៅ តា មក ាល រ ប ស់ អ ំព ើ ទេ Ġ គ ឺ គ េ គ្រ ាន់ តែ ប ន្ ថ ែម ទៅ លើ ប្រ យោគ ន ោះ Ġ ន ូវ ឃ្លា ប្រា ប់ អ ំព ី កាល នៅ ខា ង ដើម ឬ ខា ង ច ុង ជា ការ ស្រ េច Ġ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ សម ្ ពន្ធ ប ើយ ើង ធ ្វ ើក ារ ពិ និ ត ្យ ទៅ លើ ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា រ វា ង ភា សា ខ្ ម ែរ និង ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ដោយ ផ្ អ ែក លើ ទៅ តា ម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ សម ្ ពន្ធ យ ើង សង ្ក េត ឃើញ ថា ៈ ÂłĠ ចំ ព ោះ ភា សា ខ្ ម ែរ Ġ យ ើង ឃើញ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ខុស ពី ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ត្រ ង់ Ġ អ ង់ គ ្ល េស Ġ ភា សា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ឃ្លា ប្រ យោគ ខុស ពី ភា សា ទ ាំង ន ោះ ដូច ជា ៈ ខ្ ម ែរ មាន ទ ម្រ ង់ Ġ នា ម Ġ ក ិ រិយា Ġ កម្ម បទ Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ ទៅ សា លា រ ៀន បាល ី Ġ សំ ស្ ក្រ ឹត មាន ទ ម្រ ង់ Ġ នា ម Ġ កម្ម បទ Ġ ក ិ រិយា Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ខ្ ញ ុំ សា លា ទៅ Ġ ចំ ណ ែក ឯក ារ ប្រ ើប ្រា ស់ គុណ នា ម Ġ វិញ ក ៏ មាន âĢĭ ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា ដ ែល Ġ ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ Ġ ស ៀវ ភ ៅ ល្អ Ġ និង នៅ ក្នុង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស	992	▁បើ ផ្ អ ែក លើ ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ▁និង ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ ស ម្ព ន្ធ និយម ត ើ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា ភា សា អ ្វី ▁មូលហេតុ អ ្វី ច ូរ ព ន ្យ ល់ ▁	51	▁បើ ផ្ អ ែក ត ាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ▁និង វិ និ ច្ឆ ័យ ស ម្ព ័ ន្ធ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េច ាត់ ទុក ជា អ វិ ភ ក ្តិ ភា សា ▁លក្ខណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ៈ ▁បើ ផ្ អ ែក ត ាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ រូប និយម ▁ភាសា ខ្ ម ែរ ខុស ពី ភា សា ដ ទ ៃ ទៀត ជា ពិ ស េស ភា សា ដ ែល ស ្ថ ិត ក្នុង អ ម ្ប ួរ ឥ ណ្ឌ ា អ ឺ រ៉ ុប ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា មាន ៈ ▁១ ▁ល ិ ង្គ ▁ភេទ ▁មាន ៣ ▁ឥត ្ថ ឹ ល ិ ង្គ ▁ភេទ ស្រី ▁ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ ▁អ ភ េ ទ ▁និង ប ុំ ល ិ ង្គ ▁ប្រុស ▁យើង បាន ដ ឹង រ ួច ហើយ ថា ▁នៅក្នុង ភា សា ឥ ណ្ឌ ា អ ឺ រ៉ ុប ▁ជាពិសេស ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ▁បារាំង គ េ អា ច ស ម្ គ ាល់ ជា ឥ ត្ថ ឹ ល ិ ង្គ ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ ▁និង ប ុំ ល ិ ង្គ ▁ចំណែកឯ ភា សា ខ្ ម ែរ គ េ ម ិន អា ច ស ម្ គ ាល់ ន ាម ស ព្ ទ ណា មួយ ជា ឥ ត្ថ ិល ិ ង្គ ▁ន ប ុំ ស ក ល ិ ង្គ ▁និង ប ុំ ល ិ ង្គ បាន ឡ ើយ តែ យ ើង អា ច ស ម្ គ ាល់ វា បាន ត ាម រយ ៈ ការ ប ន ្ថ ែម ពាក្យ បញ្ជា ក់ ភ េ ទ ▁ដូចជា ប្រ ុស ▁ស្រី ▁ឈ ្ម ោល ▁ញ ី ▁ជាដើម ▁២ ▁វ ច នៈ មាន ឯក វ ច នៈ និង ព ហ ុ វ ច នៈ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ វ ច នៈ មាន ពី រ ដូច ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ▁និង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស ដ ែរ ▁ប៉ុន្តែ ខុស គ្នា ត្រ ង់ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ ម ិន ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ រូប រ ាង ទេ ទ ោះ បី វា មាន ចំ ន ួន ឯក វ ច នៈ ក ្តិ ▁ឬ ព ហ ុ វ ច នៈ ក្តី ▁គេ អា ច ដ ឹង ថា ▁ជា ឯ វ ច នៈ និង ព ហ ុ វ ច នៈ ដោយ សារ តែ ពាក្យ ប្រ ាប់ ពី ចំ ន ួន ដូច ជា ▁មួយ ▁ពីរ ▁បី ជា ដើម ▁៣ ▁វិ ភ ត្តិ ▁មាន ៨ ▁បឋម ាវ ិក ត្តិ ▁ទ ុត ិយ ាវ ភ ក ្តិ ▁ត ត្តិ យា វិ ភ ក ្តិ ▁ចត ុត ិ វិ ភ ក ្តិ ▁បញ្ច ម វិ ភ ក ្តិ ▁ឆ ដ ្ ទ វិ ភ ក ្តិ ▁ស ត្តិ ម វិ ភ ក ្តិ ▁និង អា ល ប នៈ ▁តាមរយៈ ការ ស ង្ក េត យ ើង ឃើញ ថា ច ំព ោះ ▁ការបំ បែក ពាក្យ រ ប ស់ ភា សា បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត ▁អង់គ្លេស ក្តី ▁គឺ យ ោង ទៅ ត ាម វិ ភ ក ្តិ ទ ាំង ៨ ខា ង លើ ▁តែ ស ម្រ ាប់ ភា សា ខ្ ម ែរ ម ិន មាន ការ ប ំ បែក ដូច ភា សា ទ ាំង អ ស់ នេះ ឡ ើយ ▁ដោយ ហេតុ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ ត ែង តែ រ ក្ស ាន ូវ ទ ម្រ ង់ ដើម រ ប ស់ ពាក្យ ដ ដ ែល ▁ហើយ គ េ អា ច ដ ឹង ថា វា មាន នាទី ជា អ ្វី បាន ទ ាល់ តែ វា ចូល ក្នុង ស ម្ព ័ ន្ធ ▁៤ ▁កាល មាន ▁៣ ▁អតីតកាល ប ច្ច ុ ប្ប ន្ន កាល អ នា គ ត កាល ៈ ភា សា ខ្ ម ែរ ៏ ដូច ជា ភា សា ដ ទ ៃ ដ ែរ ▁ប៉ុន្តែ ភា សា ខ្ ម ែរ ព ុំ មាន ការ ផ្ល ាស់ ប ្ត ូរ ទ ម្រ ង់ ពាក្យ ▁ជាពិសេស ក ិ រិយា ស ព្ ទ ▁ទៅតាម កាល រ ប ស់ អ ំព ើ ទេ ▁គឺ គ េ គ្រ ាន់ តែ ប ន ្ថ ែម ទៅ លើ ប្រ យោគ ន ោះ ▁នូវ ឃ្លា ប្រ ាប់ អ ំព ី កាល នៅ ខា ង ដើម ឬ ខា ង ច ុង ជា ការ ស្រ េច ▁លក្ខណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ ស ម្ព ន្ធ ប ើយ ើង ធ ្វ ើ ការ ព ិន ិត ្យ ទៅ លើ ល ក្ខ ណៈ ខុស គ្នា រ វ ាង ភា សា ខ្ ម ែរ និង ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ដោយ ផ្ អ ែក លើ ទៅ ត ាម ល ក្ខ ណៈ វិ និ ច្ឆ ័យ ស ម្ព ន្ធ យ ើង ស ង្ក េត ឃើញ ថា ៈ ▁ចំពោះ ភា សា ខ្ ម ែរ ▁យើង ឃើញ ថា ភា សា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ខុស ពី ភា សា បាល ី សំ ស្ ក្រ ឹត ត្រ ង់ ▁អង់គ្លេស ▁ភាសា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ឃ្លា ប្រ យោគ ខុស ពី ភា សា ទ ាំង ន ោះ ដូច ជា ៈ ខ្ ម ែរ មាន ទ ម្រ ង់ ▁នាម ▁ក ិ រិយា ▁កម្ម បទ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ ទៅ ស ាល ារ ៀន បាល ី ▁សំ ស្ ក្រ ឹត មាន ទ ម្រ ង់ ▁នាម ▁កម្ម បទ ▁ក ិ រិយា ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁ខ្ញុំ សា លា ទៅ ▁ចំណែកឯ ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ គុណ ន ាម ▁វិញ ក ៏ មាន ▁លក្ខណៈ ខុស គ្នា ដ ែល ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁នៅក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ▁សៀវភៅ ល្អ ▁និង នៅ ក្នុង ភា សា អ ង់ គ ្ល េស	894
ឆ្លងតាមការសិក្សារបស់ប្អូន តើគេអាចធ្វើការកត់ចំណាំពាក្យកម្ចីសំស្ក្រឹត បាលី ដោយសារលក្ខណៈអ្វីខ្លះ	null	គេអាចសម្គាល់ពាក្យខខីពីបាលីសំស្រ្កឹតដោយសង្គមមើលលក្ខណៈសំណេរដូចតទៅៈមិនប្រើកន្ត្រក់មិនប្រើលេខទោប្រើទណ្ឌឃាតប្រើសំយោគសញ្ញាប្រើរបាទប្រើយុគលពិន្ទុប្រើស្រៈពេញតួប្រើព្យញ្ជនៈប្រកប កខគឃ ចជ ដឌឍណ តថទធន បផពភម យលវសឡប្រើព្យញ្ជនៈ ឋ ប្រព្យញ្ជនៈ ឍ មើលវនានុក្រមប្រើស្រៈ ិ នៅលើព្យញ្ជនៈប្រកបប្រើជើងព្យញ្ជនៈពីក្រោមព្យញ្ជនៈប្រកប	null	គេអាចសម្គាល់ពាក្យខខីពីបាលីសំស្រ្កឹតដោយសង្គមមើលលក្ខណៈសំណេរដូចតទៅៈមិនប្រើកន្ត្រក់មិនប្រើលេខទោប្រើទណ្ឌឃាតប្រើសំយោគសញ្ញាប្រើរបាទប្រើយុគលពិន្ទុប្រើស្រៈពេញតួប្រើព្យញ្ជនៈប្រកប កខគឃ ចជ ដឌឍណ តថទធន បផពភម យលវសឡប្រើព្យញ្ជនៈ ឋ ប្រព្យញ្ជនៈ ឍ មើលវនានុក្រមប្រើស្រៈ ិ នៅលើព្យញ្ជនៈប្រកបប្រើជើងព្យញ្ជនៈពីក្រោមព្យញ្ជនៈប្រកប	ឆ្ លង តា មក ារ សិ ក្ស ារ ប ស់ ប្ អូ ន Ġ ត ើ គ េ អា ច ធ ្វ ើក ារ ក ត់ ចំ ណា ំព ាក ្យ ក ម្ ច ី សំ ស្ ក្រ ឹត Ġ បាល ី Ġ ដោយ សារ ល ក្ខ ណៈ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	50	គ េ អា ច សម ្ គ ាល់ ពាក្យ ខ ខ ី ពី បាល ី សំ ស្រ ្ក ឹត ដោយ សង ្ គម មើល ល ក្ខ ណៈ សំ ណេ រ ដូច ត ទៅ ៈ ម ិន ប្រ ើក ន្ត ្រ ក់ ម ិន ប្រ ើ លេខ ទ ោ ប្រ ើ ទ ណ្ឌ ឃាត ប្រ ើស ំ យោគ ស ញ្ញា ប្រ ើរ បាទ ប្រ ើយ ុ គ ល ពិន្ទុ ប្រ ើស ្រ ៈ ព េញ ត ួ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប Ġ ក ខ គ ឃ Ġ ច ជ Ġ ដ ឌ ឍ ណ Ġ ត ថ ទ ធ ន Ġ ប ផ ព ភ ម Ġ យ ល វ ស ឡ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ Ġ ឋ Ġ ប្រ ព្យ ញ្ជ នៈ Ġ ឍ âĢĭ Ġ មើល វ នា នុ ក្រ ម ប្រ ើស ្រ ៈ ÂłĠ ិ Ġ នៅ លើ ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប ប្រ ើ ជើង ព្យ ញ្ជ នៈ ពី ក្រោម ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប	153	▁ឆ្លង ត ាម ការ សិ ក្ស ារ ប ស់ ប ្អ ូន ▁តើ គ េ អា ច ធ ្វ ើ ការ ក ត់ ច ំណ ាំ ពាក្យ ក ម្ ច ី សំ ស្ ក្រ ឹត ▁បាលី ▁ដោយសារ ល ក្ខ ណៈ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	45	▁គេ អា ច ស ម្ គ ាល់ ពាក្យ ខ ខ ី ពី បាល ី សំ ស្រ ្ក ឹត ដោយ ស ង្គ ម មើល ល ក្ខ ណៈ ស ំណ េរ ដូច ត ទៅ ៈ ម ិន ប្រ ើក ន្ត ្រ ក់ ម ិន ប្រ ើ លេខ ទ ោ ប្រ ើ ទ ណ្ឌ ឃាត ប្រ ើ សំ យោគ ស ញ្ញា ប្រ ើរ បាទ ប្រ ើយ ុ គ ល ពិន្ទុ ប្រ ើ ស្រ ៈ ព េញ ត ួ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប ▁ក ខ គ ឃ ▁ច ជ ▁ដ ឌ ឍ ណ ▁ត ថ ទ ធ ន ▁ប ផ ព ភ ម ▁យ ល វ ស ឡ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ ▁ ឋ ▁ប្រ ព្យ ញ្ជ នៈ ▁ ឍ ▁មើល វ ន ានុ ក្រ ម ប្រ ើ ស្រ ៈ ▁ ិ ▁នៅលើ ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប ប្រ ើ ជើង ព្យ ញ្ជ នៈ ពី ក្រោម ព្យ ញ្ជ នៈ ប្រ ក ប	151
ចូរពន្យល់ពីសំណេរ និងសំណូរនៅក្នុងពាក្យដែលមានប្រកបនឹងព្យញ្ជានៈ រ តើមានការប្រើប្រាស់ដូចម្តេចខ្លះនៅក្នុងភាសាខ្មែរសព្វថ្ងៃ	null	ពន្យល់អំពីសំណេរនិងសំណូរនៅក្នុងពាក្យដែលមានប្រកបនឹងព្យព្ជានៈ រ ក្នុងភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ដូចជាៈពាក្យប្រកប រ អាន ល តាមការគត់សម្គាល់យើងឃើញថាក្នុងសំណូររបស់ខ្មែរចំពោះពាក្យមួយចំនួនដែលមានការប្រកបរវាងស្រៈ និងតួ រ តែងប្រកបសូរតូ ល ទៅវិញ ឧទាហរណ៍ៈ កណ្តុរ ល ខ្នុរ ល បង្អុរ ល សម្បុរ ល ហឹរ ល ក្រូចឆ្មារ ល សំណេរប្រើ រ ប្រកប យើងសង្កេតឃើញថាការប្រើប្រាស់ពាក្យខ្មែរ មានពាក្យខ្លះប្រើព្យញ្ជនៈ ប្រកបជាមួយក្នុងសំណេរតែមិនចានអានសូរប្រកបនោះទេ ឧ ក្បែរ ខ្ញែរ ឆ្ការ ឆ្មារ ស្ទីរ	null	ពន្យល់អំពីសំណេរនិងសំណូរនៅក្នុងពាក្យដែលមានប្រកបនឹងព្យព្ជានៈ រ ក្នុងភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ដូចជាៈពាក្យប្រកប រ អាន ល តាមការគត់សម្គាល់យើងឃើញថាក្នុងសំណូររបស់ខ្មែរចំពោះពាក្យមួយចំនួនដែលមានការប្រកបរវាងស្រៈ និងតួ រ តែងប្រកបសូរតូ ល ទៅវិញ ឧទាហរណ៍ៈ កណ្តុរ ល ខ្នុរ ល បង្អុរ ល សម្បុរ ល ហឹរ ល ក្រូចឆ្មារ ល សំណេរប្រើ រ ប្រកប យើងសង្កេតឃើញថាការប្រើប្រាស់ពាក្យខ្មែរ មានពាក្យខ្លះប្រើព្យញ្ជនៈ ប្រកបជាមួយក្នុងសំណេរតែមិនចានអានសូរប្រកបនោះទេ ឧ ក្បែរ ខ្ញែរ ឆ្ការ ឆ្មារ ស្ទីរ	ច ូរ ព ន្ យ ល់ ពី សំ ណេ រ Ġ និង សំ ណូ រ នៅ ក្នុង ពាក្យ ដ ែល មាន ប្រ ក ប នឹង ព្យ ញ្ជ ាន ៈ Ġ រ ĠĠ ត ើម ាន ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ĠĠ	56	ព ន្ យ ល់ អ ំព ី សំ ណេ រ និង សំ ណូ រ នៅ ក្នុង ពាក្យ ដ ែល មាន ប្រ ក ប នឹង ព្យ ព្ ជា នៈ Ġ រ ĠÂłĠ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ដូច ជា ៈ ពាក្យ ប្រ ក ប Ġ រ Ġ អាន Ġ ល Ġ តា មក ារ គ ត់ សម ្ គ ាល់ យ ើង ឃើញ ថា ក្នុង សំ ណូ រ រ ប ស់ ខ្ ម ែរ ចំ ព ោះ ពាក្យ មួយ ចំ ន ួន ដ ែល មាន ការ ប្រ ក បរ វា ង ស្រ ៈ Ġ និង ត ួ âĢĭ Ġ រ Ġ តែ ង ប្រ ក ប ស ូរ តូ Ġ ល Ġ ទៅ វិញ ĠÂł ឧ ទ ា ហ រណ ៍ ៈ Ġ ក ណ្ត ុរ Ġ ល Ġ ខ្ នុ រ Ġ ល ĠâĢĭ បង ្អ ុរ Ġ ល Ġ សម្ប ុរ Ġ ល Ġ ហ ឹ រ Ġ ល Ġ ក្រ ូច ឆ្ មា រ Ġ ល Ġ សំ ណេ រ ប្រ ើ Ġ រ Ġ ប្រ ក ប Ġ យ ើង សង ្ក េត ឃើញ ថា ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ពាក្យ ខ្ ម ែរ Ġ មាន ពាក្យ ខ្ ល ះ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ Ġ ប្រ ក ប ជា មួយ ក្នុង សំ ណេ រ តែ ម ិន ច ាន អាន ស ូរ ប្រ ក ប ន ោះ ទេ Ġ ឧ Ġ ក្ ប ែរ Ġ ខ្ ញ ែរ Ġ ឆ្ ការ Ġ ឆ្ មា រ Ġ ស្ទ ី រ	213	▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ពី ស ំណ េរ ▁និង ស ំណ ូរ នៅ ក្នុង ពាក្យ ដ ែល មាន ប្រ ក ប នឹង ព្យ ញ្ជ ាន ៈ ▁រ ▁តើ មាន ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ នៅ ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ▁	54	▁ពន្យល់ អ ំព ី ស ំណ េរ និង ស ំណ ូរ នៅ ក្នុង ពាក្យ ដ ែល មាន ប្រ ក ប នឹង ព្យ ព្ ជា នៈ ▁រ ▁ក្នុង ភា សា ខ្ ម ែរ មាន ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ដូច ជា ៈ ពាក្យ ប្រ ក ប ▁រ ▁អាន ▁ល ▁តាម ការ គ ត់ ស ម្ គ ាល់ យ ើង ឃើញ ថា ក្នុង ស ំណ ូរ រ ប ស់ ខ្ ម ែរ ច ំព ោះ ពាក្យ មួយ ចំ ន ួន ដ ែល មាន ការ ប្រ ក បរ វ ាង ស្រ ៈ ▁និង ត ួ ▁រ ▁តែង ប្រ ក ប ស ូរ តូ ▁ល ▁ទៅ វិញ ▁ឧទាហរណ៍ ៈ ▁កណ្តុរ ▁ល ▁ខ្ន ុរ ▁ល ▁បង្អ ុរ ▁ល ▁សម្បុរ ▁ល ▁ហ ឹ រ ▁ល ▁ក្រូចឆ្មា រ ▁ល ▁សំណ េរ ប្រ ើ ▁រ ▁ប្រកប ▁យើង ស ង្ក េត ឃើញ ថា ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ពាក្យ ខ្ ម ែរ ▁មាន ពាក្យ ខ្ ល ះ ប្រ ើ ព្យ ញ្ជ នៈ ▁ប្រកប ជា មួយ ក្នុង ស ំណ េរ តែ ម ិន ច ាន អាន ស ូរ ប្រ ក ប ន ោះ ទេ ▁ឧ ▁ក្បែរ ▁ខ្ញ ែរ ▁ឆ្ ការ ▁ឆ្មា រ ▁ស្ទ ី រ	185
បង្ហាញពីកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ដង់ស៊ីតេប្រជាជន និងផលខ្លះដែលបានបណ្តាលមកពីដង់ស៊ីតេទាបពេក និងខ្ពស់ពេក	null	កត្តាដែលជះឥទិ្ធពលដល់របាយ និងសង់ស៊ីតេប្រជាជនមានដូចជាៈកត្តាភូមិសាស្រ្ត ឬរូបសាស្រ្តអាកាសធាតុសណ្ឋានដីគុណភាពដីថាមពល និងធនធានរ៉ែកត្តាសង្គម និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ចប្រភពនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចគោលនយោបាយ សង្គមកត្តាប្រជាសាស្រ្តកើតស្លាប់បំលាស់លំនៅកត្តារូបសាស្រ្ត និងគ្រោះមហន្តរាយនៃសង្គមទឹកជំនន់ ព្យុះ គ្រោះរាំងស្ងួត និងសង្គ្រាម	null	កត្តាដែលជះឥទិ្ធពលដល់របាយ និងសង់ស៊ីតេប្រជាជនមានដូចជាៈកត្តាភូមិសាស្រ្ត ឬរូបសាស្រ្តអាកាសធាតុសណ្ឋានដីគុណភាពដីថាមពល និងធនធានរ៉ែកត្តាសង្គម និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ចប្រភពនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចគោលនយោបាយ សង្គមកត្តាប្រជាសាស្រ្តកើតស្លាប់បំលាស់លំនៅកត្តារូបសាស្រ្ត និងគ្រោះមហន្តរាយនៃសង្គមទឹកជំនន់ ព្យុះ គ្រោះរាំងស្ងួត និងសង្គ្រាម	បង ្ហ ាញ ពី ក ត្ត ា ដ ែល ជ ះ ឥ ទ្ធិ ពល ដល់ ដង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន Ġ និង ផល ខ្ ល ះ ដ ែល បាន បណ្ត ាល មក ពី ដង ់ ស៊ី ត េ ទ ាប ព េក Ġ និង ខ្ ព ស់ ព េក ĠĠ	50	ក ត្ត ា ដ ែល ជ ះ ឥ ទិ ្ ធ ពល ដល់ រ បា យ Ġ និង សង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន មាន ដូច ជា ៈ ក ត្ត ា ភ ូម ិស ាស ្រ ្ត Ġ ឬ រូប សា ស្រ ្ត អា កាស ធាតុ ស ណ ្ឋ ាន ដ ី គុណ ភាព ដ ី ថា ម ពល Ġ និង ធ ន ធាន រ៉ ែក ត្ត ាស ង្គ ម Ġ និង ក ត្ត ាស េ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ភព នៃ ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច គោ ល ន យោ បា យ Ġ សង ្ គម ក ត្ត ាប ្រ ជា សា ស្រ ្ត កើត ស្លាប់ ប ំ លាស់ លំ នៅ ក ត្ត ារ ូប សា ស្រ ្ត Ġ និង គ្រ ោះ ម ហ ន្ត រា យ នៃ សង ្ គម ទឹក ជំ ន ន់ Ġ ព្យ ុះ Ġ គ្រ ោះ រា ំ ង ស្ ង ួត Ġ និង សង ្ គ្រ ាម	147	▁បង្ហាញ ពី ក ត្ត ា ដ ែល ជ ះ ឥ ទ្ធិ ពល ដល់ ដ ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន ▁និង ផល ខ្ ល ះ ដ ែល បាន បណ្ត ាល មក ពី ដ ង់ ស៊ី ត េ ទ ាប ព េក ▁និង ខ្ ព ស់ ព េក ▁	48	▁កត្តា ដ ែល ជ ះ ឥ ទិ ្ ធ ពល ដល់ រ ប ាយ ▁និង ស ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន មាន ដូច ជា ៈ ក ត្ត ា ភ ូម ិ សា ស្រ ្ត ▁ឬ រូប សា ស្រ ្ត អា កាស ធាតុ ស ណ ្ឋ ាន ដ ី គុណ ភាព ដ ី ថា ម ពល ▁និង ធ ន ធាន រ៉ ែក ត្ត ាស ង្គ ម ▁និង ក ត្ត ាស េ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ភព នៃ ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច គ ោល ន យោ ប ាយ ▁សង្គម ក ត្ត ា ប្រ ជា សា ស្រ ្ត កើត ស្លាប់ ប ំ លាស់ លំ នៅ ក ត្ត ា រូប សា ស្រ ្ត ▁និង គ្រ ោះ ម ហ ន្ត រ ាយ នៃ ស ង្គ ម ទឹក ជំ ន ន់ ▁ព្យុះ ▁គ្រោះ រ ាំង ស្ ង ួត ▁និង ស ង្គ ្រា ម	140
ដើម្បីវាយតំលៃបានយ៉ាងឆាប់រហ័សពីកំរិតជីវភាពរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់វិភាគទៅលើអ្វីខ្លះ	null	ដើម្បីវាយតំលៃបានយ៉ាងឆាប់រហ័សពីកំរិតជីវភាពប្រជាជនក្នុងតំបន់ យើងត្រូវវិភាគទៅលើៈកត្តាធម្មជាតិៈ ធម្មជាតិជាអ្វីដែលកើតឡើងមកដោយឯង ហើយវាពិតជាសំខាន់ណាស់ពេល យើងមើលពីកំរិតជីវភាពរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ណាមួយ ព្រោះវាអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈអំណោយ ផលឬមិនអំណោយផលក្នុងតំបន់ លក្ខខណ្ឌធម្មជាតិទាំងនោះរួមមានៈទីតាំងភូមិសាស្ដ្រ អំណោយផលដល់ការរៀបចំ និងអភិវឌ្ឍន៍ធនធានធម្មជាតិ ដែលរួមមានព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ធនធានរ៉ែ ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹក និងប្រភពទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ស្ទឹង ទន្លេ បឹង ត្រពាំង ប្រឡាយ ព្រែក ប្រភេទដី គុណភាពដីកត្តាសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចប្រភេទលំនៅដ្ឋានៈផ្ទះខ្ទម ប្រក់ស្បូវ ប្រក់ស្លឹក ប្រក់ស័ង្កសី ប្រក់ក្បឿង ឬជាផ្ទះថ្មសំភារៈសម្រាប់ប្រើប្រាស់ សំភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ កសិកម្មទ្រព្យសម្បត្តិដែលពួកគាត់មានប្រព័ន្ធនិងប្រភេទផ្លូវគមនាគមន៍ទីផ្សារសេវាមូលដ្ឋានក្នុងតំបន់មានសាលារៀន ប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ អគ្គិសនីព្រំប្រទល់រដ្ឋបាល ដី ផ្ទះ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ឬបង្កបង្កើនផល គម្របរុក្ខជាតិ និងប្រភេទដំណំាបន្ទាប់បន្សំ	null	ដើម្បីវាយតំលៃបានយ៉ាងឆាប់រហ័សពីកំរិតជីវភាពប្រជាជនក្នុងតំបន់ យើងត្រូវវិភាគទៅលើៈកត្តាធម្មជាតិៈ ធម្មជាតិជាអ្វីដែលកើតឡើងមកដោយឯង ហើយវាពិតជាសំខាន់ណាស់ពេល យើងមើលពីកំរិតជីវភាពរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ណាមួយ ព្រោះវាអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈអំណោយ ផលឬមិនអំណោយផលក្នុងតំបន់ លក្ខខណ្ឌធម្មជាតិទាំងនោះរួមមានៈទីតាំងភូមិសាស្ដ្រ អំណោយផលដល់ការរៀបចំ និងអភិវឌ្ឍន៍ធនធានធម្មជាតិ ដែលរួមមានព្រៃឈើ សត្វព្រៃ ធនធានរ៉ែ ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹក និងប្រភពទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ស្ទឹង ទន្លេ បឹង ត្រពាំង ប្រឡាយ ព្រែក ប្រភេទដី គុណភាពដីកត្តាសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចប្រភេទលំនៅដ្ឋានៈផ្ទះខ្ទម ប្រក់ស្បូវ ប្រក់ស្លឹក ប្រក់ស័ង្កសី ប្រក់ក្បឿង ឬជាផ្ទះថ្មសំភារៈសម្រាប់ប្រើប្រាស់ សំភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ កសិកម្មទ្រព្យសម្បត្តិដែលពួកគាត់មានប្រព័ន្ធនិងប្រភេទផ្លូវគមនាគមន៍ទីផ្សារសេវាមូលដ្ឋានក្នុងតំបន់មានសាលារៀន ប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ អគ្គិសនីព្រំប្រទល់រដ្ឋបាល ដី ផ្ទះ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ឬបង្កបង្កើនផល គម្របរុក្ខជាតិ និងប្រភេទដំណំាបន្ទាប់បន្សំ	ដើម ្ប ី វា យ ត ំ ល ៃ បាន យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ពី កំ រិ ត ជីវ ភាព រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ វិ ភាគ ទៅ លើ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	43	ដើម ្ប ី វា យ ត ំ ល ៃ បាន យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ពី កំ រិ ត ជីវ ភាព ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ Ġ យ ើង ត្រូវ វិ ភាគ ទៅ លើ ៈ ក ត្ត ា ធម្ម ជាតិ ៈ Ġ ធម្ម ជាតិ ជា អ ្វី ដ ែល កើត ឡើង មក ដោយ ឯ ង Ġ ហើយ វា ពិ ត ជា សំ ខា ន់ ណា ស់ ពេល Ġ យ ើង មើល ពី កំ រិ ត ជីវ ភាព រ ប ស់ ប្រ ជា ជន នៅ ត ំ ប ន់ ណា មួយ Ġ ព្រ ោះ វា អា ច ឆ្ ល ុះ បញ្ចាំង ពី ល ក្ខ ណៈ អ ំណ ោយ Ġ ផល ឬ ម ិន អ ំណ ោយ ផល ក្នុង ត ំ ប ន់ Ġ ល ក្ខ ខ ណ្ឌ ធម្ម ជាតិ ទ ាំង ន ោះ រួម មាន ៈ ទី តាំង ភ ូម ិស ាស ្ ដ ្រ Ġ អ ំណ ោយ ផល ដល់ ការ រៀបចំ Ġ និង អភិវឌ្ឍ ន៍ ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ Ġ ដ ែល រួម មាន ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ ស ត ្វ ព្រ ៃ Ġ ធ ន ធាន រ៉ ែ Ġ ប្រ ព ័ន ្ ធ ផ្ល ូវ ទឹក Ġ និង ប្រ ភព ទឹក សម ្រា ប់ âĢĭ ប្រ ើប ្រា ស់ Ġ ស្ទ ឹង Ġ ទ ន្ ល េ Ġ ប ឹង Ġ ត្រ ពា ំ ង Ġ ប្រ ឡា យ Ġ ព្រ ែក Ġ ប្រ ភ េ ទ ដ ី Ġ គុណ ភាព ដ ី ក ត្ត ាស ង្គ ម Ġ និង សេ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ភ េ ទ លំ នៅ ដ្ឋាន ៈ âĢĭ ផ្ ទ ះ ខ្ ទ ម Ġ ប្រ ក់ ស្ បូ វ Ġ ប្រ ក់ ស្ ល ឹក Ġ ប្រ ក់ ស ័ ង្ក សី Ġ ប្រ ក់ ក្ ប ឿង Ġ ឬ ជា ផ្ ទ ះ ថ ្ម សំ ភា រៈ សម ្រា ប់ ប្រ ើប ្រា ស់ ĠâĢĭ Ġ សំ ភា រៈ ប្រ ើប ្រា ស់ ក្នុង ផ្ ទ ះ Ġ ក សិ កម្ម ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ ដ ែល ព ួ ក គ ាត់ មាន ប្រ ព ័ន ្ ធ និង ប្រ ភ េ ទ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ទី ផ្ សារ សេ វា ម ូល ដ្ឋាន ក្នុង ត ំ ប ន់ មាន សា លា រ ៀន Ġ ប្រ ព ័ន ្ ធ សុខ ា ភិ បាល Ġ ទឹក សម ្រា ប់ ប្រ ើប ្រា ស់ Ġ អ គ្គ ិស នី ព្រ ំ ប្រ ទល់ រដ្ឋ បាល Ġ ដ ី Ġ ផ្ ទ ះ Ġ សម ្រា ប់ ប្រ ើប ្រា ស់ ឬ បង ្ក បង ្ក ើន ផល Ġ គម ្រ បរ ុក ្ខ ជាតិ Ġ និង ប្រ ភ េ ទ ដំ ណ ំ ាប ន្ទ ាប់ ប ន្ សំ	406	▁ដើម្បី វ ាយ ត ំ ល ៃ បាន យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ពី កំ រ ិត ជីវ ភាព រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ វិ ភាគ ទៅ លើ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	41	▁ដើម្បី វ ាយ ត ំ ល ៃ បាន យ៉ាង ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ពី កំ រ ិត ជីវ ភាព ប្រ ជា ជន ក្នុង ត ំ ប ន់ ▁យើង ត្រូវ វិ ភាគ ទៅ លើ ៈ ក ត្ត ា ធម្ម ជាតិ ៈ ▁ធម្មជាតិ ជា អ ្វី ដ ែល កើត ឡើង មក ដោយ ឯ ង ▁ហើយ វា ព ិត ជា សំ ខ ាន់ ណ ាស់ ពេល ▁យើង មើល ពី កំ រ ិត ជីវ ភាព រ ប ស់ ប្រ ជា ជន នៅ ត ំ ប ន់ ណា មួយ ▁ព្រោះ វា អា ច ឆ្ ល ុះ បញ្ចាំង ពី ល ក្ខ ណៈ អ ំណ ោយ ▁ផល ឬ ម ិន អ ំណ ោយ ផល ក្នុង ត ំ ប ន់ ▁លក្ខខណ្ឌ ធម្ម ជាតិ ទ ាំង ន ោះ រួម មាន ៈ ទី តាំង ភ ូម ិ សា ស្ ដ ្រ ▁អំណោយ ផល ដល់ ការ រៀបចំ ▁និង អភិវឌ្ឍ ន៍ ធ ន ធាន ធម្ម ជាតិ ▁ដែល រួម មាន ព្រ ៃ ឈ ើ ▁សត្វ ព្រ ៃ ▁ធនធាន រ៉ ែ ▁ប្រព័ន្ធ ផ្ល ូវ ទឹក ▁និង ប្រ ភព ទឹក ស ម្រ ាប់ ▁ប្រើប្រាស់ ▁ស្ទឹង ▁ទន្លេ ▁បឹង ▁ត្រពាំង ▁ប្រឡាយ ▁ព្រែក ▁ប្រភេទ ដ ី ▁គុណភាព ដ ី ក ត្ត ាស ង្គ ម ▁និង សេ ដ្ឋ កិច្ច ប្រ ភ េ ទ លំ នៅ ដ្ឋាន ៈ ▁ផ្ទះ ខ្ ទ ម ▁ប្រ ក់ ស ្ប ូវ ▁ប្រ ក់ ស ្ល ឹក ▁ប្រ ក់ ស ័ ង្ក សី ▁ប្រ ក់ ក ្ប ឿង ▁ឬ ជា ផ្ ទ ះ ថ ្ម សំ ភា រៈ ស ម្រ ាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ▁សំ ភា រៈ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ក្នុង ផ្ ទ ះ ▁កសិកម្ម ទ្រ ព្យ សម្បត្តិ ដ ែល ព ួ ក គ ាត់ មាន ប្រ ព ័ ន្ធ និង ប្រ ភ េ ទ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ទី ផ្ សារ សេ វ ាម ូល ដ្ឋាន ក្នុង ត ំ ប ន់ មាន ស ាល ារ ៀន ▁ប្រព័ន្ធ សុខ ា ភិ បាល ▁ទឹក ស ម្រ ាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ▁អគ្គិសនី ព្រ ំ ប្រ ទល់ រដ្ឋ បាល ▁ដី ▁ផ្ទះ ▁សម្រាប់ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ឬ ប ង្ក ប ង្ក ើន ផល ▁គ ម្រ បរ ុ ក្ខ ជាតិ ▁និង ប្រ ភ េ ទ ដ ំណ ំ ា បន្ទាប់ ប ន្ សំ	350
បណ្តាញគមនាគមន៍នៅកម្ពុជាមានប៉ុន្មានប្រភេទ អ្វីខ្លះ អភិវឌ្ឍន៍ស្ពាន ថ្នល់ គឹកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ចូរពន្យល់ឲ្យបានក្បោះក្បាយ	null	បណ្តាញគមនាគមន៍នកម្ពុជាមានបីប្រភេទគឺផ្លូវគោក ផ្លូវថ្នល់និងផ្លូវដែក ផ្លូវទឹក និងផ្លូវអាកាស ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវថ្នល់ ជាការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ពីព្រោះវិស័យនេះបានជួយអភិវឌ្ឍន៍វិស័យផ្សេងៗទៀតដូចជាៈវិស័យកសិកម្ម ដោះដូរកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារមានភាពងាយស្រួល និងជួយជំរុញឲ្យមានការរីកចម្រើនឧស្សាហកម្មៈ ដឹកជញ្ជូនរូបធាតុដើម និងផលិតផលសម្រេចទៅកាន់រោងចក្រ និងទៅទីផ្សារក្នុងនិងក្រៅប្រទេសពាណិជ្ជកម្មៈ ងាយស្រួលក្នុងការចែកចាយផលិតផលសម្រេច នាំចេញនាំចួលឆាបើរហ័ស ទាន់ពេលវេលា អស់សោហ៊ុយតិចគមនាគមន៍ៈ មានផ្លូវគ្រប់ច្រកល្ហកងាយស្រួលធ្វើការងារ ផ្តលការងារដល់ប្រជាជនបានច្រើនផ្នែកសេវាដឹកជញ្ជូនទេសចរណ៍ៈ ទាក់ទាញទេសចរណ៍ទាំងក្នុង និងក្រៅស្រុកដោយសារការធ្វើដំណើរបានឆាប់រហ័ស តម្លៃថោក មានផាសុខភាព សុវត្ថិភាពដល់ទេសចរណ៍ផ្នែកសុខាភិបាលៈ ជួយសម្រួលក្នុងក្នុងការដឹកជញ្ជូនអ្នកជំងឺទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ ឬមណ្ឌលសុខភាពបានទាន់ពេលវេលាកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ ឬការស្លាប់របស់ប្រជាជន	null	បណ្តាញគមនាគមន៍នកម្ពុជាមានបីប្រភេទគឺផ្លូវគោក ផ្លូវថ្នល់និងផ្លូវដែក ផ្លូវទឹក និងផ្លូវអាកាស ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវថ្នល់ ជាការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន ពីព្រោះវិស័យនេះបានជួយអភិវឌ្ឍន៍វិស័យផ្សេងៗទៀតដូចជាៈវិស័យកសិកម្ម ដោះដូរកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារមានភាពងាយស្រួល និងជួយជំរុញឲ្យមានការរីកចម្រើនឧស្សាហកម្មៈ ដឹកជញ្ជូនរូបធាតុដើម និងផលិតផលសម្រេចទៅកាន់រោងចក្រ និងទៅទីផ្សារក្នុងនិងក្រៅប្រទេសពាណិជ្ជកម្មៈ ងាយស្រួលក្នុងការចែកចាយផលិតផលសម្រេច នាំចេញនាំចួលឆាបើរហ័ស ទាន់ពេលវេលា អស់សោហ៊ុយតិចគមនាគមន៍ៈ មានផ្លូវគ្រប់ច្រកល្ហកងាយស្រួលធ្វើការងារ ផ្តលការងារដល់ប្រជាជនបានច្រើនផ្នែកសេវាដឹកជញ្ជូនទេសចរណ៍ៈ ទាក់ទាញទេសចរណ៍ទាំងក្នុង និងក្រៅស្រុកដោយសារការធ្វើដំណើរបានឆាប់រហ័ស តម្លៃថោក មានផាសុខភាព សុវត្ថិភាពដល់ទេសចរណ៍ផ្នែកសុខាភិបាលៈ ជួយសម្រួលក្នុងក្នុងការដឹកជញ្ជូនអ្នកជំងឺទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ ឬមណ្ឌលសុខភាពបានទាន់ពេលវេលាកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ ឬការស្លាប់របស់ប្រជាជន	បណ្ត ាញ គម នា គមន៍ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ប៉ ុន ្ម ាន ប្រ ភ េ ទ Ġ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ស្ព ាន Ġ ថ្ន ល់ Ġ គ ឹក ាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ឲ្យ បាន ក្ ប ោះ ក្ បា យ ĠĠ	58	បណ្ត ាញ គម នា គមន៍ ន ក ម្ព ុ ជា មាន បី ប្រ ភ េ ទ គ ឺ âĢĭ ផ្ល ូវ គោ ក Ġ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ និង ផ្ល ូវ ដ ែក Ġ ផ្ល ូវ ទឹក Ġ និង ផ្ល ូវ អា កាស Ġ ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ Ġ ជា ការ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន Ġ ពី ព្រ ោះ វិ ស ័យ នេះ បាន ជ ួយ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ផ្ សេ ង ៗ ទៀត ដូច ជា ៈ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម Ġ ដ ោះ ដ ូរ ក សិ ផល ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល Ġ និង ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ឧ ស្សា ហ កម្ម ៈ Ġ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន រូប ធាតុ ដើម Ġ និង ផល ិត ផល សម ្រ េច ទៅ កាន់ រ ោង ច ក្រ Ġ និង ទៅ ទី ផ្ សារ ក្នុង និង ក្រ ៅ ប្រ ទេស ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ៈ Ġ ង ាយ ស្រ ួល ក្នុង ការ ច ែក ច ាយ ផល ិត ផល សម ្រ េច Ġ នាំ ចេញ នាំ ច ួល ឆ ាប ើរ ហ ័ ស Ġ ទាន ់ ពេល វេ លា Ġ អ ស់ ស ោ ហ៊ ុយ តិ ច គម នា គមន៍ ៈ Ġ មាន ផ្ល ូវ គ្រ ប់ ច្ រក ល ្ហ ក ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក ារ ងារ Ġ ផ្ ត ល ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន បាន ច្ រ ើន ផ្ ន ែក សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ទេស ចរ ណ៍ ៈ Ġ ទ ាក់ ទ ាញ ទេស ចរ ណ៍ ទ ាំង ក្នុង Ġ និង ក្រ ៅ ស្រ ុក ដោយ សារ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ បាន ឆ ាប់ រ ហ ័ ស Ġ ត ម្ល ៃ ថ ោក Ġ មាន ផ ាស ុ ខ ភាព Ġ សុ វ ត្ថ ិ ភាព ដល់ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ន ែក សុខ ា ភិ បាល ៈ Ġ ជ ួយ សម ្រ ួល ក្នុង ក្នុង ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន អ្នក ជំ ង ឺ ទៅ កាន់ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ Ġ ឬ ម ណ្ឌ ល សុខ ភាព បាន ទាន ់ ពេល វេ លា កាត់ បន្ថយ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ Ġ ឬ ការ ស្លាប់ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន	360	▁បណ្តាញ គម នា គមន៍ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ប៉ ុន ្ មាន ប្រ ភ េ ទ ▁អ្វី ខ្ ល ះ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ស្ព ាន ▁ថ្នល់ ▁គ ឹក ាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ឲ្យ បាន ក ្ប ោះ ក ្ប ាយ ▁	53	▁បណ្តាញ គម នា គមន៍ ន ក ម្ព ុ ជា មាន បី ប្រ ភ េ ទ គ ឺ ▁ផ្លូវគោក ▁ផ្លូវ ថ្ន ល់ និង ផ្ល ូវ ដ ែក ▁ផ្លូវ ទឹក ▁និង ផ្ល ូវ អា កាស ▁ការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ▁ជា ការ កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន ▁ពីព្រោះ វិ ស ័យ នេះ បាន ជ ួយ អភិវឌ្ឍ ន៍ វិ ស ័យ ផ្ ស េង ៗ ទៀត ដូច ជា ៈ វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ▁ដោះ ដ ូរ ក សិ ផល ទៅ កាន់ ទី ផ្ សារ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល ▁និង ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ឧ ស្សា ហ កម្ម ៈ ▁ដឹកជញ្ជូន រូប ធាតុ ដើម ▁និង ផល ិត ផល ស ម្រ េច ទៅ កាន់ រ ោង ច ក្រ ▁និង ទៅ ទី ផ្ សារ ក្នុង និង ក្រ ៅ ប្រ ទេស ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ៈ ▁ងាយស្រួល ក្នុង ការ ច ែក ច ាយ ផល ិត ផល ស ម្រ េច ▁នាំចេញ នាំ ច ួល ឆ ាប ើរ ហ ័ ស ▁ទាន់ ពេល វេ លា ▁អស់ ស ោ ហ៊ ុយ ត ិច គម នា គមន៍ ៈ ▁មាន ផ្ល ូវ គ្រ ប់ ច្ រក ល ្ហ ក ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើ ការងារ ▁ផ្ត ល ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន បាន ច ្រ ើន ផ្ ន ែក សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ទេស ចរ ណ៍ ៈ ▁ទាក់ទាញ ទេស ចរ ណ៍ ទ ាំង ក្នុង ▁និង ក្រ ៅ ស្រ ុក ដោយ សារ ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ បាន ឆ ាប់ រ ហ ័ ស ▁តម្លៃ ថ ោក ▁មាន ផ ា សុខ ភាព ▁សុវត្ថិភាព ដល់ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ន ែក សុខ ា ភិ បាល ៈ ▁ជួយ ស ម្រ ួល ក្នុង ក្នុង ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន អ្នក ជំ ង ឺ ទៅ កាន់ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ ▁ឬ ម ណ្ឌ ល សុខ ភាព បាន ទ ាន់ ពេល វេ លា កាត់ បន្ថយ គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ▁ឬ ការ ស្លាប់ រ ប ស់ ប្រ ជា ជន	326
ចូររៀបរាប់អំពីទីផ្សារសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា តើទីផ្សារណាដែលមានបរិមាណទឹកប្រាក់ច្រើនជាងគេ ហេតុអ្វី	null	ទីផ្សារសំខាន់របស់កម្ពុជាៈទ្វីបអាមេរិកសហគមន៍អឺរ៉ុបទ្វីបអាហ្វ្រិកទ្វីបអាស៊ី និងអូសេអានីសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមទីផ្សារកម្ពុជាដែលមានទឹកប្រាក់ច្រើនគឺសហរដ្ឋអាមេរិក ព្រោះការអនុគ្រោះពន្ធនាំចូលកម្ពុជាជាសមាជិក WTO	null	ទីផ្សារសំខាន់របស់កម្ពុជាៈទ្វីបអាមេរិកសហគមន៍អឺរ៉ុបទ្វីបអាហ្វ្រិកទ្វីបអាស៊ី និងអូសេអានីសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមទីផ្សារកម្ពុជាដែលមានទឹកប្រាក់ច្រើនគឺសហរដ្ឋអាមេរិក ព្រោះការអនុគ្រោះពន្ធនាំចូលកម្ពុជាជាសមាជិក WTO	ច ូរ រ ៀប រា ប់ អ ំព ី ទី ផ្ សារ សំ ខា ន់ ៗ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា Ġ ត ើ ទី ផ្ សារ ណា ដ ែល មាន បរ ិម ា ណ ទឹក ប្រា ក់ ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ ហេតុ អ ្វី ĠĠ	49	ទី ផ្ សារ សំ ខា ន់ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា ៈ ទ ្វី ប អា មេ រិក ស ហ គមន៍ អ ឺ រ៉ ុប ទ ្វី ប អា ហ្វ ្រ ិក ទ ្វី ប អា ស៊ី Ġ និង អូ សេ អាន ី សា ធា រណ រដ្ឋ សង ្ គម និយម វ ៀត ណា ម ទី ផ្ សារ ក ម្ព ុ ជា ដ ែល មាន ទឹក ប្រា ក់ ច្ រ ើន គ ឺ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក Ġ ព្រ ោះ ការ អនុ គ្រ ោះ ពន្ធ នាំ ចូល ក ម្ព ុ ជា ជា សម ា ជ ិក ĠWTO	98	▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ អ ំព ី ទី ផ្ សារ សំ ខ ាន់ ៗ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា ▁តើ ទី ផ្ សារ ណា ដ ែល មាន ប រិ មា ណ ទឹក ប្រ ាក់ ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁ហេតុ អ ្វី ▁	47	▁ទីផ្សារ សំ ខ ាន់ រ ប ស់ ក ម្ព ុ ជា ៈ ទ ្វី ប អា មេ រិក ស ហ គមន៍ អ ឺ រ៉ ុប ទ ្វី ប អា ហ្វ ្រ ិក ទ ្វី ប អា ស៊ី ▁និង អូ សេ អាន ី សា ធា រណ រដ្ឋ ស ង្គ ម និយម វ ៀត ណា ម ទី ផ្ សារ ក ម្ព ុ ជា ដ ែល មាន ទឹក ប្រ ាក់ ច ្រ ើន គ ឺ ស ហ រដ្ឋ អា មេ រិក ▁ព្រោះ ការ អនុ គ្រ ោះ ពន្ធ នាំ ចូល ក ម្ព ុ ជា ជា ស មា ជ ិក ▁W TO	95
កំណើននគរូបនីយកម្មមានកម្រិតខ្ពស់នៅកម្ពុជា ចូររៀបរាប់ពីកត្តាដែលនាំឲ្យមានកំណើននេះ	null	កំណើននគរូបនីយកម្មមានកម្រិតខ្ពសនៅកម្ពុជា កត្តានេះបណ្តាលមកពីៈកំណើនប្រជាជនមានកម្រិតខ្ពស់ប្រជាជនបតផ្លាស់ទីចូលក្នុងទីក្រុង ដើម្បីរកការងារធ្វើការកើនឡើងងនៃតម្រូវការ សេវាសាធារណៈការរៀបចំទីក្រុងតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិមានស្ថេរភាពនយោបាយ សន្តិសុខសង្គមគោលននយោបាយ ការរៀបចំទីក្រុងគោលនយោបាយដីធ្លី	null	កំណើននគរូបនីយកម្មមានកម្រិតខ្ពសនៅកម្ពុជា កត្តានេះបណ្តាលមកពីៈកំណើនប្រជាជនមានកម្រិតខ្ពស់ប្រជាជនបតផ្លាស់ទីចូលក្នុងទីក្រុង ដើម្បីរកការងារធ្វើការកើនឡើងងនៃតម្រូវការ សេវាសាធារណៈការរៀបចំទីក្រុងតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិមានស្ថេរភាពនយោបាយ សន្តិសុខសង្គមគោលននយោបាយ ការរៀបចំទីក្រុងគោលនយោបាយដីធ្លី	កំ ណ ើន ន គរ ូប នី យក ម្ម មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា Ġ ច ូរ រ ៀប រា ប់ ពី ក ត្ត ា ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន កំ ណ ើន នេះ ĠĠ	40	កំ ណ ើន ន គរ ូប នី យក ម្ម មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស នៅ ក ម្ព ុ ជា Ġ ក ត្ត ាន េះ បណ្ត ាល មក ពី ៈ កំ ណ ើន ប្រ ជា ជន មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ប្រ ជា ជន ប ត ផ្ល ាស់ ទី ចូល ក្នុង ទី ក្រុង Ġ ដើម ្ប ី រក ការងារ ធ ្វ ើក ារ ក ើន ឡើង ង នៃ ត ម្រ ូវ ការ Ġ សេ វា សា ធា រណៈ ការ រៀបចំ ទី ក្រុង តា ម ស្ត ង់ ដា រ អ ន្ត រ ជាតិ មាន ស្ ថ េរ ភាព ន យោ បា យ Ġ ស ន្ត ិស ុ ខ សង ្ គម គោ ល ន ន យោ បា យ Ġ ការ រៀបចំ ទី ក្រុង គោ ល ន យោ បា យ ដ ី ធ ្ល ី	131	▁កំណើន ន គ រូប នី យ កម្ម មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ ពី ក ត្ត ា ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ក ំណ ើន នេះ ▁	37	▁កំណើន ន គ រូប នី យ កម្ម មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁កត្តា នេះ បណ្ត ាល មក ពី ៈ ក ំណ ើន ប្រ ជា ជន មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ប្រ ជា ជន ប ត ផ្ល ាស់ ទី ចូល ក្នុង ទី ក្រុង ▁ដើម្បី រក ការងារ ធ ្វ ើ ការ ក ើន ឡើង ង នៃ ត ម្រ ូវ ការ ▁សេវា សា ធា រណៈ ការ រៀបចំ ទី ក្រុង ត ាម ស្ត ង់ ដា រ អ ន្ត រ ជាតិ មាន ស ្ថ េរ ភាព ន យោ ប ាយ ▁សន្តិសុខ ស ង្គ ម គ ោល ន ន យោ ប ាយ ▁ការរៀបចំ ទី ក្រុង គ ោល ន យោ ប ាយ ដ ី ធ ្ល ី	119
តើវិស័យភាពចំពោះការអប់រំ ទាក់ទងទៅនឹងអ្វីខ្លះ	null	វិសមភាពចំពោះការអប់រំ ទាក់ទងនឹងៈតាមភេទៈ ចាប់ពីកម្រិតមធ្យមសិក្សាឡើងទៅ សិស្សប្រុសច្រើនជាងសិស្សស្រីៈជួយការងារផ្ទះឆាប់រៀបការឲ្យកូនធ្វើការងារជួយជីវភាពគ្រួសារទីប្រជុំជន និងជនបទៈទីប្រជុំជនអាណាព្យាបាលមានការយល់ដឹងពីតម្លៃនៃការសិក្សាជាងមានជីវភាពធូរធារសាលារៀនមានគ្រប់កម្រិតមានសម្ភារៈសិក្សាសម្បូរបែបមានសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើរជនបទជីវភាពក្រីក្រសាលារៀននៅឆ្ងាយពីផ្ទះខ្វះមធ្យោបាយធ្វើដំណើរការចួលរៀនយឺតពេលអសន្តិសុខអាណាព្យាបាលមានការយល់ដឹងពីការសិក្សានៅមានកម្រិតការផ្លាស់ទីលំនៅ	null	វិសមភាពចំពោះការអប់រំ ទាក់ទងនឹងៈតាមភេទៈ ចាប់ពីកម្រិតមធ្យមសិក្សាឡើងទៅ សិស្សប្រុសច្រើនជាងសិស្សស្រីៈជួយការងារផ្ទះឆាប់រៀបការឲ្យកូនធ្វើការងារជួយជីវភាពគ្រួសារទីប្រជុំជន និងជនបទៈទីប្រជុំជនអាណាព្យាបាលមានការយល់ដឹងពីតម្លៃនៃការសិក្សាជាងមានជីវភាពធូរធារសាលារៀនមានគ្រប់កម្រិតមានសម្ភារៈសិក្សាសម្បូរបែបមានសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើរជនបទជីវភាពក្រីក្រសាលារៀននៅឆ្ងាយពីផ្ទះខ្វះមធ្យោបាយធ្វើដំណើរការចួលរៀនយឺតពេលអសន្តិសុខអាណាព្យាបាលមានការយល់ដឹងពីការសិក្សានៅមានកម្រិតការផ្លាស់ទីលំនៅ	ត ើ វិ ស ័យ ភាព ចំ ព ោះ ការ អ ប់ រំ Ġ ទ ាក់ ទ ង ទៅ នឹង អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	24	វិ សម ភាព ចំ ព ោះ ការ អ ប់ រំ Ġ ទ ាក់ ទ ង នឹង ៈ តា ម ភ េ ទ ៈ Ġ ច ាប់ ពី ក ម្រ ិត ម ធ ្យ ម សិ ក្ស ា ឡើង ទៅ Ġ សិ ស្ស ប្រ ុស ច្ រ ើន ជា ង សិ ស្ស ស្រី ៈ ជ ួយ ការងារ ផ្ ទ ះ ឆ ាប់ រ ៀប ការ ឲ្យ កូ ន ធ ្វ ើក ារ ងារ ជ ួយ ជីវ ភាព គ្រួសារ ទី ប្រជុំ ជន Ġ និង ជន បទ ៈ ទី ប្រជុំ ជន អា ណា ព្យា បាល មាន ការ យ ល់ ដ ឹង ពី ត ម្ល ៃ នៃ ការ សិ ក្ស ា ជា ង មាន ជីវ ភាព ធ ូរ ធា រស ាល ារ ៀន មាន គ្រ ប់ ក ម្រ ិត មាន សម ្ ភា រៈ សិ ក្ស ាស ម្ បូ រ ប ែប មាន សុ វ ត្ថ ិ ភាព ក្នុង ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ ជន បទ ជីវ ភាព ក្រ ី ក្រ សា លា រ ៀន នៅ ឆ្ ង ាយ ពី ផ្ ទ ះ ខ្វ ះ ម ធ ្យ ោ បា យ ធ ្វ ើ ដំណើរ ការ ច ួល រ ៀន យ ឺត ពេល អ ស ន្ត ិស ុ ខ អា ណា ព្យា បាល មាន ការ យ ល់ ដ ឹង ពី ការ សិ ក្ស ាន ៅ មាន ក ម្រ ិត ការ ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ	217	▁តើ វិ ស ័យ ភាព ច ំព ោះ ការ អ ប់ រំ ▁ទាក់ទង ទៅ នឹង អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	20	▁វិ សម ភាព ច ំព ោះ ការ អ ប់ រំ ▁ទាក់ទង នឹង ៈ ត ាម ភ េ ទ ៈ ▁ចាប់ពី ក ម្រ ិត ម ធ ្យ ម ស ិក ្សា ឡើង ទៅ ▁សិស្ស ប្រ ុស ច ្រ ើន ជា ង សិ ស្ស ស្រី ៈ ជ ួយ ការងារ ផ្ ទ ះ ឆ ាប់ រ ៀប ការ ឲ្យ ក ូន ធ ្វ ើ ការងារ ជ ួយ ជីវ ភាព គ្រួសារ ទី ប្រជុំ ជន ▁និង ជន បទ ៈ ទី ប្រជុំ ជន អា ណា ព្យា បាល មាន ការ យ ល់ ដ ឹង ពី ត ម្ល ៃ នៃ ការ ស ិក ្សា ជា ង មាន ជីវ ភាព ធ ូរ ធា រស ាល ារ ៀន មាន គ្រ ប់ ក ម្រ ិត មាន ស ម្ភ ារ ៈ ស ិក ្សា សម្ប ូរ ប ែប មាន សុ វ ត្ថ ិ ភាព ក្នុង ការ ធ ្វ ើ ដំណើរ ជន បទ ជីវ ភាព ក្រ ី ក្រ ស ាល ារ ៀន នៅ ឆ្ ង ាយ ពី ផ្ ទ ះ ខ្វ ះ ម ធ ្យ ោ ប ាយ ធ ្វ ើ ដំណើរ ការ ច ួល រ ៀន យ ឺត ពេល អ ស ន្ត ិ សុខ អា ណា ព្យា បាល មាន ការ យ ល់ ដ ឹង ពី ការ ស ិក ្សា នៅ មាន ក ម្រ ិត ការ ផ្ល ាស់ ទី លំ នៅ	208
អត្រាចូលរួមសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ជនបទខ្ពស់ជាងនៅទីប្រជុំជន ចូរពន្យល់ពីមូលហេតុ	null	អត្រាចូលរួមសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ជនបទខ្ពស់ជាងនៅទីប្រជុំជនព្រោះការចូលរួមកម្លាំងពលកម្មការងារស្រែចម្ការមានកម្រិតខ្ពស់សមាមាត្រនៃការចូលរៀននៅតំបន់ជនបទមានអត្រាទាប	null	អត្រាចូលរួមសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ជនបទខ្ពស់ជាងនៅទីប្រជុំជនព្រោះការចូលរួមកម្លាំងពលកម្មការងារស្រែចម្ការមានកម្រិតខ្ពស់សមាមាត្រនៃការចូលរៀននៅតំបន់ជនបទមានអត្រាទាប	អ ត្រា ចូល រួម ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ ខ្ ព ស់ ជា ង នៅ ទី ប្រជុំ ជន Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ពី ម ូល ហេតុ ĠĠ	36	អ ត្រា ចូល រួម ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ ខ្ ព ស់ ជា ង នៅ ទី ប្រជុំ ជន ព្រ ោះ ការ ចូល រួម ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ការងារ ស្រ ែ ច ម្ ការ មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ សម ាម ាត ្រ នៃ ការ ចូល រ ៀន នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ មាន អ ត្រា ទ ាប	70	▁អត្រា ចូល រួម ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ ខ្ ព ស់ ជា ង នៅ ទី ប្រជុំ ជន ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ពី ម ូល ហេតុ ▁	34	▁អត្រា ចូល រួម ស កម្ម ភាព សេ ដ្ឋ កិច្ច នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ ខ្ ព ស់ ជា ង នៅ ទី ប្រជុំ ជន ព្រ ោះ ការ ចូល រួម ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ការងារ ស្រ ែ ច ម្ ការ មាន ក ម្រ ិត ខ្ ព ស់ ស មា មា ត្រ នៃ ការ ចូល រ ៀន នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ មាន អ ត្រា ទ ាប	69
ផ្លូវថ្នល់ចែកចេញជាបួនប្រភេទ អ្វីខ្លះ ពន្យល់ប្រភេទនីមួយៗ	null	ផ្លូវថ្នល់ចែកចេញជា៤ប្រភេទគឺៈផ្លូវជាតិ ផ្លូវខេត្ត ផ្លូវលំ និងផ្លូវរុក្ខបាល ពន្យល់ពីផ្លូវនីមួយៗ ផ្លូវជាតិ ជាផ្លូវដែលស្ថាបនា និងថែរក្សាដោយថវិកាជាតិហើយចេញពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តនានាផ្លូវខេត្ត ជាផ្លូវដែលកាត់ផ្លូវជាតិ ឬចេញពីទីប្រជុំជន ក្រុង ទៅទីប្រជុំជនមួយទៀត ហើយស្ថាបនា និងថែរក្សាដោយថវិការបស់ខេត្តផ្លូវលំ ជាផ្លូវតូចៗគ្មានក្រាលថ្ម ក្រាលគ្រួសក្រហម មាននៅតំបន់ជនបទ កសាង និងថែរក្សាដោយរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាននិងប្រជាជន សហការជាមួយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងសប្បុរជនផ្លូវរុក្ខបាល ជាផ្លូវដែលកសាង និងថែរក្សាដោយក្រសួងរុក្ខាប្រមាញ់ សម្រាប់ដឹកផលិតផលព្រៃឈើ ថែរក្សាព្រៃឈើ និងធ្វើចរាចរណ៍ធម្មតា	null	ផ្លូវថ្នល់ចែកចេញជា៤ប្រភេទគឺៈផ្លូវជាតិ ផ្លូវខេត្ត ផ្លូវលំ និងផ្លូវរុក្ខបាល ពន្យល់ពីផ្លូវនីមួយៗ ផ្លូវជាតិ ជាផ្លូវដែលស្ថាបនា និងថែរក្សាដោយថវិកាជាតិហើយចេញពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តនានាផ្លូវខេត្ត ជាផ្លូវដែលកាត់ផ្លូវជាតិ ឬចេញពីទីប្រជុំជន ក្រុង ទៅទីប្រជុំជនមួយទៀត ហើយស្ថាបនា និងថែរក្សាដោយថវិការបស់ខេត្តផ្លូវលំ ជាផ្លូវតូចៗគ្មានក្រាលថ្ម ក្រាលគ្រួសក្រហម មាននៅតំបន់ជនបទ កសាង និងថែរក្សាដោយរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាននិងប្រជាជន សហការជាមួយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងសប្បុរជនផ្លូវរុក្ខបាល ជាផ្លូវដែលកសាង និងថែរក្សាដោយក្រសួងរុក្ខាប្រមាញ់ សម្រាប់ដឹកផលិតផលព្រៃឈើ ថែរក្សាព្រៃឈើ និងធ្វើចរាចរណ៍ធម្មតា	ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ច ែក ចេញ ជា ប ួន ប្រ ភ េ ទ Ġ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ព ន្ យ ល់ ប្រ ភ េ ទ នី មួយ ៗ ĠĠ	30	ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ ច ែក ចេញ ជា ៤ ប្រ ភ េ ទ គ ឺ ៈ ផ្ល ូវ ជាតិ Ġ ផ្ល ូវ ខ េត ្ត Ġ ផ្ល ូវ លំ Ġ និង ផ្ល ូវ រ ុក ្ខ បាល Ġ ព ន្ យ ល់ ពី ផ្ល ូវ នី មួយ ៗ ÂłĠ ផ្ល ូវ ជាតិ Ġ ជា ផ្ល ូវ ដ ែល ស្ ថា ប នា Ġ និង ថ ែរ ក្ស ា ដោយ ថ វិ កា ជាតិ ហើយ ចេញ ពី រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ ទៅ កាន់ ខ េត ្ត នា នា ផ្ល ូវ ខ េត ្ត Ġ ជា ផ្ល ូវ ដ ែល កាត់ ផ្ល ូវ ជាតិ Ġ ឬ ចេញ ពី ទី ប្រជុំ ជន Ġ ក្រុង Ġ ទៅ ទី ប្រជុំ ជន មួយ ទៀត Ġ ហើយ ស្ ថា ប នា Ġ និង ថ ែរ ក្ស ា ដោយ ថ វិ ការ ប ស់ ខ េត ្ត ផ្ល ូវ លំ Ġ ជា ផ្ល ូវ តូ ច ៗ គ ្ម ាន ក្រ ាល ថ ្ម Ġ ក្រ ាល គ្រ ួស ក្រ ហ ម Ġ មាន នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ Ġ ក សា ង Ġ និង ថ ែរ ក្ស ា ដោយ រដ្ឋ អ ំណ ា ច ម ូល ដ្ឋាន និង ប្រ ជា ជន Ġ ស ហ ការ ជា មួយ អង្គ ការ ក្រ ៅ រដ្ឋ ា ភិ បាល Ġ និង ស ប្ប ុរ ជន ផ្ល ូវ រ ុក ្ខ បាល Ġ ជា ផ្ល ូវ ដ ែល ក សា ង Ġ និង ថ ែរ ក្ស ា âĢĭ ដោយ ក្រ ស ួង រ ុក ្ខ ាប ្រ មា ញ ់ Ġ សម ្រា ប់ ដ ឹក ផល ិត ផល ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ ថ ែរ ក្ស ា ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ និង ធ ្វ ើ ចរ ា ចរ ណ៍ ធម្ម តា Âł	257	▁ផ្លូវ ថ្ន ល់ ច ែក ចេញ ជា ប ួន ប្រ ភ េ ទ ▁អ្វី ខ្ ល ះ ▁ពន្យល់ ប្រ ភ េ ទ នី មួយ ៗ ▁	25	▁ផ្លូវ ថ្ន ល់ ច ែក ចេញ ជា ៤ ប្រ ភ េ ទ គ ឺ ៈ ផ្ល ូវ ជាតិ ▁ផ្លូវ ខ េ ត្ត ▁ផ្លូវ លំ ▁និង ផ្ល ូវ រ ុ ក្ខ បាល ▁ពន្យល់ ពី ផ្ល ូវ នី មួយ ៗ ▁ផ្លូវ ជាតិ ▁ជា ផ្ល ូវ ដ ែល ស្ ថា ប នា ▁និង ថ ែរ ក ្សា ដោយ ថ វ ិកា ជាតិ ហើយ ចេញ ពី រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ ទៅ កាន់ ខ េ ត្ត នា នា ផ្ល ូវ ខ េ ត្ត ▁ជា ផ្ល ូវ ដ ែល កាត់ ផ្ល ូវ ជាតិ ▁ឬ ចេញ ពី ទី ប្រជុំ ជន ▁ក្រុង ▁ទៅ ទី ប្រជុំ ជន មួយ ទៀត ▁ហើយ ស្ ថា ប នា ▁និង ថ ែរ ក ្សា ដោយ ថ វិ ការ ប ស់ ខ េ ត្ត ផ្ល ូវ លំ ▁ជា ផ្ល ូវ ត ូច ៗ គ ្ មាន ក្រ ាល ថ ្ម ▁ក្រ ាល គ្រ ួស ក្រ ហ ម ▁មាន នៅ ត ំ ប ន់ ជន បទ ▁កសាង ▁និង ថ ែរ ក ្សា ដោយ រដ្ឋ អ ំ ណា ច ម ូល ដ្ឋាន និង ប្រ ជា ជន ▁សហការ ជា មួយ អង្គ ការ ក្រ ៅ រ ដ្ឋា ភិ បាល ▁និង ស ប្ប ុរ ជន ផ្ល ូវ រ ុ ក្ខ បាល ▁ជា ផ្ល ូវ ដ ែល ក សា ង ▁និង ថ ែរ ក ្សា ▁ដោយ ក្រ ស ួង រ ុ ក្ខ ា ប្រ ម ាញ់ ▁សម្រាប់ ដ ឹក ផល ិត ផល ព្រ ៃ ឈ ើ ▁ថែរក្សា ព្រ ៃ ឈ ើ ▁និង ធ ្វ ើ ច រា ចរ ណ៍ ធម្ម តា ▁	240
ប្រទេសកម្ពុជាបានអនុវត្តប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ សេរីចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ចូរពន្យល់ពីអត្ថប្រយោជន៍នៃការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីនេះ	null	អត្ថប្រយោជន៍នៃការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីមានៈទំនាក់ទំនងល្អជាមួយបរទេសនិងអន្តរជាតិតាមរយៈការធ្វើពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេសការវិនិយោគទុកជាតិ និងអអន្តរជាតិកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្លាយទៅជាសហគ្រាសសេរីមានការប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារបង្កើតការងារដល់ប្រជាជន និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្របង្កើនផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងលំនាំចេញផលិតផលទៅក្រៅធ្វើឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច	null	អត្ថប្រយោជន៍នៃការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីមានៈទំនាក់ទំនងល្អជាមួយបរទេសនិងអន្តរជាតិតាមរយៈការធ្វើពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេសការវិនិយោគទុកជាតិ និងអអន្តរជាតិកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្លាយទៅជាសហគ្រាសសេរីមានការប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារបង្កើតការងារដល់ប្រជាជន និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្របង្កើនផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងលំនាំចេញផលិតផលទៅក្រៅធ្វើឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា បាន អនុ វត្ត ប្រ ព ័ន ្ ធ សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ Ġ សេ រី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩ ៣ Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ពី អ ត្ថ ប្រ យោ ជន ៍ នៃ ការ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី នេះ ĠĠ	55	អ ត្ថ ប្រ យោ ជន ៍ នៃ ការ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី មាន ៈ ទំ នាក់ ទំ ន ង ល្អ ជា មួយ បរ ទេស និង អ ន្ត រ ជាតិ តា ម រយ ៈ ការ ធ ្វ ើ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ក្រ ៅ ប្រ ទេស ការ វិ និ យោគ ទុក ជាតិ Ġ និង អ អ ន្ត រ ជាតិ ក ើន ឡើង ជា ប ន្ត បន្ទាប់ ក្លា យ ទៅ ជា ស ហ គ្រ ាស សេ រី មាន ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង នៅ លើ ទី ផ្ សារ បង ្ក ើត ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន Ġ និង កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ បង ្ក ើន ផល ិត កម្ម ក្នុង ស្រ ុក Ġ និង លំ នាំ ចេញ ផល ិត ផល ទៅ ក្រ ៅ ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន កំ ណ ើន សេ ដ្ឋ កិច្ច	137	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា បាន អនុ វត្ត ប្រ ព ័ ន្ធ សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ ▁សេរី ច ាប់ ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩ ៣ ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ពី អ ត្ថ ប្រ យោ ជ ន៍ នៃ ការ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី នេះ ▁	51	▁អត្ថប្រយោជន៍ នៃ ការ អនុ វត្ត សេ ដ្ឋ កិច្ច ទី ផ្ សារ សេ រី មាន ៈ ទំ នាក់ ទំ ន ង ល្អ ជា មួយ បរ ទេស និង អ ន្ត រ ជាតិ ត ាម រយ ៈ ការ ធ ្វ ើ ពា ណ ិ ជ្ជ កម្ម ក្រ ៅ ប្រ ទេស ការ វិ និ យោគ ទុក ជាតិ ▁និង អ អ ន្ត រ ជាតិ ក ើន ឡើង ជា ប ន្ត បន្ទាប់ ក្លា យ ទៅ ជា ស ហ គ្រ ាស សេ រី មាន ការ ប្រកួត ប្រ ជ ែង នៅ លើ ទី ផ្ សារ ប ង្ក ើត ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ▁និង កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ ប ង្ក ើន ផល ិត កម្ម ក្នុង ស្រ ុក ▁និង លំ នាំ ចេញ ផល ិត ផល ទៅ ក្រ ៅ ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន ក ំណ ើន សេ ដ្ឋ កិច្ច	132
ការបែងចែកដីធ្លីមានចំណងដ៏រឹងមាំរវាងភាពគ្មានដី និងភាពក្រីក្រ ចូរពន្យល់ឲ្យបានក្បោះក្បាយ	null	គេបែងចែកដីធ្លីមានចំណងុំដ៏រឹងមាំរវាងភាពគ្មានដី និងភាពក្រីក្រអាស្រ័យលើៈប្រជាជនមានដីសង់លំនៅដ្ឋាន និងធ្វើអាជីវកម្មកាត់បន្ថយវិវាទដីធ្លីកាត់បន្ថយបន្ទុករដ្ឋាភិបាល និងបន្ទុកតុលាការធ្វើឲ្យមានភាពល្អប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងថ្នាក់មូលដ្ឋានប្រើប្រាស់កម្លាំងដែលទំនេរ បង្កើនជីវភាពគ្រួសារកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុក	null	គេបែងចែកដីធ្លីមានចំណងុំដ៏រឹងមាំរវាងភាពគ្មានដី និងភាពក្រីក្រអាស្រ័យលើៈប្រជាជនមានដីសង់លំនៅដ្ឋាន និងធ្វើអាជីវកម្មកាត់បន្ថយវិវាទដីធ្លីកាត់បន្ថយបន្ទុករដ្ឋាភិបាល និងបន្ទុកតុលាការធ្វើឲ្យមានភាពល្អប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងថ្នាក់មូលដ្ឋានប្រើប្រាស់កម្លាំងដែលទំនេរ បង្កើនជីវភាពគ្រួសារកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុក	ការ ប ែង ច ែក ដ ី ធ ្ល ី មាន ចំ ណ ង ដ ៏ រ ឹង មា ំ រ វា ង ភាព គ ្ម ាន ដ ី Ġ និង ភាព ក្រ ី ក្រ Ġ ច ូរ ព ន្ យ ល់ ឲ្យ បាន ក្ ប ោះ ក្ បា យ ĠĠ	48	គ េ ប ែង ច ែក ដ ី ធ ្ល ី មាន ចំ ណ ង ុំ ដ ៏ រ ឹង មា ំ រ វា ង ភាព គ ្ម ាន ដ ី Ġ និង ភាព ក្រ ី ក្រ អា ស្រ ័យ លើ ៈ ប្រ ជា ជន មាន ដ ី សង ់ លំ នៅ ដ្ឋាន Ġ និង ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម កាត់ បន្ថយ វិ វា ទ ដ ី ធ ្ល ី កាត់ បន្ថយ ប ន្ទ ុក រដ្ឋ ា ភិ បាល Ġ និង ប ន្ទ ុក ត ុល ាក ារ ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន ភាព ល្អ ប្រសើរ ឡើង ន ូវ ទំ នាក់ ទំ ន ង ថ្ន ាក់ ម ូល ដ្ឋាន ប្រ ើប ្រា ស់ ក ម្ល ាំង ដ ែល ទំ ន េរ Ġ បង ្ក ើន ជីវ ភាព គ្រួសារ កាត់ បន្ថយ ការ ធ ្វ ើ ចំ ណា ក ស្រ ុក	136	▁ការប ែង ច ែក ដ ី ធ ្ល ី មាន ច ំណ ង ដ ៏ រ ឹង ម ាំ រ វ ាង ភាព គ ្ មាន ដ ី ▁និង ភាព ក្រ ី ក្រ ▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ឲ្យ បាន ក ្ប ោះ ក ្ប ាយ ▁	46	▁គេ ប ែង ច ែក ដ ី ធ ្ល ី មាន ច ំណ ង ុំ ដ ៏ រ ឹង ម ាំ រ វ ាង ភាព គ ្ មាន ដ ី ▁និង ភាព ក្រ ី ក្រ អា ស្រ ័យ លើ ៈ ប្រ ជា ជន មាន ដ ី ស ង់ លំ នៅ ដ្ឋាន ▁និង ធ ្វ ើ អា ជីវ កម្ម កាត់ បន្ថយ វិ វា ទ ដ ី ធ ្ល ី កាត់ បន្ថយ ប ន្ទ ុក រ ដ្ឋា ភិ បាល ▁និង ប ន្ទ ុក ត ុល ា ការ ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន ភាព ល្អ ប្រសើរ ឡើង ន ូវ ទំ នាក់ ទំ ន ង ថ្ន ាក់ ម ូល ដ្ឋាន ប្រ ើ ប្រ ាស់ ក ម្ល ាំង ដ ែល ទំ ន េរ ▁បង្កើន ជីវ ភាព គ្រួសារ កាត់ បន្ថយ ការ ធ ្វ ើ ចំ ណា ក ស្រ ុក	133
តើគេបែងចេកប្រភេទរាជធានី ខេត្ត នៅកម្ពុជាដោយផ្អែកលើអ្វីខ្លះ មានប៉ុន្មានប្រភេទ	null	គេបែងចែកប្រភេទរាជធានី ខេត្ត នៅកម្ពុជាដោយផ្អែកលើៈសារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ចចំនួនប្រជាជនមាន៧ប្រភេទៈខេត្តក្រុងប្រភេទទី១ខេត្តរឹងមាំខេត្តក្រុងផ្សារភ្ជាប់និងវីស័យទេសចរណ៍ខេត្តក្រុងផ្សារភ្ជាប់នឹងកំពង់ផែខេត្តផ្សារភ្ជាប់និងសេដ្ឋកិច្ច ព្រំដែនខេត្តដែលមានកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចខ្សោយខេត្តដាច់ស្រយោល	null	គេបែងចែកប្រភេទរាជធានី ខេត្ត នៅកម្ពុជាដោយផ្អែកលើៈសារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ចចំនួនប្រជាជនមាន៧ប្រភេទៈខេត្តក្រុងប្រភេទទី១ខេត្តរឹងមាំខេត្តក្រុងផ្សារភ្ជាប់និងវីស័យទេសចរណ៍ខេត្តក្រុងផ្សារភ្ជាប់នឹងកំពង់ផែខេត្តផ្សារភ្ជាប់និងសេដ្ឋកិច្ច ព្រំដែនខេត្តដែលមានកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចខ្សោយខេត្តដាច់ស្រយោល	ត ើ គ េ ប ែង ច េក ប្រ ភ េ ទ រាជ ធាន ី Ġ ខ េត ្ត Ġ នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ ផ្ អ ែក លើ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ មាន ប៉ ុន ្ម ាន ប្រ ភ េ ទ ĠĠ	42	គ េ ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ រាជ ធាន ី Ġ ខ េត ្ត Ġ នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ ផ្ អ ែក លើ ៈ សារ ៈ សំ ខា ន់ សេ ដ្ឋ កិច្ច ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន មាន ៧ ប្រ ភ េ ទ ៈ ខ េត ្ត ក្រុង ប្រ ភ េ ទ ទី១ ខ េត ្ត រ ឹង មា ំ ខ េត ្ត ក្រុង ផ្ សារ ភ្ជាប់ និង វី ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ខ េត ្ត ក្រុង ផ្ សារ ភ្ជាប់ នឹង កំ ព ង់ ផ ែ ខ េត ្ត ផ្ សារ ភ្ជាប់ និង សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ព្រ ំ ដ ែន ខ េត ្ត ដ ែល មាន ក ម្ល ាំង សេ ដ្ឋ កិច្ច ខ្សោយ ខ េត ្ត ដា ច ់ ស្រ យោ ល	127	▁តើ គ េ ប ែង ច េក ប្រ ភ េ ទ រាជ ធាន ី ▁ខេត្ត ▁នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ ផ្ អ ែក លើ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁មាន ប៉ ុន ្ មាន ប្រ ភ េ ទ ▁	39	▁គេ ប ែង ច ែក ប្រ ភ េ ទ រាជ ធាន ី ▁ខេត្ត ▁នៅ ក ម្ព ុ ជា ដោយ ផ្ អ ែក លើ ៈ សារ ៈ សំ ខ ាន់ សេ ដ្ឋ កិច្ច ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន មាន ៧ ប្រ ភ េ ទ ៈ ខ េ ត្ត ក្រុង ប្រ ភ េ ទ ទី១ ខ េ ត្ត រ ឹង ម ាំ ខ េ ត្ត ក្រុង ផ្ សារ ភ្ជាប់ និង វី ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ខ េ ត្ត ក្រុង ផ្ សារ ភ្ជាប់ នឹង ក ំព ង់ ផ ែ ខ េ ត្ត ផ្ សារ ភ្ជាប់ និង សេ ដ្ឋ កិច្ច ▁ព្រំដែន ខ េ ត្ត ដ ែល មាន ក ម្ល ាំង សេ ដ្ឋ កិច្ច ខ្សោយ ខ េ ត្ត ដ ាច់ ស្រ យោ ល	120
តើមានយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ និងចលនាប្រឡងប្រណាំងអ្វីខ្លះ ដែលបានជួយជំរុញឲ្យវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាមានការរីកចម្រើន	null	យុទ្ធនាការឃោសនា ផ្សព្វផ្សាយនិងចលនាប្រឡងប្រណាំងដែលបានជួយជំរុញឲ្យវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាមានការរីកចម្រើនមានៈយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ កម្ពុជា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាអច្ឆរិយៈ ចលនាប្រឡងប្រណាំង ទីក្រុងស្អាត រមណីយដ្ឋានស្អាត សេវាល្អ	null	យុទ្ធនាការឃោសនា ផ្សព្វផ្សាយនិងចលនាប្រឡងប្រណាំងដែលបានជួយជំរុញឲ្យវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាមានការរីកចម្រើនមានៈយុទ្ធនាការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយ កម្ពុជា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាអច្ឆរិយៈ ចលនាប្រឡងប្រណាំង ទីក្រុងស្អាត រមណីយដ្ឋានស្អាត សេវាល្អ	ត ើម ាន យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ Ġ និង ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណា ំ ង អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ដ ែល បាន ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ក ម្ព ុ ជា មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ĠĠ	55	យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា Ġ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ និង ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណា ំ ង ដ ែល បាន ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ការ រី ក ចម្រ ើន មាន ៈ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ Ġ ក ម្ព ុ ជា Ġ ព្រ ះ រាជ ា ណា ច ក្រ ក ម្ព ុ ជា អ ច្ឆ រិយ ៈ Ġ ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណា ំ ង Ġ ទី ក្រុង ស្ អា ត Ġ រ ម ណី យ ដ្ឋាន ស្ អា ត Ġ សេ វា ល្អ	106	▁តើ មាន យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ▁និង ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណ ាំង អ ្វី ខ្ ល ះ ▁ដែល បាន ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ក ម្ព ុ ជា មាន ការ រី ក ចម្រ ើន ▁	52	▁យុទ្ធនាការ ឃ ោស នា ▁ផ្សព្វផ្សាយ និង ច ល នា ប្រ ឡ ង ប្រ ណ ាំង ដ ែល បាន ជ ួយ ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ការ រី ក ចម្រ ើន មាន ៈ យ ុទ្ធ នា ការ ឃ ោស នា ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ▁កម្ពុជា ▁ព្រះរាជាណាចក្រ ក ម្ព ុ ជា អ ច្ឆ រិយ ៈ ▁ចលនា ប្រ ឡ ង ប្រ ណ ាំង ▁ទីក្រុង ស ្អ ាត ▁រមណីយដ្ឋាន ស ្អ ាត ▁សេវា ល្អ	81
តើវិស័យទេសចរណ៍បានផ្តល់ការងារអ្វីខ្លះ	null	វិស័យទេសចរណ៍ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនដូចជាៈមគ្គុទ្ទេសក៏ទេសចរភោជនីយដ្ឋានផ្ទះសំណាក់ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍យន្តការចលនាភូមិមួយ ផលិតផលមួយការរៀបចំផ្ទះសម្បែររបស់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋានសេវាដឹកជញ្ជូនសាមញ្ញ រទេះគោ រទេះសេះសេវាចំណីអាហារការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិកម្ម សេវាកម្មផ្សេងៗទៀត	null	វិស័យទេសចរណ៍ផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនដូចជាៈមគ្គុទ្ទេសក៏ទេសចរភោជនីយដ្ឋានផ្ទះសំណាក់ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍យន្តការចលនាភូមិមួយ ផលិតផលមួយការរៀបចំផ្ទះសម្បែររបស់ពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋានសេវាដឹកជញ្ជូនសាមញ្ញ រទេះគោ រទេះសេះសេវាចំណីអាហារការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិកម្ម សេវាកម្មផ្សេងៗទៀត	ត ើ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ បាន ផ្ ត ល់ ការងារ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	18	វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ត ល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ដូច ជា ៈ ម គ្គ ុ ទ្ទ េស ក ៏ ទេស ចរ ភ ោ ជន ី យ ដ្ឋាន ផ្ ទ ះ សំ ណា ក់ ភ ្នា ក់ ងារ ទេស ចរ ណ៍ យ ន្ត ការ ច ល នា ភ ូម ិម ួយ Ġ ផល ិត ផល មួយ ការ រៀបចំ ផ្ ទ ះ សម្ប ែរ រ ប ស់ ពល រដ្ឋ នៅ តា ម ម ូល ដ្ឋាន សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន សា ម ញ្ញ Ġ រ ទេ ះ គោ Ġ រ ទេ ះ សេ ះ សេ វា ចំ ណី អា ហា រក ារ ល ក់ វ ត្ថ ុ អនុ ស្សា វរ ីយ៍ Ġ សិ ប្ប កម្ម Ġ ក សិ កម្ម Ġ សេ វា កម្ម ផ្ សេ ង ៗ ទៀត	127	▁តើ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ បាន ផ្ ត ល់ ការងារ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	17	▁វិស័យ ទេស ចរ ណ៍ ផ្ ត ល់ ការងារ ដល់ ប្រ ជា ជន ដូច ជា ៈ ម គ្គ ុ ទ្ទ េស ក ៏ ទេស ចរ ភ ោ ជ នី យ ដ្ឋាន ផ្ ទ ះ ស ំណ ាក់ ភ ្ន ាក់ ងារ ទេស ចរ ណ៍ យ ន្ត ការ ច ល នា ភ ូម ិ មួយ ▁ផលិតផល មួយ ការ រៀបចំ ផ្ ទ ះ សម្ប ែរ រ ប ស់ ពល រដ្ឋ នៅ ត ាម ម ូល ដ្ឋាន សេ វា ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ស ាម ញ្ញ ▁រទេះ គោ ▁រទេះ ស េះ សេ វា ចំ ណី អា ហា រ ការ ល ក់ វ ត្ថ ុ អនុ ស្សា វរ ីយ៍ ▁សិប្បកម្ម ▁កសិកម្ម ▁សេវាកម្ម ផ្ ស េង ៗ ទៀត	113
ប្រព័ន្ធផលិតស្រូវនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នា ចូររៀបរាប់	null	ប្រព័ន្ធផលិតស្រូវនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាដូចខាងក្រោមៈ ស្រូវវស្សាត្រូវបានគេដាំនៅទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាលើផ្ទៃដីពី ៨៥ ទៅ ៩០ នៃផ្ទៃដីដាំដុះ ទិន្នផលមធ្យម ២៥៤តោន ហត ២០០៨នៅកម្ពុជាក៏មានដាំស្រូវចម្ការដែរ ស្រូវប្រាំងធ្វើនៅតំបន់ក្បែរមាត់បឹង ទន្លេ ស្ទឹង ព្រែក ដោយវិធីស្ទូង និងបាចទឹកបញ្ចូនៅរដូវទឹកស្រក ទិន្នផលមធ្យម៤០៣តោន ហត ២០០៨ ស្រូវឡើងទឹក ជាប្រភេទស្រូវធ្ងន់ ដាំដុះពី៨ ទី៩ខែទើបប្រមូលផល ស្រូវឡើងទឹកអាចធន់នឹងកម្ពស់ទឹកពី២ម៉ែត្រទៅ៥ម៉ែត្រ គេធ្វើនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាប និងកំហូងានាតាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ព្រៃវែង និងតាកែវ ទិន្នផលមធ្យមដូចស្រូវប្រាំងដែរ	null	ប្រព័ន្ធផលិតស្រូវនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាដូចខាងក្រោមៈ ស្រូវវស្សាត្រូវបានគេដាំនៅទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលាលើផ្ទៃដីពី ៨៥ ទៅ ៩០ នៃផ្ទៃដីដាំដុះ ទិន្នផលមធ្យម ២៥៤តោន ហត ២០០៨នៅកម្ពុជាក៏មានដាំស្រូវចម្ការដែរ ស្រូវប្រាំងធ្វើនៅតំបន់ក្បែរមាត់បឹង ទន្លេ ស្ទឹង ព្រែក ដោយវិធីស្ទូង និងបាចទឹកបញ្ចូនៅរដូវទឹកស្រក ទិន្នផលមធ្យម៤០៣តោន ហត ២០០៨ ស្រូវឡើងទឹក ជាប្រភេទស្រូវធ្ងន់ ដាំដុះពី៨ ទី៩ខែទើបប្រមូលផល ស្រូវឡើងទឹកអាចធន់នឹងកម្ពស់ទឹកពី២ម៉ែត្រទៅ៥ម៉ែត្រ គេធ្វើនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាប និងកំហូងានាតាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ព្រៃវែង និងតាកែវ ទិន្នផលមធ្យមដូចស្រូវប្រាំងដែរ	ប្រ ព ័ន ្ ធ ផល ិត ស្រ ូវ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស ប្លែក គ្នា Ġ ច ូរ រ ៀប រា ប់ ĠĠ	27	ប្រ ព ័ន ្ ធ ផល ិត ស្រ ូវ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស ប្លែក គ្នា ដូច ខា ង ក្រោម ៈ Ġ ស្រ ូវ វ ស្សា ត្រូវ បាន គ េ ដា ំ នៅ ទូ ទ ាំង ប្រ ទេស Ġ ច ាប់ ពី ខែ ឧ ស ភា ដល់ ខែ ត ុល ាល ើ ផ្ ទ ៃ ដ ី ពី Ġ ៨ ៥ Ġ ទៅ Ġ ៩០ Ġ នៃ ផ្ ទ ៃ ដ ី ដា ំ ដ ុះ Ġ ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម Ġ ២៥ ៤ តោន Ġ ហ ត Ġ ២០ ០ ៨ នៅ ក ម្ព ុ ជា ក ៏ មាន ដា ំ ស្រ ូវ ច ម្ ការ ដ ែរ Ġ ស្រ ូវ ប្រា ំ ង ធ ្វ ើន ៅ ត ំ ប ន់ ក្ ប ែរ មា ត់ ប ឹង Ġ ទ ន្ ល េ Ġ ស្ទ ឹង Ġ ព្រ ែក Ġ ដោយ វិ ធី ស្ទ ូង Ġ និង បា ច ទឹក បញ្ច ូន ៅ រ ដ ូវ ទឹក ស្រ ក Ġ ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម ៤០ ៣ តោន Ġ ហ ត Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ស្រ ូវ ឡើង ទឹក Ġ ជា ប្រ ភ េ ទ ស្រ ូវ ធ ្ង ន់ Ġ ដា ំ ដ ុះ ពី ៨ Ġ ទី ៩ ខែ ទ ើប ប្រ ម ូល ផល Ġ ស្រ ូវ ឡើង ទឹក អា ច ធ ន់ នឹង ក ម្ព ស់ ទឹក ពី ២ ម៉ែត្រ ទៅ ៥ ម៉ែត្រ Ġ គ េ ធ ្វ ើន ៅ ជ ុំ វិញ ប ឹង ទ ន្ ល េស ាប Ġ និង កំ ហ ូង ាន ាត ាម បណ្ត ោយ ទ ន្ ល េ មេ គ ង្គ ក្នុង ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម Ġ ព្រ ៃ វ ែង Ġ និង តា កែវ Ġ ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម ដូច ស្រ ូវ ប្រា ំ ង ដ ែរ	279	▁ប្រព័ន្ធ ផល ិត ស្រ ូវ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស ប្លែក គ្នា ▁ចូរ រ ៀប រ ាប់ ▁	22	▁ប្រព័ន្ធ ផល ិត ស្រ ូវ នៅ ក ម្ព ុ ជា មាន ល ក្ខ ណៈ ខុស ប្លែក គ្នា ដូច ខា ង ក្រោម ៈ ▁ស្រូវ វ ស្សា ត្រូវ បាន គ េ ដ ាំ នៅ ទូ ទ ាំង ប្រ ទេស ▁ចាប់ពី ខែ ឧ ស ភា ដល់ ខែ ត ុល ាល ើ ផ្ ទ ៃ ដ ី ពី ▁៨ ៥ ▁ទៅ ▁៩០ ▁នៃ ផ្ ទ ៃ ដ ី ដ ាំ ដ ុះ ▁ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម ▁២៥ ៤ តោន ▁ហ ត ▁២០០៨ នៅ ក ម្ព ុ ជា ក ៏ មាន ដ ាំ ស្រ ូវ ច ម្ ការ ដ ែរ ▁ស្រូវ ប្រ ាំង ធ ្វ ើ នៅ ត ំ ប ន់ ក ្ប ែរ ម ាត់ ប ឹង ▁ទន្លេ ▁ស្ទឹង ▁ព្រែក ▁ដោយ វិ ធី ស្ទ ូង ▁និង បា ច ទឹក បញ្ច ូន ៅ រ ដ ូវ ទឹក ស្រ ក ▁ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម ៤០ ៣ តោន ▁ហ ត ▁២០០៨ ▁ស្រូវ ឡើង ទឹក ▁ជា ប្រ ភ េ ទ ស្រ ូវ ធ ្ង ន់ ▁ដាំដុះ ពី ៨ ▁ទី ៩ ខែ ទ ើប ប្រ ម ូល ផល ▁ស្រូវ ឡើង ទឹក អា ច ធ ន់ នឹង ក ម្ព ស់ ទឹក ពី ២ ម៉ែត្រ ទៅ ៥ ម៉ែត្រ ▁គេ ធ ្វ ើ នៅ ជ ុំ វិញ ប ឹង ទ ន ្ល េស ាប ▁និង កំ ហ ូង ាន ាត ាម បណ្ត ោយ ទ ន ្ល េ មេ គ ង្គ ក្នុង ខ េ ត្ត ក ំព ង់ ច ាម ▁ព្រៃវែង ▁និង តា កែវ ▁ទិ ន្ន ផល ម ធ ្យ ម ដូច ស្រ ូវ ប្រ ាំង ដ ែរ	251
ចូរពន្យល់ពីភាពវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាននៃវិស័យទេសចរណ៍	null	ភាពវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាននៃវិស័យទេសចរណ៍ៈក ភាពវិជ្ជមានបង្កើតឱកាសការងារលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជនកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុកធ្វើឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ បង្កើនប្រាក់ចំណូលជាតិ ផ្សព្វផ្សាយពីវប្បធម៌ជាតិលើឆាកអន្តរជាតិបង្កើនសមត្ថភាពភាសាបរទេសជំរុញសុវត្ថិភាព ស្ថេរភាពសង្គមជំរុញឲ្យវិស័យទេសចរណ៍កាន់តែរីកចម្រើនជំរុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យផ្សេងៗទៀត ខ ភាពអវិជ្ជមានៈឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនពេស្យាចារការជួញដូរគ្រឿងញៀនកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទលើកុមារបញ្ហាបរិស្ថាន	null	ភាពវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាននៃវិស័យទេសចរណ៍ៈក ភាពវិជ្ជមានបង្កើតឱកាសការងារលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជនកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុកធ្វើឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ បង្កើនប្រាក់ចំណូលជាតិ ផ្សព្វផ្សាយពីវប្បធម៌ជាតិលើឆាកអន្តរជាតិបង្កើនសមត្ថភាពភាសាបរទេសជំរុញសុវត្ថិភាព ស្ថេរភាពសង្គមជំរុញឲ្យវិស័យទេសចរណ៍កាន់តែរីកចម្រើនជំរុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យផ្សេងៗទៀត ខ ភាពអវិជ្ជមានៈឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនពេស្យាចារការជួញដូរគ្រឿងញៀនកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទលើកុមារបញ្ហាបរិស្ថាន	ច ូរ ព ន្ យ ល់ ពី ភាព វិ ជ្ជ មាន Ġ និង អ វិ ជ្ជ មាន នៃ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ĠĠ	23	ភាព វិ ជ្ជ មាន Ġ និង អ វិ ជ្ជ មាន នៃ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ៈ ក Ġ ភាព វិ ជ្ជ មាន បង ្ក ើត ឱ កាស ការងារ លើក ក ម្ព ស់ ជីវ ភាព ប្រ ជា ជន កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ កាត់ បន្ថយ ការ ធ ្វ ើ ចំ ណា ក ស្រ ុក ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន កំ ណ ើន សេ ដ្ឋ កិច្ច ជាតិ Ġ បង ្ក ើន ប្រា ក់ ចំ ណូ ល ជាតិ Ġ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ពី វ ប្ប ធម៌ ជាតិ លើ ឆ ាក អ ន្ត រ ជាតិ បង ្ក ើន សម ត្ថ ភាព ភា សា បរ ទេស ជំ រ ុញ សុ វ ត្ថ ិ ភាព Ġ ស្ ថ េរ ភាព សង ្ គម ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ កាន់ តែ រី ក ចម្រ ើន ជំ រ ុញ ឲ្យ មាន ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ លើ វិ ស ័យ ផ្ សេ ង ៗ ទៀត Ġ ខ Ġ ភាព អ វិ ជ្ជ មាន ៈ ឧ ក្រ ិ ដ្ឋ កម្ម ឆ្ លង ដ ែន ព េស ្យា ចារ ការ ជ ួញ ដ ូរ គ្រឿង ញ ៀន ក េង ប្រ វ ័ ញ្ច ផ្ល ូវ ភ េ ទ លើក ុម ារ ប ញ ្ហ ាប រិ ស្ថាន	197	▁ចូរ ព ន ្យ ល់ ពី ភាព វិ ជ្ជ មាន ▁និង អ វិ ជ្ជ មាន នៃ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ▁	22	▁ភាព វិ ជ្ជ មាន ▁និង អ វិ ជ្ជ មាន នៃ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ ៈ ក ▁ភាព វិ ជ្ជ មាន ប ង្ក ើត ឱ កាស ការងារ លើក ក ម្ព ស់ ជីវ ភាព ប្រ ជា ជន កាត់ បន្ថយ ភាព ក្រ ី ក្រ កាត់ បន្ថយ ការ ធ ្វ ើ ចំ ណា ក ស្រ ុក ធ ្វ ើ ឲ្យ មាន ក ំណ ើន សេ ដ្ឋ កិច្ច ជាតិ ▁បង្កើន ប្រ ាក់ ច ំណ ូល ជាតិ ▁ផ្សព្វផ្សាយ ពី វ ប្ប ធម៌ ជាតិ លើ ឆ ាក អ ន្ត រ ជាតិ ប ង្ក ើន សម ត្ថ ភាព ភា សា បរ ទេស ជំ រ ុញ សុ វ ត្ថ ិ ភាព ▁ស្ថេរភាព ស ង្គ ម ជំ រ ុញ ឲ្យ វិ ស ័យ ទេស ចរ ណ៍ កាន់ តែ រី ក ចម្រ ើន ជំ រ ុញ ឲ្យ មាន ការ អភិវឌ្ឍ ន៍ លើ វិ ស ័យ ផ្ ស េង ៗ ទៀត ▁ខ ▁ភាព អ វិ ជ្ជ មាន ៈ ឧ ក្រ ិ ដ្ឋ កម្ម ឆ្ លង ដ ែន ព េស ្យា ចារ ការ ជ ួញ ដ ូរ គ្រឿង ញ ៀន ក េង ប្រ វ ័ ញ្ច ផ្ល ូវ ភ េ ទ លើក ុម ារ ប ញ ្ហ ាប រិ ស្ថាន	189
ចូរអ្នករៀបរាប់ពីផែនការសកម្មភាពសុវត្ថិភាពច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក	null	ផែនការសកម្មភាពសុវត្ថិភាព ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកមានៈអប់រំផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់ចរាចរណ៍ខិតខំពង្រឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ តាំងពីការពាក់មួកសុវត្ថិភាពទាំងថ្ងៃទាំងយប់បន្តរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ពង្រឹងគុណភាពសាលារៀនបើកបរធ្វើការត្រួតពិនិត្យលក្ខណៈបច្ចេកទេសយានយន្ត ១០០សវនកម្មសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅតំបន់ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ញឹកញាប់កែលម្អមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាល និងប្រព័ន្ធសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់នៅទូទាំងប្រទេស	null	ផែនការសកម្មភាពសុវត្ថិភាព ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកមានៈអប់រំផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់ចរាចរណ៍ខិតខំពង្រឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ តាំងពីការពាក់មួកសុវត្ថិភាពទាំងថ្ងៃទាំងយប់បន្តរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ពង្រឹងគុណភាពសាលារៀនបើកបរធ្វើការត្រួតពិនិត្យលក្ខណៈបច្ចេកទេសយានយន្ត ១០០សវនកម្មសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅតំបន់ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ញឹកញាប់កែលម្អមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាល និងប្រព័ន្ធសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់នៅទូទាំងប្រទេស	ច ូរ អ្នក រ ៀប រា ប់ ពី ផ ែន ការ ស កម្ម ភាព សុ វ ត្ថ ិ ភាព ច្ បា ប់ ចរ ា ចរ ណ៍ ផ្ល ូវ គោ ក ĠĠ	30	ផ ែន ការ ស កម្ម ភាព សុ វ ត្ថ ិ ភាព Ġ ច្ បា ប់ ចរ ា ចរ ណ៍ ផ្ល ូវ គោ ក មាន ៈ អ ប់ រំ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ពី ច្ បា ប់ ចរ ា ចរ ណ៍ ខ ិត ខ ំព ង ្រ ឹង ច្ បា ប់ ចរ ា ចរ ណ៍ Ġ តាំង ពី ការ ពាក់ ម ួ ក សុ វ ត្ថ ិ ភាព ទ ាំង ថ ្ង ៃ ទ ាំង យប់ ប ន្ត រ ឹត ប ន្ត ឹង ការ អនុ វត្ត ច្ បា ប់ ពង្រឹង គុណ ភាព សា លា រ ៀន ប ើក បរ ធ ្វ ើក ារ ត្រ ួត ពិ និ ត ្យ ល ក្ខ ណៈ ប ច្ច េក ទេស យា ន យ ន្ត Ġ ១០ ០ ស វ ន កម្ម សុ វ ត្ថ ិ ភាព ចរ ា ចរ ណ៍ នៅ ត ំ ប ន់ ដ ែល មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ញ ឹក ញ ាប់ ក ែល ម្ អ ម ជ ្ឈ ម ណ្ឌ ល ព្យា បាល Ġ និង ប្រ ព ័ន ្ ធ សេ វា សង្គ្រោះ ប ន្ទ ាន់ នៅ ទូ ទ ាំង ប្រ ទេស	178	▁ចូរ អ្នក រ ៀប រ ាប់ ពី ផ ែន ការ ស កម្ម ភាព សុ វ ត្ថ ិ ភាព ច ្ប ាប់ ច រា ចរ ណ៍ ផ្ល ូវ គ ោក ▁	29	▁ផែនការ ស កម្ម ភាព សុ វ ត្ថ ិ ភាព ▁ច្បាប់ ច រា ចរ ណ៍ ផ្ល ូវ គ ោក មាន ៈ អ ប់ រំ ផ្ ស ព្វ ផ្សាយ ពី ច ្ប ាប់ ច រា ចរ ណ៍ ខ ិត ខ ំ ពង្រឹង ច ្ប ាប់ ច រា ចរ ណ៍ ▁តាំងពី ការ ពាក់ ម ួ ក សុ វ ត្ថ ិ ភាព ទ ាំង ថ ្ង ៃ ទ ាំង យប់ ប ន្ត រ ឹត ប ន្ត ឹង ការ អនុ វត្ត ច ្ប ាប់ ពង្រឹង គុណ ភាព ស ាល ារ ៀន ប ើក បរ ធ ្វ ើ ការ ត្រ ួត ព ិន ិត ្យ ល ក្ខ ណៈ ប ច្ច េក ទេស យ ាន យ ន្ត ▁១០០ ស វ ន កម្ម សុ វ ត្ថ ិ ភាព ច រា ចរ ណ៍ នៅ ត ំ ប ន់ ដ ែល មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ញ ឹក ញ ាប់ ក ែ លម្អ ម ជ ្ឈ ម ណ្ឌ ល ព្យា បាល ▁និង ប្រ ព ័ ន្ធ សេ វា សង្គ្រោះ ប ន្ទ ាន់ នៅ ទូ ទ ាំង ប្រ ទេស	168
តើកង្វះអាហាររូបត្ថម្ភ បណ្តាលមកពីកត្តាអ្វីខ្លះ	null	កង្វះអាហាររូបត្ថម្ភបណ្តាលមកពីៈខ្វះការយល់ដឹងរបស់មាតាបិតា អាណាព្យាបាលកត្តាជីវភាពគ្រួសារជួបការលំបាក សេដ្ឋកិច្ច ភាពក្រីក្រ កង្វះសេវាសុខភាព ខ្វះទឹកស្អាតអាហារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមសរីរាង្គកង្វះអាហារ និងខ្វះបង្គន់អនាម័យ	null	កង្វះអាហាររូបត្ថម្ភបណ្តាលមកពីៈខ្វះការយល់ដឹងរបស់មាតាបិតា អាណាព្យាបាលកត្តាជីវភាពគ្រួសារជួបការលំបាក សេដ្ឋកិច្ច ភាពក្រីក្រ កង្វះសេវាសុខភាព ខ្វះទឹកស្អាតអាហារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមសរីរាង្គកង្វះអាហារ និងខ្វះបង្គន់អនាម័យ	ត ើក ង ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ Ġ បណ្ត ាល មក ពី ក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	23	ក ង ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ បណ្ត ាល មក ពី ៈ ខ្វ ះ ការ យ ល់ ដ ឹង រ ប ស់ មា តា ប ិត ា Ġ អា ណា ព្យា បាល ក ត្ត ា ជីវ ភាព គ្រួសារ ជ ួ ប ការ លំបាក Ġ សេ ដ្ឋ កិច្ច Ġ ភាព ក្រ ី ក្រ Ġ ក ង ្វ ះ សេ វា សុខ ភាព Ġ ខ្វ ះ ទឹក ស្ អា ត អា ហា រ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិញ ្ច ឹម ស រី រា ង្គ ក ង ្វ ះ អា ហា រ Ġ និង ខ្វ ះ បង ្ គ ន់ អ នា ម ័យ	99	▁តើ ក ង ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ ▁បណ្តាល មក ពី ក ត្ត ា អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	22	▁កង្វះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ បណ្ត ាល មក ពី ៈ ខ្វ ះ ការ យ ល់ ដ ឹង រ ប ស់ មា តា ប ិត ា ▁អាណាព្យាបាល ក ត្ត ា ជីវ ភាព គ្រួសារ ជ ួ ប ការ លំបាក ▁សេដ្ឋកិច្ច ▁ភាពក្រីក្រ ▁កង្វះ សេ វា សុខ ភាព ▁ខ្វះ ទឹក ស ្អ ាត អា ហា រ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិ ញ្ច ឹម ស រី រា ង្គ ក ង ្វ ះ អា ហា រ ▁និង ខ្វ ះ ប ង្គ ន់ អ ន ាម ័យ	83
កុមារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមមានលក្ខណៈដូចម្តេចខ្លះ	null	កុមារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមគឺមានលក្ខណៈស្គម ស្បែកដណ្តប់ឆ្អឹងសាច់ទន់ជ្រាយ ជ្រ័វជ្រួញ ចុះទម្ងន់រាករួសញឹកញាប់	null	កុមារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមគឺមានលក្ខណៈស្គម ស្បែកដណ្តប់ឆ្អឹងសាច់ទន់ជ្រាយ ជ្រ័វជ្រួញ ចុះទម្ងន់រាករួសញឹកញាប់	ក ុម ារ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិញ ្ច ឹម មាន ល ក្ខ ណៈ ដូច ម្ ត េច ខ្ ល ះ ĠĠ	22	ក ុម ារ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិញ ្ច ឹម គ ឺ មាន ល ក្ខ ណៈ ស្ គម Ġ ស្ បែក ដ ណ្ត ប់ ឆ្ អ ឹង សា ច ់ ទ ន់ ជ្រ ាយ Ġ ជ្រ ័ វ ជ្រ ួញ Ġ ច ុះ ទ ម្ ង ន់ រា ករ ួស ញ ឹក ញ ាប់	52	▁កុមារ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិ ញ្ច ឹម មាន ល ក្ខ ណៈ ដូច ម ្ត េច ខ្ ល ះ ▁	20	▁កុមារ ខ្វ ះ សារ ធាតុ ច ិ ញ្ច ឹម គ ឺ មាន ល ក្ខ ណៈ ស្ គម ▁ស្បែក ដ ណ្ត ប់ ឆ្ អ ឹង ស ាច់ ទ ន់ ជ្រ ាយ ▁ជ្រ ័ វ ជ្រ ួញ ▁ចុះ ទ ម្ ង ន់ រា ករ ួស ញ ឹក ញ ាប់	47
កុមារខ្វះអាហាររូបត្ថម្ភ មានន័យដូចម្តេច	null	កុមារខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ មានន័យថា មិនគ្រាន់តែបណ្តាលមកពីកង្វះចំណីអាហារប៉ុណ្ណោះទេតែក៏អាចបណ្តាលមកពី កង្វះខាតការថែទាំ សេវាសុកភាព បង្គន់អនាម័យ ការប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត និងកង្វះអនាម័យ	null	កុមារខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ មានន័យថា មិនគ្រាន់តែបណ្តាលមកពីកង្វះចំណីអាហារប៉ុណ្ណោះទេតែក៏អាចបណ្តាលមកពី កង្វះខាតការថែទាំ សេវាសុកភាព បង្គន់អនាម័យ ការប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត និងកង្វះអនាម័យ	ក ុម ារ ខ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ Ġ មាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច ĠĠ	18	ក ុម ារ ខ្វ ះ អា ហា រូប ត្ថ ម្ភ Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ ម ិន គ្រ ាន់ តែ បណ្ត ាល មក ពី ក ង ្វ ះ ចំ ណី អា ហា រ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ទេ តែ ក ៏ អា ច បណ្ត ាល មក ពី Ġ ក ង ្វ ះ ខា ត ការ ថ ែ ទ ាំ Ġ សេ វា សុ ក ភាព Ġ បង ្ គ ន់ អ នា ម ័យ Ġ ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ទឹក ស្ អា ត Ġ និង ក ង ្វ ះ អ នា ម ័យ	88	▁កុមារ ខ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ ▁មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	16	▁កុមារ ខ្វ ះ អា ហា រូប ត្ថ ម្ភ ▁មាន ន ័យ ថា ▁មិន គ្រ ាន់ តែ បណ្ត ាល មក ពី ក ង ្វ ះ ចំ ណី អា ហា រ ប៉ ុ ណ្ណ ោះ ទ េត ែក ៏ អា ច បណ្ត ាល មក ពី ▁កង្វះ ខា ត ការ ថ ែ ទ ាំ ▁សេវា ស ុក ភាព ▁បង្គន់ អ ន ាម ័យ ▁ការប្រើប្រាស់ ទឹក ស ្អ ាត ▁និង ក ង ្វ ះ អ ន ាម ័យ	74
តាមស្ថិតិ ២០០៨ អត្រាមរណទារកមានប៉ុន្មាន អត្រាកុមារអាយុ ៥ឆ្នាំ អត្រាមរណមាតា	null	តាមស្ថិតិ ២០០៨អត្រាមរណទារកមាន ៥៨ លើទារកទើបកើត ១០០០ ក្រុង៣៤ ជនបទ ៦២ កុមារមានអាយុ ៥ឆ្នាំ មាន៤៤ ក្រុង ២២ ជនបទ ៤៨ មរណមាតា ៤៦១ ក្នុងកំណើតទារករបស់ ១០០០០ក្រុង ៦៨៧ ជនបទ ៤៩០	null	តាមស្ថិតិ ២០០៨អត្រាមរណទារកមាន ៥៨ លើទារកទើបកើត ១០០០ ក្រុង៣៤ ជនបទ ៦២ កុមារមានអាយុ ៥ឆ្នាំ មាន៤៤ ក្រុង ២២ ជនបទ ៤៨ មរណមាតា ៤៦១ ក្នុងកំណើតទារករបស់ ១០០០០ក្រុង ៦៨៧ ជនបទ ៤៩០	តា ម ស្ ថ ិត ិ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ អ ត្រា ក ុម ារ អា យ ុ Ġ ៥ ឆ្នាំ Ġ អ ត្រា ម រណ មា តា ĠĠ	37	តា ម ស្ ថ ិត ិ Ġ ២០ ០ ៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន Ġ ៥ ៨ Ġ លើ ទ ារ ក ទ ើប កើត Ġ ១០ ០០ Ġ ក្រុង ៣ ៤ Ġ ជន បទ Ġ ៦ ២ Ġ ក ុម ារ មាន អា យ ុ Ġ ៥ ឆ្នាំ Ġ មាន ៤ ៤ Ġ ក្រុង Ġ ២ ២ Ġ ជន បទ Ġ ៤ ៨ Ġ ម រណ មា តា âĢĭ Ġ ៤ ៦ ១ Ġ ក្នុង កំ ណ ើត ទ ារ ករ ប ស់ Ġ ១០ ០០០ ក្រុង Ġ ៦ ៨ ៧ Ġ ជន បទ Ġ ៤ ៩០	80	▁តាម ស ្ថ ិត ិ ▁២០០៨ ▁អត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ប៉ ុន ្ មាន ▁អត្រា ក ុម ារ អ ាយ ុ ▁៥ឆ្នាំ ▁អត្រា ម រណ មា តា ▁	30	▁តាម ស ្ថ ិត ិ ▁២០០៨ អ ត្រា ម រណ ទ ារ ក មាន ▁៥ ៨ ▁លើ ទ ារ ក ទ ើប កើត ▁១ ០០០ ▁ក្រុង ៣ ៤ ▁ជនបទ ▁៦ ២ ▁កុមារ មាន អ ាយ ុ ▁៥ឆ្នាំ ▁មាន ៤ ៤ ▁ក្រុង ▁២២ ▁ជនបទ ▁៤៨ ▁ម រណ មា តា ▁៤ ៦ ១ ▁ក្នុង ក ំណ ើត ទ ារ ករ ប ស់ ▁១០ ០០០ ក្រុង ▁៦ ៨ ៧ ▁ជនបទ ▁៤ ៩០	69
តើមនុស្សប្រភេទណាខ្លះ ដែលចាត់ទុកជាក្រុមទន់ខ្សោយ ហេតុអ្វី	null	មនុស្សដែលចាត់ទុកជាក្រុមទន់ខ្សោយ គឺស្ត្រីមេម៉ាយ និងជនពិការព្រោះមិនបានចូលរួមសកម្ម ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្មមានកម្លាំងទន់ខ្សោយ គ្មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការងារធ្ងន់ៗ	null	មនុស្សដែលចាត់ទុកជាក្រុមទន់ខ្សោយ គឺស្ត្រីមេម៉ាយ និងជនពិការព្រោះមិនបានចូលរួមសកម្ម ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្មមានកម្លាំងទន់ខ្សោយ គ្មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការងារធ្ងន់ៗ	ត ើម នុ ស្ស ប្រ ភ េ ទ ណា ខ្ ល ះ Ġ ដ ែល ច ាត់ ទុក ជា ក្រុម ទ ន់ ខ្សោយ Ġ ហេតុ អ ្វី ĠĠ	25	ម នុ ស្ស ដ ែល ច ាត់ ទុក ជា ក្រុម ទ ន់ ខ្សោយ Ġ គ ឺ ស្ត្រ ី មេ ម៉ា យ Ġ និង ជន ពិ ការ ព្រ ោះ ម ិន បាន ចូល រួម ស កម្ម Ġ ក្នុង វិ ស ័យ ក សិ កម្ម Ġ ឧ ស្សា ហ កម្ម Ġ និង សេ វា កម្ម មាន ក ម្ល ាំង ទ ន់ ខ្សោយ Ġ គ ្ម ាន សម ត្ថ ភាព គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ក្នុង ការងារ ធ ្ង ន់ ៗ	71	▁តើ ម នុ ស្ស ប្រ ភ េ ទ ណា ខ្ ល ះ ▁ដែល ច ាត់ ទុក ជា ក្រុម ទ ន់ ខ្សោយ ▁ហេតុ អ ្វី ▁	24	▁មនុស្ស ដ ែល ច ាត់ ទុក ជា ក្រុម ទ ន់ ខ្សោយ ▁គឺ ស្ត្រ ី មេ ម៉ា យ ▁និង ជន ពិ ការ ព្រ ោះ ម ិន បាន ចូល រួម ស កម្ម ▁ក្នុង វិ ស ័យ ក សិ កម្ម ▁ឧស្សាហកម្ម ▁និង សេ វា កម្ម មាន ក ម្ល ាំង ទ ន់ ខ្សោយ ▁គ្មាន សម ត្ថ ភាព គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ក្នុង ការងារ ធ ្ង ន់ ៗ	63
កត្តាសំខាន់ៗអ្វីខ្លះ ដែលធ្វើឲ្យអត្រាស្លាប់របស់កុមារខ្ពស់នៅកម្ពុជា	null	កត្តាសំខាន់ៗដែលធ្វើឲ្យអត្រាស្លាប់របស់កុមារខ្ពស់នៅកម្ពុជាគឺៈកង្វះអាហាររូបត្ថម្ភកង្វះការថែទាំពីមាតាបិតាសេវាកម្មសុកភាពកង្វះអនាម័យការប្រើប្រាស់ទឹកមិនស្អាតខ្វះបង្គន់អនាម័យ	null	កត្តាសំខាន់ៗដែលធ្វើឲ្យអត្រាស្លាប់របស់កុមារខ្ពស់នៅកម្ពុជាគឺៈកង្វះអាហាររូបត្ថម្ភកង្វះការថែទាំពីមាតាបិតាសេវាកម្មសុកភាពកង្វះអនាម័យការប្រើប្រាស់ទឹកមិនស្អាតខ្វះបង្គន់អនាម័យ	ក ត្ត ាស ំ ខា ន់ ៗ អ ្វី ខ្ ល ះ Ġ ដ ែល ធ ្វ ើ ឲ្យ អ ត្រា ស្លាប់ រ ប ស់ ក ុម ារ ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	35	ក ត្ត ាស ំ ខា ន់ ៗ ដ ែល ធ ្វ ើ ឲ្យ អ ត្រា ស្លាប់ រ ប ស់ ក ុម ារ ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា គ ឺ ៈ ក ង ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ ក ង ្វ ះ ការ ថ ែ ទ ាំ ពី មា តា ប ិត ាស េ វា កម្ម សុ ក ភាព ក ង ្វ ះ អ នា ម ័យ ការ ប្រ ើប ្រា ស់ ទឹក ម ិន ស្ អា ត ខ្វ ះ បង ្ គ ន់ អ នា ម ័យ	93	▁កត្តា សំ ខ ាន់ ៗ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁ដែល ធ ្វ ើ ឲ្យ អ ត្រា ស្លាប់ រ ប ស់ ក ុម ារ ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា ▁	32	▁កត្តា សំ ខ ាន់ ៗ ដ ែល ធ ្វ ើ ឲ្យ អ ត្រា ស្លាប់ រ ប ស់ ក ុម ារ ខ្ ព ស់ នៅ ក ម្ព ុ ជា គ ឺ ៈ ក ង ្វ ះ អា ហា រ រូប ត្ថ ម្ភ ក ង ្វ ះ ការ ថ ែ ទ ាំ ពី មា តា ប ិត ាស េ វា កម្ម ស ុក ភាព ក ង ្វ ះ អ ន ាម ័យ ការ ប្រ ើ ប្រ ាស់ ទឹក ម ិន ស ្អ ាត ខ្វ ះ ប ង្គ ន់ អ ន ាម ័យ	90
ហេតុអ្វីបានជាការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់ជាបញ្ហាចោទចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍	null	បានការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់ជាបញ្ហាចោទយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ព្រោះប្រទេសនេះពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មប្រជាជន មានជំងឺទ្រុឌទ្រោម បាត់កម្លាំងពលកម្ម ប្រទេសនេះមានប្រជាជនច្រើនលើសលុប ត្រូវការកំណើនផលិតកម្មខ្ពស់	null	បានការបរិភោគ មិនគ្រប់គ្រាន់ជាបញ្ហាចោទយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ព្រោះប្រទេសនេះពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មប្រជាជន មានជំងឺទ្រុឌទ្រោម បាត់កម្លាំងពលកម្ម ប្រទេសនេះមានប្រជាជនច្រើនលើសលុប ត្រូវការកំណើនផលិតកម្មខ្ពស់	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ការ បរ ិ ភោគ Ġ ម ិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ ចំ ព ោះ ប្រ ទេស កំ ពុ ង អភិវឌ្ឍ ន៍ ĠĠ	32	បាន ការ បរ ិ ភោគ Ġ ម ិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ យ៉ាង ខ្ លា ំ ង Ġ ចំ ព ោះ ប្រ ទេស កំ ពុ ង អភិវឌ្ឍ ន៍ ព្រ ោះ ប្រ ទេស នេះ ព ឹង ផ្ អ ែក លើក ម្ល ាំង ពល កម្ម ប្រ ជា ជន Ġ មាន ជំ ង ឺ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម Ġ បា ត់ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម Ġ ប្រ ទេស នេះ មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន លើ ស ល ុប Ġ ត្រូវ ការ កំ ណ ើន ផល ិត កម្ម ខ្ ព ស់	92	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ការ ប រិ ភោគ ▁មិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ ច ំព ោះ ប្រ ទេស ក ំព ុង អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁	31	▁បាន ការ ប រិ ភោគ ▁មិន គ្រ ប់ គ្រ ាន់ ជា ប ញ ្ហ ា ច ោទ យ៉ាង ខ្ ល ាំង ▁ចំពោះ ប្រ ទេស ក ំព ុង អភិវឌ្ឍ ន៍ ព្រ ោះ ប្រ ទេស នេះ ព ឹង ផ្ អ ែក លើក ម្ល ាំង ពល កម្ម ប្រ ជា ជន ▁មាន ជំ ង ឺ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ▁បាត់ ក ម្ល ាំង ពល កម្ម ▁ប្រទេស នេះ មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន លើ ស ល ុប ▁ត្រូវការ ក ំណ ើន ផល ិត កម្ម ខ្ ព ស់	85
អ្វីជាអាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា	null	អាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា គឺបាយដែលបានពីស្រូវ បន្លែ និងត្រីសាច់ សម្រាប់ការលូតលាស់សរីរាង្គ	null	អាហារមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា គឺបាយដែលបានពីស្រូវ បន្លែ និងត្រីសាច់ សម្រាប់ការលូតលាស់សរីរាង្គ	អ ្វី ជា អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន សម ្រា ប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	19	អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន សម ្រា ប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា Ġ គ ឺ បា យ ដ ែល បាន ពី ស្រ ូវ Ġ ប ន្ ល ែ Ġ និង ត្រ ី សា ច ់ Ġ សម ្រា ប់ ការ ល ូត លាស់ ស រី រា ង្គ	47	▁អ្វី ជា អា ហា រ ម ូល ដ្ឋាន ស ម្រ ាប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ▁	18	▁អាហារ ម ូល ដ្ឋាន ស ម្រ ាប់ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ▁គឺ ប ាយ ដ ែល បាន ពី ស្រ ូវ ▁បន្លែ ▁និង ត្រ ី ស ាច់ ▁សម្រាប់ ការ ល ូត លាស់ ស រី រា ង្គ	38
យ៉ាងដូចម្តេច ដែលហៅថា វិសមភាពចំពោះសុខភាព	null	ដែលហៅថា វិសមភាពចំពោះសុខភាព គឺជាចំណីអាហារល្អ ជាមូលដ្ឋាននៃសុខភាព អ្នករស់នៅទីក្រុង ឬទីប្រជុំជន ទទួលទានអាហារមានកាឡូរីទាបជាងជនបទ ២១៥៣ កាឡូរីក្នងមួយថ្ងៃ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ អ្នកជនបទ ២៣៣០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ រីឯអ្នកក្រជាងគេ ទទួលទាន ២១០០កាឡូរី ក្នុងមួយថ្ងៃដូចគ្នា	null	ដែលហៅថា វិសមភាពចំពោះសុខភាព គឺជាចំណីអាហារល្អ ជាមូលដ្ឋាននៃសុខភាព អ្នករស់នៅទីក្រុង ឬទីប្រជុំជន ទទួលទានអាហារមានកាឡូរីទាបជាងជនបទ ២១៥៣ កាឡូរីក្នងមួយថ្ងៃ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ អ្នកជនបទ ២៣៣០ កាឡូរីក្នុងមួយថ្ងៃ រីឯអ្នកក្រជាងគេ ទទួលទាន ២១០០កាឡូរី ក្នុងមួយថ្ងៃដូចគ្នា	យ៉ាង ដូច ម្ ត េច Ġ ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ វិ សម ភាព ចំ ព ោះ សុខ ភាព ĠĠ	18	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ វិ សម ភាព ចំ ព ោះ សុខ ភាព Ġ គ ឺ ជា ចំ ណី អា ហា រ ល្អ Ġ ជា ម ូល ដ្ឋាន នៃ សុខ ភាព Ġ អ្នក រស់ នៅ ទី ក្រុង Ġ ឬ ទី ប្រជុំ ជន Ġ ទទួល ទាន អា ហា រ មាន កា ឡូ រី ទ ាប ជា ង ជន បទ Ġ ២ ១ ៥ ៣ Ġ កា ឡូ រី ក្ ន ង មួយ ថ ្ង ៃ Ġ សម ្រា ប់ ម នុ ស្ស ម្ នាក់ Ġ អ្នក ជន បទ Ġ ២ ៣ ៣០ Ġ កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ Ġ រី ឯ អ្នក ក្រ ជា ង គ េ Ġ ទទួល ទាន Ġ ២ ១០ ០ កា ឡូ រី Ġ ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ដូច គ្នា âĢĭâĢĭ Âł	112	▁យ៉ាងដូចម្តេច ▁ដែល ហ ៅ ថា ▁វិ សម ភាព ច ំព ោះ សុខ ភាព ▁	13	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁វិ សម ភាព ច ំព ោះ សុខ ភាព ▁គឺជា ចំ ណី អា ហា រ ល្អ ▁ជា ម ូល ដ្ឋាន នៃ សុខ ភាព ▁អ្នក រស់ នៅ ទី ក្រុង ▁ឬ ទី ប្រជុំ ជន ▁ទទួលទាន អា ហា រ មាន កា ឡូ រី ទ ាប ជា ង ជន បទ ▁២១ ៥ ៣ ▁កា ឡូ រី ក ្ន ង មួយ ថ ្ង ៃ ▁សម្រាប់ ម នុ ស្ស ម្ នាក់ ▁អ្នក ជន បទ ▁២៣ ៣០ ▁កា ឡូ រី ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ▁រីឯ អ្នក ក្រ ជា ង គ េ ▁ទទួលទាន ▁២១ ០០ កា ឡូ រី ▁ក្នុង មួយ ថ ្ង ៃ ដូច គ្នា ▁	101
កង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីខ្លះ	null	កង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះរាងកាយទ្រុឌទ្រោម ជំងឺគ្រប់ប្រភេទរាគត្បាតបានទាំងអស់សង្គមមិនអាចអភិវឌ្ឍន៍ទៅបានទេ	null	កង្វះអាហារនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះរាងកាយទ្រុឌទ្រោម ជំងឺគ្រប់ប្រភេទរាគត្បាតបានទាំងអស់សង្គមមិនអាចអភិវឌ្ឍន៍ទៅបានទេ	ក ង ្វ ះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	19	ក ង ្វ ះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ Ġ ព្រ ោះ រា ង កាយ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម Ġ ជំ ង ឺ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ រា គ ត្ប ាត បាន ទ ាំង អ ស់ សង ្ គម ម ិន អា ច អភិវឌ្ឍ ន៍ ទៅ បាន ទេ	54	▁កង្វះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	16	▁កង្វះ អា ហា រ នាំ ឲ្យ មាន គ្រ ោះ ថ្ន ាក់ ▁ព្រោះ រ ាង កាយ ទ្រ ុ ឌ ទ្រ ោម ▁ជំងឺ គ្រ ប់ ប្រ ភ េ ទ រា គ ត្ប ាត បាន ទ ាំង អ ស់ ស ង្គ ម ម ិន អា ច អភិវឌ្ឍ ន៍ ទៅ បាន ទេ	48
សង្ឃឹមរស់ពីកំណើត មានន័យដូចម្តេច	null	សង្ឃឹមរស់ពីកំណើត មានន័យថា រស់បានយូរដោយផ្អែកលើសុខភាពផ្លូវកាយ ដែលអាចវាស់វែងបានតាមរបបអាហារ ដែលជាកត្តាសំខាន់	null	សង្ឃឹមរស់ពីកំណើត មានន័យថា រស់បានយូរដោយផ្អែកលើសុខភាពផ្លូវកាយ ដែលអាចវាស់វែងបានតាមរបបអាហារ ដែលជាកត្តាសំខាន់	សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត Ġ មាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច ĠĠ	16	សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត Ġ មាន ន ័យ ថា Ġ រស់ បាន យ ូរ ដោយ ផ្ អ ែក លើ សុខ ភាព ផ្ល ូវ កាយ Ġ ដ ែល អា ច វា ស់ វ ែង បាន តា ម រ ប ប អា ហា រ Ġ ដ ែល ជា ក ត្ត ាស ំ ខា ន់	53	▁សង្ឃឹម រស់ ពី ក ំណ ើត ▁មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	13	▁សង្ឃឹម រស់ ពី ក ំណ ើត ▁មាន ន ័យ ថា ▁រស់ បាន យ ូរ ដោយ ផ្ អ ែក លើ សុខ ភាព ផ្ល ូវ កាយ ▁ដែល អា ច វ ាស់ វ ែង បាន ត ាម រ ប ប អា ហា រ ▁ដែល ជា ក ត្ត ា សំ ខ ាន់	48
ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍអ.ស.ប UNDP បានបង្កើតទន្ទស្សន៍ អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស IHD= Index of Human Development ផ្អែកលើមូលដ្ឋានគឺអ្វីខ្លះ	null	ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ អសប UNDP បានបង្កើតសន្ទស្សន៍មនុស្ស IHD Index of Human Development ផ្អែកលើមូលដ្ឋាន៣គឺៈ· សង្ឃឹមរស់ពីកំណើត· អក្ខរភាពមនុស្សពេញវ័យ· និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP Gross Domestic Product	null	ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ អសប UNDP បានបង្កើតសន្ទស្សន៍មនុស្ស IHD Index of Human Development ផ្អែកលើមូលដ្ឋាន៣គឺៈ· សង្ឃឹមរស់ពីកំណើត· អក្ខរភាពមនុស្សពេញវ័យ· និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប GDP Gross Domestic Product	ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩០ Ġ កម្ម វិ ធី អភិវឌ្ឍ អ . ស . ប ĠUN DP Ġ បាន បង ្ក ើត ទ ន្ទ ស្ស ន៍ Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ម នុ ស្ស ĠI HD = ĠIndex Ġof ĠHuman ĠDevelopment Ġ ផ្ អ ែក លើ ម ូល ដ្ឋាន គ ឺ អ ្វី ខ្ ល ះ ĠĠ	40	ច ាប់ ពី ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៩០ កម្ម វិ ធី អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ អ ស ប ĠUN DP Ġ បាន បង ្ក ើត ស ន្ទ ស្ស ន៍ ម នុ ស្ស ĠI HD ĠIndex Ġof ĠHuman ĠDevelopment Ġ ផ្ អ ែក លើ ម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ ៈ Â· Ġ សង ្ ឃ ឹម រស់ ពី កំ ណ ើត Â· Ġ អ ក្ខ រ ភាព ម នុ ស្ស ព េញ វ ័យ Â· Ġ និង ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ĠGDP ĠGross ĠDomestic ĠProduct	66	▁ចាប់ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩០ ▁កម្មវិធី អភិវឌ្ឍ អ . ស . ប ▁UN DP ▁បាន ប ង្ក ើត ទ ន្ ទស្សន៍ ▁អភិវឌ្ឍន៍ ម នុ ស្ស ▁I HD = ▁Index ▁of ▁Human ▁Development ▁ផ្អែក ល ើម ូល ដ្ឋាន គ ឺ អ ្វី ខ្ ល ះ ▁	32	▁ចាប់ពី ឆ្នាំ ▁១៩ ៩០ កម្ម វិ ធី អភិវឌ្ឍ ន៍ ▁អស ប ▁UN DP ▁បាន ប ង្ក ើត ស ន្ ទស្សន៍ ម នុ ស្ស ▁I HD ▁Index ▁of ▁Human ▁Development ▁ផ្អែក ល ើម ូល ដ្ឋាន ៣ គ ឺ ៈ · ▁សង្ឃឹម រស់ ពី ក ំណ ើត · ▁អ ក្ខ រ ភាព ម នុ ស្ស ព េញ វ ័យ · ▁និង ផល ិត ផល ក្នុង ស្រ ុក ស រ ុប ▁GDP ▁Gross ▁Domestic ▁Product	57
ពាក្យថា អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យដូចម្តេច	null	ពាក្យថា អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យថាលទ្ធភាពអាចរស់នៅយូរ អង្វែងប្រកបដោយសុខភាព ទទួលការអប់រំនិងលទ្ធភាពទទួលបានធនធានចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅសមរម្យ	null	ពាក្យថា អភិវឌ្ឍន៍ មានន័យថាលទ្ធភាពអាចរស់នៅយូរ អង្វែងប្រកបដោយសុខភាព ទទួលការអប់រំនិងលទ្ធភាពទទួលបានធនធានចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅសមរម្យ	ពាក្យ ថា Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ ĠĠ មាន ន ័យ ដូច ម្ ត េច ĠĠ	11	ពាក្យ ថា Ġ អភិវឌ្ឍ ន៍ Ġ មាន ន ័យ ថា ល ទ្ធ ភាព អា ចរ ស់ នៅ យ ូរ Ġ អ ង ្វ ែង ប្រ ក ប ដោយ សុខ ភាព Ġ ទទួល ការ អ ប់ រំ និង ល ទ្ធ ភាព ទទួលបាន ធ ន ធាន ចាំបាច់ សម ្រា ប់ ការ រស់ នៅ សម រម្យ	49	▁ពាក្យ ថា ▁អភិវឌ្ឍន៍ ▁មាន ន ័យ ដូច ម ្ត េច ▁	10	▁ពាក្យ ថា ▁អភិវឌ្ឍន៍ ▁មាន ន ័យ ថា ល ទ្ធ ភាព អា ច រស់ នៅ យ ូរ ▁អ ង ្វ ែង ប្រ ក ប ដោយ សុខ ភាព ▁ទទួល ការ អ ប់ រំ និង ល ទ្ធ ភាព ទទួលបាន ធ ន ធាន ចាំបាច់ ស ម្រ ាប់ ការ រស់ នៅ សម រម្យ	48
ខេត្តណាដែលស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា	null	ខេត្តដែលស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា គឺខេត្តស្វាយរៀង	null	ខេត្តដែលស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា គឺខេត្តស្វាយរៀង	ខ េត ្ត ណា ដ ែល ស្ ថ ិត នៅ ភាគ អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ĠĠ	24	ខ េត ្ត ដ ែល ស្ ថ ិត នៅ ភាគ អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា Ġ គ ឺ ខ េត ្ត ស្ វា យ រ ៀង	33	▁ខេត្ត ណា ដ ែល ស ្ថ ិត នៅ ភាគ អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ▁	22	▁ខេត្ត ដ ែល ស ្ថ ិត នៅ ភាគ អា គ ្ន េ យ ៍ នៃ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា ▁គឺ ខ េ ត្ត ស ្វា យ រ ៀង	30
រូបភាពបំលាស់លំនៅដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នគរូបនីយកម្មគឺជារូបភាពអ្វី	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នរូបនីយកម្ម គឺការបំលាស់ទី ពីជនបទចូលទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ ណុល ១៩៧០១៩៧៥	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅ ដែលនាំឲ្យមានបញ្ហាដល់នរូបនីយកម្ម គឺការបំលាស់ទី ពីជនបទចូលទៅកាន់ទីក្រុង សម័យ លន់ ណុល ១៩៧០១៩៧៥	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គរ ូប នី យក ម្ម គ ឺ ជា រូប ភាព អ ្វី ĠĠ	30	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ Ġ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន រូប នី យក ម្ម Ġ គ ឺ ការ ប ំ លាស់ ទី Ġ ពី ជន បទ ចូល ទៅ កាន់ ទី ក្រុង Ġ សម័យ Ġ ល ន់ Ġ ណ ុល Ġ ១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	47	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ដ ែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន គ រូប នី យ កម្ម គ ឺ ជា រូប ភាព អ ្វី ▁	29	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ ▁ដែល នាំ ឲ្យ មាន ប ញ ្ហ ា ដល់ ន រូប នី យ កម្ម ▁គឺ ការ ប ំ លាស់ ទី ▁ពី ជន បទ ចូល ទៅ កាន់ ទី ក្រុង ▁សម័យ ▁ល ន់ ▁ណ ុល ▁១៩ ៧០ ១៩ ៧ ៥	44
រូបភាពបំលាស់លំនៅនៃប្រជាជនកម្ពុជាច្រើនជាងគេគឺពីណាទៅណា	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅនៃប្រជាជនកម្ពុជាច្រើនជាងគេ គឺពីជនបទទៅជនបទ ជាពិសេសសម័យខ្មែរក្រហម	null	រូបភាពបំលាស់លំនៅនៃប្រជាជនកម្ពុជាច្រើនជាងគេ គឺពីជនបទទៅជនបទ ជាពិសេសសម័យខ្មែរក្រហម	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច្ រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ ពី ណា ទៅ ណា ĠĠ	28	រូប ភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ គ ឺ ពី ជន បទ ទៅ ជន បទ Ġ ជា ពិ សេ ស សម័យ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម	41	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច ្រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ ពី ណា ទៅ ណា ▁	27	▁រូបភាព ប ំ លាស់ លំ នៅ នៃ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁គឺ ពី ជន បទ ទៅ ជន បទ ▁ជាពិសេស សម័យ ខ្ ម ែរ ក្រ ហ ម	36
មូលហេតុអ្វីបានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំប្រជាជនកើនឡើងចាប់ពីដើមសតវត្សទី២១	null	បានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំប្រជាជនកើនឡើង ចាប់ពីដើមសតវត្សទី២១ ព្រោះដីមានជីជាតិសម្បូរព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃសព្វថ្ងៃផ្លូវគមនាគមន៍ល្អងាយស្រួលប្រកបមុខរបរ មានផ្ទៃដីធំទូលាយងាយស្រួលធ្វើកសិកម្ម	null	បានជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំប្រជាជនកើនឡើង ចាប់ពីដើមសតវត្សទី២១ ព្រោះដីមានជីជាតិសម្បូរព្រៃឈើ និងសត្វព្រៃសព្វថ្ងៃផ្លូវគមនាគមន៍ល្អងាយស្រួលប្រកបមុខរបរ មានផ្ទៃដីធំទូលាយងាយស្រួលធ្វើកសិកម្ម	ម ូល ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ប្រ ជា ជន ក ើន ឡើង ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ ĠĠ	40	បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ âĢĭ ប្រ ជា ជន ក ើន ឡើង Ġ ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ Ġ ព្រ ោះ ដ ី មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ព្រ ៃ ឈ ើ Ġ និង ស ត ្វ ព្រ ៃ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ល្អ ង ាយ ស្រ ួល ប្រ ក ប មុខ រ បរ Ġ មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ធ ំ ទូ លា យ ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក សិ កម្ម	95	▁មូលហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ប្រ ជា ជន ក ើន ឡើង ច ាប់ ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ ▁	38	▁បានជា ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ▁ប្រជាជន ក ើន ឡើង ▁ចាប់ពី ដើម ស ត វ ត ្ស ទី ២ ១ ▁ព្រោះ ដ ី មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ព្រ ៃ ឈ ើ ▁និង ស ត ្វ ព្រ ៃ ស ព្វ ថ ្ង ៃ ផ្ល ូវ គម នា គមន៍ ល្អ ង ាយ ស្រ ួល ប្រ ក ប មុខ រ បរ ▁មាន ផ្ ទ ៃ ដ ី ធ ំ ទ ូល ាយ ង ាយ ស្រ ួល ធ ្វ ើក សិ កម្ម	89
តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីឲ្យប្រជាជនចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំ	null	ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទាំង២ ឲ្យមានភាគប្រសើរ កសាងប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត និងបង្កើតហរដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ វត្តអារាម ផ្សារ ស្ពាន រួមទាំងប្រព័ន្ធអគ្កិសនី ព្រមទាំងប្រព័ន្ធទឹកស្អាត	null	ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ទាំង២ ឲ្យមានភាគប្រសើរ កសាងប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត និងបង្កើតហរដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់ វត្តអារាម ផ្សារ ស្ពាន រួមទាំងប្រព័ន្ធអគ្កិសនី ព្រមទាំងប្រព័ន្ធទឹកស្អាត	ត ើត ្រ ូវ ធ ្វ ើ ដូច ម្ ត េច Ġ ដើម ្ប ី ឲ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ចិត្ត រស់ នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប Ġ និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ĠĠ	37	ត្រូវ អភិវឌ្ឍ ន៍ ត ំ ប ន់ ទ ាំង ២ Ġ ឲ្យ មាន ភាគ ប្រសើរ Ġ ក សា ង ប្រ ព ័ន ្ ធ ធា រា សា ស្រ ្ត Ġ និង បង ្ក ើត ហ រដ្ឋ ារ ច នា សម ្ ព ័ន ្ ធ សង ្ គម Ġ សា លា រ ៀន Ġ ម ន្ទ ី រ ពេទ្យ Ġ ផ្ល ូវ ថ្ន ល់ Ġ វត្ត អា រា ម Ġ ផ្ សារ Ġ ស្ព ាន Ġ រួម ទ ាំង ប្រ ព ័ន ្ ធ អ គ ្ក ិស នី Ġ ព្រ ម ទ ាំង ប្រ ព ័ន ្ ធ ទឹក ស្ អា ត	92	▁តើ ត្រូវ ធ ្វ ើ ដូច ម ្ត េច ▁ដើម្បីឲ្យ ប្រ ជា ជន ចូល ចិត្ត រស់ នៅ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ▁និង ត ំ ប ន់ ភ្នំ ▁	32	▁ត្រូវ អភិវឌ្ឍ ន៍ ត ំ ប ន់ ទ ាំង ២ ▁ឲ្យ មាន ភាគ ប្រសើរ ▁កសាង ប្រ ព ័ ន្ធ ធា រា សា ស្រ ្ត ▁និង ប ង្ក ើត ហ រដ្ឋ ារ ច នា ស ម្ព ័ ន្ធ ស ង្គ ម ▁សាលារៀន ▁មន្ទីរពេទ្យ ▁ផ្លូវ ថ្ន ល់ ▁វត្ត អា រ ាម ▁ផ្សារ ▁ស្ពាន ▁រួមទាំង ប្រ ព ័ ន្ធ អ គ ្ក ិស នី ▁ព្រមទាំង ប្រ ព ័ ន្ធ ទឹក ស ្អ ាត	70
ហេតុអ្វីបានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ	null	បានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ ព្រោះសម្បូរដោយដ៏មានជីជាតិសម្បូរចំណីអាហារ ត្រីសាច់ បន្លែ ផ្លែឈើគ្រប់មុខ គមនាគមន៍ ផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក ល្អប្រសើរងាយស្រូលធ្វើដំណើរ ការដឹកជញ្ជូនទំនិញមានភាពងាយស្រួល ការធ្វើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្មមានលក្ខខណ្ឌល្ងប្រសើរ	null	បានជាតំបន់ទន្លេសាប និងវាលទំនាបមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ ព្រោះសម្បូរដោយដ៏មានជីជាតិសម្បូរចំណីអាហារ ត្រីសាច់ បន្លែ ផ្លែឈើគ្រប់មុខ គមនាគមន៍ ផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក ល្អប្រសើរងាយស្រូលធ្វើដំណើរ ការដឹកជញ្ជូនទំនិញមានភាពងាយស្រួល ការធ្វើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្មមានលក្ខខណ្ឌល្ងប្រសើរ	ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប Ġ និង វា ល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច្ រ ើន ក ុះ ករ ĠĠ	32	បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប Ġ និង វា ល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច្ រ ើន ក ុះ ករ Ġ ព្រ ោះ សម្ប ូរ ដោយ ដ ៏ មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ចំ ណី អា ហា រ Ġ ត្រ ី សា ច ់ Ġ ប ន្ ល ែ Ġ ផ្ល ែ ឈ ើ គ្រ ប់ មុខ Ġ គម នា គមន៍ Ġ ផ្ល ូវ គោ ក Ġ ផ្ល ូវ ទឹក Ġ ល្អ ប្រសើរ ង ាយ ស្រ ូល ធ ្វ ើ ដំណើរ Ġ ការ ដ ឹក ជ ញ្ជ ូន ទំ និ ញ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល Ġ ការ ធ ្វ ើក សិ កម្ម Ġ ឧ ស្សា ហ កម្ម មាន ល ក្ខ ខ ណ្ឌ ល ្ង ប្រសើរ	115	▁ហេតុ អ ្វី បាន ជា ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប ▁និង វ ាល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច ្រ ើន ក ុះ ករ ▁	32	▁បានជា ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប ▁និង វ ាល ទំ នា ប មាន ម នុ ស្ស រស់ នៅ ច ្រ ើន ក ុះ ករ ▁ព្រោះ សម្ប ូរ ដោយ ដ ៏ មាន ជី ជាតិ សម្ប ូរ ចំ ណី អា ហា រ ▁ត្រី ស ាច់ ▁បន្លែ ▁ផ្លែ ឈ ើ គ្រ ប់ មុខ ▁ គម នា គមន៍ ▁ផ្លូវគោក ▁ផ្លូវ ទឹក ▁ល្អ ប្រសើរ ង ាយ ស្រ ូល ធ ្វ ើ ដំណើរ ▁ការដឹកជញ្ជូន ទំ ន ិញ មាន ភាព ង ាយ ស្រ ួល ▁ការធ្វើ ក សិ កម្ម ▁ឧស្សាហកម្ម មាន ល ក្ខ ខ ណ្ឌ ល ្ង ប្រសើរ	93
យ៉ាងដូចម្តេចដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត	null	ដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត គឺជាចំនួនកូនមធ្យម ដែលស្រ្តីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានក្នុងតំណាក់កាលបន្តពូជ ១៥ ៤៤ឆ្នាំ ឆ្នាំ២០០៨ លទ្ធភាពបង្កកំណើត ៣១នាក់ បន្លោះពី ២៧នាក់ ទៅ ៣៤នាក់ នៅទីប្រជុំជន ២១នាក់ នៅជនបទ ៣៣នាក់	null	ដែលហៅថា កម្រិតលទ្ធភាពបង្កកំណើត គឺជាចំនួនកូនមធ្យម ដែលស្រ្តីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានក្នុងតំណាក់កាលបន្តពូជ ១៥ ៤៤ឆ្នាំ ឆ្នាំ២០០៨ លទ្ធភាពបង្កកំណើត ៣១នាក់ បន្លោះពី ២៧នាក់ ទៅ ៣៤នាក់ នៅទីប្រជុំជន ២១នាក់ នៅជនបទ ៣៣នាក់	យ៉ាង ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ក ម្រ ិត ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត ĠĠ	21	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ក ម្រ ិត ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត Ġ គ ឺ ជា ចំ ន ួន កូ ន ម ធ ្យ ម Ġ ដ ែល ស្រ ្ត ី ម្ នាក់ អា ច បង ្ក ើត កូ ន បាន ក្នុង ត ំណ ាក់ កាល ប ន្ត ព ូ ជ Ġ ១ ៥ Ġ ៤ ៤ ឆ្នាំ Ġ ឆ្នាំ ២០ ០ ៨ Ġ ល ទ្ធ ភាព បង ្ក កំ ណ ើត Ġ ៣ ១ នាក់ Ġ ប ន្ ល ោះ ពី Ġ ២ ៧ នាក់ Ġ ទៅ Ġ ៣ ៤ នាក់ Ġ នៅ ទី ប្រជុំ ជន Ġ ២ ១ នាក់ Ġ នៅ ជន បទ Ġ ៣ ៣ នាក់	98	▁យ៉ាងដូចម្តេច ដ ែល ហ ៅ ថា ▁កម្រិត ល ទ្ធ ភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ▁	15	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁កម្រិត ល ទ្ធ ភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ▁គឺជា ចំ ន ួន ក ូន ម ធ ្យ ម ▁ដែល ស្រ ្ត ី ម្ នាក់ អា ច ប ង្ក ើត ក ូន បាន ក្នុង ត ំណ ាក់ កាល ប ន្ត ព ូ ជ ▁១៥ ▁៤៤ ឆ្នាំ ▁ឆ្នាំ ២ ០០ ៨ ▁លទ្ធភាព ប ង្ក ក ំណ ើត ▁៣១ នាក់ ▁បន្ ល ោះ ពី ▁២៧ នាក់ ▁ទៅ ▁៣៤ នាក់ ▁នៅ ទី ប្រជុំ ជន ▁២១ នាក់ ▁នៅ ជន បទ ▁៣៣ នាក់	82
ខេត្តណាខ្លះមានដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំក្រោយ ១៩៩៨.២០០៨	null	ខេត្តដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំចុងក្រោយ ១៩៩៨២០០៨ គឹខេត្តព្រៃវែង ១៩៤នាក់ ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងខេត្តកោះកុង ១២នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ខេត្តដង់ស៊ីតេថេរក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំចុងក្រោយ ១៩៩៨២០០៨ គឹខេត្តព្រៃវែង ១៩៤នាក់ ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងខេត្តកោះកុង ១២នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ	ខ េត ្ត ណា ខ្ ល ះ មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល Ġ ១០ ឆ្នាំ ក្រ ោយ Ġ ១៩ ៩៨ . ២០ ០ ៨ ĠĠ	28	ខ េត ្ត ដង ់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល Ġ ១០ ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ Ġ ១៩ ៩៨ ២០ ០ ៨ Ġ គ ឹ ខ េត ្ត ព្រ ៃ វ ែង Ġ ១៩ ៤ នាក់ Ġ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ Ġ និង ខ េត ្ត ក ោះ ក ុង Ġ ១ ២ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ	60	▁ខេត្ត ណា ខ្ ល ះ មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ▁១០ឆ្នាំ ក្រ ោយ ▁១៩ ៩៨ . ២ ០០ ៨ ▁	25	▁ខេត្ត ដ ង់ ស៊ី ត េ ថ េរ ក្នុង រយ ៈ ពេល ▁១០ឆ្នាំ ច ុង ក្រ ោយ ▁១៩ ៩៨ ២ ០០ ៨ ▁គ ឹ ខ េ ត្ត ព្រ ៃ វ ែង ▁១៩ ៤ នាក់ ▁ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ▁និង ខ េ ត្ត ក ោះ ក ុង ▁១២ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ	54
បណ្តារាជធានីខេត្ត មានដង់ស៊ីតេប្រែប្រួលពីប៉ុន្មានទៅប៉ុន្មាន	null	ខ្ពង់នៅភ្នំពេញ ៤ ៥១៦ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េនិងទាបនៅមណ្ឌលគិរី ៤ នាក់គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ខ្ពង់នៅភ្នំពេញ ៤ ៥១៦ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េនិងទាបនៅមណ្ឌលគិរី ៤ នាក់គីឡូម៉ែត្រការ៉េ	បណ្ត ារ ា ជ ធាន ី ខ េត ្ត Ġ មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ែប ្រ ួល ពី ប៉ ុន ្ម ាន ទៅ ប៉ ុន ្ម ាន ĠĠ	29	ខ្ ព ង់ នៅ ភ្នំពេញ Ġ ៤ Ġ ៥ ១ ៦ Ġ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េន ិ ង ទ ាប នៅ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី Ġ ៤ Ġ នាក់ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ	33	▁បណ្តា រាជ ធាន ី ខ េ ត្ត ▁មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ែ ប្រ ួល ពី ប៉ ុន ្ មាន ទៅ ប៉ ុន ្ មាន ▁	27	▁ ខ្ ព ង់ នៅ ភ្នំពេញ ▁៤ ▁៥ ១ ៦ ▁នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ និង ទ ាប នៅ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី ▁៤ ▁នាក់ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ	30
ប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រទេសណាដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេនិងទាបជាងគេ	null	ប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេគឺ សឹង្ហបុរី ៧ ០៥៣ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេទាបជាងគេគឺ ឡាវ ២៨ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ	null	ប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងគេគឺ សឹង្ហបុរី ៧ ០៥៣ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេទាបជាងគេគឺ ឡាវ ២៨ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ	ប្រ ទេស នៅ ត ំ ប ន់ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ Ġ ប្រ ទេស ណា ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េន ិ ង ទ ាប ជា ង គ េ ĠĠ	41	ប្រ ទេស ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ស ឹង ្ហ ប ុរ ី Ġ ៧ Ġ ០ ៥ ៣ Ġ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ ប្រ ទេស ដ ែល មាន ដង ់ ស៊ី ត េ ទ ាប ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ឡា វ Ġ ២ ៨ Ġ នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ Âł	65	▁ប្រទេស នៅ ត ំ ប ន់ អា ស៊ី អា គ ្ន េ យ ៍ ▁ប្រទេស ណា ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ និង ទ ាប ជា ង គ េ ▁	38	▁ប្រទេស ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ខ្ ព ស់ ជា ង គ េ គ ឺ ▁សឹង ្ហ ប ុ រី ▁៧ ▁០៥ ៣ ▁នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ប្រ ទេស ដ ែល មាន ដ ង់ ស៊ី ត េ ទ ាប ជា ង គ េ គ ឺ ▁ឡាវ ▁២៨ ▁នាក់ ក្នុង មួយ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ▁	58
យ៉ាងដូចម្តេចដែលហៅថា ដង់ស៊ីតេប្រជាជន កំណើតប្រចាំឆ្នាំ	null	ដែលហៅថា ដង់ស៊ីតេ គឺជាចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដី ១គីឡូម៉ែត្រការ៉េឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានដង់សីតេប្រជាជន ៧៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉ែកំណើតប្រចាំឆ្នាំ ១៥	null	ដែលហៅថា ដង់ស៊ីតេ គឺជាចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដី ១គីឡូម៉ែត្រការ៉េឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានដង់សីតេប្រជាជន ៧៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉ែកំណើតប្រចាំឆ្នាំ ១៥	យ៉ាង ដូច ម្ ត េច ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ដង ់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន Ġ កំ ណ ើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ ĠĠ	25	ដ ែល ហ ៅ ថា Ġ ដង ់ ស៊ី ត េ Ġ គ ឺ ជា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ក្នុង ផ្ ទ ៃ ដ ី Ġ ១ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ េ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ដង ់ សី ត េ ប្រ ជា ជន Ġ ៧ ៥ Ġ គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ ែក ំណ ើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ Ġ ១ ៥	63	▁យ៉ាងដូចម្តេច ដ ែល ហ ៅ ថា ▁ដ ង់ ស៊ី ត េ ប្រ ជា ជន ▁កំណើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ ▁	19	▁ដែល ហ ៅ ថា ▁ដ ង់ ស៊ី ត េ ▁គឺជា ចំ ន ួន ប្រ ជា ជន ក្នុង ផ្ ទ ៃ ដ ី ▁១ គីឡូម៉ែត្រ កា រ៉េ ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ដ ង់ សី ត េ ប្រ ជា ជន ▁៧ ៥ ▁គីឡូម៉ែត្រ ការ ៉ ែក ំណ ើត ប្រ ច ាំ ឆ្នាំ ▁១៥	55
តើខេត្តណាមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ និងតិចជាងគេនៅឆ្នាំ ២០០៨	null	ខេត្តមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ ខេត្តកំពង់ចាម ១៦៧ ៩៩២ នាក់ ខេត្តមានប្រជាជនតិចជាងគេគឺ ខេត្តកែប ៣៥ ៧៥៣ នាក់ ខេត្តដែលមានប្រជាជនតិចៗគឺ ខេត្តកែប មណ្ឌលគិរី រតនៈគិរី និងខេត្តប៉ៃលិន	null	ខេត្តមានប្រជាជនច្រើនជាងគេគឺ ខេត្តកំពង់ចាម ១៦៧ ៩៩២ នាក់ ខេត្តមានប្រជាជនតិចជាងគេគឺ ខេត្តកែប ៣៥ ៧៥៣ នាក់ ខេត្តដែលមានប្រជាជនតិចៗគឺ ខេត្តកែប មណ្ឌលគិរី រតនៈគិរី និងខេត្តប៉ៃលិន	ត ើ ខ េត ្ត ណា មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន ជា ង គ េ Ġ និង តិ ច ជា ង គ េន ៅ ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ ĠĠ	29	ខ េត ្ត មាន ប្រ ជា ជន ច្ រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ច ាម ÂłĠ ១ ៦ ៧ Ġ ៩ ៩ ២ Ġ នាក់ Ġ ខ េត ្ត មាន ប្រ ជា ជន តិ ច ជា ង គ េ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត ក ែប Ġ ៣ ៥ Ġ ៧ ៥ ៣ Ġ នាក់ Ġ ខ េត ្ត ដ ែល មាន ប្រ ជា ជន តិ ច ៗ គ ឺ Ġ ខ េត ្ត ក ែប Ġ ម ណ្ឌ ល គ ិ រី Ġ រ ត នៈ គ ិ រី Ġ និង ខ េត ្ត ប៉ ៃ ល ិន	96	▁តើ ខ េ ត្ត ណា មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន ជា ង គ េ ▁និង ត ិច ជា ង គ េន ៅ ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁	26	▁ខេត្ត មាន ប្រ ជា ជន ច ្រ ើន ជា ង គ េ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ច ាម ▁១៦ ៧ ▁៩ ៩ ២ ▁នាក់ ▁ខេត្ត មាន ប្រ ជា ជន ត ិច ជា ង គ េ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ែប ▁៣៥ ▁៧ ៥ ៣ ▁នាក់ ▁ខេត្ត ដ ែល មាន ប្រ ជា ជន ត ិច ៗ គ ឺ ▁ខេត្ត ក ែប ▁មណ្ឌលគិរី ▁រតនៈ គ ិ រី ▁និង ខ េ ត្ត ប៉ ៃ ល ិន	75
ប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបានប៉ុន្មានដងហើយ	null	ប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបាន៥ដងហើយគិតនៅឆ្នាំ ១៩៣១១៩៦២១៩៩៨ និង២០០៨ ២ ដង សម័យបារាំង ១ដង សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម និង២ដង នៅឆឆ្នាំ១៩៧៩ ២០១៧	null	ប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង រហូតសព្វថ្ងៃបានធ្វើជំរឿនប្រជាជនបាន៥ដងហើយគិតនៅឆ្នាំ ១៩៣១១៩៦២១៩៩៨ និង២០០៨ ២ ដង សម័យបារាំង ១ដង សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម និង២ដង នៅឆឆ្នាំ១៩៧៩ ២០១៧	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម បា រា ំ ង Ġ រ ហ ូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ប៉ ុន ្ម ាន ដង ហើយ ĠĠ	42	ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា Ġ តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម បា រា ំ ង Ġ រ ហ ូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ៥ ដង ហើយ គ ិត នៅ ឆ្នាំ Ġ ១៩ ៣ ១ ១៩ ៦ ២ ១៩ ៩៨ Ġ និង ២០ ០ ៨ Ġ ២ Ġ ដង Ġ សម័យ បា រា ំ ង Ġ ១ ដង Ġ សម័យ សង ្ គម រា ស្រ ្ត និយម Ġ និង ២ ដង Ġ នៅ ឆ ឆ្នាំ ១៩ ៧ ៩ Ġ ២០ ១ ៧	84	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា តាំង ពី សម័យ អា ណា និ គម ប ារ ាំង ▁រហូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ប៉ ុន ្ មាន ដង ហើយ ▁	38	▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា ▁តាំងពី សម័យ អា ណា និ គម ប ារ ាំង ▁រហូត ស ព្វ ថ ្ង ៃ បាន ធ ្វ ើ ជំ រ ឿន ប្រ ជា ជន បាន ៥ ដង ហើយ គ ិត នៅ ឆ្នាំ ▁១៩ ៣ ១ ១ ៩៦ ២ ១៩ ៩៨ ▁និង ២ ០០ ៨ ▁២ ▁ដង ▁សម័យ ប ារ ាំង ▁១ ដង ▁សម័យ ស ង្គ ម រា ស្រ ្ត និយម ▁និង ២ ដង ▁នៅ ឆ ឆ្នាំ ១៩ ៧ ៩ ▁២០១៧	76
តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨តើប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួនប៉ុន្មាន	null	តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួន ១៣ ៣៩៥ ៦៨២ នាក់ ប្រុសចំនួន ៦ ៥១៦ ០៥៤ នាក់ស្រីចំនួន ៦ ៨៧៩ ៦២៨ នាក់	null	តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨ ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនចំនួន ១៣ ៣៩៥ ៦៨២ នាក់ ប្រុសចំនួន ៦ ៥១៦ ០៥៤ នាក់ស្រីចំនួន ៦ ៨៧៩ ៦២៨ នាក់	តា ម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ ត ើប ្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ	28	តា ម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ Ġ ២០ ០ ៨ Ġ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន Ġ ១ ៣ Ġ ៣ ៩ ៥ Ġ ៦ ៨ ២ Ġ នាក់ Ġ ប្រ ុស ចំ ន ួន Ġ ៦ Ġ ៥ ១ ៦ Ġ ០ ៥ ៤ Ġ នាក់ ស្រី ចំ ន ួន Ġ ៦ Ġ ៨ ៧ ៩ Ġ ៦ ២ ៨ Ġ នាក់	56	▁តាម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ ▁២០០៨ ត ើ ប្រ ទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ មាន ▁	25	▁តាម ជំ រ ឿន ឆ្នាំ ▁២០០៨ ▁ប្រទេស ក ម្ព ុ ជា មាន ប្រ ជា ជន ចំ ន ួន ▁១៣ ▁៣៩ ៥ ▁៦ ៨ ២ ▁នាក់ ▁ប្រុស ចំ ន ួន ▁៦ ▁៥ ១ ៦ ▁០៥ ៤ ▁នាក់ ស្រី ចំ ន ួន ▁៦ ▁៨ ៧ ៩ ▁៦ ២ ៨ ▁នាក់	48
របាយប្រជាជនកម្ពុជាមិនស្មើគ្នាទេ ទៅតាមតំបន់ធំៗណាខ្លះនៅ ២០០៨	null	របាយប្រជាជនមិនស្មើគ្នាទេ ទៅតាមតំបន់ធំៗនៅ២០០៨គឺៈតំបន់វាលរាប់មាន ៤៨៨៨តំបន់ទន្លេសាបមាន ៣២៥២តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រមាន ៧១៧តំបន់ខ្ពង់រាបភ្នំមាន ១១៤៣	null	របាយប្រជាជនមិនស្មើគ្នាទេ ទៅតាមតំបន់ធំៗនៅ២០០៨គឺៈតំបន់វាលរាប់មាន ៤៨៨៨តំបន់ទន្លេសាបមាន ៣២៥២តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រមាន ៧១៧តំបន់ខ្ពង់រាបភ្នំមាន ១១៤៣	រ បា យ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ Ġ ទៅ តា ម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ ណា ខ្ ល ះ នៅ Ġ ២០ ០ ៨ ĠĠ	34	រ បា យ ប្រ ជា ជន ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ Ġ ទៅ តា ម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ នៅ ២០ ០ ៨ គ ឺ ៈ ត ំ ប ន់ វា ល រា ប់ មាន Ġ ៤ ៨៨ ៨ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន Ġ ៣ ២៥ ២ ត ំ ប ន់ ឆ្ ន េរ សម ុ ទ្រ មាន Ġ ៧ ១ ៧ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រា ប ភ្នំ មាន Ġ ១ ១ ៤ ៣	83	▁រប ាយ ប្រ ជា ជន ក ម្ព ុ ជា ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ ▁ទៅតាម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ ណា ខ្ ល ះ នៅ ▁២០០៨ ▁	29	▁រប ាយ ប្រ ជា ជន ម ិន ស្ម ើ គ្នា ទេ ▁ទៅតាម ត ំ ប ន់ ធ ំ ៗ នៅ ២ ០០ ៨ គ ឺ ៈ ត ំ ប ន់ វ ាល រ ាប់ មាន ▁៤៨ ៨៨ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ▁៣ ២៥ ២ ត ំ ប ន់ ឆ្ ន េរ សម ុ ទ្រ មាន ▁៧ ១ ៧ ត ំ ប ន់ ខ្ ព ង់ រ ាប ភ្នំ មាន ▁១១ ៤ ៣	78
ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួនប៉ុន្មាន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមានប៉ុន្មាន	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន៨គឺៈ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យនិងប៉ៃលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមានៈ ខេត្តកណ្តាល ស្រុកពញាឮ កំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឬស្សីកែវ៨រាជធានី ខេត្ត	null	ខេត្តនៅតំបន់ទន្លេសាបមានចំនួន៨គឺៈ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង បន្ទាយមានជ័យនិងប៉ៃលិន ខេត្តជាប់ទន្លេសាបមានៈ ខេត្តកណ្តាល ស្រុកពញាឮ កំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ធំ និងរាជធានីភ្នំពេញ ខណ្ឌឬស្សីកែវ៨រាជធានី ខេត្ត	ខ េត ្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ម ាន Ġ ខ េត ្ត ជាប់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ប៉ ុន ្ម ាន ĠĠ	35	ខ េត ្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ៨ គ ឺ ៈ Ġ ខ េត ្ត កំ ព ង់ ធ ំ Ġ ស ៀម រា ប Ġ បា ត់ ដំ បង Ġ ព ោ ធិ ៍ សា ត់ Ġ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង Ġ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ និង ប៉ ៃ ល ិន Ġ ខ េត ្ត ជាប់ ទ ន្ ល េស ាប មាន ៈ Ġ ខ េត ្ត ក ណ្ត ាល Ġ ស្រ ុក ព ញ ា ឮ Ġ កំ ព ង់ ឆ្នាំ ង Ġ ព ោ ធិ ៍ សា ត់ Ġ បា ត់ ដំ បង Ġ ប ន្ទ ាយ មាន ជ ័យ Ġ ស ៀម រា ប Ġ កំ ព ង់ ធ ំ Ġ និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ Ġ ខ ណ្ឌ ឬ ស្ស ី កែវ ៨ រាជ ធាន ី Ġ ខ េត ្ត	130	▁ខេត្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ប៉ ុន ្ មាន ▁ខេត្ត ជាប់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ប៉ ុន ្ មាន ▁	31	▁ខេត្ត នៅ ត ំ ប ន់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ចំ ន ួន ៨ គ ឺ ៈ ▁ខេត្ត ក ំព ង់ ធ ំ ▁សៀមរាប ▁បាត់ដំបង ▁ពោធិ៍សាត់ ▁កំពង់ឆ្នាំង ▁បន្ទាយមានជ័យ និង ប៉ ៃ ល ិន ▁ខេត្ត ជាប់ ទ ន ្ល េស ាប មាន ៈ ▁ខេត្ត ក ណ្ត ាល ▁ស្រុក ព ញ ា ឮ ▁កំពង់ឆ្នាំង ▁ពោធិ៍សាត់ ▁បាត់ដំបង ▁បន្ទាយមានជ័យ ▁សៀមរាប ▁កំពង់ធំ ▁និង រាជ ធាន ី ភ្នំពេញ ▁ខណ្ឌ ឬ ស្ស ី កែវ ៨ រាជ ធាន ី ▁ខេត្ត	74

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.