text
stringlengths
86
266
audio
stringlengths
27
27
چی شده که تونستن یه دوره‌ای نجنگن؟ مثل تقریبا همه دوره قاجار تقریبا البته چرا جنگ نشده؟ شاید یه دلیلش اینه که دولت‌های اروپایی، بازی بزرگ
audios/merged_f14_00011.wav
روسیه تزاری و بریتانیا اینا بودن که نذاشتن جنگ بشه چون انقدری اینا کنترل دارن توی اون قرن ۱۹ روی این منطقه که در واقع می‌تونن اداره کنن داستان رو
audios/merged_f14_00012.wav
تصمیم بگیرن کی و کجا جنگ بشه یا نشه اینا براساس اولویت‌های خودشون می‌تونن تنظیم بکنن که یک معادله صلحی بسته بشه چه عهدی نقض بشه، چی نشه
audios/merged_f14_00013.wav
چون هر دو دولت ایران و عثمانی در واقع یه بخش بزرگی از این قرن ۱۹ رو ضعیفن یا ضعیفن یا دردسرهای بزرگتر و مهم‌تری دارن داخلی یا در مواجهه با قدرت‌های بزرگتر و جدیدتر بریتانیا و روسیه
audios/merged_f14_00014.wav
ایران تو همین قرنه که قفقاز رو از دست می‌ده هرات رو از دست می‌ده عثمانی تو همین قرنه که در شمال آفریقا در بالکان خیلی شدید درگیره یعنی ابتکار عمل بیش از این‌که در تهران و تبریز و استانبول و اینا باشه
audios/merged_f14_00015.wav
شاید اصلا در لندن و سن‌پترزبورگ و تا حدودی پاریسه یا شاید هم اگه یه جور دیگه بخوای نگاه کنی مثلا شاید بعد از چند قرن پرتنش دو طرف دیدن که این درگیری که پرتداومه
audios/merged_f14_00016.wav
ارزش استراتژیکی براشون نداره منابع‌شون رو فقط هدر می‌ده اینه که به این بلوغ رسیدن که بیشتر اختلاف‌ها رو دیپلماتیک حل کنن نه این‌که دیگه شیعیان عراق هیچ‌وقت از دست سنی‌ها مثلا شاکی نباشن
audios/merged_f14_00017.wav
یا زوار شیعه رو هیچ‌وقت اذیت نکنن یا از حجاج ایرانی مالیات سنگین نگیرین دوره‌های پرتنش بیشتر بوده و اینا ولی رابطه انقدری پایدار بوده که به‌خاطر این چیزا خراب نشه
audios/merged_f14_00018.wav
تو کل این قرن طولانی قاجار یه درگیری نظامی‌ داریم و دو تا پیمان مهم ارزروم اول و ارزروم دوم مرز کجا می‌شه؟ مرز عملا می‌مونه دوباره سر همون مرزهای عهدنامه زهاب
audios/merged_f14_00019.wav
و هر بار همونجا تثبیت می‌شه حالا دقیق‌ترش می‌کنن مثلا می‌آن وضع اتباع ایرانی رو در عثمانی مشخص می‌کنن مثلا یه دوره‌ای قرار می‌شه که ایرانی‌ها در عثمانی دادگاه کنسولی داشته باشن
audios/merged_f14_00020.wav
مثل اروپایی‌ها ایرانی‌های ساکن عثمانی هم باهاشون طبق قوانین ایران برخورد بشه این یعنی روابط دیپلماتیک خوب بوده که یه همچین چیزی تونستن بگیرن و درگیری‌های محدودی هم که دارن
audios/merged_f14_00021.wav
با وساطت بریتانیا و روسیه و اینا رفع می‌شه تو قرارداد ارزروم دوم البته یه نکته مهمی‌ هست اونجا مرزهای زمینی رو دقیق‌ترش می‌کنن ولی یه چیزی رو دقیق تعیین تکلیف نمی‌کنن
audios/merged_f14_00022.wav
و همون هم می‌شه یک زخم بازی که نهایتا دویست‌وخرده‌ای سال بعد بشه زمینه تنش بین ایران پهلوی و جمهوری عراق چرا گفتم دویست‌وخرده‌ای؟ صدوخرده‌ای صدوخرده‌ای سال بعد
audios/merged_f14_00023.wav
اونم مسئله اروندروده که حالا جلوتر درباره‌ش صحبت می‌کنیم قرن ۱۹ اینطوریه اوایل قرن بیستم یه مقدار البته اوضاع عوض می‌شه جنگ جهانی اول عثمانی حمله می‌کنه به ایران یه بخش‌هایی از ایران رو اشغال می‌کنه
audios/merged_f14_00024.wav
منتها توی اون جنگ تعریف کردیم دیگه داستان یه خرده در غرب ایران می‌شه صحنه جنگ بین عثمانی متحد آلمان و روسیه متحد انگلیس ایران در جنگ بی‌طرفی اعلام کرده عثمانی گفته تا نیروهای روسیه تو خاک ایرانن
audios/merged_f14_00025.wav
این بی‌طرفی معنی نداره حمله کرده اومدن جلو همدان رو گرفتن قزوین رو گرفتن منتها اون رو ما بیشتر از این‌که در کانتکست روابط ایران و عراق ببینیم باید تو فضای جنگ جهانی اول ببینیم
audios/merged_f14_00026.wav
و تا حدی ذیل رابطه ایران و آلمان ببینیم که داستانش رو مفصل قبلا تعریف کردیم برای همین اونو خیلی اینجا بهش نمی‌پردازیم و بعد می‌رسیم به ایران پهلوی به دوران پهلوی
audios/merged_f14_00027.wav
رابطه ایران و عراق در دوره نیم‌قرنه‌ی پهلوی باز خودش سه‌تا فاز اصلی داره سه تا فاز اصلی که با سیستم حکومت این کشورها کم‌کم عوض شدن
audios/merged_f14_00028.wav
فاز اولش یه فازیه که هر دو پادشاهی‌ان تنش هست ولی درگیری نیست دوره رضاشاهه و اوایل دوره محمدرضاشاه فاز دوم ایران هنوز پادشاهیه ولی عراق جمهوری شده
audios/merged_f14_00029.wav
جمهوری می‌شه و کودتا پشت کودتا و تنش همین‌طوری می‌ره بالا و اینا و فاز سوم فازیه که عراق دیگه بعثی می‌شه و وقتی عراق می‌افته دست حزب بعث شیب افزایش تنش زیاد می‌شه
audios/merged_f14_00030.wav
و به نظر می‌رسه که دیگه ایران و عراق دارن می‌رن به سمت رویارویی این سه تا دوره رو یه خرده دقیق‌تر ببینیم چون یه چیزایی‌شون متفاوته ولی از یه نظرایی هم تداوم دارن یعنی یه روندهایی رو می‌شه قشنگ توش دید
audios/merged_f14_00031.wav
دوره اول که گفتیم هر دو پادشاهی‌‌ان که رابطه‌شون هم با غرب خوبه انگلستان در هر دو انقدری نفوذ داره که بتونه قانع‌شون کنه که معاهده سعدآبادی رو مثلا امضا کنن که در واقع هیچ‌کدوم ته دل‌شون ازش راضی نیستن
audios/merged_f14_00032.wav
ولی تلاش‌شون اینه که رابطه‌شون با هم خوب باشه و واقعا هم درگیر نیستن سیاست خارجی رضاشاه هم اون موقع همسایگی خوب و حسن هم‌جواری و ایناست اشتراکات‌شون هم با هم زیاده
audios/merged_f14_00033.wav
هر دو اصطلاحا غرب‌گرا هستن هر دو ضدکمونیستی‌ان هر دو دنبال تثبیت قدرت مرکزی‌ان و کنترل قبایل و کسایی که از مرزها رد می‌شن و این‌ها و هر دو مخالف تشکیل کشور مستقل کردی در عراق هستن
audios/merged_f14_00034.wav
چون اون می‌تونه به کشورای دیگه هم سرایت بکنه و البته اختلاف هم دارن اختلاف مخصوصا سر همون موضوعای قدیمی‌ اختلافات ارضی و مرزی و بعد هم یه چیزایی مثل مثلا حقوق ایرانی‌های مقیم عراق
audios/merged_f14_00035.wav
یا این‌که در عراق با اکثریت شیعه حکومت سنیه و یه خرده این اکثریت شیعه بودن رضاشاه رو وسوسه هم می‌کنه که روش یه مانوری بده ولی در نهایت تصمیم می‌گیره که
audios/merged_f14_00036.wav
تو این درگیری که شیعیان با حکومت عراق دارن دخالت نکنه و سکوت بکنه حتی وقتی بعضی از این روسای کردی می‌خوان بپیوندن به ایران رضاشاه استقبال نمی‌کنه
audios/merged_f14_00037.wav
البته با این‌که داخل دعوای شیعه‌های عراق با حکومت نمی‌شه ولی درباره عراقی‌های ایران‌الاصل ایرانی‌الاصل یا معاودین یه خرده رفتار متفاوته
audios/merged_f14_00038.wav
اینا تعدادشون کم هم نیست در ۱۹۲۱ تخمین این بود که ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار نفر ایرانی در عراق زندگی می‌کنن بعد از سقوط صفویان تعداد زیادی مهاجرت کرد بودن به بین‌النهرین
audios/merged_f14_00039.wav
اینا تا ۱۹۲۰ حقوق ممتاز داشتن مثل اروپایی‌ها حق انحصار کنسولی در امور مدنی و حق این چیزها داشتن ۱۹۲۰ ولی بریتانیا یه معاهده‌ای با عراق امضا کرد و این حقوق از ایرانی‌ها گرفته شد
audios/merged_f14_00040.wav
ایران رفت شکایت کرد به سازمان ملل گفت ما اینو می‌خوایم بریتانیا گفت باید بشینین سر مسائل با عراق مذاکره کنی ما این حقوق رو از قبل داشتیم دوباره می‌خوایم یه اختلاف مهمی‌ بود این اون موقع منتها از این مهم‌تر اختلاف ارضی بود
audios/merged_f14_00041.wav
اختلاف ارضی که الان سر شط‌العرب یا سر اروندرود بالا گرفته بود این اصلا داستان اختلاف ایران و عراق در قرن بیستم تا حد زیادی داستان اروندروده
audios/merged_f14_00042.wav
داستان اختلاف سر ارونده سر اینه که مرز کجا باید باشه اروند رودیه در عراق شروع می‌شه دجله و فرات می‌ریزن توش یکی می‌شن بعد می‌آد کارون هم بهش می‌پیونده
audios/merged_f14_00043.wav
و خلاصه می‌شه اروندرود یا شط‌العرب کلش ۱۹۰ کیلومتره نصفش افتاده روی مرز ایران و عراق یا در واقع اینطوری باید بگیم که مرز ایران و عراق روش تعیین شده کجای رودخونه تعیین شده؟
audios/merged_f14_00044.wav
چون رودخونه بالاخره یه نقطه باید باشه مرز دیگه کجاشه؟ اصلا تمام اختلاف و دعوا سر همینه که مرز کجای اینه؟ قانونی هست برای این که می‌گه که اگر رودخونه مرز دو کشور باشه
audios/merged_f14_00045.wav
خط‌القعر رودخونه یا ژرفگاه رودخونه می‌شه مرز دو کشور تالوِگ مرز دو کشور وقتی رو رودخونه‌ست عمیق‌ترین جای رودخونه می‌شه خط مرزی این ادعاییه که ایران همیشه پاش وایساده و بهش استناد می‌کنه
audios/merged_f14_00046.wav
عراق از اون طرف می‌گه نه ما اینو قبول نداریم به‌خاطر این‌که این رودخونه اصلا مرز نیست که مرز ما با شما اون‌ور رودخونه‌ست ساحل شرقی رودخونه‌ست این رودخونه همه‌ش در واقع در عراقه
audios/merged_f14_00047.wav
تنها رودخانه قابل کشتی‌رانی بسیار اهمیت داره برای عراق هم مخصوصا چون که کلا ۸۲ کیلومتر بیشتر ساحل نداره دسترسی نداره به خلیج فارس
audios/merged_f14_00048.wav
خیلی مهمه که یه رودخونه‌ای می‌تونه از دل عراق کالا بیاره تا خلیج فارس و بعد هم به آب‌های آزاد و به بقیه دنیا مشخصه که برای عراق هم اهمیتش حیاتیه
audios/merged_f14_00049.wav
این اختلاف کلیدی ایران و عراقه حالا به جز این ایران سر چیزای دیگه هم می‌خواد مذاکره بکنه می‌گه قرارداد ۱۹۱۴-۱۹۱۳ رو ما تحت فشار بستیم زیرزمین‌های نفت‌خیز اطراف قصر شیرین
audios/merged_f14_00050.wav
اونا باید تعیین تکلیف بشه ما تحت فشار اینا رو دادیم به عثمانی حاکمیت ایران روی آبادان و خرمشهر رو یه خرده‌ای عراق بعضی وقتا مدعی می‌شه اون شیخ خزعل اونجا تشکیلات درست کرده حکومت می‌کنه انگلیس هم هی می‌دمه توش و
audios/merged_f14_00051.wav
مثلا بدون اجازه ایران می‌آد حمایت می‌کنه از اونا و اینا اختلاف هست زمینه‌های دیگر اختلاف هم وجود داره همین داستان خزعل این خزعل رو بعدا خیلی برای ملی‌گراهای سنی عراق عزیزش کرد
audios/merged_f14_00052.wav
اینا می‌گفتن که اینا که به خوزستان می‌گفتن عربستان خزعل یه قدرت محلی‌ای بود رضاخان قبل از این‌که شاه بشه رفت و جمعش کرد در واقع به اعتبار جمع کردن خزعل و امثال خزعل اعتباری گرفت
audios/merged_f14_00053.wav
که خیلیا هم آمدن پشتش و بعد هم که شاه شد برای این‌که امتیازات ارضی بگیره به رسمیت شناختن عراق رو یه مقدار عقب انداخت ولی انگلیس گفتش که نه شما به رسمیت اینو باید بشناسین
audios/merged_f14_00054.wav
اگر به رسمیت بشناسین ما بعدا از خواسته‌هایی که شما در مقابل عراق دارین حمایت می‌کنیم که ایران به رسمیت شناخت ولی باز در مذاکرات انگلیس رفت پشت عراق مذاکرات دهه ۳۰ ادامه پیدا کرد
audios/merged_f14_00055.wav
عراق می‌گفت حاکمیت ایران رو بر اروند نمی‌پذیریم بر نصف اروند هم نمی‌پذیریم این باید همه‌ش در عراق باشه ایران هم می‌گفت نه این مرزه باید مشترک باشه ما اگه روی اروند کنترل نداشته باشیم
audios/merged_f14_00056.wav
این بندرهای استراتژیک آبادان و خرمشهر و اینا همه در تیررس توپ‌های عراق قرار می‌گیرن رودخونه برای ما هم برای امنیت‌مون مهمه هم برای صادرات نفت‌مون مهمه اختلاف مشخص سر چیه دیگه
audios/merged_f14_00057.wav
نهایتا انگلیس فشار می‌آره که توافق کنه با فشار انگلستان ۱۳۱۶ در پیمانی به نام سعدآباد در تهران توافق می‌کنن توافقی که خیلی خوشایند ایران نیست
audios/merged_f14_00058.wav
البته توافق دوطرفه هم نیست چهارتا کشورن ایران رضاشاهی و عراق ملک‌غازی اول و افغانستان محمد ظاهرشاه و ترکیه‌ آتاتورک یه توافق خیلی مهمی می‌کنن
audios/merged_f14_00059.wav
که در امور داخلی همدیگه مثلا یارو نداشته باشیم با مرزهای مشترک کاری نداشته باشیم و دیگه در واقع این توافقه خیلی اختلافای قدیمی‌‌ای رو دارن حل می‌کنن اینجا برای این‌که یک اتحادی جلوی کمونیست درست بکنن
audios/merged_f14_00060.wav
مثل هر معاهده‌ای ایران در مقابل صلح و ثباتی که توش به دست می‌آره اینجا با همسایه‌ها امتیازاتی هم می‌ده بقیه هم امتیازاتی می‌دن اینجا ایران یه بخش‌هایی از کوه‌های استراتژیک‌تر آرارات رو
audios/merged_f14_00061.wav
در برابر ترکیه از دست می‌ده به جاش دشت بزرگتر قطور رو می‌گیره یا در مقابل افغانستان ایران ادعا و چشم‌داشت نسبت به هرات رو دیگه برای همیشه می‌گذاره کنار
audios/merged_f14_00062.wav
و هیرمند قرار می‌شه که مشترک باشه بین‌شون یا در مقابل عراق هم عملا ایران اداره کامل اروند رو می‌ده به عراق اجبارا و خب طبعا راضی هم نیست از این توافق
audios/merged_f14_00063.wav
منتها توانی نداره که بیش از اون موقع بگیره این مال زمان رضاشاهه توافق سعدآباد زیر فشار انگلستان توافقی که ایران ازش راضی نیست این‌که عراق راضیه یا نه رو من نمی‌دونم چون یه جاهایی می‌خونم که عراق هم ازش راضی نیست
audios/merged_f14_00064.wav
ولی حالا به هر حال اونجا توافق می‌کنن بعد البته جنگ جهانی دوم می‌شه انگلیسی که خیلی مشوق پیمان سعدآباد بود که یک سدی جلوی کمونیست درست کنه و اینا اصلا با شوروری کمونیستی متحد می‌شه خودش
audios/merged_f14_00065.wav
و بعد که دیگه دوتایی می‌آن ایران رو می‌گیرن اصلا خیلی چیزای اون سعدآباد هوا می‌شه چون اون قانونش این بود که اگر کسی به یکی از اینا حمله کرد به هم کمک کنن اینا به همدیگه حمله نکنن و اینا اینا اصلا همه هوا می‌شه مثل جنگ جهانی اول در جنگ دوم هم
audios/merged_f14_00066.wav
این مسئله بین دو کشور عملا از موضوعیت می‌ره کنار می‌ره زیر سایه جنگ بزرگتر جهانی بعد هم که دیگه رضاشاه رو می‌برن و شاه می‌آد و ده سالی هم طول می‌کشه
audios/merged_f14_00067.wav
تا کم‌کم تبدیل بشه به اون شاهی که ما عموما می‌شناسیم و دوره جدید روابط ایران و عراق اونجا شروع بشه دوره جدید چطوریه؟ یه بار برگردیم مشکل عراق رو یادمون بیاد چی بود
audios/merged_f14_00068.wav
تو این مرز جدیدی که برای عراق کشیدن گفتن این کشور عراقه عراق راهش به دریا خیلی کمه دسترسیش به دریا برای کشوری که کلی نفت داره صادر می‌کنه دو جور می‌شه نفت رو صادر کرد
audios/merged_f14_00069.wav
یا باید خط لوله بکشه از سوریه و ترکیه و اینا نفت رو بفرسته اروپا یا حالا جاهای دیگه که خیلی گرونه یا خیلی دردسر داره براش یا این‌که از طریق خلیج فارس و برای این‌که برسونه به خلیج فارس
audios/merged_f14_00070.wav
کلا ۸۲ کیلومتر ساحل داره عراق و این زمینه تنشه دیگه زمینه تنش بود منتها این تنش روابط رو خراب نکرد روابط در واقع از وقتی که شاه آمد البته قبل از این‌که شاه بیاد
audios/merged_f14_00071.wav
ولی تا زمان مصدق روابط حسنه بود در دوره نخست‌وزیری مصدق و ملی شدن نفت و درگیری با انگلیس خب روابط بد شد مصدق عراق رو متهم می‌کرد که از انگلیس حمایت می‌کنه
audios/merged_f14_00072.wav
تلاش می‌کنه دولت مصدق رو تضعیف کنه بعد البته دولت مصدق افتاد روابط شاه با عراق مستحکم‌تر شد حسنه شد شاه هم کم‌کم شروع کرد شطرنج قدرتش رو در خاورمیانه
audios/merged_f14_00073.wav
با طرح و برنامه بازی کردن رفت ایران توی این پیمان بغداد یه پیمانی که متحدین غرب در منطقه با هم جمع بشن علیه شوروی کمونیست و متحد پان‌عربش در مصر جمال‌عبدالناصر
audios/merged_f14_00074.wav
در واقع یه تهدید مشترکی بود که ایران و عراق رو به هم نزدیک‌تر کرد منتها این داستان دوام نداشت این روابط دوستانه به هم خورد به‌خاطر این‌که عراق به هم خورد ملک فیصل دوم آمد ایران
audios/merged_f14_00075.wav
قرار شد سر موضوعاتی با یه میانجی سوئدی برن جلو اختلافات رو حل کنن و اینا ولی در عراق کودتا شد به تقلید از مصر کودتا کردن و این ملک فیصل و نخست‌وزیر غرب‌گراش رو یه جور ناجوری کشتن و
audios/merged_f14_00076.wav
عراق رفت اصلا خودش تو فاز ناسیونالیسم عربی با راهنماهای سنگین به سمت شوروی زدن یعنی اون پیمان بغداد هم که علیه شوروی و علیه ناسیونالیسم عربی بود طبعا هوا شد دیگه
audios/merged_f14_00077.wav
که داره یک حکومت پادشاه غرب‌گرایی در کشور شیعه مسلمان این طرف مرز اداره می‌کنه طبعا نگران می‌شه از اون طرف این داستان خیلی شبیه داستان مصر هم هست اونم باز خاطرات بدی رو براش زنده می‌کنه
audios/merged_f14_00078.wav
خاطرات شخصی بدی رو هم زنده می‌کنه ولی شباهت‌هاش هم نگران‌کننده‌ست به جز اینا ایده‌هایی که شاه این‌ها رو ریسک‌های بزرگی می‌بینه برای ایران یهو اینجا پشت مرز سبز می‌شن
audios/merged_f14_00079.wav
یعنی تو این دنیایی که حالا بریتانیایی هم دیگه نیست استعمار بریتانیا موازنه می‌کرده اینجا قدرت‌ها رو اینا این داره کم می‌شه نیروی متوازن‌کننده ایران و عراق داره می‌ره بیرون
audios/merged_f14_00080.wav
رفته یا داره می‌ره بیرون فضا داره خیلی تنش‌آلود می‌شه این نقطه عطفیه تیر ۳۷، ۱۹۵۸ نقطه عطفیه در روابط ایران پهلوی و عراق رابطه عوض می‌شه
audios/merged_f14_00081.wav
شاه نگرانه که عراق در کنار مصر و سوریه و اینا اصلا برن راه شوروی رو باز کنن در خاورمیانه هم خطر سرخ رو شاه نزدیک می‌بینه هم از این طرف خطر عربی و پان‌عربی بودن اینا و
audios/merged_f14_00082.wav
از همه نظر ریسکه براش توی این وضعیتی که شاه خیلی نگرانه رژیم جمهوری عراق یک اشتباه بزرگی می‌کنه و اجازه می‌ده که مصطفی بارزانی
audios/merged_f14_00083.wav
و البته وزیر سابق دفاع در جمهوری شوروی ساخته مهاباد در ایران اینو دولت عراق عفوش کرد چون می‌خواست الان قدرت زمین‌دارا رو در کردستان کم کنن و اینا
audios/merged_f14_00084.wav
متحد می‌خواستن بارزانی رو آوردن کردستان بارزانی هم قول داد که با دولت متحد بمونه شاه گفت هیچی دیگه این اصلا کمونیسم و پان‌عربیسم کم بود جدایی‌طلبی کردی هم بهش اضافه شد
audios/merged_f14_00085.wav
این دیگه سه تا خطر بزرگ بیخ گوش منه بارزانی اونجا کم‌کم میدون گرفت و یه طوری دستش پر شد که دولت ازش ترسید دولت عراق رفت سمت این‌که نه من به اینا امتیازی ندم
audios/merged_f14_00086.wav
رابطه بارزانی که با دولت عراق به هم خورد یک امیدی برای ایران پیدا شد که شاید بتونه اونجا متحدی پیدا کنه متحدی که البته باهاش هم‌پیمان شدن راحت نیست
audios/merged_f14_00087.wav
به‌خاطر اون گذشته داستان‌دارش سر جمهوری مهاباد و فرار کردنش و این‌ها ولی اتفاقات روز نشون می‌داد که نیاز انقدری هست که بشه یه بخشایی از اون داستان رو ازش چشم‌پوشی کرد
audios/merged_f14_00088.wav
و به رغم مخالفت تیمسارهای ارتش نزدیک بشه با بارزانی تنش با عراق دیگه بالا رفت رئیس‌جمهور عراق گفت شاه عروسک غربه بعد گفت اصلا این خرمشهر و خوزستان و اینا مال عراقه
audios/merged_f14_00089.wav
گفت ما اون عهدنامه سعدآباد رو قبول نداریم ما اونجا پنج کیلومتر از خاک عراق رو دادیم ایران به این امید که مشکلات مرزی رفع بشه رفع نشده اگه اینا برطرف نشه ما اون ۵ کیلومتر خاک‌مون رو می‌خوایم اتفاق دیگه‌ای که افتاد و شاه رو بیشتر ترسوند این بود که
audios/merged_f14_00090.wav
بغداد شروع کرد به مخالف‌ها و اپوزیسیون مارکسیست ایرانی نزدیک‌تر شدن توده‌ای‌ها کمک می‌کردن تبعیدی‌های توده از آلمان شرقی می‌اومدن عراق حزب کمونیست رو آموزش ایدئولوژیک بدن و
audios/merged_f14_00091.wav
نظامی‌هاشون بیان ارتش عراق رو سامان بدن و شاه واقعا نگران شد شاه به ساواک گفتش که برین اصلا این کاری کنین تو عراق جمع بشه این جمهوری جمع بشه دوباره سلطنت هاشمی رو برگردونین
audios/merged_f14_00092.wav
که نتونستن رفت سمت این‌که با شیعیان عراق ارتباط بگیره روی اونا سرمایه‌گذاری بکنه اونم نشد اونا جمعیت داشتن ولی سازماندهی نداشتن خلاصه نشد این شد که اون ایده با کردها متحد بشیم جدی‌تر شد
audios/merged_f14_00093.wav
انقدری که دیگه ساواک با بارزانی تماس گرفت گفت شاه راضی شده که با شما همکاری کنه بارزانی هم که از خداخواسته دنبال متحد بود از شوروی و غرب و اینا آبی براش گرم نشده بود
audios/merged_f14_00094.wav
الان داشت متحد پیدا می‌کرد در کنار متحد دیگری که داشتن کردها از همون موقع شروع کردن کار کردن از نزدیک با اسرائیلی‌ها اسرائیل چرا دنبال کردها بود؟ براساس دکترین پیرامونی
audios/merged_f14_00095.wav
اسرائیل می‌خواست با غیرعرب‌ها رابطه نزدیک برقرار کنه در منطقه حالا چه دولت‌های غیرعرب پیرامون جهان عرب چه گروه‌های غیرعرب داخل جهان عربی
audios/merged_f14_00096.wav
یه طوری که اینا عراق رو مثلا درگیر بکنن در شمال که عراق انقدری سرش گرم اینا باشه نتونه بیاد بره سراغ اسرائیل این شروع یک بازی پیچیده‌ست بین ایران و کردها
audios/merged_f14_00097.wav
و اسرائیل و بعدا آمریکا که چند سالی ادامه داره خلاصه داستانش اینه که شاه با اتحاد موقت با کردهای عراق و با بارزانی یه کارت جدیدی برای خودش درست می‌کنه
audios/merged_f14_00098.wav
یا یک مهره جدیدی می‌آره در صفحه شطرنجش در مقابل عراق اتحادی که البته اتحاد پرچالشیه یه بار اون وسط بارزانی باز به دولت عراق نزدیک می‌شه به شاه پشت می‌کنه بعد دوباره بین‌شون اختلاف می‌افته
audios/merged_f14_00099.wav
ارتش دوباره حمله می‌کنه ارتش عراق به کردستان دوباره جنگ می‌شه چند سال درگیری ادامه داره یعنی روی زمین درگیری کردهای عراقه با پشتیبانی ایران و اسرائیل با دولت جمهوری عراق پان‌عرب
audios/merged_f14_00100.wav
که توش حالا هی رئیس‌جمهور عوض می‌شه فیتیله درگیری می‌کشن پایین دوباره می‌رن بالا اینا و از این طرف ایران هم فقط حسابش روی کردها نیست سعی می‌کنه دوباره با شیعه‌ها کار کنه شیعه‌های عراق نمی‌شه سعی می‌کنه با حزب بعث کار کنه
audios/merged_f14_00101.wav
که اونم نمی‌شه یعنی حزب بعث اصلا می‌ره یه دیدگاه‌های خیلی ضدایرانی و اینا پیدا می‌کنه هم خیلی ضدایرانی هم ضدسلطنت و اینا جفتش خب برای شاه مشکل‌داره دیگه
audios/merged_f14_00102.wav
ضدایرانی که طبعا ضدسلطنت هم شاه همچنان امید داره که شاید بشه اون سلطنت هاشمی‌ رو برگردوند خلاصه نمی‌شه و از یه جایی دیگه خیلی سخت‌تر می‌شه اونم جایی که بغداد می‌ره خیلی نزدیک می‌شه به مسکو
audios/merged_f14_00103.wav
می‌ره قرارداد نفتی امضا می‌کنه اصلا ناوهای روسی می‌آن توی خلیج فارس در فاو مستقر می‌شن و این اتفاقا انقدری آمریکا رو می‌ترسونه که آمریکایی‌ها هم برای اولین بار می‌آن توی مسئله کردها
audios/merged_f14_00104.wav
می‌گن خب ما هم شروع می‌کنیم به صحبت کردن شاه قبلش خیلی تلاش کرده بود نشده بود اینجا ولی بالاخره اونا هم می‌آن توی بازی ما یه بار داستان عراق رو تعریف کردیم که چطوری در عراق این نیمه دوم قرن بیستم کودتا پشت کودتا
audios/merged_f14_00105.wav
اینم یکی از زمان‌هاییه که دوباره کودتا می‌شه و بعد از این کودتا حزب بعث اصلا می‌رسه به قدرت یعنی احمد حسن البکر و صدام حسین تکریتی اینا می‌آن بالا ایران اول حزب بعث رو به رسمیت می‌شناسه و
audios/merged_f14_00106.wav
فکر می‌کنه شاید بشه کار کرد ضدروسن، ضدپان‌عربیستن این حرفا ولی نه اینا خیلی زود هم رابطه رو با شوروی برقرار می‌کنن هم سر مسائل مرزی و ارضی با ایران کوتاه نمی‌آن هم می‌گن کردها و شیعیان ستون پنجم ایرانن
audios/merged_f14_00107.wav
کلا یه رویکرد ضدایرانی و درگیری با کردها بره بالا و پشتیبانی ایران از کردها بیشتر می‌شه گره می‌خوره به اون تنش‌های قدیمی از جمله داستان مرزی اروندرود
audios/merged_f14_00108.wav
همون داستان این‌که مرز وسط باشه یا این طرف رودخونه باشه و مسئله برای شاه خیلی مهم‌تر می‌شه مسئله برای ایران چرا مهمه؟ حالا مسئله مرزی هست و بالاخره اینا ولی ایران در واقع کاری که می‌خواد رو داره می‌کنه اون موقع
audios/merged_f14_00109.wav
یعنی دستش بسته نیست از نظر عملی ولی شاه این براش کافی نیست می‌خواد که توافق عوض بشه توافق سعدآباد رو می‌خواد که هوا بکنه یه دفعه علم می‌گه من به شاه گفتم شاید انقدر اصرار لازم نباشه
audios/merged_f14_00110.wav