text
stringlengths
86
266
audio
stringlengths
27
27
تو ایران هم قبلا گفتیم که تو این دهه‌ها فازشون چطوره و دقت هم بکنیم تو این کنسرسیوم دو تا کشوری هستن یکی نگاه ایرانیا بهشون اینه که اینا خوبن اینا خوی استعماری ندارن
audios/merged_f02_00101.wav
نه آلمان نه آمریکا اینا مثل روس و انگلیس بلا سر ما نیاوردن ضمن این‌که فنی هم خوبن کنسرسیوم شروع می‌کنه کار کردن از شمال آلمانی‌ها، از جنوب آمریکایی‌ها یه سری ایرانی رو می‌فرستن فرنگ درس بخونن
audios/merged_f02_00102.wav
که اینا هم بتونن بیان تو راه‌آهن کار کنن تو اینا آدمای جالب و معروفی هستن آقای شریف امامی‌ که بعدا چند بار نخست‌وزیر می‌شه و رئیس مجلس می‌شه و اینا تو مدرسه آلمانی هم درس فنی خونده اون موقع رفته آلمان درس می‌خونه برمی‌گرده
audios/merged_f02_00103.wav
می‌آد تو راه‌آهن شروع می‌کنه کار کردن و البته یکی هم هست که می‌ره درس راه‌آهن بخونه و برنمی‌گرده یعنی برمی‌گرده ولی اصلا می‌ره تو یه مسیر دیگه اونم آقای صادق هدایته صادق هدایت هم می‌ره که مهندس راه‌آهن بشه
audios/merged_f02_00104.wav
آلمانی‌ها از بندر ترکمن تا قائم‌شهر ۱۲۷ کیلومتر می‌کشن می‌آن آمریکایی‌ها هم جنوب تندتند دارن پیش می‌رن هر دو مسئله سرعت براشون مهمه روزنامه‌ها هر روز از راه‌آهن می‌نویسن
audios/merged_f02_00105.wav
آگهی استخدام گزارش پیشرفت واقعا هم پروژه جالبیه برای مردم هم پروژه مهم و پروژه جالبیه دنبال کردنش ولی همین سرعت کار کار دست آمریکایی‌ها می‌ده یه جایی رودخونه می‌آد بالا
audios/merged_f02_00106.wav
هم خط رو خراب می‌کنه هم به خونه‌ها خسارت می‌زنه دعوای غرامت بلند می‌شه در نهایت اصلا شرکت آمریکایی ول می‌کنه می‌ره بعد یه آمریکایی مهندس دیگه می‌آد جاش یه خرده کار جنوب به مشکل می‌خوره
audios/merged_f02_00107.wav
تا بعد پای یه شرکت دانمارکی باز می‌شه به داستان یک شرکت دانمارکی‌ای که در ترکیه هم کار کرده می‌آد و نهایتا یه بخش بزرگی از راه‌آهن سراسری ایران رو
audios/merged_f02_00108.wav
این شرکت نسبتا گم‌نام دانمارکی انجام می‌ده با مهندسایی که البته از کشورای مختلفن با تجربه‌ای که خودش از جمله در ترکیه داشته
audios/merged_f02_00109.wav
این شرکت ۱۳۹۴ کیلومتر خط آهن می‌کشه در ایران خیلی هم پیمانکار خوبی از آب درمی‌آد بعد یه مدتی دیدن روال کار در ایران با ترکیه متفاوته اونجا مثلا هی می‌خواستن کشش بدن
audios/merged_f02_00110.wav
که نیروهاشون آموزش ببینن و هی پرداخت‌هاشون عقب بیوفته و اینا اینجا ولی دولت ایران عجله داره حتی حاضره پول بیشتر بده که زودتر تمام شه اینا هم گفتن از شمال شروع کنیم که تونل کمتر می‌خواد و راحت‌تره و
audios/merged_f02_00111.wav
در اوجش می‌گن ۹۰ هزار نفر توی این پروژه کار می‌کردن که حتما رکورد بوده خیلی بیشتر از صنعت نفته که صنعت بزرگ دیگر اون موقع ایرانه و تفاوت دیگه‌ش با صنعت نفت اینه که
audios/merged_f02_00112.wav
خب متمرکز هم نیست که مثلا یه گوشه پراکنده باشه دیگه در طول مسیره بعد چون اینا در طول مسیرن جاهای مختلف بهداری می‌خوان امکانات بهداشتی پزشکی می‌خوان یه جاهایی برای اولین بار مدرسه می‌ره
audios/merged_f02_00113.wav
یه جاهایی برای اولین بار بهداری می‌ره اصلا اثرات یک همچین پروژه‌ای خیلی در زمان ساختش خیلی بیشتر از خود راه‌آهنه واقعا تو کشوری هم داره ساخته می‌شه که اصلا مقدماتش رو نداره دیگه
audios/merged_f02_00114.wav
ذوب‌آهن نداره، سیمان نداره بقیه مصالح نداره اصلا باید کارخونه‌هایی بزنن که این چیزا رو تامین کنه بعضی چیزاش رو مثل تراورس‌سازی و اینا رو موفق می‌شن که ساده‌تره بعضیاش مثل ذوب‌آهن رو نمی‌تونن
audios/merged_f02_00115.wav
می‌مونه برای بعد برآوردها اینه که پروژه کلا حدود ۵۰۰ میلیون دلار هزینه داشت شش ساله قرار بود تموم بشه ۱۱ سال طول کشید ولی نمادی بود از انقلاب زیرساختی که
audios/merged_f02_00116.wav
بالاخره داشت در ایران با تاخیر اتفاق می‌افتاد بعدا اون تیکه از البرز رد شدنش هم کامل شد یکی از خوش‌منظره‌ترین مسیرهای راه‌آهن ایران هم شد اونجا دیگه راه‌آهن ایران از
audios/merged_f02_00117.wav
هم از البرز رد می‌شد هم از زاگرس رد می‌شد و نهایتا خلیج‌فارس رو وصل می‌کرد به دریای کاسپین یه ویدیوی ما هست یه ویدیو داریم که شما می‌تونی پادکست بی‌پلاس رو گوش بدی
audios/merged_f02_00118.wav
یکی از اپیزودها رو گوش بدی و همزمان تو یکی از این قطارها بشینی و سفر کنی بری منظره‌های مخصوصا عبور از البرز رو ببینی من خودم این ویدیوها رو خیلی دوست دارم اونم ویدیو قشنگیه دیگه
audios/merged_f02_00119.wav
هم پادکست رو می‌شنوی هم یه سفری انگار داری با قطار می‌کنی البته نقش مهم تاریخی که راه‌آهن ایران در صحنه جهانی ایفا کرد افتاد به زمان جنگ جهانی دوم
audios/merged_f02_00120.wav
که ایران اشغال شد و رضاشاه تبعید شد و آمدن روس و انگلیس کنترل راه‌آهن ایران رو گرفتن توی راه‌آهنی که اون موقع ۳ هزار نفر کار می‌کردن سه سال بعد ۴۰ هزار نفر مشغول بودن
audios/merged_f02_00121.wav
و تو اون سال‌ها بیش از این‌که به درد مردم ایران بخوره یکی از مسیرهای مهم بریتانیا بود برای این‌که به متحدش اتحاد جماهیر شوروی کمک برسونه دوباره متحد شدن هر دو علیه آلمان
audios/merged_f02_00122.wav
و اینطوری که معروفه راه‌آهن ایران شده بود پل پیروزی متفقین البته حالا ما درباره اینم بعدا توضیح دادیم تو ویدیوی پایان رضاشاه توضیح دادیم که چقدر حرف دقیقی هست و چقدر نیست
audios/merged_f02_00123.wav
راه‌آهن سراسری کلا ولی برای ایران پروژه خیلی گرونی شد یعنی پولش رو ملت ایران دادن از این نظر واقعا یه پروژه ملیه شاید اولین پروژه ملی ایران حساب می‌شه راه‌آهن ایران رو آلمانی‌ها نساختن اونطوری که معروفه
audios/merged_f02_00124.wav
هزاران کارگر و مهندسی ساختن که خیلی‌هاشون هم ایرانی بودن از جاهای دیگه دنیا هم بودن پیمانکار اصلیش هم که کار خیلی خوبی هم انجام داد یک شرکت دانمارکی بود که خیلی ما بهش فکر نمی‌کنیم که دانمارکی‌ها ساخته باشن
audios/merged_f02_00125.wav
سه تا مهندس دانمارکی خاطرات‌شون رو از این پروژه نوشتن هیچ‌کدوم اینا به فارسی ترجمه نشده ما البته خوش‌شانسیم یه فیلم‌های مستندی از پروژه هست همون کنسرسیوم آلمانی-آمریکایی مستندسازی کردن هم اون شرکت دانمارکی
audios/merged_f02_00126.wav
و البته اسم راه‌آهن ایران به اسم رضاشاه گره خورده اگر نبود همین‌طوری که دیدیم توی مرور این داستان هیچ بعید نیست که این آرزوی دراز یک چندی دیگه هم تحققش به تاخیر می‌افتاد
audios/merged_f02_00127.wav
و البته از قضای روزگار خالی نیست که دقیقا سه سال بعد از افتتاح راه‌آهن سراسری رضاشاه از ایران رفت برای همیشه از ایران رفت مثل همیشه فکر می‌کنم داستان راه‌آهن ایران رو هم
audios/merged_f02_00128.wav
خوبه که با یه لنز یه مقدار بازتر ببینیم و البته لنز یه مقدار بسته‌تر لنز رو که باز بکنیم می‌بینیم که خب در همسایگی ایران ترکیه‌ آتاتورک هم راه‌آهن براش نماد دولت مدرن بود
audios/merged_f02_00129.wav
اونجا البته خطوط عثمانی بود اونا رو باید ادامه می‌دادن در دهه‌های ۲۰ و ۳۰ چند هزار کیلومتر کشیدن از جمله از آنکارا به شرق رو کشیدن با یه ترکیبی از وام خارجی و بودجه دولتی راه‌آهنی کشیدن
audios/merged_f02_00130.wav
که البته برعکس ایران از شهرهای اصلی می‌گذشت و البته شبیه ایران در جنگ دوم علی‌رغم اعلام بی‌طرفی ترکیه مورد استفاده آلمانی‌ها قرار گرفت لنزمون که بازه اون طرف ایران رو هم می‌تونیم ببینیم
audios/merged_f02_00131.wav
افغانستان با اون جغرافیای سخت بدون راه‌آهن موند که موند لنز رو که باز کنیم می‌تونیم تصور کنیم که سرنوشت ما هم می‌تونست شکل‌های دیگری پیدا کنه و می‌تونیم این رو هم بیشتر درک کنیم که
audios/merged_f02_00132.wav
این کار واقعا مسئله‌های مهمش چطوری حل شد مخصوصا مخصوصا چیزی که برای من باز خیلی جالب بود تامین بودجه‌ش بود من در تاریخ ایران سراغ ندارم پروژه دیگری رو
audios/merged_f02_00133.wav
که با این روشی که اصطلاحا بهش می‌گن Earmarking تامین مالی شده Earmarking یعنی انگار تو گوش گاوها مثلا علامت می‌زنن که این مال این کاره بگن این درآمد دولت مشخصا باید خرج این کار بشه
audios/merged_f02_00134.wav
این کار رو تو کشورایی که مخصوصا نظام فدرالی دارن می‌بینیم بعضی وقتا چه طرحای کشوری چه طرحای ایالتی روی یه درآمدی نشونه می‌ذارن که اینو فقط فلان جا می‌شه خرجش کرد به جای این‌که همه درآمدها بره توی خزانه
audios/merged_f02_00135.wav
اونجا هر سازمانی که مثلا نیازش بیشتره یا زورش بیشتره بتونه از این منابع مشترک تا جایی که می‌تونه بکشه بیرون چون این کار رو بکنن برای پروژه‌های بلندمدت چیزی نمی‌مونه
audios/merged_f02_00136.wav
ولی اینو جاهای دیگه می‌کنن تو آمریکا برآورد مثلا ۴۰-۳۰ درصد بودجه دولتی اینطوریه توی اروپا ۲۰ تا ۳۰ درصد بودجه اینطوریه معمولا هم تو طرح‌های مثلا رفاه اجتماعی یا آموزش
audios/merged_f02_00137.wav
یا پروژه‌های بزرگ زیرساختی یه اشکالاتی داره مثلا دست دولت رو می‌بنده انعطاف‌پذیری رو کم می‌کنه ولی این بودجه‌ریزی نشانه‌گذاری شده می‌بینیم دیگه یه فایده‌هایی داره که
audios/merged_f02_00138.wav
ما در تاریخ‌مون این راه‌آهن سراسری شاید اولین و شاید تا امروز تنها نمونه انقدر بزرگ و موفقش بوده شما اگه نمونه‌های دیگری براش می‌دونین
audios/merged_f02_00139.wav
که تو ایران اجرا شده بگین اون چیزی که ما می‌دونیم اینه که بالاخره با این روش ۱۰۰ سال پیش آرزوی قرن نوزدهمی‌ ایرانی‌ها در نیمه اول قرن ۲۰ برآورده شد اون چیزی که قرن ۱۹ روشن‌فکرا می‌خواستنش
audios/merged_f02_00140.wav
به عنوان قدم مهمی‌ در نوسازی ایران دنبالش بودن آرزوش رو داشتن حکومت هم می‌خواستش می‌خواستش که قوی بشه می‌خواستش که دستش رو بتونه به ولایات برسونه
audios/merged_f02_00141.wav
اعمال حکمرانی کنه می‌خواستش که به عنوان سرمایه نمادین قدرت خودش داشته باشدش ولی نشده بود با اون حکومت و در اون دنیا به اجرا نرسیده بود
audios/merged_f02_00142.wav
و در شرایط جدید در اون پنجره فرصتی که ایجاد شده بود بدون مزاحمت روسیه تزاری تونست اجرا بشه یه چیز دیگه هم درباره اون قصه ماشین دودی بگم گفتم آخر ویدیو درباره‌ش صحبت می‌کنیم
audios/merged_f02_00143.wav
من اونو به یه دلیلی بود که جزئیات مخالفت‌ها باهاش رو گفتم به‌خاطر این‌که یه الگویی انگار تو این قصه هست که در ایران بارها تکرار شده در مقابل پدیده‌های فناورانه جدید تکرار شده
audios/merged_f02_00144.wav
بعد شما همین داستان قطار رو و مشخص‌تر ماشین دودی شاه‌عبدالعظیم رو می‌تونی بگیری زوم‌اوت کنی ببینی که درباره بسیاری چیزهای جدیدی که می‌خواسته وارد این مملکت بشه داستان همین بوده
audios/merged_f02_00145.wav
و عملا جایی برای حرف حساب برای مناظره سوبر عاقلانه نمی‌ذاره که بشینی درباره مثلا ریسک‌هاش و فایده‌های همچین پروژه‌ای صحبت بکنی
audios/merged_f02_00146.wav
نه قبل از اجراش نه حین اجراش و نه حتی ۱۰۰ سال بعد از اجراش این به نظر من بزرگترین ضررشه ضررش دیگه حتی از نداشتن خود اون تکنولوژی و پروژه هم
audios/merged_f02_00147.wav
بزرگتره و بیشتره ما داستان راه‌آهن رو گفتیم ولی اینطوری که بهش نگاه کنی این داستان توسعه هم هست در ذهن خیلی از ایرانی‌ها قرار بود چند تا ابرپروژه تو ایران اجرا بشه توسعه اتفاق بیفته
audios/merged_f02_00148.wav
برای تامین آب و ارتباطات و حمل‌ونقل و اینا اینا بیاد دیگه توسعه می‌شه جامعه دنبال یه کسی بود یه ابرقهرمانی که این پروژه‌ها رو اجرا بکنه و بعد دیگه دیگه بیفتیم تو مسیر دیگه
audios/merged_f02_00149.wav
درست درست بشه دیگه و حالا جالب اینه که بعد از ۱۰۰ سال در حالی که انقلاب چهارم صنعتی می‌گن داره اتفاق می‌افته از این نظر ذهنیت خیلی از ما چندان تغییر نکرده
audios/merged_f02_00150.wav
از این‌که توسعه چطوری باید اتفاق بیفته همچنان اونطوری فکر می‌کنیم از بالا باید بیاد پایین و این‌ها همچنان داریم به همون شکل فکر می‌کنیم ما درباره تجربه توسعه و مسیر توسعه و
audios/merged_f02_00151.wav
نگاه‌هایی که می‌شه بهش داشت و تجربه‌های کشورای دیگه قبلا حرف زدیم باز هم حرف خواهیم زد دم شما گرم که دیدین اینم ببخشید دیگه این میکروفون امروز اینطوریه
audios/merged_f02_00152.wav
یکی دو تا ویدیو داریم امتحان می‌کنیم که ستاپ جدید چطوری باشه امیدوارم طولانی‌مدت نباشه بتونیم کم‌کم برگردیم به یه قاب قشنگ‌تر ولی دیگه حالا مرسی که تحمل می‌کنین آیا می‌تونه ملتی وجود داشته باشه
audios/merged_f02_00153.wav
بدون این‌که کشوری برای خودشون داشته باشن؟ ملت بی‌کشور می‌شه؟ این سوالیه که برای بعضیا یه سوال خشک علمی‌ دانشگاهیه مثلا برای بعضیا ولی مهم‌ترین مسئله هویتی‌شونه
audios/merged_f02_00154.wav
برای ما موضوع یک کنجکاوی خیلی مهمه از جمله به‌خاطر این‌که دیدین مثلا خیلی وقت‌ها از آدمای نزدیک به ما کردهایی خودشون رو جزو ملت کرد تعریف می‌کنن
audios/merged_f02_00155.wav
از اون طرف بعضیا خیلی عصبانی می‌شن وقتی اصلا این کلمه ملت کرد رو می‌شنون می‌گن که این قدم اول برای تجزیه ایرانه اگر بگیم ملت کرد ملت ببینی یعنی دیگه باید این ملت یه کشوری هم پس داشته باشه
audios/merged_f02_00156.wav
پس‌فردا باید بپذیریم که باید کشوری هم داشته باشن یه کردایی البته هستن که اینطوری فکر نمی‌کنن می‌گن نه، ما ملت کرد هستیم و بخشی از ملت بزرگ ایران هستیم
audios/merged_f02_00157.wav
داستان یعنی یه مقدار پیچیدگی داره باز دوباره یه چیز دیگه‌ای اینطوری ما داستان یهودی‌هایی رو داشتیم که در قرن ۱۹ و قرن ۲۰ عمدتا از اروپا رفتن در فلسطین ساکن شدن
audios/merged_f02_00158.wav
و گفتن که ما ملت یهود بودیم ما ملت بی‌کشور یهودی بودیم که حالا آمدیم اینجا کشوردار شدیم یا برگشتیم به سرزمینی که خدا قولش رو مثلا به ما داده بود
audios/merged_f02_00159.wav
بالاخره یه روایتیه برای مشروع کردن ایجاد کشور تازه استفاده می‌کنن باز این روایت برای بعضیا قابل‌قبوله برای بعضیا قابل‌قبول نیست اینجا موضوع موضوع هویتیه
audios/merged_f02_00160.wav
موضوع خیلی جدی‌ایه جدی بودنش اوکیه ولی ما موضوعی که انقدر هویتی و انقدر رگ‌گردنیه و آدما درباره‌ش عصبانی می‌شن اگر یه چیزی مخالف نظر خودشون بشنون رو
audios/merged_f02_00161.wav
نمی‌خوایم درباره‌ش ویدیو درست بکنیم تجربه نشون داده که تحمل اشتباه هم تو این موضوع‌ها خیلی کمتر می‌شه و واقعا بیشتر از این‌که مثلا بتونی کنجکاوی درست کنی و اینا خشم و نفرت درست می‌شه ما اون کار رو نمی‌خوایم بکنیم
audios/merged_f02_00162.wav
ولی فکر کردیم که درباره یک گروهی از مردم حرف بزنیم که یه چیزایی تو داستان‌شون شبیه اینه یعنی ملتی هستن بی‌کشور
audios/merged_f02_00163.wav
ولی توی ایران و عراق و ترکیه و سوریه و اصلا این طرف دنیا نیستن این طرف ته غربی اروپائن ولی یه چیزایی توی قصه‌شون هست که به این داستان‌ها شبیه‌هه
audios/merged_f02_00164.wav
یه چیزایی هست مخصوصا به داستان کردها یک شباهت‌هایی داره آدم‌هایی که می‌گن تنها ملت بی‌کشور اروپای امروز هستن مردمان باسک یه خرده می‌خوایم بریم تاریخ‌شون رو ببینیم
audios/merged_f02_00165.wav
یه خرده می‌خوایم وضعیت خاص‌شون رو در اون تاریخ و جغرافیا و فرهنگ ببینیم و بعد ببینیم که امروز اوضاع‌شون چه شکلیه؟ کجائن؟ شهرای مهم‌شون کجاست؟ مردم برای چی می‌رن اونجا؟ دیدنی‌هاش چیه؟
audios/merged_f02_00166.wav
یکی از جاهای توریستی اسپانیاست چیش رو می‌رن می‌بینن؟ صنعتی، تاریخی تفاوتش با بقیه اسپانیا چیه؟ می‌خوایم بریم درباره باسک‌ها و ملت باسک صحبت کنیم البته ملتی که هم توی اسپانیا هستن
audios/merged_f02_00167.wav
هم در فرانسه امروز پرده اول رو از زبان‌شون شروع کنیم از زبان و هویت با هر باسکی شما صحبت بکنی خیلی زود حرف می‌رسه به زبان
audios/merged_f02_00168.wav
خیلی مفتخرن به این زبان‌شون یه زبان قدیمی و متمایز قدیمی یعنی چی؟ ما مثلا می‌گیم فارسی زبان قدیمیه می‌گیم نگاه کن الان ما مثلا می‌تونیم شعر فردوسی هزار سال پیش رو هم بخونیم
audios/merged_f02_00169.wav
پنج هزار سال پیش مردم در ایران به زبون‌هایی حرف می‌زدن که الان دیگه کسی نمی‌فهمه دیگه باسکی‌ها ولی زبانی دارن که از ۵ هزار سال پیش زنده‌ست
audios/merged_f02_00170.wav
یعنی یه بچه باسکی صبح که از خواب بیدار می‌شه اولین کلماتی که می‌شنوه همونایی‌ان که اجدادش هزاران سال پیش توی همین کوه‌ها گفتن و شنیدن چه اون بچه امروز توی مرزهای کشور اسپانیا باشه
audios/merged_f02_00171.wav
چه تو فرانسه باشه چون باسک‌ها هر دو طرف هستن منطقه‌شون اینجاست روی نقشه بین کوه‌های پیرنی و خلیج بیسکای
audios/merged_f02_00172.wav
کوه‌ها، صخره‌های بلند، جنگل‌های انبوه دره‌های سرسبز این وسط یه سرزمینی برای اینا درست شده که هم پناهگاهه براشون هم قلعه طبیعی‌شونه
audios/merged_f02_00173.wav
در طول قرن‌ها رودخونه‌ها اومدن این زمین‌های حاصلخیز اینا رو سیراب کردن زندگی مردم رو چرخوندن و اینا موندن یعنی امپراتوری‌ها آمدن و رفتن و باسکی‌ها موندن
audios/merged_f02_00174.wav
چطوری موندن‌شون رو حالا بهش می‌رسیم ولی گفتیم یه راز بزرگش این زبان‌شونه یک چیزی که تونسته هویت این ملت رو در برابر امپراتوری‌ها حفظ کنه اینه
audios/merged_f02_00175.wav
زبانی که با اطرافش فرق داره فرانسه و اسپانیا زبون‌شون به هم نزدیکه زبان‌های مختلفی هستن هر دو از خانواده لاتینن اشتراکات قابل توجه دارن بقیه زبان‌های هندواروپایی هم
audios/merged_f02_00176.wav
یه چیزایی توشون یا شبیه‌هه یا مشترکه ولی زبان اینا هیچ شباهتی به زبان‌های هندواروپایی نداره اصلا یه زبان منزویه فامیل شناخته‌شده‌ای توی زبان‌ها نداره
audios/merged_f02_00177.wav
یه زبانیه اصلا از دوران پیش از ورود هندواروپایی‌ها به اوراسیا انگار مثلا می‌گم یه جزیره زبانیه وسط یه اقیانوسی نه کلماتش شباهت دارن نه دستورش اصلا یه چیز متفاوتیه
audios/merged_f02_00178.wav
ولی این خیلی چیز عجیبیه چون ما عادت داریم که فرهنگ‌ها رو مثل مثلا رودخونه‌هایی ببینیم که با هم قاطی می‌شن به هم قرض می‌دن این از اون می‌گیره این به اون می‌ده فرهنگ باسک ولی جداست انگار یه چشمه‌ای واسه خودش داشته
audios/merged_f02_00179.wav
هیچ‌وقت با رودخونه‌های دیگه قاطی نشده واسه همینم زبان‌شون فقط زبان نیست یه سپر فرهنگیه انگار همه فرهنگ‌های مختلفی که آمدن فرهنگ‌های بزرگ فرهنگ‌های مسلط تاریخی آمدن اینجا
audios/merged_f02_00180.wav
اینا ازشون تاثیر نگرفتن از رومی‌ها نگرفتن، از مسلمونا نگرفتن از اسپانیا و فرانسوی‌ها نگرفتن و این زبان رو نگه داشتن بعضی وقتا راحت‌تر بعضی وقتا سخت‌تر تا این‌که مثلا تو این نیم‌قرن گذشته
audios/merged_f02_00181.wav
امروز ۶ هزار تا زبان دنیا مثلا یکی‌یکی دارن خیلیاشون از بین می‌رن زبان اینا داره قوی‌تر می‌شه با ۷۵۰ هزار گویش‌گر زبان رسمی‌ باسک اسپانیاست
audios/merged_f02_00182.wav
و با مدرسه و با رسانه و با موسیقی و کار فرهنگی و فلان و اینا تلاش می‌کنن که حفظش کنن یعنی بیشتر بچه‌های باسک تو مدرسه‌هایی درس می‌خونن که همه درس‌هاش به زبان باسکیه
audios/merged_f02_00183.wav
زبان جدایی که یاد می‌گیرن اسپانیاییه تو کشور اسپانیا هم هستن زبون هم خیلی واضحه دیگه براشون فقط وسیله حرف زدن نیست شناسنامه فرهنگی تاریخی‌شونه همون چیزیه که بدون کشوری داشتن
audios/merged_f02_00184.wav
این‌ها رو به عنوان یک ملتی نگه داشته پس پرده اول اهمیت زبان‌شون بود پرده دوم بریم ببینیم که اینا در بین این طوفان‌ها از دل تاریخ چطوری آمدن بیرون
audios/merged_f02_00185.wav
چون ما هر وقت عادت کردیم داستان فرانسه رو می‌گیم داستان اتریش رو می‌گیم مجارستان رو می‌گیم ایتالیا رو می‌گیم انگلیس رو می‌گیم همه فرهنگ‌ها تمدن‌های اروپایی تمدن اشتباهه فرهنگ‌ها کشورها ملت‌های اروپایی رو
audios/merged_f02_00186.wav
وقتی می‌خوایم داستان‌شون رو بگیم معمولا از مواجه‌شون با رومی‌ها شروع می‌شه باسک هم همین‌طوره نقشه گسترش امپراتوری روم رو که ببینی یه لکه‌ای که هی داره بزرگ می‌شه بزرگ می‌شه بزرگ می‌شه
audios/merged_f02_00187.wav
هر دشت و تپه‌ای رو در اروپا می‌بلعه و بعد می‌گیره یه چیزی تحویل می‌ده معمولا شبیه بقیه مناطقی که دست خودش بوده یعنی رومیا که می‌رن یه جایی اونجا بعد از یه مدتی رومی می‌شه
audios/merged_f02_00188.wav
ارتش منظم و جاده‌های سنگ‌فرش و شهرایی که اصلا انگار مثل مهر امپراتوری رومه که می‌خوره رو خاک این قلمرو تازه فرهنگش هم لاتین می‌شه همه جا رومی می‌شه کم‌کم
audios/merged_f02_00189.wav
انگار این کوه‌های پیرنه مثل دیوار طبیعی وایسادن و پشت‌شون باسکی‌ها رومی‌ نشدن لاتین نشدن زندگی‌شون رو ادامه دادن چندبار سعی کردن رومی‌ها که وارد این سرزمین بشن
audios/merged_f03_00001.wav
ژنتیک مردم تقریبا مثل هزاران سال پیش موند رومی که جاهای مختلف رفت داستان ملت‌هایی رو تموم کرد نقطه گذاشت آخرش در جاهای مختلف اروپا زبان‌شون در لاتین حل شد
audios/merged_f03_00002.wav
رد محوی فقط ازشون موند برای باسکی‌ها این کار رو نکرد یا نتونست بکنه برای باسکی‌ها روم یک ورقی بود از داستان تاریخ طولانی‌شون
audios/merged_f03_00003.wav
حتی بعد از این‌که روم رفت هم مثلا ویزیگوت‌ها آمدن اونا هم باز به همین سد خوردن یعنی جغرافیای باسک جلوی اونا رو هم گرفت اصلا اگه نگاه کنیم ملت باسک رو چی درست کرده
audios/merged_f03_00004.wav
می‌گن مثلا بعضی از ملت‌ها رو ارتش‌شون درست کرده بعضی از ملت‌ها رو یک شاهی‌شون یه امپراتوری‌شون اومده درست کرده ملت باسک رو انگار این کوه‌ها درست کردن این جغرافیا درست کرده
audios/merged_f03_00005.wav
همین کوه‌های پیرنه زبون‌شون رو نگه داشت ملت‌شون رو از دسترس امپراتوری‌ها نگه داشت و اینا رو در مرز قدرت‌ها و قبیله‌های بزرگ حفظ‌شون کرد داستان اسپانیا رو داریم می‌گیم
audios/merged_f03_00006.wav
از ۷۳۲ دیگه دیگه سپاه اموی از غرب پیرنه عبور کردن مسلمون‌ها وسط قلمرو فرانک‌ها هستن وقتی می‌گیم از پیرنه رد شدن یعنی قلمرو باسک‌ها هم افتاد دست‌شون؟
audios/merged_f03_00007.wav
نه نیفتاد دست‌شون یعنی اونا هم نتونستن بگیرن فکر کن سپاه اموی از این سر دنیا کوبیده کوبیده اومده شمال افریقا رو گرفته اسپانیا رو گرفته تا بالا اومده اینا رو نتونست بگیره
audios/merged_f03_00008.wav
زد و خورد با فرانک‌ها داشتن جنگ و درگیری داشتن باسکی‌ها موندن این وسط بین این‌ها وسط این دو قدرت بزرگ مثل یک بازیگر مستقل وایسادن که نه با اینا بودن نه با اونا بودن
audios/merged_f03_00009.wav
هر وقتی به نفع‌شون بود همکاری می‌کردن هر وقت لازم بود می‌جنگیدن و بیشتر وقتا دنبال این بودن فقط که کسی به استقلال این‌ها دست‌درازی نکنه
audios/merged_f03_00010.wav
جغرافیا هم به کمک‌شون اومد و تونستن هجینگ کنن تونستن اونجا اون وسط بایستن بین قدرت‌ها چرا؟ به‌خاطر جغرافیاشون این هدیه‌ای بود که از جغرافیاشون داشتن
audios/merged_f03_00011.wav