text
stringlengths
1
364k
category
stringclasses
4 values
labels
int64
1
4
Lomber bölgeden alt ekstremitelere yük transferininsağlanmasında eklem özelikleri, ligamanöz destek ve kas kuvveti hepsi birlikte etkilidir.
stem
4
İnsanlarda bu eklemin en önemli rolü, eklem yüzeyleri arasında bulunan dokuların elastikiyetisayesinde vücut ağırlığına karşı basılan yerden gelen direncin etkisini azaltmaktır (8,11).
stem
4
Sakrum, üstte alt bölümüne oranla daha geniş olduğu için iki iliak kemik arasına vertikalolarak oturan bir kama gibi kabul edilebilir.
stem
4
Bu kemiklere ligamanlar ile bağlı olan sakrum,taşıdığı yük arttıkça daha sıkı tutulur.
stem
4
Sonuçta kendi kendini kilitleyen bir sistem oluşturur.
stem
4
Sakrum, aynı zamanda transvers planda da iliak kemiklerle ilişkidedir.
stem
4
İliak kemikler, desteknoktaları SİE’de bulunan birer kaldıraç kolu olarak değerlendirilebilir.
stem
4
SİE’nin hareketaçıklığı küçük olup duruma ve kişiye göre değişir.
stem
4
Bu hareketler, nutasyon ve kontur-nutasyon hareketleri olarak adlandırılır.
stem
4
Nutasyon (Latince; nutare: baş sallamak) kelimesi,sakrumun başını sallanmasına eşdeğer kompleks salınım hareketini anlatır.
stem
4
Sakrum nutasyonhareketi sırasında, promontoryum öne ve aşağıya doğru, koksiksin ucu ise arkaya doğru yerdeğiştirecek şekilde rotasyon yapar.
stem
4
Kontur-nutasyon hareketi ise, bunun tam tersidir.
stem
4
Sakrumdoğrulur promontoryum üst arkaya hareket ederken, sakrumun apeksi ve koksiksin ucu öne veaşağı doğru hareket eder.
stem
4
Çalışmalar sonucunda, SİE’deki hareketin fizik muayenededeğerlendirilemeyecek kadar az olduğu kabul edilmiştir (11,12).2.2 Seronegatif SpondiloartropatilerSeronegatif spondiloartropatiler; belirli ortak epidemiyolojik, patogenetik, klinik,radyolojik ve genetik özellikleri olan ve birbirleriyle ilişkili bir hastalıklar ...
stem
4
Bu9hastalıklar AS, reaktif artrit (Reiter Sendromu), psöriatik artrit, inflamatuvar barsakhastalıklarıyla birlikte görülen spondiloartrit, juvenil spondiloartrit ve farklılaşmamışspondiloartrittir (21,22).
stem
4
Seronegatif spondiloartropatiler alt tipine bakılmaksızın bu grubuntemel klinik özellikleri sakroiliit ve aksiyel iskelette inflamatuvar tipte bel ağrısı, diğer birbölgede inflamasyonun sebep olduğu periferal artrit, entesit ve anterior üveittir (23,24).
stem
4
Seronegatif spondiloartropatilerin genel özellikleri Tablo1'de özetlenmiştir (25, 26).
stem
4
Tablo-1: Seronegatif spondiloartropatilerin ortak özellikleri1.
stem
4
Spinal eklem tutulumu ile sakroiliit ve spondilit oluşumu2.
stem
4
Periferal artritin oligoartiküler ve simetrik olması3.
stem
4
Tendon ve ligaman insersiyolarında inflamasyon ile entesit veya entesopatibulunması4.
stem
4
Romatoid faktör (RF) testlerinin negatif olması6.
stem
4
Ailesel predispozisyon olması ve insan lökosit antijeni (HLA)-B27Ayrıca, AS ve diğer SNSA’da, tümör nekrozis faktör alfa (TNF-α), interlökin 6 (IL-6)ve interferon gamma (IFN-γ) gibi sitokinlerle ilgili çalışmalar vardır.
stem
4
Seropozitifspondiloartropatiler (SPSA)’da, TNF-α, IFN-γ gibi proinflamatuvar sitokinler romatoid artrit(RA) gibi, diğer artrit sebeplerine kıyasla artmış olarak bulunmuştur (27).
stem
4
Sakroiliit, spondiloartropatili hastaların karakteristik bulgusudur.
stem
4
En şiddetli sakroiliakeklem tutulumu bu hastalık grubunun prototipi olan ankilozan spondilitte izlenmektedir.
stem
4
Ankilozan spondilitli hastaların büyük kısmında bilateral simetrik eklem tutulumu izlenirken,reaktif artrit, psöriyatik artrit, enteropatik artrit ve sınıflanamayan spondiloartropatide eklemtutulumu sıklıkla asimetrik özelliktedir.2.2.1.
stem
4
Ankilozan SpondilitAnkilozan spondilit, SNSA’nın bir prototipidir ve en sık görülen üyesidir.
stem
4
HLA-B27ile ilişkili, etyolojisi bilinmeyen, ligaman ve entezislerin tutulumu ile seyreden, spinaleklemlerde ve komşu yapılarda belirgin inflamasyon ile karakterize, omurgada progresif10kemik füzyonuna yol açan, kronik inflamatuvar bir hastalıktır.
stem
4
Periferal eklem tutulumu dahaaz olmasına karşın, kalça ve omuz eklemleri olguların üçte birinde tutulur.
stem
4
Göz ve kalp gibiekstraartiküler organlarda da inflamatuvar lezyonlar görülebilir (22,24).
stem
4
AS tanısı için, diğerSNSA’nın ekarte edilmesi gereklidir.
stem
4
Ankilozan spondilit için, uzun yıllar farklı isimlerkullanılmıştır.
stem
4
1930'da Krebs,Scott, Forrestier eş zamanlı olarak sakroiliiti radyolojik olarak tanımlamışlardır.
stem
4
Erkekler, hastalıktan yaklaşık 2’ye 1 oranında kadınlardan daha sık etkilenir.
stem
4
Hastaların %80’inde, 30 yaşından önce ilk semptomlar gelişir ve %5’ten daha az hastadasemptomlar 45 yaşın üzerinde ortaya çıkar (29).
stem
4
Spesifik bir popülasyonda, AS ve diğerSNSA’nın insidans ve prevalansı ile HLA-B27 prevalansı arasında güçlü bir ilişki ve doğrusalolmayan bir korelasyon vardır (30).
stem
4
Ankilozan spondilit hastalarının %90'ında HLA-B27 pozitiftir.
stem
4
Normal bireylerde HLA-B27 frekansı %8-14, AS'Ii hastalarda %90'danfazladır (32).
stem
4
PatogenezDaha çok SİE’yi ve aksiyel iskeleti etkileyen AS’nin tanı ve tedavisindeki önemligelişmelere rağmen, hastalığa sebep olan spesifik genetik faktörler ve çevresel tetikleyicietkenlerle ilgili birçok bilinmeyen nokta mevcuttur (33).
stem
4
AS patofizyolojisinde, genetik vemoleküler mekanizmalar ile hastalıkla ilişkili tetikleyici faktörler ön plandadır.
stem
4
Açıklamagerektiren diğer özellikler, omurgada olan inflamasyon ve yeni kemik oluşumudur.
stem
4
İnflamasyon yeni kemik oluşumunu tetiklemesine rağmen, osteoproliferasyon ve inflamasyonarasında yakın bir ilişki yoktur (34).
stem
4
AS’de vertebral gövdelerin kareleşmesini açıklayankemik remodelingi, histolojik olarak vertebral gövdelerin korteks ile spongiyöz yapılarında11yıkım ve eş zamanlı yeniden yapımla giden, akut ve kronik spondilit temeline dayanır.
stem
4
Karevertebra gövdelerinin oluşması, yıkıcı osteitis ve tamirin bir birleşimidir (35).
stem
4
SNSA’da,özellikle AS’de güçlü genetik etkinin üçte biri HLA-B27 ile açıklanırken, MajörHistocompatibility Complex’in (MHC) içindeki ve dışındaki genlerle ilişkili kısım büyükoranda tanımlanmamıştır.
stem
4
HLA-B27’nin yanında, HLA-B60 ve HLA-DR1 gibi diğer MHCgenlerinin de AS ile ilişkili olduğu düşünülmektedir, fakat bunlar daha az önemlidir.
stem
4
MHC’deyerleşmiş TNF-α genide diğer bir aday gendir (36).2.2.1.3.
stem
4
İskelet BulgularıAnkilozan spondilitin bel ağrısı, klinik olarak mekanik özellikli bel ağrısındanfarklılıklar gösterir.
stem
4
İnflamatuvar omurga ağrısı; başlangıcının 40 yaşın altında olması, sinsibaşlangıç göstermesi, en az 3 ay sürmesi, sabah tutukluğunun eşlik etmesi, egzersiz iledüzelmesi gibi özellikler taşır.
stem
4
Gecenin ikinci yarısında uykudan uyandıran ağrı ve yerdeğiştiren gluteal ağrı, inflamatuvar bel ağrısının özelliklerine dahil edilmektedir.
stem
4
Bu ağrı,önceleri derin gluteal bölgede künt karakterde hissedilir ve lokalize edilmesi güçtür.
stem
4
Hastalığın erken evrelerinde ağrı şiddetli olabilir.
stem
4
Ancak, ara sırailiak kristaya, büyük trokanter bölgesine veya uyluk arkasına doğru yansıyabilir.
stem
4
Glutealağrının yayılması, siyatik sinirin kök basısını düşündürebilir.
stem
4
Öksürme, hapşırma veya belinani dönüşlerine neden olan diğer manevralar ağrıyı artırabilir.
stem
4
Ağrı başlangıçta çoğu zamantek taraflı veya aralıklı iken birkaç ay içinde kalıcı ve iki taraflı hale gelir, alt lomber bölgedetutukluk ve ağrı olur.
stem
4
Sabah tutukluğu 3 saate kadar devam edebilir.
stem
4
Hem tutukluk hem deağrı sıcak bir duş, bir egzersiz programıyla da fiziksel aktiviteyle azalma eğilimindedir(28,37).
stem
4
Torakal omurga (kostovertebral ve kostotransversal eklemler), kostosternal vemanubriosternal eklemlerde entesopati oluşması ile birlikte, hastalarda öksürme ve hapşırmaile artan, bazen plöritik olarak karakterize edilen göğüs ağrısı gelişebilir.
stem
4
Ankilozanspondilitin erken evresinde, çoğu kez göğüs ekspansiyonunda hafif ve orta derecede azalmasaptanabilir (38).
stem
4
Belirli yerlerdeki eklem dışı duyarlılık, tendonun kemiğe yapışma yerindekiinflamatuvar bir reaksiyon olan entezite bağlıdır.
stem
4
Yaygın olarak görülen duyarlı yerler;manibriosternal eklemler, kostokondral eklemler, humerusun büyük tüberositası, medial velateral epikondil, iliak kanat, spina iliaka anterior süperior, femurun büyük trokanteri ilemedial ve lateral kondilleri, aşil tendonunun insersiyosu, kalkaneusun plantar fasyası,vertebraların sp...
stem
4
Ankilozan spondilitte en sık tutulan omurga dışı eklemler kuşak ve kök eklemleridir (kalça ve12omuzlar gibi).
stem
4
Omuz tutulumu ve özellikle kalça tutulumu oldukça fazla fiziksel özürlülüğeyol açabilir.
stem
4
Hastalığın çocukluk döneminde ortaya çıkan formunda (juvenil AS) erişkinformu ile karşılaştırıldığında daha fazla kalça tutulumu görülür ve bu hastalar total kalçaartroplastisine daha fazla ihtiyaç duyarlar.
stem
4
Diz eklemi, AS’de aralıklı gelişen efüzyon şeklindeetkilenir.
stem
4
AS’de temporomandibuler eklem tutulumu görülebilir ve daha ciddi hastalığıgösteren değişkenlerle ilişkilidir (40).2.2.1.3.2.
stem
4
İskelet Dışı BulgularAnkilozan spondilitin seyri sırasında yorgunluk, kilo kaybı, hafif derecede ateş gibiyapısal belirtiler sık oluşur.
stem
4
Ankilozan spondilitin en sık görülen iskelet dışı bulgusu, akutanterior üveit veya iridosiklittir (41).
stem
4
Ankilozan spondilitli hastalarda kardiyak tutulum klinikolarak sessiz olabildiği gibi ciddi sorunlara da yol açabilir.
stem
4
Kardiyovasküler tutulum kendiniasendan aortit, aort kapak yetersizliği, ileti bozuklukları, kardiyomegali ve perikardit şeklindegösterebilir.
stem
4
Birçok çalışma SNSA’daki kronik, sistemik inflamatuvar durumların kardiyak vevasküler patolojilerin gelişiminde etkili olabileceğini göstermiştir (28,42).
stem
4
Genellikle nadirdir ve hastalığın geç bir bulgusudur.
stem
4
Tüberküloz kaynaklı olmayan apikal fibrozis, aspergillus süper enfeksiyonları görülebilir(43).
stem
4
Ankilozan spondilitte görülebilen nörolojik komplikasyonlar kırık, instabilite, bası veinflamasyonabağlı olabilir.
stem
4
Hastalık sürecinde ligamantöz ossifikasyon, spinal aksın yenidenyapılanması, vertebral eklem füzyonu, kifoz ve osteoporoz görülebilir.
stem
4
Bu patolojikdeğişiklikler kırık ve spinal kord hasarı oluşma riskini arttırır (44).
stem
4
Ankilozan spondilitteatlantoaksiyel eklem subluksasyonu görülebilir ve bu subluksasyon çoğunlukla öne doğrudur(45).
stem
4
AS olan hastalarda renal komplikasyonlar nadirdir.
stem
4
IgA nefropatisi, mikroskopikhematüri ve proteinüri, amiloidoz (nadir), analjezik nefropatisi, glomerülonefrit ve renalyetmezlik görülebilir (46).
stem
4
AS’li hastalarda osteoporoz tanımlanmıştır.
stem
4
Fraktürlerin klinikönemi ve risk faktörleri, omurganın maddesel ve yapısal osteoimmünolojisi spinalbiyomekanik değişiklikler bağlamında araştırılmıştır.
stem
4
Düşük kemik mineral yoğunluğu da burisk faktörlerinden birisidir (47).2.2.1.4.
stem
4
Tanı KriterleriAnkilozan spondilitin tanısı klinik özelliklere dayanır.
stem
4
Hastalık başka bir ilişkilihastalık yoksa primer veya idiyopatik, psöriyazis veya kronik inflamatuvar barsak hastalığı ileilişkili ise sekonderdir.
stem
4
Günlük uygulamada AS klinik tanı şüphesi genellikle sakroiliitinradyolojik kanıtı ile desteklenir.
stem
4
Gerçekten, çoğu hekim AS’yi semptomatik sakroiliit olarak13düşünür.
stem
4
Ancak, sakroiliit varlığı her zaman AS olduğu anlamına gelmez.
stem
4
Bunun ötesindeAS’de radyografik sakroiliit çok sık olsa da hiçbir biçimde hastalığın erken veya zorunlu birbulgusu değildir.
stem
4
Lomber omurgada hareket kısıtlılığı ve göğüs ekspansiyonunda kısıtlanmagibi ölçütleri hastalık süresini yansıtır gibi gözükmektedir; hastalığın erken dönemindegenellikle saptanmazlar (48,49).
stem
4
Tablo-2: 1961 Roma KriterleriKlinik kriterler1.
stem
4
Üç aydan uzun süren ve istirahatla azalmayan bel ağrısı ve tutukluk2.
stem
4
Torakal bölgede ağrı ve tutukluk3.
stem
4
İritis öyküsü veya belirtisiRadyolojik kriter6.
stem
4
Bilateral sakroiliite ait radyolojik bulgular (bu iki taraflı SİE osteoartritinidışlayacaktır)Kesin AS1.
stem
4
İki taraflı Evre 3–4 sakroiliit + en az 1 klinik kriter2.
stem
4
En az 4 klinik kriter14Tablo-3: 1966 New York Kriterleri1.
stem
4
Lomber hareketin üç planda kısıtlı olması (fleksiyon, ekstansiyon, lateral-fleksiyon)2.
stem
4
Lomber omurgada ya da dorsolomber bölgede ağrı3.
stem
4