clui/it-pl-input · Datasets at Hugging Face

it stringlengths 2 914	pl stringlengths 1 915
Jenny è una giovane igienista dentale americana. che fa volontariato nella clinica durante le sue tre settimane di vacanza .	Jenny jest młodą amerykańską dentystką bez stażu , która przybyła do kliniki jako wolontariusz podczas 3-tygodniowego urlopu .
Lei ha imparato a pulire i denti ma quando arriva , scopre che non ci sono medici non ci sono dentisti , e la clinica è solamente una baracca piena di mosche .	Myślała , że będzie czyścić zęby , ale kiedy przybyła na miejsce , okazało się że nie ma lekarzy , ani dentystów , a przychodnia to po prostu szałas pełen much .
Fuori c' è una fila di donne che hanno aspettato ore per essere curate .	Na zewnątrz kolejka kobiet , które czekają już kilka godzin na leczenie .
La prima paziente ha un dolore atroce perché ha diversi molari marci .	Pierwsza pacjentka cierpi z powodu potwornego bólu , ponieważ ma kilka gnijących zębów .
Jenny capisce che l' unica soluzione è estrarre quei denti .	Jenny wiedziała , że jedynym rozwiązaniem w tej sytuacji to wyrwać chore zęby .
Non ha la laurea per farlo ; non l' ha mai fatto .	Nie ma uprawnień aby to robić i nigdy tego nie robiła .
Ha tanto da rischiare , ed è terrorizzata .	Podejmuje ogromne ryzyko i jest przerażona .
Non ha nemmeno gli strumenti adatti , ma per fortuna ha portato un po ' di Novocaina .	Nie ma nawet odpowiednich narzędzi , lecz na szczęście przywiozła ze sobą trochę prokainy .
Jenny ha un cuore coraggioso e appassionato .	Jenny ma serce pełne pasji i odwagi .
Mormora una preghiera e comincia l' operazione .	Wyszeptała modlitwę i rozpoczęła zabieg .
Alla fine la paziente sollevata le bacia le mani .	po wszystkim wyleczona pacjentka całowała ją po rękach
Quel giorno l' igienista dentale estrae tanti altri denti .	Tego dnia młoda dentystka wyrwała jeszcze wiele zębów .
La mattina dopo , quando arriva nella cosiddetta clinica la sua prima paziente la aspetta con suo marito .	Na drugi dzień , kiedy wróciła do tzw. przychodni , jej pierwsza pacjentka czekała na nią razem ze swoim mężem .
La faccia della donna sembra un cocomero .	Twarz kobiety wyglądała jak arbuz .
È tanto gonfia che non si vedono neanche gli occhi .	Była tak spuchnięta , że nie było widać oczu .
Il marito , furioso , minaccia di uccidere l' americana .	Wściekły mąż groził , że zabije Amerykankę .
Jenny è terrorizzata da quello che ha fatto ma poi la traduttrice le spiega che le condizioni della paziente non hanno niente a che fare con l' intervento .	Jenny jest przerażona tym co zrobiła , lecz wtedy tłumacz wyjaśnił jej , że stan pacjentki nie ma nic wspólnego z jej zabiegiem .
Il giorno prima , suo marito l' ha picchiata per non essere tornata a casa in tempo per preparare la cena per lui .	Dzień wcześniej , jej mąż pobił ją ponieważ nie wróciła do domu na czas aby ugotować mu obiad .
Millioni di donne vivono così oggi .	Obecnie miliony kobiet żyje w ten sposób .
Sono le piu povere fra i poveri .	Są najbiedniejsze z biednych .
Anche se le donne fanno due terzi del lavoro del mondo hanno meno dell ' 1 % dei beni del mondo .	Chociaż kobiety wykonują 2 / 3 całej pracy na świecie , posiadają mniej ni 1 % światowego kapitału .
Sono pagate meno degli uomini per lo stesso lavoro se mai sono pagate , e rimangono vulnerabili perché non hanno l' indipendenza economica e sono constantamente minacciate dallo sfruttamento dalla violenza e dall' abuso .	Płaci się im mniej niż mężczyźnom , za tą sama pracę , jeśli w ogóle im się płaci i pozostają bezbronne ponieważ nie są niezależne finansowo i są nieustannie narażone na wyzysk , przemoc i nadużycia .
È un fatto che dare alle donne una formazione , un lavoro la possibilità di controllare il proprio reddito ereditare ed avere una proprietà , è un beneficio per la società .	To fakt , że jeśli damy kobietom wykształcenie , pracę , możliwość kontrolowania swoich własnych dochodów , dziedziczenia i własności , wpływa to korzystnie na społeczeństwo .
Se una donna è competente i suoi figli e la sua famiglia hanno piu vantaggi .	Jeśli kobieta ma możliwości , jej dzieciom , jej rodzinie będzie się lepiej powodzić .
Se le famiglie prosperano , il villaggio prospera , ed alla fine prospera tutta la nazione .	Jeśli rodzinom się powodzi , to również całej wsi się powodzi , a w końcu i całemu krajowi .
Wangari Maathai va in un villaggio in Kenya .	Wangari Maathai odwiedza wsie w Kenii .
Parla con le donne e spiega che la terra è sterile perché hanno tagliato e venduto gli alberi .	Rozmawia z kobietami i wyjaśnia im , że ziemia jest nieurodzajna , ponieważ wycięto i sprzedano wszystkie drzewa .
Convince le donne a piantare nuovi alberi e ad annaffiarli goccia dopo goccia .	Namówiła kobiety na posadzenie nowych drzew i podlewanie ich , kropla po kropli .
In cinque o sei anni hanno una foresta , il suolo è arricchito e il villaggio si salva .	W przeciągu 5 - 6 lat , powstaje las . Ziemia jest urodzajna , a wieś uratowana .
Le società più povere e meno sviluppate sono sempre anche quelle che reprimono le donne .	Najbiedniejsze i najbardziej zacofane społeczeństwa okazują się być zawsze tymi , które tłamszą kobiety .
Tuttavia questa ovvia verità viene ignorata dai governi ed anche dalla solidarietà .	Ta oczywista prawda jest ciągle ignorowana przez rządy i organizacje dobroczynne .
Per ogni dollaro dato a un programma per donne venti dollari vanno dati a un programma per uomini .	Na każdy dolar przekazywany organizacjom kobiecym 20 dolarów idzie na programy pomagające mężczyznom .
Le donne sono il 51 % dell ' umanità .	Kobiety stanowią 51 % ludzkości .
Responsabilizzarle cambierà tutto — più della tecnologia , più del design e dell ' intrattenimento .	Wspieranie kobiet możemy zmienić wszystko bardziej niż technologia , projekt i rozrywka ( TED-Technology-Entertainment-Design ) .
Vi posso promettere che le donne che lavorano insieme collegate , informate e formate — possono portare la pace e la prosperità in questo pianeta abbandonato .	Mogę wam obiecać , że kobiety pracując razem — połączone , poinformowane i wykształcone - mogą sprowadzić pokój i dobrobyt na tą zapomnianą planetę .
In ogni guerra oggi , la maggior parte delle vittime sono civili soprattutto donne e bambini . Sono un danno collaterale .	W każdej współczesnej wojnie , większość ofiar stanowią cywile , w większości kobiety i dzieci . To efekt uboczny działań wojennych .
Gli uomini gestiscono il mondo , e guardate il pasticcio in cui ci troviamo .	Mężczyźni rządzą światem i spójrzcie jaki mamy bałagan .
Che tipo di mondo vogliamo ?	Jakiego świata pragniemy ?
È una domanda fondamentale che la maggior parte di noi si sta ponendo .	To jest fundamentalne pytanie jakie większość z nas sobie stawia .
Ha senso partecipare all' ordine mondiale esistente ?	Czy jest sens podtrzymywać obecny porządek świata ?
Vogliamo un mondo dove la vita venga preservata e la sua qualità della vita arricchita per tutti non solo per i privilegiati .	Chcemy świata gdzie życie jest chronione a jakość życia poprawia się u wszystkich , a nie tylko uprzywilejowanych .
In gennaio ho visto un' esposizione di quadri di Fernando Botero alla biblioteca dell' Università di Berkeley .	W styczniu widziałam wystawę malarstwa Fernando Botero w bibliotece UC Berkeley .
Nessun museo o galleria negli Stati Uniti , tranne la galleria di New York che espone il lavoro di Botero ha osato mostrare le pitture , perché il loro tema è la prigione di Abu Grahib .	Żadne muzeum ani galeria w USA , z wyjątkiem galerii w Nowym Jorku , która dysponuje pracami Botero , nie odważyło się pokazać jego obrazów , ponieważ ich tematem jest wiezienie w Abu Ghraib .
Sono pitture gigantesche di tortura e abuso di potere nello stile voluminoso di Botero .	Są to ogromne obrazy pokazujące tortury i nadużycie władzy , w obfitym stylu Botero .
Non ho potuto togliermi quelle immagini dalla mente o dal cuore .	Nie jestem w stanie pozbyć się tych obrazów z głowy i mojego serca .
Quello che più mi spaventa è il potere con impunità .	Czego boje się najbardziej to władza , która jest bezkarna .
Mi fa paura l' abuso di potere , ed il potere di abusare .	Boje się nadużyć władzy i władzy która jej nadużywa .
Nella nostra specie , i maschi alfa definiscono la realtà e forzano gli altri ad accettare quella realtà ed a seguire le regole .	W naszym gatunku , samiec alfa określa rzeczywistość zmusza resztę stada do akceptacji jego rzeczywistości i przestrzegania zasad .
Le regole cambiano costantemente , ma sono sempre a loro vantaggio e in questo caso , l' effetto della distribuzione capillare che non funziona in economia , qui funziona perfettamente .	Zasady zmieniają się cały czas , lecz samce alfa zawsze na tym zyskują , w tym przypadku ' efekt ściekania ' , który nie działa w ekonomii , w społeczeństwie działa idealnie .
L' abuso parte dalla cima della scala e scende .	Nadużycia ściekają z czubka drabiny na sam dół .
Donne e bambini , e soprattutto i poveri , sono gli ultimi .	Kobiety i dzieci , zwłaszcza biedne , znajdują się na samym dole .
Anche il più indigente degli uomini ha qualcuno di cui abusare una donna o un bambino .	Nawet najnędzniejszy mężczyzna ma kogoś kogo może wykorzystać - kobietę lub dziecko .
Sono stanca del potere che i pochi esercitano sui molti attraverso sesso , reddito , razza e classe .	Mam dość władzy , w której kilku wywiera wpływ na wielu ze względu na płeć , dochód , rasę i pochodzenie .
Penso che i tempi siano maturo per fare cambi fondamentali nella nostra civiltà .	Myślę , że czas najwyższy na fundamentalne zmiany w naszej cywilizacji .
Ma per cambiamenti reali abbiamo bisogno dell' energia femminile nella gestione del mondo .	Lecz aby dokonać prawdziwych zmian , potrzebujemy kobiecej energii w zarządzaniu światem .
Abbiamo bisogno d un numero consistente di donne in posizioni di potere e dobbiamo coltivare l ' energia femminile negli uomini .	Potrzebujemy istotnej liczby kobiet u władzy i musimy przekazać tę kobiecą energię mężczyznom .
Sto parlando di uomini con una mente giovane , naturalmente .	Mówię tutaj oczywiście o mężczyznach z młodymi umysłami .
I più vecchi sono una causa persa , possiamo solamente aspettarne la morte .	Stare pryki są beznadziejne , musimy poczekać aż wymrą .
( Risate ) Sì , mi piacerebbe avere le lunghe gambe di Sophia Loren e il suo seno leggendario .	( Śmiech ) Tak , chciałabym mieć długie nogi Sophie Loren i jej legendarny biust .
Ma se potessi fare una scelta , mi piacerebbe di più il cuore guerriero di Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny e Rose Mapendo .	Lecz gdybym musiała wybierać , wolałabym wojownicze serce Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny , i Rose Mapendo .
Voglio rendere questo mondo un mondo buono .	Chce uczynić ten świat dobrym .
Non migliore , ma renderlo buono .	Nie lepszym , lecz dobrym .
Perché no ? È possibile . Guardatevi intorno in questa sala tutto questo sapere , questa energia , talento e technologia .	Dlaczego nie ? To jest możliwe . Rozejrzyjcie się po tej sali — cała ta wiedza , energia , talent i technologia .
Mettiamoci in piedi , tiriamoci su le maniche e mettiamoci al lavoro , con passione per creare un mondo quasi perfetto .	Ruszmy nasze tyki , zakasajmy rękawy i do roboty , z pasją w kreowaniu prawie idealnego świata .
Grazie .	Dziękuję .
Qual è il lavoro più difficile che avete mai fatto ?	Jaką najtrudniejszą pracę wykonywaliście w życiu ?
Lavorare sotto il sole ?	Pracować pod słońcem ?
Lavorare per provvedere alla famiglia o a una comunità ?	Czy praca w celu zapewnienia jedzenia rodzinie lub społeczności ?
Lavorare giorno e notte per proteggere vite e proprietà ?	Pracując dzień i noc , by chronić życie i własności ?
La gente della comunità che fa questi lavori merita attenzione , amore e grande sostegno .	Ludzie z społeczności , którzy robią te prace , zasługują uwagę , miłość i wspaniałą wsparcję .
Ma questi lavori difficili non li fanno solo le persone .	Ale te trudne prace nie tylko ludzie robią .
Questi lavori vengono svolti anche da piante , da animali e dagli ecosistemi sul nostro pianeta , compresi gli ecosistemi che studio : le barriere coralline tropicali .	Pracują też rośliny , zwierzęta i ekosystemy na naszej planecie , włączając ekosystemy , które badamy : rafy tropikalnych .
Le barriere coralline sono agricoltori .	Rafy koralowe to rolnicy .
Forniscono cibo , entrate e sicurezza alimentare per centinaia di milioni di persone al mondo .	Zapewniają jedzenie , wejście i bezpieczeństwo żywności dla setki milionów ludzi na świecie .
Le barriere coralline sono delle guardie di sicurezza .	Rafy koralowe są strażnikami bezpieczeństwa .
Le strutture che costruiscono proteggono le nostre coste dalle tempeste e dalle onde , e i sistemi biologici che ospitano filtrano l' acqua e la rendono sicura per lavorarci e per divertirci .	Struktury , które budują , chronią naszych brzegów od burza i fal , a systemy biologiczne , które mieszkają , filtrują wodę i sprawiają ją bezpieczne , żeby pracować i żeby się bawić .
Le barriere coralline sono dei farmacisti .	Rafy koralowe są aplikantami .
Le molecole che scopriamo sulle barriere coralline nella ricerca di nuovi antibiotici e nuovi medicinali anti-cancro .	Molekuły , które odkrywamy na rafach koralowych w badaniu nowych antybiotyków i nowych leków antykanów .
Le barriere coralline sono artisti .	Rafy koralowe to artyści .
Le strutture che costruiscono sono tra le opere più belle sul pianeta Terra .	Struktury , które budują , są najpiękniejsze prace na Ziemi .
E questa bellezza è il fondamento del turismo in molti paesi che hanno poche altre risorse naturali .	To piękno jest fundamentem przemysłu turystycznego w krajach , które posiadają niewiele innych bogactw naturalnych .
Eppure , nonostante il duro lavoro che fanno per noi e tutta la ricchezza che ne proviene , abbiamo fatto quasi tutto il possibile per distruggerle .	Jednak , mimo ciężkiej pracy , które robią dla nas i całą bogactwą , zrobiliśmy prawie wszystko , żeby je zniszczyć .
Abbiamo prelevato il pesce dagli oceani vi abbiamo aggiunto fertilizzanti , scarichi , malattie , petrolio , inquinamento , sedimenti .	Wybraliśmy ryby z oceanu , dodaliśmy wam surowców , śmieci , chorób , ropy , zanieczyszczenie , śmieci .
Abbiamo fisicamente calpestato le barriere con barche , pinne , bulldozer , e abbiamo cambiato la composizione chimica del mare , riscaldato le acque e reso più violente le tempeste .	Przechodziliśmy warstwy , płetwy , buldozer , i zmieniliśmy chemiczny kompozycję morza , gorzając wodę i zmieniliśmy burza .
Sarebbe tutto brutto di per sé , ma queste minacce si amplificano le une con le altre , si combinano tra loro e si peggiorano a vicenda .	Wszystko byłoby w sobie złe , ale te zagrożenie zwiększają się ze sobą ze sobą , łączą się z nimi i się zgorszają .
Vi faccio un esempio .	Podam wam przykład .
Dove vivo e lavoro , a Curaçao ,	Gdzie mieszka i pracuję w Curaçao .
All' estremità orientale dell' isola , dove le scogliere sono intatte , a malapena si notava il passaggio della tempesta .	Na wschodniej końcu wyspie , gdzie klify są bezpieczne , ledwie zauważyliśmy , że przejście burza .
Ma in paese , sovrappesca e inquinamento avevano rimosso i coralli , e la tempesta tropicale prese i coralli morti e li usò come randello per uccidere i coralli rimasti .	Ale w kraju , zanieczyszczały koralowce , a tropikalną burzę wziął zmarłych koralów i używał je jako skrzydł , żeby zabić zostałymi koralami .
Dopo questa tempesta ho prelevato metà dei suoi tessuti , era infestato dalle alghe , l' alga ha ricoperto il tessuto e il corallo è morto .	Po tym burzku zebrałem połowę tkanków , który był zamkniętowany przez algi , alga zamkniętał tkankę , a koralo zmarł .
Questa amplificazione delle minacce , e la combinazione di fattori Jeremy Jackson li descrive come " terreno scivoloso verso la melma " . Non è neanche più una metafora perché molte delle nostre barriere oggi sono letteralmente fatte di batteri , alghe e melma .	Połączenie czynników Jeremy Jackson opisuje ich jako "; "; ziemię , która nie jest nawet metaforą , ponieważ wiele z naszych obszarów są dosłownie zbudowane z bakterii , algi i ślimy .
Ma devo confessare una cosa : quella frase mi fa diventare pazza .	Ale muszę przyznać jedną rzecz : to zdanie sprawia , że mnie szale .
Che io la veda in un tweet , su un giornale o sulle pagine patinate di un opuscolo per la salvaguardia , quella frase mi urta , perché noi scienziati lanciamo l' allarme sulla morte delle barriere coralline da decenni .	Widzę to na tweet , gazetę czy strony z państwu ochronnego , to zdanie mnie wpływa , ponieważ naukowcy rozpowszechnijmy alarm nad śmiercią rafą koralową od dziesięcioleci .
Eppure tutti quelli che incontro , per quanto istruiti , non sanno cosa sia un corallo o da dove venga .	Jednak wszyscy , którzy spotkałem , jak wykształceni , nie wiedzą , czym jest koral , czy skąd pochodzi .
Perché dovrebbero preoccuparsi delle barriere coralline del mondo quando sono un qualcosa di astratto che a malapena capiscono ?	Dlaczego powinni się martwić o rafach koralowych świata , kiedy jestem abstrakcyjnym czegoś , który ledwie zrozumiały ?
Se non capiscono cos' è una barriera o da dove viene , o quanto divertente , interessante o bella sia , perché ci aspettiamo che importi loro salvarla ?	Jeśli nie zrozumie , co jest bariera , czy skąd pochodzi , czy ile zabawne , ciekawie czy piękne , czemu spodziewamy się , że zależy ją ratować ?
Cambiamo tutto questo .	Zmienimy to wszystko .
Cos' è un corallo e da dove viene ?	Czym jest koralem i skąd pochodzi ?
I coralli nascono in modi diversi , più spesso per generazione massiva : tutti gli individui di una singola specie , una notte all' anno , depongono tutte le uova che hanno fatto in quell' anno nella colonna d' acqua , raggruppate con spermatozoi .	Koralowce rodzą się w różnych sposób , często przez ogromną generację : wszystkie jednostki z jednego gatunku , pewnego nocą rocznie , spadają wszystkie jaja , które zrobili w tym roku w kolumny wodzie , złożone z spermą .
Questi gruppi affiorano sulla superficie dell' oceano e si separano .	Te grupy pojawiają się na powierzchni oceanu i oddzielają się .

Jenny è una giovane igienista dentale americana. che fa volontariato nella clinica durante le sue tre settimane di vacanza .

Jenny jest młodą amerykańską dentystką bez stażu , która przybyła do kliniki jako wolontariusz podczas 3-tygodniowego urlopu .

Lei ha imparato a pulire i denti ma quando arriva , scopre che non ci sono medici non ci sono dentisti , e la clinica è solamente una baracca piena di mosche .

Myślała , że będzie czyścić zęby , ale kiedy przybyła na miejsce , okazało się że nie ma lekarzy , ani dentystów , a przychodnia to po prostu szałas pełen much .

Fuori c' è una fila di donne che hanno aspettato ore per essere curate .

Na zewnątrz kolejka kobiet , które czekają już kilka godzin na leczenie .

La prima paziente ha un dolore atroce perché ha diversi molari marci .

Pierwsza pacjentka cierpi z powodu potwornego bólu , ponieważ ma kilka gnijących zębów .

Jenny capisce che l' unica soluzione è estrarre quei denti .

Jenny wiedziała , że jedynym rozwiązaniem w tej sytuacji to wyrwać chore zęby .

Non ha la laurea per farlo ; non l' ha mai fatto .

Nie ma uprawnień aby to robić i nigdy tego nie robiła .

Ha tanto da rischiare , ed è terrorizzata .

Podejmuje ogromne ryzyko i jest przerażona .

Non ha nemmeno gli strumenti adatti , ma per fortuna ha portato un po ' di Novocaina .

Nie ma nawet odpowiednich narzędzi , lecz na szczęście przywiozła ze sobą trochę prokainy .

Jenny ha un cuore coraggioso e appassionato .

Jenny ma serce pełne pasji i odwagi .

Mormora una preghiera e comincia l' operazione .

Wyszeptała modlitwę i rozpoczęła zabieg .

Alla fine la paziente sollevata le bacia le mani .

po wszystkim wyleczona pacjentka całowała ją po rękach

Quel giorno l' igienista dentale estrae tanti altri denti .

Tego dnia młoda dentystka wyrwała jeszcze wiele zębów .

La mattina dopo , quando arriva nella cosiddetta clinica la sua prima paziente la aspetta con suo marito .

Na drugi dzień , kiedy wróciła do tzw. przychodni , jej pierwsza pacjentka czekała na nią razem ze swoim mężem .

La faccia della donna sembra un cocomero .

Twarz kobiety wyglądała jak arbuz .

È tanto gonfia che non si vedono neanche gli occhi .

Była tak spuchnięta , że nie było widać oczu .

Il marito , furioso , minaccia di uccidere l' americana .

Wściekły mąż groził , że zabije Amerykankę .

Jenny è terrorizzata da quello che ha fatto ma poi la traduttrice le spiega che le condizioni della paziente non hanno niente a che fare con l' intervento .

Jenny jest przerażona tym co zrobiła , lecz wtedy tłumacz wyjaśnił jej , że stan pacjentki nie ma nic wspólnego z jej zabiegiem .

Il giorno prima , suo marito l' ha picchiata per non essere tornata a casa in tempo per preparare la cena per lui .

Dzień wcześniej , jej mąż pobił ją ponieważ nie wróciła do domu na czas aby ugotować mu obiad .

Millioni di donne vivono così oggi .

Obecnie miliony kobiet żyje w ten sposób .

Sono le piu povere fra i poveri .

Są najbiedniejsze z biednych .

Anche se le donne fanno due terzi del lavoro del mondo hanno meno dell ' 1 % dei beni del mondo .

Chociaż kobiety wykonują 2 / 3 całej pracy na świecie , posiadają mniej ni 1 % światowego kapitału .

Sono pagate meno degli uomini per lo stesso lavoro se mai sono pagate , e rimangono vulnerabili perché non hanno l' indipendenza economica e sono constantamente minacciate dallo sfruttamento dalla violenza e dall' abuso .

Płaci się im mniej niż mężczyźnom , za tą sama pracę , jeśli w ogóle im się płaci i pozostają bezbronne ponieważ nie są niezależne finansowo i są nieustannie narażone na wyzysk , przemoc i nadużycia .

È un fatto che dare alle donne una formazione , un lavoro la possibilità di controllare il proprio reddito ereditare ed avere una proprietà , è un beneficio per la società .

To fakt , że jeśli damy kobietom wykształcenie , pracę , możliwość kontrolowania swoich własnych dochodów , dziedziczenia i własności , wpływa to korzystnie na społeczeństwo .

Se una donna è competente i suoi figli e la sua famiglia hanno piu vantaggi .

Jeśli kobieta ma możliwości , jej dzieciom , jej rodzinie będzie się lepiej powodzić .

Se le famiglie prosperano , il villaggio prospera , ed alla fine prospera tutta la nazione .

Jeśli rodzinom się powodzi , to również całej wsi się powodzi , a w końcu i całemu krajowi .

Wangari Maathai va in un villaggio in Kenya .

Wangari Maathai odwiedza wsie w Kenii .

Parla con le donne e spiega che la terra è sterile perché hanno tagliato e venduto gli alberi .

Rozmawia z kobietami i wyjaśnia im , że ziemia jest nieurodzajna , ponieważ wycięto i sprzedano wszystkie drzewa .

Convince le donne a piantare nuovi alberi e ad annaffiarli goccia dopo goccia .

Namówiła kobiety na posadzenie nowych drzew i podlewanie ich , kropla po kropli .

In cinque o sei anni hanno una foresta , il suolo è arricchito e il villaggio si salva .

W przeciągu 5 - 6 lat , powstaje las . Ziemia jest urodzajna , a wieś uratowana .

Le società più povere e meno sviluppate sono sempre anche quelle che reprimono le donne .

Najbiedniejsze i najbardziej zacofane społeczeństwa okazują się być zawsze tymi , które tłamszą kobiety .

Tuttavia questa ovvia verità viene ignorata dai governi ed anche dalla solidarietà .

Ta oczywista prawda jest ciągle ignorowana przez rządy i organizacje dobroczynne .

Per ogni dollaro dato a un programma per donne venti dollari vanno dati a un programma per uomini .

Na każdy dolar przekazywany organizacjom kobiecym 20 dolarów idzie na programy pomagające mężczyznom .

Le donne sono il 51 % dell ' umanità .

Kobiety stanowią 51 % ludzkości .

Responsabilizzarle cambierà tutto — più della tecnologia , più del design e dell ' intrattenimento .

Wspieranie kobiet możemy zmienić wszystko bardziej niż technologia , projekt i rozrywka ( TED-Technology-Entertainment-Design ) .

Vi posso promettere che le donne che lavorano insieme collegate , informate e formate — possono portare la pace e la prosperità in questo pianeta abbandonato .

Mogę wam obiecać , że kobiety pracując razem — połączone , poinformowane i wykształcone - mogą sprowadzić pokój i dobrobyt na tą zapomnianą planetę .

In ogni guerra oggi , la maggior parte delle vittime sono civili soprattutto donne e bambini . Sono un danno collaterale .

W każdej współczesnej wojnie , większość ofiar stanowią cywile , w większości kobiety i dzieci . To efekt uboczny działań wojennych .

Gli uomini gestiscono il mondo , e guardate il pasticcio in cui ci troviamo .

Mężczyźni rządzą światem i spójrzcie jaki mamy bałagan .

Che tipo di mondo vogliamo ?

Jakiego świata pragniemy ?

È una domanda fondamentale che la maggior parte di noi si sta ponendo .

To jest fundamentalne pytanie jakie większość z nas sobie stawia .

Ha senso partecipare all' ordine mondiale esistente ?

Czy jest sens podtrzymywać obecny porządek świata ?

Vogliamo un mondo dove la vita venga preservata e la sua qualità della vita arricchita per tutti non solo per i privilegiati .

Chcemy świata gdzie życie jest chronione a jakość życia poprawia się u wszystkich , a nie tylko uprzywilejowanych .

In gennaio ho visto un' esposizione di quadri di Fernando Botero alla biblioteca dell' Università di Berkeley .

W styczniu widziałam wystawę malarstwa Fernando Botero w bibliotece UC Berkeley .

Nessun museo o galleria negli Stati Uniti , tranne la galleria di New York che espone il lavoro di Botero ha osato mostrare le pitture , perché il loro tema è la prigione di Abu Grahib .

Żadne muzeum ani galeria w USA , z wyjątkiem galerii w Nowym Jorku , która dysponuje pracami Botero , nie odważyło się pokazać jego obrazów , ponieważ ich tematem jest wiezienie w Abu Ghraib .

Sono pitture gigantesche di tortura e abuso di potere nello stile voluminoso di Botero .

Są to ogromne obrazy pokazujące tortury i nadużycie władzy , w obfitym stylu Botero .

Non ho potuto togliermi quelle immagini dalla mente o dal cuore .

Nie jestem w stanie pozbyć się tych obrazów z głowy i mojego serca .

Quello che più mi spaventa è il potere con impunità .

Czego boje się najbardziej to władza , która jest bezkarna .

Mi fa paura l' abuso di potere , ed il potere di abusare .

Boje się nadużyć władzy i władzy która jej nadużywa .

Nella nostra specie , i maschi alfa definiscono la realtà e forzano gli altri ad accettare quella realtà ed a seguire le regole .

W naszym gatunku , samiec alfa określa rzeczywistość zmusza resztę stada do akceptacji jego rzeczywistości i przestrzegania zasad .

Le regole cambiano costantemente , ma sono sempre a loro vantaggio e in questo caso , l' effetto della distribuzione capillare che non funziona in economia , qui funziona perfettamente .

Zasady zmieniają się cały czas , lecz samce alfa zawsze na tym zyskują , w tym przypadku ' efekt ściekania ' , który nie działa w ekonomii , w społeczeństwie działa idealnie .

L' abuso parte dalla cima della scala e scende .

Nadużycia ściekają z czubka drabiny na sam dół .

Donne e bambini , e soprattutto i poveri , sono gli ultimi .

Kobiety i dzieci , zwłaszcza biedne , znajdują się na samym dole .

Anche il più indigente degli uomini ha qualcuno di cui abusare una donna o un bambino .

Nawet najnędzniejszy mężczyzna ma kogoś kogo może wykorzystać - kobietę lub dziecko .

Sono stanca del potere che i pochi esercitano sui molti attraverso sesso , reddito , razza e classe .

Mam dość władzy , w której kilku wywiera wpływ na wielu ze względu na płeć , dochód , rasę i pochodzenie .

Penso che i tempi siano maturo per fare cambi fondamentali nella nostra civiltà .

Myślę , że czas najwyższy na fundamentalne zmiany w naszej cywilizacji .

Ma per cambiamenti reali abbiamo bisogno dell' energia femminile nella gestione del mondo .

Lecz aby dokonać prawdziwych zmian , potrzebujemy kobiecej energii w zarządzaniu światem .

Abbiamo bisogno d un numero consistente di donne in posizioni di potere e dobbiamo coltivare l ' energia femminile negli uomini .

Potrzebujemy istotnej liczby kobiet u władzy i musimy przekazać tę kobiecą energię mężczyznom .

Sto parlando di uomini con una mente giovane , naturalmente .

Mówię tutaj oczywiście o mężczyznach z młodymi umysłami .

I più vecchi sono una causa persa , possiamo solamente aspettarne la morte .

Stare pryki są beznadziejne , musimy poczekać aż wymrą .

( Risate ) Sì , mi piacerebbe avere le lunghe gambe di Sophia Loren e il suo seno leggendario .

( Śmiech ) Tak , chciałabym mieć długie nogi Sophie Loren i jej legendarny biust .

Ma se potessi fare una scelta , mi piacerebbe di più il cuore guerriero di Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny e Rose Mapendo .

Lecz gdybym musiała wybierać , wolałabym wojownicze serce Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny , i Rose Mapendo .

Voglio rendere questo mondo un mondo buono .

Chce uczynić ten świat dobrym .

Non migliore , ma renderlo buono .

Nie lepszym , lecz dobrym .

Perché no ? È possibile . Guardatevi intorno in questa sala tutto questo sapere , questa energia , talento e technologia .

Dlaczego nie ? To jest możliwe . Rozejrzyjcie się po tej sali — cała ta wiedza , energia , talent i technologia .

Mettiamoci in piedi , tiriamoci su le maniche e mettiamoci al lavoro , con passione per creare un mondo quasi perfetto .

Ruszmy nasze tyki , zakasajmy rękawy i do roboty , z pasją w kreowaniu prawie idealnego świata .

Grazie .

Dziękuję .

Qual è il lavoro più difficile che avete mai fatto ?

Jaką najtrudniejszą pracę wykonywaliście w życiu ?

Lavorare sotto il sole ?

Pracować pod słońcem ?

Lavorare per provvedere alla famiglia o a una comunità ?

Czy praca w celu zapewnienia jedzenia rodzinie lub społeczności ?

Lavorare giorno e notte per proteggere vite e proprietà ?

Pracując dzień i noc , by chronić życie i własności ?

La gente della comunità che fa questi lavori merita attenzione , amore e grande sostegno .

Ludzie z społeczności , którzy robią te prace , zasługują uwagę , miłość i wspaniałą wsparcję .

Ma questi lavori difficili non li fanno solo le persone .

Ale te trudne prace nie tylko ludzie robią .

Questi lavori vengono svolti anche da piante , da animali e dagli ecosistemi sul nostro pianeta , compresi gli ecosistemi che studio : le barriere coralline tropicali .

Pracują też rośliny , zwierzęta i ekosystemy na naszej planecie , włączając ekosystemy , które badamy : rafy tropikalnych .

Le barriere coralline sono agricoltori .

Rafy koralowe to rolnicy .

Forniscono cibo , entrate e sicurezza alimentare per centinaia di milioni di persone al mondo .

Zapewniają jedzenie , wejście i bezpieczeństwo żywności dla setki milionów ludzi na świecie .

Le barriere coralline sono delle guardie di sicurezza .

Rafy koralowe są strażnikami bezpieczeństwa .

Le strutture che costruiscono proteggono le nostre coste dalle tempeste e dalle onde , e i sistemi biologici che ospitano filtrano l' acqua e la rendono sicura per lavorarci e per divertirci .

Struktury , które budują , chronią naszych brzegów od burza i fal , a systemy biologiczne , które mieszkają , filtrują wodę i sprawiają ją bezpieczne , żeby pracować i żeby się bawić .

Le barriere coralline sono dei farmacisti .

Rafy koralowe są aplikantami .

Le molecole che scopriamo sulle barriere coralline nella ricerca di nuovi antibiotici e nuovi medicinali anti-cancro .

Molekuły , które odkrywamy na rafach koralowych w badaniu nowych antybiotyków i nowych leków antykanów .

Le barriere coralline sono artisti .

Rafy koralowe to artyści .

Le strutture che costruiscono sono tra le opere più belle sul pianeta Terra .

Struktury , które budują , są najpiękniejsze prace na Ziemi .

E questa bellezza è il fondamento del turismo in molti paesi che hanno poche altre risorse naturali .

To piękno jest fundamentem przemysłu turystycznego w krajach , które posiadają niewiele innych bogactw naturalnych .

Eppure , nonostante il duro lavoro che fanno per noi e tutta la ricchezza che ne proviene , abbiamo fatto quasi tutto il possibile per distruggerle .

Jednak , mimo ciężkiej pracy , które robią dla nas i całą bogactwą , zrobiliśmy prawie wszystko , żeby je zniszczyć .

Abbiamo prelevato il pesce dagli oceani vi abbiamo aggiunto fertilizzanti , scarichi , malattie , petrolio , inquinamento , sedimenti .

Wybraliśmy ryby z oceanu , dodaliśmy wam surowców , śmieci , chorób , ropy , zanieczyszczenie , śmieci .

Abbiamo fisicamente calpestato le barriere con barche , pinne , bulldozer , e abbiamo cambiato la composizione chimica del mare , riscaldato le acque e reso più violente le tempeste .

Przechodziliśmy warstwy , płetwy , buldozer , i zmieniliśmy chemiczny kompozycję morza , gorzając wodę i zmieniliśmy burza .

Sarebbe tutto brutto di per sé , ma queste minacce si amplificano le une con le altre , si combinano tra loro e si peggiorano a vicenda .

Wszystko byłoby w sobie złe , ale te zagrożenie zwiększają się ze sobą ze sobą , łączą się z nimi i się zgorszają .

Vi faccio un esempio .

Podam wam przykład .

Dove vivo e lavoro , a Curaçao ,

Gdzie mieszka i pracuję w Curaçao .

All' estremità orientale dell' isola , dove le scogliere sono intatte , a malapena si notava il passaggio della tempesta .

Na wschodniej końcu wyspie , gdzie klify są bezpieczne , ledwie zauważyliśmy , że przejście burza .

Ma in paese , sovrappesca e inquinamento avevano rimosso i coralli , e la tempesta tropicale prese i coralli morti e li usò come randello per uccidere i coralli rimasti .

Ale w kraju , zanieczyszczały koralowce , a tropikalną burzę wziął zmarłych koralów i używał je jako skrzydł , żeby zabić zostałymi koralami .

Dopo questa tempesta ho prelevato metà dei suoi tessuti , era infestato dalle alghe , l' alga ha ricoperto il tessuto e il corallo è morto .

Po tym burzku zebrałem połowę tkanków , który był zamkniętowany przez algi , alga zamkniętał tkankę , a koralo zmarł .

Questa amplificazione delle minacce , e la combinazione di fattori Jeremy Jackson li descrive come " terreno scivoloso verso la melma " . Non è neanche più una metafora perché molte delle nostre barriere oggi sono letteralmente fatte di batteri , alghe e melma .

Połączenie czynników Jeremy Jackson opisuje ich jako "; "; ziemię , która nie jest nawet metaforą , ponieważ wiele z naszych obszarów są dosłownie zbudowane z bakterii , algi i ślimy .

Ma devo confessare una cosa : quella frase mi fa diventare pazza .

Ale muszę przyznać jedną rzecz : to zdanie sprawia , że mnie szale .

Che io la veda in un tweet , su un giornale o sulle pagine patinate di un opuscolo per la salvaguardia , quella frase mi urta , perché noi scienziati lanciamo l' allarme sulla morte delle barriere coralline da decenni .

Widzę to na tweet , gazetę czy strony z państwu ochronnego , to zdanie mnie wpływa , ponieważ naukowcy rozpowszechnijmy alarm nad śmiercią rafą koralową od dziesięcioleci .

Eppure tutti quelli che incontro , per quanto istruiti , non sanno cosa sia un corallo o da dove venga .

Jednak wszyscy , którzy spotkałem , jak wykształceni , nie wiedzą , czym jest koral , czy skąd pochodzi .

Perché dovrebbero preoccuparsi delle barriere coralline del mondo quando sono un qualcosa di astratto che a malapena capiscono ?

Dlaczego powinni się martwić o rafach koralowych świata , kiedy jestem abstrakcyjnym czegoś , który ledwie zrozumiały ?

Se non capiscono cos' è una barriera o da dove viene , o quanto divertente , interessante o bella sia , perché ci aspettiamo che importi loro salvarla ?

Jeśli nie zrozumie , co jest bariera , czy skąd pochodzi , czy ile zabawne , ciekawie czy piękne , czemu spodziewamy się , że zależy ją ratować ?

Cambiamo tutto questo .

Zmienimy to wszystko .

Cos' è un corallo e da dove viene ?

Czym jest koralem i skąd pochodzi ?

I coralli nascono in modi diversi , più spesso per generazione massiva : tutti gli individui di una singola specie , una notte all' anno , depongono tutte le uova che hanno fatto in quell' anno nella colonna d' acqua , raggruppate con spermatozoi .

Koralowce rodzą się w różnych sposób , często przez ogromną generację : wszystkie jednostki z jednego gatunku , pewnego nocą rocznie , spadają wszystkie jaja , które zrobili w tym roku w kolumny wodzie , złożone z spermą .

Questi gruppi affiorano sulla superficie dell' oceano e si separano .

Te grupy pojawiają się na powierzchni oceanu i oddzielają się .