Datasets:
clui
/
it-pl-input

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
Se tutto va bene , in superficie , trovano le uova e lo sperma di un altro corallo .
Jeśli wszystko jest dobrze , na powierzchni , znajdują jaja i spermę innej koralowej .
Scattare queste foto al microscopio ogni anno è uno dei miei momenti preferiti e più magici dell' anno .
Zrobione te zdjęcia w mikroskopem każdego roku to jednym z moich ulubionych i najbardziej magicznych momentów w roku .
Alla fine di questa divisione cellulare , si trasformano in una larva – una minuscola massa di grasso delle dimensioni di un seme di papavero , ma con tutti i sensi che abbiamo noi .
Pod koniec tej komórki przekształcają się w larwę małą masę tłuszczości rozmiarów nasiona , ale wszystkie zmysły , które mamy .
Sentono il colore , la luce , il pH , la consistenza , le sostanze chimiche .
Wykrywają kolor i światło , struktury , chemikalia i pH .
Sentono anche la pressione delle onde ; sentono i suoni .
Słyszą też ciśnienie fal ; słyszą dźwięki .
Immaginate di trovare un posto in cui vivere il resto della vostra vita a soli due giorni dalla nascita .
Wyobraźcie sobie , że znaleźć miejsce , gdzie żyjesz resztę życia zaledwie dni od narodziny .
Si attaccano al punto che trovano più adatto , costruiscono uno scheletro sotto di sé , creano una bocca e dei tentacoli , e poi iniziano il difficile lavoro di costruzione della barriera corallina .
Szukają się do punktu , które są bardziej dobrze , budują szkieletu pod sobą , tworzą ustę i maczki , a potem zaczynają trudno pracy budowania rafy koralowej .
Un polipo di corallo si dividerà più e più volte , lasciando uno scheletro calcareo sotto di sé e crescendo in direzione del sole .
Jeden polip podzieli się raz po raz , pozostawiając po sobie wapienny szkielet , i rosnąc w kierunku słońca .
Con centinaia di anni e così tante specie , si ottiene un' enorme struttura calcarea che in molti casi si vede dallo spazio , coperta dalla pelle sottile di questi animali lavoratori .
Z setki lat i tak wiele gatunków , otrzymujesz ogromny struktur , który w wielu przypadkach widzimy przez kosmos , który pokryte przez cienki skóry tych robotnych zwierząt .
Ci sono solo poche centinaia di specie di corallo sulla Terra , forse 1000 .
Jest tylko kilkaset gatunków koralowych na Ziemi , może 1000 .
Ma questi sistemi ospitano milioni e milioni di altre specie , e quella diversità è quello che stabilizza i sistemi , ed è qui che troviamo le nostre nuove medicine .
Ale te systemy posiadają miliony innych gatunków , a ta różnorodność jest to , co stabilizuje systemy , i tutaj znajdujemy nowe leki .
Ma certo , gran parte dei Caraibi e del mondo è molto più simile a questo .
Ale oczywiście , większość Karaibów i świata jest znacznie bardziej podobne do tego .
Gli scienziati hanno studiato nel dettaglio la perdita delle barriere coralline nel mondo , e ne hanno documentato le cause con certezza sempre maggiore .
Naukowcy badali się w szczególności strategii rafy koralowej na świecie , i dokumentowali ich przyczyny z coraz większego pewność .
Ma nella mia ricerca non mi interessa guardare indietro .
Ale w badaniu nie interesuje mnie patrzeć .
Io e i miei colleghi a Curaçao vogliamo guardare avanti a quello che potrebbe essere .
Moi koledzy w Curaçao chcemy spojrzeć na to , co może być .
Cominciamo a pensare che i piccoli coralli abbiano la capacità di adattarsi ad alcune condizioni , capacità che gli adulti non hanno .
Myślimy , że małe korale mają umiejętność do adaptacji do niektórych dorosłych warunków .
Potrebbero essere in grado di adattarsi più prontamente a questo pianeta umano .
Mogą być szybciej przystosowywać się do tej ludzkiej planety .
Nella ricerca che conduco con i miei colleghi a Curaçao , cerchiamo di capire di cosa ha bisogno un piccolo corallo in quella prima età critica , cosa sta cercando e come possiamo cercare di aiutarlo .
W badaniach , które prowadzę z moimi kolegami w Curaçao , staramy się zrozumieć , co potrzebuje małego koralu w tej pierwszej krytycznej wieku , co szuka i jak możemy go pomożeć .
Vi mostro tre esempi del lavoro che abbiamo fatto per cercare di rispondere a queste domande .
Pokażę trzy przykłady pracy , którą wykonaliśmy , aby odpowiedzieć na te pytania .
Qualche anno fa abbiamo preso una stampante 3D diversi colori e diverse consistenze , abbiamo chiesto semplicemente al corallo dove preferiva insediarsi .
Kilka lat temu wzięliśmy drukarkę 3D różne kolory i konsekwencje , zapytałyśmy koralowce , gdzie chciał się zostać .
Possiamo usare questo sapere , possiamo tornare indietro e ripristinare questi fattori – quel rosa , quel bianco , quei solchi , quelle superfici dure – nei nostri progetti di salvaguardia .
Możemy użyć te wiedzy , możemy wrócić i przywrócić te czynniki ten różowy , biały , tych powierzchni , ciężkie powierzchni w nasze projekty ochrony .
Oltre alle superfici , studiamo anche i segnali chimici e microbici che attirano i coralli sulle barriere .
Poza powierzchnią , badamy też sygnały chemiczne i mikrocyjne , które przyciąga koralowce na barierze .
Sei anni fa ho iniziato la coltivazione di batteri da superfici dove si erano insediati i coralli .
Sześć lat temu zaczęłam hodować bakterii z powierzchni , gdzie koralowce się zamieszkali .
Li ho testati uno a uno , in cerca del batterio che convincesse i coralli a insediarsi e attaccarsi .
Testowałem jeden do jednego , szukając bakterii , która przekonała koralowców , żeby się zainstalować i atakować .
Ora abbiamo tanti ceppi batterici nel congelatore che molto probabilmente spingeranno i coralli verso quel processo di insediamento e di attaccamento .
Mamy teraz wiele szczepów bakterii , które prawdopodobnie poruszają koralowców do procesu zamieszkania i łączenia .
Oltre a usare questi strumenti cerchiamo di svelare i misteri di specie poco studiate .
Poza użycie te narzędzia staramy się uniknąć tajemnicy niewykorzystywanych gatunków .
Questo è uno dei miei coralli preferiti , lo è sempre stato : Dendrogyra cylindrus .
To jedna z moich ulubionych koralów : Dendrogyra cylindrus .
Mi piace perché ha questa forma ridicola , perché i suoi tentacoli sono grassi e pelosi e perché è raro .
Uwielbiam , ponieważ jego mały sztuczki są tłuszkie i tłuszkie , i dlatego , że jest rzadkie .
Trovarne uno su una barriera è una sorpresa .
Znaleźć je na barierze to zaskoczenie .
È così raro che l' anno scorso è stato incluso tra le specie in via di estinzione .
Jest tak rzadko , że w zeszłym roku został włączony do gatunków , które wymarłują .
Questo perché in più di 30 anni di ricerche gli scienziati non ne avevano mai trovato uno piccolo .
To dlatego , że przez ponad 30 lat badań naukowcy nigdy nie znaleźli tego małego .
Non eravamo neanche sicuri che potessero riprodursi , o se stessero ancora riproducendosi .
Nie byliśmy pewni , że mogą się reprodukować , czy jeszcze jeszcze powstać .
Quattro anni fa , abbiamo iniziato a seguirli di notte e a guardarli per cercare di capire quando depongono le uova a Curaçao .
Cztery lata temu , zaczęliśmy ich zobaczyć i spojrzyliśmy , żeby zrozumieć , kiedy spadają jaja w Curaçao .
Ecco una femmina a sinistra con delle uova sui tessuti , pronte ad essere rilasciate in acqua .
Oto samica po lewej , która jest jaja na tkankach , która jest gotowa do wody .
Ecco un maschio sulla destra , che rilascia sperma .
Oto samiec po prawej , który emituje spermy .
Grazie al lavoro dei nostri zii e e delle zie scienziati , e grazie a 10 anni di pratica a Curaçao nel far crescere altre specie di corallo , siamo riusciti a far crescere delle larve , farle insediare , attaccare , e trasformare in coralli .
Dzięki pracuje naszych uniwów i naukowców , i dzięki dziesięć lat praktycznych w Curaçao , żeby rozwijać innych gatunków koralowych , zdołaliśmy się rosnąć larwy , żeby zostawić , atakować i zmienić w koralach .
Ecco il primo piccolo di Dendrogyra cylindrus mai visto .
Oto pierwszy mały Dendrogyra cylindrus , który nigdy nie widział .
( Applausi ) Devo dire – se pensate che i cuccioli di panda siano carini , questo lo è ancor di più .
( Brawa ) Jeśli myślicie , że małe pandy są piękne , to jest jeszcze bardziej .
( Risate ) Stiamo cercando di capire i segreti di questo processo , i segreti della riproduzione dei coralli e come aiutarli .
( Śmiech ) Próbujemy zrozumieć tajemnicy tego procesu , tajemnicy reprodukcji koralowych i jak pomóc .
Questo vale per tutto il mondo ; gli scienziati stanno cercando di trovare nuovi modi di gestire gli embrioni , per farli insediare , magari anche capire metodi di preservarli a basse temperature , in modo da tutelarne la diversità genetica e lavorarci più spesso .
Naukowcy starają się znaleźć nowe sposoby zarządzania embrionów , żeby ich udostępnić , może również zrozumieć metodę , żeby ochronić je w niskiej temperaturze , żeby ochronić różnorodność genetyczną i pracować z nimi częściej .
Ma è ancora poco tecnologico .
Ale jest wciąż niewielka technologiczna .
Siamo limitati dallo spazio sul bancone , dal numero di mani in laboratorio e dal numero di caffè che possiamo bere in un' ora .
Jesteśmy ograniczony przez przestrzeń na banku , liczba ręków w laboratorium i liczba kawy , które możemy pić w godzinę .
Confrontate questo con qualunque altra crisi e le altre preoccupazioni che ha la nostra società .
Porównajcie to z innymi kryzysami i innymi martwami naszego społeczeństwa .
Abbiamo tecnologie mediche avanzate , tecnologie per la difesa , tecnologie scientifiche , persino tecnologia per l' arte .
Mamy nowoczesne technologie medyczne , technologie obrony , technologie naukowe , nawet technologia sztuki .
Ma la tecnologia per la salvaguardia è indietro .
Ale technologia ochrony jest wstecz .
Pensate di nuovo al lavoro più difficile che abbiate mai fatto .
Pomyślcie o najtrudniejszej pracy .
Molti diranno " l' essere genitori " .
Wielu mówi "; "; bycie rodzicami "; "; .
Mia madre descriveva l' essere genitore come quello che rende la vita molto più meravigliosa e difficile di quanto si possa immaginare .
Moja matka opisała , że bycie rodzicami , jak to , który sprawia , że życie jest bardziej cudowne i trudne , niż można sobie wyobrazić .
Cerco di aiutare i coralli a diventare genitori da più di 10 anni .
Od ponad 10 lat próbuję pomóc koralowcom zostać rodzicami .
E guardare la meraviglia della vita mi ha sicuramente meravigliata nel profondo .
Patrząc na zachwyt życia zaskoczyło mnie głęboko .
Ma ho anche visto quanto difficile sia per loro diventare genitori .
Ale zobaczyłem , jak trudno jest być rodzicami .
Qui vedete un embrione che si divide , insieme a 14 uova che non sono state fecondate e che esploderanno .
Tutaj widzimy embrion , razem z 14 jaja , które nie zostały powodowane i które będą eksplodować .
Verranno infettate dai batteri ed esploderanno e quei batteri minacceranno la vita di quest' unico embrione che ha la possibilità di sopravvivere .
Bakterie zostaną zainfekowane przez bakterie i wybuchą , a bakterie będą zagrożyć życie tej jedynej embrion , który ma możliwość przetrwać .
Non sappiamo se sia per colpa del nostro trattamento e non sappiamo se sia solo questo corallo sulla barriera ad essere poco fertile .
Nie wiemy czy jest to z powodu naszego leczeniu , a nie wiemy czy jest to tylko ten koral na rafę , który jest niewiarygodny .
Qualunque sia la causa , abbiamo tanto lavoro da fare prima di poter usare i piccoli coralli per crescere , sistemare o salvare le barriere coralline .
Jeśli chodzi o to , mamy dużo pracy , zanim możemy użyć małe korale , żeby rozwijać się , uratować , czy ratować rafę koralową .
Non vi preoccupate del fatto che valgano centinaia di miliardi di dollari .
Nie martwicie się , że są warte setki miliardów dolarów .
Le barriere coralline sono animali , piante , microbi , funghi che lavorano duro .
Rafy koralowe są zwierzęta , rośliny , mikrobie , grzyby , które pracują ciężko .
Ci danno arte , cibo e medicine .
Dają nas sztukę , jedzenie i leków .
E noi abbiamo quasi distrutto un' intera generazione di coralli .
My w zamian prawie wytrzebiliśmy całe ich pokolenia .
Qualcuno ce l' ha fatta comunque , nonostante i nostri sforzi , e ora è il momento di ringraziarli per il loro lavoro e dare loro la possibilità di far crescere la barriera corallina del futuro , i loro piccoli di corallo .
Jednak , mimo naszych wysiłków , w czasie dziękuję ich za pracę i dać im możliwość , żeby rosnąć rafę koralową przyszłości , ich małe koralowce .
Grazie infinite .
Dziękuję bardzo .
( Applausi )
( Brawa )
Ad esempio , perché dovevo tagliare il prato ?
Po co , tak naprawdę , muszę kosić trawnik ?
Perché i compiti erano così importanti ?
Dlaczego praca domowa jest taka ważna ?
Perché non potevo mettere le caramelle nei cereali ?
Dlaczego nie mogę dodawać żelków do owsianki ?
La mia infanzia pullulava di domande come questa .
Moje dzieciństwo obfitowało w takie pytania .
Cose normali dell' essere bambini e rendersi conto che talvolta , era meglio ascoltare i genitori anche quando non capivo perché .
Kiedy jesteś dzieckiem , to normalne , że czasem zdajesz sobie sprawę , że lepiej słuchać rodziców , nawet jeśli nie do końca wiesz , po co .
Non che non volessero farmi pensare in modo critico .
Nie chodzi o to , że nie chcą , bym myślał krytycznie .
Sono arrivato alla conclusione che in sé era una forma di educazione molto significativa .
Zdałem sobie sprawę , że to samo w sobie było bardzo celowym sposobem edukacji .
Uno dei miei educatori preferiti , l' autore e studioso brasiliano Paulo Freire , parla abbastanza esplicitamente del bisogno di usare l' educazione come strumento per un risveglio critico
Jeden z moich ulubionych wychowawców , brazylijski autor i uczony Paulo Freire , mówi dość wyraźnie o potrzebie używania kształcenia jako narzędzia krytycznego myślenia , pokazującego wspólnotę ludzkości .
Per esempio , penso a come una sera , quando avevo 12 anni , durante una gita di un paio di giorni in un' altra città , con gli amici comprammo delle pistole ad acqua e trasformammo il parcheggio dell' albergo nel nostro campo di battaglia .
Myślę na przykład o pewnej nocy . Kiedy miałem około 12 lat , wybraliśmy się na nocną wycieczkę do innego miasta . Kupiliśmy z przyjaciółmi pistolety na wodę i zamieniliśmy parking hotelowy w wypełnione wodą pole bitwy .
Ci nascondevamo dietro le auto , correvamo al buio tra le luci di strada , risate senza fine sulla strada asfaltata .
Chowaliśmy się za samochodami , biegaliśmy w ciemności pomiędzy lampami ulicznymi , śmiejąc się do rozpuku lataliśmy wzdłuż chodnika .
Nel giro di 10 minuti , mio padre uscì , mi prese per il braccio e mi portò in camera con una stretta insolita .
Nie minęło 10 minut , a ojciec wyszedł , złapał mnie za ramię i zaprowadził do pokoju , trzymając w nieprzyjemnym ucisku .
Prima che potessi dire niente , dirgli quanto mi avesse fatto sembrare stupido di fronte agli amici , mi derise per essere così ingenuo .
Zanim zdążyłem cokolwiek powiedzieć , wytłumaczyć mu , że przez niego zbłaźniłem się przed kolegami , wyśmiał mnie za naiwność .
Mi guardò negli occhi , la paura sul viso , e disse : " Figliolo , mi dispiace , ma non puoi comportarti come i tuoi amici bianchi .
Spojrzał mi w oczy , na jego twarzy widać było strach . Powiedział : " Synu , przepraszam , ale nie możesz bawić się tak samo , jak biali koledzy .
Non puoi far finta di sparare .
Nie możesz udawać , że strzelasz .
Non puoi correre nel buio .
Nie możesz biegać w ciemności .
Questi sono i messaggi che hanno invaso tutta la mia vita : tieni sempre le mani in vista , non ti muovere rapidamente , togliti il cappuccio quando scende la sera .
Jest to ten rodzaj komunikatu , którym zalewano mnie całe życie : Zawsze trzymaj ręce na widoku , nie ruszaj się zbyt szybko , zdejmuj kaptur po zachodzie słońca .
Grazie .
Dziękuję .
( Applausi )
( Brawa )
Benvenuti in Thailandia .
Witajcie w Tajlandii .
Quando ero un ragazzo , 40 anni fa , questo paese era molto , molto povero molte , moltissime persone vivevano nella povertà .
Kiedy byłem młody , 40 lat temu , był to kraj ubogi , mnóstwo ludzi żyło w biedzie .
Noi decidemmo di fare qualcosa in proposito , ma non cominciammo con un programma di assistenza o con un programma di riduzione della povertà .
Chcieliśmy to zmienić , ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej. ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej .
Cominciammo invece con un programma di pianificazione familiare , seguendo una serie di attività molto efficaci per la salute della madre e del bambino .
Zaczęło się od planowania rodziny , oraz od bardzo udanych zajęć na temat zdrowia matki i dziecka. zajęć na temat zdrowia matki i dziecka .
Quindi , fondamentalmente , nessuno accetta una pianificazione familiare se i propri figli non possono sopravvivere .
Samo planowanie rodziny nie wystarczy , kiedy dzieci umierają .
Così il primo passo è stato : arrivare ai bambini , arrivare alle madri , e poi proseguire con la pianificazione familiare .
Najpierw trzeba dotrzeć do matek i dzieci , potem uczyć planowania .
Non la mortalità infantile presa da sola , si ha bisogno anche della pianificazione familiare .
Trzeba rozprawić się z umieralnością dzieci .
Ora lasciatemi ritornare al motivo per cui avevamo bisogno di fare questo .
Wytłumaczę to podejście , sięgając do historii .
Nel mio paese , la situazione era questa nel 1974 .
Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 .
Sette bambini per famiglia . Una crescita incredibile del 3.3 %
Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 . 3.3 % to olbrzymi przyrost naturalny .
Non c' era alcun futuro .
Nie mogło tak być .
Avevamo bisogno di ridurre il tasso di crescita della popolazione .
Musieliśmy go zmniejszyć
Così abbiamo detto " Facciamolo . " Le donne han detto , " Noi siamo d' accordo . Useremo la pillola , ma ci serve un dottore che la prescriva , " ed avevamo pochi , pochissimi dottori .
i wzięliśmy się do roboty . Kobiety chciały używać antykoncepcji , ale do tego trzeba lekarzy , a w kraju było ich niewielu .
Non accettammo il " no " come risposta ; considerammo il " no " come una domanda .
Nie zniechęciliśmy się , ale zaczęliśmy się zastanawiać .
Andammo dalle infermiere e dalle ostetriche , che erano anch' esse donne , e facemmo un lavoro fantastico nello spiegare come usare la pillola .
Zwróciliśmy się do pielęgniarek , które nauczyły się tłumaczyć , jak używać pigułek .
Fu meraviglioso , ma coprimmo solo il 20 % del paese .
Wszystko świetnie , ale program objął tylko 20 % kraju .
Cosa facciamo con il restante 80 % — li lasciamo da soli e diciamo " Beh non sono personale medico " ? No , decidemmo di fare un po ' di più .
Co zrobić z resztą ? Zostawić ich samym sobie ? Nie przestaliśmy działać .
Cosi contattammo la gente comune che vedete .
Poszliśmy do zwyczajnych ludzi .
In realtà , sotto quel cartello giallo — vorrei non l' avessero cancellato , perché c' era scritto " Coca-Cola " lì .
Pod tym żółtym znakiem ... Szkoda , że to starli . Był tam napis " Coca-Cola " .
Eravamo molto più famosi della Coca-Cola in quei giorni .
My byliśmy wtedy bardziej popularni .