it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
E in parte grazie agli USA che hanno aiutato con consigli tecnici ed investimenti .
Częściowo dzięki USA , które pomagają zapewnić wiedzę techniczną i kapitał .
E vedete che il mondo abbandona la famiglia con due figli e una vita di 60 o 70 anni .
Zobaczcie : cały ten świat przesuwa się w kierunku rodziny z dwojgiem dzieci i 60 - 70 lat życia .
Ma alcuni paesi rimangono indietro , in questa zona .
Ale niektóre kraje pozostają tu , w tym rejonie .
E come vedete qui giù abbiamo l' Afghanistan .
Spójrzcie : nadal mamy tu Afganistan ,
Abbiamo la Liberia . Il Congo .
Liberię , Kongo .
Quindi abbiamo dei paesi qui .
Są to kraje , które nadal tam tkwią .
Quindi il mio problema è che la visione dei mondo dei miei studenti corrisponde alla realtà del mondo nell' anno in cui sono nati i loro insegnanti .
Mój problem polegał na tym , że światopogląd moich studentów odpowiadał rzeczywistości z roku , gdy urodzili się ich nauczyciele — i my .
( Risate ) ( Applausi ) E in effetti , quando l' abbiamo mostrato in giro per il mondo —
( Śmiech ) ( Brawa ) Kiedy mówiłem o tym w ubiegłym tygodniu
Ero alla Conferenza Globale sulla Salute qui a Washington , settimana scorsa , ed ho visto che questa concezione sbagliata l' avevano anche persone attive negli Stati Uniti . Non erano consapevoli dei miglioramenti del Messico , qui , e della Cina , rispetto agli Stati Uniti .
na Światowej Konferencji Zdrowia , tu , w Waszyngtonie , widziałem , że w takim błędnym przekonaniu tkwią nawet aktywni ludzie w Stanach Zjednoczonych — Że nie zdają sobie sprawy z tego , jaki postęp w stosunku do Stanów Zjednoczonych zrobiły Meksyk czy Chiny .
Guardate qui quando li faccio avanzare .
Spójrzcie co się stanie , gdy przesunę czas do przodu .
Andiamo .
Proszę bardzo .
Guadagnano terreno . Ecco il Messico .
Nadrabiają straty . To jest Meksyk .
E ' alla pari degli Stati Uniti su queste due dimensioni sociali .
Dorównuje Stanom Zjednoczonym w tych dwóch wymiarach społecznych .
C' era meno del 5 % di specialisti di salute globale che era consapevole di questo .
Niecałe pięć procent specjalistów w dziedzinie zdrowia na świecie zdawało sobie z tego sprawę .
Questa grande nazione , il Messico , ha un problema : armi arrivano da nord , attraverso il confine . Hanno dovuto fermarlo . Perchè , sapete , hanno una strana relazione con gli Stati Uniti .
Ten wspaniały meksykański naród ma problem z bronią przewożoną z północy , przez granicę . Musieli więc z tym skończyć . Bo , wiecie , oni mają takie dziwne relacje ze Stanami Zjednoczonymi .
Ma se cambiassi quest' asse , guardate , e volessi invece mettere qui il reddito pro capite .
Ale gdybym zmienił tę oś , tu , popatrzcie , gdybym uwzględnił na niej dochód na osobę .
Reddito pro capite . Lo metto qua .
Dochód na osobę . Zmieniamy to tu ...
E vedremo un quadro completamente diverso
Teraz zobaczymy zupełnie inny wykres . Teraz zobaczymy zupełnie inny wykres .
Tra parentesi , vi sto insegnando come usare il nostro sito , Gapminder World . Perché lo sto correggendo ? Perché questo è uno strumento gratuito sulla rete .
Pokazuję przy okazji , jak korzystać z naszej witryny , Gapminder World , kiedy nanoszę te poprawki . Jest to dramowe narzędzie w sieci .
E quando finalmente ce l' ho fatta , posso andare indietro di 200 anni .
I teraz , gdy w końcu dobrze to ustawiłem , mogę cofnąć się o 200 lat
E posso trovare gli Stati Uniti qua sopra .
i znaleźć Stany Zjednoczone tu w górze .
E posso mostrare gli altri paesi .
Mogę pokazać też inne kraje .
E ora ho il reddito pro capite su questo asse .
Na tej osi mamy dochód na osobę .
E gli Stati Uniti avevano solo 2.000 dollari , a quei tempi .
Stany Zjednoczone miały wtedy zaledwie jakieś 2000 dolarów na głowę ,
E l' aspettativa di vita era fra 35 e 40 anni , pari a quella dell' Afghanistan odierno .
a średnia długość życia wynosiła 35 do 40 lat , tak jak dziś w Afganistanie .
E ora vi mostrerò cosa è successo nel mondo .
Teraz pokażę , jakie zmiany zaszły na świecie .
Questo vale come studiare storia per un anno in università .
Zamiast studiować historię na uniwersytecie przez cały rok Zamiast studiować historię na uniwersytecie przez cały rok
Potete guardare me ora , per un minuto , e vedrete tutto .
posłuchajcie mnie przez chwilę , a wszystko stanie się jasne .
( Risate ) Vedete come le bolle marroni , l' Europa dell' est , e quella gialla , gli Stati Uniti , diventano sempre più ricche e iniziano a diventare sempre più sane .
( Śmiech ) Widzicie , jak Europa Zachodnia — brązowe bąbelki — i Stany Zjednoczone — ten żółty — stają się coraz bogatsze , a także coraz zdrowsze .
Ora vedete 100 anni fa quando il resto del mondo rimane staccato .
Tu mamy sytuację sprzed 100 lat , kiedy reszta świata pozostaje w tyle .
Ecco qua . E quella era l' influenza .
Dochodzimy do tego miejsca . Epidemia grypy .
Ecco perché siamo così spaventati dall' influenza , eh ?
To dlatego tak bardzo boimy się grypy . Widzicie ?
Ancora lo si ricorda . Il crollo nell' aspettativa di vita .
Ciągle się o niej pamięta . Zmniejszenie średniej długości życia .
E poi torniamo su . E non fino a che l' indipendenza è cominciata .
Później sytuacja poprawia się , aż do Wojny o Niepodległość . Później sytuacja poprawia się , aż do Wojny o Niepodległość .
Guardate : avete la Cina là avete l' India là , e questo è ciò che è successo .
Zobaczcie , tu są Chiny , a tu Indie . Oto , co się stało :
Notate che abbiamo il Messico lassù .
Zwróćcie uwagę , że tu mamy Meksyk .
Il Messico non è al pari con gli Stati Uniti . Ma sono piuttosto vicini .
Meksyk w żadnym razie nie jest na równi ze Stanami Zjednoczonymi , ale jest dość blisko .
Ed è particolarmente interessante vedere la Cina e gli Stati Uniti , nel corso di 200 anni . Perché mio figlio grande ora lavora per Google , dopo che Google ha comprato questo software .
Warto się przyjrzeć Chinom i Stanom Zjednoczonym na przestrzeni tych 200 lat . Mój najstarszy syn pracuje teraz w Google , odkąd firma ta przejęła to oprogramowanie .
In effetti questo è lavoro minorile . Mio figlio e mia moglie sono stati chiusi in uno sgabuzzino per molti anni , a svilupparlo .
Ten projekt to w zasadzie dziecko mojego syna i jego żony — spędzili wiele lat pracując nad nim
E mio figlio più giovane ha studiato il cinese a Pechino .
razem z moim najmłodszym synem , który studiował w Pekinie .
Quindi le mie due prospettive vengono da loro .
Oni mają zupełnie inne punkty widzenia , wiecie ?
E mio figlio giovane , che ha studiato a Pechino , in Cina , ha una prospettiva di lungo periodo .
Mój najmłodszy syn , który studiował w Pekinie , w Chinach , patrzy z perspektywy długoterminowej .
Mentre mio figlio grande , che lavora in Google , deve sviluppare per quadrimestri o semestri .
Natomiast mój najstarszy syn , który pracuje w Google powinien robić postępy co kwartał albo co pół roku .
O , visto che Google è molto generosa , può avere uno o due anni .
Google jest dosyć hojny , więc być może daje na to rok lub dwa .
Ma in Cina guardano ad una generazione dopo l' altra perché si ricordano questo periodo di 100 anni molto imbarazzante nel quale sono andati all' indietro .
W Chinach patrzą na rozwój w skali pokoleń , ponieważ pamiętają bardzo wstydliwy okres , ponieważ pamiętają bardzo wstydliwy okres , kiedy przez 100 cofali się .
E ricorderebbero la prima parte dell' ultimo secolo , che è stata pessima . E potremmo passare da questo cosiddetto grande balzo .
I pamiętają pierwszą część poprzedniego stulecia , gdy było naprawdę źle . To natomiast jest tak zwany wielki skok do przodu .
Ma questo era il 1963 .
Ale to dopiero w 1963 .
Mao Tse-Tung alla fine ha portato la sanità in Cina . E poi è morto . E poi Deng Xiaoping ha iniziato questo stupefacente avanzamento .
Mao Tse-Tung w poprawił koniec końców stan zdrowia Chińczyków , a po jego śmierci Deng Xiaoping zapoczątkował ten zdumiewający postęp .
Non è strano vedere che gli Stati Uniti prima hanno fatto crescere l' economia e poi sono diventati ricchi man mano .
Czyż nie jest dziwne , że Stany Zjednoczone najpierw rozwijały gospodarkę a później poprawiały średnią długość życia ,
Mentre la Cina è riuscita a diventare sana molto prima . Perché hanno applicato la conoscenza dell' educazione , della nutrizione e anche i benefici della penicillina e dei vaccini , e della pianificazione familiare .
a Chiny znacznie wcześniej zadbały o zdrowie , wykorzystując wiedzę na temat kształcenia , żywienia , a także dobrodziejstwo penicyliny i szczepionek , oraz planowanie rodziny .
E l' Asia ha potuto avere sviluppo sociale prima di avere uno sviluppo economico .
Azja doczekała się rozwoju społecznego zanim nastąpił rozwój gospodarczy .
Quindi per me , come professore di sanità pubblica , non è strano che tutti questi paesi crescano così velocemente ora .
Więc mnie , jako profesora ochrony zdrowia , nie dziwi , że wszystkie te kraje tak szybko się rozwijają .
Perchè ciò che vedete qui è il mondo piatto di Thomas Friedman . Non è vero ?
Bo to , co widzicie tu i tu , to płaski świat Thomasa Friedmana . Czyż nie ?
Non è proprio proprio piatto .
Tak naprawdę wcale nie jest płaski .
Ma i paesi a medio reddito — e qui è dove suggerisco ai miei studenti di smettere di usare il concetto di " paesi in via di sviluppo " . Perchè dopo tutto , parlare dei paesi in via di sviluppo è come avere due capitoli nella storia degli Stati Uniti .
Kraje o przeciętnym W tym miejscu mówię moim studentom : Zarzućcie pojęcie " krajów rozwijających się " , bo w gruncie rzeczy , mówienie o " krajach rozwijających się " przypomina sprowadzanie historii Stanów Zjednoczonych do dwóch rozdziałów .
L' ultimo capitolo riguarda il presente e il presidente Obama . E l' altro riguarda il passato . Nel quale si considera tutto da Washington a Eisenhower .
Drugi rozdział to teraźniejszość i prezydent Obama . A pierwszy to przeszłość . Tam mieści się wszystko , od Waszyngtona do Eisenhowera .
Perchè da Washington a Eisenhower è ciò che troviamo nei paesi in via di sviluppo .
Bo okres od Waszyngtona do Eisenhowera odpowiada temu , co znajdujemy w krajach rozwijających się .
In effetti potremmo andare dalla Mayflower a Eisenhower , e tutto questo si potrebbe condensare nei paesi in via di sviluppo . Che giustamente fanno crescerere le proprie città in modo incredibile . Che hanno grandi imprenditori , ma hanno anche i paesi in rovina .
W zasadzie jest to historia od Mayflower do Eisenhowera i to wszystko mieściłoby się w pojęciu świata rozwijającego się . Który rzeczywiście rozwija swoje miasta w zdumiewającym tempie , który ma swoich wielkich przedsiębiorców , ale w którym mieszczą się także upadające kraje .
Quindi , come possiamo trovarci un senso ?
Jakie więc byłoby bardziej sensowne podejście do tego zagadnienia ?
Beh , un modo è vedere se possiamo osservare la distribuzione del reddito .
Można by podjąć próbę spojrzenia na rozkład dochodów .
Questa è la distribuzione del reddito nel mondo , a partire da un dollaro . Da qui in poi si ha cibo da mangiare .
To jest rozkład dochodów narodów świata , od jednego dolara , kiedy ludzie mają co jeść .
Queste persone vanno a letto affamate .
Ci kładą się spać głodni .
E questo è il numero di persone .
A to jest liczba ludności .
Questi sono 10 dollari : se c' è un sistema di sanità pubblico o privato . Da qui si possono ottenere servizi sanitari per la propria famiglia e una scuola per i propri figli . E questi sono i paesi dell' OCSE . Verde : America Latina , Est Europa .
Tu jest 10 dolarów , kiedy istnieje już system prywatnej lub publicznej służby zdrowia , kiedy możecie zapewnić rodzinie opiekę zdrowotną , a dzieciom szkołę . To są kraje Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju , Zielony to Ameryka Łacińska , Europa Wschodnia .
Questa è l' Asia orientale . E in blu chiaro l' Asia meridionale .
To jest Azja Wschodnia . A tu , błękitna , Azja południowa .
E questo è come il mondo è cambiato .
Oto jak zmienił się świat .
E ' cambiato così .
Zmienił się tak .
Vedete come è cresciuto ? E come centinaia di milioni e miliardi di persone escono dalla povertà in Asia ?
Czy widzicie ten rozwój ? Jak setki milionów i miliardy ludzi wychodzą z biedy w Azji ?
E arriva fin qua .
I dochodzimy tu .
E ora veniamo alle previsioni . Ma devo fermarmi alle porte di Lehmann Brothers , qui , sapete . Perché ... ( Risate ) Perché qua le previsioni non sono più valide .
I przechodzę teraz do prognoz . Ale muszę zatrzymać się u wrót Lehmans Brothers . Bo , wiecie ... ( Śmiech ) Teraz te prognozy nie są już nic warte .
Probabilmente il mondo farà così .
Prawdopodobnie świat cofnie się ,
E poi continuerà ad avanzare così .
a potem ruszy naprzód .
Ma più o meno questo è ciò che accadrà . E abbiamo un mondo che non si può considerare diviso .
Stanie się mniej więcej coś takiego . Mamy przed sobą świat , na który nie powinniśmy patrzeć jak na podzielony .
Abbiamo paesi ad alto reddito qui , con gli Stati Uniti come potenza guida . Abbiamo le economie emergenti al centro , che forniscono molti dei fondi per il salvataggio dell' economia . E abbiamo i paesi a basso reddito qui .
Tu mamy kraje o wysokim dochodzie ze Stanami Zjednoczonymi jako supermocarstwem . Pośrodku mamy rynki wschodzące , które dostarczają wiele środków na dopłaty rządowe . A tu mamy kraje o niskim dochodzie .
Si , è un fatto che i soldi arrivino da là . Hanno risparmiato , sapete , nell' ultimo decennio .
Tak , to prawda , to właśnie stąd pochodzą pieniądze . Wiecie , oni oszczędzali przez ostatnią dekadę .
E qui abbiamo i paesi a basso reddito dove stanno gli imprenditori .
Tu mamy kraje o niskim dochodzie gdzie jest wielu przedsiębiorców .
E qui abbiamo i paesi in rovina e in guerra , come l' Afghanistan , la Somalia , parti del Congo , il Darfur .
Tu mamy kraje pogrążone w kryzysie i wojnie , jak Afganistan , Somalia , część Konga , Darfur .
Abbiamo tutto questo allo stesso tempo .
Mamy wszystko to jednocześnie .
Ecco perché è così problematico descrivere cosa è successo nei paesi in via di sviluppo .
Dlatego tak trudno opisać , co się stało w krajach rozwijających się .
Perché ci sono tante differenze , in ciò che è successo .
Bo to , co tam zaszło , jest zupełnie inne .
Ed ecco perché suggerisco un approccio leggermente diverso a come definirlo .
Dlatego sugeruję nieco inne podejście i inną nazwę .
E ci sono anche enormi differenze all' interno dei paesi .
W poszczególnych krajach też są ogromne różnice .
Ho sentito che i vostri dipartimenti sono basati su regioni .
Słyszałem , że macie tu wydziały z podziałem na regiony .
Qui avete l' Africa sub-sahariana , l' Asia meridionale , l' Asia orientale , gli stati Arabi , l' Europa dell' Est , l' America Latina e l' OCSE .
Tu macie Afrykę Subsaharyjską , Południową Azję , Wschodnią Azję , kraje arabskie , Europę Wschodnią , Amerykę Łacińską i kraje Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju .
E su quest' asse il prodotto interno lordo .
A na tej osi Produkt Krajowy Brutto .
E su questo : salute , sopravvivenza infantile . E non è una sorpresa che l' Africa , a sud del Sahara , sia in fondo .
A na tej , zdrowie , przeżywalność dzieci . I nie dziwi fakt , że Afryka , na południe od Sahary , plasuje się na dole .
Ma quando la divido in diverse bolle a seconda dei paesi , la dimensione delle bolle qui è la popolazione .
Ale kiedy ją rozbiję , gdy rozbiję ją na bąbelki reprezentujące kraje , gdzie wielkość bąbelków odzwierciedla liczbę ludności ,
Allora vedete che la Sierra Leone e le Mauritius sono completamente diverse .
zobaczycie , że Sierra Leone i Mauritius różnią się ogromnie .
C' è una differenza del genere nell' Africa sub-sahariana .
W ramach Afryki Subsaharyjskiej występują wielkie różnice .
E posso dividerne altre . I paesi dell' Asia meridionale , il mondo arabo .
Inne też mogę rozbić . Tu jest świat południowoazjatycki , a tu arabski .
Ora tutti i vostri vari dipartimenti .
Tu wasze poszczególne wydziały ,
Europa dell' Est , America latina e i paesi dell' OCSE .
Europa Wschodnia , Ameryka Łacińska , kraje Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju .
Ed eccoci qua . Non c' è soluzione di continuità nel mondo .
Dochodzimy do sedna . Świat to continuum .
Non possiamo dividerlo in due parti .
Nie możemy go podzielić na dwie części .
Qua giù è la Mayflower . Qua è Washington , si costruiscono nazioni .
Tu mamy Mayflower a tu Waszyngtona , który buduje , buduje kraj .
Qui è Lincoln : le si fanno avanzare .
A tu Lincoln , rozwija je .
Qui Eisenhower , che porta la modernità nelle campagne .
A tu Eisenhower , wprowadza do krajów nowoczesność .
E poi gli Stati Uniti di oggi , qua su .
A tu mamy dzisiejsze Stany Zjednoczone .
E abbiamo paesi dappertutto .
I na całej tej drodze mamy kraje .
Ora , questa è la cosa importante nel capire come il mondo è cambiato .
To jest właśnie ważne w rozumieniu przemian , jakim poddał się świat .