clui/it-pl · Datasets at Hugging Face

it stringlengths 2 914	pl stringlengths 1 915
Ha senso partecipare all' ordine mondiale esistente ?	Czy jest sens podtrzymywać obecny porządek świata ?
Vogliamo un mondo dove la vita venga preservata e la sua qualità della vita arricchita per tutti non solo per i privilegiati .	Chcemy świata gdzie życie jest chronione a jakość życia poprawia się u wszystkich , a nie tylko uprzywilejowanych .
In gennaio ho visto un' esposizione di quadri di Fernando Botero alla biblioteca dell' Università di Berkeley .	W styczniu widziałam wystawę malarstwa Fernando Botero w bibliotece UC Berkeley .
Nessun museo o galleria negli Stati Uniti , tranne la galleria di New York che espone il lavoro di Botero ha osato mostrare le pitture , perché il loro tema è la prigione di Abu Grahib .	Żadne muzeum ani galeria w USA , z wyjątkiem galerii w Nowym Jorku , która dysponuje pracami Botero , nie odważyło się pokazać jego obrazów , ponieważ ich tematem jest wiezienie w Abu Ghraib .
Sono pitture gigantesche di tortura e abuso di potere nello stile voluminoso di Botero .	Są to ogromne obrazy pokazujące tortury i nadużycie władzy , w obfitym stylu Botero .
Non ho potuto togliermi quelle immagini dalla mente o dal cuore .	Nie jestem w stanie pozbyć się tych obrazów z głowy i mojego serca .
Quello che più mi spaventa è il potere con impunità .	Czego boje się najbardziej to władza , która jest bezkarna .
Mi fa paura l' abuso di potere , ed il potere di abusare .	Boje się nadużyć władzy i władzy która jej nadużywa .
Nella nostra specie , i maschi alfa definiscono la realtà e forzano gli altri ad accettare quella realtà ed a seguire le regole .	W naszym gatunku , samiec alfa określa rzeczywistość zmusza resztę stada do akceptacji jego rzeczywistości i przestrzegania zasad .
Le regole cambiano costantemente , ma sono sempre a loro vantaggio e in questo caso , l' effetto della distribuzione capillare che non funziona in economia , qui funziona perfettamente .	Zasady zmieniają się cały czas , lecz samce alfa zawsze na tym zyskują , w tym przypadku ' efekt ściekania ' , który nie działa w ekonomii , w społeczeństwie działa idealnie .
L' abuso parte dalla cima della scala e scende .	Nadużycia ściekają z czubka drabiny na sam dół .
Donne e bambini , e soprattutto i poveri , sono gli ultimi .	Kobiety i dzieci , zwłaszcza biedne , znajdują się na samym dole .
Anche il più indigente degli uomini ha qualcuno di cui abusare una donna o un bambino .	Nawet najnędzniejszy mężczyzna ma kogoś kogo może wykorzystać - kobietę lub dziecko .
Sono stanca del potere che i pochi esercitano sui molti attraverso sesso , reddito , razza e classe .	Mam dość władzy , w której kilku wywiera wpływ na wielu ze względu na płeć , dochód , rasę i pochodzenie .
Penso che i tempi siano maturo per fare cambi fondamentali nella nostra civiltà .	Myślę , że czas najwyższy na fundamentalne zmiany w naszej cywilizacji .
Ma per cambiamenti reali abbiamo bisogno dell' energia femminile nella gestione del mondo .	Lecz aby dokonać prawdziwych zmian , potrzebujemy kobiecej energii w zarządzaniu światem .
Abbiamo bisogno d un numero consistente di donne in posizioni di potere e dobbiamo coltivare l ' energia femminile negli uomini .	Potrzebujemy istotnej liczby kobiet u władzy i musimy przekazać tę kobiecą energię mężczyznom .
Sto parlando di uomini con una mente giovane , naturalmente .	Mówię tutaj oczywiście o mężczyznach z młodymi umysłami .
I più vecchi sono una causa persa , possiamo solamente aspettarne la morte .	Stare pryki są beznadziejne , musimy poczekać aż wymrą .
( Risate ) Sì , mi piacerebbe avere le lunghe gambe di Sophia Loren e il suo seno leggendario .	( Śmiech ) Tak , chciałabym mieć długie nogi Sophie Loren i jej legendarny biust .
Ma se potessi fare una scelta , mi piacerebbe di più il cuore guerriero di Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny e Rose Mapendo .	Lecz gdybym musiała wybierać , wolałabym wojownicze serce Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny , i Rose Mapendo .
Voglio rendere questo mondo un mondo buono .	Chce uczynić ten świat dobrym .
Non migliore , ma renderlo buono .	Nie lepszym , lecz dobrym .
Perché no ? È possibile . Guardatevi intorno in questa sala tutto questo sapere , questa energia , talento e technologia .	Dlaczego nie ? To jest możliwe . Rozejrzyjcie się po tej sali — cała ta wiedza , energia , talent i technologia .
Mettiamoci in piedi , tiriamoci su le maniche e mettiamoci al lavoro , con passione per creare un mondo quasi perfetto .	Ruszmy nasze tyki , zakasajmy rękawy i do roboty , z pasją w kreowaniu prawie idealnego świata .
Qual è il lavoro più difficile che avete mai fatto ?	Jaką najtrudniejszą pracę wykonywaliście w życiu ?
Lavorare per provvedere alla famiglia o a una comunità ?	Czy praca w celu zapewnienia jedzenia rodzinie lub społeczności ?
Le barriere coralline sono agricoltori .	Rafy koralowe to rolnicy .
Le barriere coralline sono artisti .	Rafy koralowe to artyści .
E questa bellezza è il fondamento del turismo in molti paesi che hanno poche altre risorse naturali .	To piękno jest fundamentem przemysłu turystycznego w krajach , które posiadają niewiele innych bogactw naturalnych .
Vi faccio un esempio .	Podam wam przykład .
Sentono il colore , la luce , il pH , la consistenza , le sostanze chimiche .	Wykrywają kolor i światło , struktury , chemikalia i pH .
Un polipo di corallo si dividerà più e più volte , lasciando uno scheletro calcareo sotto di sé e crescendo in direzione del sole .	Jeden polip podzieli się raz po raz , pozostawiając po sobie wapienny szkielet , i rosnąc w kierunku słońca .
Vi mostro tre esempi del lavoro che abbiamo fatto per cercare di rispondere a queste domande .	Pokażę trzy przykłady pracy , którą wykonaliśmy , aby odpowiedzieć na te pytania .
Cerco di aiutare i coralli a diventare genitori da più di 10 anni .	Od ponad 10 lat próbuję pomóc koralowcom zostać rodzicami .
E noi abbiamo quasi distrutto un' intera generazione di coralli .	My w zamian prawie wytrzebiliśmy całe ich pokolenia .
Ad esempio , perché dovevo tagliare il prato ?	Po co , tak naprawdę , muszę kosić trawnik ?
Perché i compiti erano così importanti ?	Dlaczego praca domowa jest taka ważna ?
Perché non potevo mettere le caramelle nei cereali ?	Dlaczego nie mogę dodawać żelków do owsianki ?
La mia infanzia pullulava di domande come questa .	Moje dzieciństwo obfitowało w takie pytania .
Cose normali dell' essere bambini e rendersi conto che talvolta , era meglio ascoltare i genitori anche quando non capivo perché .	Kiedy jesteś dzieckiem , to normalne , że czasem zdajesz sobie sprawę , że lepiej słuchać rodziców , nawet jeśli nie do końca wiesz , po co .
Non che non volessero farmi pensare in modo critico .	Nie chodzi o to , że nie chcą , bym myślał krytycznie .
Sono arrivato alla conclusione che in sé era una forma di educazione molto significativa .	Zdałem sobie sprawę , że to samo w sobie było bardzo celowym sposobem edukacji .
Uno dei miei educatori preferiti , l' autore e studioso brasiliano Paulo Freire , parla abbastanza esplicitamente del bisogno di usare l' educazione come strumento per un risveglio critico	Jeden z moich ulubionych wychowawców , brazylijski autor i uczony Paulo Freire , mówi dość wyraźnie o potrzebie używania kształcenia jako narzędzia krytycznego myślenia , pokazującego wspólnotę ludzkości .
Per esempio , penso a come una sera , quando avevo 12 anni , durante una gita di un paio di giorni in un' altra città , con gli amici comprammo delle pistole ad acqua e trasformammo il parcheggio dell' albergo nel nostro campo di battaglia .	Myślę na przykład o pewnej nocy . Kiedy miałem około 12 lat , wybraliśmy się na nocną wycieczkę do innego miasta . Kupiliśmy z przyjaciółmi pistolety na wodę i zamieniliśmy parking hotelowy w wypełnione wodą pole bitwy .
Ci nascondevamo dietro le auto , correvamo al buio tra le luci di strada , risate senza fine sulla strada asfaltata .	Chowaliśmy się za samochodami , biegaliśmy w ciemności pomiędzy lampami ulicznymi , śmiejąc się do rozpuku lataliśmy wzdłuż chodnika .
Nel giro di 10 minuti , mio padre uscì , mi prese per il braccio e mi portò in camera con una stretta insolita .	Nie minęło 10 minut , a ojciec wyszedł , złapał mnie za ramię i zaprowadził do pokoju , trzymając w nieprzyjemnym ucisku .
Prima che potessi dire niente , dirgli quanto mi avesse fatto sembrare stupido di fronte agli amici , mi derise per essere così ingenuo .	Zanim zdążyłem cokolwiek powiedzieć , wytłumaczyć mu , że przez niego zbłaźniłem się przed kolegami , wyśmiał mnie za naiwność .
Mi guardò negli occhi , la paura sul viso , e disse : " Figliolo , mi dispiace , ma non puoi comportarti come i tuoi amici bianchi .	Spojrzał mi w oczy , na jego twarzy widać było strach . Powiedział : " Synu , przepraszam , ale nie możesz bawić się tak samo , jak biali koledzy .
Non puoi far finta di sparare .	Nie możesz udawać , że strzelasz .
Non puoi correre nel buio .	Nie możesz biegać w ciemności .
Questi sono i messaggi che hanno invaso tutta la mia vita : tieni sempre le mani in vista , non ti muovere rapidamente , togliti il cappuccio quando scende la sera .	Jest to ten rodzaj komunikatu , którym zalewano mnie całe życie : Zawsze trzymaj ręce na widoku , nie ruszaj się zbyt szybko , zdejmuj kaptur po zachodzie słońca .
Benvenuti in Thailandia .	Witajcie w Tajlandii .
Quando ero un ragazzo , 40 anni fa , questo paese era molto , molto povero molte , moltissime persone vivevano nella povertà .	Kiedy byłem młody , 40 lat temu , był to kraj ubogi , mnóstwo ludzi żyło w biedzie .
Noi decidemmo di fare qualcosa in proposito , ma non cominciammo con un programma di assistenza o con un programma di riduzione della povertà .	Chcieliśmy to zmienić , ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej. ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej .
Cominciammo invece con un programma di pianificazione familiare , seguendo una serie di attività molto efficaci per la salute della madre e del bambino .	Zaczęło się od planowania rodziny , oraz od bardzo udanych zajęć na temat zdrowia matki i dziecka. zajęć na temat zdrowia matki i dziecka .
Quindi , fondamentalmente , nessuno accetta una pianificazione familiare se i propri figli non possono sopravvivere .	Samo planowanie rodziny nie wystarczy , kiedy dzieci umierają .
Così il primo passo è stato : arrivare ai bambini , arrivare alle madri , e poi proseguire con la pianificazione familiare .	Najpierw trzeba dotrzeć do matek i dzieci , potem uczyć planowania .
Non la mortalità infantile presa da sola , si ha bisogno anche della pianificazione familiare .	Trzeba rozprawić się z umieralnością dzieci .
Ora lasciatemi ritornare al motivo per cui avevamo bisogno di fare questo .	Wytłumaczę to podejście , sięgając do historii .
Nel mio paese , la situazione era questa nel 1974 .	Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 .
Sette bambini per famiglia . Una crescita incredibile del 3.3 %	Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 . 3.3 % to olbrzymi przyrost naturalny .
Non c' era alcun futuro .	Nie mogło tak być .
Avevamo bisogno di ridurre il tasso di crescita della popolazione .	Musieliśmy go zmniejszyć
Così abbiamo detto " Facciamolo . " Le donne han detto , " Noi siamo d' accordo . Useremo la pillola , ma ci serve un dottore che la prescriva , " ed avevamo pochi , pochissimi dottori .	i wzięliśmy się do roboty . Kobiety chciały używać antykoncepcji , ale do tego trzeba lekarzy , a w kraju było ich niewielu .
Non accettammo il " no " come risposta ; considerammo il " no " come una domanda .	Nie zniechęciliśmy się , ale zaczęliśmy się zastanawiać .
Andammo dalle infermiere e dalle ostetriche , che erano anch' esse donne , e facemmo un lavoro fantastico nello spiegare come usare la pillola .	Zwróciliśmy się do pielęgniarek , które nauczyły się tłumaczyć , jak używać pigułek .
Fu meraviglioso , ma coprimmo solo il 20 % del paese .	Wszystko świetnie , ale program objął tylko 20 % kraju .
Cosa facciamo con il restante 80 % — li lasciamo da soli e diciamo " Beh non sono personale medico " ? No , decidemmo di fare un po ' di più .	Co zrobić z resztą ? Zostawić ich samym sobie ? Nie przestaliśmy działać .
Cosi contattammo la gente comune che vedete .	Poszliśmy do zwyczajnych ludzi .
In realtà , sotto quel cartello giallo — vorrei non l' avessero cancellato , perché c' era scritto " Coca-Cola " lì .	Pod tym żółtym znakiem ... Szkoda , że to starli . Był tam napis " Coca-Cola " .
Eravamo molto più famosi della Coca-Cola in quei giorni .	My byliśmy wtedy bardziej popularni .
E non c' era differenza , le persone scelte da loro erano le persone che scieglievamo noi .	Nie było różnicy , my wybraliśmy te same osoby .
Erano tutti molto conosciuti nella comunità , sapevano che i clienti avevano sempre ragione ed erano bravissimi , e misero in pratica la pianificazione familiare da loro .	Ludzie znani w społecznościach , dostosowali się do klienta , radzili sobie świetnie , sami praktykowali planowanie rodziny .
Così potevano fornire pillole e preservativi per tutto il paese , in ogni villaggio del paese .	Dostarczali tabletki i kondomy do wszystkich wiosek .
Eccoci qua . Trasformammo le persone che erano considerate la causa del problema nella sua soluzione .	Chcemy , żeby ci , których postrzegano jako przyczynę , stali się rozwiązaniem .
Ovunque c' erano persone e come potete vedere le barche con le donne — venditrici — ecco il mercato galleggiante vendono banane e granchi ed anche contraccettivi — ovunque ci sia gente , troverai contraccettivi in Thailandia .	Łódka z kobietą sprzedającą różności , Łódka z kobietą sprzedającą różności , targ na wodzie . Sprzedają banany , kraby i środki antykoncepcyjne . Wszędzie , gdzie są ludzie , znajdzie się też antykoncepcja .
E poi decidemmo , perché non arrivare alla religione , perché nelle Filippine , la Chiesa Cattolica era molto forte , ed i thailandesi erano buddisti .	Potem włączyliśmy w to religię , bo na Filipinach popularny jest Kościół Katolicki , a moi rodacy są buddystami .
Così andammo da loro e chiedemmo " Sentite , potreste aiutarci ? " Io sono li , quello vestito di blu , non quello giallo mentre reggo una ciotola di acqua santa per il monaco che deve aspergere l' acqua santa su pillole e preservativi per la santità della famiglia .	Poprosiliśmy duchownych o pomoc . To ja ubrany na niebiesko , nie żółto . Trzymam wodę święconą , którą mnich kropi pigułki i prezerwatywy którą mnich kropi pigułki i prezerwatywy dla uczczenia świętości rodziny .
E questa foto fu mandata per tutto il paese .	To zdjęcie obiegło nasz kraj .
Alcuni monaci nei villaggi facevano la stessa cosa da soli	Inni mnisi w wioskach zaczęli to naśladować .
E le donne dicevano " Certo che non risentiamo di effetti collaterali .	Dzięki temu kobiety zaufały tabletkom ,
Le pillole sono state benedette . " Questa era la loro percezione .	bo były poświęcone . Tak to rozumiały .
E poi andammo dagli insegnanti .	Zwróciliśmy się do nauczycieli ,
C' era bisogno di coinvolgere tutti quanti nel cercare di fornire tutto il possibile per rendere l' umanità migliore .	bo trzeba włączyć wszystkich w starania o polepszenie warunków życia. w starania o polepszenie warunków życia .
Così andammo dagli insegnanti .	Poszliśmy do nauczycieli .
A circa 250.000 persone fu insegnato come fare pianificazione familiare con un nuovo alfabeto — A , N per nascita , C per condom I per IUD ( dispositivo intrauterino ) , V per vasectomia .	Ćwierć miliona uczyło się o planowaniu rodziny . Nowy alfabet , A , B - brzdąc , C - ciąża , P - prezerwatywa , W - wkładka .
E poi avevamo il gioco dell' oca , in cui tiri il dado .	Graliśmy w " Węże i drabiny " .
E se finisci su qualcosa pro-pianificazione familiare , vai avanti nel gioco .	Jeśli trafisz na coś o planowaniu rodziny , idziesz dalej .
Come ad esempio , " Mamma prende la pillola ogni notte .	Jak " Matki co noc łykają tabletkę " .
Molto bene mamma . Vai avanti . "	Bardzo dobrze , dalej .
Zio compra un preservativo . Molto bene zio . Vai avanti .	" Wujek kupuje prezerwatywę " .
Zio si ubriaca , non usa il preservativo . Torna indietro , ricomincia da capo . " ( Risate ) Ancora , educazione , intrattenimento in classe .	" Wujek pije , nie założył " . Od nowa ! ( Śmiech ) " Wujek pije , nie założył " . Od nowa ! ( Śmiech ) Edukacja i zabawa .
E i bambini lo facevo anche a scuola .	To samo działo się w szkołach .
Facevamo corse di staffetta con i preservativi . E poi ancora un campionato per giovanissimi di " gonfia il preservativo "	Były wyścigi z prezerwatywą . Zawody nadmuchiwania prezerwatyw .
E dopo un po ' il preservativo diventò il miglior amico di una ragazza .	Zaraz potem prezerwatywa została najlepszym przyjacielem dziewczyny .
In Thailandia , per la gente povera , i diamanti non ci sono . Perciò il miglior amico di una ragazza è un preservativo .	W Tajlandii diamenty się nie sprzedają . Więc to prezerwatywa jest w modzie .
Introducemmo il nostro primo programma di microcredito nel 1975 e le donne che l' organizzarono dissero " Vogliamo concedere prestiti solo a donne che praticano la pianificazione familiare .	W 1975 wprowadziliśmy mikrokredyty . Kobiety , które to zorganizowały , pożyczały pieniądze tylko kobietom , które planowały rodzinę .
Se sei incinta , prenditi cura della tua gravidanza .	Kobiety w ciąży miały się zająć ciążą .
Se non sei incinta , puoi avere un prestito da noi " E tutto era gestito da loro .	Wszystkie inne mogły brać kredyt . Kobiety same prowadziły ten biznes .

Ha senso partecipare all' ordine mondiale esistente ?

Czy jest sens podtrzymywać obecny porządek świata ?

Vogliamo un mondo dove la vita venga preservata e la sua qualità della vita arricchita per tutti non solo per i privilegiati .

Chcemy świata gdzie życie jest chronione a jakość życia poprawia się u wszystkich , a nie tylko uprzywilejowanych .

In gennaio ho visto un' esposizione di quadri di Fernando Botero alla biblioteca dell' Università di Berkeley .

W styczniu widziałam wystawę malarstwa Fernando Botero w bibliotece UC Berkeley .

Nessun museo o galleria negli Stati Uniti , tranne la galleria di New York che espone il lavoro di Botero ha osato mostrare le pitture , perché il loro tema è la prigione di Abu Grahib .

Żadne muzeum ani galeria w USA , z wyjątkiem galerii w Nowym Jorku , która dysponuje pracami Botero , nie odważyło się pokazać jego obrazów , ponieważ ich tematem jest wiezienie w Abu Ghraib .

Sono pitture gigantesche di tortura e abuso di potere nello stile voluminoso di Botero .

Są to ogromne obrazy pokazujące tortury i nadużycie władzy , w obfitym stylu Botero .

Non ho potuto togliermi quelle immagini dalla mente o dal cuore .

Nie jestem w stanie pozbyć się tych obrazów z głowy i mojego serca .

Quello che più mi spaventa è il potere con impunità .

Czego boje się najbardziej to władza , która jest bezkarna .

Mi fa paura l' abuso di potere , ed il potere di abusare .

Boje się nadużyć władzy i władzy która jej nadużywa .

Nella nostra specie , i maschi alfa definiscono la realtà e forzano gli altri ad accettare quella realtà ed a seguire le regole .

W naszym gatunku , samiec alfa określa rzeczywistość zmusza resztę stada do akceptacji jego rzeczywistości i przestrzegania zasad .

Le regole cambiano costantemente , ma sono sempre a loro vantaggio e in questo caso , l' effetto della distribuzione capillare che non funziona in economia , qui funziona perfettamente .

Zasady zmieniają się cały czas , lecz samce alfa zawsze na tym zyskują , w tym przypadku ' efekt ściekania ' , który nie działa w ekonomii , w społeczeństwie działa idealnie .

L' abuso parte dalla cima della scala e scende .

Nadużycia ściekają z czubka drabiny na sam dół .

Donne e bambini , e soprattutto i poveri , sono gli ultimi .

Kobiety i dzieci , zwłaszcza biedne , znajdują się na samym dole .

Anche il più indigente degli uomini ha qualcuno di cui abusare una donna o un bambino .

Nawet najnędzniejszy mężczyzna ma kogoś kogo może wykorzystać - kobietę lub dziecko .

Sono stanca del potere che i pochi esercitano sui molti attraverso sesso , reddito , razza e classe .

Mam dość władzy , w której kilku wywiera wpływ na wielu ze względu na płeć , dochód , rasę i pochodzenie .

Penso che i tempi siano maturo per fare cambi fondamentali nella nostra civiltà .

Myślę , że czas najwyższy na fundamentalne zmiany w naszej cywilizacji .

Ma per cambiamenti reali abbiamo bisogno dell' energia femminile nella gestione del mondo .

Lecz aby dokonać prawdziwych zmian , potrzebujemy kobiecej energii w zarządzaniu światem .

Abbiamo bisogno d un numero consistente di donne in posizioni di potere e dobbiamo coltivare l ' energia femminile negli uomini .

Potrzebujemy istotnej liczby kobiet u władzy i musimy przekazać tę kobiecą energię mężczyznom .

Sto parlando di uomini con una mente giovane , naturalmente .

Mówię tutaj oczywiście o mężczyznach z młodymi umysłami .

I più vecchi sono una causa persa , possiamo solamente aspettarne la morte .

Stare pryki są beznadziejne , musimy poczekać aż wymrą .

( Risate ) Sì , mi piacerebbe avere le lunghe gambe di Sophia Loren e il suo seno leggendario .

( Śmiech ) Tak , chciałabym mieć długie nogi Sophie Loren i jej legendarny biust .

Ma se potessi fare una scelta , mi piacerebbe di più il cuore guerriero di Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny e Rose Mapendo .

Lecz gdybym musiała wybierać , wolałabym wojownicze serce Wangari Maathai , Somaly Mam , Jenny , i Rose Mapendo .

Voglio rendere questo mondo un mondo buono .

Chce uczynić ten świat dobrym .

Non migliore , ma renderlo buono .

Nie lepszym , lecz dobrym .

Perché no ? È possibile . Guardatevi intorno in questa sala tutto questo sapere , questa energia , talento e technologia .

Dlaczego nie ? To jest możliwe . Rozejrzyjcie się po tej sali — cała ta wiedza , energia , talent i technologia .

Mettiamoci in piedi , tiriamoci su le maniche e mettiamoci al lavoro , con passione per creare un mondo quasi perfetto .

Ruszmy nasze tyki , zakasajmy rękawy i do roboty , z pasją w kreowaniu prawie idealnego świata .

Qual è il lavoro più difficile che avete mai fatto ?

Jaką najtrudniejszą pracę wykonywaliście w życiu ?

Lavorare per provvedere alla famiglia o a una comunità ?

Czy praca w celu zapewnienia jedzenia rodzinie lub społeczności ?

Le barriere coralline sono agricoltori .

Rafy koralowe to rolnicy .

Le barriere coralline sono artisti .

Rafy koralowe to artyści .

E questa bellezza è il fondamento del turismo in molti paesi che hanno poche altre risorse naturali .

To piękno jest fundamentem przemysłu turystycznego w krajach , które posiadają niewiele innych bogactw naturalnych .

Vi faccio un esempio .

Podam wam przykład .

Sentono il colore , la luce , il pH , la consistenza , le sostanze chimiche .

Wykrywają kolor i światło , struktury , chemikalia i pH .

Un polipo di corallo si dividerà più e più volte , lasciando uno scheletro calcareo sotto di sé e crescendo in direzione del sole .

Jeden polip podzieli się raz po raz , pozostawiając po sobie wapienny szkielet , i rosnąc w kierunku słońca .

Vi mostro tre esempi del lavoro che abbiamo fatto per cercare di rispondere a queste domande .

Pokażę trzy przykłady pracy , którą wykonaliśmy , aby odpowiedzieć na te pytania .

Cerco di aiutare i coralli a diventare genitori da più di 10 anni .

Od ponad 10 lat próbuję pomóc koralowcom zostać rodzicami .

E noi abbiamo quasi distrutto un' intera generazione di coralli .

My w zamian prawie wytrzebiliśmy całe ich pokolenia .

Ad esempio , perché dovevo tagliare il prato ?

Po co , tak naprawdę , muszę kosić trawnik ?

Perché i compiti erano così importanti ?

Dlaczego praca domowa jest taka ważna ?

Perché non potevo mettere le caramelle nei cereali ?

Dlaczego nie mogę dodawać żelków do owsianki ?

La mia infanzia pullulava di domande come questa .

Moje dzieciństwo obfitowało w takie pytania .

Cose normali dell' essere bambini e rendersi conto che talvolta , era meglio ascoltare i genitori anche quando non capivo perché .

Kiedy jesteś dzieckiem , to normalne , że czasem zdajesz sobie sprawę , że lepiej słuchać rodziców , nawet jeśli nie do końca wiesz , po co .

Non che non volessero farmi pensare in modo critico .

Nie chodzi o to , że nie chcą , bym myślał krytycznie .

Sono arrivato alla conclusione che in sé era una forma di educazione molto significativa .

Zdałem sobie sprawę , że to samo w sobie było bardzo celowym sposobem edukacji .

Uno dei miei educatori preferiti , l' autore e studioso brasiliano Paulo Freire , parla abbastanza esplicitamente del bisogno di usare l' educazione come strumento per un risveglio critico

Jeden z moich ulubionych wychowawców , brazylijski autor i uczony Paulo Freire , mówi dość wyraźnie o potrzebie używania kształcenia jako narzędzia krytycznego myślenia , pokazującego wspólnotę ludzkości .

Per esempio , penso a come una sera , quando avevo 12 anni , durante una gita di un paio di giorni in un' altra città , con gli amici comprammo delle pistole ad acqua e trasformammo il parcheggio dell' albergo nel nostro campo di battaglia .

Myślę na przykład o pewnej nocy . Kiedy miałem około 12 lat , wybraliśmy się na nocną wycieczkę do innego miasta . Kupiliśmy z przyjaciółmi pistolety na wodę i zamieniliśmy parking hotelowy w wypełnione wodą pole bitwy .

Ci nascondevamo dietro le auto , correvamo al buio tra le luci di strada , risate senza fine sulla strada asfaltata .

Chowaliśmy się za samochodami , biegaliśmy w ciemności pomiędzy lampami ulicznymi , śmiejąc się do rozpuku lataliśmy wzdłuż chodnika .

Nel giro di 10 minuti , mio padre uscì , mi prese per il braccio e mi portò in camera con una stretta insolita .

Nie minęło 10 minut , a ojciec wyszedł , złapał mnie za ramię i zaprowadził do pokoju , trzymając w nieprzyjemnym ucisku .

Prima che potessi dire niente , dirgli quanto mi avesse fatto sembrare stupido di fronte agli amici , mi derise per essere così ingenuo .

Zanim zdążyłem cokolwiek powiedzieć , wytłumaczyć mu , że przez niego zbłaźniłem się przed kolegami , wyśmiał mnie za naiwność .

Mi guardò negli occhi , la paura sul viso , e disse : " Figliolo , mi dispiace , ma non puoi comportarti come i tuoi amici bianchi .

Spojrzał mi w oczy , na jego twarzy widać było strach . Powiedział : " Synu , przepraszam , ale nie możesz bawić się tak samo , jak biali koledzy .

Non puoi far finta di sparare .

Nie możesz udawać , że strzelasz .

Non puoi correre nel buio .

Nie możesz biegać w ciemności .

Questi sono i messaggi che hanno invaso tutta la mia vita : tieni sempre le mani in vista , non ti muovere rapidamente , togliti il cappuccio quando scende la sera .

Jest to ten rodzaj komunikatu , którym zalewano mnie całe życie : Zawsze trzymaj ręce na widoku , nie ruszaj się zbyt szybko , zdejmuj kaptur po zachodzie słońca .

Benvenuti in Thailandia .

Witajcie w Tajlandii .

Quando ero un ragazzo , 40 anni fa , questo paese era molto , molto povero molte , moltissime persone vivevano nella povertà .

Kiedy byłem młody , 40 lat temu , był to kraj ubogi , mnóstwo ludzi żyło w biedzie .

Noi decidemmo di fare qualcosa in proposito , ma non cominciammo con un programma di assistenza o con un programma di riduzione della povertà .

Chcieliśmy to zmienić , ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej. ale nie zaczęliśmy od opieki społecznej .

Cominciammo invece con un programma di pianificazione familiare , seguendo una serie di attività molto efficaci per la salute della madre e del bambino .

Zaczęło się od planowania rodziny , oraz od bardzo udanych zajęć na temat zdrowia matki i dziecka. zajęć na temat zdrowia matki i dziecka .

Quindi , fondamentalmente , nessuno accetta una pianificazione familiare se i propri figli non possono sopravvivere .

Samo planowanie rodziny nie wystarczy , kiedy dzieci umierają .

Così il primo passo è stato : arrivare ai bambini , arrivare alle madri , e poi proseguire con la pianificazione familiare .

Najpierw trzeba dotrzeć do matek i dzieci , potem uczyć planowania .

Non la mortalità infantile presa da sola , si ha bisogno anche della pianificazione familiare .

Trzeba rozprawić się z umieralnością dzieci .

Ora lasciatemi ritornare al motivo per cui avevamo bisogno di fare questo .

Wytłumaczę to podejście , sięgając do historii .

Nel mio paese , la situazione era questa nel 1974 .

Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 .

Sette bambini per famiglia . Una crescita incredibile del 3.3 %

Rok 1974 , średnia liczba dzieci w rodzinie - 7 . 3.3 % to olbrzymi przyrost naturalny .

Non c' era alcun futuro .

Nie mogło tak być .

Avevamo bisogno di ridurre il tasso di crescita della popolazione .

Musieliśmy go zmniejszyć

Così abbiamo detto " Facciamolo . " Le donne han detto , " Noi siamo d' accordo . Useremo la pillola , ma ci serve un dottore che la prescriva , " ed avevamo pochi , pochissimi dottori .

i wzięliśmy się do roboty . Kobiety chciały używać antykoncepcji , ale do tego trzeba lekarzy , a w kraju było ich niewielu .

Non accettammo il " no " come risposta ; considerammo il " no " come una domanda .

Nie zniechęciliśmy się , ale zaczęliśmy się zastanawiać .

Andammo dalle infermiere e dalle ostetriche , che erano anch' esse donne , e facemmo un lavoro fantastico nello spiegare come usare la pillola .

Zwróciliśmy się do pielęgniarek , które nauczyły się tłumaczyć , jak używać pigułek .

Fu meraviglioso , ma coprimmo solo il 20 % del paese .

Wszystko świetnie , ale program objął tylko 20 % kraju .

Cosa facciamo con il restante 80 % — li lasciamo da soli e diciamo " Beh non sono personale medico " ? No , decidemmo di fare un po ' di più .

Co zrobić z resztą ? Zostawić ich samym sobie ? Nie przestaliśmy działać .

Cosi contattammo la gente comune che vedete .

Poszliśmy do zwyczajnych ludzi .

In realtà , sotto quel cartello giallo — vorrei non l' avessero cancellato , perché c' era scritto " Coca-Cola " lì .

Pod tym żółtym znakiem ... Szkoda , że to starli . Był tam napis " Coca-Cola " .

Eravamo molto più famosi della Coca-Cola in quei giorni .

My byliśmy wtedy bardziej popularni .

E non c' era differenza , le persone scelte da loro erano le persone che scieglievamo noi .

Nie było różnicy , my wybraliśmy te same osoby .

Erano tutti molto conosciuti nella comunità , sapevano che i clienti avevano sempre ragione ed erano bravissimi , e misero in pratica la pianificazione familiare da loro .

Ludzie znani w społecznościach , dostosowali się do klienta , radzili sobie świetnie , sami praktykowali planowanie rodziny .

Così potevano fornire pillole e preservativi per tutto il paese , in ogni villaggio del paese .

Dostarczali tabletki i kondomy do wszystkich wiosek .

Eccoci qua . Trasformammo le persone che erano considerate la causa del problema nella sua soluzione .

Chcemy , żeby ci , których postrzegano jako przyczynę , stali się rozwiązaniem .

Ovunque c' erano persone e come potete vedere le barche con le donne — venditrici — ecco il mercato galleggiante vendono banane e granchi ed anche contraccettivi — ovunque ci sia gente , troverai contraccettivi in Thailandia .

Łódka z kobietą sprzedającą różności , Łódka z kobietą sprzedającą różności , targ na wodzie . Sprzedają banany , kraby i środki antykoncepcyjne . Wszędzie , gdzie są ludzie , znajdzie się też antykoncepcja .

E poi decidemmo , perché non arrivare alla religione , perché nelle Filippine , la Chiesa Cattolica era molto forte , ed i thailandesi erano buddisti .

Potem włączyliśmy w to religię , bo na Filipinach popularny jest Kościół Katolicki , a moi rodacy są buddystami .

Così andammo da loro e chiedemmo " Sentite , potreste aiutarci ? " Io sono li , quello vestito di blu , non quello giallo mentre reggo una ciotola di acqua santa per il monaco che deve aspergere l' acqua santa su pillole e preservativi per la santità della famiglia .

Poprosiliśmy duchownych o pomoc . To ja ubrany na niebiesko , nie żółto . Trzymam wodę święconą , którą mnich kropi pigułki i prezerwatywy którą mnich kropi pigułki i prezerwatywy dla uczczenia świętości rodziny .

E questa foto fu mandata per tutto il paese .

To zdjęcie obiegło nasz kraj .

Alcuni monaci nei villaggi facevano la stessa cosa da soli

Inni mnisi w wioskach zaczęli to naśladować .

E le donne dicevano " Certo che non risentiamo di effetti collaterali .

Dzięki temu kobiety zaufały tabletkom ,

Le pillole sono state benedette . " Questa era la loro percezione .

bo były poświęcone . Tak to rozumiały .

E poi andammo dagli insegnanti .

Zwróciliśmy się do nauczycieli ,

C' era bisogno di coinvolgere tutti quanti nel cercare di fornire tutto il possibile per rendere l' umanità migliore .

bo trzeba włączyć wszystkich w starania o polepszenie warunków życia. w starania o polepszenie warunków życia .

Così andammo dagli insegnanti .

Poszliśmy do nauczycieli .

A circa 250.000 persone fu insegnato come fare pianificazione familiare con un nuovo alfabeto — A , N per nascita , C per condom I per IUD ( dispositivo intrauterino ) , V per vasectomia .

Ćwierć miliona uczyło się o planowaniu rodziny . Nowy alfabet , A , B - brzdąc , C - ciąża , P - prezerwatywa , W - wkładka .

E poi avevamo il gioco dell' oca , in cui tiri il dado .

Graliśmy w " Węże i drabiny " .

E se finisci su qualcosa pro-pianificazione familiare , vai avanti nel gioco .

Jeśli trafisz na coś o planowaniu rodziny , idziesz dalej .

Come ad esempio , " Mamma prende la pillola ogni notte .

Jak " Matki co noc łykają tabletkę " .

Molto bene mamma . Vai avanti . "

Bardzo dobrze , dalej .

Zio compra un preservativo . Molto bene zio . Vai avanti .

" Wujek kupuje prezerwatywę " .

Zio si ubriaca , non usa il preservativo . Torna indietro , ricomincia da capo . " ( Risate ) Ancora , educazione , intrattenimento in classe .

" Wujek pije , nie założył " . Od nowa ! ( Śmiech ) " Wujek pije , nie założył " . Od nowa ! ( Śmiech ) Edukacja i zabawa .

E i bambini lo facevo anche a scuola .

To samo działo się w szkołach .

Facevamo corse di staffetta con i preservativi . E poi ancora un campionato per giovanissimi di " gonfia il preservativo "

Były wyścigi z prezerwatywą . Zawody nadmuchiwania prezerwatyw .

E dopo un po ' il preservativo diventò il miglior amico di una ragazza .

Zaraz potem prezerwatywa została najlepszym przyjacielem dziewczyny .

In Thailandia , per la gente povera , i diamanti non ci sono . Perciò il miglior amico di una ragazza è un preservativo .

W Tajlandii diamenty się nie sprzedają . Więc to prezerwatywa jest w modzie .

Introducemmo il nostro primo programma di microcredito nel 1975 e le donne che l' organizzarono dissero " Vogliamo concedere prestiti solo a donne che praticano la pianificazione familiare .

W 1975 wprowadziliśmy mikrokredyty . Kobiety , które to zorganizowały , pożyczały pieniądze tylko kobietom , które planowały rodzinę .

Se sei incinta , prenditi cura della tua gravidanza .

Kobiety w ciąży miały się zająć ciążą .

Se non sei incinta , puoi avere un prestito da noi " E tutto era gestito da loro .

Wszystkie inne mogły brać kredyt . Kobiety same prowadziły ten biznes .