ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Юнан теле | Греческий язык | lead | Юнан теле, грек теле (үҙатамаһы —) — Һинд-Европа телдәре араһында иң оҙаҡ йәшәүсе тел — документтар буйынса, уның йәшәү оҙайлығы — 3500 йыл тирәһе. | Греческий язык (самоназвание —) — один из языков индоевропейской языковой семьи, государственный язык Греции и Республики Кипр (на площади острова). | 0 | 0 |
Мореснет | Мореснет | lead | Мореснет (Морне) йәиһә Нейтраль Мореснет (Нейтраль Морне) – 3,5 кв. км. ҙурлығындағы 1816 йылдан 1919 йылға тиклем йәшәгән кес кенә Европа иле. | Мореснет (Морне) или Нейтральный Мореснет (Нейтральное Морне) — нейтральная зона, кондоминиум площадью около, который существовал в 1816—1920 годах. | 0 | 0 |
СССР гимны | Гимн СССР | lead | Советтар Союзының дәүләт гимны (1977—1991). | Государственный гимн СССР был принят в 1943 году вместо «Интернационала». | 0 | 0 |
Технология | Технология | lead | Технология (сәнғәт, оҫталыҡ, таһыл; — «һүҙ», «фекер», «мәғәнә», «төшөнсә») — һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн кәрәкле ысулдар һәм ҡорал-ҡорамалдар йыйылмаһы; киң мәғәнәлә — ғәмәли бурыстарҙы хәл итеү өсөн ғилми белемдәрҙе файҙаланыу. | Технология (от «искусство, мастерство, умение» + «слово; мысль, смысл, понятие») — совокупность методов и инструментов для достижения желаемого результата; в широком смысле — применение научного знания для решения практических задач. | 0 | 0 |
Бөтә Донъя Селтәре | Всемирная паутина | lead | Бөтә Донъя Селтәре (йәки веб, аббревиатуралары — WWW, W3, һүҙбәйләнешенән) — Интернет инфраструктураһын һәм HTTP мәғлүмәт үткәреү протоколын ҡулланған глобаль мәғлүмәт арауығы. | Всемирная паутина — распределённая система, предоставляющая доступ к связанным между собой документам, расположенным на различных компьютерах, подключённых к сети Интернет. | 0 | 0 |
Тауҙар | Горы | lead | Тауҙар — ҡоро ҡоро ерҙең шаҡтай ныҡ бүлгеләнгән, йәнәшәләге тигеҙлектәр өҫтөнән 500 метрға һәм унан да күберәккә күтәрелгән өлөштәре. | Горы (горные системы) — сильно расчленённые части суши, значительно, на 500 метров и более, приподнятые над прилегающими равнинами. | 0 | 0 |
Кармен (опера) | Кармен (опера) | lead | «Кармен» — романтизм осоронда йәшәп ижад иткән француз композиторы Жорж Бизеның (1838—1875) иң танылған oпeраһы. | «Кармен» — опера Жоржа Бизе в четырёх актах, премьера которой состоялась 3 марта 1875 года в парижской «Опера-Комик». | 0 | 0 |
Ҙ | Ҙ | lead | Ҙҙ [ҙэ] — Башҡорт алфавитының етенсе хәрефе. | 7-я буква башкирского алфавита, где означает звонкий межзубый звук. | 0 | 0 |
Ө | Перечёркнутая О (кириллица) | lead | Өө [ө] — Башҡорт алфавитының егерме беренсе хәрефе. | Буква также используется в коми-язьвинском наречии, где читается как /ɤ̹̈/. | 0 | 0 |
Ҫ | Ҫ (кириллица) | lead | Был мәҡәлә латин Ç, ç хәрефе тураһында түгел. | Ранее использовалась в энецком алфавите. | 0 | 0 |
Ү | Ү (кириллица) | lead | Үү [ү] — Башҡорт алфавитында егерме һигеҙенсе хәрефе. | Это форма кириллической буквы У с вертикальной, а не диагональной центральной линией. | 0 | 0 |
Һ | Һ | lead | Һһ [һы] — Башҡорт алфавитының утыҙ беренсе хәрефе. | Обозначает согласный звук (в калмыцком). | 0 | 0 |
Ы | Ы | lead | Ыы [ы] — Башҡорт алфавитының утыҙ етенсе хәрефе. | Ы, ы — 29-я буква русского, 28-я буква белорусского, 15-я буква русинского алфавитов. | 0 | 0 |
Курув | Курув | lead | Курув — Польшалағы бер ауыл, Любель воеводалығындағы Курув гминаһы үҙәге. | Курув (или Куров) — город в Польше, центр Курувской гмины Люблинского воеводства. | 0 | 0 |
Куритиба | Куритиба | lead | Куритиба (Curitiba) — Бразилияның көньяғындағы ҡала. | Куритиба — столица бразильского штата Парана. | 0 | 0 |
Колкер Борис Григорий улы | Колкер, Борис Григорьевич | facts | Бөтә донъя эсперантистары конгрестарында 1963 йылда София ҡалаһында үткән 48-се конгрестан алып докладтар менән сығыш яһай, 2000 йылда Тель-Авивта үткән 85-се Конгрестың темаһын билдәләй. | Выступал с докладами на многих Всемирных конгрессах эсперантистов (начиная с 48-го конгресса в Софии в 1963 году), координировал тему 85-го Конгресса в Тель-Авиве в 2000 году. | 16 | 18 |
Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы | Гаитбаев, Наиль Асхатович | lead | Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы, Наил Ғәйетбай (20 июнь 1948 йыл) — шағир, яҙыусы, драматург. | Наиль Асхатович Гаитбаев — башкирский драматург, прозаик, поэт; Заслуженный работник культуры Российской Федерации. | 0 | 0 |
Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы | Гаитбаев, Наиль Асхатович | facts | 1983 йылда СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәбиәт курстарын, 1987 йылда — ГИТИС ҡарамағындағы Юғары театр курстарын тамамлай. | В 1983 г. окончил Высшие литературные курсы при Союзе писателей СССР, в 1987 г. — Высшие театральные курсы при ГИТИСе. | 10 | 4 |
Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы | Гаитбаев, Наиль Асхатович | facts | 1988—1990 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзында әҙәби кәңәшсе булып эшләй. | В 1988—1990 гг. — литературный консультант в Союзе писателей Башкирской АССР. | 11 | 5 |
Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы | Гаитбаев, Наиль Асхатович | facts | 1992—1998 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры урынбаҫары һәм беренсе урынбаҫары вазифаларында эшләй. | С 1992 по 1998 г. — заместитель, первый заместитель министра культуры Республики Башкортостан. | 12 | 6 |
Альмазан | Альмасан | lead | Альмазан йәки Альмасан (Almazán) — Испанияла, Сория провинцияһында, Кастилия һәм Леон автономиялы берлегендә урынлашҡан ҡала. | Альмасан — населённый пункт и муниципалитет в Испании, входит в провинцию Сория в составе автономного сообщества Кастилия и Леон. | 0 | 0 |
Мөхәмәтйәнов Шакирйән Юныс улы | Матросов, Александр Матвеевич | lead | Мөхәмәтйәнов Шакирйән Юныс улы (Александр Матвеевич Матросов; 5 февраль 1923 йыл — 27 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған ҡыҙылармеец, ВЛКСМ ағзаһы. | Александр Матвеевич Матросов (5 февраля 1924, Екатеринослав, Екатеринославская губерния, Украинская ССР, СССР — 27 февраля 1943, Чернушки, Локнянский район, Калининская область, РСФСР, СССР) — советский военнослужащий. | 0 | 0 |
Исмәғилев Заһир Ғариф улы | Исмагилов, Загир Гарипович | lead | Заһир Ғариф улы Исмәғилев (8 ғинуар 1917 йыл — 30 май 2003 йыл) — башҡорт композиторы. | Загир Гарипович Исмагилов — башкирский советский композитор, педагог, музыкально-общественный деятель. | 0 | 0 |
Ғәлимов Сәләм Ғәлим улы | Галимов, Салям Галимович | facts | Сәләм Ғәлим улы Ғәлимов 1911 йылдың 18 ғинуарында Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙенең (хәҙерге Силәбе өлкәһе Сосновка районының) Оло Тәгеш ауылында тыуған. | Родился 18 января 1911 года в деревне Тягишево Челябинского уезда Оренбургской губернии (ныне Сосновского района Челябинской области). | 2 | 2 |
Эйфель башняһы | Эйфелева башня | lead | Эйфель башняһы (франц. tour Eiffel, IPA: [tu.ʁ‿ɛ.fɛl]) — Париж үҙәгендәге металл башня, иң танылған, иҫтәлекле архитектура ҡоролмаһы. | Эйфелева башня (МФА) — металлическая башня в центре Парижа, самая узнаваемая его архитектурная достопримечательность. | 0 | 0 |
Эйфель башняһы | Эйфелева башня | facts | Яҡынса 1884 йылдың 18 сентябрендә Густав Эйфель үҙенең хеҙмәткәрҙәре менән берлектә проектҡа патент ала, ә һуңынан уларҙан башҡа бер кемгә лә бирелмәй торған айырым хоҡуҡ һатып ала. | Предварительно 18 сентября 1884 года Гюстав Эйфель получает совместный со своими сотрудниками патент на проект, а впоследствии выкупает у них же исключительное право. | 11 | 11 |
Эйфель башняһы | Эйфелева башня | facts | Бөтә донъя күргәҙмәһенең архитектура ҡиәфәтен билдәләүсе дөйөм француз архитектура һәм инженер проекттары конкурсы 1886 йылдың 1 майында башлана. | Общефранцузский конкурс архитектурных и инженерных проектов, которые должны были определить архитектурный облик будущей Всемирной выставки, стартовал 1 мая 1886 года. | 12 | 12 |
Эйфель башняһы | Эйфелева башня | facts | 1887 йылдың ғинуарында Эйфель, дәүләт һәм Париж муниципалитеты килешеүенә ҡул ҡуя, уға ярашлы башня Эйфелгә 25 йыл шәхси файҙаланыу срогы менән ҡуртымға тапшырыла һәм башня төҙөлөшөнә киткән бөтә сығымдарҙың 25 процентын тәшкил иткән 1,5 миллион алтын франк аҡсалата грант ҡарала. | В январе 1887 года Эйфель, государство и муниципалитет Парижа подписали договор, согласно которому Эйфелю предоставлялась в личное пользование эксплуатационная аренда башни сроком на 25 лет, а также предусматривалась выплата денежной субсидии в размере 1,5 млн золотых франков, составившую 25 % всех расходов на строител... | 22 | 22 |
Эйфель башняһы | Эйфелева башня | facts | 1888 йылдың 31 декабрендә етмәгән аҡсалар йәлеп итеү маҡсатында 5 миллион франклыҡ вәкәләтле капиталы булған акционерҙар йәмғиәте булдырыла. | 31 декабря 1888 года с целью привлечения недостающих средств создаётся акционерное общество с уставным фондом 5 млн франков. | 23 | 23 |
Манара | Минарет | lead | Манара (минарет, «маяк») — ислам архитектураһында мәсеттә мосолмандарҙы намаҙға саҡырыу өсөн аҙан ҡысҡыра торған бейек махсус ҡоролма.Аҙанды мөәзин ҡысҡыра. | Минарет (манара — «маяк»), ми‘зана или саума’а — в архитектуре ислама башня (круглая, квадратная или многогранная в сечении), с которой муэдзин призывает верующих на молитву. | 0 | 0 |
Стоунһендж | Стоунхендж | lead | Стоунхендж — Бөйөк Британияла тиҫтәләгән йылдар буйына тикшереүселәрҙең иғтибарын йәлеп итеүсе боронғо таш ҡоролма. | Стоунхендж, Стонхендж — внесённое в список Всемирного наследия каменное мегалитическое сооружение (кромлех) в графстве Уилтшир (Англия). | 0 | 0 |
Пуэрто-Риконың бойондороҡһоҙлоҡ фирҡәһе | Партия независимости Пуэрто-Рико | lead | Пуэрто-Риконың бойондороҡһоҙлоҡ фирҡәһе (испан телендә: Partido Independentista Puertorriqueño, PIP; инглиз телендә: Puerto Rican Independence Party) — Пуэрто-Риконы Америка Ҡушма Штаттарына бойһонмаған дәүләт итеп төҙөү өсөн көрәшкән сәйәси фирҡә булараҡ билдәле. | Партия независимости Пуэрто-Рико созданная в 1946 году политическая партия, целью которой являлась независимость Пуэрто-Рико, полученная мирными политическими методами. | 0 | 0 |
Ғайсаның Хаҡ Сиркәүе | Церковь истинного Иисуса | lead | «Ғайсаның Хаҡ Сиркәүе» (ҡытайса - 真耶稣教会, урыҫса - Истинная церковь Иисуса) — Ҡытайҙа 1917 йылда асылған бойондороҡһоҙ сиркәү. | «Церковь истинного Иисуса» — международная независимая реставрационистская церковь пятидесятнического происхождения. | 0 | 0 |
Ырымбур экспедицияһы | Оренбургская экспедиция | lead | Ырымбур экспедицияһы — 1734 йылдың 1 майында императрица Анна Иоанновнаның Империя сиген Башҡортостан сигенә еткереү, башҡорт ерҙәрен үҙләштереү өсөн комиссия төҙөү тураһындағы ҡарары (указы). | Оренбургская экспедиция (с 1737 года Оренбургская комиссия, 1734—1744) — государственное учреждение в России, ведавшее организацией торговли с народами Средней и Центральной Азии и дальнейшим присоединением их к России. | 0 | 0 |
Музей | Музей | lead | Музей — (грексә μουσεῖον —Музалар йорто) тарихи, матди һәм рухи мәҙәниәт ҡомартҡыларын йыйыу, өйрәнеү, һаҡлау һәм күрһәтеү эше менән шөғөлләнгән ойошма. | Музей (от — дом муз) — учреждение, занимающееся сбором, изучением, хранением и экспонированием предметов — памятников естественной истории, материальной и духовной культуры, а также просветительской и популяризаторской деятельностью. | 0 | 0 |
Башҡортостан Республикаһының Милли музейы | Национальный музей Республики Башкортостан | lead | Башҡортостан Республикаһының Милли музейы — Башҡортостан Республикаһының 50-нән артыҡ крайҙы өйрәнеү музейҙарын берләштергән фәнни-тикшеренеү музейы. | Национальный музей Республики Башкортостан — государственное бюджетное учреждение культуры и искусства. | 0 | 0 |
Ғинуар | Январь | lead | Һыуығай, ғинуар («Янус айы») — юлиан һәм григориан календарҙарында йылдың беренсе айы. | Январь («Янусов месяц») — первый месяц года в юлианском и григорианском календарях, одиннадцатый месяц староримского года, начинавшегося до реформы Цезаря с марта. | 0 | 0 |
Декабрь | Декабрь | lead | 1 декабрь - Бөтә Донъя СПИД-ҡа ҡаршы көрәш көнө. | Декабрь (от — десять) — двенадцатый месяц григорианского календаря. | 0 | 0 |
Ноябрь | Ноябрь | lead | 4 ноябрь — Халыҡтар берҙәмлеге көнө. | Ноябрь (девять) — одиннадцатый месяц Григорианского календаря. | 0 | 0 |
Аҙна | Неделя | lead | Аҙна — ваҡыт берәмеге, ете тәүлектән торған ваҡыт араһы. | Калька была создана на основе — «не делать». | 0 | 0 |
Дүшәмбе | Понедельник | lead | Дүшәмбе — аҙнаның йәкшәмбе менән шишәмбе араһындағы беренсе көнө. | Понедельник — день недели между воскресеньем и вторником. | 0 | 0 |
Шишәмбе | Вторник | lead | Шишәмбе — аҙнаның дүшәмбе менән шаршамбы араһындағы көнө. | Вторник — день недели между понедельником и средой. | 0 | 0 |
Шаршамбы | Среда | lead | Шаршамбы — аҙнаның шишәмбе менән кесаҙна араһындағы көнө. | Среда (от средина, середина) — день недели между вторником и четвергом. | 0 | 0 |
Кесаҙна | Четверг | lead | Кесаҙна (Кесе йома) — аҙнаның шаршамбы менән йома араһындағы көн. | Четверг — день недели между средой и пятницей. | 0 | 0 |
Йома | Пятница | lead | Йома — кесаҙна менән шәмбе араһындағы көн. | Пятница — день недели между четвергом и субботой. | 0 | 0 |
Йәкшәмбе | Воскресенье | lead | Йәкшәмбе — аҙна эсендә шәмбе менән дүшәмбе араһындағы көн исеме. | Воскресенье — день недели между субботой и понедельником. | 0 | 0 |
Май | Май | lead | Һабанай, май («майя алиһәһенең айы») — юлиан һәм григориан календарҙарында йылдың бишенсе айы. | Май («месяц богини Майи») — пятый месяц года в юлианском и григорианском календарях, третий месяц древнеримского года, начинавшегося до реформы Цезаря с марта. | 0 | 0 |
Сентябрь | Сентябрь | lead | Һарысай, сентябрь (лат. septem — ете) — григориан календары буйынса туғыҙынсы ай. | Сентябрь («семь») — девятый месяц григорианского календаря. | 0 | 0 |
Октябрь | Октябрь | lead | Был байрам халыҡ-ара профессиональ һәм бөтәһе 54 42 ай була. | Октябрь (от) — десятый месяц Григорианского календаря. | 0 | 0 |
Тәҡдир | Предопределение | lead | Тәҡдир йәки яҙмыш ( йәки) — Аллаһы Тәғәлә булған һәм буласаҡ нәмәләрҙең ваҡытын, урынын билдәләгән; донъяла бөтә нәмә лә Аллаһтың теләге, тәҡдире буйынса булған һәм буласаҡ тигән дини инаныс. | Предопределение ( или ) — религиозное представление об исходящей от воли Бога предустановленности событий истории и человеческой жизни. | 0 | 0 |
Ризаитдин Фәхретдинов | Фахретдинов, Ризаитдин Фахретдинович | facts | Ризаитдиндың әсәһе — Мәхүбә Рымҡул ҡыҙы (1821—1873). | Матерью Ризаитдина была Магуба Рымкуловна (1821—1873). | 6 | 15 |
Салауат (ҡала) | Салават | lead | Салауат — Башҡортостан Республикаһының көньяҡ өлөшөндә, Ағиҙел йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан республика әһәмиәтендәге ҡала, ҙур сәнәғәт (башлыса нефть химияһы) үҙәге. | Салават — город в России, один из крупнейших промышленных центров Республики Башкортостан. | 0 | 0 |
Салауат (ҡала) | Салават | facts | Тик 1949 йылдың 7 июнендә генә уға РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы нигеҙендә халҡыбыҙҙың милли батыры Салауат исеме бирелә. | 7 июля 1949 года получил статус рабочего посёлка, названный в честь башкирского национального героя Салавата Юлаева. | 9 | 33 |
Мәләүез | Мелеуз | lead | Мәләүез — Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районының үҙәге, республика әһәмиәтендәге ҡала, Мәләүез йылғаһының Ағиҙелгә ҡойған ерендә урынлашҡан. | Мелеуз — город в России, является административным центром Мелеузовского района Республики Башкортостан. | 0 | 0 |
Континент | Континент | lead | Континент (күләмле, өҙлөкһөҙ) — ҙур өлөшө океан менән ҡапланмаған, ситтәре океан кимәленән түбән урынлашҡан ер ҡабығының ҙур массивы. | Континент (от — объемлющий, непрерывный) — крупный массив земной коры, большая часть которого не покрыта водой, а окраины находятся ниже уровня океана либо близкий к понятию «континент» также употребляется термин «материк». | 0 | 0 |
Континент | Континент | facts | Континент төньяҡ ярымшарҙа 9° һәм 169° көнбайыш оҙонлоҡ араһында, шул уҡ ваҡытта контененттың ҙур өлөшө көньяҡ ярымшарҙа урынлашҡан. | Континент расположен в Северном полушарии между 9° з. д. и 169° з. д., при этом часть островов Евразии находится в Южном полушарии. | 20 | 16 |
Америка Ҡушма Штаттары | Соединённые Штаты Америки | lead | Америка Ҡушма Штаттары, ҡыҫҡаса АҠШ, йәки Ҡушма Штаттар (ябай телдә — Америка) — Төньяҡ Америкала урынлашҡан дәүләт. | Соединённые Штаты Америки (сокращённо — США (U.S.A), или Соединённые Штаты ( или U.S), в просторечии — Америка) — государство в Северной Америке площадью в 9,8 млн км² ( место в мире). | 0 | 0 |
Бөйөк Британия | Великобритания | lead | Бөйөк Британия, рәсми исеме — Бөйөк Британияның һәм Төньяҡ Ирландияның Берләшкән Короллеге, инглиз телендә Берләшкән Короллек тип аталыуы ла осрай — Төньяҡ-көнбайыш Европалағы дәүләт, БМО-ның Именлек Советы ағзаһы. | Великобритания (от ), или Соединённое Королевство (сокр) — государство у северо-западного побережья континентальной Европы, состоящее из Англии, Шотландии, Уэльса и Северной Ирландии. | 0 | 0 |
Әлмәниә | Германия | lead | Германия рәсми атамаһы Германия Федератив Республикаһы, ГФР (шулай уҡ ) — Үҙәк Европалағы дәүләт. | Германия, полное официальное название — Федеративная Республика Германия аббр. | 0 | 0 |
Италия | Италия | lead | Италия, рәсми исеме Италия Республикаһы — Көньяҡ Европала урынлашҡан дәүләт. | Италия, официальное название — Итальянская Республика — государство в Южной Европе, в центре Средиземноморья. | 0 | 0 |
Австралия | Австралия | lead | Австралия Союзынан төньяҡҡа табан — Көнсығыш Тимор, Индонезия һәм Папуа — Яңы Гвинея, төньяҡ-көнсығышта — Вануату, Яңы Каледония һәм Соломон утрауҙары, көньяҡ-көнсығышта Яңы Зеландия урынлашҡан. | Австралия (МФА:, от — «южный»), официальная форма — Австралийский Союз (МФА) — государство в Южном полушарии, занимающее одноимённый материк, остров Тасмания и несколько других островов Индийского и Тихого океанов; является шестым государством по площади в мире. | 0 | 0 |
Австралия | Австралия | facts | Төп Папуа — Яңы Гвинея утрауынан Австралия Союзының материк өлөшөн Торрес боғаҙы айыра, уның киңлеге 150 км самаһы тәшкил итә, ә Австралияның Боигу утрауынан Папуа — Яңы Гвинеяға тиклем ара яҡынса 5 километр тәшкил итә. | От главного острова Папуа — Новой Гвинеи материковая часть Австралийского Союза отделена Торресовым проливом минимальной шириной около 150 км, а расстояние от австралийского острова Боигу до Папуа — Новой Гвинеи составляет около 5 километров. | 1 | 2 |
Бразилия | Бразилия | lead | Бразилия (Brasil), рәсми исеме Бразилия Федератив Республикаһы (República Federativa do Brasil) — Көньяҡ Америкалағы иң ҙур ил. | Бразилия, официально — Федеративная Республика Бразилия или Федеративная Республика Бразилии — суверенное государство в Южной Америке. | 0 | 0 |
Канада | Канада | lead | Ил Башҡортса исеме=Канада Төп исеме=Canada Төп килеш=Канада Герб=Royal Coat of Arms of Canada.svg Герб урынына = Нигеҙ һалынған= Аудио= Девиз=A Mari Usque Ad Mare Гимн исеме=O Canada! | Канада — государство в Северной Америке, крупнейшее по площади на этом континенте и второе по площади в мире. | 0 | 0 |
Канада | Канада | facts | Илдең территорияһына 52 меңдән ашыу утрау инә, шуларҙың иң ҙуры — Баффин Еренең майҙаны 0,5 миллион километрҙан ашыу тәшкил итә. | Территория страны включает более 52 тысяч островов, площадь крупнейшего из которых, Баффиновой Земли, превышает 0,5 млн км². | 11 | 27 |
Канада | Канада | facts | Бөгөнгө көндә Канада 10 провинция һәм 3 территорияны берләштергән федератив дәүләт. | В состав федерации входят 10 провинций и 3 территории. | 18 | 8 |
Индонезия | Индонезия | lead | 2016 йылдың авгусында Мәскәүҙә Индонезия фестивале үтте. | Индонезия, официальное название — Республика Индонезия — государство в Юго-Восточной Азии. | 0 | 0 |
Берлин | Берлин | lead | Берлин — Германия Федератив Республикаһының баш ҡалаһы, халыҡ һаны һәм территория ҙурлығы буйынса Германиялағы иң ҙур ҡала. | Берлин — столица и крупнейший город Германии, первый по населению и второй по площади город Евросоюза. | 0 | 0 |
Берлин | Берлин | facts | Кёльндың ҡала булараҡ телгә алыныуы 1237 йылда, ә Берлиндыҡы 1244 йылда теркәлгән. | Городские права Кёлльна впервые упоминаются в 1237 году, городские права Берлина — в 1244 году. | 6 | 6 |
Нью-Йорк | Нью-Йорк | lead | Нью-Йорк (МФА:, йәки ) — АҠШ-тағы ҡала, донъялағы иң ҙур агломерацияларҙың береһе. | Население города составляет 8 467 513 человек. | 0 | 0 |
Лондон | Лондон | facts | Донъяның беренсе финанс үҙәге, Эске тулайы продукт буйынса башҡалалар араһында иҫәпләү ысулы буйынса 5-се ләкин 6-сы урында тора. | По объёму ВРП занимает 5—6-е место среди региональных агломераций мира. | 7 | 8 |
Париж (мәғәнәләр) | Париж (значения) | lead | Париж — Францияның баш ҡалаһы. | Париж — столица Франции. | 0 | 0 |
Рим | Рим | lead | Рим — ҡала, 1870 йылдан Италияның баш ҡалаһы, Лацио өлкәһенең һәм Рим провинцияһының административ үҙәге. | Рим (лат. и итал) — столица и крупнейший город Италии (по населению агломерации уступает Милану и Неаполю). | 0 | 0 |
Амазонка | Амазонка | lead | Амазонка (исп. һәм ) — Көньяк Америкала урынлашҡан донъялағы иң тулы һыулы йылға. | Амазонка ( и ) — крупнейшая река на Земле по длине, площади бассейна и полноводности. | 0 | 0 |
Белорет | Белорецк | lead | Белорет — Башҡортостан Республикаһындағы ҡала, Белорет районының административ үҙәге. | Белорецк — город (с 1924 года) в России на Южном Урале, административный центр Белорецкого района Республики Башкортостан. | 0 | 0 |
Белорет | Белорецк | facts | Бында һыу ярҙамында әйләнеүсе 20 тәгәрмәс, 6 турбина, 6 пар машинаһы һәм локомобиль эшләй (дөйөм көс һаны - 1232). | При нём имеется 20 вододействующих колес, 6 турбин, 6 паровых машин и локомобиль (общее число сил 1232). | 21 | 14 |
Изге Валентин көнө | День святого Валентина | lead | Ғашиҡтар көнө (Изге Валентин көнө) — 14 февралдә бөтә донъяла үткәрелгән ғашиҡтар көнө. | День святого Валентина (также Валентинов день), или День всех влюблённых — праздник католического происхождения, который отмечается 14 февраля во многих странах мира. | 0 | 0 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | lead | Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы (5 февраль 1913 йыл — 4 апрель 1963 йыл) — ғалим-нефтсе-геолог. | Кадыр Рахимович Тимергазин — советский государственный деятель, геолог-нефтяник. | 0 | 0 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | facts | Ҡадир Рәхим улы Тимерғәзин 1913 йылдың 5 февралендә Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе Аҡсыуаш (хәҙерге Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы Себәкүл (Аҡсабаҡ)) ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә туғыҙынсы бала булып тыуған. | Кадыр Тимергазин родился 5 февраля 1913 года в бедной крестьянской семье в деревне Акчувашевой Аминевской волости Шадринского уезда Пермской губернии, ныне деревня Чебакуль входит в Саринское сельское поселение Челябинской области. | 3 | 6 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | facts | 1937—1941 — «Башнефть» берекмәһенең Үҙәк фәнни лабораторияһының геология кабинетында начальник. | 1937—1941 год — начальник геологического кабинета ЦНИЛ объединения «Башнефть». | 8 | 19 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | facts | 1945—1946 — Германияла Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. | С июля 1945 по февраль 1946 годах — военный следователь Уфимского гарнизона. | 13 | 30 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | facts | 1947—1950 — Өфө нефть фәнни- тикшеренеү институтының литология һәм геохимия лабораторияһы мөдире. | 1947—1950 — заведующий лабораторией литологии и геохимии Уфимского научно-исследовательского нефтяного института. | 16 | 34 |
Тимерғазин Ҡадир Рәхим улы | Тимергазин, Кадыр Рахимович | facts | 1950—1951 — Өфө нефть фәнни-тикшеренеү институтының геология бүлеге начальнигы. | 1950—1951 — начальник геологического отделения Уфимского научно-исследовательского нефтяного института. | 18 | 36 |
Бәләбәй | Белебей | lead | Бәләбәй — Башҡортостандың республика әһәмиәтендәге ҡалаһы. | Белебей — город в Республике Башкортостан Российской Федерации, административный центр Белебеевского района. | 0 | 0 |
Ҡурай | Курай | lead | Ҡурай — башҡорт һәм татар милли музыкаль уйын ҡоралы, шул иҫәптән себер татарҙарында ла, һирәгерәк бараба татарҙарында ла осрай. | Курай (чибызга, сыбызгы ) — башкирская и татарская продольная открытая флейта длиной 57—81 см, встречается в том числе и у сибирских татар, реже у барабинских. | 0 | 0 |
Бөрө (ҡала) | Бирск | lead | Бөрө ҡалаһы — Башҡортостандың иң боронғо ҡалаларының береһе, Бөрө йылғаһының Ағиҙелгә ҡойған ерендә урынлашҡан. | Бирск — город в России (с 1781 года), административный центр Бирского района Республики Башкортостан, образует городское поселение город Бирск. | 0 | 0 |
Өршәк | Уршак (река) | lead | Өршәк — Башҡортостандағы йылға, Стәрлебаш районында башлана. | Рельеф бассейна слабо холмистый. | 0 | 0 |
Ҡырмыҫҡалы районы | Кармаскалинский район | lead | Ҡырмыҫҡалы районы — Башҡортостан Республикаһының урта өлөшөндә, Ағиҙел йылғаһының һул яғында урынлашҡан район. | Кармаскалинский район — административно-территориальная единица в Республике Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Һөт | Молоко | lead | Һөт — туҡлыҡлы эсемлек, инә һөтимәрҙәрҙең биҙҙәре эшләп сығара. | Молоко — питательная жидкость, вырабатываемая молочными железами самок млекопитающих во время лактации. | 0 | 0 |
Һөт | Молоко | facts | 2009 йылда донъяла 701 млн. тонна һыйыр һөтө етештерелгән. | В 2009 году мировое товарное производство коровьего молока составило 701 млн тонн. | 7 | 24 |
Инглиз теле | Английский язык | lead | Инглиз теле, — Британияла, АҠШ-та, Австралияла һәм ҡайһы бер башҡа илдәрҙә рәсми тел, БМО-ның алты рәсми теленең береһе. | Английский язык (самоназвание —) — язык англо-фризской подгруппы западной группы германской ветви индоевропейской языковой семьи. | 0 | 0 |
Ай тотолған төндә (фильм) | В ночь лунного затмения | lead | «Ай тотолған төндә» — Мостай Кәрим әҫәре буйынса 1978 йылда төшөрөлгән нәфис фильм, тарихи драма. | «В ночь лунного затмения» — художественный фильм режиссёра Бараса Халзанова, снятый на Свердловской киностудии в 1978 году. | 0 | 0 |
Бишауыл-Уңғар | Бишаул-Унгарово | lead | Бишауыл-Уңғар ауылы Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районында урынлашҡан. | Бишаул-Унгарово — деревня в Кармаскалинском районе Башкортостана, входит в состав Савалеевского сельсовета. | 0 | 0 |
Оло Эйек (Һаҡмар ҡушылдығы) | Большой Ик (приток Сакмары) | lead | Оло Эйек — Башҡортостандағы йылға, Йылайыр районында башлана. | Большой Ик — река в Башкортостане и Оренбургской области России. | 0 | 0 |
Ubuntu | Ubuntu | lead | Зулу теленән тәржемә иткәндә "убунту" һүҙе "кешелеклелек" тигәнде аңлата. | Основным разработчиком и спонсором является компания Canonical. | 0 | 0 |
Итерзен | Итерзен | lead | Итерзен — Германиялағы ҡала. | Итерзен — город в Германии, в земле Шлезвиг-Гольштейн. | 0 | 0 |
Ҡара диңгеҙ | Чёрное море | facts | Страбон «География»һында (7.3.6) атама диңгеҙҙең навигация өсөн ауыр булыуы, шулай уҡ ярҙарында ҡырағай, яуыз холоҡло ҡәбиләләр йәшәүенә бәйлелер тип фараз итә. | Страбона (7.3.6) предполагается, что такое название море получило из-за трудностей с навигацией, а также диких враждебных племён, населявших его берега. | 13 | 11 |
Балыҡтар | Рыбы | lead | Балыҡтар — хайуандар донъяһының айырым класы; айғолаҡ аша һыуҙа эрегән кислород менән һулыш алыусы умыртҡалыларҙың ҙур төркөмө; йөҙгөстәр ярҙамында хәрәкәт итәләр. | Рыбы — обширная группа водных челюстноротых позвоночных животных, ранее считавшаяся надклассом позвоночных, ещё ранее — классом. | 0 | 0 |
Балыҡтар | Рыбы | facts | Балыҡтарҙы хәтерләткән иң боронғо яңаҡһыҙ хайуандар иртә ордовиктан (яҡынса 450-470 миллион йыл элек) билдәле тип иҫәпләнгән. | Считалось, что наиболее древние бесчелюстные животные, напоминающие рыб, известны из раннего ордовика (около 450—470 млн лет назад). | 9 | 15 |
Балыҡтар | Рыбы | facts | Шуға ҡарамаҫтан, 1999 йылда Ҡытайҙың Юньнань провинцияһында 530 миллион йыл элек йәшәгән яңаҡһыҙҙар төркөмөнә ҡараған (элекке кембрий) балыҡҡа оҡшаҡан ҡалдыҡтар табыла. | Тем не менее в 1999 году в китайской провинции Юньнань были найдены окаменелости рыбообразного существа Haikouichthys из группы бесчелюстных возрастом около 530 миллионов лет (ранний кембрий). | 10 | 16 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.