ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Әли Реза Пәһләүи | Пехлеви, Али Реза | facts | 2011 йылдың 26 июлендә уның партнеры Рахи Дидеварҙан ҡыҙы Ирьяна Ләйлә тыуа. | 26 июля 2011 года родилась его дочь Ирьяна Лейла от партнёрши Рахи Дидевар. | 8 | 8 |
Мөхәммәт шаһ Ҡаджар | Мохаммед-шах Каджар | facts | Ғүмеренең һуңғы йылдарында уның физик һаулығы насарайып, ун дүрт йыл идара иткәндән һуң, 1848 йылдың 4 сентябрендә, 40 йәшендә, подагра һәм сырхыуат шеше берләшмәһенән вафат була. | В последние годы его жизни его физическое здоровье ухудшилось, что привело к его смерти от сочетания подагры и рожистого воспаления 4 сентября 1848 года в возрасте 40 лет после четырнадцати лет правления. | 14 | 13 |
Мөхәммәт шаһ Ҡаджар | Мохаммед-шах Каджар | facts | Мөхәммәт Мирза 1808 йылдың 5 ғинуарында Тәбриз ҡалаһында тыуа. | Мохаммед Мирза родился 5 января 1808 года в Тебризе. | 22 | 21 |
Әли Әҙил шаһ | Али Адил-шах | facts | 1743—1747 йылдарҙа Әли-Ҡули хан Курдистанда зидтар, Хорезмда һәм Систанда үзбәктәр һәм ҡарағалпаҡтар ихтилалдарын баҫтырыуҙа ғәскәрҙәр менән етәкселек итә. | В 1743-1747 годах Али-Кули-хан командовал войсками при подавлении восстаний зидов в Курдистане, узбеков и каракалпаков в Хорезме и Систане. | 4 | 7 |
Әли Әҙил шаһ | Али Адил-шах | facts | Әммә 1747 йылдың 20 июнендә Хәбушанда (Хөрәсән) Нәдир шаһты заговорсы командирҙары үлтерә. | Однако 20 июня 1747 года в Хабушане (Хорасан) Надир-шах был убит своими военачальниками-заговорщиками. | 8 | 11 |
Әли Әҙил шаһ | Али Адил-шах | facts | 1715—1758 йылдарҙа баш күтәреүселәргә Әстрабад, Горган, Мазандаран һәм Гилан бәктәр бәге Мөхәммәт Хәсән хан етәкселек итә. | Во главе восставших находился Мохаммад Хасан-хан (1715—1758), беглербег Астрабада, Горгана, Мазандарана и Гиляна. | 20 | 23 |
Эфемерида | Эфемерида | lead | Эфемерида (тәүлегенә, көндәлек ← ἐπί — тәүлеккә + ἡμέρα — тәүлек), астрономияла — Ҡояш, Ай, планеталар һәм башҡа астрономик объекттарҙың бер үк ваҡыт арауығында иҫәпләнгән (мәҫәлән, һәр тәүлектең төн уртаһында) күк координаталары таблицаһы. | Эфемерида (на день, ежедневный ← — на + — день), в астрономии — таблица небесных координат Солнца, Луны, планет и других астрономических объектов, вычисленных через равные промежутки времени, например, на полночь каждых суток. | 0 | 0 |
Эфемерида | Эфемерида | facts | Был хеҙмәттә 1475—1506 йылдарға эфемеридалар бар. | Данный труд содержал эфемериды на 1475—1506. | 7 | 7 |
Эфемерида | Эфемерида | facts | Фред Эспенак 1995—2006 йылдарҙа НАСА сайтында Ҡояш системаһы планеталарының, Ҡояш һәм Ай эфемеридаларын баҫтырып сығара. | Фред Эспенак опубликовал на сайте НАСА эфемериды планет солнечной системы, Солнца и Луны на 1995—2006 годы. | 12 | 12 |
Эфемерида | Эфемерида | facts | Швейцария эфемеридалары (Чебышёв полиномы менән ҡыҫылған DE406 эфемерида версияһы), JPL эфемеридалары (DE406 һәм яңыраҡ версиялар) һәм Мошьер эфемеридалары (DE200 интерполяцияһы) ярҙамында Excel битендә астрономик иҫәпләүҙәр башҡарырға мөмкинлек биргән китапхана. | Библиотека, позволяющая проводить астрономические вычисления на листе Excel при помощи Швейцарских эфемерид (сжатая полиномами Чебышёва версия эфемериды DE406), JPL эфемерид (DE406 и более свежих версий) и эфемерид Мошьера (интерполяция DE200). | 14 | 14 |
Мансур Хеҡмәт | Хекмат, Мансур | lead | Мансур Хеҡмәт ( ысын исеме һәм фамилияһы — Жубин Разани; 4 июнь 1951, Тәһран — 4 июль 2002, Лондон, Бөйөк Британия) — Иран сәйәсмәне, марксист, революционер, теоретик, һәм Ирандың эшселәр коммунистик хәрәкәте етәксеһе. | Мансур Хекмат (настоящие имя и фамилия — Жубин Разани; 4 июня 1951, Тегеран — 4 июля 2002, Лондон, Великобритания) — иранский политик, марксист, революционер, теоретик, лидер рабочего коммунистического движения Ирана. | 0 | 0 |
Мансур Хеҡмәт | Хекмат, Мансур | facts | 1991 йылда бүленгәндән һуң, ул һәм уның яҡлылар Ирандың коммунистар партияһын ҡалдыра һәм Ирандың эшселәр коммунистик партияһын төҙөй, 2002 йылда үлеменә тиклем етәкселек итә. | В результате раскола в 1991 году он и его сторонники вышли из КПИ и создали Рабоче-коммунистическую партию Ирана, которой он руководил до своей смерти в 2002 году. | 14 | 15 |
Хәмит Мирза | Хамид Мирза | lead | Хәмит Мирза (23 апрель 1918 йыл, Тәбриз, Иран — 5 май, 1988 йыл, Лондон, Бөйөк Британия) — Ирандың элекке хакимлыҡ итеүсе династияһы Ҡаджарҙар династияһы башлығы, һәм Ирандың һуңғыһынан алдағы Ҡаджарҙар кронпринцының улы. | Хамид Мирза — глава династии Каджаров, бывшей правящей династии Ирана, и сын предпоследнего наследного принца Ирана Каджаров. | 0 | 0 |
Хәмит Мирза | Хамид Мирза | facts | Шуға күрә ул олатаһы менән тәүҙә Истанбулда, һуңынан Италияның Сан-Ремо ҡалаһында йәшәй, унда олатаһы 1925 йылдың 5 апрелендә вафат була. | Вместо этого он жил со своим дедом: сначала в Стамбуле, а затем в Сан-Ремо, Италия, где его дед умер 5 апреля 1925 года. | 6 | 6 |
Хәмит Мирза | Хамид Мирза | facts | Тәүге тапҡыр 1946 йылда үҙенең туғаны Маһиндохт Ҡаджарға (1924—2009) өйләнгән. | В первый раз он женился в 1946 году, на своей двоюродной сестре Махиндохт Каджар (1924—2009). | 20 | 24 |
Әхмәт ибн Исмәғил | Ахмад ибн Исмаил | lead | Әхмәт ибн Исмәғил (914 йылдың 24 ғинуарында вафат булған) — 907 йылдан алып Сәмәниҙәр династияһы әмире. | Ахмад ибн Исмаил (умер ) — эмир династии Саманидов с 907 года. | 0 | 0 |
Исмәғил Сәмәни | Исмаил Самани | lead | Әбү Ибраһим Исмәғил ибн Әхмәт Сәмәни (июнь 849, Яңы Маргелан — 24 ноябрь 907, Бохара), шулай уҡ Исмәғил Сәмәни, булараҡ билдәле — Сәмәниҙәр династияһынан әмир, Урта Азияла дәүләткә нигеҙ һалыусы. | Абу Ибрахим Исмаил ибн Ахмад Самани, также известный как Исмаил Самани — эмир из династии Саманидов, основатель государства в Средней Азии. | 0 | 0 |
Исмәғил Сәмәни | Исмаил Самани | facts | Исмәғил 849 йылда Фәрғәнәлә тыуа — Әхмәт ибн Әсәдтең улы һәм 864/5 йылдарҙа Сәмәниҙәр тәхетенә ултырған Наср I- нең ағаһы. | Исмаил родился в Фергане в 849 году — он был сыном Ахмада ибн Асада, и у него был брат по имени Наср I, который взошел на престол Саманидов в 864/5 году. | 8 | 8 |
Мәлик шаһ I | Мелик-шах I | facts | Ғүләм солтаны Ҡыҙыл Саруғ Кухистандағы Дара ҡәлғәһен ҡамап ала, әммә 1092 йылдың 19 ноябрендә Мәлик шаһтың, күрәһең, ағыуланыу һөҙөмтәһендә вафаты сәбәпле һуғышты туҡтата. | Гулям султана Кзыл Саруг осадил крепость Дару в Кухистане, но прекратил военные действия в связи со смертью Мелик-шаха, наступившей 19 ноября 1092 года, возможно, по причине отравления. | 15 | 22 |
Ом законы | Закон Ома | lead | Ом законы сынйыр участкаһындағы ток көсө һәм был участкалағы электр көсөргәнеше араһындағы һыҙыҡлы бәйләнеште һүрәтләй. | Закон Ома описывает линейную зависимость между силой тока на участке цепи и электрическим напряжением на этом участке. | 0 | 0 |
Ом законы | Закон Ома | facts | 1826 йылда Джордж Ом тарафынан асыҡлана (1827 йылда баҫылып сыға) һәм уның хөрмәтенә атала. | Установлен Георгом Омом в 1826 году (опубликован в 1827 году) и назван в его честь. | 1 | 1 |
Ом законы | Закон Ома | facts | Йомоҡ сылбыр участкаһы (1 һәм 2 нөктәләре тап килә) өсөн, юғарыла килтерелгән формула ябайлаша. | Для замкнутого участка цепи (точки 1 и 2 совпадают) формула, приведённая выше, упрощается. | 3 | 3 |
Ом законы | Закон Ома | facts | 1825—1827 йылдарҙа Георг Ом термопара рәүешендәге электр йөрөтөү көсө сығанағы (ЭДС), гальванометр һәм металл сым менән тәжрибәләр үткәрә. | В 1825—1827 годах Георг Ом проводил опыты с источником ЭДС в виде термопары, гальванометром и металлической проволокой. | 4 | 4 |
Ом законы | Закон Ома | facts | Георг Омдың тәжрибәләре сынйырҙар теорияһы һәм Кирхгоф ҡағиҙәләре (1845—1847), электромагнит ҡыры теорияһы, Максвелл тигеҙләмәләре һәм Друде теорияһы барлыҡҡа килгәнгә тиклем үткәрелә. | Опыты Георга Ома проводились до зарождения теории цепей и правил Кирхгофа (1845—1847), теории электромагнитного поля, уравнений Максвелла, и теории Друде. | 6 | 6 |
Ом законы | Закон Ома | facts | Һуңыраҡ, 1845—1849 йылдарҙа, Густав Кирхгоф был дәүмәлдәрҙе дөрөҫ физик интерпретациялауҙы тәҡдим итә, һәм 1849 йылда хәҙерге берәмектәрҙә Ом законын үҙ эсенә алған хеҙмәтен баҫтырып сығара. | Позднее, в 1845—1849 годах Густав Кирхгоф предложил корректную физическую интерпретацию этих величин, и в 1849 году опубликовал работу, включающую в себя закон Ома в современных единицах. | 7 | 7 |
Сәмәниҙәр мавзолейы | Мавзолей Саманидов | lead | Сәмәниҙәр мавзолейы — Бохараның (Үзбәкстан) тарихи үҙәгендә урынлашҡан сәмәниҙәр династияһы мавзолейы, IX—X быуаттар башында Исмәғил Сәмәни (892—907) осоронда төҙөлгән. | Мавзолей Саманидов — династический мавзолей Саманидов в историческом центре Бухары (Узбекистан), построенный на рубеже IX и X веков во времена правления Исмаила Самани (892—907). | 0 | 0 |
Сәмәниҙәр мавзолейы | Мавзолей Саманидов | facts | Ерләү ҡоролмаһы, 1568—1569 йылдарҙа яңынан яҙылған ваҡыф грамотаһы буйынса, 868 йылда Исмәғил Сәмәни идара иткән осорҙа атаһы Әхмәт ибн Әсәдтең ҡәбере өҫтөндә төҙөлгән. | Погребальное сооружение, согласно переписанной вакфной грамоте в 1568—1569 годах, было сооружёно в 868 году во время правления Исмаила Самани над могилой его отца Ахмада ибн Асада. | 10 | 11 |
Ҡәүәт II | Кавад II | facts | Шарттар ҡабул ителә һәм 628 йылдың 3 апрелендә тыныслыҡ төҙөлә. | Условия были приняты и 3 апреля 628 года мир был заключен. | 24 | 24 |
Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы | Природный и культурно-исторический район Котор | lead | Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы — Черногорияла урынлашҡан һәм 1979 йылда исемлеккә индерелгән ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты. | Природный и культурно-исторический район Котор — объект Всемирного наследия ЮНЕСКО, расположенный в Черногории и включённый в список в 1979 году. | 0 | 0 |
Которҙың тәбиғи һәм мәҙәни-тарихи районы | Природный и культурно-исторический район Котор | facts | 1979 йылдың 15 апрелендә Черногорияла ер тетрәү ваҡытында ул ныҡ зыян күргән, һәм шуға ла 1979 йылда Которҙың хәүеф аҫтында булған районы Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелегән. | Котор был сильно повреждён во время землетрясения в Черногории 15 апреля 1979 года, и это привело к тому, что природный и культурно-исторический район Котор был внесён в Список всемирного наследия, находящегося под угрозой в 1979 году. | 10 | 10 |
Уруа | Уруа | lead | Уруа (URUxA ki ) — боронғо Яҡын Көнсығыш ҡалаһы, боронғо Месопотамия һәм боронғо Элам сигендә урынлашҡан. | Уруа (URUxA ки ) — древний ближневосточный город, расположенный на границе между древней Месопотамией и древним Эламом. | 0 | 0 |
Хәләф ибн Әхмәт | Халяф ибн Ахмад | facts | Таһир үлгәндән һуң (969/70) Систанда уның улы Хөсәйен идара итә. | После смерти Тахира (969/70) в Систане стал править его сын Хусейн. | 10 | 9 |
Хәләф ибн Әхмәт | Халяф ибн Ахмад | facts | 986/987 йылдарҙа Буст Сәфәриҙәр контроленә күсә, әммә һуңынан ҡала ташландыҡ хәлдә була һәм Ғәзнәүиҙәр дәүләтенә ҡайтарыла. | В 986/987 году Буст перешёл под власть Саффаридов, но затем город был оставлен и вернулся к Газневидам. | 12 | 11 |
Нәргиз Мөхәммәди | Мохаммади, Наргиз | lead | Нәргиз (Наргес) Сафия Мөхәммәди перс. نرگس صفیه محمدی 1972 йылдың 21 апрелендә Иран. | Наргиз (Наргес) Сафие Мохаммади ; в азербайджанской семье. | 0 | 0 |
Нәргиз Мөхәммәди | Мохаммади, Наргиз | facts | Ул биш тапҡыр хөкөм ителгән, дөйөм алғанда 31 йылға иркенән мәрхүм ителгән һәм 154 ҡамсы менән һуҡтырылыуға. | Была осуждена пять раз, в общей сложности была приговорена к 31 году лишения свободы и 154 ударам плетьми. | 6 | 5 |
Нәргиз Мөхәммәди | Мохаммади, Наргиз | facts | Ул 2020 йылда азат ителә, әммә 2021 йылдың аҙағында тағы ла ҡулға алына, 2021 йылдың майында Ирандың енәйәт кодексының 500-сө статьяһы буйынса («дошманлыҡ пропагандаһы») ситтән тороп хөкөм ителә, 30 айға төрмәгә ултыртыла, 80 ҡамсы менән һуғыуға, һәм штраф һалына. | В 2020 году её освободили, но в конце 2021 года она снова была арестована, будучи заочно осуждённой в мае 2021 года по статье 500 Уголовного кодекса Ирана («враждебная пропаганда») к 30 месяцам тюрьмы, 80 ударам плетью и штрафу, и сейчас она содержится в тюрьме Эвин в Тегеране. | 7 | 6 |
Нәргиз Мөхәммәди | Мохаммади, Наргиз | facts | 2026 йылдың 7 февралендә Мөхәммәди йыйылыш, заговор һәм пропаганда өсөн ете йыл ярымға төрмәгә хөкөм ителә һәм ике йылға Ирандан сығыу тыйыла. | 7 февраля 2026 года Мохаммади приговорили к семи с половиной годам тюрьмы за собрания, сговор и пропаганду и к двухлетнему запрету на выезд из Ирана. | 10 | 9 |
Хәсән хан Ҡаджар | Гасан-хан Каджар | lead | Хәсән хан Ҡаджар әзерб. | Гасан-хан Каджар азерб. | 0 | 0 |
Хәсән хан Ҡаджар | Гасан-хан Каджар | facts | Бер йылдан һуң, 1821 йылда, төрөктәр баҫып алынған ҡала һәм ауылдарҙы ҡайтарып алыу өсөн 70 мең ғәскәр менән Иран сигенә табан алға китә. | Год спустя, в 1821 году, турки с 70-ти тысячным войском двинулись к границе Ирана, чтобы вернуть захваченные города и сёла. | 19 | 8 |
Ғөләмәли хан Ҡаджар | Гуламали-хан Каджар | lead | Гөләмәли хан әзерб. | Старший сын прошлого Гусейн-Али хана. | 0 | 0 |
Мәхмүт Панахиан | Панахиан, Махмуд | lead | Мәхмүт Панахиан йәки Мәхмүт Панахиан Тәбризи (1908 Тәбриз — 1981) генерал- майор, ғалим, Әзербайжан Демократик партияһы ағзаһы. | Махмуд Панахиан или Махмуд Панахиан Тебризи (1908, Тебриз — 1981) — генерал-майор, учёный, член Азербайджанской Демократической партии. | 0 | 0 |
Мәхмүт Панахиан | Панахиан, Махмуд | facts | 1945 йылдың 20 декабрендә Әзербайжан Милли хөкүмәтенең Милли мәжлесе (парламенты) «Ҡыҙылбаш» халыҡ армияһын ойоштороу тураһында закон ҡабул итә. | 20 декабря 1945 года Национальный Меджлис (парламент) Национального правительства Азербайджана принял закон об учреждении народного войска «Кызылбаш». | 14 | 14 |
Мәхмүт Панахиан | Панахиан, Махмуд | facts | 1946 йылдың 1 авгусында составында Хажи Мирза Әли Шабустери, Садих Падиган, генерал Мәхмүт Панахиан, полковник Мортазави, майор Тограй булған делегация Сәләмулла Джавид етәкселегендә һөйләшеүҙәр өсөн Тәһранға китә. | 1 августа 1946 года делегация под руководством Саламуллы Джавида, в которую входили Хаджи Мирза Али Шабустери, Садых Падиган, генерал Махмуд Панахиан, полковник Муртазави, майор Тограи, отправилась в Тегеран на переговоры. | 18 | 18 |
Мәхмүт Панахиан | Панахиан, Махмуд | facts | 1946 йылдың 13 декабрендә АҠШ һәм Бөйөк Британия ярҙамында Иран армияһы Тәбризгә инә. | 13 декабря 1946 года, при поддержке США и Великобритании, иранская армия вошла в Тебриз. | 19 | 19 |
Вероника Кобалия | Кобалия, Вероника Отаровна | facts | Индонезия хөкүмәтенең реформалар буйынса элекке советнигы, Грузияның элекке иҡтисад һәм тотороҡло үҫеш министры(2010—2012) һәм Грузия президенты советнигы, Ҡаҙағстан милли компанияһы идараһы рәйесенең элекке урынбаҫары«Астана ЭКСПО-2017». | Бывший советник правительства Индонезии по реформам, бывший министр экономики и устойчивого развития Грузии (2010 — 2012) и советник президента Грузии, бывший заместитель председателя правления казахстанского акционерного общества «Национальная компания „Астана ЭКСПО-2017“». | 1 | 2 |
Барҡыяруҡ | Баркиярук | facts | 1093 йылда Төркән Хатундың ғәскәрҙәре Баруджерд янында еңелә, 1094 йылда улар, ниһайәт, тар-мар ителә. | В 1093 г. войска Туркан-хатун потерпели поражение под Баруджердом, а в 1094 г. были окончательно разбиты. | 5 | 5 |
Барҡыяруҡ | Баркиярук | facts | 1093—1094 йылдарҙа Сүриә хакимы Тутуш империяның бөтә көнбайыш өлөшөн тиерлек баҫып ала һәм үҙен юғары солтан тип иғлан итә. | В 1093—1094 гг. правитель Сирии Тутуш захватил почти всю западную часть империи и объявил себя верховным султаном. | 8 | 8 |
Әхмәт Санжар | Ахмад Санджар | lead | Мөиззи үд-Дин Әбүл-Харис Әхмәт Санжар ибн Мәлик шаһ I от тюрк. | Муизз уд-Дин Абуль-Харис Ахмад Санджар ибн Малик-шах I от тюрк. | 0 | 0 |
Әхмәт Санжар | Ахмад Санджар | facts | «үтә тишеүсе», «һөжүм итеүсе»; 1084/1086; — 1118—1153 йылдарҙа Сәлжүктәр империяһының һуңғы солтаны. | «Пронзающий», «атакующий»; 1084/1086 — последний султан Сельджукской империи с 1118 по 1153 год из династии Сельджукидов, происходившей из огузского племени кынык. | 1 | 1 |
Мөхәммәт Әли шаһ | Мохаммад Али-шах | facts | 1908 йылдың 15 февралендә шаһ көймәһенә бомба ташлана. | 15 февраля 1908 г. в карету самого шаха была брошена бомба. | 9 | 9 |
Мөхәммәт Әли шаһ | Мохаммад Али-шах | facts | 1909 йылдың 13 июлендә баш күтәреүселәр Тәһранға инә. | 13 июля 1909 г. повстанцы вступили в Тегеран. | 20 | 18 |
Төркмән Әмир хан | Туркман, Амир-хан | lead | Әмир хан Мөсуллу-Төркмән (1510 йыл, Тәбриз йәки Сәфәүиҙәр дәүләте — 1586 йыл, Тәбриз) — Сәфәүиҙәр империяһының хәрби етәксеһе, Әзербайжандың бәктәр бәге (наместнигы) (1577—1585). | Амир хан Мосуллу-Туркман — военный деятель Сефевидской империи, беглербег (наместник) Азербайджана (1577—1585). | 0 | 0 |
Төркмән Әмир хан | Туркман, Амир-хан | facts | Әмир хан Төркмәндең ғәскәрҙәре Ҡаныҡ йылғаһына 8/9 сентябрҙә яҡынлаша /9 сентября, һуңыраҡ уға улы Морад хан (Моған хакимы), Нахчиван хакимы Шәрәф хан Бидлиси, Ҡараджадағ хакимы Хәлифә Ансар, Дүнбули Хажи Бәк һәм башҡа бик күптәр ҡушыла. | Войска Амир-хана Туркмана подошли к реке Канык 8 /9 сентября, позже к нему присоединились его сын Мурад-хан (правитель Мугана), правитель Нахичевана Шараф-хан Бидлиси, правитель Караджадага Халифа Ансар, Дунбули Хаджи-бек и многие другие. | 16 | 15 |
Төркмән Әмир хан | Туркман, Амир-хан | facts | Был ваҡытҡа Әзербайжан хакимы итеп тәғәйенләнгән Әмир хан Төркмән Тәбриздән 10—15 мең һалдат менән сиккә тиклем алға китә. | Назначенный к этому времени правителем Азербайджана Амир-хан Туркман с 10--15 тыс. воинов двинулся из Тебриза к границе. | 20 | 19 |
Әҡбәриә баҡсаһы | Сад Акбарийе | lead | Әҡбәриә баҡсаһы — Иран да ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты, Көньяҡ Хөрәсән провинцияһы, Бирдженд ҡалаһы. | Сад Акбарие — объект Всемирного наследия ЮНЕСКО в Иране, провинция Южный Хорасан, город Бирдженд. | 0 | 0 |
Мина Караджич | Караджич, Мина | lead | Мина Караджич (12 июль, 1828 йыл, Вена) — Сербия рәссамы һәм яҙыусыһы. | Мина Караджич (12 июля 1828, Вена) — сербская художница и писательница. | 0 | 0 |
Ангелина Топич | Топич, Ангелина | lead | Ангелина Топич (26 июль, 2005 йыл, Белград) — бейеклеккә һикереү буйынса махсуслашҡан серб спортсыһы. | Ангелина Топич — сербская легкоатлетка, специализирующаяся в прыжках в высоту. | 0 | 0 |
Ангелина Топич | Топич, Ангелина | facts | 2024 йылғы Европа чемпионатында һәм 2025 йылғы Европа чемпионатында көмөш призер. | Серебряный призёр чемпионата Европы 2024 года и чемпионата Европы в помещении 2025 года. | 2 | 2 |
Ангелина Топич | Топич, Ангелина | facts | 2005 йылдың 26 июлендә Сербияла еңел атлетика спортсылары ғаиләһендә тыуған. | Родилась 26 июля 2005 года в Сербии в семье легкоатлетов. | 7 | 7 |
Ангелина Топич | Топич, Ангелина | facts | 2022 йылда донъя чемпионатында 9-сы урынды яулай. | В 2022 году на чемпионате мира в помещении заняла 9-е место. | 12 | 12 |
Сәғҙи мавзолейы | Мавзолей Саади | lead | Сәғҙи мавзолейы (фарсы: آرامگاه سعدی), билдәле фарсы шағиры Сәғҙи Ширази кәшәнәһе, Ширазда урынлашҡан, Фарс провинцияһы, Иран. | Мавзолей Саади (перс. آرامگاه سعدی), также известный как Саадие (перс. سعدیه) — гробница известного персидского поэта Саади Ширази, расположенная в Ширазе, провинция Фарс, Иран. | 0 | 0 |
Нәсер әд-Дин шаһ | Насер ад-Дин Шах | facts | Нәсретдин шаһ 1831 йылдың 16 июлендә Кохнамир ауылында тыуған. | Насреддин шах родился 16 июля 1831 года в селе Кохнамир. | 3 | 3 |
Нәсер әд-Дин шаһ | Насер ад-Дин Шах | facts | 1873, 1878 һәм 1889 йылдарҙа шаһ үҙе тасуирлаған Европа илдәре буйлап сәйәхәт итә 1874 йылда Лондонда шаһтың тәүге сәйәхәте инглиз телендә нәшер ителә; рус телендә «Шаһ Нәср-Әддиндың Мазандеран буйлап сәйәхәте. | В 1873, 1878 и 1889 годах шах предпринимал путешествия по европейским странам, которые сам описал английский перевод описания первого путешествия шаха напечатан в Лондоне в 1874 году; на русском языке имеется «Путешествие шаха Наср-Эддина по Мазандерану. | 7 | 7 |
Нәсер әд-Дин шаһ | Насер ад-Дин Шах | facts | 1852 йылдың 15 авгусында ике баби үҙҙәренең етәксеһен үлтергән өсөн шаһтан үс алырға ҡарар итә һәм уны үлтерергә маташалар. | 15 августа 1852 года двое бабидов решили отомстить шаху за казнь своего лидера и совершили покушение на его жизнь. | 18 | 18 |
Рәдәҡән башняһы | Башня Радекан | lead | Рәдәҡән башняһы — Ирандың Рәзәүи Хөрәсән провинцияһының Ченаран районы Рәдәҡән ауылында урынлашҡан астрономик башня. | Башня Радекан — астрономическая башня в деревне Радекан, округ Ченаран, провинция Хорасан-Резави, Иран. | 0 | 0 |
Рәдәҡән башняһы | Башня Радекан | facts | Рәдәҡән башняһының бейеклеге 35 метр, эске диаметры 14 метр. | Высота башни Радекан составляет 35 метров, внутренний диаметр — 14 метров. | 2 | 2 |
Рәдәҡән башняһы | Башня Радекан | facts | Башняны уратып алған диуарҙың бейеклеге 5,2 метр, диаметры 20 метр. | Высота стены, окружающей башню составляет 5,2 метра, а её диаметр — 20 метров. | 3 | 3 |
Рәдәҡән башняһы | Башня Радекан | facts | Әгәр ҙә ҡалҡып килгән ҡояш нурҙары ике ишектән дә үтһә, был йылдың иң оҙон төнө — 21-22 декабрь үткәнен аңлата. | Если лучи восходящего солнца проходят через обе двери, это значит, что прошла сама длинная ночь в году — с 21 на 22 декабря. | 14 | 15 |
Рәдәҡән башняһы | Башня Радекан | facts | Әгәр ҙә байып барған ҡояш нурҙары ике ишектән дә үтһә, был йылдың иң ҡыҫҡа төнө — 20—21 июнь — үткәнен, Иранда тир айы башланғанын белдерә. | Если же лучи закатного солнца проходят через обе двери — это сигнализирует о том, что прошла самая короткая ночь в году — с 20 на 21 июня — и начался иранский месяц тир. | 16 | 17 |
Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере | Могила Надир-шаха Афшара | lead | Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере — Ирандың Мәшһәд ҡалаһында Нәдир Шаһ Әфшәргә арналған мемориаль комплекс. | Могила Надир-шаха Афшара — мемориальный комплекс посвящённый Надир-шаху Афшару в городе Мешхед в Иране. | 0 | 0 |
Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере | Могила Надир-шаха Афшара | facts | Нәдир шаһ Әфшәр 1736—1747 йылдарҙа Фарсыстан шаһы, Әфшәриҙтәр династияһына нигеҙ һалыусы һәм үҙ заманының бөйөк хәрби етәксеһе була. | Надир-шах Афшар был шахом Персии в 1736—1747 годах, основателем династии Афшаридов и великим полководцем своего времени. | 1 | 1 |
Нәдир шаһ Әфшәр ҡәбере | Могила Надир-шаха Афшара | facts | 1963 йылдың 1 апрелендә Нәдир шаһ Әфшәр мавзолейының яңы бинаһы Ирандың Боронғо әйберҙәр милли ассоциацияһы тарафынан төҙөлә һәм асыла. | Новое здание мавзолея Надир-шаха Афшара было построено Национальной ассоциацией древностей Ирана и открыто 1 апреля 1963 года. | 11 | 11 |
Гәнж Әли хан комплексы | Комплекс Гандж Али-хана | lead | Гәнж Әли хан комплексы — Сәфәүиҙәр дәүерендәге төҙөлөш комплексы, Ирандың Кермән ҡалаһының тарихи үҙәгендә урынлашҡан. | Комплекс Гандж Али-хана — комплекс зданий эпохи Сефевидов, расположенный в историческом центре иранского города Керман. | 0 | 0 |
Гәнж Әли хан комплексы | Комплекс Гандж Али-хана | facts | Гәнж Әли хан комплексы 1596—1621 йылдарҙа Сәфәүиҙәр шаһы Ғәббәс I ваҡытында Керман, Систан һәм Кандаһар провинциялары менән идара иткән Гәнж Әли хан төҙөй. | Комплекс Гандж Али-хана был построен Гандж Али-ханом, управлявшим провинциями Керман, Систан и Кандагар с 1596 по 1621 год при сефевидском шахе Аббасе I. | 2 | 2 |
Гәнж Әли хан комплексы | Комплекс Гандж Али-хана | facts | Каруанһарай 31,5 х23 метр ҙурлыҡта. | Размеры караван-сарая составляют 31,5 на 23 метра. | 18 | 19 |
Гәнж Әли хан комплексы | Комплекс Гандж Али-хана | facts | Бер мөйөштә 5,5 х 5 метр ҙурлыҡтағы көмбәҙле бәләкәй генә мәсет урынлашҡан. | В одном из углов находится небольшая мечеть с куполом размером 5,5 на 5 метров. | 19 | 20 |
Гәнж Әли хан комплексы | Комплекс Гандж Али-хана | facts | Аҡса һуғыу урыны 1598 йылда төҙөлә башлай һәм 1625 йылда тамамлана, эске өлөшө охра төҫөндәге штукатурка һәм кирбес менән биҙәлгән. | Строительство монетного двора началось в 1598 году и закончилось в 1625 году. | 20 | 21 |
Ҡоштар паркы (Исфаһан) | Парк птиц (Исфахан) | lead | Ҡоштар паркы (Исфаһан ҡалаһы) (Baghe Parandegan Isfahan) — Иранда Исфаһандағы Зәйендеруд йылғаһы буйында матур ял итеү урыны, Наджаван тәбиғәт паркы билмәһәендә урынлашҡан, дөйөм майҙаны 55 мең квадрат метр тәшкил итә. | Парк птиц (город Исфахан) (Baghe Parandegan Isfahan) — парк птиц или как его ещё называют Сад птиц — это живописное место отдыха на берегу реки Зайендеруд в Исфахане (Иран) на территории природного парка Наджаван, общая площадь которого составляет 55 000 квадратных метров. | 0 | 0 |
Ҡоштар паркы (Исфаһан) | Парк птиц (Исфахан) | facts | Баҡса 25-32 метр бейеклектәге 16 күсмә металл колонна менән уратып алынған, ҡоштар парк сиктәренән ситкә осоп китмәһен өсөн селтәрҙәр менән уратып алынған. | Сад огорожен по периметру 16 передвижными металлическими колоннами высотой 25-32 метра с натянутой сеткой, препятствующей полету птиц за пределы парка. | 13 | 13 |
Ширин Әбединирад | Абединирад, Ширин | lead | Ширин Әбединирад 1986 йыл, Тәбриз — Ирандың хәҙерге рәссамы. | Ширин Абединирад — иранская современная художница. | 0 | 0 |
Ширин Әбединирад | Абединирад, Ширин | facts | 2024 йылда Әбединирад Юта үҙәнлеге университетына сәнғәт һәм дизайн кафедраһы доценты булып эшкә урынлаша, унда сүсле сәнғәт, скульптура III һәм 3D дизайн буйынса курстар уҡыта. | В 2024 году Абединирад присоединилась к Университету долины Юты в качестве доцента на кафедре искусств и дизайна, где она преподаёт курсы по волокнистому искусству, скульптуре III и 3D-дизайну. | 11 | 11 |
Ширин Әбединирад | Абединирад, Ширин | facts | Уның «Ҡабаттан ҡарау» эше Австралияла үткән Лорн скульптура биенналеһында күрһәтелгә һәм «Рефлексив сәйәхәт» (2023—2024) бер нисә халыҡ-ара майҙансыҡта, шул иҫәптән Японияла Оку-Ното триенналеһында һәм виртуаль ысынбарлыҡ инсталляцияһы булараҡ Art Dubai Digital күргәҙмәһендә күрһәтелә. | Её работа «Пересмотр» была представлена на биеннале скульптуры Лорна в Австралии, а «Рефлексивное путешествие» (2023–2024) демонстрировалось на нескольких международных площадках, включая в Японии и как инсталляция виртуальной реальности на выставке Art Dubai Digital. | 17 | 17 |
Мусағәлиев Азамат Таһир улы | Мусагалиев, Азамат Тахирович | lead | Азамат Таһир улы Мусағәлиев (25 октябрь 1984, Ҡомүҙәк, Әстерхан өлкәһе, СССР) — Рәсәй телевидениеһы алып барыусыһы, юмор оҫтаһы, кино һәм телевидение актёры. | Азамат Тахирович Мусагалиев (25 октября 1984, Камызяк, Астраханская область, СССР) — российский телеведущий, юморист, актёр кино и телевидения. | 0 | 0 |
Мусағәлиев Азамат Таһир улы | Мусагалиев, Азамат Тахирович | facts | 1984 йылдың 25 октябрендә (Әстерхан өлкәһе) Ҡомүҙәк ҡалаһында тыуған. | Родился 25 октября 1984 года в городе Камызяк (Астраханская область). | 1 | 1 |
Мусағәлиев Азамат Таһир улы | Мусагалиев, Азамат Тахирович | facts | 2016 һәм 2017 йылдарҙа Йәйге кубоктарҙа ҡатнаша, ике тапҡырында ла еңелә. | В 2016 и 2017 годах участвовал в Летних кубках, оба раза проиграл. | 14 | 13 |
Пазырыҡ мәҙәниәте | Пазырыкская культура | lead | Пазырыҡ мәҙәниәте — скиф-себер донъяһының тимер быуат б.э.т. | Пазырыкская культура — археологическая культура скифо-сибирского мира железного века (VI—III вв. до н. э). | 0 | 0 |
Иҫке Шишмә | Старошешминск | lead | Иске Чишмә — Татарстан Республикаһының Түбәнге Кама районындағы ауыл. | Старошешминск — село на западе Нижнекамского района Татарстана. | 0 | 0 |
Эллиптик галактика | Эллиптическая галактика | lead | Эллиптик галактикалар (Е тип тамғаланалар) — бер ниндәй ҙә айырым билдәләре булмаған сферик (эллипсоид) төҙөлөшлө галактикалар класы. | Эллиптические галактики (обозначаются Е) — класс галактик со сферической (эллипсоидной) структурой без каких-либо особенностей. | 0 | 0 |
Кравцова Надежда Александровна | Кравцова, Надежда Александровна | facts | Надежда Богданова 1931 йылдың 28 декабрендә Белорус ССР-ы Витебск өлкәһе Городок районы Авданьки ауылында тыуған. | Надежда Богданова родилась 28 декабря 1931 года в деревне Авданьки Городокского района Витебской области Белорусской ССР. | 5 | 6 |
Кравцова Надежда Александровна | Кравцова, Надежда Александровна | facts | 1941 йылдың 7 ноябрендә, Бөйөк Октябрь революцияһы йыллығына арнап, Надя Богданова һәм Ваня Звонцовҡа Витебскиҙа өс ҡыҙыл байраҡ күтәреү эше йөкмәтелә. | 7 ноября 1941 года, в годовщину Великой Октябрьской революции, Наде Богдановой и Ване Звонцову было поручено поднять в Витебске три красных знамени. | 11 | 12 |
Кравцова Надежда Александровна | Кравцова, Надежда Александровна | facts | 1943 йылдың 5 февраленә ҡарай төндә Пономаренко исемендәге 2-се Белорус бригадаһы ауылдың ике яғынан фашистарға һөжүм итә. | В ночь на 5 февраля 1943 года 2-я Белорусская бригада имени Пономаренко ударила по фашистам с обеих сторон деревни. | 22 | 23 |
Линза формаһындағы галактика | Линзовидная галактика | lead | Линза формаһындағы галактика — Хаббл классификацияһында эллиптик һәм спираль галактикалар араһында урынлашҡан галактика төрө. | Линзовидная (линзообразная) галактика — тип галактик, промежуточный между эллиптическими и спиральными в классификации Хаббла. | 0 | 0 |
Линза формаһындағы галактика | Линзовидная галактика | facts | Айырым классификациялау системаһы ҡулланыла: дисктағы туҙан күләменә ҡарап, галактика S0 1, S0 2 йәки S0 3 тип классификациялана. | Используется отдельная система классификации: в зависимости от количества пыли в диске галактика имеет класс S0 1, S0 2, или S0 3. | 10 | 10 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | lead | Спираль галактика (S тип тамғалана) — Хаббл эҙмә-эҙлеклелегенең төп галактикаларының береһе, уны ул 1936 йылда һүрәтләй. | Спиральная галактика (обозначается S) — один из основных типов галактик в последовательности Хаббла, описанный им в 1936 году. | 0 | 0 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | «Astrophysical Journal Letters» журналында баҫылған тикшеренеүҙең һөҙөмтәләре буйынса, «Джеймс Уэбб» (JWST) йыһан телескобы ярҙамында алынған 873 галактика һүрәттәрен анализлау спираль галактикаларының 6—7 миллиард йылдан һуңыраҡ барлыҡҡа килгәне тураһындағы быға тиклем ҡабул ителгән фаразды кире ҡаға. | Согласно опубликованному в Astrophysical Journal Letters исследованию, анализ изображений 873 галактик, полученных космическим телескопом «Джеймс Уэбб» (JWST), опроверг ранее принятую гипотезу о возникновении спиральных галактик не ранее 6–7 миллиардов лет назад. | 3 | 3 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | 12 миллиард йыл элек, Ғаләмдең йәше хәҙергеһенең алтынан бер өлөшөн тәшкил иткән саҡта, спираль галактикаларҙың ысын өлөшө 35 %-ҡа еткәне асыҡланған. | Установлено, что уже 12 миллиардов лет назад, когда возраст Вселенной составлял одну шестую от текущего, истинная доля спиральных галактик достигала 35%. | 4 | 4 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | Күпселек галактикаларҙа абсолют йондоҙ ҙурлығы −21 m- -нән −23 m- -нә тиклем, әммә яҡтыртыусанлыҡ кимәле түбәнерәк булған кәрлә галактикалар ҙа осрай. | Большинство галактик имеет абсолютные звёздные величины от –21 m до –23 m, но встречаются также карликовые галактики с меньшей светимостью. | 12 | 12 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | Ниһайәт, күпселек галактикалар, шул иҫәптән кәрлә галактикалар массаһы 10 9 -нән 10 12 -нә тиклем диапазонда ята, өҫтәүенә юғары массалы галактикалар түбән массалыларға ҡарағанда һирәгерәк осрайҙар. | Наконец, массы большинства галактик, включая карликовые, лежат в диапазоне от 10 9 до 10 12, причём галактики с большей массой встречаются реже, чем с меньшей. | 13 | 13 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | Әммә был һан ваҡыт үткән һайын үҙгәрә: 8 миллиард йыл элек ул спираль галактикаларҙың ни бары 11%-ында ғына булған, ә 2,5 миллиард йыл элек был һан ике тапҡырға артҡан. | Однако, со временем это число меняется: 8 миллиардов лет назад он был только у 11% спиральных галактик, и к моменту 2,5 миллиардов лет назад это число удвоилось. | 20 | 20 |
Спираль галактика | Спиральная галактика | facts | Галактикаларҙың 60 процентында спираль структура даими түгел, әммә, дөйөм алғанда, яҡшы күҙәтелә, ә ҡалған 30 проценты флокулент галактикаларға ҡарай: уларҙың спираль һүрәте айырым киҫәктәрҙән тора һәм өҙлөкһөҙ спираль барлыҡҡа килтермәй. | В 60% галактик спиральная структура менее регулярна, но, в целом, хорошо прослеживается, а оставшиеся 30% относятся к флоккулентным галактикам: их спиральный узор состоит из отдельных кусочков и не образует непрерывных спиралей. | 23 | 23 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.