ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Йәнәсәй аша тимер юл күпере (Красноярск) | Железнодорожный мост через Енисей (Красноярск) | facts | 2007 йылдың 7 авгусында металл һыныҡтарына тапшырыла. | Сдан на металлолом 7 августа 2007 года. | 20 | 21 |
Севрюгин Антон Васильевич | Севрюгин, Антон Васильевич | lead | Антон Васильевич Севрюгин француз телендә Antoin Sevruguin; — 1851 йыл, Тәһран — 1933 йыл, Тәһран — Ҡаджарҙар династияһының Һарай фотографы һәм Тәһранда иң уңышлы фотостудияларҙың береһенең хужаһы. | Антон Васильевич Севрюгин (во французском написании Antoin Sevruguin) — придворный фотограф иранской династии Каджаров и владелец одного из самых успешных фотоателье в Тегеране. | 0 | 0 |
Севрюгин Антон Васильевич | Севрюгин, Антон Васильевич | facts | Фарсы, Урта Азия, Кавказ һәм Ҡырым аша үткән фотограф Дмитрий Ермаков (1845—1916) йоғонтоһонда Антон Севрюгин Фарсыға ҡайтып, шул дәүләттең тормошо һәм көнкүреше тураһында киң фотодокументация төҙөү өсөн Фарсыға ҡайтырға ҡарар итә. | Под влиянием фотографа Дмитрия Ермакова (1845—1916), объездившего Персию, Среднюю Азию, Кавказ и Крым, Антон Севрюгин решил вернуться в Персию, чтобы составить обширную фотодокументацию жизни и быта этого государства. | 8 | 8 |
Ҡеүәт | Мощность | lead | Ҡеүәт — скаляр физик дәүмәл, энергияны бер физик системанан икенсеһенә уны (энергияны) ҡулланыу процесында тапшырыуҙың мизгелле тиҙлеген билдәләй һәм дөйөм осраҡта тапшырылған энергияның тапшырыу ваҡытына нисбәте аша билдәләнә. | Мощность — скалярная физическая величина, характеризующая мгновенную скорость передачи энергии от одной физической системы к другой в процессе её (энергии) использования и в общем случае определяемая через соотношение переданной энергии к времени передачи. | 0 | 0 |
Ҡеүәт | Мощность | facts | Был, өҫтәге миҫалдағы кеүек, максималь ҡеүәттә эшләгән 60 мең автомобиль двигателе етештергән энергияға тиң, электр энергияһын тапшырыу һәм үҙгәртеү юғалтыуҙарын иҫәпкә алмағанда, 60 миллион 100 ваттлы электр лампаларын тоҡандырырға мөмкинлек бирә. | Значение мощности в у Красноярской ГЭС означает, что данная ГЭС способна ежесекундно вырабатывать энергию в Это эквивалентно энергии, получаемой от работы 60 тысяч автомобильных двигателей, работающих на режиме максимальной мощности из примера выше, и без учёта потерь на передачу и трансформацию электроэнергии позволяе... | 7 | 6 |
Шәһәрстан күпере | Мост Шахрестан | lead | Шәһәрстан күпере йәки Ялан-Шәһәрстан — Исфаһандың иң боронғо күпере, Заяндеруд йылғаһы аша үткән ун бер күперҙең береһе, боронғо Джам-е-Джей районында Поле Хаджу күперенән көнсығышҡа табан урынлашҡан. | Мост Шахрестан или Поле-Шахрестан — самый старый мост Исфахана, один из одиннадцати мостов, которые расположены на реке Заяндеруд, находится восточнее моста Поле-Хаджу в старинной местности Джам-е-Джей. | 0 | 0 |
Шәһәрстан күпере | Мост Шахрестан | facts | Күперҙең оҙонлоғо түңәрәк кирбес колоннаһынан алып боронғо таш япма аҙағына тиклем 105 метр тәшкил итә, киңлеге 4,25 метрҙан 5 метрға тиклем үҙгәрә. | Длина моста от круглой кирпичной колонны до конца древнего каменного покрытия составляет 105 м, а ширина изменяется от 4,25 до 5 м. | 5 | 5 |
Шәһәрстан күпере | Мост Шахрестан | facts | Уның 13 тороғо һәм 12 ҙур таш таянысы бар. | Имеет 13 пролётов и 12 больших каменных опор. | 7 | 7 |
Укок | Укок | lead | Укок — Алтай Республикаһының иң көньяғындағы яҫытаулыҡ, Ҡаҙағстан, Ҡытай, Монголия һәм Рәсәйҙең дәүләт сиктәре тоташҡан ерендә. | Укок — плоскогорье на крайнем юге Республики Алтай, на стыке государственных границ Казахстана, Китая, Монголии и России. | 0 | 0 |
Урҙа мәмерйәһе | Ординская | lead | Урҙа мәмерйәһе — Пермь крайы Урҙа ауылының көньяҡ-көнбайыш ситендә (Рәсәй), Көңгөр йылғаһының һул ярында. | Ординская — пещера на юго-западной окраине села Орда Пермского края (Россия), на левом берегу реки Кунгур. | 0 | 0 |
Урҙа мәмерйәһе | Ординская | facts | Киңлеге 5 м һәм бейеклеге 2 метрлыҡ мәмерйәгә инеү урыны Казовка тауының көньяҡ текә битләүендә карст упҡынында урынлашҡан. | Вход в пещеру шириной 5 м и высотой 2 метра находится на южном крутом склоне Казаковской горы в карстовой воронке. | 6 | 6 |
Урҙа мәмерйәһе | Ординская | facts | 2012 йылдың 17 декабрендә Урҙа мәмерйәһендә Ижевскиҙан 43 йәшлек фридайвер Владимир Федоров тын алмайынса йөҙөү буйынса рекорд ҡуя. | 17 декабря 2012 года в Ординской пещере 43-летний фридайвер Владимир Федоров из Ижевска поставил рекорд по плаванию на задержке дыхания. | 19 | 23 |
Урҙа мәмерйәһе | Ординская | facts | Ул 100 метр араны 2 минут эсендә үтә. | Он преодолел дистанцию в 100 метров за 2 минуты. | 20 | 24 |
Урҙа мәмерйәһе | Ординская | facts | 2016 йылдың 28 октябрендә Урҙа ҡасабаһының тыуған яҡты өйрәнеү музейында Урҙа мәмерйәһе тураһында экспозиция асыла. | 28 октября 2016 года в краеведческом музее поселка Орда открыта экспозиция о Ординской пещере. | 21 | 25 |
Сәттар хан | Саттар-хан | facts | Мәҫәлән, Салмаста 1901—1902 йылдарҙа бай тәьмин итеүсе кешенең имениеһын һаҡлай, әммә «мөбәшир» (имение идарасыһы) бурыстарын яратмағанға, хеҙмәттән китә. | В Салмасе он, например, в 1901—1902 годах охранял имение одного богатого ростовщика, но поскольку обязанности «мубашира» (управляющего имением) претили ему, то он покинул службу. | 17 | 18 |
Хәмсә | Хамсе | facts | Фарсы әҙәбиәте классигы Низами Гәнжәүиҙең төп әҫәре (1141—1209). | Основное произведение классика персидской литературы Низами Гянджеви (1141—1209). | 2 | 1 |
Хәмсә | Хамсе | facts | «Махзан әл-Асрар» поэмаһы («Сокровищница тайн») 1163 йылда яҙылған, әммә ҡайһы бер тикшеренеүселәр 1176 йылда яҙылған ти. | Поэма «Махзан аль-Асрар» («Сокровищница тайн») написана в 1163 году, но некоторые исследователи датируют её 1176 годом. | 21 | 21 |
Ованес Оганян | Оганян, Ованес | facts | 1919 йылда Ташкентта коммерция мәктәбен тамамлай, артабан Ашхабадта юридик белем ала, ә 1920 йылда Мәскәүҙә Дәүләт киномәктәбе студенты була. | В 1919-м окончил коммерческое училище в Ташкенте, а затем освоил право в Ашхабаде, а в 1920-м году стал студентом Госкиношколы в Москве. | 6 | 5 |
Ованес Оганян | Оганян, Ованес | facts | 1928 йылда Оганян Революцион кинематография эшселәре ассоциацияһы (АРРК) ағзаһы була, ә 1928—1929 йылдарҙа, Төркмәнстанда нәфис фильмдар барлыҡҡа килгән ваҡытта, төркмән кинематографияһында эшләй. | В 1928 году Оганян становится членом Ассоциации работников революционной кинематографии (АРРК), а в 1928—1929 годах — в момент появления игрового кино в Туркмении — работает в туркменской кинематографии. | 12 | 11 |
Ованес Оганян | Оганян, Ованес | facts | Үлем сәбәбе 1961 йылда йөрәк өйәнәгенән тип һәм 1960 йылда үлеменең сәбәбен кабинетында үлтереү тип бирелә. | Причиной смерти называются смерть от сердечного приступа в 1961 году и убийство в его офисе в 1960-м. | 22 | 21 |
Диэлектрик | Диэлектрик | lead | Диэлектрик (изолятор) «аша; айырым», һәм Янтарь (Янтарь, — " янтарь ") — электр тогын сағыштырмаса насар үткәреүсе матдә (материал). | Диэлектрик (изолятор) (от «через; раздельно», и — «янтарь») — вещество (материал), относительно плохо проводящее электрический ток. | 0 | 0 |
Диэлектрик | Диэлектрик | facts | Диэлектрикта ирекле заряд ташыусылар концентрацияһы 10 8 см −3 -тән артмай. | Концентрация свободных носителей заряда в диэлектрике не превышает 10 8 см −3. | 3 | 3 |
Диэлектрик | Диэлектрик | facts | Шартлы рәүештә үткәргестәр — сағыштырма электр ҡаршылығы ρ < 10 −5 Ом м булған материалдар, ә диэлектриктар — ρ > 10 8 Ом м булған материалдар. | Условно к проводникам относят материалы с удельным электрическим сопротивлением ρ < 10 −5 Ом·м, а к диэлектрикам — материалы, у которых ρ > 10 8 Ом·м. | 14 | 14 |
Диэлектрик | Диэлектрик | facts | Яҡшы үткәргестәрҙең сағыштырма ҡаршылығы 10 −8 Ом м тиклем түбән булыуы мөмкин, ә иң яҡшы диэлектриктарҙыҡы 10 16 Ом м-ҙан артып китә ала. | Удельное сопротивление хороших проводников может составлять всего 10 −8 Ом·м, а у лучших диэлектриков превосходить 10 16 Ом·м. | 15 | 15 |
Диэлектрик | Диэлектрик | facts | Ярымүткәргестәрҙең сағыштырма ҡаршылығы, материалдың төҙөлөшөнә һәм составына, шулай уҡ тирә-яҡ мөхит шарттарына ҡарап, 10 −5 −10 8 Ом м диапазонында үҙгәрергә мөмкин. | Удельное сопротивление полупроводников в зависимости от строения и состава материалов, а также от условий внешней среды может изменяться в пределах 10 −5 —10 8 Ом·м. | 16 | 16 |
Диэлектрик | Диэлектрик | facts | 105 химик элементтың 25-е генә металл булмаған, 12 элемент ярым үткәргес үҙенсәлектәре күрһәтә ала. | Из 105 химических элементов лишь 25 являются неметаллами, причём 12 элементов могут проявлять полупроводниковые свойства. | 18 | 18 |
Мостафа Мирсәлим | Мирсалим, Мостафа | facts | 1969 йылда Пуатье университетында механика буйынса бакалавр, 1971 йылда Милли механика һәм авиация техникаһы мәктәбендә механика буйынса магистр дәрәжәһен ала, шул уҡ йылда университеттың аспирантураһында шыйыҡсалар механикаһы һәм термодинамика фәндәре буйынса магистр дәрәжәһен ала. | Он получил степень бакалавра в области механики в университете Пуатье в 1969 году, магистра в области механики в Национальной школе механики и авиационной техники в 1971 и, в том же году, магистра наук в области механики жидкостей и термодинамики в аспирантуре университета Пуатье. | 1 | 3 |
Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны) | Мухаммед I (сельджукский султан) | lead | Ғияс әд-Дин Мөхәммәт Тапар — Бөйөк Сәлжүк империяһы солтаны, Ираҡ солтаны, Арран әмире, ҡыпсаҡ ҡатыны Башулу Хатундан бөйөк солтан Мелик шаһ I улы, солтан Санжарҙың бер туған өлкән ағаһы. | Гийас ад-Дин Мухаммед Тапар (ум) — великий султан империи Сельджукидов, султан Ирака, амир Аррана, сын великого султана Мелик-шаха I от кипчакской жены Башулу Хатун, старший, родной брат Султана Санджара. | 0 | 0 |
Мөхәммәт I (Сәлжүк солтаны) | Мухаммед I (сельджукский султан) | facts | 1106—1107 йылдарҙа Әхмәт ибн Низам әл-Мүлк, билдәле вәзир Низам әл-Мулктың улы, Хәмадан губернаторына ялыу яҙыу өсөн Мөхәммәт һарайына килә. | В 1106—1107 годах, Ахмад ибн Низам аль-Мульк, сын знаменитого визиря Низам аль-Мулька, объявился при дворе Мухаммеда, чтобы подать жалобу на правителя Хамадана. | 15 | 15 |
Рухну | Рухну | facts | 2025 йылдың 1 ғинуарына утрауҙа йәшәүселәр һаны — 80 кеше. | Число жителей острова на 1 января 2025 года — 80 человек. | 8 | 12 |
Йондоҙ ваҡыты | Звёздное время | lead | Йондоҙ ваҡыты, s, яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһенең сәғәт мөйөшө. | Звёздное время, s — часовой угол точки весеннего равноденствия. | 0 | 0 |
Сажиҙар | Саджиды | facts | Сажиҙар Әрмән батшалығы Васпуракандың Багратидтары һәм Арцрунидтары менән көрәш алып барған, һәм бер ни тиклем ваҡытҡа (914—921 йылдар) үҙҙәренең сюзеренитеты танылыуына өлгәшә. | Саджиды вели борьбу с Армянским царством Багратидов и Арцрунидами Васпуракана, и на некоторое время (914—921 гг) добились от них признания своего сюзеренитета. | 8 | 8 |
Ғәббәс Хәлили | Аббас Халили | facts | Британияның Ираҡты баҫып алыуы 1918—1919 йылдарҙа Ираҡ ҡаршылыҡ хәрәкәтенең барлыҡҡа килеүенә килтерә, был ваҡытта Ираҡ дини етәкселәре Ираҡ оккупацияһына ҡаршы джихадҡа саҡыра башлай. | Иракская оккупация Ирака Британией привела к появлению движения иракского сопротивления в 1918—1919 годах, когда иракские религиозные деятели начали призывать к джихаду против иракской оккупации. | 3 | 3 |
Сәһәнд | Сехенд | facts | Уның ҡиәфәте күп кенә вулкан тауҙарынан тора, был уны тирә-яғындағы тау рельефынан, шулай уҡ Ирандың башҡа вулкандарынан айыра, ә ул уның стратовулкан структураһын емергән оҙайлы эрозия процесы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, был, һәм һөҙөмтәлә үҙәк тау бөгөн бер-береһенән 10-12 км алыҫлыҡта урынлашҡан өс төп түбәнән тор... | Его облик состоит из многих вулканических гор, что его существенно отличает от горного рельефа в его окружении, а также и от всех остальных иранских вулканов, а сформировался он в результате долгосрочного процесса эрозии, который разрушил его стратовулканическую структуру, и в результате центральная гора сегодня состои... | 4 | 3 |
Сәһәнд | Сехенд | facts | Диңгеҙ кимәленән бейеклеге көнсығышта 1600—1800 м һәм ҡалған яҡтарында — 1200—1800 м тәшкил итә. | Высота подножья над уровнем моря составляет 1600—1800 м на востоке и 1200—1800 м — на остальных сторонах. | 8 | 7 |
Рига ҡултығы | Рижский залив | lead | Рига ҡултығы (Рига диңгеҙ ҡултығы, — Лив ҡултығы) — Балтик диңгеҙенең көнсығышында Латвия һәм Эстония араһындағы ҡултыҡ. | Залив вдаётся в сушу на 174 км, его общая площадь составляет 18,1 тыс.. | 0 | 0 |
Ғәбиб Сәхир | Сахир, Габиб | lead | Хәбиб Сәхир йәки Мир Хәбиб Ғәүәми (1895 йыл, Тәбриз, Фарсыстан — 1985 йыл, Тәһран, Иран) — әзербайжан шағиры, яҙыусы, тәржемәсе һәм әҙәбиәт белгесе. | Хабиб Сахир или Мир Хабиб Гавами (1895, Тебриз, Персия — 1985, Тегеран, Иран) — азербайджанский поэт, писатель, переводчик и литературовед. | 0 | 0 |
Хөсәйен Шәһәби | Шахаби, Хусейн | lead | Хөсәйен Шәһәби (28 ноябрь 1968 йыл, Тәбриз — 22 ғинуар 2023 йыл, Ҡәреж) — Иран кинематографисы (режиссёр, сценарист, продюсер һәм композитор). | Хусейн Шахаби — иранский кинематографист (режиссёр, сценарист, продюсер и композитор). | 0 | 0 |
Карула (милли парк) | Карула (национальный парк) | lead | Карула милли паркы — Эстониялағы милли парк, Вырумаа (Антсла һәм Мынисте улыҫтары), Һәм Валгамаа (Карула уыҫлусы) өйәҙҙәре биләмәләрендә урынлашҡан. | Национальный парк Карула — национальный парк в Эстонии, расположенный на территории уездов Вырумаа (волости Антсла и Мынисте), и Валгамаа (волость Карула). | 0 | 0 |
Карула (милли парк) | Карула (национальный парк) | facts | Милли парк 1979 йылда тәүҙә ҡурсаулыҡ булараҡ булдырыла, ә 1993 йылда милли паркҡа әйләндерелә, Һәм әлеге ваҡытта Карула ҡалҡыулығының өстән бер өлөшөн биләй. | Национальный парк был учреждён в 1979 году сначала как заповедник, а в 1993 году преобразован в национальный парк, и в настоящее время занимает более трети всей площади возвышенности Карула. | 4 | 4 |
Карула (милли парк) | Карула (национальный парк) | facts | Бындағы күлдәрҙең иң ҙуры — Яхъярв (176 га), ә иң тәрәне — Савиярв (18 м). | Самое большое из здешних озёр — Яхиярв (176 га), а самое глубокое — Савиярв (18 м). | 14 | 14 |
Пакри (ярымутрау) | Пакри (полуостров) | facts | Ярымутрауҙың оҙонлоғо — 12 км, киңлеге урыны менән 5 км ашыу, майҙаны яҡынса 40 км², иң бейек урыны диңгеҙ кимәленән 31 метрҙа. | Длина полуострова 12 км, ширина местами более 5 км, площадь около 40 км², наибольшая высота — 31 м над уровнем моря. | 2 | 2 |
Гуләмдәр | Гулямы | lead | Гуләмдәр йәки Гилмандар — хәлифәләр, ә һуңыраҡ Көнсығыш илдәренең башҡа хакимдары хеҙмәтендә булған һәм туранан-тура буйһонған яугирҙәр. | Гулямы или Гилманы (от) — воины, непосредственно подчинённые и находящиеся на службе халифов, а позже и других правителей в странах Востока. | 0 | 0 |
Гуләмдәр | Гулямы | facts | Тәүге тапҡыр ғөләмдәр гвардияһы төркиҙәрҙән йыйылған даими ғәскәр булараҡ 833—842 йылдарҙа ғәббәси хәлифе әл-Мөтәсим тарафынан ойошторола. | Впервые же гвардия гулямов как регулярное войско, набираемое из тюрков, была создана аббасидским халифом аль-Мутасимом в 833—842 годах. | 7 | 7 |
Гуләмдәр | Гулямы | facts | 861 йылдан 870 йылға тиклем гуләмдәр дүрт хәлифәне (Әл-Монтасир, Әл-Мостаин, Әл-Мөғтәз һәм Әл-Мөһтәди) тәхеттән төшөрә һәм тәхеткә ултырта. | С 861 по 870 год гулямы свергли и возвели на престол четырёх халифов (аль-Мунтасира, аль-Мустаина, аль-Мутазза и аль-Мухтади). | 13 | 11 |
Таллин (аэропорт) | Таллин (аэропорт) | facts | Таллин үҙәгенән 4 км алыҫлыҡта, Мууга портынан 20 километрҙа Һәм Таллин пассажирҙар портынан 5 километрҙа урынлашҡан. | Расположен в 4 км от центра Таллина, в 20 километрах от порта Мууга и в 5 км от Таллинского пассажирского порта. | 2 | 2 |
Таллин (аэропорт) | Таллин (аэропорт) | facts | Аэропорт башлыса Боинг 737—300/500 һәм Airbus A320 тибындағы ҙур булмаған һауа судноларын хеҙмәтләндерә, шулай уҡ Боинг-747 тибындағы ҙур судноларҙы ла ҡабул итә ала. | Аэропорт обслуживает главным образом небольшие воздушные суда типа Боинг 737—300/500 и Airbus A320, но также способен принимать и большие суда типа Боинг-747. | 4 | 4 |
Таллин (аэропорт) | Таллин (аэропорт) | facts | 2009 йылдың 29 мартында, Эстония президенты Леннарт Мериҙың тыуыуына 80 йыл тулған көндә (1929—2006), уның исеме Таллин аэропортына бирелә. | 29 марта 2009 года, в день 80-летия со дня рождения президента Эстонии Леннарта Мери (1929—2006), Таллинскому аэропорту было присвоено его имя. | 8 | 10 |
Фәтулла хан Әкбәр | Фатулла-хан Акбар | facts | 1889—1892 йылдарҙа, Әмир-томан дәрәжәһендә була, Хөрәсән, Ғилән һәм Мәзәндәран таможня идаралыҡтары менән идара итә, тиҙҙән уларҙы тулыһынса ҡуртымға ала. | В период 1889–1892 годов, уже в звании Амир-тумана, он управлял таможнями Хорасана, Гиляна и Мазендерана, которые вскоре перешли в его полную аренду. | 8 | 11 |
Нежла Атеш | Атеш, Неджла | facts | Ул 1932 йылдың 7 мартында Румынияның Констанца ҡалаһында татар ғаиләһендә тыуған. | Родилась 7 марта 1932 года в румынском городе Констанца в татарской семье. | 1 | 2 |
Нежла Атеш | Атеш, Неджла | facts | Илдә 10 йыл эшләү дәүерендә ул 1 миллион доллар йыя. | За 10 лет жизни в этой стране смогла накопить 1 миллион долларов. | 24 | 27 |
Имрен Айҡут | Айкут, Имрен | lead | Имрен Айкут (1940 йылда тыуған) — төрөк иҡтисадсыһы һәм дәүләт эшмәкәре. | 1940 — турецкая экономистка и государственный деятель. | 0 | 0 |
Джейда Сунгур | Сунгур, Джейда | lead | Джейда Сунгур, шулай уҡ Ҡырым ҡатын-ҡыҙы (төрөксә: «Ҡыҙыл кейемдәге ҡатын-ҡыҙ») — төрөк уҡытыусыһы һәм эшмәкәре. | Джейда Сунгур, также известная как Kırmızılı Kadın — турецкая преподавательница и активистка. | 0 | 0 |
Берна Ғөзбаши | Гёзбаши, Берна | facts | 2001-2006 йылдар араһында ул күп кенә бәләкәй һәм урта бизнес предприятиеларына Яҡын Көнсығышта, Көнсығыш һәм Көнбайыш Африкала экспорт бизнесына керергә ярҙам иткән. | В период с 2001 по 2006 года она помогла многим малым и средним предприятиям заняться экспортным бизнесом на Ближнем Востоке и в Восточной и Западной Африке. | 8 | 6 |
Джанан Гөллү | Гюллю, Джанан | lead | Джанан Гөллү (1962 йылда тыуған) — төрөк эшмәкәре, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙары ассоциациялары федерацияһы (TKDF) президенты. | Джанан Гюллю — турецкая активистка, президент Федерации женских ассоциаций Турции (TKDF). | 0 | 0 |
Джанан Гөллү | Гюллю, Джанан | facts | Гөллү ойошмаһы фемицид (ҡатын-ҡыҙҙарҙы, ҡыҙ балаларҙы уларҙың енси билдәләре буйынса аңлы рәүештә үлтереү) тураһында мәғлүмәт йыйыүҙы дауам итә: теркәлгән осраҡтар һаны 2021 йылда 341-ҙән 2022 йылда 381-гә тиклем арта. | Организация Гюллю продолжила сбор данных о фемициде: количество зафиксированных случаев выросло с 341 в 2021 году до 381 в 2022 году. | 10 | 11 |
Мир Йәләл Пашаев | Пашаев, Мир Джалал | lead | Мир Йәләл Әли оглу Пашаев (26 апрель 1908 йыл, Әрдәбил, Иран — 28 сентябрь 1978 йыл, Баҡы, Әзербайжан ССР-ы, СССР) — әзербайжан яҙыусыһы, әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре докторы, профессор, Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре. | Мир Джалал Али оглы Пашаев (26 апреля 1908 — 28 сентября 1978) — азербайджанский писатель, учёный-литературовед, доктор филологических наук, профессор, заслуженный деятель науки Азербайджанской ССР. | 0 | 0 |
Мир Йәләл Пашаев | Пашаев, Мир Джалал | facts | 1918—1919 йылдарҙа башланғыс белемде хәйриә йәмғиәте ярҙамында ала. | В 1918—1919 годах при помощи благотворительного общества он получил начальное образование. | 5 | 5 |
Мир Йәләл Пашаев | Пашаев, Мир Джалал | facts | 1923 йылда Гәнжә педагогия училищеһына уҡырға инә, уны 1928 йылда тамамлай. | В 1923 году поступил в педагогический техникум в Гяндже, который окончил в 1928 году. | 6 | 6 |
Мир Йәләл Пашаев | Пашаев, Мир Джалал | facts | 1920—1940 йылдарҙа Баҡының Иҫке ҡалаһында Мәләүез Крепост урамында урынлашҡан 18-се йортта йәшәй. | В 1920—1940-х годах жил в доме №18 на Малой Крепостной улице в Старом городе Баку. | 13 | 13 |
Мир Йәләл Пашаев | Пашаев, Мир Джалал | facts | Яҡынса 50 нәфис әҙәбиәт, фән һәм публицистика әҫәрҙәре, 500-ҙән ашыу рецензия мәҡәләһе, башҡа фәнни-теоретик хеҙмәттәр һәм дәреслектәр авторы. | Он является автором около 50 художественных, научных и публицистических произведений, более 500 статей-рецензий и других научно-теоретических трудов и учебников. | 18 | 18 |
Мәрзиә Мәхмәлбаф | Махмалбаф, Марзие | lead | Мәрзиә Мешкини (1969 йыл, Әрдәбил, Иран) — Иран кинематографисы, кинорежиссёр һәм яҙыусы. | Марзие Мешкини — иранский кинооператор, кинорежиссёр и писательница. | 0 | 0 |
Мәрзиә Мәхмәлбаф | Махмалбаф, Марзие | facts | 2000 йылда Мешкини 57-се Венеция халыҡ-ара кинофестивалендә премия яулаған беренсе Иран ҡатын-ҡыҙы була. | В 2000 году Мешкини стала первой иранкой, получившей награду на 57-м Венецианском международном кинофестивале. | 11 | 9 |
Мууга (порт) | Мууга (порт) | lead | Порт Мууга 1993 йылға тиклем — Яңы Таллин — Эстонияның төньяҡ өлөшөндә Харьюмаа өйәҙендә Мууга ҡултығы (Фин ҡултығының бер өлөшө) ярында урынлашҡан диңгеҙ сауҙа порты. | Порт Мууга до 1993 года — Новоталлинский — морской торговый порт в уезде Харьюмаа в северной части Эстонии на берегу залива Мууга (части Финского залива). | 0 | 0 |
Мууга (порт) | Мууга (порт) | facts | Порт территорияһы 566,8 гектар тәшкил итә, акватория майҙаны — 682 гектар. | Территория порта составляет 566,8 га, площадь акватории — 682 га. | 8 | 8 |
Мууга (порт) | Мууга (порт) | facts | Портта 29 причал бар, уларҙың дөйөм оҙонлоғо 6379 м тәшкил итә. | В порту 29 причалов, общая длина которых составляет 6379 м. | 9 | 9 |
Кәрим Сәнжәби | Санджаби, Карим | lead | Кәрим Сәнжәби (11 сентябрь 1905 йыл, Кәрманшах, Фарсыстан — 4 июль 1995 йыл, Карбондейл, Иллинойс штаты, АҠШ) — Иран сәйәсмәне, Милли фронт етәкселәренең береһе, 1979 йылда Ирандың сит ил эштәре министры. | Карим Санджаби (11 сентября 1905, Керманшах, Персия — 4 июля 1995, Карбондейл, Иллинойс, США) — иранский политический деятель, один из лидеров Национального фронта, министр иностранных дел Ирана в 1979 году. | 0 | 0 |
Кәрим Сәнжәби | Санджаби, Карим | facts | Кәрим Сәнжәби 1905 йылдың 11 сентябрендә Керманшахта курд санджаби ҡәбиләһе башлығы ғаиләһендә тыуа. | Карим Санджаби родился 11 сентября 1905 года в Керманшахе в семье вождя курдского племени санджаби. | 2 | 2 |
Кәрим Сәнжәби | Санджаби, Карим | facts | 1978 йылдың 8 апрелендә Тәһранда Сәнжәбиҙең өйөнә бомба ташлайҙар. | 8 апреля 1978 г. в дом Санджаби в Тегеране была брошена бомба. | 5 | 7 |
Кәрим Сәнжәби | Санджаби, Карим | facts | 1978 йылдың 11 ноябрендә Сәнжәби ҡулға алына һәм 6 декабрҙә азат ителә. | Санджаби был арестован 11 ноября 1978 г. и освобожден 6 декабря. | 7 | 9 |
Кәрим Сәнжәби | Санджаби, Карим | facts | Сәнжәби Фәхрөлмөлүк Ардалан Сәнжәбигә өйләнгән (1921 йылдың 7 сентябре — 2011 йылдың 21 феврале) дүрт балаһы була, өс улы (Хәсрөв, Пәрүиз, Сәйет) һәм ҡыҙы Мәрйәм. | Санджаби был женат на Фахролмолук Ардалан Санджаби (7 сентября 1921 — 21 февраля 2011) и имел четырёх детей, трех сыновей (Хосров, Парвиз, Саид) и дочь Марьям. | 8 | 10 |
Таллин порты | Порт Таллина | lead | Таллин порты — Эстонияла иң ҙур порт ойошмаһы. | Порт Таллина — крупнейшая портовая организация в Эстонии. | 0 | 0 |
Таллин порты | Порт Таллина | facts | 2000 йылдарҙа Эстонияның диңгеҙ порттары ташыған бөтә йөктәрҙең 84—85 проценты транзитҡа тура килә (Латвияның Рига һәм Вентспилс порттарында ла шундай уҡ күрһәткестәр була). | В 2000-х годах на транзит приходилось 84–85 % всех грузов, перевозимых морскими портами Эстонии (аналогичные показатели были и у Рижского и Вентспилсского портов Латвии). | 2 | 1 |
Таллин порты | Порт Таллина | facts | 2006 йылда «Tallinna Sadam» компанияһы үҙе өсөн рекордлы 41,3 млн тонна йөк эшкәртә һәм артабанғы үҫешкә иҫәп тота, ләкин 2008 йылда, совет «Бронза һалдат» монументын күсереүгә бәйле конфликттан һуң, йөк әйләнеше күләме 30 миллион тоннанан аҙыраҡ тәшкил итә. | В 2006 году компания «Tallinna Sadam» обработала рекордные для себя 41,3 млн тонн грузов и рассчитывала на дальнейший рост, но в 2008 году, после конфликта, связанного с переносом советского монумента «Бронзовый солдат», объёмы грузооборота составили менее 30 млн тонн. | 3 | 2 |
Таллин порты | Порт Таллина | facts | 2015 йылда Рәсәйҙең Усть-Луга порты терминалдары асылыу сәбәпле предприятиеның йөк әйләнеше тағы ла 20 процентҡа — 20 миллион тоннаға тиклем кәмей. | В 2015 году грузооборот предприятия сократился ещё на 20 % — до 20 миллионов тонн — в связи с запуском терминалов российского порта Усть-Луга. | 4 | 3 |
Таллин порты | Порт Таллина | facts | 2020 йылға ҡарата предприятие 15 йыл элеккегә ҡарағанда яҡынса ике тапҡырға аҙыраҡ йөк эшкәртә. | По состоянию на 2020 год предприятие обработало примерно вдвое меньше грузов, чем 15 лет назад. | 5 | 4 |
Хушенг Сәйхун | Сейхун, Хушенг | lead | Хушенг Сәйхун ( 2 август 1920 йыл, Тәһран — 26 май 2014 йыл, Ванкувер) — иран архитекторы, скульптор, рәссам, ғалим һәм профессор. | Хушенг Сейхун ( августа 1920 года, Тегеран- 26 мая 2014 года, Ванкувер) — иранский архитектор, скульптор, живописец, учёный и профессор. | 0 | 0 |
Хушенг Сәйхун | Сейхун, Хушенг | facts | Сейхун 1920 йылдың 2 авгусында музыкант һәм баһаи мантра-доғаларын башҡарыусыһы ғаиләһендә тыуа. | Родился 2 августа 1920 года в семье музыканта, исполнителя бахаи- мантры-молитвы. | 4 | 4 |
Хушенг Сәйхун | Сейхун, Хушенг | facts | Хушенг Сәйхун 2014 йылдың 26 майында Лос-Анджелеста вафат була. | Хушенг Сейхун скончался 26 мая 2014 года в Лос-Анджелесе. | 21 | 19 |
Йылан сағыуы | Змеиный укус | lead | Йылан тешләүе — йылан тешләүе (шул иҫәптән ағыулыһы ла) арҡаһында барлыҡҡа килгән тишекле яра. | Змеиный укус — это травма в виде колотой раны, вызванная укусом змеи, в том числе ядовитой. | 0 | 0 |
Йылан сағыуы | Змеиный укус | facts | АҠШ-та йылан тешләгән кешеләрҙең 40 проценттан ашыуы ҡырағай йыландарҙы тоторға тырышып йәки ҡурҡыныс йорт хайуандары менән һаҡһыҙ эш итеп, аңлы рәүештә үҙҙәрен хәүеф аҫтына ҡуя — уларҙан 40 процентының ҡанында алкоголь кимәле 0,1 процент һәм унан күберәк булған. | В Соединенных Штатах более 40 процентов людей, укушенных змеёй, намеренно подвергают себя опасности, пытаясь поймать диких змей или небрежно обращаясь со своими опасными домашними животными — 40 процентов из них имели уровень алкоголя в крови 0,1 процента или более. | 14 | 15 |
Ләйлә Пәһләүи | Пехлеви, Лейла | facts | Ләйлә 1970 йылдың 27 мартында Тәһранда тыуған. | Лейла родилась 27 марта 1970 в Тегеране. | 1 | 1 |
Ләйлә Пәһләүи | Пехлеви, Лейла | facts | 1988 йылда Рай округының көндөҙгө мәктәбен тамамлағандан һуң, 1992 йылға тиклем Массачусетс штатында уҡый, шунан һуң Браун университетына уҡырға инә. | Закончив дневную школу округа Рай в 1988, она посещала школу в Массачусетсе до 1992, после чего поступила в Брауновский университет. | 5 | 5 |
Ләйлә Пәһләүи | Пехлеви, Лейла | facts | 2001 йылдың 17 июнендә Францияның Париждағы Пасси зыяратында әсәһе яғынан өләсәһе Фәриҙә Ғотби Диба эргәһендә ерләнә. | 17 июня 2001 года она была погребена возле бабушки по материнской линии, Фариде Готби Диба, на кладбище Пасси, Париж, Франция. | 15 | 16 |
Ләйлә Пәһләүи | Пехлеви, Лейла | facts | 2011 йылдың 4 ғинуарында Массачусетс штатының Бостон ҡалаһында уның ағаһы Али-Реза Пәһләүи үле килеш табыла. | 4 января 2011 года её брат Али-Реза Пехлеви был найден мёртвым в Бостоне, Массачусетс. | 16 | 18 |
Эндоскопия | Эндоскопия | lead | Эндоскопия — эндоскоп ярҙамында кеше организмының ҡыуышлыҡтарын тикшергән ысул. | Эндоскопия — способ осмотра полостей человеческого тела при помощи эндоскопа. | 0 | 0 |
Эндоскопия | Эндоскопия | facts | 1868 йылда немец терапевты Адольф Кусмаул гастроскопия өсөн һығылмалы обтураторлы трубка ҡулланырға тәҡдим итә, ә 1881 йылда тағы ла бер мөһим камиллаштырыу яһала — дисталь өсөнсө өлөшөндә 30° мөйөш менән бөгөлгән аппарат ҡулланған система эшләнә. | В 1868 году немецкий терапевт Адольф Кусмауль предложил использовать для гастроскопии трубку с гибким обтюратором, а в 1881 году было внесено ещё одно важное усовершенствование — разработана система с использованием аппарата, искривлённого в дистальной трети под углом 30 °. | 12 | 13 |
Шаһназ Пәһләүи | Пехлеви, Шахназ | lead | Шаһбикә Шаһназ Пәһләүи (27 октябрь 1940, Тәһран, Иран) — һуңғы Иран шаһы Мөхәммәт Риза Пәһләүи һәм уның беренсе ҡатыны, Мөхәммәт династияһынан Мысыр шаһбикәһе Әли Фәүзиә Фуадтың беренсе балаһы. | Принцесса Шахназ Пехлеви (27 октября 1940, Тегеран, Иран) — первый ребёнок последнего иранского шаха Мохаммеда Реза Пехлеви и его первой жены, принцессы Египта из династии Мухаммеда Али Фавзии Фуад. | 0 | 0 |
Шаһназ Пәһләүи | Пехлеви, Шахназ | facts | Шаһназ Пәһләүи 1940 йылдың 27 октябрендә Тәһранда тыуған. | Шахназ Пехлеви родилась в Тегеране 27 октября 1940 года. | 1 | 1 |
Шаһназ Пәһләүи | Пехлеви, Шахназ | facts | Иранда Ислам революцияһынан һуң ул Швейцарияла йәшәй һәм гражданлығына эйә — Ирандың элекке сит ил эштәре министры (1966—1971) һәм, 1960—1970 йылдарҙа АҠШ-та һәм Бөйөк Британияла Иран илсеһе Әрдәшир Заһиди (1928—2021). | Со времён Иранской революции живёт в Швейцарии и имеет гражданство — с Ардеширом Захеди (1928—2021), бывшим министром иностранных дел Ирана (1966—1971), а в 1960-х и 1970-х годах послом Ирана в США и Великобритании. | 7 | 7 |
Шаһназ Пәһләүи | Пехлеви, Шахназ | facts | Принцессаның икенсе никахы Хәсрөф Йәһәнбәни менән (1941—2014) 1971 йылдың февралендә Париждағы Иран илселегендә була. | Второй брак принцесса заключила в феврале 1971 года в иранском посольстве в Париже с (1941—2014). | 9 | 9 |
Ванасадам | Ванасадам | lead | Ванасадам (код: EEVAN ), Иҫке порт, Таллин пассажирҙар порты, элек Таллин диңгеҙ сауҙаһы порты, Диңгеҙ сауҙаһы порты — Эстонияның Таллинн ҡалаһы үҙәгендә урынлашҡан диңгеҙ порты. | Ванасадам (код: EEVAN ), Старый порт, Пассажирский порт Таллина, ранее Таллинский морской торговый порт, Морской торговый порт — морской порт, расположенный в центре Таллина, Эстония. | 0 | 0 |
Ванасадам | Ванасадам | facts | Навигация осоро — 1 ғинуарҙан 31 декабргә тиклем. | Навигационный период — с 1 января по 31 декабря. | 3 | 2 |
Ванасадам | Ванасадам | facts | Порттың теркәлеү адресы: Садам урамы, 25 һәм донъя стандарттарына тап килә (2019 йылда порт 10,64 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндергән) . | Регистровый адрес порта: улица Садама 25 и является достаточно загруженной гаванью по мировым стандартам (в 2019 году порт обслужил 10,64 млн пассажиров ). | 5 | 4 |
Хәмит Реза Пәһләүи | Пехлеви, Хамид Реза | lead | Хәмит Реза Пәһләүи (4 июль 1932 йыл, Тәһран — 12 июль 1992 йыл, Тәһран) — Ирандың шаһ Пәһләүиҙәр династияһы ағзаһы. | Хамид Реза Пехлеви (4 июля 1932, Тегеран — 12 июля 1992, Тегеран) — член иранской шахской династии Пехлеви. | 0 | 0 |
Хәмит Реза Пәһләүи | Пехлеви, Хамид Реза | facts | Хәмит Реза Пәһләүи 1932 йылдың 4 июлендә тыуа. | Хамид Реза Пехлеви родился 4 июля 1932 года. | 2 | 2 |
Хәмит Реза Пәһләүи | Пехлеви, Хамид Реза | facts | Бехзад Пәһләүи (1957 — 19 декабрь 1981), бер ни тиклем ваҡыт Бөйөк Британияла йәшәй, әммә шаһ Мөхәммәт Реза тарафынан Иранға ҡайтарыла һәм Тәһрандағы хәрби мәктәптә уҡый. | Бехзад Пехлеви (1957 — 19 декабря 1981), некоторое время жил в Великобритании, но был возвращён в Иран шахом Мохаммедом Резой и учился в военной школе в Тегеране. | 13 | 14 |
Бил пункцияһы | Люмбальная пункция | lead | Бил пункцияһы (билде тишеү, арҡа мейеһе пункцияһы, бил пункцияһы) — бил кимәлендәге арҡа мейеһенең субарахноидаль арауығына энә индереү. | Люмбальная пункция (поясничный прокол, спинномозговая пункция, поясничная пункция) — введение иглы в субарахноидальное пространство спинного мозга на поясничном уровне. | 0 | 0 |
Бил пункцияһы | Люмбальная пункция | facts | Ҡайһы берҙә өлкәндәрҙә 4-7 см тәрәнлектә (балаларҙа 2 см тирәһе) тишелеү тойғоһо барлыҡҡа килә, был энәнең селтәр аҫты арауығына үтеп инеүенең билдәһе булып тора. | На глубине 4—7 см у взрослых (около 2 см у детей) иногда возникает ощущение провала, что является признаком проникновения иглы в подпаутинное пространство. | 17 | 18 |
Бил пункцияһы | Люмбальная пункция | facts | Люмбаль пункциянан һуң 10 пациенттың 1-3 -дә баш һөйәге эсендәге баҫымдың түбәнәйеүе арҡаһында баш ауыртыуы барлыҡҡа килә, ул, ғәҙәттә, 5-7 көндән һуң дауаланмайынса юҡҡа сыға. | После люмбальной пункции у 1-3 из 10 пациентов возникает головная боль, вызванная снижением внутричерепного давления, которая обычно исчезает без лечения спустя 5—7 дней. | 24 | 26 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.