transcription stringlengths 1 97 | segmentation stringlengths 1 103 | pos_glosses stringlengths 1 96 | glosses stringlengths 1 141 | translation stringlengths 2 129 |
|---|---|---|---|---|
Ji'n , ji'n . | jii'n jii'n | DEM DEM | DEM DEM | Si si. |
Tons k'omo chawe qaqaaj . | tons k'omo ch-aw-e qa-qaaj | ADV ADV INC-E2S-SREL E1P-S | entonces gracias INC-E2S-SREL E1P-señor | Entonces gracias a usted señor. |
K'omo chawe aat doña Kata , | k'omo ch-aw-e aat doña kata | ADJ INC-E2S-SREL PRON PRON NOM | gracias INC-E2S-SREL tú/usted doña cata | Gracias a usted doña Cata. |
xa'an jun toq'ob' xaye' jun gran informasyon re jun q'iij lojori . | x-a-'an jun toq'ob' x-a-ye' jun gran informasyon re jun q'iij lajori | COM-E2S-VT NUM S COM-E2S-VT NUM ADV VT PART NUM S ADV | COM-E2S-hacer uno favor COM-E2S-dar uno gran información PART uno día ahora | Usted hizo un gran favor, nos dió una gran informacion en este dia de oy. |
E bweno pwes , | e bweno pwes | CONJ ADV ADV | CONJ bueno pues | E bueno pues. |
neen moo xen pasar rka' kompayre pobre ójor . | neen moo x-en pasar rka' kompayre pobre ójor | INT ADV COM-VT VI PART S ADJ ADV | INT modo COM-hacer pasar PART compadre pobre antiguamente | Como fue el sufrimiento de un compadre pobre antes. |
Rk'i jun kompayre riko jun kompayre ójor tant xtij | r-k'i jun kompayre riko jun kompayre ójor tant x-tij | E3S-SREL NUM S S NUM S ADV ADV COM-VT | E3S-SREL uno compadre rico uno compadre antiguamente tanto COM-comer | Un compadre rico y un compadre antes tanto sufrió. |
Pok jwert chaak tren . | pok jwert chaak t-r-en | ADV ADJ S INC-E3S-VT | porque fuerte trabajo INC-E3S-hacer | Por que hizo demasiados trabajos. |
I re ta' chiki' tikwin chij resaj ráb'ix laq wron . | i r-e ta' chik-i' ti-kwin chi-j r-esá-j r-ab'iix laq wron | CONJ E3S-SREL NEG PREP-ENF INC-VI PREP-E3S E3S-VT-E3S E3S-S PREP S | CONJ E3S-SREL NEG PREP-ENF INC-poder PREP-E3S E3S-sacar-E3S E3S-milpa PREP monte | Y el ya no podía, sacar su milpa del monte. |
Tose xk'astaj ranm re moskil . | entoons x-k'asta-j r-anm re moos-k-il | ADV COM-VI-SC E3S-S PART S-SC-SAB | entonces COM-aburrirse-SC E3S-alma PART mozo-SC-SAB | Entonces él se cansó |
Tos xe' rk'i' xe' rk'i' jkompayre rik . | tos xe' r-k'i' xe' r-k'i' j-kompayre rik | ADV VI E3S-SREL VI E3S-SREL E3S-S S | entonces ir E3S-SREL ir E3S-SREL E3S-compadre rico | se fue con su compadre el rico. |
Tons xk'am b'i jun litr kantin kesaltek , | tons x-k'am b'i jun litr kantin kesaltek | ADV COM-VT DIR NUM MED S TOP | entonces COM-recibir DIR uno litro cantina quetzalteca | Entonces se llevó un litro de trago de cantina quetzalteca. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
xe' rk'i' jkompayre pobr . | xe' r-k'i' j-kompayre pobr | VI E3S-SREL E3S-S S | ir E3S-SREL E3S-compadre pobre | Se fuen con el compadre pobre. |
Ichiqaaj , | i-chiqaaj | CONJ-VT | CONJ-compermiso | Se puede entrar. |
cha' re cha'. | cha' r-e cha' | VT E3S-SREL VT | dice E3S-SREL dice | Le dijo a él dice. |
Ee | ee | CONJ | CONJ | Esta bien. |
cha' kompayre re kompayr rik . | cha' kompayre r-e kompayr rik | VI S E3S-SREL S S | dice compadre E3S-SREL compadre rico | Dijo el compadre al compadre rico. |
b'an jun kemelal chawch . | b'an jun kemel-aal chiw-ch | VT NUM POS-SAB ???-??? | hacer uno tejido-SAB ???-??? | Le voy hacer ruego.(le vengo a pedir un gran favor) |
Kont ta'an jun sant laj toq'ob' chuwe , | kont ta-'an jun sant laj toq'ob' ch-we | PART PART-VT NUM S PREP S PREP-SREL | PART PART-hacer uno santo PREP favor PREP-SREL | Talvez usted me puede hacer un santo favor. |
rka' aat aat ch'aw chuwij . | rka' aat aat ch'aw ch-uw-ij | PART PRON PRON VI PREP-E2S-SREL | PART tú/usted tú/usted hablar PREP-E2S-SREL | Talvez que pudieras hablar detras de mi.( talvez me puede darme un prestamo) |
U inqeje' na jun insiyen ketzal chawe , | U in-qej-e' na jun in-syen ketzal ch-aw-e | CONJ E1S-VT-SREL PART NUM E1S-NUM S PREP-E2S-SREL | CONJ E1S-prestar-SREL PART uno E1S-cien quetzale PREP-E2S-SREL | Te tengo que prestar cien quetzales. (présteme cien quetzales) |
cha' re jkompayre rik . | cha' r-e j-kompayre ??? | VT E3S-SREL E3S-S ??? | dice E3S-SREL E3S-compadre ??? | Le dijo a su compadre. |
yoos , | yoos | S | dios | Dios. |
cha' jkompayre rik . | cha' j-kompayre rik | VT E3S-S S | dice E3S-compadre rico | Dijo el compadre rico. (adinerado) |
Xtze'j jwich . | x-tze'-j j-wiich | COM-VI-SC E3S-SREL | COM-reir-SC E3S-SREL | Se rió de él. |
Aat rili chawaj weyin ta' puwaq uk'ilin iini'. | aat ri-li ch-aw-aj we-yin ta' pwaq uk'iil-iin iin-i' | PRON DEM-DEM INC-E3S-VT E1S-PRON NEG S SREL-PRON PRON-ENF | el/ella DEM-DEM INC-E3S-quere E1S-yo NEG dinero SREL-yo yo-ENF | Bos eso es lo que queres, pero eso no lo tengo yo. |
Jun ya inchaq b'ek ri ch'ekik wixiim chaq' jaa , | jun ya in-chaq b'e-k ri ch'ek-ik w-íxim chaq' jaa | NUM VOC E1S-PART VI-SC DEM VT-SC E1S-S PART S | uno ya E1S-PART ir-SC DEM ganar-SC E1S-maíz PART casa | Bueno ya me iré a ganar mi maíz en las casas dijo, |
cha' | cha' | VT | dice | dice. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
wi' kerner , | wi' kerner | EXS S | EXS ovejas | Hay ovejas. |
wi' raaq , | wi' r-aaq | EXS E3S-S | EXS E3S-coche | Hay coches. |
wi' rak', | wi' r-ak' | EXS E3S-S | EXS E3S-gallinas | Tiene gallinas. |
wi' jkwa'y | wi' j-kwa'y | EXS E3S-S | EXS E3S-caballo | Tiene caballos. |
kow laj kwa'y . | kow laj kwa'y | ADJ PREP S | duro PREP caballo | Caballo duro. (bestia mular) |
I wi' taq raa kwa'y qe . | i wi' taq raa kwa'y qe | CONJ EXS PL DIM S PART | CONJ EXS PL DIM caballo PART | Y tambien hay solamente caballos. |
Tosee re ri' riki'n , kom kompayre riki'n , | tosee re ri' rik-i'n kom kompayre rik-i'n | ADV PRON DEM ADJ-ENF ADV S ADJ-ENF | entonces él/ella DEM rico-ENF como compadre rico-ENF | Entonces como él es hombre rico. |
oro xij jkompayre re . | oro x-ij j-kompayre re | ADV COM-VT E3S-S PRON | ahora COM-decir E3S-compadre él/ella | Ahora dijo el compadre al él, |
Diyoos kompayre , b'an jun toq'ob' chuwe ombr , | Dyoos kompayre b'an jun toq'ob' ch-uw-e ombr | S S VT NUM S PREP-E1S-SREL VOC | dios compadre hacer uno favor PREP-E1S-SREL hombre | por dios compadre hágame el favor hombre. |
ch'awen chuwij , | ch'aw-en ch-uw-ij | VT-AP PREP-E1S-SREL | hablar-AP PREP-E1S-SREL | Hablá por mí. |
tche'. | ti-che' | INC-VT | INC-decir | Dijo. |
Resajch jun litr kantin , | r-e-sá-j-ch jun litr kantin | E3S-SREL-PAS-E3S-DIR NUM MED S | E3S-SREL-PAS-E3S-DIR uno litro cantina | Sacó un litro de aguardiente de cantina. |
rka' awriyent , | rka' awriyent | PART S | PART aguardiente | Este aguardiente. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
xya' re . | x-ya' r-e | COM-VT E3S-SREL | COM-dar E3S-SREL | Se lo dió a él. |
I j kompayre riki'n wi' | i j kompayre rik-i'n wi' | CONJ E3S S ADJ-ENF EXS | CONJ E3S compadre rico-ENF EXS | Y su compadre es rico tiene. |
Wi' awriyent k'olan jwi'l . | wi' awriyent k'ol-an j-wi'l | EXS S VT-AP E3S-SREL | EXS aguardiente guardar-AP E3S-SREL | Tiene aguardiente guardado. |
Xek' xi' jqasajch | xek' xi' j-qe-sáj-ch | VI VI E3S-VT-PAS-DIR | se@fue ir E3S-bajar-PAS-DIR | Lo fue a bajar. |
ko' weyin ri kompayre , | ko' we-yin ri kompayre | PART E1S-PRON DEM S | PART E1S-yo DEM compadre | A quí esta lo mío compadre. |
wi' weyin iin . | wi' we-yin iin | EXS E1S-PRON PRON | EXS E1S-yo yo | Yo tengo tambien. |
Ta' qelen tchakuj akúmb'il chuwe , | ta' qelen t-chak-u-j a-kúmb'-il ch-uw-e | NEG S INC-S-ITR-SC E3S-S-SAB PREP-E2S-SREL | NEG cosas INC-trabajo-ITR-SC E3S-remedio-SAB PREP-E2S-SREL | No me sirve par nada tu trago. |
tcha'. | t-cha' | INC-VT | INC-decir | dijo. |
Diyoos kompayre konta' tatij jun asik' pwes , | diyoos kompayre konta' ta-tij jun asik' pwes | S S PART INC-VT NUM S ADV | dios compadre PART INC-comer uno sigarro pues | Hay dios compadre no se come un su sigarro. (fumar sigaro) |
cha' re cha'. | cha' re cha' | VT PRON VT | dice él/ella dice | Le dijo dice, |
Ta' xtij | ta' x-tij | NEG COM-VT | NEG COM-comer | no comió, (no quiso fumar) |
ta' xk'ul tamb'iyeen , | ta' x-k'ul tamb'iyeen | NEG COM-VT ADV | NEG COM-recibir tambien | No quiso recibir tambien. |
iin wi' insik'. | iin wi' in-sik' | PRON EXS E1S-S | yo EXS E1S-cigarro | Yo tengo cigarro. |
Iinta' qelen trenpalt chuwe , | iin-ta' qelen t-r-en-palt ch-uw-e | E1S-NEG S INC-E3S-VT-S INC-E1S-SREL | E1S-NEG cosas INC-E3S-hacer-falta INC-E1S-SREL | A mi no me falda cosas. |
cha' jkompayre rik re . | cha' j-kompayre rik re | VT E3S-S ADV PRON | dice E3S-compadre rico él/ella | Le dijo su compadre rico. |
Tose tose ruk' ree alg xen kib' ranm . | tose tose ruk' r-ee alg x-en kib' r-anim | ADV ADV PART E3S-SREL ADV COM-VT NUM E3S-S | entonces entonces PART E3S-SREL algo COM-hacer dos E3S-alma | Entonces él se hizo en dos su corazón. |
No kompayr oombr , | no kompayr oombre | ADV S VOC | no kompadre hombre | No compadre hombre. |
b'an jun santlaj tq'ob' chuwe . | b'an jun santlaj tq'ob' ch-uw-e | VT NUM S ADV INC-E1S-SREL | hacer uno santo favor INC-E1S-SREL | Hágame un santo favor. |
Xaq ak'l kub'ul inch'ol . | xaq ak'l kub'-ul in-ch'ol | PART SREL POS-AP E1S-S | PART SREL sentar-AP E1S-estómago | Solo con usted estoy confiado. |
Kom non tren jun kintal ink'as ak'l . | kom non t-r-en jun kintal in-k'as ak'l | ADV DEM INC-E3S-VT NUM MED E1S-S SREL | como DEM INC-E3S-hacer uno quintal E1S-deuda SREL | Como siempre lo he hecho un quintal de deuda con Usteds. |
pero usil li tintoj , | pero usil li t-in-toj | ADV ADV DEM INC-E1S-VT | pero poco@a@poco DEM INC-E1S-pagar | Pero poco a poco lo pagaré. |
wet ti tab'an jun toq'ob' chuwe . | wet ti ti-b'an jun toq'ob' ch-uw-e | COND INC INC-VT NUM S INC-E1S-SREL | COND INC INC-hacer uno favor INC-E1S-SREL | Si me hiciera el favor. |
Ruk'u' tijb'ij wanm iin . | ruk'u ti-j-b'ij wa-anm iin | PART INC-E3S-VT E1S-S PRON | PART INC-E3S-decir E1S-alma yo | Y loque dice mi corazón. |
pen tch'aw inkompayr chuwij , | pen t-ch'aw in-kompayr ch-uw-ij | ADV INC-VI A1S-S PREP-E1S-SREL | derrepente INC-hablar A1S-compadre PREP-E1S-SREL | Derrepente habla mi compadre detras de mi. (derrepente me hace un favor mi compadre) |
ch'aw chuwij re jun siyen ketzal iin , | ch'aw chuw-ij re jun siyen ketzal iin | VI ADJ-SREL PART NUM NUM S PRON | hablar apestar-SREL PART uno cien quetzal yo | Habla detras de mi por unos cien quetzales. (prestarme cien quetzales) |
cha' chawe | cha' ch-aw-e | VT PREP-E2S-SREL | dice PREP-E2S-SREL | Le digo yo. |
per une mikita'n , | per une' mi-kita'n | ADV COND ???-PART | pero COND ???-PART | Pero si no hay, |
Diyoos kompayre | diyoos kompayre | VOC S | dios compadre | hay dios compadre. |
i jun ya inchaq b'ek chaq' jaa . | i jun ya in-chaq b'ek chaq' jaa | CONJ NUM VOC E1S-PART VI PART S | CONJ uno ya E1S-PART ir PART casa | Y yo tambien me iré por las casas. |
Chij ta'ik ínchik , ch'ekik wixiim , | chii-j ta'-ik ín-chik ch'ek-ik (wixiim) | PREP-E3S VT-SC E1S-S VT-SC ??? | PREP-E3S preguntar-SC E1S-trabajo ganar-SC ??? | Me iré a pedir trabajo en las casas. |
ch'ekik impuwaq . | ch'ek-ik in-pwaq | VT-SC E1S-S | ganar-SC E1S-dinero | A ganar mi dinero. |
Ji' qe lonli mejor kitan | jii' qe lon-li mejor kitan | AFI PART PART-DEM ADV NEG | AFI PART PART-DEM mejor NEG | Bueno mejor que se quede solo así, porque no hay. |
i pake oj yolow junj jun aq'ab' kita'n , | i pake oj yolow jun-j jun aq'ab' kita'n | CONJ ADV PRON VI NUM-??? NUM ADV NEG | CONJ paraque nosotros platicar uno-??? uno noche NEG | Y para que platicamos una noche si no hay. |
tche' jkompayr rik re , | t-che' j-kompayr rik re | INC-VT E3S-S ADJ PRON | INC-decir E3S-compadre rico él/ella | Le dijo el compadre rico a él. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
Aay Diyoos kompayr ta'b'ka're', | aay Dyoos kompayr ta'-b'ka'-re' | CONJ VOC S NEG-PART-ENF | CONJ dios . compadre NEG-PART-ENF | Ay dios compadre entonces no es posible. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Ta'n deb'ald tatij achoq'ab', | ta'-n deb'ald t-a-tij a-choq'ab' | NEG-AP ADV INC-E2S-VT E2S-S | NEG-AP devalde INC-E2S-comer E2S-fuerza | No hay por gusto esta luchando. |
aat aat kom ya laq'ab' chaq , | aat aat kom ya laq'ab' chaq | PRON PRON ADV VOC ADV PART | tú/usted tú/usted como ya noche PART | Usted, pero como ya es de noche. |
ya xoki' aq'ab'. | ya x-ok-i' aq'ab' | VOC COM-VI-ENF ADV | ya COM-entrar-ENF noche | Ya entró la noche. |
I paske jkompayre pobre . | i paske j-kompayre pobre | CONJ ??? E3S-S S | CONJ de@paso@que E3S-compadre pobre | Y de paso que el compadre pobre. |
Re kila' qe kub'ul ranm . | re kila' qe kub'-uul r-anim | PRON ADV PART POS-SAB E3S-S | él/ella allí PART sentar-SAB E3S-alma | Él solamente allí estava confiado, |
Usil , | usiil | ADV | despacio | pero poco a poco. |
jib'akare' kompayre sim kita'n . | ji-b'aka'-re' kompayre si-ma kita'n | AFI-PART-ENF S CONJ-NEG NEG | AFI-PART-ENF compadre CONJ-NEG NEG | Si pues compadre si no hay. |
Tons tinkoj na b'enam , | tons ti-iin-koj na b'en-am | ADV INC-PRON-VT PART VI-SV | entonces INC-yo-meter PART caminar-SV | Bueno entonces me iré. |
ticha' kompayre pobre , | ti-cha' kompayre pobre | INC-VT S ADJ | INC-dice compadre pobre | Dijo el compadre pobre. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
Jkompayr rik , | j-kompayr rik | E3S-S ADV | E3S-compadre rico | Su compadre rico. |
che'. | che' | VT | dece | Dice. |
Jaan , | jaan | ADV | esta@bien | Esta bien. |
jkompayr rik re , | j-kompayr rik re | E3S-S ADJ PRON | E3S-compadre rico él/ella | Su compadre rico. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Xmaj b'i jun ra b'ee , jun ra suk'ul b'ee , | x-maj b'i jun ra b'ee jun ra suk'-ul b'ee | COM-VT DIR NUM DIM S NUM DIM ADJ-PP S | COM-quitar DIR uno DIM camino uno DIM recto-PP camino | Agarró un caminito recto. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.