transcription stringlengths 1 97 | segmentation stringlengths 1 103 | pos_glosses stringlengths 1 96 | glosses stringlengths 1 141 | translation stringlengths 2 129 |
|---|---|---|---|---|
Ta chi ta'an . | ta' chi ti-b'an | NEG PREP INC-VT | NEG PREP INC-hacer | Pero ahora ya no lo hace. |
Ya no' ta chi'n | ya no' ta' (chi'n) | VOC ADV NEG ??? | ya no NEG ??? | Ya no. |
ta' chi ki'n , | ta' chi (ki'n) | NEG PREP ??? | NEG PREP ??? | Ya no. |
puroment xichaq tinb'it ra ja'aq , | (puroment) (xichaq) ti-in-b'it ra j-a-??? | ADV ??? INC-A1S-VT DIM E3S-E2S-??? | puroment ??? INC-A1S-levantar DIM E3S-E2S-??? | Ya solamente les levanto la moyera. |
si inkwini'n , | si' in-(kwini'n) | ADV A1S-??? | si A1S-??? | Si puedo. |
inkwini'n , | in-(kwini'n) | A1S-??? | A1S-??? | Si puedo. |
inkuwini'n qaaj . | in-(kuwini'n) qaaj | A1S-??? CLAS | A1S-??? señor | Si puedo señor. |
I tikuxtaj inwi'lin chuch Liya , | i t-kuxta-aj in-wi'l-iin chuch Li'y | CONJ INC-VT-PART A1S-SREL-PRON S NOM | CONJ INC-recordar-PART A1S-SREL-yo señora maría | Yo me recuerdo doña María. |
wi' krtyaan tij koj taq tre keq pyeeq', | wi' kirtyaan tij koj taq tre keq piiq' | EXS S ??? VT PL ??? ADJ S | EXS persona ??? usar PL ??? rojo olote | hay gente que usa los olotes colorados. |
kon tisipoj jmux trel ék'el , | kuando ti-sipoj j-m-(ux) (trel) (ék'el) | ADV INC-ADJ E3S-IMP-??? ??? ??? | cuando INC-hinchar E3S-IMP-??? ??? ??? | Cuando se les incha el omblilgo a los niños. |
¿nek'u jcholaj li ? | (nek'u) j-cholaj li | ??? E3S-ADV DEM | ??? E3S-manera DEM | ¿Y cual es la razón de eso? |
Te sipoj raj mu'xaq , | ??? sipoj r-aj mu'-xaq | ??? ADJ E3S-PART VT-??? | ??? hinchar E3S-PART mojar-??? | Que se les incha el ombligo. |
per ri' nika' li tijb'ij taq qaaj , | peer ri' nika' li tijb'ij taq qaaj | ADV DEM ??? DEM ??? PL CLAS | pero eso@es ??? DEM ??? PL señor | Pues a eso es lo que le dicen ellos señor. |
Ti ch'iqiiq trel ék'el tb'ij taq . | ti ch-ák'el trel ék'el t-b'ij taq | ??? INC-S ??? ??? INC-VT PL | ??? INC-niño ??? ??? INC-decir PL | Eso cuando pujan los niños que dice. |
Per ri nika' li | peer ri nika' li | ADV DEM ??? DEM | pero DEM ??? DEM | Pero eso es pues. |
Kon tb'i rile' jun ra ák'al . | kon t-b'ik (rile') jun ra ák'el | ??? INC-DIR ??? ART DIM S | ??? INC-DIR ??? un DIM niño | Cuando va a ver a un niños. |
Ji' ri li pujiiy | jii' ri li (pujiiy) | AFI DEM DEM ??? | AFI DEM DEM ??? | Si eso es pujido. |
teche' taq re . | t-che' taq r-e | INC-VI PL E3S-SREL | INC-decir PL E3S-SREL | Asi le dicen. |
Ji' rika' lon li qaaj , | jii' (rika') (lon) li qaaj | AFI ??? ??? DEM CLAS | AFI ??? ??? DEM señor | Si esi es señor. |
ri' li che'. | ri' li che' | DEM DEM VI | eso@es DEM decir | Eso es dice. |
Jika' lon jcholaajl li tijb'ij taq , | jii'-ka' li-on j-cholaaj-l li (tijb'ij) taq | AFI-ENF DEM-AP E3S-ADV-PP DEM ??? PL | AFI-ENF DEM-AP E3S-manera-PP DEM ??? PL | Así es la forma que dicen. |
Ri' jcholajl li . | ri' j-cholaj-l li | DEM E3S-ADV-PP DEM | eso@es E3S-manera-PP DEM | Y eso es la manera. |
Ri' jcholaajl li qaaj , | ri' j-cholaaj-l li qaaj | DEM E3S-ADV-PP DEM CLAS | eso@es E3S-manera-PP DEM señor | Eso es la forma señor. |
ji'. | jii' | AFI | AFI | Si. |
Si | si' | ADV | si | Si. |
no re maq kwalkyer chi' ánm | noo r-e maq kwalkyer chi' ánim | ADV E3S-SREL ART ADV S S | no E3S-SREL ART cualquiera boca mujer | No para cualquier mal de ojo. |
ma ma ji' ta' lon tren ék'el re . | ma ma jii' ta' (lon) t-r-en ák'el r-e | NEG NEG AFI NEG ??? INC-E3S-VT S E3S-SREL | NEG NEG AFI NEG ??? INC-E3S-hacer niño E3S-SREL | No hace asi con los niños. |
¡Aa noo ! | aa noo | VOC ADV | a no | No. |
Noo i maq eywaal tamb'yeen , | noo i maq eywaal tambyeen | ADV CONJ ART S ADV | no CONJ ART cólera también | No la colera tambien. |
il xan jun ra ák'al , | il x-b'an jun ra ák'el | VT COM-VT ART DIM S | ver COM-hacer un DIM niño | Mire lo que le pasó a un niñito. |
xan iywal jchuuch | x-b'an eywaal j-chuuch | COM-VT S E3S-S | COM-hacer cólera E3S-mamá | (Hizo colera su mamá) se enojó la mama. |
yameer xkam ra ák'el . | yameer x-kam ra ák'el | ADV COM-VI DIM S | yamero COM-morir DIM niño | Yamero se murio el niñito. |
I amer xkam ra ék'el , | i yameer x-kam ra ák'el | CONJ ADV COM-VI DIM S | CONJ yamero COM-morir DIM niño | Y yamero se murio el nene. |
re ri iywal , | r-e ri eywaal | E3S-SREL DEM S | E3S-SREL DEM cólera | Por la cólera. |
ri iywaal xtij laj tu'. | ri eywaal x-tij laj tu' | DEM S COM-VT PREP S | DEM cólera COM-comer PREP pecho@de@mujer | (Por la cólera que comio en su pecho) tomó la leche con cólera. |
Jii', | jii' | AFI | AFI | Si. |
jwi'l man iywaal xtij laj tu'. | j-wi'l man eywaal x-tij laj tu' | E3S-SREL ART S COM-VT PREP S | E3S-SREL ART cólera COM-comer PREP pecho@de@mujer | Por esa cólera que comió en su pecho. |
Jikalon ti jb'ij taq tantaaw . | (jikalon) (ti) j-b'ij taq (tantaaw) | ??? ??? E3S-VT PL ??? | ??? ??? E3S-decir PL ??? | (Asi dicen que yo oigo) así oí yo. |
Ji' ka' lon tijb'ij taq qaaj , | jii' ka' li (tijb'ij) taq qaaj | AFI PART DEM ??? PL CLAS | AFI PART DEM ??? PL señor | Así dicen señor. |
ri' li jcholaaj , | ri' li j-cholaaj | DEM DEM E3S-ADV | eso@es DEM E3S-manera | Así es su forma. |
ri' li jcholaaj . | ri' li j-cholaaj | DEM DEM E3S-ADV | eso@es DEM E3S-manera | Esa es la manera. |
ee nen tiqaye re , | e neen t-qa-ye' r-e | CONJ ADV INC-E1P-VT E3S-SREL | e que INC-E1P-dar E3S-SREL | ¿E que le damos? |
re mansaniiy , | re mansaniil | DEM S | DEM manzanilla | Le damos manzanilla. |
mansaniiy pech re req | mansaniil pech re req | S S PART ??? | manzanilla compañero PART ??? | solo para. |
mansanilla pech ra alwiin . | mansaniil pech ra alwiin | S S DIM S | manzanilla compañero DIM hierba@buena | Manzanilla con hierba buena. |
Jii', | jii' | AFI | AFI | Si. |
qatzak jun ra manooj ra alwiin mansaniiy , | qa-tzak jun ra manooj ra alwiin mansaniil | E1P-VT ART DIM MED DIM S S | E1P-cocerlo un DIM manojo DIM hierba@buena manzanilla | Cocemos un manojito de hierba buena ymanzanilla. |
ri qe li tin ye' in rechaq , | ri qe li t-iin ye' iin rechaq | DEM ADV DEM INC-PRON VT PRON PRON | DEM solo DEM INC-yo dar yo ellos/ellas | Eso es loque yo les doy a ellos. |
ri qe li tijtij taq , | ri qe li (tijtij) taq | DEM ADV DEM ??? PL | DEM solo DEM ??? PL | Solo eso es loque se toman. |
ri qe li tijtij taq qaaj . | ri qe li (tijtij) taq qaaj | DEM PART DEM ??? PL CLAS | DEM solo DEM ??? PL señor | Solo eso se toman señor. |
Ri qe li tijtij taq , | ri qe li (tijtij) taq | DEM PART DEM ??? PL | DEM solo DEM ??? PL | Solo eso es loque se toman. |
ri qa li re . | ri qe li re | DEM PART DEM PART | DEM solo DEM PART | Solo eso es. |
¿Kita' ayuwab' tak'am b'i li ospitaal entonses ? | ki-ta'-a' a-yuwaab' ti-k'am b'ik li ospitaal entoons | NEG-NEG-ENF E2S-S INC-VT DIR PREP S ADV | NEG-NEG-ENF E2S-enfermo INC-llevar DIR PREP hospital entonces | Entonces no lleva a sus enfermos al hospital entonces. |
Noo , no' nuuk taat , | noo no' nuunk taat | ADV ADV ADV S | no no nunca papá | No nuca señor. |
no' naad ta'n ta'n qaaj . | no' nada ta'n ta'n qaaj | ADV ADV NEG NEG CLAS | no nada NEG NEG señor | No nada no señor. |
naq tziib' teqa , | na-aq tzib' taq-a' | PART-PP VI PL-ENF | tiempo-PP aliviar PL-ENF | Si se alivian. |
je qe lon ri , | jii' qe li-on ri | AFI PART DEM-AP DEM | AFI solo DEM-AP DEM | Solamente así. |
ji'n naq tzib' teqa | jii'n na-aq tzib' taq-a' | ADV PART-PP VI PL-ENF | mero tiempo-PP aliviar PL-ENF | Si se alivian |
je' qe lon ri qaaj , | jii' qe li-on ri qaaj | AFI PART DEM-AP DEM CLAS | AFI solo DEM-AP DEM señor | Solo así señor. |
jii' naq tzib' teqa , | jii' na-aq tzib' taq-a' | AFI PART-PP VI PL-ENF | AFI tiempo-PP aliviar PL-ENF | Si se alivian. |
je qe lon ri , | jii' qe li-on ri | AFI PART DEM-AP DEM | AFI solo DEM-AP DEM | Solamente así. |
jika' li qaaj . | jii'-ka' li qaaj | AFI-ENF DEM CLAS | AFI-ENF DEM señor | Así es señor. |
Ri li . | ri li | DEM DEM | DEM DEM | Eso es. |
¿I jurub' awi'aam wi' lajori juntiir ? | i juruub' aw-imaam wi' laj'ori juntiir | CONJ ADV E2S-S EXS ADV ADV | CONJ cuanto E2S-nieto EXS ahora todo | ¿Y cuantos nietos tiene ahora? |
Ay dyos taat , | ay dyoos taat | VOC S S | ¡hay ! Dios papá | ¡Ay dios señor! |
wi'maam in taat , | w-imaam iin taat | E1S-S PRON S | E1S-nieto yo papá | ¡Los nietos míos señor! |
si ma ajlal ta'n k'ii tqa'n . | si' ma ajla-l ta'n k'ii taq-aq-a'n | ADV NEG VT-PP NEG ADV PL-PL-ENF | si NEG contar-PP NEG mucho PL-PL-ENF | Sin contar som muchos. |
Ay dyos k'ii teqa'n . | ay dyoos k'ii taq-a'n | VOC S ADV PL-ENF | ¡hay ! Dios mucho PL-ENF | Son muchos. |
I juntiir at atb'itow naq . | i juntiir aat at-b'it-ow na-aq | CONJ ADV PRON A2S-VT-AP PART-PP | CONJ todo tú/usted A2S-levantar-AP tiempo-PP | Y toods ellos usted los a recibido. |
Ini'n , | iin-i'n | PRON-ENF | yo-ENF | Yo soy. |
ini'n qaaj , | iin-i'n qaaj | PRON-ENF CLAS | yo-ENF señor | Yo soy señor. |
ini'n | iin-i'n | PRON-ENF | yo-ENF | Yo. |
jun wuk'laal , | jun w-ik'laal | ART E1S-S | un E1S-hijo@de@mujer | una hija. |
li k'eche'laaj , | li (k'eche'laaj) | DEM ??? | DEM ??? | En la montaña. |
Si apart li . | si' apart li | ADV ADV DEM | si aparte DEM | Si eso es aparte. |
Jii apart rechaq li kla', | jii' apart rechaq li kla' | AFI ADV PRON DEM ADV | AFI aparte ellos/ellas DEM allí | Si es aparte lo de ellos allá. |
ri maq neri , | ri maq niri | DEM ART ADV | DEM ART aqui | Los que estan aquí. |
dyos juntiir , | dyoos juntiir | S ADV | Dios todo | Hay dios todos. |
juntiir , | juntiir | ADV | todo | Todos. |
juntiir k'is wi chaq maq wi'jmaam , | juntiir k'is wi' chaq maq (wi'jmaam) | ADV PL EXS PL ART ??? | todo PL EXS PL ART ??? | Todos ya tienen sus nietos. |
enteer taq kirtyan taq taq chaq , | enteer taq kirtyaan taq taq chaq | ADV PL S PL PL PART | entero PL persona PL PL PART | Todos ya son personas mayores. |
juntiir in inilb'enaq rechaq , | juntiir iin in-ilb'e-naq rechaq | ADV PRON A1S-VT-PP PRON | todo yo A1S-esperar-PP ellos/ellas | A todos yo les he asistido. |
ji', | jii' | AFI | AFI | Si. |
ini'n qaaj , | iin-i'n qaaj | PRON-ENF CLAS | yo-ENF señor | (Yo soy señor) yo les he asistido. |
ini'n , | iin-i'n | PRON-ENF | yo-ENF | Soy soy. |
ini'n , | iin-i'n | PRON-ENF | yo-ENF | Yo soy. |
ri' li ri inchaak in . | ri' li ri in-chaak iin | DEM DEM DEM A1S-S PRON | eso@es DEM DEM A1S-trabajo yo | Eso es mi trabajo. |
¿I juntiiri' k'aslemaal chuch Liiy , | i juntiir-i' k'aslem-aal chuch Liiy | CONJ ADV-ENF S-SAB S S | CONJ todo-ENF vivo-SAB señora María | Y todos los partos doña María. |
ri b'elejeb' iik' | ri b'elej-eeb' iik' | DEM NUM-SAB S | DEM nueve-SAB mes | Los nueve meses. |
o nik'j tiq'ax | o' nik'-j ti-q'ax | CONJ ADV-SC INC-VI | o igual-SC INC-pasar | O algunos se pasan. |
o wi' ta' titaawk ? | o' wi' ta' t-taaw-ik | CONJ EXS NEG INC-VT-SC | o EXS NEG INC-llegar-SC | O hay algunos que no llegan. |
Aa wi', | aa wi' | VOC EXS | a EXS | A hay. |
wi' tib'ij te' taat . | wi' ti-b'ij ta'-e' taat | EXS INC-VT NEG-SC S | EXS INC-decir NEG-SC papá | Algunas veces llega señor. |
A wi', | aa wi' | VOC EXS | a EXS | Si hay. |
wi' kab'aal tib'ijte', | wi' kabaal t-b'ik | EXS ADJ INC-DIR | EXS cabal INC-DIR | Algunos llega cabal su día. |
kab'aal tijb'jte'. | kabaal (tijb'jte') | ADJ ??? | cabal ??? | Cabal llega su día. |
Kapne' kond oj , | (kapne') kwaand ooj | ??? ADV PRON | ??? cuándo nosotros | Peor cuando nosotros. |
kond tjqalaj b'i chi riij qatiit'. | kwaand (tjqalaj) b'ik chi r-iij qa-tiit' | ADV ??? DIR PREP E3S-SREL E1P-S | cuándo ??? DIR PREP E3S-SREL E1P-abuela | Cuando llevamos las cuentas con la luna. |
Eso es . | eso es | ADV ADV | eso es | Eso. |
Ri moon jb'aniik iik', | ri mood j-b'an-ik iik' | DEM ADV E3S-VT-SC S | DEM modo E3S-hacer-SC luna | En la forma que esta la luna. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.