transcription stringlengths 1 97 | segmentation stringlengths 1 103 | pos_glosses stringlengths 1 96 | glosses stringlengths 1 141 | translation stringlengths 2 129 |
|---|---|---|---|---|
ji' iik' tik'isi' juun , | jii' iik' ti-k'isi' juun | AFI S INC-VI NUM | AFI luna INC-nacer uno | Y así esta la luna cuando uno nace. |
kab'aal tjb'ijtzaqe , | kabaal (tjb'ijtzaqe) | ADJ ??? | cabal ??? | Y cabal va a dar. |
kab'aal tb'ijtzaqe qaaj , | kabaal (tb'ijtzaqe) qaaj | ADJ ??? CLAS | cabal ??? señor | Cabal vaa dar señor. |
xiq tinta in , | xaq (tinta) iin | PART ??? PRON | solo ??? yo | Solo oígo yo. |
abes tijb'ij , | abeses (tijb'ij) | ADV ??? | a@veces ??? | Solo dice. |
pwes am rechaq trajlaj taq chi riij rajb'al iik', | pwees am rechaq (trajlaj) taq chi r-iij (rajb'al) iik' | ADV S PRON ??? PL PREP E3S-SREL ??? S | pues araña ellos/ellas ??? PL PREP E3S-SREL ??? luna | Ellos cuentan de acuerdo con la luna. |
i mism ti b'i jtzaqe | i miim ti b'ik (jtzaqe) | CONJ ADV ??? DIR ??? | CONJ lomismo ??? DIR ??? | lo mismo va a dar. |
che'. | cha' | VI | decir | Dice. |
B'ijtzaqe' mism , | (b'ijtzaqe') miim | ??? ADV | ??? lomismo | Cabal lo mismo. |
jii' b'ijtzaqe , | jii' (b'ijtzaqe) | AFI ??? | AFI ??? | Si llega. |
tika' chi' teqa'n , | (tika') chi' taq-a'n | ??? PREP PL-ENF | ??? PREP PL-ENF | Asi decen. |
ti b'i jtzaqe | ti b'ik (jtzaqe) | ??? DIR ??? | ??? DIR ??? | Si llega. |
tika' chi' teqa'n , | (tika') chi taq-a'n | ??? PREP PL-ENF | ??? PREP PL-ENF | Asi decen. |
per ri k'u li | peer ri k'u li | ADV PART PART DEM | pero PART PART DEM | peroeso si. |
jiloon wein li , | jilon w-e-iin li | ADV E1S-SREL-PRON DEM | asi E1S-SREL-yo DEM | Asi yo lo mismo. |
ch rij ch rij iik', | ch r-ij ch r-ij iik' | PREP E3S-SREL PREP E3S-SREL S | PREP E3S-SREL PREP E3S-SREL luna | De acuerdo con la luna. |
kab'al tb'i jye', | kab'al t-b'ik j-ye' | S INC-DIR E3S-VT | ranchon INC-DIR E3S-dar | Cabal llega. |
kab'al tb'i jye', | kab'al t-b'ik j-ye' | S INC-DIR E3S-VT | ranchon INC-DIR E3S-dar | cabal va a dar. |
jii kab'al tb'i jye'. | jii' kab'al t-b'ik j-ye' | AFI S INC-DIR E3S-VT | AFI ranchon INC-DIR E3S-dar | Cabal a dar. |
Jika' li qaaj , | ji'-ka' li qaaj | AFI-ENF DEM CLAS | AFI-ENF DEM señor | Asi es señor. |
rika' li . | ri-ka' li | PART-ENF DEM | PART-ENF DEM | Pue eso es. |
t'el chuch iik' | (t'el) chuch iik' | ??? SREL S | ??? enfrente@de luna | Que salga frente a la luna |
o yaaj q'iij ? | o' yaaj q'iij | CONJ S S | o está@enfermo sol | o frente al sol. |
Wi', | wi' | EXS | EXS | Hay. |
wi', | wi' | EXS | EXS | Hay. |
awaas tika' utzaji'n , | awaas tik-a' utzá-j-i'n | S ???-??? VI-SC-ENF | limitación ???-??? decir-SC-ENF | Es pecado le han dicho. |
ri teel jun chuch iik', | ri ti-el jun chuch iik' | DEM INC-VI ART SREL S | DEM INC-salir un enfrente@de luna | Cuando sale uno frente al sol. |
te'l ne' chuch q'iij | ti-el ne' chuch q'iij | INC-VI NEG SREL S | INC-salir NEG enfrente@de sol | sale uno frente al sol. |
Awaasi'n tika utzaji'n qaaj , | awaas-i'n ??? utzá-j-i'n qaaj | S-ENF ??? VI-SC-ENF CLAS | limitación-ENF ??? decir-SC-ENF señor | Asi dicen señor. |
per tz'et nika' li | peer tz'et ni-ka' li | ADV ADV NEG-ENF DEM | pero cierto NEG-ENF DEM | Pero eso es cierto pués. |
jun taq bwelt , | jun taq bweelt | ART PL ADV | un PL vez | En algunas veces. |
por ke tik'asi' raq ék'el | por ke ti-k'isi' yaq ák'el | ADV PART INC-VI PL S | por que INC-nacer los/las niño | Porque cuando nacen algunos niños. |
empediid taq . | empediid taq | ADJ PL | impedido PL | Son impedidos. |
Jii' tz'eti'n . | jii' (tz'eti'n) | AFI ??? | AFI ??? | Es cierto. |
Jiin tk'asi' raq ék'el empediid taq , ri k'u rawaasl li qaaj , ri' rawasl li tika' utzaji'n , | Jiin t-k'isi' yaq ák'el empediid taq ri k'u r-awaas-l li qaaj ri' r-awaas-l li ??? utzá-j-i'n | ??? INC-VI PL S ADJ PL DEM PART E3S-S-PP DEM CLAS DEM E3S-S-PP DEM ??? VI-SC-ENF | ??? INC-nacer los/las niño impedido PL DEM PART E3S-limitación-PP DEM señor eso@es E3S-limitación-PP DEM ??? decir-SC-ENF | Si cuando nace un niños empedido, eso es la consecuencia que dicen. |
per kond jun tijtaaw , | peer kwand jun t-j-ta'-aa-w | ADV ADV ART INC-E3S-VT-TRN-MOV | pero cuando un INC-E3S-oir-TRN-MOV | Cuando uno oye. |
per kon jun mta' tijtaaw ta' looq'. | peer kwaand jun m-ta' ti-j-ta'-aa-w ta' looq' | ADV ADV ART IMP-NEG INC-E3S-NEG-TRN-MOV NEG ADV | pero cuándo un IMP-NEG INC-E3S-NEG-TRN-MOV NEG posible | Pero cuando uno no oye, no se puede. |
Jii' ta' tijtaaw . | jii' ta' ti-j-ta'-aa-w | AFI NEG INC-E3S-NEG-TRN-MOV | AFI NEG INC-E3S-NEG-TRN-MOV | Si no oye. |
re trel jwiich re ék'el impediid , | re (trel) j-wiich re ák'el empediid | PART ??? E3S-S PRON S ADJ | PART ??? E3S-cara él/ella niño impedido | Cuando vea al nene. |
jii' rika' li qaaj , | jii' (rika') li qaaj | AFI ??? DEM CLAS | AFI ??? DEM señor | Si eso es señor. |
wi' rawaas iik', | wi' r-awaas iik' | EXS E3S-S S | EXS E3S-limitación luna | Hay limitaciones para la lulna. |
wi' rawaas q'iij , | wi' r-awaas q'iij | EXS E3S-S S | EXS E3S-limitación sol | Hay limitaciones para el sol. |
tatin iik', | ti-atin iik' | INC-VI S | INC-bañar luna | (Cuando se baña la luna) cuando la luna esta en eclípse. |
tatin q'iij , | ti-atin q'iij | INC-VI S | INC-bañar sol | Cuando se baña el sol. |
awaas te'l jun chuch | awaas ti-el jun chuch | S INC-VI ART SREL | limitación INC-salir un enfrente@de | Es pecado salir frente al sol. |
tika utzaji'n , | ??? utzá-j-i'n | ??? VI-SC-ENF | ??? decir-SC-ENF | Le han dicho pues. |
peroo . | peer | ADV | pero | Pero. |
Si tz'eti'n | si' (tz'eti'n) | ADV ??? | si ??? | Si es cierto. |
jilon tib'isaj ójr . | jilon t-(ib'isaj) ójor | DEM INC-??? ADV | DEM INC-??? antiguamente | Así decían antes. |
Wi' jun tijta jcholaajel , | wi' jun t-j-ta' j-cholaaj-el | EXS ART INC-E3S-VT E3S-ADV-PP | EXS un INC-E3S-oir E3S-manera-PP | Si uno entiende. |
Si tz'eti'n . | si' (tz'eti'n) | ADV ??? | si ??? | Si. |
Jika' li qaaj . | jii'-ka' li qaaj | AFI-ENF DEM CLAS | AFI-ENF DEM señor | Asi es señor. |
ri' li jcholaaj , | ri' li j-cholaaj | DEM DEM E3S-ADV | eso@es DEM E3S-manera | Eso es la forma. |
ri' ka'li jcholaaj qaaj , | ri' (ka'li) j-cholaaj qaaj | DEM ??? E3S-ADV CLAS | eso@es ??? E3S-manera señor | Eso es señor. |
ri' jcholaaj . | ri' j-cholaaj | DEM E3S-ADV | eso@es E3S-manera | Eso es la forma. |
¿Pero awe at taq chuch Liya , | peer aw-e aat taq chuch Li'y | ADV E2S-SREL PRON VT S NOM | pero E2S-SREL tú/usted mandar señora maría | Pero ustedes doña María. |
kita' ta' xwa'x akirneer ataq , | kita' ta x-wa'x a-kirneer ataq | NEG NEG COM-VI E2S-S PRON | NEG NEG COM-estar E2S-oveja ustedes | ¿Ustedes no tuvierón vacas y obejas? |
akwa'yaq o wákix | a-kwa'y-aq o' wakix | E2S-S-PL CONJ S | E2S-caballo-PL o vaca | Sus caballos o ovejas. |
awk'ilaq kwando xatosáyb'aq , | aw-k'il-aq kwaand (xatosáyb'aq) | E2S-SREL-PL ADV ??? | E2S-SREL-PL cuándo ??? | Cuando se apartaron. |
xat kan el taq awk'anaq ? | x-aat kan el taq (awk'anaq) | COM-PRON VI VI PL ??? | COM-tú/usted quedar salir PL ??? | Cuando se quedarón ustedes solos. |
Xwa'xi'n , | x-wa'x-i'n | COM-EXS-ENF | COM-EXS-ENF | Huvo. |
xwa'xi'n taat , | x-wa'x-i'n taat | COM-EXS-ENF S | COM-EXS-ENF papá | Huvo señor. |
xwa'xi' kijeb' qawákix , | x-wa'x-i'n kijeb' qa-wakix | COM-EXS-ENF NUM E1P-S | COM-EXS-ENF cuatro E1P-vaca | Tuvimos cuatro vacas. |
naq xwa'x kwand la' xoj eel qk'aan , | na-aq x-wa'x kwand la' xoj el q-??? | PART-PP COM-EXS ADV PREP S VI E1P-??? | tiempo-PP COM-EXS cuando en baile salir E1P-??? | Tuvimos vacas cuando nos quedamos solos. |
si kijeeb' qawákix xwa'x , | si' kijeb' qa-wakix x-wa'x | ADV NUM E1P-??? COM-EXS | si cuatro E1P-??? COM-EXS | Si cuantro vacas tuvimos. |
xwa'xi'n , | x-wa'x-i'n | COM-EXS-ENF | COM-EXS-ENF | Tuvimos. |
xq'ununi' qawákx , | x-q'unun-i'n qa-wakix | COM-VI-ENF E1P-S | COM-parir-ENF E1P-vaca | Tuvierón crías nuestras vacas. |
xkan ye'saj qawákix jwi'l k'atzan wálb'. | x-kan ye'-sáj qa-wakix j-wi'l k'atzaan w-álib' | COM-VI VT-PAS E1P-S E3S-SREL ADJ E1S-S | COM-quedar dar-PAS E1P-vaca E3S-SREL finado E1S-suegro | Nos dejó vacas mi finado suegro. |
Tos xnaq xq'unuun qáwuj . | entoons x-na-aq x-q'unun q-awaaj | ADV COM-PART-PP COM-VI E1P-S | entonces COM-tiempo-PP COM-parir E1P-animal | Entocenes tuvierón crías nuestros animales. |
Entoses xwa'x na , | entoons-es x-wa'x na | ADV-ADV COM-EXS PART | entonces-es COM-EXS tiempo | Entonces si tuvimos. |
ri' kond ri kirneer , | ri' kwaand ri kirneer | DEM ADV PART S | eso@es cuándo PART oveja | Entoces cuando las ovejas. |
tambyen wi' qakerneera . | tambyeen wi' qa-kirneer | ADV EXS E1P-S | también EXS E1P-oveja | Tambien tenemos ovejas. |
Bay kirneer | baa kirneer | VOC S | baya oveja | Vaya ovejas. |
xinwil na in na . | Cxinwil) na iin na | ??? PART PRON PART | ??? tiempo yo tiempo | Todavía ví yo todavía. |
Ji'. | jii' | AFI | AFI | Si. |
kerneer wi' qakerneer , | kirneer wi' qa-kirneer | S EXS E1P-S | oveja EXS E1P-oveja | Ovejas si tenemos ovejas. |
kon xk'uli' maq ék'el , | kwaand x-k'uli' maq ák'el | ADV COM-VI ART S | cuándo COM-casarse ART niño | Cuando se casarón los patojos. |
maq ánm , | maq ánim | ART S | ART mujer | Las mujeres. |
juntiir naq xe'taq , | juntiir na-aq x-b'e-taq | ADV PART-PP COM-VI-PL | todo tiempo-PP COM-ir-PL | Todos se fuerón. |
Xsach jwichaq . | x-sach j-wich-aq | COM-VT E3S-SREL-PL | COM-perder E3S-SREL-PL | Se acabarón. |
sach jwich ra qawaj , | sach j-wich ra (qawaj) | VT E3S-SREL DIM ??? | perder E3S-SREL DIM ??? | Se perdierón nuestro animalitos. |
sach jwichaq | sach j-wich-aq | VT E3S-SREL-PL | perder E3S-SREL-PL | Se terminarón. |
kom ta chi ki' nen tiyuq'un taq , | koom ta' chi ki' nen ti-yuq'-un taq | PART NEG PREP ??? ADV INC-VT-AP PL | como NEG PREP ??? quien INC-pastorear-AP PL | Como ya no hay quien los pastoree. |
ta ch ki nen tiyuq'un taq , | ta' ch ki nen ti-yuq'-un taq | NEG PREP NEG ADV INC-VT-AP PL | NEG PREP NEG quien INC-pastorear-AP PL | Ya no hay quien los pastorea. |
ri' li qaaj . | ri' li qaaj | DEM DEM CLAS | eso@es DEM señor | Eso es señor. |
B'a li , | ??? li | ??? DEM | ??? DEM | Vaya eso. |
ta' chi ki'n , | ta' chi ke-i'n | NEG PREP PART-ENF | NEG PREP que-ENF | Ya no hay quien. |
ta' chi ki'n , | ta' chi ke-i'n | NEG PREP PART-ENF | NEG PREP que-ENF | Ya no hay quien. |
kom wein kasi solo ánm taq wk'laal , | koom w-e-iin kasi sol ánim taq w-ik'laal | PART E1S-SREL-PRON ADV ADV S PL E1S-S | como E1S-SREL-yo casi solo mujer PL E1S-hijo@de@mujer | Como yo casi solo mujeres son mis hijas. |
re chi xaq re kiib' wunaq , | re chi xaq re kiib' wunaq | PART PREP S PART NUM S | PART PREP sol PART dos hombre | Solo dos hombres. |
xaq wk'laal yaj Juli , | xaq w-ik'laal yaj julio | S E1S-S CLAS S | sol E1S-hijo@de@mujer CLAS julio | Solo mi hijo Julio. |
yaj Miguel , | yaj Miguel | CLAS NOM | CLAS Miguel | Y Miguel. |
Si tz'eti'n . | si' (tz'eti'n) | ADV ??? | si ??? | Cierto. |
Kiib' qe wunaq li , | kiib' qe wunaq li | NUM ADV S DEM | dos solo hombre DEM | Solo dos hombres ellos. |
kiib' qe wunaq li qaaj , | kiib' qe wunaq li qaaj | NUM ADV S DEM CLAS | dos solo hombre DEM señor | Solo dos hombres señor. |
ri qe li . | ri qe li | DEM ADV DEM | DEM solo DEM | Solo ellos son. |
I kond naq xk'uli' ánm , | i kwand na-aq x-k'uli' ánim | CONJ ADV PART-PP COM-VI S | CONJ cuando tiempo-PP COM-casarse mujer | Cuando se casarón las mujeres. |
e xkaan kib' wunaq , | e x-kan kiib' wunaq | CONJ COM-VI NUM S | e COM-quedar dos hombre | Se quedarón dos mujeres. |
ee ta' chi'n , | e ta' ch-i'n | CONJ NEG PREP-ENF | e NEG PREP-ENF | ¡Ya no hay quien! |
ta' chi' nen teqa taq , | ta' chi nen (teqa) taq | NEG PREP ADV ??? VT | NEG PREP quien ??? mandar | ya no hay quien mandar. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.