text
stringlengths 7
335k
|
|---|
GAYDN (Haydn) Frans Yozef (1732
31
3, Rorau qishlogʻi, Jan
Avstriya — 1809
31
5, Vena) — Avstriya kompozitori, kapelmeyster, Vena klassik maktabinsht yirik vakili
24 ta opera, 100 dan ortiq simfoniya, turli cholgʻular uchun 35 konsert, diniy kantata va messalar, fortepiano sonatalari, turli tarkibdagi kamer ansambllar (shu jumladan, 83 torli kvartet) va boshqa asarlariing muallifi
"Dunyoning yaratilishi" (1798) va "Yil fasllari" (1801) oratoriyalari hamda 1796—1802 yillarda yaratilgan messalar G
ijodining choʻqqisidir
Ayrim asarlari ("Kutilmagan uchrashuv" operasi, 1775)da Shark, mavzularini ekzotik tarzda ifoda etgan
|
110
99. Segboer C.L., Holland C.T., Reinartz S.M., Terreehorst I.,
Gevorgyan A., Hellings P.W. Nasal hyper-reactivity is a common
feature in both allergic and nonallergic rhinitis // Allergy. –2013. -
N68(11). - P.1427-1434.
100. Segboer C.L., Terreehorst I., Gevorgyan A., Hellings P.W.,
van Drunen C.M., Fokkens W.J. Quality of life is significantly
impaired in non-allergic rhinitis patients // Allergy. -2017. -
10.1111/all.13356.
101. Singh U. A Pilot Study Investigating Clinical Responses and
Biological Pathways of Azelas tine/Fluticasone in Nonallergic Vas
Bernstein JA omotor Rhinitis before and after Cold Dry Air
Provocation // Int Arch Allergy Immunol. –2017. - N!73 (3). – P.153164.
102. Shah R., McGrath K.G. Nonallergic rhinitis // Allergy
Asthma Proc. -2012. - Vol. 33, Suppl 1. - P.19-21.
103. Sogut A., Yilmaz O., Kirmaz C., Ozbilgin K., Onur E.,
Celik O. Regulatory-T, T-helper 1 and T-helper 2 cell differentiation
in nasal mucosa of allergic rhinitis with olive pollen sensitivity // Int
Arch Allergy Immunol. -2012. - N!57(4). - P.349-353.
104. Scarupa M. D. Kaliner M. A. Nonallergic rhinitis, with a
focus on vasomotor rhinitis: clinical importance, differential
diagnosis, and effective treatment recommendations // World Allergy
Organ. J. -2009. - N 2 (3). -R.20-25.
105. Tan G. Therapeutic effectiveness of endoscopic vidian
neurectomy for the treatment of vasomotor rhinitis // Acta
Otolaryngol. –2014. - N!34 (3). P.260-267.
106. Choi E.B., Hong S.W., Kim D.K., Jeon S.G., Kim K.R.,
Cho S.H. Decreased diversity of nasal microbiota and their secreted
extracellular vesicles in patients with chronic rhinosinusitis based on a
metagenomic analysis. Allergy. -2014. - N69(4). -P.517-526.
107. Christine
L.
Segboer, Wytske
J.
Fokkens, Ingrid
Terreehorst, Cornelis M. van Drunen Endotyping of non-allergic,
allergic and mixed rhinitis patients using a broad panel of biomarkers
in nasal secretions // PLoS One. -2018. - N!3(7). - e0200366.
108. Quan M, Casale TB, Blaiss MS. Should clinicians routinely
determine rhinitis subtype on initial diagnosis and evaluation? A
debate among experts // Clin Cornerstone. –2009. – N 9. – P.54-60.
|
pikir yoretmeler alynyar. Meselem, VxP(x) gorniisdaki taze pikir yoretme x-in
ihli bahalary tigin P(x) bolyandygyny, 3xP(x) gornisdaki taze pikir yoretme bolsa
x-тй P(x) Б0Tyaп Бaпaзy Бaтдyғyпy aйaдўaтг.
Meselem, P(x): "x Samarkantda doglan" predikata garayarys.
Onda VxP(x) g6rniisdaki taze pikir yoretme "hemme Samarkantda doglan"
yaly, 3xP(x) gorniisdaki taze pikir yoretme bolsa "seyle adamlar bar bolup, olar
Samarkantda doglan" yaly okalyar.
VxP(x), ixP(x) gornisdaki pikir yoretmelerin eyn-yalaniygyny kesgitlemek
iigin mysallar getiryaris.
2-nji mysal.
D— $11,2,3,4,5) bolsa, Vx € D, x"2x pikir yoretme eyn bolyandygyny subut edin.
AA Cбгпйт yaYy,
2221,
2222,
3223,
4224,
52225,
Diymek, Vx ED, x"2x pikir yoretme eyn eken. A,
Vx ER, x2x pikir yoretme yalan bolyandygyny subut etmek iigin x-11 ol yalan
bolyan bir bahasyny tapmak yeterli, diymek yerliklidir.
Cyndan hem, x
bolanda (1y = I = И bolyar.
|
Quloq shang‘illashi: Koronavirusning o‘limga olib kelishi mumkin bo‘lgan simptomi ma’lum bo‘ldi
Amerikalik biznesmen Keyt Teylor koronavirus keltirib chiqargan tinnitus sabab o‘z joniga qasd qildi. O‘limidan avval Keyt mazkur muammodan aziyat chekayotganlar uchun jamg‘arma tashkil qilishga ulgurgan. Bu qanday alomat va unga qarshi qanday kurashish mumkinligi haqida quyida o‘qishingiz mumkin.
Tinnitus nima?
Tinnitus eshitish bilan bog‘liq muammo sanalib, unda odamning qulog‘iga shovqin, chiyillash va boshqa takrorlanuvchi tovushlar juda ham baland va past chastotada eshitilishi, bu bir yoki har ikki quloqda kuzatilishi mumkin.
Hatto shovqinli joylarda ham quloqqa chalinishi mumkin bo‘lgan bunday sadolardan odamlar qutula olmasligi, sas hatto uyquda ham eshitilishi mumkin. Doimiy ravishda quloqdagi jaranglash bilan kechadigan tinnitus bilan yashash va unga chidash oson bo‘lmaydi.
Tinnitus yetarli darajada kam tarqalgan, ammo odatda qisqa muddat davomida kuzatiladi: sayyoradagi deyarli har o‘ninchi odam bilan hech bo‘lmaganda bir marta ushbu holat yuz bergan. Odatda bu bir necha soniyadan uzoqqa bormaydi, ikki kun davom etadigan tinnitus esa shifokorga murojaat qilish uchun jiddiy sabab bo‘la oladi.
Koronavirus bilan qanday aloqadorligi bor?
Tinnitus koronavirusga xos simptomlarning rasmiy ro‘yxatidan o‘rin olmaganiga qaramay, ayrimlar COVID-19 bilan zararlangandan keyin uning paydo bo‘lganini ma’lum qilgan. Teylorning o‘limidan keyin, ayniqsa, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari kasallikdan so‘ng bir qulog‘i eshitmay qolgani, asabga tegadigan shang‘illash kuzatilgani, bir haftadan keyin o‘tib ketgani bilan baribir yoqimsiz bo‘lganini yozib qoldirgan.
Koronavirus simptomlari bilan bog‘liq tadqiqotlarda koronavirus bilan kasallangan 15 foiz odam eshitish bilan bog‘liq muammo, xususan, tinnitusdan shikoyat qilgani aniqlangan. Koronavirusgacha muammosi bo‘lganlarda esa virus bilan zararlangandan keyin ahvol yanada yomonlashgan.
Mazkur muammo koronavirus immun tizimining kuchli reaksiyasini keltirib chiqarib, miya bilan quloq o‘rtasidagi aloqa ishdan chiqishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Emlanganlar orasida kuchli tinnitusning kuzatilishi hozircha qayd qilinmagan. AQShning virusga qarshi emlangan katta yoshli fuqarolarida kuzatilgan, ammo yengil kechgan va tez o‘tib ketgan ushbu holatni emlanish bilan bog‘lab bo‘lmaydi.
Qanday davolash mumkin?
Uni butkul bartaraf qilib bo‘lmagani bilan shifokorlar simptomlarni yengillashtirish uchun steroidlar va yallig‘lanishga qarshi vositalarni qabul qilishni yozib berishi mumkin. Yoqimsiz tovushlarni neytrallashtirish uchun yoqimli musiqa va tovushlarni eshitish kerak. Ammo nima bo‘lgan taqdirda ham shifokorga borish va uning tavsiyasi asosida chora ko‘rish kerak.
|
31)
BIR NECHA O‘ZGARUVCHINING FUNKSIYASI
mavjud bo‘lsa,
2 = f(x,
u) funksiya 11, (Ho. Ur)
Nuqtadi
uz-juksiz deyiladi.
Agar x = h,
Ax,
u = u,
Au deb belgilasak,
(1) tekglik-ni bunday
yozish mumkin:
um Loyev! Al. o‘s? 9) = Lee! Yo)
(1)
ayan
yoki
Mm (f(x tax, yat Ay)
f(x Ud = 0.
(17)
Aulo
Ar =
u (Ax) – (Du),
deb
belgilaymiz.
Ax–0 va Du –0 da
Ar–0 va, aksincha, Ar = O
bo‘lsa, Ax–0 va
Au –0 bo‘ladi.
(17) tenglikda kvadrat qavslar ichida turgan ifoda funksiyaning to‘la orttirmasi Ag ekanini e’tiborga olib,
(17)
tenglikni bunday shaklda yozish mumkin:
lim Az —0.
(1”)
Ar–o0
Biror sohaning har bir nuqtasida uzluksiz bo‘lgai
funksiya
shu sohada uzluksiz deyiladi.
Agar biron
M («o, U)
nuqtada (1)
tenglik
bajarilmasa,
M (Ho, Ur) nuqta
2—U (x, u) funksiyaning uzilish
nuqtasi
ds-yiladi. (1") shart, masalan, quyidagi hollarda bajarilmasligi mumkin:
1)
2 = U.x,
u) funksiya
M (x, u) nuqta biror
atrofining
barcha nuqtalarida aniqlangan, lekin M (x),
U.) nuqtaping o‘zida aniqlanmagan;
2)
2 = {x,
u) funksiyaM (x.,
uv) nuqta atrofining
barcha
nuqtalarida aniqlangan, lskin
Pt f(x, y)
x-
kl
U– O‘s
limit mavjud emas.
3) Funksiya
M (x),
o‘s) nuqta atrofiling barcha nuqtalarida
aniqlangan va It
{ (x,
u) limit ham mavjud, lekip
O».
U–u.
It X.x, u) = U (Ho. Yo)
»!
1
U—u,
1-misol.
2 = Xx? 4 ut funksiya x va
uning har qanday qiymatlarida,
ya’nch Ohu tekislikning
har bir nuqtasida uzluksiz.
Haqiqatan, x
va
u, Ax
va Au ning har qanday qiymati uchun:
Az = 1(24 Ax) 1 (U
Aur) – (27–u") = 2x Ax.-u 2u Au 4 A.t f Aut,
|
Yuqorida zikr etilgan uch markaz, ya’ni A Q SH , G 'arbiy Yevropa va
xo'jalik hayotidagi tebranishlar, ko‘tarilishlar va tushkunliklar o ‘z aksini
operatsiyalar b o g iiq
S anoat sikllari mexanizmi bilan bog‘liq t o ‘lov
bir mam lakatdan boshqa mamlakatlarga o ‘tib ketishiga ko‘maklashadi
|
Joriy yilning 27 fevral kuni “Sirdaryo IES” AJ Axborot texnologiyalari bo‘limida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 12 yanvardagi «Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish tartibini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 22 - sonli Qarori to‘g‘risidagi yig‘ilish muhokamasi bo‘lib o‘tdi
|
Dart Veyder qahramoni “Yulduzlar jangi”ning spin-offi “Yulduzlar jangi: Qochqin”da katta rolga ega bo‘ldi
Bu haqda JoBlo nashriga tayanib, “Gazeta
ru” xabar bermoqda
Nashr ma’lumotiga ko‘ra, ushbu qahramon filmda paydo bo‘ladi, uning roli oldin kutilganidan kattaroq bo‘ladi
JoBlo yana spin-offda to‘liq qora kiyim kiygan shturmchilar bo‘lishini xabar qilmoqda
Bu haqdagi gap-so‘zlar 2015-yil oxirida tarqalgandi, endi nashr o‘z ma’lumotini manbalarga tayanib, tasdiqlamoqda
Bundan tashqari, shturmchilarni Death Troopers deb atalishi ma’lum bo‘ldi
Kinolenta rejissori — Garet Edvards
Filmda Felisiti Jons, Mads Mikkelsen, Ben Mendelson, Alan Tyudik, Forest Uitaker va boshqalar suratga tushadi
Kartina Amerika prokatiga 2016-yil 16-dekabrda chiqadi
|
Tabiiyki, Hyorst voqeasi (e’tibor ber, 1898 yil), uning ish tutumi darslikda “yomon jurnalistika” deya tanqid ostiga olingan
Bu voqea qanchadan-qancha odamlarni urushga chog‘lagan, xayolini chalg‘itgan, Ispaniya mamlakati rahbarlarining halovatini o‘g‘irlagan, xullas, yolg‘on axborotning zararlarini sanab adog‘iga yetish qiyin
|
Word dasturi, odatda, dasturlar dispechorining Microsoft Office bo’limida joylashgan bo’ladi
Word dasturini ishga tushirish uchun “sichqoncha” ko’rsatkichini Word piktogrammasini ustiga keltirilib, uning chap tugmachasi ikki marta bosib, standart usulda ishga tushirish mumkin
Yoxud “Пуск” tugmachasi yordamida “Программы” bandiga kiriladi va dasturlar ro’yxatidan Microsoft Word ko’rsatkich orqali topiladi xamda “sichqoncha” chap tugmachasi bosiladi
Natijada ekranda dastlab Word dasturi zarvaragi so’ngra Wordning ishchi stoli paydo bo’ladi
|
Qismat .......................................................................................................... 44
Qonuniyat ...................................................................................................... 44
Hukm .............................................................................................................. 45
Iltijo .......................................................................................................... 46
Tavallo............................................................................................................46
Qanoat ........................................................................................................... 47
Vasiyat..............................................................................................................48
Nasihat ......................................................................................................... 48
Nahot.............................................................................................................. 48
Orzu ............................................................................................................... 50
Xastalik......................................................................................................... 50
Visol............................................................................................................... 51
Ey, yoronlar ....................................................................................................51
Bag‘ishlov ...................................................................................................... 53
O‘zbegim ......................................................................................................... 58
Navoiy (doston) ........................................................................................ 60
G‘AZAL YO‘LIDA
Mardumi O‘zbekistonman .......................................................................... 68
Xastaman ...................................................................................................... 69
Jamolingda ................................................................................................. 69
Firoqing o‘tida ........................................................................................ 70
Yig‘lay-yig‘lay ............................................................................................. 71
Xabar keldi ................................................................................................ 72
Yuzingizda .................................................................................................... 73
Bexabarsan .................................................................................................. 74
Yor aylagan .................................................................................................. 74
Rozidilim .................................................................................................. 75
Keng dalalar .........................
76
Anorga qasida .....................................
77
Odam desam .................................................................................................. 78
Muxammaslar ............................................................................................. 79
Musaddas ..................................................................................................... 85
Musabba’ ..................................................................................................... 87
Musamman ......................................................•............................................. 88
Masnaviy...................................................................................................... 90
To‘rtliklar ................................................................................................. 91
Tuyuqlar ..................................................................................................... 105
Fardlar ..................................................................................................... 115
Bitiklar ................................................................................................... 117
JAHON ShE’RIYATIDAN
Ruboiylar (F oniy).................................................................................. 120
Qit’alardan ( Foniy)............................................................................... 130
Iqbol (.A .S .P ush kin ) ............................................................................... 134
|
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Folker Turk ukrainalik harbiylar tomonidan asirlikdagi rus askarlari “o‘ldirilgani” aks videolar haqiqiy bo‘lishi mumkinligini aytdi. Bu haqda “Interfaks” xabar berdi.
Jenevada 25-noyabr kuni e’lon qilingan bayonotda BMTning Ukrainadagi inson huquqlari sohasidagi monitoring missiyasi shunday xulosaga kelgan.
“Kadrlar haqiqiy bo’lishi ehtimoli katta. BMT voqeani aniqlashga yordam berish uchun mustaqil va batafsil sud-tibbiy ekspertiza zarurligini ta’kidlaydi. Ukraina rasmiylari mazkur hodisa yuzasidan jinoiy ish qo‘zg‘atganidan xabardormiz”, — deydi Folker Turk.
U tomonlarni “harbiylarga qasos olmaslik, asirga olganlarni qatag‘on qilmaslik va bu ko‘rsatmalar to‘liq bajarilishini ta’minlash kerakligi haqida aniq ko‘rsatmalar berishga” chaqirdi. Oliy komissar mahbuslarga insonparvar munosabatda bo‘lish talabi Jeneva konvensiyalarida belgilab qo‘yilganini eslatdi.
Mavzuga doir:
Rossiya ukrainalik harbiylar asirdagi rus askarlarini otib tashlaganini ma’lum qildi Ukraina hukumati asirdagi rus harbiylari otilgani aks etgan videoni tekshirmoqda Rossiyalik asirlarning qatl etilishi aks etgan videodan keyin Davlat dumasi dunyo davlatlarini “Kiyev rejimi jinoyatlarini qoralashga” chaqirdi
|
AQSh milliy meteorologik xizmati ma'lumotlariga ko‘ra, 5 sentyabrda Kaliforniya shtatining 10 ta okrugida kunduzgi havo harorati rekord darajagacha isidi.
Jumladan, Vudlend-Xillzda harorat soat 15ga kelib 47 darajagacha isigan. Bu kun 1979 yil sentyabrda qayd qilingan harorat rekordini yangilab, ushbu oy uchun tarixdagi eng issiq kun bo‘ldi.
6 sentyabrda shtatning ba'zi joylarda harorat yanada ko‘tarilishi mumkin. Jumladan, Vudlend-Xillzda 48 daraja harorat o‘rnatilishi kutilmoqda.
Oxirgi 100 yillikda Kaliforniyada joylashgan Los-Anjyeles shahrida o‘rtacha yillik harorat 5 darajaga ko‘tarilgan. Biroq shu davr ichida shtatning o‘zi uchun avgust va sentyabrdagi o‘rtacha harorat 8-9 darajaga oshgan. Mutaxassislar buni global issiqlik bilan bog‘lashmoqda.
|
iPhone 12 Pro ingichka qirralari silliqlangan yangi dizaynga ega bo‘ldi — orqa tomonida u iPhone 11 Pro’dan hech qaysi jihati bilan farq qilmaydi, yon tomonidan esa eski iPhone 5’ni yodga soladi, deb yozadi Hi-Tech.Mail.ru.
Internetga tarqalgan videoda yangi iPhone’ni har tomondan tomosha qilish mumkin.
The real iPhone 12 Pro, unparalleled refinement. pic.twitter.com/QWXZLCN09W— Ice universe (@UniverseIce) October 19, 2020
iPhone 12 Pro uchta kamera va Lidar sensoriga ega bo‘lgan. Smartfon ilk 5 nanometrli A14 Bionic protsessorida ishlaydi.
Avvalroq Picodi portali tahlilchilari tadqiqot o‘tkazib, dunyoning qaysi mamlakatida yashovchi aholi Apple’ning yangi mahsuloti — 128 gigabaytli iPhone 12 Pro versiyani xarid qilish imkoniga ega ekanligini aniqlagan edi.
|
Namangan shahrida joylashgan chevarxonalardan birida 30 dekabr kuni yong‘in sodir bo‘ldi. Bu haqda Namangan viloyat Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi xabar qildi.
Ma’lum qilinishicha, shu kuni soat 12:09 da shahar FVB bo‘limiga «Ozod» mahallasi A.Xo‘jayev ko‘chasida joylashgan xususiy korxonaga qarashli chevarxonada yong‘in sodir bo‘layotgani to‘g‘risida ma’lumot kelib tushgan.
Yong‘in qutqaruvchilari voqea joyiga 12:14 da yetib borgan, soat 12:16 da yong‘in joyi o‘rab olingan. 12:45 da holat bartaraf etilgan.
Yong‘in oqibatida chevarxona binosining shift va ichki qismidan 70 kvadrat metr joyi, tayyor va yarimtayyor mahsulotlar, 6 dona tikuv mashinasi, 1 dona kompyuter hamda hujjatlar yonib zararlangan. Fuqarolarning tan jarohati olishi va halok bo‘lishi holatlari kuzatilmagan.
Hozirda holat yuzasidan tergovga qadar surishtiruv ishlari olib borilmoqda.
|
2
Turnikda yoki boshqa joyga osilib tortilish 15-20 marta
|
Bosh sahifa
Markaziy Osiyo
AQSh-Markaziy Osiyo
O’tgan yilning oxirida Nigeriya hukumati “Boko Haram” terror guruhining kuni bitdi, deya e’lon qilgan edi
“Amerika Ovozi” bu mamlakatdagi vaziyatni ko’zdan kechirganida buning aksini ko’rdi
Terror tizimi hamon faol
Nigeriyaning katta qismi tahdid ostida yashaydi
Aholi nochor
Qashshoqlik, imkoniyatsizlik yoshlarni jangarilikka yetaklamoqda
|
Nega endi insonlar 60-70 yoshida qariydi va ko’pchiligi esa 70-80 yoshda o’lib ketadi?
(Tug’ilish, o’sish, o’lish haqidagi fanni – gerontologiya fani deyiladi)
|
149
Xarobadan chiqqan mashhurlar
fermer edi. Uning Viskonsindagi Fort-Etkinson
yaqinida uncha katta bo‘lmagan chorva fermasi bor
edi. Ammo Maylo oilasini kerakli narsalar bilan
zo‘rg‘a ta’minlardi. Har yili shu ahvol. Ana shunda
birdan chaqmoq chaqib qoldi!
Jons shol bo‘lib to‘shakda yotib qoldi. Hayotining oxirgi pallalarida u butunlay holdan toydi.
U zo‘rg‘a qimirlay olardi. Qarindoshlari, Jons
umrining oxirgi kunlarini baxtdan mahrum bo‘lib
o‘tkazyapti, uni davolashdan umid yo‘q, deb ishongan
edilar. Agar yana bir voqea ro‘y bermaganida, xuddi shunday bo‘lishi aniq edi. Uning sababchisi ham
Jonsning o‘zi edi. Baxtli inson muvaffaqiyat va
boylikka muyassar bo‘lgach, qanchalik saodatga erishsa,
u ham ana shuncha baxt-iqbolga sazovor bo‘ldi.
Jons bu o‘zgarishga qanday erishdi? U o‘z aqlining
yordamiga tayandi. Ha, Jonsning butun jasadi falaj
bo‘lib qolgan, harakatsiz, ammo miyasi bus-butun,
zararlanmagan edi. U o‘ylashning uddasidan chiqardi.
Jons o‘ylay boshladi, rejalar tuzishga kirishdi.
Bir kuni u o‘y-fikrga chulg‘anib yotar ekan, dunyodagi
eng zarur, kerakli odam kim ekanligini tushundi va
dunyoni to‘g‘ri va salbiy idrok etish yozuvlari bitilgan
tumor o‘zida ekanligini angladi. O‘zining qadr-qimmatini aniq ko‘rdi. Aynan ana shu damlarda Jons
o‘zining taqdirini hal etdi!
Tajribaga asoslanib dunyoni idrok etish boylikni o‘ziga qarab «tortadi». Maylo S.Jonso‘zida
tajribaga asoslangan holda dunyoni idrok etish
holatini ishlab chiqishga qaror qildi. U xushchaqchaq
va orzu-umidga limmo-lim inson bo‘lishga ahd qildi, o‘z g‘oya va qarashlarini qutiga tashlamay hayotga
tatbiq etishga kirishdi. Maylo foyda keltirishga
chanqoq edi.
U o‘z oilasini, ularga og‘irligi tushmasligi uchun,
ta’minlashni istab qoldi. Ammo kasallikni qanday
qilib afzallikka aylantirish mumkin? Maylo ana
shu eng muhim savolga javob topishga urindi, uning
murakkab jihatlariga qarab o‘tirmadi.
|
Pravo na soudni a jinou pravni ochranu
..
Hlava Sesta
Ustanoveni spole€na
127
|
Joriy yilning 13-18 may kunlari O‘zbekiston xotin-qizlarining innovatsion g‘oyalari, loyiha va ishlanmalarini tatbiq etishda har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, tadbirkorlik va ixtirochilik faoliyatiga keng jalb qilish maqsadida “ Innowomenweek” xotin-qizlarning innovatsiya haftaligi o‘tkazilmoqda
Kun
uz muxbiri O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi ma'lumotiga tayanib, shu haqida xabar beradi
Mazkur haftalik O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi va O‘zbekiston Ixtirochi ayollari markazi tomonidan Toshkent davlat agrar universiteti, Toshkent shahridagi Inha Universiteti va Toshkent pediatriya tibbiyot instituti bilan hamkorlikda tashkil etildi
“Innowomenweek” haftaligida iqtisodiyotning turli tarmoqlarida mehnat qilayotgan 700 nafardan ortiq xotin-qiz ishtirok etadi
Dastur bo‘yicha 13-14 may kunlari Toshkent davlat agrar universitetida “AGROWOMENUZ” mavzusidagi forum va ko‘rgazma, 15-16 may kunlari Toshkent shahridagi Inha Universitetida “TECHNOWOMENUZ” mavzusidagi forum va o‘quv seminarlar va 17-18 may kunlari Toshkent pediatriya tibbiyot institutida “MEDICALWOMENUZ” mavzusidagi forum, ko‘rgazma va o‘quv seminarlar tashkil etiladi
|
tutishga urindi. Shular oldida sirni boy bergandan
ko‘ra tilkapora bo‘lgani yaxshiroq. Shuning uchun bosiqlik bilan suratni qaytib berdi.
—Buni nimaga ko‘rsatyapsizlar, axir bu o‘ta pastlik,
qabihlik-kuz Yo
meni
shu
yo‘l
bilan
ilmoqqa.
ilintirmoqchi bo‘lyapsizlarmiyo Xomtama bo‘lmang, men
siz
aytgan ayol emasman.
Bunaqa
nayranglar
bilan
meni yengib ololmaysizlari.
—Nima nayrang, qanaqa ilmoqqa ilintirish! —
g‘azabdan ko‘zlarining atroflarigacha ko‘karib, baqira
boshladi Artyom Ashotovich, —shunday deyishga qanday
tiling bordi
.
.
Artyom Ashotovich yana nimalardir deb o‘dag‘aylashga
o‘tdi. Labi-labiga tegmay bidirladi, biroq Maftunaning
qulog‘iga
hech
narsa
kirmasdi
hozir.
Qulog‘i
rippa
bitib
qolgan.
Yuragining
sanchig‘i
zo‘raydi..
Qo‘li
beixtiyor
ko‘tarilib,
ko‘ksini
bosdi.
Muzday
terdan badani soviy boshladi. Ammo tomirlarida qon
qaynab, to‘fon qutirayotganga o‘xshardi. Oldida hech kim
. bo‘lmaganda o‘rnidan irg‘ib turib
ketardi. Qutirgan
sirtlonday o‘zini har yon urgan; qo‘liga nima tushsa,
chor tomonga
otgan,
nima
ko‘rinsa
urib
sindirgan,
alamini olgan bo‘lardi. Axir Mirixlos qanday qilib
shu alpozda suratga tushishga imkon berdi. Yana nota-
! nish qandaydir yalang‘och xotin bilan.. qip yalankoch-a..
Birida
quchoqlashib
o‘tirishar,
ikkinchisida
bir
b
yostiqqa bosh qo‘yib yotishardi.
«Xiyonatkor! —deb yubordi ichidan to‘lqinlanib, —
seni shu qiyofada ko‘raman, deb o‘ylaganmidim; Shuni
ko‘rgan ko‘zlarim sitilib tushsa bo‘lmaydimiyo Mafkurasi pok, boadab, deb maqtaganim,
ne umidlar bilan
bir
yostiqqa bosh qo‘yganim oqibatda shunday hunar
ko‘rsatdingmi hali! Qaniydi yonimda bo‘lsang-u sochlaringni bittalab yulsam, ko‘zlaringni o‘ysam, basharangga
tupursam..
Qarshisida
to‘rtta
ko‘z
o‘qday
qadalib
qolganiga
nigohi tushgach diqqati bo‘lindi. Ayni paytda hushyor
tortdi.
Bular
maqsadlariga
yetib,
qilmishlaridan
zavqlanishlari uchun imkon bermaslik kerak, —deb
o‘yladi keyin, —ichdan tantana qilishlariga zarracha
yo‘l qo‘ymaslik kerak)
Uning
g‘amgin
qiyofasidan
ko‘p
narsalarni
uqib
olayotgan Mansur Zufarovich olovga lampamoyi quydi:
—
Ha,
siz
bu
yoqda,
u sizdan kutilganiga shukr
qilib, ayshini surib yuribdi. Uyda onangiz, bolala-
|
4
-ning va -ni qo’shimchalarinin qo'llanishini bilasizmi?
5
Darslik kitobingizdagi (A
Rafiyev, N
G'ulomova, Ona tili va adaviyoti) 30-mashqni o'qing, nuqtalar o'rniga kelishik qo’shimchalaridan qoyib, gaplarni ko'chiring, -ning,-ni qo’shimchalarining qo'llanishini izohlang
|
Yechish.
Ening qabul qilishi mumkin bo‘lgan qiymatlari 1, 2, 3, 4, 5, 6 sonlardan iborat, bu qiymatlarni
u I
ehtimol bilan qabul qiladi. Matematik kutilmasini
topamiz:
Me-ilaolizliq
lik
1
IAA
7
1
21
014243444540) -75—3,5.
Matematik kutilmaning ehtimoliy ma’nosi quyidagicha:
tasodifiy miqdorning matematik kutilmasi uning kuzatilayotgan qiymatlarining o‘rtacha arifmetik qiymatiga taqriban
teng, ya’ni
x— ME.
Matematik kutilma quyidagi xossalarga ega:
1. O‘zgarmas miqdorning matematik kutilmasi shu
o‘zgarmasning o‘ziga teng:
MC—C.
Isbot. Bitta
C€ ni mumkin bo‘lgan qiymatni p—
1
ehtimol bilan qabul qiluvchi diskret tasodifiy miqdor deb
qabul qilish mumkin, demak,
MC- C’1 —C.
2. O‘zgarmas ko‘paytuvchini matematik kutilma belgist-dan tashqariga chiqarish mumkin: M(C€)
-— CME.
Isbot. £ tasodifiy miqdorning taqsimot qonuni
EX, G, u X,
PB:
Pi» B»,
.... B,
bo‘lsin,
u holda C£ tasodifiy miqdorning taqsimot qonuni:
Cx: Cx, Cx, ..., CX,
PB. Bi: Ba, 5, B,
bo‘ladi,
u holda C£ tasodifiy miqdorning matematik kutilmasi quyidagicha aniqlanadi:
M(CE) — Cxip, 4 OXpo
4 COX,
—C(Xipj 4 XP
o. 4 X,) -CM.
314
|
118
qadam tashlab, jarrohlikxonasining eshigini o‘zi ochib kirib ketdi.
Akramjon butun diqqati xotinida bo‘lgani uchun meni payqamadi.
Mastura esa menga bir qaradi-da, tanimadi shekilli, indamadi.
Jarrohlikka shifokorlarning ko‘ngli chopmagani, xastaning
holi o‘zimga ma’lum bo‘lgani, Masturaning o‘limning yuziga
bunchalik tik qaragani qorong‘uda qo‘rqqan kishi ashula
aytganidek emasmikin, degan gap ko‘nglimdan o‘tgani uchun
jarrohliknung natijasini kutmadim; kechqurun kasalxonaga
telefon qilmoqchi bo‘lganimda, rostini aytsam, telefon go‘shagini dadil ololmadim. Yo‘q, xayriyat, Mastura jarrohlikdan
bardam turibdi. Shunaqa deyishdi.
Shundan keyin men uzoq safarga ketdim-u, Masturaning
taqdiridan bexabar bo‘ldim, lekin uni tez-tez eslar edim; bu
irodali, joni temirdan insonning tuzalib ketishini, yashashini,
uzoq umr ko‘rishini uning o‘zidan ham ko‘proq tilar edim.
Shuning uchun oradan uch yil o‘tgach, Akramjonni bir begona
xotin bilan ko‘rganimda alamimdan dod deb yuborayozdim.
Paxta bayrami hech qayerda Mirzacho‘ldagidek qiziq o‘tmasa
kerak, chunki bu yerda respublikaning turli viloyatlaridan kelgan
odamlar o‘z viloyatining ashulasini, o‘yinini ham olib kelgan
deyishadi. Paxta bayramini yor-jo‘ralar bilan Guliston tumanida
o‘tkazdik. Akramjonni boya aytganim xotin bilan shu yerda,
Guliston tumani markazining chiqaverishida ko‘rdim. O‘rta
bo‘ylik, xushqomat, vujudidan yoshlik kuchi va g‘ayrati yog‘ilib
turgan qop-qora juvon otda olma yeb, yo‘l bo‘yida turar,
Akramjon o‘z otining ayilini qayta bog‘lamoqda edi. Akramjon
meni ko‘rib qoldi-yu, juvonga bir nima dedi. Juvon darrov
otdan tushdi. Ikkovi yugurib keldi. Ikkovi ham men bilan juda
eski qadrdonday so‘rashdi. Biroq men, harchand qilsam ham
palatadan chiqib jarrohlikxonasiga kirib ketayotgan Mastura
ko‘z o‘ngimdan ketmay, bular bilan samimiy ko‘risha olmadim:
Akramjonni bir nav quchoqlagan bo‘ldim, juvonga esa qo‘limning
uchini berdim.
–Amaki, meni tanimadingizmi? –dedi juvon va xurjundan ikkita olma olib, birini menga berdi.
–Qay yerdadir ko‘rganday bo‘laman, lekin...
Juvon qo‘lidagi olmani ustma-ust bir necha martaba
tishladi va chala chaynab yutdi.
|
bu yerda: So‘l-gruntni o‘rtacha tashish uzoqligi,
«rr – buledozerni burilishi uchun ketgan vaqt, sek.
O‘ buldozerni qirqish, tashish va qaytishdagi tezligi kmusoat.
K.
- buldozerni
Qirqish, tashish
va
qaytishdagi tezlanishini hisobga olish
kozffitsiyenti.
58. SKREPER YORDAMIDA ER ISHLARINI BAJARISH
Yer kavlovchi
-tashuvchi mashinalardan skreper gruntlarni qatlam tarzida
qirqib olib, ularni tashib ko‘tarma yoki to‘qilmaga joylashishlarini bajaradi.
Bunday
kavlovchi
va
tashuvchi
mashinalar
har
qanday
gruntlarni
ham
ishlay
olmaydi, chunki gruntlarning bog‘langan
–bog‘lanmaganlik, zichlik, zarralarning
katta
-
kichikligi
har
xil.
Qachonki,
gruntlar
zich,
o‘ta bog‘langan
va boshqa
hollarda ularni yuqoridagidek mashinalar yordamida ishlash imkoni bo‘lmaydi,
bunday hollarda ularni oldindan yumshatib olinadi.
Skreper quyidagi ishlarni bajaradi: gruntni qatlam tarzida qirqib olish;
cho‘michga to‘lgan gruntni tashish; tashib kelingan Gruntni ko‘tarma yoki to‘qilmaga
qatlam tarzida yozish va x.k.
Skreperlar
ikki
turda
ishlab
chiqariladi:
tirkama
-
ikki
o‘qli;
yarimtirkama yoki o‘ziyurar.
Skreperlar asosan qish mavsumi qisqa bo‘lgan mintaqalarda qo‘llanib, ular
sanoat, yo‘l, turar-joy, suv inshootlari, azrodrom qurilishlaridagi yorishlarini
bajarishga mo‘ljallangan.
Skreperlar quyidagi ishlarni bajarishi mumkin:
–
gruntni kotlovan, xandiq va qaziladigan joylardan qirqib olib, tashib,
ko‘tarma, kovaleer va to‘qilmalarga to‘kish;
-
gruntlarni zaxira yoki ochiq konlardan tashib
kelib, to‘qilmalar hosil
qilish;
-
damba, to‘g‘onlar hosil qilish uchun grunt to‘kish;
–
qurilish va boshqa maydonlarni tekislash;
-
yerosti qazilmalar ustini ochishishlarida;
»
yer inshooti qazilmalar ustini ochishishlarida;
-
yer inshooti qiyaligi 1:3,5 dan kam bo‘lgan nishabliklarni hosil qilish;
-
yer maydonlarini qishloq xo‘jaligi va boshqa maqsadlar uchun o‘zlashtirish;
Ofeperlarni quyidagi hollarda qo‘llab bo‘lmaydi:
o‘tanam, bog‘lanmagan, namligi 25 "5 dan ortiq bog‘langan gruntlarda;
-
sochiluvchi qumlarni ishlashda;
-
skreper kavlash chuqurligining 213 qismidan katta xarsangtoshlar bo‘lgan
gruntlarda;
59
|
marhumlar ustida yig‘i-sig‘i, ta’ziya marosimlari o‘tkazish, ko‘mayotganda motam musiqalari chalish taqiqlandi; qurolli kuchlar
prezidentning favqulodda choralarini bajarishga tashlandi va
yuqumli kasalga chalinganlar qismatini o‘zlari bilgancha hal
qilish huquqiga ega bo‘ldilar—yenglariga sanitariya bog‘ichini
bog‘lagan askar bolalar turli tabaqaga mansub kishilarni hamManing ko‘z o‘ngida qatl etardilar, hokimiyatdan norozi deb gumon qilingan odamlarning uylarining eshiklariga qizil doira
chizib belgi qo‘yar, jinoyatchilar, akabachcha xotinlar va giyohvand
bangilarning manglayiga ham xuddi qoramoldek maxsus belgi
chizardilar. Elchi Mitchellning talabiga ko‘ra yetib kelgan sanitar yordami missiyasi esa prezident saroyi xizmatchilarini
o‘lat yuqishidan saqlash bilan shug‘ullana boshladi. Sanitariya
missiyasi yerdan chala bolakaylarning axlatini yig‘ishtirib olishar, lupaga solib qarashar, buning otini analiz deb atashardi;
suv to‘ldirilgan idishlarga dezinfeksiya dorilari solishar,
laboratoriyada turli maxluqlarga allaqanday bema’ni atalalar
berishardi, general esa kula-kula tilmochlar orqali ularga aytardi: Misterlar, buncha tentak bo‘lmanglar, axir, bu yerda
sizlardan boshqa hech qanday yuqumli kasal yo‘q’5 Ammo ular
shunday javob qilishardi: «Yo‘q, kasal bor, oliy hazratlari
Uning borligiga yuqoridan buyruq olganmiz. Buyruq bo‘yicha u
bo‘lishi kerak) Shundan so‘ng ular xuddi misga o‘xshab ketadigan allaqanday ko‘kimtir va quyuq dori tayyorlashdi, mana shu
yaramas malhamni saroyga kim kelmasin, bariga boshdan-oyoq surtib
chiqishar, arziydimi, arzimaydimi, hech kimning yuziga, mavqeiga qarab o‘tirishmas, barcha prezident qabuliga kelgan kishilar
belgilangan bir masofada turishlari kerak edi; uzal ichkarisida o‘tirar, bu yerga tashrif buyurganlarning nafasi emas, faqat tovushigina yetib kelardi,
u eng yuqori martabali yalang‘och
kishilar bilan ishlarni ovozi boricha qichqirib muhokama qilardi. Ular ostona yoqasida turib bir qo‘llarini ko‘tarib unga
murojaat etardilar: «Oliy hazratlarI» –Ikkinchi qo‘llari
bilan esa yaramas malham surtilgan nochor osilib turgan olatlarini to‘sardilar
—bitta odamni kasaldan saqlash uchun
mana shunday ishlar qilinardi; u esa uyqusizlikdan qiyna-293
|
Omma so‘rovi: rossiyaliklarning qariyb chorak qismi SSSRni qayta tiklash tarafdori - BBC News O'zbek
Omma so‘rovi: rossiyaliklarning qariyb chorak qismi SSSRni qayta tiklash tarafdori
16 Ноябр 2011
https://www.bbc.com/uzbek/central_asia/2011/11/111116_latin_russia_poll
Image caption Rossiyaliklarning aksariyati Mixail Gorbachevni SSSRning parchalanishida asosiy aybdor sifatida ko‘rishlarini aytishgan.
VTsIOM omma fikrini o‘rganish markazi olib borgan so‘rov natijalariga ko‘ra, rossiyaliklarning qariyb yarmi sobiq sovet hududini birlashtirish tarafdori.
So‘ralganlarning 23 foizi esa SSSRning qayta tiklanishini istaydi.
Yana 15 foiz aholi Bojxona ittifoqi, 10 foiz so‘ralganlar esa Ovroosiyo iqtisodiy hamjamiyati tarafdorlari ekanliklarini bildirishgan.
So‘rovda qatnashganlarning 34 foizi sobiq sovet davlatlari bilan sheriklik aloqalari tamoyilini ma‘qullashgan.
Rossiyaliklarning 8 foizi avvalgi aloqalarning qayti tiklanishiga qarshi ekanliklarini bildirishgan.
Avvalroq VTsIOM rossiyaliklarning SSSRning birinchi va oxirgi prezidenti Mixail Gorbachevga munosabatlarini o‘rgangan.
Unga muvofiq, rossiyaliklarning aksariyati Mixail Gorbachevni SSSRning parchalanishida asosiy aybdor sifatida ko‘rishadi.
Ozarbayjon qarshi
So‘rov boshqa sobiq sovet davlatlarini ham qamrab olgan.
Uning natijalaridan ma‘lum bo‘lishicha, sobiq SSSRning qayta tiklanishiga eng ko‘p ozarbayjonliklar qarshi ekan.
So‘ralganlarning 39 foizi eski aloqalarning tiklanishiga qarshi ekanliklarini aytishgan.
Ayni paytda ozariylar teng huquqli sheriklik aloqalarini eng ko‘p qo‘llab-quvvatlaydiganlar orasidan o‘rin olishgan.
So‘ralganlarning 26 foizi yagona ititfoqqa birlashmagan holda sheriklik aloqalariga ega bo‘lishni ma‘qullashgan.
Sheriklik aloqalarini eng ko‘p litvaliklar qo‘llab-quvvatlashgan.
Litvada bunday fikrda bo‘lganlar 52 foizni tashkil etgan.
Sobiq sovet davlatlari orasidagi integratsiya g‘oyasi Belarus va Qirg‘izistonda ham aksariyat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi.
Qozog‘iston yana birinchi
Oktyabr oyida o‘tkazilgan so‘nggi so‘rov natijalariga ko‘ra, rossiyaliklar hanuz Qozog‘istonni sobiq sovet hududidagi eng muvaffaqiyatli va barqaror davlat, deb hisoblashadi.
Ikkinchi o‘rinda Belarus, uchinchi o‘rinda esa Ukraina.
O‘zbekiston, rossiyaliklar nazarida farovonlik va barqarorlik nuqtai nazaridan 8-o‘rinda.
Rossiyaliklar shuningdek, Qozog‘iston, Belarus va Ukrainani eng ishonchli hamkor, deb atashgan.
O‘zbekiston bu borada bir pog‘ona yuqori, 7-o‘rinda.
So‘ralganlarning 3 foizi Prezident Karimovga ishonishini aytgan.
Rossiyaliklarning ishonchini qozongan rahbarlar orasida Islom Karimov Qozog‘iston, Belarus, Ukraina, shuningdek, Ozarbayjon va Armaniston rahbarlaridan keyin 6-o‘rinda.
So‘ralgan rossiyaliklar eng ishonchsiz rahbar, deb Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmonni atashgan.
"Ayni vaqti"
Oxirgi so‘rov natijalarini keltirgan VTsIOM rahbari Valeriy Fedorov hozir sobiq sovet hududida birlashishning ayni vaqti ekanini ta‘kidlagan.
Unga ko‘ra, Rossiya bosh vaziri Putin hamda Qozog‘iston va Belarus prezidentlari tomonidan qo‘llab-quvvatlangan Ovroosiyo loyihasini, jamoatchilikni keng ogoh qilgan holda tezroq amalga oshirish kerak.
O‘tgan oy boshida "Izvestiya" gazetasida chop etilgan maqolasida Rossiya Bosh vaziri Vladimir Putin yangi ittifoq Sho‘rolardan ko‘ra ko‘proq Ovro‘po Ittifoqiga o‘xshash bir tuzilma bo‘lishini aytgan edi.
Kelasi yil uchinchi muddatga prezidentlikka saylanishi kutilayotgan Vladimir Putinning yangi ittifoq g‘oyasi hozirda amalda bo‘lgan Rossiya, Belarus va Qozog‘iston o‘rtasidagi Bojxona Ittifoqiga Qirg‘iziston va Tojikistonning ham a‘zo bo‘lib kirishini nazarda tutadi.
O‘zbekiston Putinning yangi ittifoq g‘oyasiga hozirga qadar hech qanday munosabat bildirmagan.
Rasmiy Toshkent sobiq SSSR hududidagi integratsiya jarayonlariga shubha bilan qarab keladi.
Prezident Nazarboyev tashabbusi bilan tuzilgan Ovrosiyo Iqtisodiy Hamjamiyatida bir muddat a‘zo bo‘lgan O‘zbekiston 2008 yilda tashkilotdan chiqqan.
Rasmiy Toshkent YevrAzEsning iqtisodiy istiqboli yo‘q, deb hisoblashini bildirgan.
Prezident Karimov MDH xududida integratsion jarayonlar iqtisodiy hamkorlikni chuqurlashtirishga qaratilishi kerakligi va davlatlar ustidan turadigan tuzilmalar bo‘lmasligi lozimligini ta‘kidlab keladi.
AQSh diplomatlarining Vikiliks sahifasiga sizgan yozishmalarida Prezident Karimov Rossiyaning imperiyachilik intilishlaridan shubhalanib kelishi aytilgan.
|
Talabaning va o‘zining kelajagiga ishonish. Yosh o‘qituvchilarga dars oldidan,
o‘zidagi ishonchsizlikni, hayajonni yo‘qotish uchun relaksasiya seansi o‘tkazilib,
jismoniy
va
ruhiy
bo‘shashishga
erishish mumkin.
Buni autogen
mashqlar
deyiladi. Buning uchun tinch joyni tanlab, kucher (aravakash) shaklida o‘tiriladi va
maxsus tuzilgan formula yordamida qo‘l-oyoqlarga, muskullarga ruhiy ishontirish
bilan iliqlik va og‘irlik yuboriladi. Muskullar bo‘shashtiriladi va tinchlantiriladi
o‘z-o‘zini
tinchlantirishga tayyorlanilgandan
so‘ng quyidagi
formulani
ichida
takrorlanadi.
«Men
tinchman.
Men
bugun
darslarni
o‘zimga
ishongan
holda
va
muvaffaqiyatli
o‘taman.
Bolalar
qiziqib
eshitadilar.
Darsda
o‘zlarini
erkin
sezadilar. Men darsga yaxshi tayyorlandim. Dars qiziqarli bo‘ladi. Darsni men
yaxshi o‘taman. Bolalar darsimga qiziqib quloq soladilar. Parvardigor menga kuch
va iroda bergan. Men o‘zimning jismim va ruhimni boshqara olaman. Kayfiyatim
yaxshi.
Dars
berish qiziqarli. Dars berishni sevaman. Talabalar meni "hurmat
qiladilar
va mening hamma talablarimni
bajaradilar.
Men
dars
berishni jon
dilimdan sevaman.»
Pantomimika
-bu gavda, qo‘l va oyoqlarning harakatidir. Mohir o‘qituvchi
butun gavda va gavda a’zolari bilan bosh maqsadni, bilim berishni o‘z obrazi
orqali talabaga etkazadi.
To‘g‘ri qaddi-qomat,
to‘g‘ri talaffuz, o‘qituvchining
o‘ziga ishonishidan, bilimidan darak beradi.
Egilib yurish, boshning pastligi, boshni egib yurish, qo‘llarning shalvirab
turishi
kishining
ichki
kuchsizligini,
o‘ziga,
o‘z
kuchiga
ishonchsizligini
ko‘rsatadi.
Shuning uchun ham, o‘qituvchi eng avval darsda, talabalar oldida to‘g‘ri
turishni
o‘rganishi
zarur.
Oyoqlar
orasida
12-15
sm,
bir
oyoq
sal
oldinga
chiqarilgan holda turiladi. Hatti-harakat iloji boricha latofatli, go‘zal bo‘lishi kerak.
Ammo, soxta, sun’iy harakatlarning keragi yo‘q.
Qaddi-qomat estetikasida
ba’zi yomon odatlar juda xunuk ko‘rinadi:
u
yoqdan
—buyoqqa silkinib turish, bir oyoqdan ikkinchi oyoqqa og‘irlikni tez-tez
o‘tkazish, qo‘ldan ortiqcha narsa ushlab turish, boshni, qoshni, burnini artish,
quloqni qashib turish va boshqalar pedagogik talablarga yot narsalardir.
Qo‘l harakatlari juda keskin juda katta bo‘lmasligi kerak. Iloji boricha qo‘l
harakatlari
yoqimli,
tasdiqlash,
inkorlash ma’nosida
bo‘lib,
aylanma
shaklda
bo‘lishi maqsadga muvofiq. O‘z o‘rnida qul harakati fikrimizni tasdiqlashga, uning
ta’sirini oshirishga yordam beradi.
Uning
imo-ishoralarida
aniq,
tushunarli
ma’no
bo‘lmog‘i
lozim.
Imo-tiahoralar tasviriy va psixologik turlarga bo‘linadi. tasviriy ishoralar fikr yonlashini
tasavvur etish, chizib berish uchun xizmat qiladi. Eng muhimi, psixologik testlar
bo‘lib, ular his-hayajon, tuyg‘ularni ifodalashga xizmat qiladi. Masalan, o‘qituvchi
to‘g‘ri
javobning
ma’niligini
boshini
uch
marta
ohista
pastga
egish
orqali,
javobdan
qoniqmaganligini
esa
boshini
ikki
tomonga
«siyrak-siyrak»
qilib
chayqash orqali ifodalashi mumkin. Shuni ta’kidlash joizki, ishoralar aytilmoqchi
bo‘lgan
fikr to‘g‘risida oldindan ogoh etish uchun ishlatiladi, aytilgan fikrdan
keyin
ularni
qo‘llashning
foydasi
yo‘q.
Talabalarga aytiladigan
fikr ta’sirini
361
|
Qaysi saytda yuklab olib o'rganish mumkin bo'lgan til o'rgatuvchi dasturlar bor?
Bosh sahifa
Sahifalar: [1] Pastga
Muallif Mavzu: Qaysi saytda yuklab olib o'rganish mumkin bo'lgan til o'rgatuvchi dasturlar bor? ( 14554 marta o'qilgan)
Assalomu alaykum forumdoshlar
Men ingliz va rus tillarini o'rganmoqchiman
Har doim internetda bolish imkoniyatim yo'q
Shuning uchun internetdan yuklab dastur orqali o'rganmoqchiman
Menga qaysi saytlar va dasturlarni tavsiya qila olasizlar
Rus tilini boshlang'ich va ingliz tilini o'rta darajada bilaman
Yordamingizni kutib qolaman
|
20- $. XVI-XVIII asrlarda Xitoy
Siyosiy hayot. XVI asrda ham Xitoyda Min sulolasi hukmronlik qilardi.
|
Institut kadrlar tayyorlash Milliy Dasturi 2-bosqichini amalga oshirish davomida jahon tajribasini o`rganish va o`quv jarayoniga tatbiq etish, ilmiy tadqiqot ishlarini takomillashtirish, shuningdek, yuqori saviyali mutaxassisni shakllantirish maqsadida xorijiy o`quv markazlari, jamg`armalari bilan xalqaro hamkorlikni kengaytirishga va xorijiy sarmoyalarni jalb qilish borasida ishlar olib boryapti
|
– Ilgari G‘arb adabiyoti namunalari o‘zbekchaga asosan rus tilidan o‘girilgan
Rus tili vositachi til (medium) vazifasini bajargan
Tabiiyki, og‘izdan og‘izga o‘tgan rivoyatning sahihligiga putur yetadi
Qolaversa, vositachi tilda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar uchinchi tilga o‘tganda ham aynan takrorlanishi ehtimoli katta
Bu holatda – asliyatning ohori to‘kilmasligi, g‘ozi yo‘qolmasligi uchun mutarjim qanday yo‘l tutishi kerak?
– Vositachi til orqali badiiy tarjimada asliyat uslubi va, ayniqsa, personajlar nutqi, dialoglarning o‘ziga xos jonli jihatlarini chiqarish qiyinroq kechadi
So‘zlarda ifodalangan milliy o‘ziga xosliklar, xarakterli holatlar siyqalanib ketishi ehtimoli yo‘q emas
Bunday “yo‘qotish”larga yo‘l qo‘ymaslik tarjimonning yozuvchi va uning aynan shu asarini qanchalar to‘g‘ri, teran tushunishi, qanchalar nozik bilimdonlik bilan idrok etishiga bog‘liq
Eruditsiya va intuitsiya har qanday tarjimada ishtirok etishi o‘zgarmas zarurat kabi qaraladi
Ayniqsa, u vositachi til orqali tarjimada asliyatga yaqinlikni saqlashda suv va havoday zarur
Shu ikki muhim narsa bo‘lmasa, tarjimaga havaskorlik “husnbuzar”i toshib ketadi
Hamma gap asliyatni qanchalar tushunishda, tushunib talqin etishda
Hemingueyning inglizchadan ruschaga hamda inglizchadan o‘zbekchaga o‘girilgan “Kilimanjaro qorlari”, “Frensis Makomberning omonat baxti” asarlarini bir sira qiyoslab chiqsak, eruditsiya, interpretatsiya, intuitsiya kabi tushunchalar amalda qanday natijalarga olib kelgani, qanchalar jiddiy badiiy o‘zgarishlarni yuzaga chiqarganini kuzatamiz
Badiiy tarjima qonun-qoidalari, printsiplari universal, o‘zgarmas qimmatga ega va ularni bilmaslik, mensimaslik, rioya qilmaslik professional yaroqsizlikka olib boradi
|
hujjatlarni saqlash va tashishning maxsus vositalarini (stellajlar, shkaflar, seyflar, qutilar va shu kabilar) hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini (axborotni muhofaza etgan holda serverlar, magnit manbalari va shu kabilar) qo‘llash bilan ta’minlanadi.
25. Idoraviy arxivga saqlanayotgan yig‘majildlar hajmi va tarkibiga muvofiq alohida bino ajratiladi.
Idoraviy arxivlarni tashkil etish uchun arxiv hujjatlarini saqlash va ulardan foydalanish talablariga javob beradigan moddiy-texnik baza, shu jumladan bino (xonalar), zarur jihozlar, muhofaza vositalari hamda yong‘inga qarshi vositalar bo‘lishi shart.
Maxfiy idoraviy arxivlar tashkil etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
26. Idoraviy arxivning saqlash xonalari yong‘indan xavfsiz bo‘lishi, toshqindan kafolatlanishi va ehtiyot chiqish joylariga ega bo‘lishi kerak.
27. Idoraviy arxiv binosining tashqi eshiklari ishdan tashqari vaqtda muhrlanadigan (tamg‘alanadigan) mustahkam qulfga ega metall tabaqlar bilan qoplangan bo‘lishi va muhr (tamg‘a) kalitlar bilan arxiv xodimida saqlanishi kerak.
28. Idoraviy arxiv binosi qo‘riqlash signalizatsiyasi bilan jihozlangan bo‘lishi kerak, joylashishi tashqaridan kirish imkonini beruvchi derazalarga tamg‘a bilan muhrlangan qulfli tabaqali metall panjaralar o‘rnatiladi.
29. Hujjatlar bilan ishlash uchun saqlash xonalari yong‘inga qarshi signalizatsiya bilan jihozlanishi kerak.
30. Professional ishtirokchi har besh yilda kamida bir marta, shuningdek professional ishtirokchining rahbari o‘zgarganda yoki idoraviy arxivda saqlanayotgan hujjatlar ko‘chirilganda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda arxiv ishi bo‘yicha mutaxassislarni jalb etgan holda arxiv hujjatlarining mavjudligi va ularning jismoniy holati yuzasidan tekshirish o‘tkazishi shart.
31. Hujjatlar saqlanish muddatining hisobi ularning ish yuritishi tugallangan yildan keyingi yilning 1-yanvaridan amalga oshiriladi.
32. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar mustahkam qulfga ega bo‘lishi va ishdan tashqari vaqtda muhrlanishi (tamg‘alanishi) lozim bo‘lgan metall shkaflar va (yoki) seyflarda saqlanishi lozim.
Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarni, ushbu turdagi hujjatlarning saqlanishi uchun mo‘ljallanmagan boshqa joylarda saqlash taqiqlanadi.
33. Professional ishtirokchi hujjatining asli yo‘qotilgan yoki yaroqsizlangan taqdirda professional ishtirokchining yig‘majildlar nomenklaturasida nazarda tutilgan hujjatlarning nusxalari saqlanadi.
34. Tasdiqlangan yig‘majildlar nomenklaturasi bo‘yicha hisobda turgan yig‘majildlar mavjud bo‘lmaganligi aniqlangan taqdirda, professional ishtirokchi 2 ish kunidan kechiktirmasdan bu to‘g‘rida qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organiga bildirishi va yig‘majildlarning qidiruvi bo‘yicha choralar ko‘rishi kerak.
35. Hujjatning asli yo‘qotilgan yoki yaroqsizlangan taqdirda professional ishtirokchi yo‘qotilish yoki yaroqsizlanish sabablari ko‘rsatilgan tegishli dalolatnoma tuzishi kerak.
36. Hujjatning asli yo‘qotilgani yoki yaroqsizlanganligi to‘g‘risidagi dalolatnoma professional ishtirokchining boshqaruv organi rahbari tomonidan, buxgalteriya hisobi, buxgalteriya hisoboti hujjatlari yo‘qotilgan yoki yaroqsizlangan taqdirda esa — shuningdek professional ishtirokchining bosh hisobchisi tomonidan tasdiqlanadi.
37. Saqlanishi lozim bo‘lgan hujjatlar ularni idoraviy arxivga topshirilguniga qadar oxirgi ikki yil mobaynida professional ishtirokchining boshqaruv organi joylashgan joyda ish xonalarida saqlanishi kerak, ushbu muddat tugaganidan so‘ng idoraviy arxivga topshiriladi.
38. Professional ishtirokchining idoraviy arxivda saqlanishda turgan hujjatlari ularning to‘liq saqlanishini ta’minlaydigan, hujjatlarni changdan va quyosh nuri ta’siridan himoyalaydigan metall stellajlar va qulflanadigan shkaflarga joylashtirilishi kerak.
Bunda, professional ishtirokchining elektron ko‘rinishdagi arxiv hujjatlarini saqlash ushbu maqsadlarda qo‘llanilayotgan axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining texnik tavsifidan kelib chiqib va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda axborotning kriptografik himoya vositalarini qo‘llagan holda amalga oshiriladi.
39. Hujjatlarni professional ishtirokchining xodimlariga (professional ishtirokchi bilan fuqarolik-huquqiy yoki mehnat munosabatlarida bo‘lgan shaxslarga) berish professional ishtirokchining boshqaruv organi rahbari yoki u tomonidan vakolatlangan shaxs ruxsati bilan tilxat olib amalga oshiriladi.
40. Hujjatlar professional ishtirokchining xodimlariga boshqaruv organi rahbari tasdiqlagan ro‘yxat bo‘yicha bir oydan oshmagan muddatga vaqtinchalik foydalanish uchun beriladi. Belgilangan muddat o‘tganidan so‘ng hujjat uning saqlanadigan joyiga qaytarilishi kerak.
|
Yugurish. Yugurish o‘yinda harakat qilishning bosh vositasi hisoblanadi. U
Basketboldagi
yugurishdan
ancha
farq
qiladi.
O‘yinchi
istalgan
yo‘nalishda,
oldinga yoki orqasi bilan, har xil startga o1d holatlardan maydon ichida tezlasha
olishi, yugurish tezligi va yo‘nalishini tez o‘zgartira olishi kerak.
Raqib uchun kutilmagan holda yugurish tezligini oshirish yoki startli tezlanish
sport o‘yinlarida keskin yugurish
deyiladi.
Keskin yugurish
raqib
ta’qibidan
qutulish va bo‘sh joyga chiqishning yong yaxshi vositasidir. Keskin yugurishni
amalga oshirish uchun birinchi 4-5 qadamni shiddatli qilib, oyoqni uchi tomondan
qo‘yiladi. Yugurish tezligi qadamni uzaytirish tufayli osha boradi. Shu paytda
o‘yinchi to‘pni olishga tayyor bo‘lishi kerak.
Yugurish yo‘nalishini o‘zgartirishni o‘yinchi, harakat yo‘nalishiga qarama-qarshi tomonga, oldinga chiqarib qo‘yilgan oyoqning kuchli itarishi bilan amalga
oshiradi gavdasini yangidan tanlagan yo‘nalishi tomonga egadi.
Sakrashlar. Sakrashlardan xuddi mustaqil malakalardan foydalanilishadi.
Ular texnikaning boshqa usullarining elemyontlari ham hisoblanadi. O‘yinchilar
ko‘proq
yuqoriga
va
uzunlikka-yuqoriga
sakrashlardan
yoki
qayta-qayta
sakrashlardan foydalanishadi. Sakrashni bajarishning ikki usulini yani ikki oyoq
bilan depsinib va bir oyoq bilan depsinishni qo‘llashadi.
Ikki oyoqlab depsinish bilan sakrashni ko‘proq joydan turib asosiy holatdan
bajarishadi. O‘yinchi tezda oyoqlarni bukadi,
qo‘llarni tirsakda biroz bukib,
orqaga o‘giradi va boshni sal ko‘taradi. Depsinish oyoqlarni kuchli bukish bilan,
gavdaning va qo‘llarning oldinga-yuqoriga keskin harakati bilan amalga oshiriladi.
Yugurib kelib ikki oyoqlab depsinib sakrashni odatda, savatga to‘p otish paytida va
shitdan sapchib qaytgan to‘p uchun kurash paytida qo‘llashadi.
Bir oyoq bilan depsinib sakrashni yugurib kelib bajarishadi. Depsinishni
shunday bajarishadiki, yugurib kelishning inersiya kuchlaridan to‘la foydalaniladi.
Depsinishdan
oldin
yugurishning
oxirgi
qadamini
oldingilaridan
ancha
katta
qo‘yishadi.
Tizza bo‘g‘imlarida
bir
oz bukilgan depsinuvchi
oyoqni
oldinga
chiqarishida va depsinish uchun tovondan oyoq uchiga dadil qo‘yishadi. Boshqa
oyog‘i bilan oldinga—yuqoriga tez siltab, tana og‘irligining umumiy markazi
51
|
sts
ai
КМ
«г» }?
ФУ
У
м 7"
«е?»
эс
|
Avval xabar berilganidek, joriy yilning 23—27-mart kunlari O‘zbekiston milliy terma jamoasi safarda JCh-2018 ishtirokchilari Senegal va Marokash milliy terma jamoalariga qarshi o‘rtoqlik o‘yini o‘tkazadi. Ikki o‘rtoqlik o‘yinida ishtirok etish uchun Marokashga yo‘l oladigan milliy terma jamoaning tarkibi e’lon qilindi. Bu haqda O‘FA xabar berdi.
O‘zbekiston milliy terma jamoasining tarkibiga mazkur o‘rtoqlik o‘yinlari uchun quyidagi futbolchilar jalb qilindi:
Darvazabonlar:
Ignatiy Nesterov (“Lokomotiv”) Botirali Ergashev (“Navbahor”) Eldorbek Suyunov (“Paxtakor”)
Rustamjon Ashurmatov (“Bunyodkor”) Sherzod A’zamov (“Paxtakor”) Anzur Ismoilov (“Chan Chun Yatay” Xitoy) Islom To‘xtaxo‘jayev (“Lokomotiv”) Akrom Komilov (“Bunyodkor”) Shuhrat Muhammadiyev (“Lokomotiv”) Akmal Shorahmedov (“Paxtakor”)
Odil Ahmedov (“Shanxay SIPG”, Xitoy) Ikrom Aliboyev (“Lokomotiv”) Jaloliddin Masharipov (“Paxtakor”) Sardor Mirzayev (“Lokomotiv”) Fozil Musayev (“Jubilo Ivata”, Yaponiya) Sardor Rashidov (“Lokomotiv”) Odiljon Hamrobekov (“Nasaf”) Otabek Shukurov (“Sharja”, BAA) Jasur Yaxshiboyev (“Paxtakor”) Javohir Siddiqov (“Qo‘qon-1912”)
Timurxo‘ja Abduxoliqov (“Al-Sayliya”, Qatar) Marat Bikmayev (“Lokomotiv”) Eldor Shomurodov (“Rostov”, Rossiya)
Ma’lumot uchun milliy terma jamoa Marokashga Temur Kapadzedan tashqari yana 3 ta murabbiy bilan yo‘l olmoqda. Murabbiylar kengashidan “Bunyodkor” ustozi Mirjalol Qosimov, “Paxtakor” bosh murabbiyi Shota Arveladze va “Nasaf” jamoasi bosh murabbiyi Ro‘ziqul Berdiyev joy olgan.
O‘zbekiston milliy termasi Marokashga 4 nafar murabbiy — Kapadze, Qosimov, Arveladze, Berdiyev boshchiligida boradi
|
Sirdaryo viloyatidagi issiqxonada kivi yetishtirish mo‘ljallanmoqda
Sirdaryo viloyati Mirzaobod tumanidagi “Mirzaobod universal trayd” mas’uliyati cheklangan jamiyatiga qarashli issiqxonada kivi ko‘chatlari o‘tqazish, uning nihollarini maxsus tuvaklarga joylangan holda xorijdan keltirish mo‘ljallanmoqda. Bu haqda “Xalq so‘zi” gazetasiga tayanib, “Uz24.uz” xabar bermoqda.
Umumiy maydoni to‘rt gektarni tashkil etuvchi mazkur issiqxonada hozirda limon daraxtlari o‘stirilmoqda. Shuningdek, bu yerda pomidor va bodring ham yetishtirilib, mahalliy bozorlarga yetkazilmoqda.
Aytish lozimki, issiqxona loyihasining qiymati 4 milliard 600 million so‘mni tashkil etadi.
|
Gap yo'q triosi - O'zbek filmlari va bozordagi qiziq so'zlar
Million jamoasi - Tezkor to'y
|
Shavkat Mirziyoyev 17 yillik faoliyati davomida birinchi marta mehnat ta’tiliga chiqdi
2003-yilda Shavkat Mirziyoyev Bosh vazir etib tayinlangandi
Ushbu lavozimga yana uch marta — 2005, 2010, 2015-yillarda Oliy Majlis tomonidan qayta tasdiqlangan
2016-yil 4-dekabr kuni bo‘lib o‘tgan saylov yakunlari bo‘yicha Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylangan
14-dekabrda rasman o‘z vazifasini bajarishga kirishgan
Demak, Bosh vazir sifatida 14 yil, Prezident lavozimida qariyb 3 yillik “tanaffus”siz faoliyat
Prezidentning ta’tilga chiqishi O‘zbekiston tarixida birinchi marta emas, lekin avval ta’tilga chiqish rasman e’lon qilinganini eslash qiyin
Shu o‘rinda “Jurnalizd” kanali bir jihatga e’tibor qaratgan:“Prezident 2017-yil aprelida boshqaruv tarkibi uchun kuchaytirilgan tartibda ishlashni ko‘zda tutuvchi favqulodda holatni e’lon qilgan edi
Endi o‘zi ham taym-aut olayotganidan xulosa qilish mumkinki, ikki yillik ekstrim ortda qoldi — buyog‘iga shoshilmay, xotirjam sur’atda ishlanadi”
|
2.2-rasm. Tokarlik keskichi kesuvchi elementlari.
Bosh (asosiy) tig“ asosiy kesuvchi qirra 1-2 va unga yondoshgan
oldingi yuzaning 7-2-9-10-1 konturi bo‘yicha chegaralangan kontaktlanuvchi maydonchasi va orqa yuzadagi 7-2-11-12-7 konturi bo‘yicha
chegaralangan kontaktlanuvchi maydonchani
o‘z’ichiga oladi. Bosh
(asosiy) tig‘ qo‘yilma (npxiryek) qatlamini kesish
bilan bog‘langan
yordamchi tig‘lardan
И, ", —surish vektori;
’; —surish vektorining
x o‘qidagi proyeksiyasi;
.
F-—2—asosiy tig‘ 1-2 ning
xy tekisligidagi proyeksiyasi;
1—3" —yordamchi tig‘ 1-3 ning
xy tekisligidagi proyeksiyasi.
|
ta ko‘rib chiqish haqidagi masalani Konferensiya kun tartibiga
kiritish kerakmi-yo‘qligini hal etadi.
18-modda
1. Mabodo, agar Konferensiya mazkur Konvensiyani to‘la yoki qisman qayta ko‘rib chiquvchi yangi konvensiya qabul qilsa va agar yangi
konvensiyada zid keluvchi ko‘rsatmalar mavjud. bo‘lmasa, unda:
a) Tashkilotning biror-bir a’zosi tomonidan qayta ko‘rilgan
konvensiyaning ratifikatsiya qilinishi to‘g‘ridan to‘g‘ri, 14-modda
qoidalaridan mustaqil ravishda, mazkur Konvensiyani zudlik bi-jan denonsatsiya qilishga olib keladi, bunda yangi, qayta ko‘rib chiqilgan konnensiya kuchga kirgan bo‘lishi shart;
B) yangi, qayta ko‘rib chiqilgan konvensiya kuchga kirgan sanadan
e’tiboran mazkur Konvensiya uni "Tashkilot a’zolari ratifikatsiya
qilishi uchun yopiladi.
2. Mazkur Konvensiya uni ratifikatsiya qilgan, ammo qayta ko‘rib
chiqilgan konvensiyani ratifikatsiya qilmagan "Tashkilot a’zolari
uchun har ehtimolga qarshi shaklan va mazmunan o‘z kuchida qoladi.
19-modda
Mazkur Konvensiyaning inglizcha va fransuzcha matnlari bir xil
kuchga egadir.
UYUSHISH ERKINLIGI VA TASHKIL qilish
HUQUQINI HIMOYA ETISH TO‘G‘RISIDA
87-"KONVENSIYA
1948-yil 9 shyun’
Xalqaro mehnat tashkilotining Bosh konferensiyasi Xalqaro
mehnat byurosining ma’muriy kengashi tomonidan San-Fransis-koda chaqirilib va 1948-yilning 17-iyunida o‘zining o‘ttiz birinchi
sessiyasiga to‘planib,
uyushish erkinligi va tashkil q
sidagi bir qancha takliflarni ko
qaror berib,
Xalqaro mehnat
erkinligi prinsi.
va tinchlikni ta’minlashga qodir vositalar X
yotganini e’tiborga olib,
Filadel’fiya deklaratsiyasi so‘z erkinligi bilan birlashish erkinligi doimiy taraqqiyotning zarur shartlari deb e’lon qilgani
ni e’tiborga olib,
ilish huquqini himoya etish to‘g‘ri-nvensiya shaklida qabul qilishga
tashkiloti Nizomining muqaddimasi birlashish
pini tan olish mehnat sharoitlarini yaxshilash
isobida e’lon qila-177
|
Anqaraning Suriyadagi uchinchi operatsiyasi Turkiya tarixidagi eng katta ko‘lamlisi bo‘lishi mumkin
Avvalgi operatsiyalar – “Frot qalqoni” va “Zaytun shoxi”da ancha kamroq kuchlar jalb qilingandi
Agar Turkiya o‘ylagan rejasini amalga oshirsa, unda Suriya chegarasini odatdagi 4-8 ming turk harbiysi o‘rniga, 80 ming harbiy kesib o‘tadi, deb yozmoqda Yeni Safak nashri
Voqealar rivojining ehtimoliy ssenariylaridan biri 500 kmlik chegara chizig‘ida armiyani joylashtirish va keyinroq uning Suriya hududiga 10 kmga kirib borishi bo‘ladi
Bu Anqara dushmanlarining qochishga yo‘lak yaratishga urinishlarining oldini oladi
Birinchi bosqichda jangarilardan 30 ming kvadrat kilometr maydonni tozalash rejalashtirilmoqda
Ikkinchi bosqichda esa qo‘shinlar yana 10 km ichkariga kirib boradi
Avvalroq AQSh prezidenti Donald Tramp Turkiya Suriyada kurdlarga qarshi operatsiyani davom ettirsa, uni xarob qilish bilan tahdid qilgandi
Shu bilan birga Tramp kurdlarni Anqarani keskin choralar ko‘rishga majbur qilmaslikka chaqirgan
|
XXI
BOB
HUQUQIY XULQ-ATVOR. XUQUKBUZARLIK
VA YURIDIK JAVOBGARLIK
liy hayotdagi faoliyati oddiy va zaruriy hol hisoblanadi. Aynan shun-Ta muvafiq shaxsning moddiy
va ma’naviy ehtiyojlari qanoatlantiriladi.
Konformistik
(sust) huquqiy xatti-harakat.
Fuqarolar
o‘rnatilgan huquq normalariga ijtimoiy muhit ta’sirida, ya’ni
o‘z safdoshlarining, kasbdoshlari, rahbarlarining ko‘z o‘ngida rioya qilali-lar. Bunda fuqaro o‘zining tashabbusi
va mustaqil fikri bilan ema
balki
hamma
shu harakatni
amalga oshirganligi
uchun
ham
shunday
qilishga majbur bo‘ladi. Konformistik xulq-atvor ijtimoiy foydali xulq-atvorning eng quyi darajasinir.
Shuningnek, fuqaro o‘ziga
tegishli huquq va erkinliklardan kerakli maqsadda foydalanmasligi
namoyon
bo‘ladi.
Masalan,
fuqaro
nikohdan
o‘tishda,
mulkka
egalik
qilishda,
saylovlarda
ishtirok
etishda
sustkashlikka
yo‘l
qo‘yishi
mumkin.
Bunday
paytda shaxs
o‘z manfaatini qanaatlantirish
imka-niyatidan foydalanmaganligi natijasida salbiy oqibatlar kelib chi-Kann. Fuqaroning sustligi sababli siyosiy va huquqiy sohada loqaydlik yuzaga keladi. Davlat organlari faoliyati ustidan jamoatchilik
nazorati pasayadi va hokazo.
Marginal
huquqiy
xatti-harakat.
Marginallik
lotincha
«marginalis» so‘zidan olingan
bo‘lib,
chekkada, chetarada turish
ma’id-sini anglatadi. Bunda shaxs davlat tomonidan o‘rnatilgan jazo tizimidan qo‘rqishi oqibatida huquq talabiga bo‘ysunadi.
Bu toifa shaxslar
ijtimoiy
faol
yoki
odatiy
huquqiy
xatti-harakatni
amalga
oshirmaydilar. Marginallik xulq-atvorning shunday shakliki, bunda
individ g‘ayriijtimoiy kayfiyatda, o‘rnatilgan huquqiy tartibotni
buzish
chegarasida
bo‘ladi,
ammo
muayyan
halik
va
qo‘rquv ta’sirila
salbiy
oqibat
yuz bermaydi.
Ushbu
vaqt oralig‘ida
shaxsning xatti-harakatlarining motiviga jazoga tortilishdan xavotirlanish, huquqqa
rioya qilishdan manfaat qidirish, yaqinlari
va jamoanint dashnomlaridan,
noroziliklaridan
cho‘chish
kabi omillar ta’sir
ko‘rsatadi.
Umuman
olganla,
marginal
xulq-atvor
huquqqa
muvofiq xulq-atvor
hisoblanadi.
Chunki,
shaxs
o‘z e’tiqodli jihatdan huquqiy talablarga
xayrixoh bo‘lmasa-da, biroq ularga rioya
etadi.
Huquqqa muvofiq xatti-harakatlarning bir qancha turlariga bo‘li-527
|
#тасаввуф
"Xilvat" bobi yakuni | «Tasavvuf darslari » 49-Dars
YouTube:
|
maqsadimiz. –T. "O‘zbekiston",
Karimov I.A. O‘zbekiston–kelajagi buyuk davlat. –T.: "O‘zbekiston",
1992.
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat–yengilmas kuch. –T: "O‘zbekiston",
2008.
Karimov
}
|
1.434
13.2.
Xorazm Ma’mun akademiyasida ilm-fanning rivojlanishi
.
461
13.3.
IX-XII asrlarda islom dini va tasavvuf tariqatlari. Buyuk muhaddis
va dinshunos olimlar.
1.467
13.4.
Me’morchilik va san’at.
-485
|
106
3. Tegishli standartlar talabi bo‘yicha kartoshka tuganaklariga yopishgan loy
va qumlar necha foizgacha bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi?
4. Kartoshkalarda
katta
ko‘ndalang
kesimining
diametri
qanday
aniqlanadi?
5. Sabzilarningsifatigaqandaytalablarqo‘yiladi?
6. Tegishli standartlar talabi bo‘yicha sabzilarga yopishgan loy va qumlar
necha foizgacha bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi?
7. Lavlagilarningsifatigaqandaytalablarqo‘yiladi?
8. Sholg‘omlarning sifatiga qanday talablar qo‘yiladi?
Sabzavotlarning sifat ekspertizasi
Piyozsimon sabzavotlarning sifat ekspertizasi
Piyozsimon sabzavotlarga bosh piyoz, porey piyoz, batun piyoz, anzur va
sarimsoqlar kiradi.
Piyoz butun dunyoga keng tarqalgan o‘simliklardan hisoblanib, vatani
Xitoy va O‘rta Osiyo hisoblanadi.
Piyozda mikroblar, zamburug‘larga halokatli ta’sir ko‘rsatadigan
uchuvchan fitonsid moddasi borligi uchun ham ko‘p kasalliklarning oldini
olishda dorivor vosita sifatida ishlatiladi.
Xalq tabobatida piyoz terlatadigan, siydik haydaydigan vosita
sifatida manzur bo‘lgan. Yangi olingan piyoz suvi gripp, ichburug‘, sil,
bronxial astma kasalliklarida qo‘llaniladi. Tarkibida efir moylari va
glikozidlar piyozsimon sabzavotlarga achchiq maza va xushbo‘ylik beradi, bu
esa ishtaha ochadi va ovqatni yaxshi hazm bo‘lishiga yordam beradi. Piyozsimon
sabzavotlar
ho‘l
sabzavotlar
tarzida,
ziravor
sifatida,
konserva
mahsulotlari tayyorlashda va quritib ishlatiladi.
Boshpiyoz N.N.Balashev ma’lumotlariga ko‘ra (1977) O‘zbekistonda
yetishtirilgan boshpiyoz navlari tarkibida 14,0-16,5% quruq modda, shu
jumladan, 7,8-11,1% qand moddasi (asosan saxaroza), S, V, va V2
vitaminlari borligi aniqlangan. Bulardan tashqari piyoz tarkibida oz
miqdorda limon va olma kislotalari, sirtqi quruq po‘stlarida esa sariq
kvarsetin bo‘yoq moddasi bo‘ladi.
Piyozbosh –qisqargan poyadan iborat. Unda bitta yoki bir nechta
generativ kurtaklar joylashgan. Boshlang‘ich generativ va vegetativ
kurtaklar qalin etli, shirali qobiqlar bilan qoplangan. Bu qobiqlar shakli
o‘zgargan barglar bo‘lib, zapas oziq moddalar to‘planadigan joydir. Tashqi
|
636
ILOVALAR
Xalqaro birliklar tizimlari, o‘nlik ko‘paytmalar, o‘lchov
birliklar va fizik kattaliklar tavsiflari
(1-ilova)
1-jadval
Xalqaro birliklar tizimi (SI tizimida)
Kattaliklarning
nomlanishi
O‘lchov
birligi
Belgilanishi
SI tizimi va boshqa birliklar
o‘rtasidagi nisbat
Uzunlik
Metr
m
1 m =100 s =1000 mm (102 sm yoki 103
mm)
Yuza
Metr
kvadratga
m2
1 m2 =10000 sm2 =1000000 mm2
(104 sm2 yoki 106 mm2)
Hajm
Metr kubga
m3
1 m3 =1000000 sm3 yoki 109 mm3
1 l =1000 sm3 =100 dm3 yoki
1 m3 =(1000/1,000028) l
Vaqt
Sekund
Sek
1 soat =60 min =3600 sek yoki
1 sek =1,67∙10-2min =2,78∙10-4 soat
Zichlik
Kilogram
metr kubga
kg/m3
1 kg/m3 =10-3 g/sm3 =10-3t/m3
Tezlik
Metr sekundga
m/sek
1 m/sek =3,6 km/soat
Kuch (massa)
Nyuton
N
1N=105din=0,102kg yoki 9,81N=1 kg
1 «N = 103 N; 1 MN = 106 N
Chiziqli taqsimlangan kuch
Nyuton
metrga
N/m
1 kgs/m=9,81 N/m; 1 ts/m=9,81 «N/m
1 «N/m =103 N/m; 1 MN/m =106 N/m
Bosim
Paskal
Pa
1 kgs/m2 = 9,81 Pa; 1 Pa = 103 Pa
1 MPa = 106 Pa; 1 ts/m2 = 9,81 Pa
Mexanik
kuchlanish
Megapaskal
MPa
1MPa=9,81 kgs/sm2; 1 kgs/mm2 =10
MPa; 1 Pa = 103 MPa
Dinamik
qovushqoqlik
N’yuton sek.
metr kvad-ga r
N·sek/
m2
1 N sek/m2 = 1 kg/m·sek = 10 puaz
Kinematik
qovushqoqlik
Metr kvadrat
sekundga
m2/sek
1 m2/sek =104 stoks
Ish, energiya,
issiqlik miqdori
Joul
J
1 J = 107 yerg = 0,102 kg·m
1 J = 0,239 kal = 0,239∙10-3 kkal
1 kkal=4,19∙103 J
Issiqlik
sig‘imi
Joul
gradusga
J/grad 1 J/grad = 0,000238 kkal/grad
1 kkal/grad = 4187 J/grad
Solishtirma
is-iq sig‘imi
Joul kilog.
gradusga
J/kg
grad
1 J/kg grad = 0,000238 kkal/kg∙grad
1 kkal/kg grad = 4187 J/grad
Quvvat
Vatt
Vt
1 vt = 0,102 kg·m/sek
|
131
Davolash tadbirlari yiringli o‘rta otitni davolash tadbirlariga o‘xshash
bo‘lib, asosiy kasallikni davolash va o‘rta quloqdagi mahalliy bergilarni
bartaraf etishga qaratiladi. Qizamiq va skarlatinada antibiotiklarni o‘z
vaqtida va to‘g‘ri qo‘llash nekrotik otit va uning asoratlarini oldini olishga
yordam beradi. So‘rg‘ichsimon o‘siq katakchalarining chirishi va kariyesi
rivojlangan bemorda jarrohlik davolash usuli qo‘llanilib, chirigan va
kariyesga uchragan to‘qimalar sog‘lom suyak to‘qimasigacha tozalanadi. Quloq
ortidagi jarohat maydoni ochiq usulda davolanadi, granulyatsiya to‘qimasi o‘sib
borishi bilan minerallardan xoli qo‘zichoq suyagi yoki konservatsiya qilingan
tog‘ay to‘qimasi bilan to‘ldirilib (mastoido-plastika), yumshoq to‘qimalar
o‘zaro tikiladi.
O‘tkir yuqumli kasallik bilan og‘rigan bemorlarda burun, og‘iz va halqum
bo‘shliqlarini sog‘lomlashtirish, o‘rta quloq yallig‘lanishining klinik
belgilari paydo bo‘lganda tegishli davolash tadbirlarini o‘tkazish zarur.
ANTRIT-so‘rg‘ichsimon o‘siq g‘orining shiliq qavati va g‘or atrofi suyak
to‘qimalarining yiringli yallig‘lanishi. So‘rg‘ichsimon o‘siq katakchalari uch yoshli
bolalarda to‘liq shakllangan bo‘ladi. Chaqaloq va yosh bolalarda esa chakka
suyagining
so‘rg‘ichsimon
o‘siqda
yagona
bo‘shliq,
ya’ni
antrum
bo‘shlig‘i
(so‘rg‘ichsimon o‘siq g‘ori) bo‘lganligi sababli bu yoshdagi bolalarda so‘rg‘ichsimon
o‘siqning yallig‘lanishi “antrit” deb nomlanadi. Yosh bolalarda o‘tkir
yiringli o‘rta otit va antrit kasalliklari bir vaqtda kechishi mumkin.
Bunday hollarda kasallik “otoantrit” deb yuritiladi. Antrit ko‘pincha
sun’iy ovqatlanuvchi, gipotrofiya, raxit, dizenteriya, zotiljam bilan og‘rigan
bolalarda
ko‘proq
uchraydi.
Antritda
subperiostal
ho‘ppoz
asorati
mastoiditdagiga
nisbatan
ko‘proq
uchraydi
va
ba’zan
suyak
to‘qimasi
yemirilishidan oldin hosil bo‘ladi; yiring bitmay qolgan tirqishlar
(tangacha-so‘rg‘ich va nog‘ora-so‘rg‘ich tirqishlar) orqali ichki quloqqa va kalla
ichiga tarqaladi.
Klinik belgilari. Antrit ayon va yashirin (notipik) klinik shakllarda
kechishi mumkin. Kasallikning ayon shaklida bolada o‘tkir yiringli o‘rta
otitning barcha belgilari: qulog‘idan yiringli ajralmani oqishi, uyqusini
buzilishi, ishtahasini pasayishi, tana haroratini 38-390 S ga ko‘tarilishi,
ko‘krakni emmasligi, bezovtalanishi, ko‘p yig‘lashi, meningizm belgilari
kuzatiladi. Antritning yashirin klinik kechimida bola karaxt va holsiz
bo‘lishi, qulog‘ini biroz og‘rishi (bola qo‘lini qulog‘iga ko‘p olib boradi va
uni ushlab, tortadi), tana haroratini subfebril yoki me’yorda bo‘lishi, vaznini
kamayishi, tez-tez ich ketishi, qusish belgilari kuzatiladi. Co‘rg‘ichsimon o‘siq
sohasining terisi biroz qizarganligi, paypaslanganda va bosib ko‘rilganda
og‘rishi aniqlanadi.
Otoskopiyada tashqi eshituv yo‘lida quyuq-oqish yiringli ajralma borligi va
tozalangandan so‘ng qayta to‘planishi kuzatiladi. Nog‘ora parda to‘q qizil,
pushti yoki kulrang, bilish nuqtalari noaniq, ba’zan nog‘ora pardaning orqa
|
3
O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi va boshqa ommaviy axborot vositalariga Qurbon hayitini nishonlash bilan bog‘liq tadbirlarni keng yoritish tavsiya etilsin
|
“Mirzo Ulugbek Innovation Center” Innovatsiya markazi to‘g‘risida
“Mirzo Ulugbek Innovation Center” Innovatsiya markazi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 30 iyundagi “Respublikada axborot texnologiyalari sohasini rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoniga asosan tashkil etilgan
Innovatsiya markazining ta’sischisi Toshkent shahridagi Inha universiteti hisoblanadi
|
Meksikada koronavirus ko‘rinishidagi do‘l yog‘di
Bu haqda Daily Mail nashri xabar berdi.
Antiqa shakldagi do‘l Nuevo-Leon shtatida yog‘gan. Uning donalari koronavirusning tojiga o‘xshash bo‘rtmalarga ega bo‘lgan.
Jahon meteorologik tashkiloti mutaxassisi Joze Migel Vinas do‘l donalari suratlarini o‘rganib, ularning antiqa shaklga egaligida hech qanday g‘ayritabiiy narsa yo‘qligini aytgan.
“Kuchli dovullar vaqtida turli o‘lchamdagi do‘l donalari bir-biriga urilganda parchalanib, turli antiqa shakllarga, jumladan shunday bo‘rtmalar hosil qilib birlashadi”, deb tushuntirgan ushbu holatni mutaxassis.
|
–
Yuz bilan yuzlashayotgan otam
Yo‘ldosh Alibekovga bag‘ishlayman.
Muallif
KIRISH
Markaziy
Osiyoning
qulay
tabiiy-geografik
sharoiti
mintaqada ko‘psonli aholining o‘troqlashuviga zamin yaratgan.
Hududning katta qismi pasttekisliklar, tog‘ tizmalari, vodiy
va vohalar hamda bepoyon cho‘llardan tashkil topganligi bois,
ushbu mintaqa aholisining turmush tarzi turlicha bo‘lgan.
Buxoro
va Qo‘qon xonligining tutash hududlari qadimdan
karvon
yo‘lining muhim
tarmoqlari o‘tgan
makon
sifatida
geosiyosiy ahamiyatga ega bo‘lgan. O‘zbek xalqining etnik tarixi
ham ushbu hudud tarixi bilan bevosita bog‘liq. Siyosiy chegaralar
bo‘lishiga
qaramasdan,
ikki davlat tarkibidagi aholi o‘zaro
doimiy etnik, iqtisodiy va madaniy aloqada bo‘lib kelganlar.
Tabiiy
ofatlar
va
antropogen
omillar
sabab
hududda
etnik jarayonlar kuchli kuzatilgan. Tabiiy iqlim va mintaqa
tarixiga e’tibor
qaratsak,
kichik muzlik davrining uchinchi
bosqichi XII – XX asr boshlarini o‘z ichiga oladi. Kichik muzlik
davrining sabablarini tadqiqotchilar quyidagi hodisalar bilan
izohlaydilar: vulqonlar faolligining oshib, quyosh nurini to‘sib
qo‘yishi,
quyosh
faolligining
pasayishi
(Maunder
minimum),
termoxalin aylanishining sekinlashishi yoki hatto to‘xtashi".
Markaziy Osiyo tog‘liklaridagi sovuq iqlim, muzliklar uzunligi
"parzIFi24sopiyexsiya me!88239-ispepuye-u-2020-g‘odi-pahiry-tauu-kdshkomuu-repod
Tip?ish
zoshsetuxpsi
8sh:ga shesht=dezk;
https://dni24.com/exclusive/188239-uchenve-v-2020-godu-nastupit-malw-lednikovyy-penod html?utm sourcezyxnewsizutm medium-desktop
va maydonining kattalashuvida o‘z aksini topib, X!X asrning
birinchi yarmida yuqori cho‘qqisiga yetdi.
Hududda XISH asrning dastlabki o‘n yilliklari issiq kelgan.
1706-1711-
yillarda
bahor
erta
boshlanib,
havo
harorati
ko‘tarilganligi,
yozda
haddan
ziyoda
jazirama
bo‘lganligi
ma’lum".
Fikrimizcha,
shu davrda o‘lkamizda
bahor
va
yozning
qurg‘oqchil kelishi oqibatida "kichik muzlik davri "da tog‘larda
to‘plangan qor, muz zaxiralari odatdagidan ko‘p erib, kuz va qish
Faslida kuchli yog‘ingarchiliklar bo‘lib turgan.
Sirdaryo,
Amudaryodan
Orolga
quyiladigan
suv
miqdori
ko‘paygan. Amudaryoning suvlari Sariqqamishni va Assak Audani
bosib ketib,
Orol suvining balandligi 57—58 metrga yetadi.
Natijada, Amudaryodan O‘zboy bo‘ylab Kaspiyga suv oqib tusha
boshlaydi. Amudaryo,
Sirdaryo, Zarafshon va ko‘plab soylarning
to‘lib oqishi oqibatida to‘g‘onlar, qishloq, shaharlarni suv yuvib
ketadi
yoki
suv
irmoqlarining
o‘zani
o‘zgaradi.
Shuningdek,
chigirtka bosishi, turli epidemiologik xastaliklar,
xususan,
vaqti-vaqti bilan xalq orasida vaboning tarqalishi,
boshqa
tabiiy ofatlar shaharsozlik madaniyatining tannazuliga sabab
bo‘lgan. Natijada o‘troq aholi nisbatan tinch bo‘lgan boshqa
hududlarga ko‘chib keta boshlagan.
Tabiiy inqirozlar siyosiy inqirozlar bilan mujassamlashib
ketadi. Ashtarxoniylar davrida
(1601—1747)
Buxoro xonligi
mushkul ahvolga tushib qoladi, xonlikda ichki kurashlar kuchayib,
parokandalik boshlanadi. Xonlikdagi beqarorlik Ubaydullaxon
P (1702—1711) hukmronligi davrida shu darajaga borib yetadiki,
Uluslar markaziy hokimiyatga bo‘ysunmay qo‘ygan. Ubaydullaxon IP
tarqoqlikni
bartaraf
qilish
maqsadida
bir
qator
chora
«i ili IIa
yerasimov VA T sidensiya razvitiya gorimx mednikov severnogo polutariya v poslelednikovos vremya I
1 g
Trulm vmsokogoryaogo
–S. 132.
teofiz. in-ta. Vip. XXUSH. Sneg i snejims lavins —L. Gidromsteoizdat, 1972.
2
yu
.
Petrov
kari ari ili
i pogoda. – Leningrad: Gidrometeoizdat, 1982. –S. 23.
Belenitskay
u Bentoviz
I.B., Bol’shakov O.G. Srednevekoviy gorod Sredney Azii.
Leningrad:
O.A. Ocherki p
kul’tura nar
sr
o istorii srednsaznatskix gorodov
«I
Patri Azii. –Moskva: Nzuka, 1976, –S. 135-136.; Samarqand
kash
u jild.
"
4
|
Sen ulardan oltin—duo tilagin,
Duo oltin bo‘lur, bilgin, Erali,
Mulla Haydar, berdi shu nasihatni.
Sen ham bo‘lding mening bir farzandim.
Qulog‘ingda tursin shu nasihatim,
Ming yashagin, aslo o‘lma, Erali.
Demak, yuqorida ko‘rsatib o‘tilganidek, folklor namunalari
to‘g‘ridan to‘g‘ri tarbiya vositasi sifatida xizmat qiladi.
O‘z farzandini xsalomlashishega odatlantirolgan ota-ona
ulug‘lanadi:
Qizil-qizil olma terdim, tepa shoxdan egilib,
Qizlarjon o‘tib boradir sochbog‘i yerga tegib.
Salom bersam, alik oldi tol xipchindek egilib,
O‘stirgan onangga rahmat, o‘lmagaysan ko‘z tegib.
Bil’aks, ota-ona qattiq qoralanadi. Ota-ona turli ta’na va
isnodga qoladi:
Ikki yuzing pishgan olma,
Noz etib hargiz buralma.
Ishdan hech bo‘yin tovlama,
Chiroylisan ko‘rdik kelin.
Onang seni o‘stirgan xom,
So‘zlarimni uqqin tamom.
Kattalarga bergin salom,
Shunda qadring ortar kelin.
Shu bilan birga qo‘shiqlarda «salomlashish» yoshlarning odobli
yoki odobsizliklarini
belgilaydigan
omil ekanligi ham
ko‘rsatiladi:
Hovlichadan o‘taman,
Egri-bugri yo‘l solib.
Bir so‘zim bor aytaman,
Ko‘nglingizga qo‘l solib.
Aka, yoringni ko‘rdim,
Dalada yurgan ekan.
Qayrilib salom bersam,
Tili yo‘q, hayvon ekan.
Demak, qo‘shiq asosan nafosat tarbiyasi vositasi bo‘lsa ham, ayni
paytda odob-axloq tarbiyasi vositasi sifatida muhim ahamiyatga ega.
Axloqiy tarbiya usullari jumlasiga: tushuntirish, namuna
ko‘rsatish, odatlantirish (o‘rgatish, mashq qildirish), iltimos
qilish, tilak-istak bildirish, maslahat berish, undash, ma’qullash,
«i
|
131
57-rasm. Dorivor moychechak (romashka aptechnaya)–Matricariarecutita L.
Moychechakgulining damlamasi me’da-ichak (ichak yopishib qolganda
va ich ketganida) va ginekologik kasalliklarni davolashda hamda
terlatuvchi vosita sifatida qo‘llaniladi. Moychechak guli yana ichni
yumshatuvchi, antiseptik va yallig‘lanishga qarshi (og‘iz, tomoq chayishda
hamda shifobaxsh vanna va huqna qilishda) dori sifatida ishlatiladi.
Moychechak guli me’da kasalliklarida, tomoq chayishda ishlatiladigan
va ich yumshatuvchi yig‘malar-choylar tarkibiga kiradi.
Yantoq (Verblyujya kolyuchka)–Alhagiadans.
Yantoq turlari Dukkakdoshlar–Fabaceae oilasiga mansub bo‘lib,
bo‘yi 30-130 sm bo‘ladigan tikanli ko‘pyillik o‘t o‘simlikhisoblanadi.
|
erkaklar
–ish
staji kamida
25-
yil
bo‘lib,
bundan
kamida
12-yilu
6 oyi ko‘rsatib o‘tilgan ishlarga to‘g‘ri
kelgan taqdirda;
ayollar–ish staji kamida 20-yil bo‘lib, bundan kamida
10-yili ko‘rsatib o‘tilgan ishlarga to‘g‘ri kelgan taqdirda.
Mehnat sharoiti zararli va og‘ir ishlarda–erkaklar
kamida 6-yilu 3 oy, ayollar kamida 5-yil–ishlagan xodimlarga pensiya ushbu qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshi erkaklarning bunday ishdagi har 2-yilu 6
oyi uchun va ayollarning bunday ishdagi har 2-yili uchun
1-
yilga qisqartirilgan holda tayinlanadi;
v) qishloq xo‘jaligi xodimlarining ayrim toifalari (3-ro‘yxat, P qiyom);
erkaklar
–umumiy ish staji kamida
25-
yil bo‘lib,
bundan kamida 20-yili ko‘rsatib o‘tilgan ishlarga to‘g‘ri
kelgan taqdirda;
ayollar–umumiy ish staji kamida 20-yil bo‘lib, bundan
kamida
15-yili ko‘rsatib o‘tilgan ishlarga to‘g‘ri kelgan
taqdirda;
g)
traktorchi-mashinist,
traktorlar
va
ekskavatorlar
negizida
yig‘ilgan
qurilish,
yo‘lsozlik
va
yuk
ortish-tushirish
mashinalarining
mashinisti
bo‘lib
ishlagan
ayollar—umumiy ish staji kamida 20-yil bo‘lib, bundan
kamida
15-yili ko‘rsatib o‘tilgan ishlarga to‘g‘ri kelgan
taqdirda (3-ro‘yxat, Sh qism);
d) aviatsiya muhandis-texniklari tarkibining xodimlari
(3-ro‘yxat, TU qism);
erkaklar–aviatsiyadagi umumiy ish staji kamida 25-yil
bo‘lib, bundan kamida 20-yili ko‘rsatib o‘tilgan vazifalarga to‘g‘ri kelgan taqdirda:
ayollar–aviatsiyadagi umumiy ish staji kamida 20-yil
bo‘lib, bundan kamida
15-yili ko‘rsatib o‘tilgan vazifalarga to‘g‘ri kelgan taqdirda-e
ye) to‘qimachilik ishlabchiqarish dastgohlari va mashinalarida ishlagan ayollar–ko‘rsatib o‘tilgan ishdagi staji
kamida 20-yil bo‘lgan taqdirda (3-ro‘yxat, U qism);
|
Xalq ta'limi tizimiga EGRA va EGMA xalqaro baholash dasturilari joriy etiladi
Toshkent +11,5 °C
3 Oktyabr 2019 752
O‘zbekiston Xalq ta'limi vazirligi tizimda xalqaro baholash dasturilarini joriy etish bo‘yicha amaliy ishlar amalga oshirmoqda. Hozirgi kunda vazirlik o‘quvchilarning o‘qish (EGRA) va matematika (EGMA) bo‘yicha qobiliyatlarni baholash tadqiqotlarini tizimga jori etish bo‘yicha tayyorgarlik ishlarini olib bormoqda. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar qiladi.
Mazkur tadqiqotlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘zlashtirishini yaxshilash hamda ta'lim jarayonidagi kamchiliklarni aniqlashga yordam berishi ta'kidlab o‘tilgan.
Ushbu baholash tizimi dunyoning 70 dan ortiq mamlakatlarida qo‘llaniladi. Shuningdek, PISA, TIMSS, PIRLS kabi o‘quvchilar bilimi darajasini baholash uchun xalqaro tadqiqotlar hamda dasturlar tayyorlash uchun yaxshi vosita hisoblanadi.
Joriy yilning 9-18-oktabr kunlari ta'lim jarayoniga xalqaro tajribalarni tatbiq etish, umumiy o‘rta ta'lim maktablari boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish va matematika fanlaridan bilimlarini aniqlash hamda bilim samaradorligini oshirish maqsadida Respublika ta'lim markazida o‘quv-amaliy seminar tashkil etiladi.
Mazkur seminarda EGRA va EGMA xalqaro baholash dasturi loyihasi bo‘yicha 46 nafar monitoring guruhi a'zolari ishtirok etadi.
Seminar-treningda EGRA va EGMA xalqaro baholash dasturi haqida ma'lumot beriladi. Shuningdek, dasturni tizimga tatbiq etish vositalari ishlab chiqiladi. O‘quv seminaridan so‘ng EGRA va EGMA xalqaro tajribalari amaliyotga bosqichma-bosqich joriy etib boriladi.
O‘zbekiston Respublikasi xalq ta'limi tizimiga EGRA va EGMA xalqaro baholash dasturlari AQShning USAID tashkiloti bilan hamkorlikda joriy etilmoqda.
24 Oktyabr 2019 6743
25 Oktyabr 2019 3141
25 Oktyabr 2019 3055
6 Noyabr 2019 2764
30 Oktyabr 2019 2408
29 Oktyabr 2019 2217
29 Oktyabr 2019 2193
30 Oktyabr 2019 2011
23 Oktyabr 2019 1967
21 Oktyabr 2019 1903
6 Noyabr 2019 1760
31 Oktyabr 2019 1571
11 Noyabr 2019 1515
9 Noyabr 2019 1423
25 Oktyabr 2019 1394
13 Noyabr 2019 1349
25 Oktyabr 2019 1148
18 Noyabr 2019 1120
25 Oktyabr 2019 1012
|
1 jadval—Rossiya Federatsiyasidan O'zbekiston Respublikasiga xalqaro pul o'tkazmalari tizimlari orqali kelgan jo'natmalar (million AQSh dollari hisobida)
2 jadval — O'zbekiston Respublikasining turli yillardagi eksport va import hajmi (million AQSh dollari hisobida)
Agar ushbu ko'rsatkichga tovar va xizmatlar eksportidan o'sha davrda mobaynida ikkinchi jadvalda ko'rsatilganidek 78 milliard dollarni qo'shsak, olti yil davomidagi valyuta bozoridagi jami taklif 128 milliard AQSh dollarini tashkil qiladi
|
YOSHLARGA TELEVIDENIYE VA RADIOUZATISH FAOLIYATI YAQINDAN TANISHTIRILDI | RRTM DUK
YOSHLARGA TELEVIDENIYE VA RADIOUZATISH FAOLIYATI YAQINDAN TANISHTIRILDI
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning 2019 yil 27 dekabr kuni Muhammad al-Xorazmiy nomidagi ixtisoslashtirilgan maktabda yoshlar bilan o‘tkazgan yig‘ilishi muhim tarixiy ahamiyat kasb etib, mamlakatimizda yoshlarga oid davlat siyosati yangi bosqichga ko‘tarilganini ko‘rsatgandi.
Davlatimiz rahbarining mamlakat yoshlari bilan uchrashuvida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan topshiriqlari hamda Prezidentimizning beshta muhim tashabbusi ijrosi doirasida, respublika bo'ylab yoshlar ishtirokida keng ko'lamli tadbirlar amalga oshirilib kelinmoqda.
Joriy yilning 21 fevral kuni yoshlarni televideniye va radio aloqasiga qiziqishini oshirish, televideniye va radiouzatish faoliyati bilan yaqindan tanishtirish maqsadida Toshkent shahri Yunusobod tumanidagi 70-sonli maktab o'quvchilariga ishtirokida Toshkent teleminorasiga ekskursiya uyushtirildi.
Tadbir davomida yoshlarga mamlakatimizda radioeshittirish va televideniyening rivojlanish tarixi, respublika hududlariga teledasturlarni uzatishni tashkil etish, zamonaviy televideniye va radio texnologiyalari, signallarni tarqatish usullari, teleminora tarixi va bugungi faoliyati to‘g‘risida tushuncha va ma’lumotlar berildi. Davra suhbatida Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan 5 ta muhim tashabbusning 3- yo‘nalishi doirasida bu yerda qilinayotgan ishlarga alohida to‘xtalib o‘tildi.
Shuningdek, teleminoraga sayoxat mobaynida yoshlar teleminorada turizm salohiyatini oshirish, tashrif buyuruvchilarga qulay shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar, minoraga joriy etilgan zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan tanishishdi.
Talabalar bilan suhbat davomida yoshlar mamlakatimizning ertangi kelajagi ekanligi, sohada yaratilayotgan barcha imkoniyatlardan samarali foydalanish zarurligi, taraqqiyotga erishish uchun zamonaviy axborot texnologiyalari bo‘yicha bilimlarni puxta egallash zarurligi va shart ekanligi haqida to‘xtalib o‘tildi.
Tadbir yoshlarda katta taasurotlar qoldirdi va o‘zlari uchun qiziqarli bo‘lgan ma’lumotlarga ega bo‘ldilar.
Tashkil etilgan mazkur tadbir orqali yoshlarning sohaga qiziqishini ortishiga va kelgusida ularga kasb tanlashlarida ijobiy tushunchalar shakllantirildi.
|
Shu o‘rinda tadbirkorlik sohasida mulkdor duch keladigan
muammolarni yechish,
unga keng
yo‘l ochib berish,
ko‘plab
haqiqiy
mulk
egalarini
tarbiyalash
maqsadga
muvofiqdir.
Birinchi
navbatda, tadbirkorlikning qonuniy bazasini mustahkamlash
va
uni
davlat
tomonidan
qo‘llab-quvvatlashni
ta’minlash kerak. Bu o‘rinda shuni aytish kerakki, tadbirkorlarga
va bozor munosabatlarini joriy etishga intilayotgan shaxslarga
faqat huquqiy kafolat berish bilan kifoyalanib bo‘lmaydi. Ularni
amalga oshirish uchun ana shu huquq va kafolatlardan to‘la
foydalanishda shart-sharoit
yaratish,
ishbilarmonlar faoliyatiga
qilinayotgan
to‘sqinliklarni
bartaraf
etish
lozim.
Xususiy
tadbirkorlikni
—har
tomonlama—rivojlantirishga
bugun
respublikamizning
iqtisodiy
taraqqiyotini
ta’minlovchi
omil
sifatida qarash va qonunchilik faoliyatiga ham ana shu nuqtai
nazardan yondashish darkor.
Demak,
tadbirkorlik
tadbirkorning
o“z
mulki
hisobiga
tashkil
etiladi. Ammo tadbirkorlik
bilan shug‘ullanish
uchun
mulkdor, ya’ni xususiy mulk egasi bo‘lib
ish boshlashi shart
emas. Tadbirkorlik o‘zga shaxslarning mulkidan qonun doirasida
foydalanish
asosida
ham
tashkil
etilishi
mumkin.
Bunda,
tadbirkor faoliyatini mulk egasi bilan
ijara shartnomasi tuzib,
uning mulkidan foydalanish hisobiga tashkil etadi.
Shuningdek,
tadbirkorlik
faoliyati
bilan shug‘ullanishning
o‘ziga
xos
xususiyatlaridan
yana
biri
—
tadbirkorning
tavakkalchilik
bilan
ishni
tashkil
etishidir.
Tadbirkor
o‘z
faoliyatini amalga oshirayotganida,
shu faoliyatdan keladigan
foyda ham, shuningdek,
zarar ham o“z zimmasida bo‘lishini
aniq biladi. Zarar
turli sabablar tufayli yuzaga keladi. Ayrim
holda tadbirkorlik faoliyatini shaxsan o‘zi tashkil eta olmasligi
oqibatida ham zarar kelib chiqishi mumkin. Tadbirkor ishlab
chiqargan tovari sifatsiz, raqobatbardosh bo‘lmay, ayirboshlash
jarayonida zarar ko‘rib qolishi tufayli sinish xavfiga duch ketishi
mumkin.
Bunday
paytda
u
sezgir
bo‘lishi,
bozorni
doimo
kuzatib
borishi,
yangiliklarni
tezda
ilg‘ab,
ishlab
chiqarish
jarayonini ana shunga moslashtirishi zarur bo‘ladi.
Bundan
tashqari tadbirkorlik
faoliyati tadbirkorga bog‘liq
bolmagan tabiiy hodisalar,
ya’ni yengib bolmaydigan tabiiy
43
|
xon Beruniy "Mas’ud qonuni", "Dorivor o‘simliklar hakida kitob",
"Saydana", "Munajjimlik san’atidan boshlang‘ich tushunchalar",
"Yodgorliklar", Abdurahmon Jomiy "Musiqa" risolasi, Alisher Navoiyning "Mahbubul ul kulub" kabi asarlarga katta qiziqish uyg‘otadi.
Xorazmiy bilish faoliyati nazariyasiga ulkan hissa qo‘shgan. U
bilishning tajriba-kuzatuv va eksperiment metodiga asos solgan. Xorazmiy tomonidan
quyidagi umumdidaktik
tamoyillar,
metodlar
va
shakllar asoslab berilgan: mustaqillik; ijodiy faollik; kuzatilgan
faktlarni
va hotsisalarni tasvirlash
va uni muntazam bayon qilish;
tajriba-kuzatuv;
eksperiment metodi; induksiya va deduksiya aspektida yakkalik va umumiylik birligi tamoyili; o‘qitishning savol-javob
shakdi.
Xorazmiyning salafi Al-Kindiy mohiyatni barcha nazariy
bilimlarning bosh mavzusi sifatida qaraydi.
U avvalo, miqdor
va sifatni hissiy idrok qilish zarurligini ta’kidlaydi.
Kindiy ilmiy bilishning uch nog‘onani konsepsiyasini
ilgari
suradi: tabiiy fanlar, mantiq va matematikadan bilimlar metafizika muammosiga olib keladi. Kindiy
o‘z falsafiy qarashlarini asos-nashda ilmiy bilishni diniy bilimlarga qarama-qarshi qo‘ygan holda
matematika
va tabiiy failarga alohida ahamiyat beradi. Kindiy
in-soy bilimlari hissiy
va aqliy bilimlarga bo‘linadi isb hisoblaydi.
Uningcha, hissiy bilimlar o‘z predmeti bilan bog‘langan bo‘lib, uning
obyekti inson tanasi
va barcha materiallardir.
U ta’kidlaydiki. agar
hissiy
bilimlar
yakka bilimlardan
iborat
bo‘lsa,
aqliy
bilimlar
umumiy bilimlardir. Kindiy fikricha, haqqoniylikii bilish
va o‘zining
xatti-harakatlarini
haqqoniylik
bilan
muvofiqlashtirishda
kishi. ongidagi unilg sabablarini aniqlash kaliti yordam ko‘rsatadi.
U shunday yozadi: "Sababini topgan holatdagina biz haqiqatning
tagiga yeta olamiz. Har qanday narsaning mohiyatini anglash esa haqi-katni bilish uchun zarurdir, negaki mavjud narsalarning barchasi haqiqatdan iboratdir. Haqiqatni idrok etsa bo‘ladi, binobarin, mavjud
narsalarni hammasini anglamoq, mumkin".
Bilish jarayoniga Farobiy alohida ahamiyat beradi. U o‘zining
Aql ma’nolari to‘g‘risida", "Baxt-saodatga erishuv to‘g‘risida" asarlarida
insoilarning
bilimga
bo‘lgan
intilishlarini
har
tomonlama
keng
yoritishga harakat qiladi. U shunday yozadi: "Kishi biror buyum
haqida bilishni istasa, uning qandaydir bir holatini bilatsi, ongini
o‘sha predmet shaklidagi bilimga yo‘naltiradi. Bu o‘zi intilgan haqiqatni qidirish demakdir",
Farobiyning
ilmiy
g‘oyalarini
umumlashtirgan
holda
X.X.
Tlashev uning bilish to‘g‘risidagi nazariy asoslarga bag‘ishlangan ishlari, xususan, mantiq
fanida bilish jarayoni
va bilish shakllari,
birinchi marta uning mohiyati ochib berilganini ta’kidlaydi.
Bu jarayonlar mantiqda unga rioya qilish tafakkurni takomillashtirish
va
murakkab bilish jarayonida qo‘pol xatolarning oldini olish qonunlari sifatida aks etadi.
Farobiy fikrlash faoliyatini jonlantirishning didaktik tamoyillari
va metodlarini asoslab berdi. Unga o‘qitishning amaliy
yo‘nalganligi;
nazariy bilimlar
uzluksizligi
va bilish
metodlari;
|
Namozgar haddida bozor kasodligidan arazlab, uyiga qarab
jo‘nadi.
Tole, agar yor bo‘lsa, shisha sandon sindurur,
Agar baxt yor bo‘lmasa, atala dandon sindurur.
Qoq yog‘och bozorning oldiga kelganda, ro‘paradan bitta
oq namat ko‘targan kishi chiqib qoldi. O‘zi cho‘qqisoqol,
qirraburun, ko‘zlari ichiga botgan kishi edi.
—Yaxshi yigit, —dedi, —qo‘ltig‘ingizdagi nima?
—Chimmat.
—Sotasizmi, jonidan?
—Hovva.
—Qanchadan?
—Uch so‘mdan.
—Qani ko‘raylik-chi. —Xaridor har to‘rt chimmatni
birin-birin ko‘rib chiqdi. Mulla Ostonaqulga qaradi: —Endi,
uka, —dedi, —men ham olibsotarman, mana shu qo‘ltig‘imda
ko‘rganingiz namatni sotmoqchi bo‘lib yuribman. Bir necha
xaridor chiqsa ham narxi kelishmadi, sotmadim. Essizki, naqd
pul bo‘lganda hammasini aytganingizga berib olar edim.
Ostonaqul umidsizlandi.
—Namatingizni necha pulga sotmadingiz?
—O‘n to‘rt so‘mga, —dedi-da, xayrlashib keta boshladi.
«Bitta yaxshi namat ellik so‘mga dovur bor, buniki juda
arzon, chimmatga bir amallab ayirbosh qilaman, zoyelik
tortmayman», degan fikr Ostonaqulning miyasidan yashin
tezligida o‘tdi.
—Hoy, aka, —dedi u, —buyoqqa qarang.
—Nima deysiz?
—Bo‘lmasa chachvon bilan ayirbosh qilamiz.
Ketuvtchi kishi orqasiga qaytdi.
—Unda sizning ikki so‘mingiz yetmaydi-ku, nima qilamiz? —dedi. Ostonaqul yalindi, yolvordi:
—Bir ko‘rganda uzilishib ketarmiz, —dedi. To‘rt
chachvonni birdan «eng oliy» namatga alishdi. Har ikkovi
yangi buyumni qo‘ltiqlab, yo‘lga tushib jo‘nadilar.
ET
161 Y.и
|
tel’no, smojet denonsirovatB.nastoyashuyu Konven-si-yu po istechenii kajdogo desyatiletnego perioda
soglasno usloviyam, predusmotrenn’im nastoyashey
statyey.
Statya 14
Po istechenii kajdogo desyatiletnego perioda,
schitaya s momenta vstupleniya v sil-u nastoyashey Kon-vensii, Administrativniy Sovet Mejdunarodnogo
Byuro Truda doljen predstavlyat General’nomu Direktor-u otchet o primenenii nastoyashey Konvensii i
prinimatB resheniye, yest’ li neobxodimostv vnesti v
povestku dnya vopros
o polnom ili chastichnom pere-smotre Konvensii.
Statya 15
1. V sluchaye, yesli Konferensiya utverdit novuyu
Konvensiyu, soderjashuyu peresmotr, polniy ili chas-tichn’i nastoyashey Konvensii
i yesli tol’ko novaya
Konvensiya ne predusmatrivayet inache:
a) ratifikatsiya kakim-libo Chlenom Organizatsiy
novoy, peresmatrivayushey Konvensii vlechet 3a soboy
avtomaticheski, nezavisimo ot polojeniy stat’i
13,
nemedlennuyu denonsatsiyu nastoyashey Konvensii pri
uslovii, chto novaya, peresmatrivayushaya Konvensiya
vstupila v sil-u;
B) nachinaya s dat’ vstupleniya v sil-u novoy, pere-smatrivayushey Konvensii, nastoyashaya Konvensiya zak-rita dlya ratifikatsii yee Chlenami Organizatsyi.
2. Nastoyashaya Konvensiya ostayetsya, vo vsyakom sluz
chaye, v sile po forme i soderjaniyu v otnoshenii tex
Chlenov Organizatsii, kotorme yee ratifitsirovali; no
162
|
shartnoma buyicha o‘z majburiyatlarini to‘la-tukis bajarsa,
u holda
shartnoma bajarilgan hisoblanadi.
Bahs-munozara yoki nazorat uchun savollar
e
Sug‘urtaning iqtisodiy mohiyati nimadan iborat?
e
Sug‘urta qanday pul munosabatlarining yig‘indisi hisoblanadi?
e
2002 yilning
5 aprelida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
qabul qilgan “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi qonunning
3-moddasida
sug‘urtaga qanday ta’rif berilgan?
e
Sug‘urta
iqtisodiy
kategoriya
sifatida
qanday
printsiplarga
asoslanadi?
e
Sug‘urtaga qanday funksiyalar xos?
e
Sug‘urta qanday shakllarda amalga oshiriladi?
e
Sug‘urtaning
maqsad
va
vazifalari
mustaqillik
yillarida
tom
ma’noda qanday o‘zgardi?
e
Sug‘urta o‘z rivojlanish tarixida qanday bosqichlardan o‘tgan?
e
tijoratga asoslanmagan sug‘urtaning o‘ziga xos xususiyatlari
nimalardan iborat?
e
tijorat sug‘urtasi paydo bo‘lishining bosqichlari qanday davrlarni
o‘z ichiga oladi?
e
Sug‘urta sohasidagi fuqarolik-huquqiy munosabatlar qanday
yo‘nalishlarda namoyon bo‘ladi?
e
Sug‘urta faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlarini qanday
turlarga bo‘lish mumkin?
e
«Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida»gi qonunning asosiy mazmuni
nimalardan iborat?
e
Yuridik shaxslarning qanday mol-mulklari
bilan
bog‘liq
mulkiy
manfaati sug‘urta ob’yekti sifatida qabul qilinishi mumkin?
e
Yuridik shaxslar mol-mulkining sug‘urtasida sug‘urta ob’yekti
bo‘lib nima xizmat qiladi?
e
Yuridik shaxslar mol-mulkini sug‘urtalash bo‘yicha shartnoma
nimalar asosida tuziladi?
e
Yuridik
shaxslarning
mol-mulki
qanday
hodisalarning
ro‘y
berishi natijasida etkazilgan zarardan sug‘urta qilinadi?
e
Mol-mulklarni sug‘urta qilish sug‘urta faoliyati klassifikatorining
qaysi klasslarida ko‘rsatilgan?
|
2.
Elektrofillik. Arendiollarda yadrodagi vodorod atomlari
elektrofil almashinish, kondensatlanish reaksiyalariga fenolga
qaraganda oson kirishadi, masalan:
NO,
OH
OH
42HMO, ——-3H,0
O.N
NO,
H
2
H
stifin kislota
3. Oksidlanish. Arendiollar nihoyatda oson oksidlanadi, ya’ni
kuchli qaytaruvchidir. Pirokatexin va gidroxinon oksidlanganda
tegishli xinonlar hosil bo‘ladi:
H
O
OH
OH
70
20
40,
=
y
I
=55
OH
O
0-xinon
p-xinon
4. Aromatiklik. Arendiollarda aromatiklik xususiyati fenolga
nisbatan kam ifodalangan, ayniqsa, rezorsinda —shu sababli unda
keto —enol tautomeriyaga qobillik yaqqol namoyon bo‘ladi.
Masalan, rezortsin ajralayotgan vodorod bilan gidrogenlanadi
va digidrorezorsinning gidroaromatik birikmasi orqali siklik dike-ton hosil qiladi:
OH
O
O
И
C
П
2
И
’
HC"
CCH
HC
CB,
H,C
CB;
1
И
011
—B2И
I
HC
C
HC
C.
H.C
C
KЎЛ)
X.и "0
BA
CH
CH,
CH,
enol-shakl
keto-shakl
Ayrim vakillari. Pirokatexin
(1 ,2-Бeпгeй101)
1047C дa
suyuqlanadi, 245 "C da qaynaydi. Pirokatexin saqlanish jarayonida
qorayib qoladi. Bir atomli fenollar kabi temir (III) xlorid ta sirida
yashil rangga kiradi. Soda qo‘shilsa yashil rang qizilga aylanadi. U
ko‘pchilik o“simliklarda uchraydi, ayniqsa uning monometil efiri—
255
|
Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpog‘istonga tashrifi e’lon qilingan sanadan bir kun oldin . Safar uch kunga rejalashtirilgan edi. O‘zbekiston va Rossiya rahbarlari telefonda muloqot qilib, «Ukrainadagi demilitarizatsiya va denatsifikatsiya» vaziyatini . O‘zbekistonning Ukrainadagi elchixonasi fuqarolarni Polsha orqali evakuatsiya qilishini . Lvovga kelgan o‘zbekistonliklardan diaspora vakili Maruf Saliyevga murojaat qilish so‘ralgan. Evakuatsiya vaqtida qariyalar, bolalik ayollar, talabalar va bolalar ustunlikka ega bo‘ladi. 25 fevral kuni Yevrosiyo hukumatlararo kengashi a’zolari yig‘ilishida bosh vazir Abdulla Aripov O‘zbekiston Yevroosiyo taraqqiyot bankiga a’zo bo‘lishga tayyorlanayotganini . Poytaxtdagi DXMlar eski «prava»ni almashtirish uchun so‘nggi mijoz qolgunicha xizmat ko‘rsatadi Davlat xizmatlari agentligi eski haydovchilik guvohnomasini majburiy almashtirish muddati tugayotgani munosabati bilan DXMlarga kuniga 700 nafargacha fuqaro murojaat qilayotganini . Shundan kelib chiqib, endi poytaxtning 10 ta tumanidagi DXMlar yangi guvohnomani berish uchun so‘nggi mijoz qolgunicha faoliyat ko‘rsatadi. ITSV rahbarining birinchi o‘rinbosari Laziz Kudratov va Yevropa parlamentining tashqi ishlar bo‘yicha qo‘mitasi raisi Devid Makallister O‘zbekistonning JSTga a’zo bo‘lishi hamda «GSP+» Preferensiyalar bosh tizimidan foydalanish doirasida hamkorlikni yanada kengaytirish masalalarini . YeOII O‘zbekistonning alohida loyihalarda ishtirok etish taklifini qo‘llab-quvvatladi Yevroosiyo hukumatlararo kengashi O‘zbekistonning to‘rt yo‘nalishda, jumladan, temir yo‘l transportini raqamlashtirish, «Yevroosiyo Ekspress» loyihasi va boshqa yo‘nalishlarda YeOII ishidagi ishtirokini kengaytirish tashabbusini . Shuningdek, bosh vazir Abdulla Aripov temir yo‘l va avtomobil transportida yo‘lovchi tashishni tiklashni taklif qildi. Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik xizmati rahbari Bahodir Yusupaliyev mart, iyun va iyul oylarida yana 4 mln doza Pfizer, 7,5 mln doza Moderna vaksinasi olib kelinishini ma’lum qildi. Qolaversa, O‘zbekistonda yana 10 mln doza o‘zbek-xitoy vaksinasi ham ishlab . Navoiy viloyatidagi Lolazor eski tilla konlarida Navoiy, Samarqand va Buxorodan kelgan 54 nafar fuqaro litsenziyasiz oltin qazib olayotgani vaqtida ushlandi. Ular qazib olgan, tarkibida oltin zarralari bo‘lgan qum esa tekshiruv uchun Navoiy kon-metallurgiya kombinatiga yuborildi. Avvalroq, ayni shu hududda 4 kishini qum bosib . Toshkent shahrida o‘zini metro poyezdi ostiga tashlagan erkak Sirdaryoning Sardoba tumanidan bo‘lgan. U voqea joyida . «Hududgaz Jizzax» gaz ta’minoti filiali xodimlari tadbirkorning 384,6 mln so‘mlik qarzini pora evaziga kamaytirib bermoqchi bo‘lgan. Ular pora olgan vaqtida . Oliy ta’lim vaziri Abduqodir Toshqulov o‘zining talabalik yillari, ilgari OTMga hujjat topshirishda kuzatilgan qiyinchiliklar, talabalar o‘rtasidagi mahalliychilik, pul topish uchun qora ish qilishga to‘g‘ri kelgani haqida so‘zlab berdi. Qolaversa, sessiyada fanlarni yopib yurgan yillarini esga olar ekan, 5 baho evaziga 4 «telejka» somon tashittirgan ustozini universitetga rektor bo‘lgach, ikkita shart bilan ishga . Dam olish kunlari O‘zbekistonda qish fasliga hos bo‘lmagan juda iliq harorat bo‘lishi kutilmoqda. Bu Eron hududlaridan kirib keladigan havo hisobiga yuz beradi. Harorat kunduz kunlari +23…+25 darajagacha ko‘tariladi. Fevralning so‘nggi kunida esa Farg‘ona vodiysidan boshqa barcha hududda . Payshanba kuni 156 kishining COVID-19`ga torshirgan test tahlili musbat natijani ko‘rsatdi, bir kun oldin ushbu ko‘rsatkich — 140 tani tashkil qilgandi. Qolaversa, 26 kishida pnevmoniya .
|
Yo‘llardagi harakat xavfsizligini ta’minlash va yo‘l-transport hodisalarining barvaqt oldini olishdagi hamda yo‘l infratuzilmasidagi muammolarni o‘rganib kelayotgan idoralararo ishchi guruh faoliyati davom etmoqda, deya xabar bemoqda YHXBB matbuot xizmati.
Ish jarayoni davomida ekspertlar “YHXBB_taklif” Telegram guruhi orqali 1000 ga yaqin fuqarodan 1847 ta, Facebook’dagi guruh orqali esa 30 nafar fuqarodan 32 ta, jami 1879 ta taklifni o‘rganib chiqmoqda.
Takliflarning 77,9 foizi yoki 1464 tasi yo‘l infratuzilmasidagi kamchiliklar va ularni bartaraf etish yuzasidan, jumladan:
1104 tasi yoki 58,7 foizi yo‘llarini ta’mirlash va ta’mirlanishida zamonaviy yondashuvni qo‘llash;
66 tasi yoki 3,5 foizi yerosti va yerusti piyodalar o‘tish joylari, ortga qayrilib olish joylarini xavfsiz tashkil etish;
65 tasi yoki 3,5 foizi shahar va tuman hududlarida joylashgan o‘quv muassasalari va maktablar oldida belgilangan tezlikni kamaytirish (30 tezlikka);
60 tasi yoki 3,2 foizi yo‘l belgilarini o‘rnatish va ayrimlarini yangilash;
57 tasi yoki 3,1 foizi yo‘llar sifatini yaxshilash, asfalt o‘rniga beton qoplamasi yotqizish;
40 tasi yoki 2,1 foizi yo‘llarda tirbandliklarning oldini olish maqsadida maxsus turargohlarni tashkil qilish va ko‘p qavatli avtomobil qo‘yish joyini qurish;
39 tasi yoki 2,1 foizi chorraha va yo‘llarda mavjud bo‘lgan svetoforlarni zamonaviy raqamli svetoforlarga almashtirish. Shuningdek, piyodalar uchun tugmali svetoforlar sonini oshirish;
33 tasi yoki 1,7 foizi fuqarolar yo‘l inshootlari, yo‘l belgilarini o‘rnatish va qayta jihozlash masalalarini YHXB tizimiga qaytarib berish hamda yuk avtomashinalarini shahar hududidan tashqariga olib chiqib, ushbu yo‘lda harakatlanishini yo‘lga qo‘yish.
84 tasi yoki 4,5 foizi haydovchilar tomonidan yo‘l harakati qoidasi qo‘pol ravishda buzilgan taqdirda unga belgilangan jarima miqdorini oshirib tayinlash choralarini ko‘rish;
52 tasi yoki 2,8 foizi piyoda yo‘laklari oldiga videokuzatuv moslamalarini o‘rnatish hamda piyodalar tomonidan huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda ularning aybdorlik masalalarini ko‘rib chiqish;
51 tasi yoki 2,7 foizi sodir etilgan qoidabuzarliklarga nisbatan nafaqat jarima qo‘llash, balki qoidabuzarliklarni ballik ravishda baholash tizimini joriy etish;
13 tasi yoki 0,7 foizi yo‘l harakati ishtirokchilari tomonidan sodir etilgan barcha qoidabuzarliklarga nisbatan belgilangan jarimalarni kamaytirish choralarini ko‘rish.
82 tasi yoki 4,3 foizi fuqaro yilning issiq faslida tonirovkalarni arzonlashtirish yoki davlatga to‘lanishi lozim bo‘lgan to‘lovni ushbu mavsumda olib tashlash;
63 tasi yoki 3,3 foizi haydovchilarni o‘qitish va imtihon olish jarayonida inson omilini cheklash va korrupsiyaning oldini olish, maktab davrida YHQ darsligini kiritish va bitirguniga qadar o‘qitish;
45 tasi yoki 2,4 foizi DYHXX xodimlarining malakasini oshirish, sohani yuqori intellektual xodimlar bilan jamlash, ularni doimiy ravishda malakasini oshirish bo‘yicha o‘qitib borish tizimini yo‘lga qo‘yish;
16 tasi yoki 0,9 foizi aniqlangan jarimalar o‘z vaqtida pochta orqali egalariga kelmasligi va buning oqibatida imtiyozli to‘lov amalga oshirishning imkoni bo‘lmayotganligi;
9 tasi yoki 0,5 foizi YHX yo‘nalishi bilan bog‘liq muammo va murojaatlar o‘z vaqtida ko‘rib chiqilmaganligi, 1102 ishonch telefoni umuman ishlamasligi va ushbu tizimni isloh qilish lozimligi.
Eslatib o‘tamiz, O‘zbekistonda yo‘l harakati sohasidagi muammolarni o‘rganish va ularni bartaraf etish bo‘yicha ishchi guruh tuzilgan edi. Guruh tomonidan yo‘llarda harakat xavfsizligini ta’minlash va yo‘l-transport hodisalarining barvaqt oldini olishning bugungi kundagi holati kompleks ravishda o‘rganilib, xorijiy tajriba va ilmiy yondashuvlarni qo‘llash asosida normativ-huquqiy va manzilli tashkiliy-amaliy choralar ishlab chiqiladi.
Alohida e’tibor yo‘l infratuzilmasi bilan bog‘liq jiddiy muammolar — yo‘llarning holati, piyodalar o‘tish joyi, yo‘l belgilari, tartibga solinmagan chorrahalar va boshqalarga qaratilib, ularni tubdan yaxshilash bo‘yicha har tomonlama choralar ko‘rilishi qayd etilgandi.
|
ijod erkinligi hayotimizga gurkirab kirib keldi. Erkinlikka ko‘nikish biroz qiyinchilik tug‘dirdi. Hazm qilish
qiyinroq kechdi. Lekin, shaxsan men 80-yillar o‘rtalaridan o‘zimda o‘zgarishlarni seza boshlagandim. Musiqali dramaga bag‘ishlangan ilmiy konferensiyada milliylik haqida
so‘zga chiqqanim esimda. U paytlarda milliylik xaqida
oshkora gapirib bo‘lmasdi. Milliy teatrda sahnalashtirilgan V. Rozovning "Oqshomdan tushgacha" asari haqidagi taqrizim "Sovet O‘zbekistoni"da bosildi-yu, boshim baloga
qoldi. Taqrizda asar noto‘g‘ri tanlangani, o‘zbek tomoshabiniga tushunarsiz talqin etilgani xususida yozilgan edi.
Xullas, muhokama qilishmoqchi bo‘lishdi. Ammo... Mustaqillik davrida teatrlar uchun ham, teatrshunoslar uchun ham
sharoitlar tubdan o‘zgardi. Yozish va sahnalashtirish-u yoqda
tursin, hatto o‘ylash mumkin bo‘lmagan mavzularda asarlar
yaratildi. Kamina "Temur va temuriylar davrida tomosha
san’atlari" risolamni chop ettirdim. Turt tilda bosilgan
"Amir Temur jahon tarixida" tadqiqot albomining tomosha va bayramlarga bag‘ishlangan bo‘limlarini yozdim. Qo‘yin-gchi, bu davrda tomosha san’atlari tizimini yalpi va yaxlit
o‘rganish yo‘lidan bordim. Buxoro, Xiva, Shahrisabz shaharlari yubileylari munosabatlari bilan 4-5 tilda chop
etilgan kitoblarning barchasida mening ham hissam borligidan faxrlanaman. Ayniqsa, "Navoiy va sahna san’ati"
nomli kitobimda Navoiy ijodi bilan bog‘liq bo‘lgan san’atga oid barcha qirralarni jamlaganman. Navoiy ijodiga
tomosha san’atining manbai va zamonaviy teatr san’ati
talqini sifatida qaraganman. Qator xalqaro ilmiy konferensiyalarda ma’ruzalar bilan qatnashdim.
"O‘zbekteatr" IICHB tomonidan chop etilgan "Istiqlol va
milliy teatr" kitobini nashrga tayyorlab, muharrirlik qildim. Ushbu kitobni zamonaviy teatrning yangi davri bo‘yicha
muhim tadqiqot deb hisoblayman. Yaqinda esa madaniyat, san’at kollejlari va oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun "O‘zbek
teatri tarixi" darsligim nashrdan chiqdi.
-Domla, bir qancha pesalaringiz teatr sahnalarida qo‘yilgan. Dramaturgiya ijodingizda qanday o‘rin egallaydi?
–Men badiiy ijodni dilxushligi deb hisoblayman. Ilmiy ijoddan charchagan paytlarimda badiiy ijod bilan shug‘ullanaman. "Baxt qushi" pesam Surxondaryo, Qashqadaryo, M-u-170
|
–?
i
DEB UZR TARK
Xar
7
7
Bi
va
MOMO— UZOQ IOMEKOOMOKOISMEKOSUEK
Ana. MirzaMahmud joyidan turib, Go‘zalshoh podshoga
qarab
ta’zim qilib kulib, qo‘lini ko‘kragiga olib, ko‘ngliga necha gaplarni
solib, bir so‘z aytaverdi. Ana, MirzaMahmudning Go‘zalshoh podshoga
qarab aytayotgan so‘zi:
1920
1930
1940
Xudoyo, girdimdan ketgay-da tuman,
Zo‘rakan Yusufman Ahmadbek yomon.
Ko‘rganimni aytaveray men sizga,
Afsar devcha Ashirbek, podshojon.
Dushmanlarning yurak-bag‘rin ezadi,
Urushda otlari dumin suzadi.
Agar bir mingchasi kelsa o‘zbekning,
Misr elni to‘s-tolqon qip buzadi,
Bejoy yomon Yusuf bilan Ahmadjon.
Mingchasi to‘s-tolqon qilar elingni,
Kelsa so‘ldiradi tozagulingni.
Yigitlari bari Rustamcha bordir,
Yusuf o‘zbek oxir olar elingni.
Ular kelmay yoyib yubor zahripgni,
Taraddi kip, darrov ko‘rsat qahringni.
Ashirbek sardori bo‘z otga minsa,
Ellikchasi olib ko‘yar shahringni.
Biri Rustam, biri Barzucha bordir,
Yusuf bilan Ahmad O‘g‘lon ko‘p yomon,
O‘zbeklar bermaydi dushmanga omon,
Sinsilasi haybat, hashami katta,
Yusuf bilan Ahmad ko‘p cho‘rtta yomon.
Kelsa vayron qilar Misr shahringni,
Joningning hiylasin qilgin, podshojon,
91.
Haq kalimasiga solar tilingni,
|
639
Qaytuvchi jarayon
Avval to‘g‘ri siklda keyin teskari siklda sodir bo‘ladigan
termodinamik jarayon
Qaytish qonuni
Qaytgan nur tushuvchi nur va tushish chegarasiga
o‘tkazilgan perpendikulyar bilan bir tekislikda yotadi, qaytish
burchagi tushish burchagiga teng
Qo‘zg‘atilgan
o‘tkazuvchanlik
Valent sohadagi elektronlarga o‘tkazuvchanlik sohasiga
o‘tish uchun yetarli bo‘lgan energiyani beruvchi tashqi
kuchlar ta’sirida paydo bo‘ladigan yarim o‘tkazgichlarning
o‘tkazuvchanligi
Qutblanish
Tashqi elektrostatik maydon ta’sirida dipollarning
maydon kuch chiziqlari tomon yo‘nalishini o‘zgartirish
Qutblanish vektori
Dielektrikning bir birlik hajmidagi barcha dipollar elektr
momentlarining vektor yig‘indisiga miqdor jihatdan teng
bo‘lgan fizik kattalik.
Qutblantirgich
(polyarizator)
Yorug‘likning qutblanishini amalga oshiruvchi qurilma
Qutbli molekulalar
Molekulalaridagi
elektronlar
yadro
atrofida
nosimmetrik joylashgan va tashqi elektrostatik maydon
bo‘lmaganda ham musbat va manfiy zaryadlarning og‘irlik
markazlari ustma-ust tushmaydigan molekula
Qutbsiz molekulalar
Molekulalaridagi elektronlar yadro atrofida simmetrik
joylashib tashqi elektrostatik maydon bo‘lmaganda, musbat
va manfiy zaryadlarning og‘irlik markazlari ustma - ust
tushgan molekula
Quvvat
Bajarilayotgan ishning jadalligini tavsiflovchi kattalik
Ravshanlik Vφ
yo‘nalishdagi yorug‘lik kuchini I nurlatayotgan
yuzaning nurlanish yo‘nalishiga perpendikulyar tekislikdagi
proyeksiyasiga nisbatiga teng kattalik
Rezonans hodisasi
ω
→ ωrez
bo‘lganda
majburiy
tebranishlar
amplitudasining birdaniga ortishi hodisasi
Siljish tokining zichligi
Siljish vektorining o‘zgarish tezligi
Sferik to‘lqinlar
Manbadan barcha yo‘nalishlarda tarqaladigan, to‘lqin
sirtlari kontsentrik sferalardan iborat bo‘lgan to‘lqinlar
Sinish qonuni
Tushuvchi nur singan nur va tushish nuqtasida ikki
muhit chegarasiga o‘tkazilgan perpendikulyar bilan bir
tekislikda yotadi, tushish burchagining sinusini sinish
burchagi sinusiga nisbati berilgan muhitlar uchun o‘zgarmas
kattalik hisoblanadi
Sochuvchi linzalar
Manfiy optik kuchga ega bo‘lgan linzalar
Spin kvant soni
Elektronning o‘z o‘qi atrofidagi harakat miqdori xususiy
momentining ���� yo‘nalishiga nisbatan magnit momenti
Stoletov qonuni
Katodga
tushayotgan
yorug‘likning
belgilangan
chastotasida, birlik vaqtda katoddan ajralib chiqayotgan
|
lekin ular bir-biriga bog‘liq va bir-birini keltirib chiqaradi.
Xatar deganimizda noma’lum, kutilmagan holatlar bo‘lishi mumkinligini tushunamiz. Qanchalik o‘ylab ish qilinmasin, oldindan qanchalik hisob-kitob va chamalab ish tutilmasin, baribir kutilmagan hodisalar ro‘y berishi turgan gap va uning oldini olib ham bo‘lmaydi. Xatarlikka
iqtisodiy baho berib ham bo‘lmaydi. Javobgarlikni olsak, bu ancha aniq narsa va uni ma’lum ko‘rsatkichlar bo‘yicha
aniqlash va baholash mumkin. Tadbirkorlikdagi xatarlik
mavjudligining sharoitlari yuqori darajali ishbilarmonlik, serharakatlik va raqiblik qila olish qobiliyatlarini talab etadi. Tadbirkorlikda muvaffahiyatga erishish yoki tushkunlikka tushish muqarrar. Chunki doimo omad
kelavermaydi. Xatarlikda sarf-xarajatlar hamda natijalar o‘rtasidagi muvozanat ish taqdirini bildiruvchi ko‘rsatkich bo‘lib hisoblanadi. Agar bu muvozanat buzilsa, bozordagi baho xarajatni qoplash darajasida bo‘lmasa, demak tadbirkorlikda hisobga olinmagan tasodifiy tomonlar
mavjudligi aniq. Bunda yo tadbirkorning faoliyati samarasiz, yo bozor konyunkturasi buzilgan bo‘ladi. Ishlabchiqarish va tovarlar sotilishi sharoitlari kombinatsiyasini doimo nazorat ostida tutish tadbirkorlikdagi qattiq
ishlash, barcha sohalarni kuchli nazorat ostida tutish, ishlovchilarni ham shunday sharoitda tutish zaruriyatini talab qiladi.
Tadbirkorlik faqat mulkdorlarga xos deb bo‘lmaydi,
ya’ni o‘z mulkini ishlatish tufayligina tadbirkor bo‘lishi mumkin, deyish noto‘g‘ridir. Chunki mulkka ega bo‘lmay,
qarz sarmoya, ijara asosida ham tadbirkorlikni tashkil
etsa bo‘ladi. Buni davlat korxonalaridagi tadbirkorlikda
yaqqol ko‘rish mumkin. Ma’lumki, o‘tgan asrdayoq kapital-mulk va kapital-funksiya ajralishi yuz berib, buni o‘z
vaqtida K. Marks atroflicha ta’riflab bergan edi. Xo‘jalikni yuritish, bundagi tadbirkorlik bo‘yicha zarur qarorga kelish allaqachonlar kapitalning egasidan kapitalni
ishlatuvchi-boshqaruvchi ixtiyoriga o‘tgan. Bunday harakat,
ayniqsa, hissadorlik jamiyatlarining paydo bo‘lishi bilan kuchaydi. Yakka xususiy korxonalarda, albatta mulkdorning o‘zi tadbirkor hisoblanadi. Chunki ishlabchiqarishni tashkil etish, boshqarish bilan bog‘liq barcha zarur
ishlarni uning o‘zi olib boradi.
221
|
birgalikda qo‘llaganda toksik ta’sir rivojlanish xavfi ortadi yoki Kutilmagan
paradoksal reaksiyalar rivojlanishi mumkin.
Val’proat natriy
Preparat MIY yaxshi so‘riladi, biosinguvchanligi 10096. Qon plazmasi oqsillari bilan preparat 90
96 bog‘lanadi. Jigarda metabolizmga uchraydi, yarim
chiqarilish davri o‘rtacha 10 s.
Qarish ko‘rsatmalar
Absolyut qarshi ko‘rsatmalarga preparatga pisbatap yuqori sezgirlik, jigarning
og‘ir darajali kasalliklari, gemorragik diatez kiradi.
Nisbiy qarshi ko‘rsatmalar–yurak qon-tomir kasalliklari, buyrak va jigar
yetishmovchiligi, qon tizimi kasalliklari, homiladorlikning birinchi uch oyligi
va emizikli davrlar.
Nojo‘ya ta’sirlar
Val’iroat natriy bilan zaharlanishning belgilariga nistagm, muvozanat va
koordinatsiyaning buzilishi, EKG belgilar–sust to‘lqinlarning ortishi kiradi.
Preparat qabul qilinganda jigarning shikastlanishi, pankreatit, trom-bositlar agregatsiyasining pasayishi, qo‘zg‘aluvchanlik va ishtahaning ortishi,
vaqtincha rivojlangan soch to‘kilishi holatlari kuzatilishi mumkin.
Dozalash tartibi
Val’proat natriy me’da shilliq qobig‘iga shikastlovchi ta’sir ko‘rsatishi sababli, ovqatdan keyin minimal dozalarda (150—300 mg) buyuriladi. Zarur holatlarda preparat dozasi har 2-3 kunda bir tabletkaga ko‘paytirib buyuriladi. Samarali
profilaktik dozasi 600—1400 mgUsut tashkil etadi.
Boshqa dori vositalar bilan o‘zaro ta’sirlari
Vaprproat kislota tuzlari jigar fermentlarining induktori bo‘lgani sababli,
boshqa DV bilan bir vaqgda qo‘llanganda ularning samaradorligini pasaytirishi
yoki zararli ta’sirlar rivojlanish xavfini oshirishi mumkin.
Val’proat kislota qondagi diazepam va boshqa benzodiazspinlarning erkin
fraksiyalarini ikki barobar oshiradi, ammo klonazepam metabolizmini o‘zgartirmaydi. Fluoksetin, xlorpromazin va ayniqsa, atsetilsalitsil kislota val’proat
metabolizmini sekinlashtiradi va qondagi erkin fraksiyasi miqdorini oshiradi.
Val’iroat kislota boshqa antikonvul’santlar (etosusimid, fenitoin) metabolizmini ham nasaytirishi mumkin, ammo fenobarbitalning yarim chiqarilish davrini
uzaytiradi. Fenobarbital valeproat natriyning qondagi miqdorini kamaytirish
xususiyatiga ega.
PSIXOANALEPTIK VOSITALAR
ANTIDEPRESSANTLAR
Depressiya—eng ko‘p uchraydigan psixik kasalliklardan biri. Vaqtning har
bir daqiqasida 5-696 odamlar depressiya holatida bo‘lar ekan, 1095 esa, hayotining
qaysidir bir davrida depressiya kuzatilar ekan. Depressiya simptomlari sezilarli
bo‘lmagani uchun, insonlar ham, shifokorlar ham bu belgilarni o‘tkazib yuborishi
mumkin. Shikoyatlari mujmal bo‘lib, somatik buzilishlar bilan belgilab bo‘lmaydigan bemorlar hamda hayotda «nevrotik» deb nomlanadigan insonlar darhaqiqatda,
depressiya holatida bo‘lishi mumkin ekan.
Deprsssiyani davolashda turli xildagi antidepressantlardan foydalaniladi.
Bu
depressiyani og‘irlik darajasi bo‘yicha turlicha bo‘lgan, bir xil bo‘lmagan guruhlar
holati bo‘lganligi bilan qisman bog‘liq. Depressiyani davolashda 1960-yillarning
boshlaridan keng qo‘llanib kelayotgan birinchi preparatlar— uchsiklik antidepressantlar (imipramin, amitriptillin, doksepin, klomipramin, trimip-ramin) qo‘llanadi.
Ana shu davrdan boshlab dipressiyani davolashda MAO ingibitorlari (fenelzin,
tranilsipromin, moklobemid) ham qo‘llanib kelmoqda.
Tarixiy ma’lumotnoma
1951-
yili silga qarshi yangi preparatlar— izoniazid va iproniazidning
izopropil unumlari yaratildi. Sil kasali bemorlarida iproniazid kayfiyatini
ko‘garar edi. 1952-yili Zeller va hamkasblari iproniazid MAO ingibirlashipi
(izoniazid bunday ta’sir ko‘rsatmydi) aniqlashdi. 1950-yillarning o‘rtalariga
kelib, Klayn va Kreyn tekshirishlaridan yeyoo‘ng iproniazid depressiyani davolashda
qo‘llana boshlandi. Shunday qilib, bu preparat birinchi zamonaviy antidepressant
bo‘ldi (Nem-u, 1997).
1940-yillarning oxirlarida Xafliger va Shindler 40 ortiq difenilamin
unumlarini sintezlashdi. Ana shu moddalardan biri imipramin — dibenzazenin edi.
Uning fenotiazinlardan farqi shundaki, oltingugurt atomi etilenli ko‘prikchaga
almashib, dibenzazepinlarga o‘xshash, yetti a’zoli markaziy halqa hosil qiladi.
Keyinchalik imipraminning samaradorligi qaytadan isbotlandi.
Bir necha o‘n yillar o‘tib, qator yangi antidspressantlar iaydo bo‘ldi. Ularning
ko‘pchiligini serotoninni qayta ushlab qoluvchilarining ingibitarlari (sitalopram,
fluoksetin, fluvoksamin, piroksetin, sertralin, venlafaksin) tashkil etadi. Boshqa
yangi antidepressantlarga amfebutamon, nefazodon, mirtazapin, rebrksetin,
trazodonlar kiradi. Samaradorligi bo‘yicha yangi antidepressantlar klassik preparatlardan ustun emas, ammo ularni nisbatan xavfsizligi va yaxshi ko‘tarilishi, bu
guruh preparatlari orasidan ko‘proq buyuriladigan preparatlar qatoriga olib chiqdi.
Ta’sir mexanizmi va farmakodinamikasi
Ushiklik antidepressantlar va noradrenalinni qayta ushlanib qolishishiing
boshqa ingibitorlari. Antidepressantlarning ta’sir mexanizmi haqidagi bilimimiz
cheklangan. Ma’lum bo‘lgan isbotlarni ketma-ket tahlil qilishni esa, affektiv
buzilishlarning kelib chiqishini ishonchli psixobiologik teoriyasni yo‘qligi
qiyinlashtiradi. Yonbosh zanjir tuzilishining ikkilamchi aminlari va uchlamchi
aminlarning M-demetillangan metabolitlari ko‘rinishidagi uchsiklik antidepressantlar noradrenalinni qayta ushlanib qolinishini tanlab so‘ndiradi. Uchlamchi
aminlar guruhidagi uchsiklik antidepressantlarning ko‘pchiligi serotoninii qayta
ushlanib qolinishini ham bloklaydi. Antidepressantlariing aminlarni qayta
ushlanib qolinishini so‘ndirishi ta’siri preparatni qabul qilgandan so‘ng darhol
boshlanadi va uni bekor qilguncha saqlanib turadi. Uchsiklik antidepressaitlarning
ta’sir mexanizmi birlamchi ta’sirlardan tashqari, qator ikkilamchi kompensator
reaksiyalarni ham o‘ziga mujasammlaydi.
Noradrenalinni qayta ushlanib qolinishini so‘ndiruvchi uchsiklik va boshqa
antidepressantlar dofamin transportiga ta’sir ko‘rsatmaydi. Ana shu jihatdan ular
kokain, metilfenidat va amfetamin kabi psixostimulyatorlardan farq qiladi. Shu
bilan birga, bu antidepressantlar daofaminergik o‘tkazuvchanlikka bilvosita
yengillashtiruvchi ta’sir ko‘rsatib, dofaminergik oxirlarda noradrenalin miqdorini avvalambor, boshmiyada (adrenergik oxirlar dofaminergik oxirlarga nisbatan
www.ziyouz.chha’iditubxonasi
|
Yangi o‘zbek adabiyoti
Maнтидxo")}a Beпpшay........шшшшш 3
PaдaгKиз B.и 4
«Padarkush» dramasi Пaф a.ни 18
Apaдшa Ooaптy ..........
2223
O‘tkan KшПaг ...........ш.шш.ш)ш
иши 26
«O‘tkan kunlar» romanidan olingan boblar haqida........................ 65
Haшa OШшп)yoп.
sis snnnnnnn nn n nn nn nn nn no non nn nn nn nan anin 71
O‘rik яшapaпдa ..............ш.шш.
иa 73
«O‘rik eшШaвaпдax эПe"П Пaфдa ........... шиш 74
Cптyoп eздa Kaт...
iu uiiiii onni rss on nn nr n an nn n an an nn asning 76
«Chimyon esdaliklari» she’ri haqida.............uuiil
ilii ii iii
ilni yosin
78
C"aгaй..........шшш)шши)
ши 79
Ўпoшипa xC"axaБт Пaxи1дa ..............ш.шшшишшшшaи
ишини
ини нииaнши
80
5aд Aйтaд шишиши
шишиши шинa. ииигa 82
Ooгako"2 тa)пил .........ш
non ror san
or ran n an anna anini
83
«Qorako‘z majnun» hikoyasi haqida ..........ш.шшшш
los issu 99
Apaшa Oпpoy.............шшш-sonor ra
ran arna
n aa nan nn nani
103
Ko"тeaп-БПeaтшaгип ...........
iii oli ilonni yoro on
nr non
n n nn nn non ans 103
«Munojot»ni tinglab .................iuuil
iii
inini inon
a nini son sian n san nson
106
KMимo)opи Пп1aБэ 8Be"п Бaфдa........ шиш 106
Yшгит 5бaтoй ..........шш
n onin oro
r aran RAR
R n Annan 107
«Yurtim shamoli» эBe"11 Baфдa ..........ш
iii iii loi i ooo osin srn nn
108
Bитиcб тибaББaйти .............
aи 109
xkBипeи типaбБaшт эбe"и Пaфдa ...........шш
иш 110
Oo"пaxoпa .........шш sssnnssssnisissisi
issi 112
kxOo"пaxoпaз 8Пe"11 Пax1дa ............шшшишшшшшини
ши 113
Фyтчти
: OC
TYP: P
Я
Я
И ЯH иЯ 115
Maзбaддaш зaгaг.........шшш
2115
Yч 10
CИ
ЛИ
ъT
Я И
И
n asan n nasi
119
«Ikki eshik orasi» romanidan olingan parcha Пaxдa
142
21817
|
7475
���� ������������� ������ ��� ������ ��������� ������������� ���
�����������������������������������������������������������
����������������������������������������������������������
���������������������������������������������������������
����� ���� ������� ������� ������������ ������������ �����������
���������������������������������������������������������������
������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������
�����������������������������������������������������������
�������
���������������������������������������������������������
�����������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������
����������������������������������������� ��������� �������
������������������������������������������������������������
������������������������������������������������������������
��������� �� ������ ����� ��������� ��������� ������ ������� �����
������������ ������� �������� ��� ����������� ������ ��� ���� ���
��������������
����������������������������������������������������������
��������������� ��������������� ���� ������� ������ ���������
��������������������������������������������������������������
���������������������������������������������������������������
������������������������������������������������������������
����������������������������������������������������������
��������� ���������
��� ��� ������ ������ �������� ������ ��������� �������� ������
������������������������������������������������������������
��������������������������������������������������������������
���������������������
�������������������������������������������������������������
����� ������� ����� ���������� ���� ��� �������� ���������� �����
�����������������������������������������������������������
��������������������������������������������������������������
������������������������������
��� ������� ��� ��������� ���������� ����� ����� ���� ���������
������������������������������������������������������������
�������� �������������� ��������� �������� �������� ������� �����
������������������������������
���������������������������������������������������������
�����������������������������������������������������������
������������������������������������������������������������
�����������������������������������������������������������
�����������������������������������������������������������
��������������������������������������������������������������
����������������������������������������������������������
����������
��� ����� ��������� ��������� ����������� ������ ��� ������� ����
������������������������������������������������������������
����� ��������������������������������������������������������
����������������������������������������������������������������
������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������
����� ��������� ��������� ������ ������� ���������� �����������
�������������������������������������������������������������
���������������������������������������������������������������
��������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������
���������������������������������������������������������������
|
1) Birinchidan, ishga joylashtirishga muhtojlarni aniqlash maqsadi
uchun mehnat organlari tomonidan mehnat emigratsiyasi bo‘yicha savolnomaga muvofiq, mehnat bilan bandlik masalalari bo‘yicha o‘rganishlarni
o‘tkazish paytida migrant mehnatchilar sifatida chet elda turganlar soni
aniqlanadi.
Buning uchun:
a) uy xo‘jaliklarini mehnat bilan bandlik masalalari bo‘yicha (mehnat
emigratsiyasi moduliga binoan) har chorakdagi o‘rganishlar ma’lumotlari
asosida mehnat faoliyatini chet elda amalga oshirayotgan shaxslarning
so‘ralganlar umumiy
sonidagi
salmog‘i
quyidagi
formula
bo‘yicha
aniqlanadi:
MM2 = KMM2
: 85 x 100,
bunda:
MMS —migrant mehnatchilarning so‘ralganlarning umumiy sonidagi
salmog‘i;
KMMS-— mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun chet elga ketgan
shaxslarning (migrant mehnatchilarning) mehnat bilan bandlik masalasi
bo‘yicha uy xo‘jaliklarini o‘rganish davomida aniqlangan soni;
SS —mehnatga layoqatli yoshdagi so‘ralganlar soni, hammasi.
b)
migrant
mehnatchilarning
so‘ralganlarning
umumiy
sonidagi
salmog‘i bo‘yicha migrant mehnatchilarning mehnatga layoqatli yoshdagi
mehnatga layoqatli
aholi tarkibidagi umumiy
soni quyidagi formula
bo‘yicha hisoblab chiqiladi:
I
MM = MM5 X MГA : 100,
Бипдa:
MM-migrant mehnatchilar soni, hammasi;
MLA —mehnatga layoqatli yoshdagi mehnatga layoqatli aholi soni.
d)
zarurat bo‘lganda, mehnat
faoliyatini
chet
elda amalga
oshirayotganlarning
soni jo‘nab ketgan yo‘nalishi (mamlakati) bo‘yicha
aniqlanadi.
Buning uchun:
-o‘rganishlar ma’lumotlari bo‘yicha har qaysi mamlakatdagi mehnat
faoliyatini amalga oshirayotgan migrant mehnatchilarning so‘ralganlar
umumiy sonidagi salmog‘i aniqlanadi:
-mehnatga layoqatli yoshdagi mehnatga layoqatli
aholi umumiy
soniga nisbatan salmoqni proporsional ravishda hisoblab chiqish va
109
|
emasligi, bu borada jahon tajribasini chuqur va har taraflama
o‘rganishni hamda, ularni har bir mintaqada tarmoqning o‘ziga
xos xususiyatlarini hisobga olgan holda tatbiq etishini taqozo
etadi.
Albatta,
erkinlashtirish
jarayonini
amalga
oshirishda
O‘zbekiston
iqtisodiyoti
rivojlanishining
o‘ziga
xos
xususiyatlari hisobga olinishi kerak. Jumladan, yer islohoti va
xo‘jaliklarning
shaklini
o‘zgartirish,
davlat
buyurtmasi
va
sotib
olishi,
baho
orqali
tartibga
solish,
moddiy-texnika
resurslari
bilan
ta’minlanganligi,
qishloq
xo‘jaligida
moliyalashtirish tizimi, irrigatsiya hamda melioratsiya tizimi,
institutsional o‘zgarishlarni aytishimiz mumkin.
Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotini erkinlashtirish eng avvalo
yerdan
foydalanishda
sog‘lom
muhitning
rivojlanishi,
iqtisodiy
samaradorlikning
ortishi,
qishloqda
bandlik
jarayonlari va boshqa ko‘plab muammolarning o‘z yechimini topib
borishida
katta
rol
o‘ynaydi.
Shuni
hisobga
olib
tarmoqda
erkinlashtirish jarayonlarini quyidagi yo‘nalishlarda tizimli
ravishda tadqiq qilish lozim:
-boshqaruv tizimini erkinlashtirish;
–resurslar
ta’minoti
va
servis
xizmatlarini
erkinlashtirish;
-narx-navo tizimini erkinlashtirish;
-tashkiliy—agrotexnik jarayonlarni erkinlashtirish.
Qishloq xo‘jaligida boshqaruv tizimini erkinlashtirish
borasida respublika Prezidenti va Hukumati tomonidan bir
qator muhim qarorlar qabul qilingan. Prezidentining 2017-yil
24-
martdagi
«Qishloq
xo‘jaligida
islohotlarni
chuqurlashtirishning
eng
muhim
yo‘nalishlari
to‘g‘risida»
gi
Farmoni bu borada katta ahamiyatga ega bo‘ldi. Ushbu farmonga
asosan boshqarish tizimidagi ko‘plab vazifalar quyi bo‘g‘inlarga,
mahalliy hokimiyatlarga berilishi, boshqarishdagi ma’muriy-buyruqbozlik tizimidan asta-sekin, bosqichma-bosqich iqtisodiy
mexanizmga
o‘tib
borilishi
amalga
oshmoqda.
Ammo
shuni
ta’kidlash lozimki, bozor iqtisodiyoti sharoitida odamlarni
boshqarishdan iqtisodiy jarayonni boshqarishga o‘tish lozim.
Bu
boshqaruv tizimini ikki yo‘nalishda davlat darajasida va yerdan
foydalanuvchi (fermer)lar
darajasida
olib
borish
yuqori
23
|
Komunikatsiya yoki “telekommunikatsiya” manba (transmitter) va qabul qiluvchi (recever)
O’rtasida masofadan turib malumot almashinishni bildiradi
Elektromagnit to’lqin shakllari–elektr toki ,radio to’lqinlar yoki yorug’lik ,malumot yoki kodni tasvirlash uchun ishlatiladi va biror fizik muhit, masalan, sim, kabel yoki atmosfera orqali bu malumotni uzatiladi
|
Edvard Snouden - AQSh Milliy Xavfsizlik Agentligi (NSA)ning sobiq tahlilchisi
U ilk bor o‘ta katta hajmdagi maxfiy ma‘lumotlarni matbuotga oshkor qilish amaliga mas‘ul shaxs ham
|
– Qurolli Kuchlarimiz safida xizmat qilayotgan harbiy xizmatchilarning kasbiy malaka va jangovar mahoratini oshirish, ularning dunyoqarashi va tafakkurini yanada takomillashtirish shaxsiy tarkibni o‘qitish va tarbiyalashning eng muhim vazifasi hisoblanadi, – deydi Mudofaa vazirligining harbiy-vatanparvarlik, madaniy-axloqiy tarbiya va yoshlar bilan ishlash boshqarmasi boshlig‘i, podpolkovnik Husan Botirov
|
Xayrulla Hamidov maqolasi: "Ertak boshlandi" - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017
16.08.2016Xayrulla Hamidov maqolasi: "Ertak boshlandi"
Manchesterlik bolakaylar kitobida “Tohir va Zuhra”ga o‘xshash ertak bo‘lmasa kerak. Bu ikki oshiq qissasi bizga, faqat bizgagina tegishli. Lekin shu kunlardan boshlab angliyalik bolakaylar ushbu ertakning boshqacharoq variantini yashil maydonda ko‘ra boshlashdi. Ha, ikki erkak o‘rtasidagi munosabatni Tohir-Zuhraga mengzamoqchi emasmizu, ba’zi holatlari juda ham mos tushadi. Yaxshi ma’noda, albatta. “Inter”dagi ajoyib mavsumdan buyon MourinSho va Zlatan bir-biri haqida faqat iliq fikr bildiradi. Murabbiy futbolchilar ichida eng zo‘ri deb shved yulduzini tan oladi, Zlatan esa, u bilan ishlagan jami murabbiy zoti ichida Jozeni tan oladi. Haqiqiy erkak murabbiy deb xotirlaydi. Ularning yo‘li uzoq vaqt kesishmay keldi. Maur “Real”dagi faoliyati davomida Zlatanni jamoaga taklif qila olmasdi, chunki shvetsiyalik iqtidor madridliklarning asriy dushmani tarkibida o‘ynab ketgandi. Keyin, “Chelsi”dagi faoliyatida ham bu ishga imkoniyat yo‘q edi chamamda. Bu paytda Zlatan Frantsiya chempionatida rekordlar sari yo‘l olgan, o‘sha rekordlarni parchalab tashlamaguniga qadar boshqa joyga o‘ta olmasdi. Xullas, ularning ertagi kutilmaganda - ha, avvalida bunga ko‘pchilik ishonmagandi – Manchester shahrida boshlandi. Ertakmisan ertak... Zlatan va Maur ertagi bu qadar kuchli boshlanadi, deb hech kim tasavvur qilmagandi. Ikkisining "Manchester Yunayted”dagi ilk o‘yini aynan ikkisining benefisi bilan tugaganiga nima deysiz endi?! Yil davomida shu shaharga kelishi muhokama qilingan ikki metrning bittagina uchrashuvda sovrinli bo‘lishi ham omadning yuqori notasi bo‘lsa kerak? Portugaliyalik mutaxassis o‘yin tugashi bilanoq ikki yil davomida bor-yo‘g‘i bittagina kubokni qo‘lga kiritgan Van Gaal bilan solishtirila boshlandi. Vaholanki, o‘sha Lui Manchesterdagi faoliyatida olib bergan bitta kubogi bo‘lmaganida, Maur va Zlatan mavsumni bu qadar triumf bilan boshlamasdilar ham. Endi bu bilan hech kimning ishi yo‘q, hamma ikki “telba” yulduzni olqishlash bilan ovora... Aslida, bu erda hech qanday tasodif yo omad yo‘q. Hammasi shunday bo‘lishi kerakdek. “Manchester Yunayted” shunday boshlashi kerak edi aslida. Shunga loyiq bo‘lib ulgurgandi. Nega, deysizmi? Birinchidan, jamoa ichida ro‘y bergan olamshumul voqealar mavsum davomida Evro-2016 o‘tayotgan paytda ham ovoza solishda ushbu turnir bilan raqotbatlashib turdi. MourinShoning “qizil iblislar”ga o‘tishi murabbiylar festivalida yuqori pog‘onadan tushmadi. Shvetsiyaning guruh o‘yinlari tugagach, Zlatan to‘ppa-to‘g‘ri Manchester shahriga uchib kelib, bir lahzaga Evroturnirni ham esdan chiqartirib yuborgani esingizdan bordir?! Maurning tashrifi bilan klubga bir qator aniq maqsadni ifodalovchi o‘yinchilar taklif etildi. Portugaliyalik mutaxassis yangi mavsumda nimalar qilmoqchi ekaniyu, qanday natijalarni ko‘zlayotgani barchaga ma’lum bo‘ldi. U futbolga hech qanday falsafa suqmayajagini, shonli klubga shonli o‘tmishini qaytarish uchun haqiqiy futbol namoyish etajagini ko‘rsatdi. Rus sharhlovchilaridan biri: “MourinSho erkatoy, shu bois, unga istalgan o‘yinchisini muhayyo qilib berishadi”, deb yozibdi. To‘g‘ri, u erkatoy bo‘lishi mumkin, biroq cho‘ntagidan ketayotgan har bir tsentni asossiz bermaydigan korchalonlarga gapini uqtira olish ham aslida san’at. Shu san’ati borligi uchun ham Maur ayni paytda erkatoyga aylangan bo‘lsa, bu uning mehnati va shaxsiy yutug‘idir. Ibrahimovichning g‘alaba to‘pini yo‘llashi ham tasodiflar turkumiga kirmaydi. Butun o‘yin davomida u qadar ko‘zga tashlanmagan yulduz muhim pallada o‘zini ko‘rsatdi va jamoasining g‘alabasini ta’minladi. Ya’nikim, bu g‘alaba aynan meniki, dedi. Ko‘p bo‘ladi shunaqa voqealar va har doim shvetsiyalik “qariya”ning harakatlari omad otliq sherigiga qo‘shib aytiladi. Lekin tan olish kerakki, hamma bir narsani kutayotgan pallada o‘sha narsaning sodir bo‘lishi bir tomondan yoqimli bo‘lsa, ikkinchi tomondan juda mushkul vazifadir. Zlatan mana shunday bosimni enga oldi va “MYu”ning boshlanajak mavsumiga-da ta’sir qiladigan muhim golni urdi. Agar mavsum ko‘tarinki ruhda o‘tsa va manchesterliklar yuqori o‘rinlarni qo‘lga kiritishsa, bu natijaga asosiy turki shu GOLdir, unutmang! Manchester shahrida bayram boshlandi, xullas. Lekin ertak chiroyliroq va fojialiroq ko‘rinish olishi uchun yana qandaydir qahramon kerak. Ha, “Tohir va Zuhro”da kim bor edi, topdingiz – Qorabotir! Bu vazifani aslida irqiy kelib chiqishi bilan Pogba bajarib berishi ham mumkin ediyu, “Siti” taraflardan joy egallagan Gvardiolaga ko‘proq mos tuyulmoqda. Xullas, qirg‘inbarot jang oldidan televizorimiz oldiga yaxshilab joylashib olaylik. Barcha nigohlarimiz Manchester shahriga qadalgan. Bu ikki tanish inson “el-klasiko” degan so‘zni Ispaniyadan Angliyaga ko‘chirib kelishdi, uzr-a, la-ligachilar... Manba: Stadion.uz
|
Xullas, xalq og‘zaki ijodining eng kichik janrlari
biri bo‘lgan topishmoqlar hamma zamonlarda hamfikr
rivojlantirish, aqlni charxlash vositasi bo‘lib kelgan.
1
nuqtayi nazardan qaraganda topishmoqlarning ma’rifi
badiiy-estetik ahamiyati beqiyosdir.
Mavzu yuzasidan savollar:
1. O‘tmishda topishmoq janrining keng tarqalishiga
6
bab nimada deb o‘ylaysiz2
2: Topishmoq va maqol o‘rtasidagi o‘zaro uyg‘un va farqD
jihatlarni izohlang.
3. Topishmoqlarda variantlilik xususiyati bo‘ladimi?
4. Nasriy va she’riy topishmoqlarga xos asosiy xususi
yatlar nimalardan iborat?
5. Topishmoqlarning qanday ahamiyati bor?
Adabiyotlar:
1. Topishmoqlar, O‘zbek xalq ijodi, Ko‘p tomlik, T.
Ye.Yeulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1983.
2. Z.Husaynova, O‘zbek topishmoqlari, T.: «Fan», 1966.
3. AristotelB, Pozetika, T.: «Fan», 1980.
4. Z.Husaynova, Topishmoqlar, (O‘zbek folklori ocherklari, Uch tomlik, birinchi tom. T.: «Fan», 1988.
5. I.Imomov, T.Mirzayev, B.Sarimsoqov, O.Safarov
O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi, T.: «O‘qituvchi», 1990.
|
ko‘rinishga ega bo‘lib, A matrisa yaqinlashish shartini qanoatlantiradi.
(8.11) sistemani
P2
ga ko‘paytirish sistema tenglamalari ustida elementar
almashtirish bajarish bilan teng kuchlidir.
Odatda R ni 2-ko‘rinishda olinganda misol yechish uchun quyidagicha ish
tutiladi.
Berilgan
sistemadan
shunday
tenglamalarni
ajratib
olinadiki,
bu
tenglamalarda
biror
noma’lum
oldidagi
koeffisiyent
moduli
bo‘yicha
shu
tenglamaning
qolgan
barcha
koeffisiyentlari
modullarining
yig‘indisidan
katta
bo‘lsin.
Ajratilgan
tenglamalar
shunday
joylashtiriladiki,
ularning
eng
katta
koeffisiyentlari diagonal koeffisiyentlari bo‘lsin. Tenglamalarning qolganliridan va
ajratilganlaridan
yuqoridagi
prinsip
saqlanadigan,
ya’ni
eng
katta
koeffisiyent
diagonal
koeffisiyent
bo‘ladigan
qilib
o‘zaro
chiziqli
erkli
bo‘lgan
chiziqli
kombinasiyalar tuziladi va barcha bo‘sh satrlar to‘ldiriladi. Shu bilan birga dastlabki
sistemaning har bir tenglamasi yangi sistema tenglamalarini tuzayotganda qatnashishi
kerak.
Bu yerda ko‘rsatilgan usullarni misollarda tushuntnramiz.
1-misol. Quyidagi sistema odiy iterasiya metodi bilan yechilsish:
10x, 4x, —3X; -—2X, 4X5 —6,
—x, 1 25x, K.x. – 5x. – 2x, = П,
x. —x, 4 10x, – Эx, = 10,
x. 62x, k.x. 4 2x, – 20x, = —32
(9.24)
Yech
ish. Birinchi usulda aytilganidek, bu sistemaning tenglamalarini mos
ravishda olamiz
10,
25, —20,
10, —20 larga bo‘lib, quyidagi ko‘rinishda yozib
olamiz:
x; —0,6-—0,1x, 40,3x,; 40,2x, —0,I1x,,
x, —0,4440,04x, —0,04x; 40,2x, 40,08x;,
x = 1—0,12x, 40,1x, 40,5x,,
x; 21,640,05x, 40,1x, 40,05x, 40,1x,.
(9.25)
Bu yerda (9.14) dagi yig‘indilar mos ravishda 0,7; 0,36; 0,4; 0,7; 0,3 bo‘lib, bulardan
eзa 191, = 0,7 «1 kelib chiqadi.
Dastlabki yaqinlashish x “ sifatida ozod hadlar ustuni (0,6; 0,44; 0,95;
1; 1,6):
ni olib, keyingi yaqinlashishlarni topamiz:
xi) = 0,6—0,15") 40,27—0,12x57 = 0,6—0,1. 0,4440,3
0,95
0,21—0,11,6 = 0,881
xO) = (),4440,04. 0,6–0,04. 0,9540,210,081,6 = 0,754
D—
.
D—
.
D—
Shunga
o‘xshash
WI 70892
xy)
= 1851;
0)
= 1,72)
jadvalda keltirilgan.
Shuni ham ta’kidlab
o‘tish kerakki,
hisoblashlarni
qisqartirish maqsadida
avvalgi
bir necha yaqinlashishlarni kamroq
o‘nli raqamlari bilan hisoblash ham
mumkin.
Hisoblashlarning
davomi
1-Hisoblashlar, odatda,
x”? yaX""" yaqinlashishlar kerakli aniqlikda ustma-ust
tushgunlari qadar davom ettiriladi.
102
|
6 iyuldan 2020-2021 o‘quv yili uchun umumta'lim maktablariga 1-sinf o‘quvchilarining qabul jarayoni boshlanmoqda
Bu haqda Xalq ta'limi vazirligi ma'lum qildi
Pandemiya sharoitini inobatga olgan holda, 1-sinfga o‘quvchilarning hujjatlari qabul qilinadi:6-31 iyul kunlari biriktirilgan mikrohudud doirasida;1-25 avgust kunlari maktablarning imkoniyatidan kelib chiqib mikrohududdan tashqari
Shuningdek, pandemiya sharoitida ota-onalarning maktablarda to‘planib qolishining oldini olish maqsadida Toshkent shahrida tajriba-sinov tariqasida ilk marotaba 1-sinfga boradigan o‘quvchilarning hujjat topshirish jarayoni qabul
maktab
uz orqali (5 iyuldan) onlayn navbat asosida amalga oshiriladi
Dastur Toshkent shahrida muvaffaqiyatli tatbiq etilsa, keyingi o‘quv yilidan boshlab boshqa hududlarda ham bosqichma-bosqich joriy qilinadi
1-sinfga qabul uchun quyidagi hujjatlar talab etiladi:1
Direktor nomiga ariza;2
Bolaning tug‘ilganlik haqida guvohnoma nusxasi;3
Ota-onaning pasport nusxalari;4
Bolaning sog‘lig‘i to‘g‘risida tibbiy ma'lumotnoma;5
Bolaning 3,5 x 4,5 sm hajmdagi 4 dona rangli fotosurati;31 avgustga qadar 6,5 yoshga to‘lmagan, 1-sinfda o‘qish istagini bildirgan bolalarning ota-onalari bilan umumta'lim muassasasining pedagog xodimlari va psixologi tomonidan bolani maktabda o‘qishga tayyorlash bo‘yicha tushuntirish ishlari olib boriladi
“Maktab yoshiga to‘lmagan bolani maktabga berib qiynagandan ko‘ra, maktabgacha tayyorlov tashkilotlariga yuborgan ma'qul ekanligini yana bir bor eslatib o‘tamiz
Farzandingizni umumta'lim maktablarining 1-sinfiga qabul qilish bilan bog‘liq savollar, taklif va shikoyatlar yuzasidan tuman (shahar) xalq ta'limi bo‘limlariga murojaat etish mumkin
Ota-onalardan maktablarga tashrif davomida karantin qoidalariga qat'iy amal qilish hamda ijtimoiy masofa saqlash so‘raladi”, deyiladi vazirlik xabarida
Ma'lumot uchun: 2020-2021 o‘quv yilida respublika bo‘yicha jami 650 116 nafar bola 1-sinfga qabul qilinishi rejalashtirilgan
|
Virusli kasalliklar
Pomidor o‘simligida quyidagi virusli kasalliklar uchraydi:
stolbur, strik, mozaika.
Stolbur kasalligi—asosan gullab hosil berayotgan
o‘simliklarda uchraydi. Bu kasallik belgilari asosan morfologik
o‘zgarishlar orqali kuzatiladi. Stolbur bilan pomidor o‘simligining
bargi, guli va mevasi kasallanadi, barglari mayda ko‘p kesikli
bo‘lib, oqish yashil tusga kiradi. Barglari sekin-asta bukiladi,
binafsha tusga kiradi. Bo‘yi o‘smaydi, guli, gulkosasi rangi
ocharib, shaklini o‘zgartiradi. Pomidor mevalari oqish, yog‘ochsimon, taʻ“msiz, o‘zakli bo‘ladi. Pishib yetilmaydi, mazasi
bo‘lmaydi. Pishgan mevalarining rangi yaxshi qizarmaydi,
urug‘lari puch bo‘ladi. Kasallik daladagi begona o‘tlar orqali
sog‘lom o‘simliklarga o‘tadi.
110
|
metantenkka uzatiladi. Tinitilgan suv birinchi tinit-gichdan
umumiy
chiqindilarni
aralashtiruvchi
kameralarga tushiriladi, undan aralashtiruvchi azratorga,
so‘ng D—24 m birinchi radiol tindirgichlarga quyiladi.
Tindirilgan korxona chiqindi suvlari umumiy suvlar
to‘plamiga
quyiladi,
so‘ng ammoniy
selitrasi
Hamda
tripolifosfat
bilan
biogen
usulda
to‘yintirilgach,
hajmi 40 ming m" bo‘lgan aralashtiruvchi azrotenkka tushiriladi.
Bu
yerda
to‘plangan
faol
quyqalar
Hamda
korxona
chiqindilari
tarkibidagi
mikroorganizmlar
hayot faoliyatini oshirish maqsadida aeratsiya qilinadi.
Havo berish maxsus nasos stansiyasi orqali ta’minlanadi. Faol quyqadan tozalangan suv ajratish D 28 m hamda
—30 m deb nomlanuvchi ikkinchi radial tindirgichlarda
tozalanadi.
Biologik usulda tozalanishi lozim bo‘lgan chiqindi
suvlar hajmi bir sutkada 160 ming m" dan oshganda tozalash jarayonlariga P bosqichli azrotenk hamda ikkinchi va uchinchi radial tindirgichlar ishlatiladi. Biologik
usulda
tozalangan
suv
uchinchi
tindirgichdan
o‘tgach
xlorlanadi, bunda xlorning miqdori
10 dan
50
mgo‘l
atrofigacha bir soat davomida aralashgandan so‘ng hajmi
480 ming m" bo‘lgan uchinchi biologik zovurga quyiladi. Uch
kunlik tabiiy tozalanish (qo‘shimcha tindirish)dan so‘ng
tarkibida 7—9 mgo‘l kislorod tutgan taqdirda toza suv
daryolarga oqiziladi.
Tozalanishga taalluqli ishlar suv miqdoriga hamda
"ifloslanish darajasiga
qarab yuqorida
keltirilgan
—usullarning birortasi tanlanadi va ishlatiladi.
Adabiyotlar
Atabayev Sh. T., Vejneves G. I., Tadjibayeva N. S. Obezvrejivaniyei
ispolqzovaniye promishlennmix stochnix vod na sel’skoxozyaystvennkx po-lyax Uzbekistana — Tashkent, 1970.
Zairov Q. S., Vejneves T. I.Gigiyena pochvi isanitarnaya ochistka na-selennix mest Uzbekistana.—V kn.: Aktual’nne voprosm kommunal’noy
gigiyenn vusloviyax Uzbekistana.— Izd-vo «=Meditsina»=.
Xlebnikov N. I. Pokazateli sanitarnogo sostoyaniya pochvi naselen-nix mest —M., 1959.
Cherkianskiy S. N. Sanitarnne usloviya spuska stochnix vod v vodo-yemi.—M., 1971.
Yundzele N. Q. Sanitarnaya oxrana poverxnostiix vodot zagryazneniya
ix stochimmi vodami (sanitarnoye zakonodatel’stvo, organizatsiya sani-tarno-laboratorkogo kontrolya)—M., 1969.
115
|
A
Ko‘k, yashil suv o‘tlari (umumiy belgilar)
2
Oddiy ipsimon hujayralarning eni bo‘yidan katta
|
Mamlakatning ichki resurslari, tabbiiy boyliklari va arzon ishchi kuchini g`oyat ko’chma ekspluatatsiya qilish evaziga, yaxshi sarmoyalardan bosh tortgan holda olib borilgan iqtisodiyotni tiklash xalq boshiga og`ir kunlarni keltirdi
O`zbekiston xo`jaligini tiklash ishlari sovet hukumatining zo`r berib qurollanish siyosatiga bo`ysindirildi
|
AQShlik mashhur prodyuser Lourens Alan Kasanoff O`zbekiston milliy kinokomissiyasi a`zolari hamrohligida Samarqand, Buxoro va Toshkent shaharlarini o`zining navbatdagi filmi uchun lokasiyalar tanlash maqsadida ko`zdan kechirdi.
Yo`lga qo`yilayotgan hamkorlik natijasidaO`zbekistonda Gollivud blokbasterening bir qismini suratga olish ishlari bo`lib o`tishi kutilmoqda.
O`zbekiston milliy kinokomissiyasi AQShlik kinoijodkorlarning yurtimizda mazkur filmni tasvirga olishini tashkil qilish va AQShdan kelgan kinoijodkorlarga tasvirga olish jarayoni davomida to`liq ko`mak ko`rsatish masalasida kelishib olindi.
Ma`lumot uchun, Lourens Kasanoff «Mortal Combat» franshizasi asoschisi, «Terminator», «Lego-yulduzlar jangi» kabi filmlar prodyuseri hisoblanib, «Terminator 2: Judgment Day» (Terminator 2: Qiyomat kuni) kartinasi uchun Oskar mukofotiga sazovor bo`lgan. U Arnold Shvarsenegger bosh qahramon rolini ijro etgan va Djeyms Kemeron rejissyorlik qilgan «True Lies» (Chin yolg`onlar) filmida ijrochi prodyuser vazifasini bajargan.
Lourens Kasanoff 1990 yil kinorejisser Djeyms Kemeron bilan birgalikda «Lightstorm Entertainment»kinokompaniyasiga asos soladi.Ushbu kinokompaniya shu kungacha «Titanik», «Avatar» singari filmlar prodyuserligi bilan shug`ullangan. Lourens 200 ortiq filmlar yaratilishda ishtirok etib, kinobiznesda milliard dollardan ortiq mablag` to`plagan.
Eslatib o`tamiz, O`zbekiston milliy kinokomissiyasi kinoturizmni rivojlantirish, xorijiy kinokompaniyalar uchun O`zbekiston Respublikasi hududida filmlarni tasvirga olish ishlarida qulay shart-sharoitlar yaratish hamda mamlakat kinolokasiyasini xorijda keng targ`ib qilish maqsadida O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 24 iyuldagi PQ-3880-son qaroriga asosan O`zbekiston Yoshlar ittifoqi, “O`zbekkino” Milliy agentligi va Kinematografiyani rivojlantirish markazi tizimida tashkil qilingan.
|
asosida jumla tuzadi; jumlani qaytadan tuzadi; logoped yoki o‘rtog‘i bilan
suhbat; sahnalashtirilgan tomoshalarda ishtirok etish; bayon qilingan
vokeani, edagogi matnni so‘zlab berish rasm bo‘yicha, tomosha qilingan
teatr, kino haqida, shaxsiy kuzatishlar haqida, hodisalar to‘g‘ri
so‘zlash; telefon orqali suhbatlashish; ma’ruza, bahsda ishtirok etish va
hokazo.
Korreksion-logopedik mashg‘ulotlarning nutq materiali mazmuni
buzilishining
to‘zilishiga,
yoshga,
duduqlanish
nutq
kamchiligiga
ega
bo‘lgan
bolalarlar
guruhiga,
duduqlanish
nutq
kamchiligining
o‘tib borishiga, duduqlanish nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolaning
o‘z nuqsoniga bo‘lgan munosabatiga va boshqa ko‘pgina omillarga
bog‘liq
holda
o‘zgartiriladi.
Bunday
omillarning
hisobga
olinisi
duduqlanuvchini tabaqalashtirib chuqur o‘rganishni
va duduqlanish
nutq kamchiligini bartaraf etish yuzasidan turlicha metodikalarning
yaratilishiga imkon beradi.
Duduqlanish
nutq
kamchiligiga
ega
bo‘lgan
bolalar
bilan
olib
boriladigan korreksion-logopedik mashg‘ulotlarga quyiladigan asosiy
talablar:
1) Logopedik mashg‘ulotlar duduqlanish nutq kamchiligiga ega
bo‘lgan bolaning nutqi va shaxsiga pedagogik-tuzatish orqali
ta’sir
etishning asosiy vazifalarini o‘zida aks ettiradi.
2) Logopedik mashg‘ulotlar muayyan tartibda, uzluksiz, bosqichli,
asosiy didaktik tamoyillarni hisobga olgan holda har bir bolaning shaxsiy
xususiyatlariga bog‘liq ravishda; bolalarning ongliligi
va
faolligiga
tayangan holda olib boriladi; mashg‘ulotlarda qo‘llanmalar, ta’limning
ko‘rgazmali, texnik vositalaridan foydalaniladi; mashg‘ulotlar tarbiyalanayotgan to‘g‘ri nutq va xatti-harakat kunikmalarining mustatahkam
bo‘lishiga yordam beradi.
3)
Logopedik
mashg‘ulotlar maktabgacha
tarbiya
yoshdagi
maktab yoshidagi bolalarni tarbiyalash va o‘qitish dasturlari talablariga
mos bo‘ladi.
4)
Mashg‘ulotlarda duduqlanish
nutq
kamchiligiga
ega
bo‘lgan
bolalarning turli sharoitlarda to‘g‘ri nutqi va xatti-harakatini mashq
qildirish zarurligi hisobga olinadi, masalan: logopediya kabinetida va
undan tashqarida, turli hayotiy vaziyatlarda, tanish va notanish shaxslarning ishtirokida va hokazo. Shumaqsadda logopedik mashg‘ulotlarning
turli ko‘rinishlari: nutqni rivojlantirishga doir ko‘pgina ish shakllari,
|
texnikasiz to‘g‘ri echishning imkoniyati yo‘q. Shuning uchun zamonaviy kompyuter
texnikasidan keng foydalanish zamon talabidir. Kompyuter texnikasi bugungi
Birinchi bo
omillar guruhi
ta
jihatdan tahlil qilinadi va iming-pafametrlari, ichki va tashqi informatsion aloqalari,
ishlabchiqarish resurslari, rejalashtirish davri kabi ko‘rsatkichlar aniqlanadi.
21
Ikkinchi bosqich—identifikatsiya qilish. Bu bosqichda izlanayotgan noma’lum
o‘zgaruvchilar qaysi, qanday maqsadni ko‘zda tutadi, natija nimalarga olib keladi
kabi savollar aniqlangan bo‘lishi kerak. “Eng kichik kvadratlar usuli” yordamida
tuziladigan ekonometrik modelning parametrlari aniqla
Uchinchi bosqich-verifikatsiya qilish.
Tuzil
yo‘nalish bo‘yicha tekshiriladi:
-modelning sifati ko‘plikdagi kor
|
1-bosqich: O‘qituvchi mavzuni tanishtiradi
Mashg‘ulotga zarur bo‘lgan jihozlar bilan ta’minlash
2-bosqich: Tinglovchilarning mavzuga oid bilimlari va ehtyojlarini aniqlash maqsadida og‘zaki savol-javob o‘tkaziladi:
Slaydlar yordamida kichik ma’ruza
, o‘quvchilarning nutqini o‘stirishning eng muhim vazifalardan biri ekanligi
Pedagog faoliyati birinchi navbatda shaxs imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishdan iboratligi, uning bilim va malakalarini vatan ravnaqi va taraqqiyoti uchun yo‘naltirishga qaratilishi
|
va uning argumenti differensiallarining nisbati ularning
orttirmalari
nisbatlarining
limiti
bo‘lganligi
sababli, orttirmalar nolga
intila borgan
sari bizning
yo‘l qo‘ygan farazlarimiz katta aniqlik bilan bajariladi.
Agar
bunda
hosil bo‘ladigan differensial tenglamalar
differensiallarga
nisbatan
bir jinsli
va
chiziqli
bo‘lsa,
bu tenglamalar aniq bo‘ladi.
Differensiallar metodining tatbiq qilinishiga doir
geometrik misol ko‘ramiz.
1-misol, Bir nuqtadan chiquvchi yorug‘lik purlari reflektor ko‘zgusidan qaytib, boshqa bir nuqtada kesishishi
uchun reflektor ko‘zgusini qanday aylanish sirti bo‘yicha
silliqlash kerak?
Yechilishi. Masala izlanayotgan
sirtning yorug‘lik
manbai joylashgan G‘, nuqta va qaytgan nurlar KESISHADIGAN-EE. nuqta orqali o‘tadigan meridian tekislik bilan
kesilishidan hosil bo‘lgan kesimning tenglamasini topishga
keltirilishi ravshandir
(14-rasm). M—bu kesimning
kichik yoyi bo‘lsin. Uni to‘g‘ri chiziq kesmasi deb hisoblab
hamda
Ya.
va
Ye. nuqtalarni markaz qilib G‘,
M = g;
va
Ye; M=
ga radiusli aylanalarning MM va MR
yoylarini
chizamiz. Bu yoylarni ham to‘g‘ri chiziq kesmalari deb hisoblaymiz. MOFM va MOR uchburchaklar umumiy MO gipotenuzaga ega bo‘lib, to‘g‘ri burchaklidirlar (—M MO va– MRO —
to‘g‘ri burchaklar). Optikadagi tushish
va qaytish burchaklarining tengligi haqidagi ma’lum teoremadan va vertikal
burchaklar
tengligi
xossasidan
foydalanib,
O‘ra
I
— MOM
= 2 MOR
ekanli-Yur
—
gini
topamiz,
binobarin,
15
uchburchaklar
o‘zaro
teng
FU
ekan.
Bu yerdan
OM—OR
A
ekanligi
kelib
chiqadi,
I
biroq OM— —Ag,, OR =
= Agg
bo‘lganligi uchunga
m»
EA
7
va
g,
radius-vektorlarning orttirmalarini ularning
differensiallari
bilan
almashtirib, topamiz:
15-rasm.
dr; 1 dr = 0.
(1)
Differensial tenglama tuzildi. Uni integrallash oson.
Buning uchun uni quyidagicha qayta yozib olamiz:
dir,
472) —0.
Bu yerdan umumiy integralni topamiz.
Ga—
S.
(2)
Shunday qilib, izlanayotgan sirtiing meridian tekislik
bilan kesimi ellips ekan. Demak,
reflektor ko‘zgusini
aylanish ellipsoidi bo‘yicha silliqlash kerak ekan.
Bu masalani
quyidagicha
o‘zgartiramiz.
G‘,
nuqtadan
chiqayotgan nurlar qaytgandan so‘ng parallel bo‘lsinlar deb
faraz qilaylik."
Koordinatalar sistemasini shunday tanlab
olamizki,
yorug‘lik manbai koordinatalar boshida joylashsin, qaytgan nurlar esa Oh o‘qqa parallel bo‘lsin (15-rasm). M-U—
kesimning
kichik
yoyi
bo‘lsin,
uni
ilgarigidek,
to‘g‘ri
chiziq kesmasi deb hisoblaymiz. O.ni markaz qilib,
OM =
= OM-N MO radiusli aylananing UO yoyini
o‘tkazamiz.
Bu yoyni ham to‘g‘ri chiziq kesmasi deb hisoblaymiz. Abssissalari
x
va x— dx bo‘lgan M va M nuqtalardan Oh o‘qqa
MA va MV perpendikulyarlar tushiramiz, bundan tashqari
M nuqtadan VM ga u bilan R nuqtada kesishadigan perpendikulyar o‘tkazamiz. MOM va MRM uchburchaklarning MM
gipotenuzasi umumiy
bo‘lib,
ular
to‘g‘ri
burchaklidir
(2 MOM va— MRM —to‘g‘ri burchaklar). Bu uchburchaklar
o‘zaro teng, chunki ularning bittadan o‘tkir burchaklari
teng
— OMM = 2 RMM; bu tushish va qaytish burchaklarining tengligidan hamda vertikal burchaklarning tengligidan kelib chiqadi. Shu sababli MQ — MP sa MQ — dr
(Ag
orttirmani
ong differensial
bilan
almashtirdik)
hamda
MR = oh bo‘lganligidan differensial
tenglama
dg — dx
(3)
ko‘rinishga ega bo‘ladi.
Umumiy integralni integrallash bilan topamiz;
g=x»S
(4)
yokig
ni ««»?!
bilan almashtirsak,
IX
u" = x» S.
= 57, 58-betlardagi 2-misolga qarang (3-5).
85
www.Orbita.Uz
kutubxonas:
|
K
793
J.11-rasm. «Kackaz» komplekt uskunasining funksional sxemasi:
HY— himoya yashigi; CHU—chiqish signali uzeli, QID —quruq ishlash
datchigi kontakti; TY —ta’minlash yashigi; SABY —sathni boshqarish yashigi;
BABY —bosimni avtomatik boshqarish yashigi; YSK —yuqori sath kontakti,
PSK —pastki sath kontakti.
151
|
Bir amallab bu mavzuga chek qo’yganday bo’ldim
Bir paytlari buni men hamma tomonlama o’ylab ko’rardim, kishidagi biror jismoniy kamchilik - xunuklik yoki majruhlik mazaxga sabab bo’lishi, buning o’sha kishi uchun esa hech qanday kulgili joyi yo’qligi masalasini turli nuqtai-nazardan fikrlab chiqardim
|
“India Today” nashrida yozilishicha, mutaxassis mazkur virusga chalingan odamning yonidan o‘tib ketuvchi niqobsiz kishi kasallikni yuqtirishi oddiy hol ekanini ta’kidlagan. Bundan tashqari, “delta-plyus” antitanachalarga chidamli va immunitetni ham yengib o‘tish xususiyatiga ega.Olim virusning yangi turiga vaksinaning ta’sirini bilish uchun u atroflicha tadqiq qilinayotganini aytgan.
|
185
7-jadvalning davomi
Ni
HNiO2– + 3H+ + 2e ↔ Ni(q) + 2H2O
+0,648
[Ni(NH3)6]2+ + 2e ↔ Ni(q) + 6NH3
–0,49
O
O2(g) + 4H+ + 4e ↔ 2H2O
+1,229
O2(g) + 2H2O + 4e ↔ 4OH–
+0,401
O3(g) + 2H+ + 2e ↔ O2(g) + H2O
+2,076
O3(g) + 6H+ + 6e ↔ 3H2O
+1,501
O3(g) + H2O +3e ↔ O2(g) + 2OH–
+1,24
O2(g) + 2H+ + 2e ↔ H2O2
+0,69
H2O2 + 2H+ + 2e ↔ 2H2O
+1,776
P
P(qizil) + 3H+ + 3e ↔ PH3(g)
–0,111
P(oq) + 3H+ + 3e ↔ PH3(g)
–0,063
PO43– + 3H+ + 2e ↔ HPO32– + H2O
+0,121
HPO42– + 2H+ + 2e ↔ HPO32– + H2O
–0,234
H2PO4– + H+ + 2e ↔ HPO32– + H2O
–0,447
H2PO4– + 2H+ + 2e ↔ H2PO3– + H2O
–0,260
H3PO4 + H+ + 2e ↔ H2PO3– + H2O
–0,329
H3PO4 + 2H+ + 2e ↔ H3PO3 + H2O
–0,276
PO43– + 8H+ + 5e ↔ P(qizil) + 4H2O
–0,128
PO43– + 8H+ + 5e ↔ P(oq) + 4H2O
–0,156
HPO42– + 7H+ + 5e ↔ P(qizil) + 4H2O
–0,288
HPO42– + 7H+ + 5e ↔ P(oq) + 4H2O
–0,316
H2PO4– + 6H+ + 5e ↔ P(qizil) + 4H2O
–0,358
H2PO4– + 6H+ + 5e ↔ P(oq) + 4H2O
–0,386
H3PO4 + 5H+ + 5e ↔ P(qizil) + 4H2O
–0,383
H3PO4 + 5H+ + 5e ↔ P(oq) + 4H2O
–0,411
H3PO3 + 2H+ + 2e ↔ H3PO2 + H2O
–0,499
HPO32– + 5H+ + 3e ↔ P(qizil) + 3H2O
–0,298
HPO32– + 5H+ + 3e ↔ P(oq) + 3H2O
–0,346
H2PO3– + 4H+ + 3e ↔ P(qizil) + 3H2O
–0,419
H2PO3– + 4H+ + 3e ↔ P(oq) + 3H2O
–0,467
H3PO3 + 3H+ + 3e ↔ P(qizil) + 3H2O
–0,454
H3PO3 + 3H+ + 3e ↔ P(oq) + 3H2O
–0,502
H4P2O6 + 2H+ + 2e ↔ 2H3PO3
+0,38
2H3PO4 + 2H+ + 2e ↔ H4P2O6 + 2H2O
–0,94
|
".
3,4-rasm. Chorvoq GESi shaktali suv tashlamasi:
1-azratsiya quvurlari.
Bunday rastrub uchastkalar GES mashina zali so‘ruvchi quvurlarida, tunnelni
zatvor kamerasi bo‘g‘iniga kirish va chiqish qismida va gidrotexnika tunneli
kirish va chiqish qismida bajariladi.
Devorga o‘rnatish to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘lganda
qoplama hisobiy oraligini
kamaytirish uchun ular ankerlab quyiladi. Bunday uchastkalarni bajarish juda
kiyin, chunki har bir kirishda, xar bir betonlash blokida individual yechim
qabul qilinishi kerak.
Gorizontal tunnellarni o‘zaro bir biriga yoki gorizontal tunnelni qiya
yoki vertikal qazilma bilan tutashtirish juda kiyin, tutatirishni hisoblash
qiyin. chunki hajmiy masalani yechish
kerak, shuning uchun ko‘pincha bunday
tutashgan
qismlar
bir-biriga
yaqin
tekis
konstruksiyani
hisoblab
armaturalanadi. Gorizoital tunnelni bir-biriga o‘zaro tutashtirish bo‘lingan
uchastkalaridan foydalanib amalga oshiriladi (3.6-rasm). Tuinelni kamera
bilan tutashgan qismi ham armaturalanadi. Vertikal hamda qiya
qazilmani
gorizontal tunnel bilan tutashish qismi 3.7-rasmda keltirilgan.
|
langan hayvon qoni yoki qon zardobidan yuborish kerak. Passiv
anafilaksiya odatda qon yoki zardob yuborilgandan so‘ng 30—40
kun davomida yuzaga keladi. Keyinchalik esa, passiv sensibili-zatsiya yo‘qolib ketadi.
Sensibillangan boshqa turdagi hayvonning
qoni
yoki
qon
zardobi yordamida ham passiv sensibilizatsiya hosil qilish mumkinligi aniqlangan. Masalan, sensibillangan
odam
qonini
quyonlarga yuborib, passiv anafilaksiya hosil qilish mumkin.
Organizmda anafilaktik shok paytida kuzatiladigan mor-fo-fiziologik o‘zgarishlar. Anafilaktik
shok paytida
organizmda ko‘pgina morfologik va fiziologik
o‘zgarishlar sodir
bo‘ladi. Anafilaktik shokning yetakchi
patogenetik zvenosini,
birinchidan, antigen
— antitelo
kompleksi ta’sirida organlarda yuzaga keladigan
turli morfo-fiziologik
o‘zgarishlar
hosil qilsa,
ikkinchidan shu o‘zgarishlar
ta’sirida
markaziy
nerv sistemasi funksiyalarining buzilishi
tashkil
qiladi.
Bunda, ayniqsa, markaziy nerv sistemasidagi siljishlar munosabati bilan qon tomirlarida va umuman boshqa organlarda
biologik aktiv moddalar ta’sirida kelib chiqadigan o‘zgarishlar yetakchi patogenetik faktorlar bo‘lib xizmat qiladi.
Sensibillangan organizmga anafilaktogenning hal qiluvchi
dozasi yuborilgan vaqtda markaziy nerv sistemasida kuchli qo‘zg‘alish vujudga keladi. Bu holat uzoq davom
etmaydi
va
tez
orada keskin holsizlanish bilan almashinadi, bu miya biotokla-rining kuchsizlanishi, nafas va qon aylanish markazlari, spi-nal reflekslar qo‘zg‘aluvchanligining pasayishi bilan namoyon
bo‘ladi. Periferik nerv sistemasi va retseptorlarning
qo‘zg‘aluvchanligi ham pasayadi, hatto parez va falajlar paydo bo‘ladi. Organizmda qon qayta taqsimlanib, qon tomirlari tonusi
pasayadi, sirkulyatsiyadagi qon
miqdori kamayib
ketadi. Ayni
vaqtda yurak faoliyati susayib, patogenezga sabab bo‘ladi. Jini-gar va o‘pka qonga to‘ladi.
Anafilaktik shok paytida moddalar almashinuvi o‘zgaradi.
Oksidlanish protsesslari susayib, chala oksidlanish mahsulotlari to‘plana boshlaydi. Keyingi hol garchi, dastlabki paytlarda kompensatsiya doirasida bo‘lsa-da, organizmda atsidoz holatining vujudga kelishiga olib keladi. Hosil bo‘ladigan biologik
aktiv moddalar va boshqachala oksidlanish mahsulotlari ta’sirida qon tomirlari devorining o‘tkazuvchanligi oshib ketadi.
Oqibatda, ko‘p joylarga
qon quyilib, shishlar paydo bo‘ladi,
qoplovchi to‘qimalarda eritema yuzaga kelib, toshmalar toshadi.
Barcha hayvonlarda yurak aritmiyasi qayd qilinadi.
Qonning morfologik va bioxnimik
ko‘rsatkichlari o‘zgaradi.
Leykotsitlar avvaliga ko‘payadi va qisqa
vaqtdan so‘ng keskin
kamayib ketadi.
Qon quyuq tortadi. Eritrotsitlar soni ko‘payadi. Periferik qonda yosh eritrotsitlar
— normatsitlar paydo
bo‘ladi. Qonda qand miqdori ko‘payib ketadi,
ishqoriy rezerv
kamayadi, proteolitik fermentlar miqdori va ularning aktiv-92
|
83
tarkibiy qismiga hamda mamlakatimiz aholisining birligini ta’minlaydigan
ma’naviy mezonga aylanish imkoniyatlarini ko‘rsatish katta ahamiyat kasb etadi. bu
boradagi serqirra jarayonni umumiy boshqarishni to‘g‘ri tashkil qilish maqsadida,
«Mustaqil
O‘zbekistonda
yangi,
demokratik
qadriyatlar
tizimini
takomillashtirishning kompleks dasturi»ni ishlab chiqish hozirgi davrda qadriyatlar
borasidagi amaliyotning eng asosiy masalasiga aylanib qoldi.
Uchinchidan,
qadriyatshunoslik
muammosi
bilan
bevosita
shug‘ullanuvchi
mutaxassislar, falsafiy bilimlarning shu sohaga aloqador olim tadqiqotchilari
zimmasiga
nihoyatda
katta
vazifalar
tushmoqda.
Qadriyatlar
omilining
ta’sirchanligini
oshirish,
kishilarda
zamonaviy
aksiologik
dunyoqarashni
shakllantirish borasida ya’na bir qator vazifalar bor. Qadriyatlar mavzusi bilan
bog‘liq muammolarni tadqiq qilish doirasini kengaytirish, uning jahon, mintaqa va
respublikamizga xos namoyon bo‘lib xususiyat va jihatlarini tahlil qilishni
zamonaviy talablar darajasiga ko‘tarish borasida aniq rejalarni ishlab chiqish va
ular asosida faoliyat olib borish zarur. Qadriyatshunoslik qonuniyatlarining
mahalliy sharoitimizda qay tariqa amal qilishini namoyon qilish asosida, bu fanning
istiqbollarini va samarasini ko‘rsatish uchun, mustaqil ruspublikamiz jahon
qadriyatshunosligi yutuqlarini keng targ‘ib qiladigan qo‘llanma va kitoblarni chop
etishni, aksiologiyaning zamonaviy muammolariga bag‘ishlangan ilmiy anjumanlar
o‘tkazishni yo‘lga qo‘yish lozim. Bu mavzu bilan muntazam shug‘ullanadigan
mutaxassislarning tadqiqotlarini umumiyligi manfaatlar va istiqlol ehtiyojlariga
xizmat qilishni ta’minlash maqsadida «Qadriyatshunoslik muammolarini o‘rganish
markazi»ni tashkil qilish, O‘zbekistonda shakllanayotgan yangi qadriyatlar tizimining
istiqbollariga xizmat qiladigan, aholining bu jarayon bilan bog‘liq fikr va
mulohazalarini o‘rganishga qaratilgan ruspublika, viloyatva tuman tashkilotlari uchun
amaliy qo‘llanmalar yaratishda zarur bo‘lgan dalillar to‘plash imkonini beradigan
aksiologik tadqiqotlar o‘tkazish zaruriyati yetilgan. Olim va mutaxassislar hamkorligida «Qadriyatshunoslik» darsligini yaratish va o‘quv yurtlari ijtimoiy bilim bilim
fakultetlarida uni maxsus darslar (spetskurs) sifatida o‘qish va o‘r-ganishni tashkil
qilish maqsadga muvofiq bo‘lar edi.
Mazkur vazifalarni amalga oshirish mustaqil respublikamizda qadriyatlar
mavzusini yanada ommalashuvi, qadriyatshunoslikning esa yangi rivojlanish bosqichiga
ko‘tarilishi uchun imkoniyat yaratadi. Ana shu imkonoyatni voqealikka aylantirish
istiqlol qo‘yayotgan talablarning bir qismi sifatida tadqiqodchi uchun mas’uliyat
yuklaydi. Mas’uliyat hissini sezish esa insonning eng qadrli xususiyatlaridan
biridir. U kelajakda qadriyatlar sohasida oid kitob va risolalar dunyoga kelishi
uchun ma’naviy asoslarini tayyorlaydi.
Xulosa qilib aytganda, qadriyat biror bir tarzda va shaklda zohir bo‘ladigan,
subyekt uchun muayyan ta’sirini namoyon qiladigan voqelikning turli-tuman shakllari,
ko‘rinishlari, narsalar, hodisalar, jarayonlar, munosabatlar, turli sifatlar,
xususiyat, axloq va ma’naviylik mezonlari hamda boshqalarning subyekt uchun
ijtimoiy ahamiyati va qadrini ifodalaydigan umumiy aksiologik kategoriyadir.
Turli xil jihatlar har qanday qadriyatning qarama-qarshi tomonlarini
tashkil qilada. Ijobiyligi va salbiyligi, baholanishi va ahamiyatiga ko‘ra bir-biriga mutlaqo ziddek bo‘lib ko‘rinadigan yaxshilik va yomonlik, haqiqat va haqsizlik,
baxt-saodat va am-kulfat, evolyutsiya va revolyutsiya taraqqiyot va tanazzul, borliq va
yo‘qlik kabi tushunchalar hayotning bir-biriga zid va chambarchas bog‘langan tomonlarini
ifodalaydi.
Shuni alohida ta’kidlash kerakki, qadriyatlar va jamiyatning rivoji va
kishilar hayotining turli davrlarida turlicha ahamiyat kasb etadi, tarixiy zaruriyatga
mos ravishda goh-u, goh bu qadriyat ijtimoiy taraqqiyotning eng oldingi pog‘onasiga
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.