Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
Xulosa o’rnida ushbu shajara tafsiloti bilan qiziquvchi barcha maslakdoshlarimizdan fikr mulohazalar kutib qolamiz Hozirda shajaraning boshlang’ich tadqiqot ishlari yakunlanib, uning egasiga taqdim qilingan Shajara jamiyatimizning maxsus sertifikatiga ega
4 Maktabning Ingliz tili fani o’qituvchisi Toshpo’latova Sevara Mo’minjonovnaning «Boshlang’ich ta’lim va jismoniy madaniyat yo’nalishida sifat va samadorlikni oshirish: muammo va yechimlari » xalqaro ilmiy konferensiyada so’zlagan nutqi
Shuhrat Qayumov konsertida har bir qo‘shiq o‘z tinglovchisini topadi — yetti yoshdan yetmish yoshgacha va shu yosh oralig‘i dasturda kuylanayotgan qo‘shiqlarga mezon qilib olingan Barcha qo‘shiqlar baland pardalarda kuylashni taqozo qiladi
–Siz-u devonaga nima deb javob berdingiz2 –Men «siz devonasizg‘3dan boshqa bir javob yozmadim. Hamma Siyovush Mirzoning shunday o‘rinlatib javob berganiga qoyil bo‘ldi, Farruhning devonaligini tasdiqdadi. Farruhning o‘zish-u yerda bo‘lib, bu munofiqlik va yolg‘onchilikni ko‘rsa va gaplarni eshitsa, balki chindan ham devona bo‘lib qolar edi. XXXUP bob SO‘NGGI UCHRASHUV Farruh Shukufadan Mahinning kasal bo‘lib, Shimronga yuborilganligini va unashuv to‘yining buzilganligini bilgandan keyin-u bilan xayrla-pgib, hovlidan chiqdi. Ikki qadam yurar-yurmas yana orqasiga qaytdi. Shukufani chaqirib, Shimronga Mahinning kim bilan ketganini so‘radi. Shukufa Maliktoj xonimning ham birga ketganini, lekin ugoh-goh shaharga kelib turishini aytdi. Farruh qaytdi. Fikr-o‘y uni chulg‘ab olgan edi. Farruh uch oydan beri– Mahin bilan o‘sha Evinda uchrashgan kechadan beri ko‘risha olmagan edi. Farruh Javodning ishidan xotirjam bo‘lgandan keyin Mahin bilan uchrashishga jazm qilib, o‘z-o‘ziga dedi: «Qanday bo‘lsa ham erta-indin Shimronga borib, Ja’faroboddan bir uyni ijaraga olaman. Maliktoj xonim shaharga kelgan vaqtda payt poylab, Mahin bilan ko‘rishamann. Farruh shunday xayollar bilan o‘z uyiga qarab ketmoqda edi. U Hasanobod chorsusidan o‘tar ekan, konvoy bilan ketayotgan bir to‘da eski va yirtiq kiyim-boshli kishilarni ikki qatorga tizilib, Darvozayi Qazvindan To‘pxona maydoniga qarab kela-323
ham maslahat beravermayman. Elflarning o‘z qonunlari, o‘z g‘am-tashvishi bo‘lib, hobbitlar yoki boshqa mavjudotlarning ishlari bilan kamdan kam qiziqishadi. Boshqalar bilan yo‘limiz deyarli kesishmaydi. Bu yerdagi uchrashuvimiz tasodif bo‘lishi ham mumkin: maqsadi menga qorong‘i bo‘lgancha qolayotgani bois, ortiqcha gapirib qo‘yishdan qo‘rqaman. —Bag‘oyat minnatdorman, —dedi Frodo. —Ammo menga anavi Qora otliqlar haqida aytib berishingni istar edim. Agar maslahatingga quloq tutib, yo‘lga chiqadigan bo‘lsam, Gendalfni uzoq vaqt ko‘rmasligim mumkin. Shuning uchun men nimadan xavotirlanishimni, meni qanday xavf ta’qib qilayotganini bilishim kerak. —Ular dushman malaylari ekanini bilishning o‘zi kammi? —javob berdi Gildor. —Qora otliqlardan ehtiyot bo‘l! Ular halokat keltirishadi. Boshqa hech narsa so‘rama mendan. Ko‘nglim sezib turibdiki, bu ishlarning bari nihoyasiga yetguncha sen, Drogoning o‘g‘li Frodo o‘sha qabohat haqida Inglarion Gildor-dan ham ko‘proq bilib olasan. Elberetning o‘zi asrasin seni! —Menga hozir jur’at, dadillik kerak. Uni qayerdan olsam bo‘ladi? —so‘radi Frodo. —Jur’at-u, dadillikni keyinroq topishing mumkin, — javob berdi Gildor. —Muhimi noumid bo‘lma! Endi yotib uxla. Biz tong saharda ketamiz, lekin o‘rmonlarga xabar tarqatamiz. Sayyor guruhlar sening safaringdan boxabar bo‘lishadi, elflar-ning do‘stlari g‘amingni yeb borishadi. Boshing uzra hamisha yulduzlar yaraqlasin. Sizlarday yaxshi do‘stlarga kamdan kam duch kelganmiz. Yana bir maxluqot qadimiy tilimizda gapirishini eshitish juda yoqimli kechadi bizga. Frodo Gildorning gapi tugamay uyquga ketayotganini his etdi. —Hozir uxlab qolaman, —dedi u. Elf Frodoni Pin yotgan joyga eltib qo‘ydi. Yumshoq ko‘rpaga yotgan Frodo tushsiz uyquga ketdi. IV BOB II B 22845
Bosh sahifa Kompyuter o‘yinlari Rossiyaning yеtakchi AT-kompaniyalaridan «Envijn Grup» kompaniyasining O‘zbеkistondagi «Envijn Grup Aziya» filiali rеspublikada uch yildan ortiq muddat mobaynida faoliyat yuritmoqda Shu yillar davomida kompaniya vakolatxonasi katta yutuqlarni qo‘lga kiritdi va O‘zbеkiston AKT-tеxnologiyalari rivojlanishiga salmoqli hissa qo‘shdi
“ZiyoNET” ta’lim axborot tarmog‘i faoliyatini yanada takomillashtirish, umumta’lim maktablari, akademik litseylar, kasb-hunar ta’limi muassasalari (kasb-hunar maktablari, kasb-hunar kollejlari, texnikumlar), oliy ta’lim muassasalari, yoshlar tashkilotlari, axborot-kutubxona muassasalari, muzeylar va boshqa ta’lim, ilmiy va madaniy-ma’rifiy muassasalarning “ZiyoNET” tarmog‘idan foydalanish sifatini yaxshilash va oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. “ZiyoNET” tarmog‘i axborot resurslarining yagona reyestri to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga o‘zgartirishlar kiritilsin. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri Sh.M. Sadikov zimmasiga va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Telekommunikatsiyalar, IT-texnologiyalar va innovatsion faoliyatni rivojlantirish, axborot xavfsizligini ta’minlash masalalari kotibiyatiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom “ZiyoNET” tarmog‘i axborot resurslarining yagona reyestrini (keyingi o‘rinlarda Yagona reyestr deb ataladi) shakllantirish va yuritish, shuningdek, maktabgacha ta’lim muassasalari, umumta’lim maktablari, akademik litseylar, kasb-hunar ta’limi muassasalari (kasb-hunar maktablari, kasb-hunar kollejlari, texnikumlar), oliy ta’lim muassasalari, yoshlar tashkilotlari, axborot-kutubxona muassasalari, muzeylar va boshqa ta’lim, ilmiy hamda madaniy-ma’rifiy tashkilotlarning (keyingi o‘rinlarda foydalanuvchilar deb ataladi) undan foydalanish tartibini belgilaydi. 2. Yagona reyestrda “ZiyoNET” tarmog‘iga ulangan obyektlarga foydalanish huquqi bilan taqdim etiladigan saytlar va axborot resurslarining jamlanma ro‘yxati shakllantiriladi. 3. Yagona reyestrning axborot resurslaridan foydalanish ulanish huquqi “O‘zbektelekom” AK (keyingi o‘rinlarda operator deb ataladi) tomonidan beriladi. 4. Yagona reyestrdagi axborot resurslarining ro‘yxatidan keyinchalik boshqa operatorlar va provaydyerlar tomonidan bolalar va yoshlar uchun mo‘ljallangan “xavfsiz internet” xizmatlarini joriy etish orqali foydalanilishi mumkin. 5. Yagona reyestrning faoliyat ko‘rsatishini ta’minlash, uni onlayn rejimda yuritish bo‘yicha tashkiliy-texnik ishlar O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Xalq ta’limi sohasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish markazi (keyingi o‘rinlarda Markaz deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi. 6. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: axborot resursi — elektron ko‘rinishdagi axborot, ma’lumotlar banki, axborot tizimi tarkibidagi ma’lumotlar bazasi; “ZiyoNET” tarmog‘i axborot resurslarining yagona reyestri — “ZiyoNET” tarmog‘iga ulangan, obyektlarga foydalanish uchun taqdim etiladigan butunjahon Internet axborot tarmog‘idagi ilmiy-ta’lim, ma’naviyat va tarbiya yo‘nalishlaridagi saytlar va resurslarning tizimlashtirilgan jamlanma ro‘yxati. Reyestr butunjahon Internet axborot tarmog‘idagi xorijiy va milliy segmentlarning axborot resurslaridan, shu jumladan davlat organlarining axborot resurslaridan shakllantiriladi; “ZiyoNET” tarmog‘iga ulangan obyektlar — “ZiyoNET” tarmog‘iga ulangan maktabgacha ta’lim muassasalari, umumta’lim maktablari, akademik litseylar, kasb-hunar ta’limi muassasalari (kasb-hunar maktablari, kasb-hunar kollejlari, texnikumlar), oliy ta’lim muassasalari, yoshlar tashkilotlari, axborot-kutubxona muassasalari, muzeylar va boshqa ta’lim, ilmiy hamda madaniy-ma’rifiy tashkilotlar; obyektlarni “ZiyoNET” tarmog‘iga ulash operatori — “O‘zbektelekom” AK nomidan Yagona reyestr axborot resurslaridan maxsus tariflarda foydalanish huquqini berishni tashkil etadigan operator; Yagona reyestrni shakllantiruvchi ishchi guruh (keyingi o‘rinlarda Ishchi guruh deb ataladi) — Yagona reyestrga kiritish uchun axborot resurslarini yig‘ish, qayta ishlash va shakllantirish bo‘yicha Markaz xodimlaridan va Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi, O‘zbekiston Yoshlar ittifoqi, Respublika ma’naviyat va ma’rifat markazining bittadan mas’ul xodimlaridan (jamoatchilik asosida) tashkil etiladigan guruh. Ishchi guruhga Markaz direktori rahbarlik qiladi; Yagona reyestrni shakllantiruvchi ekspert komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Ekspert komissiyasi deb ataladi) — Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi, O‘zbekiston yoshlar ittifoqi, Respublika ma’naviyat va ma’rifat markazining bittadan rahbar xodimlaridan iborat vakillari (jamoatchilik asosda ish ko‘radigan) tarkibidagi Yagona reyestrning axborot resurslarini baholash komissiyasi;
Kuanin. samarasini bugun ko‘rib turibmiz. To‘g‘ris tanligi bozorlarimizlagi ta ari nlikka, yurtimizning maftunkorli: Yo bo‘lishayotgani bor haqiqat. Aytingan, imi2" O‘zbekiston Qahramoni, ov qalamiga mansub madhiyani Ko‘zni qamashtiradigan to‘ Tig‘a xorijliklar ham m;
Mahmud Qoshg‘ariy —qiyosiy-tarixiy tilshunoslikiing asoschisi Tilshunoslik tarixida qiyosiy-tarixiy tilshunoslik XGX asrdan paydo bo‘ldi deyiladi va uning asoschilari sifatida Frans Bopp, Rasmus Rask hamda Yakov Grimm-lar e’tirof etiladi. Buning sababi shundaki, G‘arb olimlari Mahmud Koshg‘ariyning «Devon»gi bilan XX asrning birinchi choragiga qadar tanish bo‘lmagan. Agar tanish bo‘lganlarida edi, uning tilshunoslikdagi xizmatlari oldida tiz cho‘kkan va qiyosiy-tarixiy tilshunoslik, ling-vogeografiya singari tilshunoslik yo‘nalishlarining otasi sifatida Mahmud Koshg‘ariyni e’tirof etgan bo‘lardilar. Uning asari oldida ta’zim bajo aylagan mashhur turkolog A. M. Shcherbak shunday yozadi: «Mahmud Koshg‘ariy-ning «Devon»iga na materialning hajmi jihatidan, na muallifning filologik bilimi jihatidan bas keladigan biron asar yo‘q. «Devon»ning lug‘at deb atalishi uning asl mazmuniga uncha mos kelmaydi. Bunda turkiy tillar grammatikasidan juda keng ma’lumotlar bor... Yana unda turkiy tillar leksikasi, fonetikasiga doir keng ma’lumotlar, qabilalarning joylanish xususiyatlari, geografik va boshqa xil ma’lumotlar mavjud». Darhaqiqat, Mahmud Koshg‘ariy turkiy qabilalarni birma-bir kezib, ularning tilidagi farqli xususiyatlarni aniqladi, til xususiyatlariga ko‘ra turkiy tillarni guruhlarga tasniflash imkoniyatiga ega bo‘ldi. Mahmud Koshg‘ariyning o‘zi bu haqda shunday deydi: «Puxta qo‘llanma bo‘lsin deb, har bir qabilaning o‘ziga xos xususiyatlariga qiyosiy qoidalar tuzdim... Bu masalaga qiziqqan mutaxassislarga asarni qo‘llanma qildim»g‘ Mahmud Koshg‘ariy o‘z oldiga qo‘ygan ulkan vazifani a’lo darajada bajardi. Barcha sathlar bo‘yicha turkiy tillarni o‘zaro qiyoslab, umumiy va farqli jihatlarini ajrata oldi. Turkiy tillarni farqli belgilariga ko‘ra dastlab ikki guruhga ajratdi: turklar (chigil, qoshg‘ar, arg‘u, barsag‘on, uyg‘ur), O‘g‘uz va qipchoq qabilalari tillari. "Sherbak A.M. Grammaticheskiy ocherk yazmka tyurkskix tekstov X-XSH
Yaponiya hududiga urilgan kuchli “Nanmadol” tayfuni oqibatida 150 dan ortiq odam jarohatlandi, ikki kishi halok bo‘ldi. Bu haqda mahalliy OAVga tayanib, “Interfaks” xabar berdi. Miyazaki prefekturasida uyini ko‘chki bosgan erkak halok bo‘ldi. Yana bir marhumning jasadi suv bosgan mashina ichidan topildi. Xirosima prefekturasida bir kishi bedarak yo‘qolganlar ro‘yxatida. Prefekturalar hukumatlari ma’lumotlariga ko‘ra, tayfundan kamida 151 kishi jabrlangan. 350 000 dan ortiq uy elektr ta’minotisiz qolmoqda, deb xabar qildi Kyusyu Electric Power Co. kompaniyasi. Japan Airlines Yaponiya 20-sentabr kuni 43 ta reysni, All Nippon Airways esa 30 ta reysni bekor qildi. Boshqa aviakompaniyalar ham ayrim reyslarni, asosan Kyusyu va Kansay mintaqalariga xizmat ko‘rsatuvchi yo‘nalishlarda bekor qildi. 20-sentabr kuni tayfunning kuchsizlanishi kutilmoqda. Shu bilan birga, 21-sentabr kuni ertalab Yaponiyaning markaziy va sharqiy qismida, jumladan Tokioda 120 millimetrgacha, shimoli-sharqda esa 100 millimetrgacha yog‘ingarchilik kutilmoqda. Meteorologlar aholini ko‘chkilar, daryo toshqinidan, pasttekis hududlarda suv toshqini, kuchli shamol va baland to‘lqinlardan ehtiyot bo‘lishga chaqirmoqda. “Nanmadol” tayfuni Yaponiyaning janubi-g‘arbiy qismiga 18-sentabr kuni yetib kelgan edi. Dovul shamollari va bo‘ronli to‘lqinlar tufayli bir necha million odam evakuatsiya qilindi, poyezdlar va paromlar qatnovi to‘xtatildi, mahalliy aeroportlar yopildi.
1.6-rasm. Kon lahimlari: 7— shtolnya; 2—vertikal stvol; 3—qiya stvol: 4— gezenk; 5—shurf; 6-—qiya shurf; 7— kvershlag; 8— shtrek; 9—maydon shtreki; 70— prosek; 11—yo‘lak; 7/2— bremsberg; 13—odam yuradigan yo‘lak; /4— uklon; 7/5—qazish kavjoyi. Vertikal kon lahimlari Vertikal kon lahimlari stvollar, gezenklar, shurflar, ko‘r stvollar, rudatushirgichlardan tashkil topgan bo‘lib, ularning ayrimlari yer yuzi bilan bevosita tutashgan va ayrimlari tutashmagan bo‘ladi. Vertikal stvol—bevosita yer yuzi bilan tutashadigan va konni ochish uchun o‘tiladigan kon lahimi. Stvollar bosh va yordamchi bo‘lishi mumkin. Bosh stvol— shaxtadan (rudnikdan) qazib olingan foydali qazilmani yer yuziga chiqarib berishga xizmat qiladi. Yordamchi stvol esa, odamlar, materiallarni, uskunalarni shaxtaga tushirish va yer yuziga ko‘tarish, shaxtani shamollatish kabi ishlarni bajarishga xizmat qiladi. Stvolning yer yuzi bilan tutashgan joyini stvol og‘zi va uning stvol atrof inshootlari gorizontidan pastki qismini zumf deyiladi. Vertikal stvollar aylana, to‘g‘ri to‘rtburchak yoki ellipssi-mon, ko‘ndalang kesim yuzali bo‘lishi mumkin. Ko‘r stvol—yer yuzi bilan bevosita tutashmaydigan, yuklarni pastki gorizontdan yuqori gorizontga ko‘tarish uchun 16
Ba’zi mamlakatlarda choy puli restorandagi tushlik uchun to‘lovning majburiy qismi bo‘lsa, boshqalarida, aksincha, haqorat deb qabul qilinadi va noqulay vaziyat yuzaga kelishiga xizmat qilishi mumkin. TravelAsk turli davlatlardagi umumiy ovqatlanish muassasalarida qilinadigan hisob-kitobning nozik jihatlarini keltirib o‘tdi. AQSh va Kanada Yaponiya Meksika Xitoy Italiya Buyuk Britaniya Fransiya Germaniya Avstraliya va Yangi Zelandiya
« Firdaks ar-iqatu 443 zarrin xil’atlar kiydirib, yaxshi izzatlar zuhurga yeturdi. Ul hazrat bir kecha anda masnadnishin va ishratguzin bo‘lub, tonglasikim, yakshanba kuni erdi, murojiat qildi. Va mazkur oyning sakkizi"""3 da chahorshanba kuni ul hazrat Sherg‘ozixonni arkka chaqirib, ziyofati shohona tartib berdi. Va mundin uch kun burun Arangg‘ozining Sir kanorida firoriy bo‘lg‘oni va qolg‘on ulusning itoati xabari keldi. Va ul asnoda qaroxonli takaning ham o‘n oq uylisi keldi. Va mazkur oyning o‘n ikkisi""" da yakshanba kuni Fozilbekjahoni foniydin olami boqiyga rihlat ko‘rguzdi. Aning muddati umri sakson besh yil erdi. Ham vilodati, ham vafoti Bars yilida voqe bo‘ldi. Aning olti o‘g‘li bor erdi. Alarning otlari bulardur: Abdullohbek va Yusufbek va Tangriqulibek, ul besh yoshida vafot topti va Xudoyberganbek, ulxoni jannatmakon Eltuzar Muhammad Bahodirxonning voqeai hoilasida Buxoro bosqisida shahid bo‘ldi. Va Yaqubbek va Avazbek; Va aning nash’in o‘z madra-sasidakim, joy qilib erdi, dafn qildilar. Va mazkur oyning yigirmasi"": da dushanba kuni kechasi Niyozmuhammad bek haq rahmatiga bordi. Aning bir o‘g‘li bor edi. O‘zidin burun vafot topti. Aning muddati umri ellik sakkiz yil va yili Yilon erdi. Hamul kun taka navkarlaridin yigirma kishi ilgari keldi. Suyun biyning chapovuli. Jumoda-l-avval oyining to‘qquzi""5 da juma kuni Suyun biy va Quttixo‘ja shayxulislom va Muhammadjon xo‘ja va Avazberdi yuzboshini ul hazrat o‘zbak va tarokimadin ikki ming kishi bila Marv ustiga chapovulg‘a nomzad qildi. Va Muhammadniyoz yasovulboshini ham alarg‘a mas’hub qildi. Suyun biy ul kecha Angorikda bo‘lub, shanba kuni mazkur oyning o‘nida Sog‘cha quduki usti bila maqsad tarafiga ozim bo‘lub, o‘n uch kundakim, oyning yigirma ikkisi??? va panjshanba erdi, Marvga doxil bo‘lub, Qumyob degan mavzeda toza qal’a bino qilmish erdilar, ul qal’aning ustiga borib, atrof-javonibga chapovul yuborib, ko‘p kishini qatlga yetkurub va behisob teva surub murojiat ko‘rguzlilar. Va bir necha kun qat’i masofat qilib, dargohi falakishtiboh mulozimatiga yetib, marohimi podshoxona va navozishi xusravonag‘a mashmul va maxsus bo‘ldilar. Va Sherg‘ozixonkim, Bektemur oxundning voqeasida hazrat sohibqironning farmoni lozimilizoni bila kelib, shaharda mutamakkin erdi, kuydurgi yarasi chiqib, rajab oyining o‘ni""" da chahorshanba kuni vafot topti. Mazkur oyning o‘n sakkizi"" da panjshanba kuni xoni jannatmakon Lavdonni bog‘latmokg‘a rukub qildi. Hamul kun MirHaydarning elchisi Nurmuhammad bek mahram dargohi olampanoh xokbo‘sliqig‘a yetti. Shanba kuni Imirshayx Oyimbek boshlig‘ taka kadxudolari bila keldilar. Shabonning oltisi"779 da yakshanba kuni ul hazrat Lavdonni bog‘latib kelib, shaharga tushti. Bu safarning muddati o‘n sakkiz kun erdi. Ul asnoda Marv takasi va soruq xalqining elchilari izhori ubudiyat qilib keldi. Va shabonning o‘n yettisi"""da Nurmuhammad bekni ruxsat berib, Buxoroga qaytardi. Va zu-l-qa’da ning o‘n uchi"77" da panjshanba kuni hazrati xon shikor uchun otlanib. daryoni Urganj tushidin kechib, yuqoriga Sadvar tushiga borib qaytib, Qapqoqlidin o‘tib, zu-l-hijja ning sakkizi"" da dushanba kuni shaharga tushti. Bu safarning muddati yigirma olti kun erdi. Bu safarda qazoqda Jong‘ozi to‘ra ibn Sherg‘ozixondin va Sulton Temurdin izhori ixlos xabari keldi. 26931234-yil 8-rabi’ as-soniyL 819-yil 31 yanvar. 2641234-yil 12-rabi’ as-soniyL819 yil 4 fevral. 26951234-yil 20-rabi’ as-soniyL819 yili 5 fevral. 26961234-yil 9-jumoda-l-avvalL 819-yili 7-mart. 2671234-yil 22-jumoda-l-avvalL 819-yili 19-mart. 20981234-yil 10-rajabL 819-yili 5-may. 2991234-yil 18-rajabL819 yili 13-may. 2001234-yil 6-sha’bon 819-yili 30-may. 2011234-yil 17-sha’bon 819-yili 10 iyun. #7021234-yil 13-zu-l-qa’daL 819-yili 3 sentyabr. 27031234-yil 8-zu-l-hijjaL819 yil 29 sentyabr.
Mazkur qonun bilan 1 ta kodeks va 5 ta qonunga o‘zgartishlar kiritilmoqda. Xususan, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksda O‘simliklar karantini va himoyasi organlariga taalluqli ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi ishlar belgilanmoqda. “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari to‘g‘risida”gi qonunda esa mineral o‘g‘itlarning, o‘simliklarni himoya qilish uchun foydalaniladigan kimyoviy vositalarning ulgurji va chakana savdosi bo‘yicha litsenziya amal qilish muddati cheklangan holda berilishi nazarda tutilmoqda. Qayd etilganidek, mazkur qonunning qabul qilinishi natijasida karantin ostidagi mahsulotlarni ishlab chiqarish, tayyorlash, saqlash, tashish, qayta ishlash, realizatsiya qilishda zararkunandalarning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni o‘z vaqtida va sifatli amalga oshirishga, qonunda belgilangan talablarga amal qilmaganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipi ta’minlanishiga erishiladi. Qonun senatorlar tomonidan ma’qullandi. M.Komilova, O‘zA
cho‘qqisi) yetadi. Yer yuzasining balandligida farqlar katta bo‘lishiga qaramay, butun kichik o‘lka hududida iqlimdagi subtropiklarga xos xususiyatlar saqlanib qoladi. Iqlim quruq bo‘lganligidan cho‘l va chala cho‘l landshaftlari ancha balandlikka (900—1000 m) ko‘tariladi, yanada balandga ko‘tarilsa tabiiy landshaftlar o‘zgaradi. Shuning uchun tekisliklar landshafti bilan tog‘lar landshaftlari orasidagi chegarani shimolda 600—700 m, janubda 900—1000 m balandliklardan o‘tkazgan ma’qul. Turon tabiiy-geografik kichik o‘lkasi hududida ikki guruh tabiiy-geografik rayonlar ajratiladi: I. Tog‘li tabiiy rayonlar guruhi—G‘arbiy Tyanshan, Janubiy Fyanshan, Pomir va Badaxshon, janubiy yosh tog‘lar; 2. Tekislik tabiiy rayonlar guruhi— Qoraqum cho‘li, Qizilqum cho‘li, Kaspiybo yi tekisligi, Xorazm tekisligi (Quyi Amudaryo), Badxiz — Qorabel qirlari, tog“ oldi va tog‘ oralig‘i tekisliklari (Mirzacho‘l, Farg‘ona, Zarafshon, Qashqadaryo vodiylari), Yuqori Amudaryo vodiysi (Surxondaryo, Vaxsh vodiylari, Shimoliy Afg‘oniston). 1. Turon tabiiy-geografik kichik o‘lkasi chegaralarini Yevrosiyoning tabiiy xaritasidan ko‘rib chiqing. 2. O‘rta Osiyoning yozuvsiz xaritasiga tabiiy rayonlar chegaralarini tushirib, bu rayonlar nomlarini yozib qo‘ying. 3. Tabiiy rayonlar guruhlari qanday xususiyatlariga ko‘ra ajratilgan?
15 bakteriyalar bilan o‘zaro munosabati natijasida ular ikki xil ko‘rinishda, virulent va avirulent (mo‘tadil) bo‘ladi. Virulent faglarni bakteriyalar bilan o‘zaro munosabati produktiv tipda kuzatiladi. Ularning reproduksiyasida 200-300 ta yangi faglar hosil bo‘ladi. Mo‘tadil faglar virulent faglardan farqlanib ularning bakteriyalar bilan munosabati produktiv yoki integrativ bo‘lishi mumkin (rasm-39). Produktiv ko‘rinishda virulent fagdan reproduksiyasida farq kuzatilmaydi va bakteriyaning lizisi bilan tugaydi. Integrativ tipda fag UF ta’sirida fagni induksiya bo‘lishi Intigrativ formasi Rasm 39. Mo‘tadil lambda fagning ko‘payish tiplari Produktiv formasi UF ta’sirida fagni induksiya bo‘lishi genomi bakteriya xromosomasiga kirib oladi va sinxron ko‘rinishda ko‘payayotgan bakteriya genomi bilan birga replikatsiya bo‘ladi, bakteriyani lizisga uchratmaydi. Shunday DNK saqlovchi faglar p r o fa g deb ataladi, bakteriya esa “li» o g ye n” li kultura deb nomlanadi, chunki bunday lizogenli bakteriyalarda har doim profag aktivlansa lizisga uchrash ehtimoli yuqori bo‘ladi.. Bunday bakteriyalar profagni o‘z avlodlariga o‘tkazadi. Lekin, fag replikatsiyaga uchramaydi va o‘z naslini qoldirmaydi. Buning sababi bakteriya hujayrasida fagni transkripsiyasini to‘xtatib turuvchi past molekulyar oqsil repressor ishlab chiqiladi. Repressorlar biotsentizini fag genlari boshqaradi. Shuning uchun bunday lizogenli bakteriyalarda boshqa faglarga nisbatan immunitet hosil bo‘ladi, ya’niy boshqa yaqin qarindosh faglar bakteriyaga kira olmaydi.Ammo, lizogen termini shu bakteriyalarni har doim lizisga uchrashi mumkinligini bildiradi. Buning isboti sifatida, bakteriyalar tarkibidagi fag o‘z-o‘zidan spantan ravishda, yoki fizik, kimyoviy faktorlar ta’sirida vegitativ formaga o‘tishi va bakteriya hujayrasini lizisga uchratishi mumkin. Bakteriya xromosomasidan ajrab chiqgan fag, bakteriyadan ma’lum ma’lum informatsiya saqluvchi genlarni o‘ziga biriktirib olishi va bu ma’lumotlarni boshqa bakteriyalarga (transduksiya hodisasi) o‘tkazishi mumkin. Bakteriyalar oldin o‘zlarida kuzatilmagan belgi va xususiyatlarni na’moyon qilishi mumkin. Profag ta’sirida bakteriyalarni xususiyatlarini o‘zgarishi “ fagli konversiya” deb nomlangan ( lot. sonver-sio-o‘zgartirmoq). Fagni atrof-muhitdan ajratib olish. Virulentli fag olish uchun dastlabki material (suv, najas suspenziyasi va boshqalar) bakteriya filtridan o‘tkaziladi. So‘ng filtrat tayyorlanadi. Olingan filtrat ma’lum bakteriya kulturasi bilan birgalikda bulonga ekiladi va termostatda 37°S da 18—24 soat davomida saqlanadi. Kultura lizisga
Bobom aytganlariday, xabar kelib, ertalabki salqinda mashoq tergani bordik. Ulug‘bek, Said va meni bobomning o‘zlari olib bordilar. Mashoqzor ancha-muncha olisda bo‘lganidan-u yerga bizni kallayi saharlab bobomning Shomirza aka degan shogirdlari o‘zining Jigulibi)da eltib qo‘ydi. Mashoq terishda odam ziyrak bo‘lmasa qiynalarkan, to‘g‘risi ancha ovora bo‘larkan. Bunday qarasangiz bug‘doyi kombaynda o‘rib olingan ang‘izda hech nima yo‘qday tuyuladi. Hammayoq ship-shiydam. Biroq yaqin atrofga zehn solsangiz kombaynga ilinmay yo sirg‘ilib tushib qolgan boshoqlarni birin-ketin ko‘raverasiz. O‘sha boshoqlarni yig‘ishtirib olsangiz mashoq tergan bo‘lasiz. Bobom har birimizga bittadan shakar qopulashib, shuni to‘ldirsanglar bo‘ldi, dedilar. Voybo‘, buni qachon to‘ldiramiz, deb yuragim orqamga tortdi. Menimcha, Ulug‘bek ham shunday ko‘yga tushgan bo‘lsa kerak. Faqat Saidga sirboy bermay mashoq terishga tushib ketgandi. Salqinda ish boshlaganimiz yomon bo‘lmadi. Biz bir-birimizdan narida sochilibroq mashoq terardik. Bobom ham harakatga tushgandilar. Oftob ko‘tarilgani sari rosa qizib ketarmiz, deb o‘ylagandim. Biroq unday bo‘lmadi. Ang‘iz do‘nglikda bo‘lganidan shamol o‘tib turar, bundan issiq unchalar sezilmasdi ham. Bizdan ikki yuz-uch yuz metr narida ham mashoqchilar ko‘rinar, chamamda ko‘pchiligi bizga o‘xshagan bolalar edi. Qopimiz sal-pal to‘lganida biz tomonga saman otli kishi kela boshladi. Boshida oq kigiz qalpoq, soqol-mo‘ylovli edi. U otining boshini bobom tomonga. burib, zumda pastga tushdi-da, bobom bilan quchoqlasha ketdi. Biz tomonga esa: — Xarmanglar-ov, jigitter! —deb qo‘ydi. — Salamet bo‘lingiz! –deb javob qildi Said. Keyin bizga, bobomning o‘rtoqlari Boybo‘sin jeke, ota avlodimizdan, dedi. Biz bosh ko‘tarmay ishlardik. Belim zirqirab ketsa sekin-sekin silab qo‘yaman. Goho Ulug‘bek qaddini rostlaydi. Said esa dam engashib, dam o‘tirib mashoq tergani tergan, beli og‘rimaydi ham. O‘rganib ketgan-da. Boybo‘sin jeke bobom bilan biroz gaplashib turdida, keyin otiga minib jo‘nadi. Bobom shundan keyin bizga, buyoqqa kellaring, deb imo qildilar. Qopimiz-50 ni sudrab yaqinlasharkanmiz, ang‘izdagi kichikroq meshga ko‘zim tushdi. Yonida oq ro‘molga o‘ralgan nimadir bor edi. —Qani, azamatlar, jinday nafasni rostlanglar, —dedilar bobom meshni yaqinroq surib. —Tomoqlaring ham qaqragandir. —Keyin kunga teskari bo‘lib chordana qurdilar. —O‘tiringlar, Boybo‘sin o‘rtog‘im yo‘qlab, qimiz olib kelibdi. Omon bo‘lgur, xo‘p oqibatli-da. Ro‘moldagi zarang kosa bilan yaxna go‘sht ekan. Bobom pichoqlari bilan go‘shtni to‘g‘rab, olinglar, dedilar-da, o‘zlari meshni yecha boshladilar. Sayd. kosachani ushlab turdi. Qimiz meshdan qulqillab tushardi. — Qani, otam, o‘zing boshla. Said esa kosachani bobomga tutdi: —O‘zingizdan bo‘lsin, buva. Bobom meshni «Saidga tutqazdilar-da, kosachani olib: — Ha, mayli, shifo bo‘lsin, —deb simirdilar. Said kosachani menga uzatuvdi, o‘zing ich, deb olmadim. Qimizni birinchi ichishim edi. Ungacha Ulug‘bek ham, o‘zim ham yaxna go‘shtdan olib, ermak qilib turdik. Go‘sht juda shirinligidan chaynamay yutsa ham bo‘lardi. Qimiz otning sutidan qilinganidan ayrondan nordonroq bo‘larkan-u zumda odamni terlatarkan. Jinday bo‘g‘riqtirishini aytmaysizmi. Tomirlarga o‘t yugurganday tuyulib, badanim qiziyotganga o‘xshaydi. Yo menga shunday ko‘rindimikin? Bobom bir kosachadan boshqa bermay meshning og‘zini mahkamlab qo‘ydilar. Yana mashoq terishga tushdik. Ishimiz endi durustroq ketardi. Qopimiz hademay qappayibroq qoldi. Qimizning ta’siridan bo‘lsa kerak, har birimiz jadalroq ishlardik, ang‘izdan sira ham bosh ko‘targimiz kelmasdi... «MJiguli»ning cho‘ziq signali eshitildi. Bosh ko‘tarib qarasam o‘zimizni olib kelgan muzrang «Ji-guli» ang‘izdan dadil o‘rmalayapti. G‘ildiragimga tikon kiradi, deb qo‘rqmaydi ham. Mashina yonginamizda to‘xtadi. Bobom Shomirza akaga ham qimizdan quyib berdilar. Shomirza aka, yaxshi qimiz ekan; deb yana ichdilar. Keyin qoplarimizni ustidan bosib, sal puchaytirgan bo‘lib, yukxonaga joyladilar... Mashoq terib ko‘n tikkaga kelib qolganini sezmab= miz ham. Mashinada ketarkanmiz bobom boybo‘sin jeke bilan «ming» yildan beri o‘rtoqliklarini, yoshlikda birga uloq chopishganlarini, Sirdaryo, Chordara, Jilg‘a tomonlardagi uloqlardan sovrinlar olishganini gapirib berdilar. Oshnalari to‘yga aytib ketibdi. Afg‘onistonda jang qilib kelgan o‘rtancha nabirasini uylantirayotgan ekan. —To‘yga senlarni ham olib boraman, —dedilar bobom biz tomonga qayrilib qarab. —Uloq ham bo‘ladimi? —so‘radi Ulug‘bek yuragi chapak. chalib. v — Qozog‘istondagi birorta to‘y uloqsiz bo‘lmaydi. otam. Zo‘r tomosha bo‘ladi. Bundan o‘zim ham suyunib ketdim. Uloqni uncha-. muncha eshitgandim, bir marta televizorda. ko‘rgandim ham. Biroq televizorda ko‘rish boshqa-yu, buyoqda ko‘rish boshqa. v b — O‘lap ham zo‘r bo‘ladi, —deb qo‘ydi Shomirza aka. —Bultur Jilg‘adagi bir to‘yda rosa maza qilganman. . — O‘zing ham qko‘shildingmi? —so‘radilar bobom. —Uncha-muncha bilarding-ku. — E, qayoqda deysiz. — Angizdan katta yo‘lga chiqayotganimizdan Shomirza aka mashinani sal to‘xtatdi. —Mendan zo‘rlar ham. og‘iz ochisholmay qoldi. Bittasi tugatmasidanoq boshqasi ilib ketadi. Shomirza aka o‘zicha eshitgan o‘lanlarini eslayotganday boshini chayqab-chayqab qo‘yar, nazarimda yana huzurini surayotganday edi. Bobom esa unga iljayib qo‘ydilar. Jimiulikdan foydalanib, Saiddan sekingina, o‘lan yaxshi bo‘ladimi; deb so‘rovdim u qo‘li bilan «zo‘r» deganday qildi. Bundan sevinchim yana toshdi. Qozog‘istonga boraman, uloqni ko‘rib, o‘lanni eshitaman, deb Ye » » topilmaydiganday-edi... Endi bobom bilan Shomirza akaning nimalarni gapirib ketishayotganlari ham qulog‘imga kirmas, butun xayolim Qozog‘istonda bo‘lganidan o‘zimni chekkasini ko‘z ilg‘amas qirlarida yurganday sezar, ko‘z oldimdan esa ola, saman, qora, oq va boshqa ranglardagi biri-biridan uchqur otlar to‘dasi tinimsiz o‘tayotganday, ulardagi chavandozlar qamchinlarini tishlaganlaricha oldinga sal egilib borishayotganday tuyulardi. Xuddi kinolardagiday uchishadi-ya! Balki kinolardagi otliqlarni ham o‘shayoqda. suratga 52 suyunar, hozirgi damda o‘zimga yetar odam bu dunyoda, olishgandir) Shaharda keng-ko‘lam joylar yo‘q-ku. Halqa yo‘l bo‘yidagi dadam bir marta bayramda olib borgan ippodrom ham unchalik katta emas. Qirlar qayoqda-yu, ippodrom qayda... 7 Buvim mashog‘imizdan juda xursand bo‘ldilar. Tovuqlarim ham, qo‘ylarim ham maza qiladigan bo‘ldi, deb o‘zlarini qo‘yarga joy topolmay qoldilar. Bizlardan rosa aylanib-o‘rgildilar, boshlarimizdan silab, peshonamizdan o‘pdilar. Saidning oyisi ham juda xursand bo‘libdi. Buni o‘zi aytdi. Biz mashoqda yurganimizda Boybo‘sin tog‘aning ovulidan odam kelib, to‘yga xabarlab ketibdi. Saidning dadasi Bekpo‘lat amaki o‘sha xabarchining mashinasiga bitta qo‘y bosib yuboribdilar. Bu yerdagilarning odati shunaqa, to‘yga aytib kelgan odamdan to‘yona berib yuborishadi. b Bobom bilan Bekpo‘lat amaki to‘yga borishni gaplashib olishdi. Ertaga kechki salqinda avtobusda jo‘naydigan bo‘ldik. «Toshkent-Abay»; avtobusi Boybo‘sin tog‘aning ovulini yonlab o‘tarkan.. — Ulug‘bek ikkovimizning endi oyog‘imiz olti, qo‘limiz yetti bo‘lib, to‘yga borishga hozirlik ko‘rardik. Buvim qiynalib qolmasinlar, deb otga ham, qo‘ylarga ham o‘t yuli", beda o‘rdik. To‘yxonada yotib qolishimiz kerak bo‘lganidan uydagi ishlarni bitirib ketmasak bo‘lmasdi-da. To‘yga bobom borolmaydigan bo‘ldilar. Uyga bitta o‘rtoqlari kelib qoldi. U ko‘zimga juda tanish ko‘ri-Hap, biroq qayerda uchratganimni sira eslayolmasdim. Ulug‘bek ham eslayolmadi, birinchi ko‘rishim, deganday yelkasini qisib qo‘ya qoldi. Biroq cholning qiyofasi tanishligi menga sira ham tinchlik bermasdi. Uni ko‘rganim rost, biroq qayerda, qachon) O‘ylay-o‘ylay axiri topdim: avtobusda, shahardan kelayotganimizda) Chig‘atoy bekatidan avtobusga qo‘zi ko‘tarib chiqib, yonidagi amaki bilan gaplashib: kelgan edi. Eslaganimdan hozir juda ham suyunib ketdim-da, buvim choy damlaganlarida choynakni, o‘zim olib boraman, deb Ulug‘bekning qo‘lidan tortib oldim. Ayvon tomonga borarkanman «amaki meni tanirmi-kinlar yo tanimasmikinlar», degan xayolda edim. Boya salom berganimda kulib alik olgandilar. Shunday bo‘lsa ham ayvonga ko‘tarilganimdan keyin yana salom berdim. Amaki alik oldilar-u yana bobom bilan gaplashaverdilar, menga qiyo boqmadilar ham. Menga sal = alam qilganday tuyuldi. O‘zimni qanday tanishtirsa-mikin? Yo indamay ketaveraymi? Ular tomon yaqinlab, choynakni bobomning oldilariga qo‘yarkanman, tavakkal qildim: —Qo‘zingiz katta bo‘lib qoldimi, amaki" Shunda amaki yalt etib qaradilar-da, iljayib qo‘l cho‘zdilar: — E, bolam, tanimaganimni qara-ya, keksalikda. O‘zing yaxshimisan, buvang duosini olayapsanmi? Umring uzoq bo‘lsin ishqilib. —Keyin bobomga qarab dedi: —Rais, nevarang bilan yaqinda mashinada birga keluvdik, yaxshi bola ekan. Kutilmagan bu maqtovdan qizarinqirab yerga qarovdim bobom: —Menda yomon nevara bo‘lmaydi, —deb kuldilar. —Bularni hovligayam, qovunpolizgayam olib bor, o‘rtoq, —dedi amaki, —bir o‘ynab kelishsin. —Albatta, fursati bilan olib boraman. Bugun Qozog‘istonga ketishayapti, kelishsin bir gap bo‘lar. — Bobom menga qaradilar. —Biri shakar, biri asal handalaklarni mana shu amaking yuborib turadi. Mana endi qovunpoliziga ham chaqirayapti. Borib bir o‘ynab kelasizlar, bo‘ptimi — Bo‘pti, —dedim xursand bo‘lib. To‘lagan amaki (ismi shunday edi) bobomni mehmonga aytib kelgan ekanlar. Bugun uylariga tengqurlari yig‘ilishadig‘gan bo‘lishibdi. Bobom yoshlikdan birga o‘sgan o‘rtoqlarining yuzidan o‘tolmay biz bilan borolmay qoldilar va uzrlarini Bekpo‘lat amakiga tushuntirdilar. To‘yga Bekpo‘lat amaki boshchiligida o‘zimiz ketdik. ... Shahardan o‘zimiz. kelgan avtobusga tushib, biroz yurganimizdan keyin do‘nglikdagi bekatda tushib, Qozog‘iston avtobusiga o‘tirdik. Unda bir soatmi-bir yarim soatchami yurdik. Oynadan yastanib yotgan va hosilining ko‘pchiligi o‘rib olingan bug‘doyzorlarni tomosha qilib ketayotganimdan zerikish xayolimga ham kelmadi. Bekpo‘lat amakining yonida o‘tirganimdan goho undan o‘zimga notanish ko‘ringan daraxtlar va o‘t-o‘lanlarni so‘rab qo‘yaman. Anavi qoratol, anavi qayrag‘och, anavi chalov, anavi qo‘y yaxshi ko‘radigan izen), deb qo‘yadi Bekpo‘lat amaki. Zap qo‘y boqadigan joylar ekan», deyman ichimda. Avtobus esa tinim bilmay uchadi. To‘xtaydigan joylari ham bir-biridan juda uzoq ko‘rinadi... - 54 Avtobus vag‘illab bir do‘nglikka ko‘tarilib, to‘xtadi. O‘sha yerda tushdik. Bu yerda avtobus bekati ekanligini ko‘rsatuvchi ayvonsifat uychadan bo‘lak hech narsa ko‘rinmasdi. — Endi buyog‘iga oyoqning picha chigilini yozamiz, — dedi Bekpo‘lat amaki. Keyin to‘g‘ridagi tepalikka imo qildi. —O‘shandan oshib olsak to‘yxonaga yetamiz. Saltin-suvay bo‘lganimizdan, tepalikka qarab yug‘urmoqchi bo‘lgandik, Bekpo‘lat amaki to‘xtatdilar, sekin ketaversak charchamaymiz, bo‘lmasa salga halloslab qolasizlar, dedilar. To‘g‘ri-da, shoshilib nima ham qildik, to‘yxona qochib ketarmidi) v Bekatdan tepalikka yolg‘izoyoq yo‘l tushgan ekan, o‘shandan yurdik. Bekpo‘lat amakining aytishlaricha Boybo‘sin jeke bizga qo‘shni «Abay» sovxozida juda ko‘p yil ferma mudiri bo‘libdilar, hozirda bobomga o‘xshab pensiyada ekanlar. Biz kelgan joy o‘sha sovxozning chorvalari boqiladigan yaylovi bo‘lib, tepalik ortida cho‘ponlar o‘tovlari tikilgan, to‘y ham o‘sha yerda o‘tarkan. Jekining Arzonqo‘l degan o‘rtancha nabirasi yoshligidan yilqiga qiziqar, otasiga qo‘shilib, uyurlarni u qirdan bunisiga haydar, armiyadan qaytishi bilanoq yana yilqichilar safiga qo‘shilgan ekan. Uloqni ham yaxshi chopadi, deb qo‘ydilar Bekpo‘lat amaki, Bu orada tepalikka ham ancha ko‘tarilib qoldik. Ulug‘bek ham menga o‘xshab, o‘tovlar qayerdaykin, deganday bo‘ynini cho‘zib-cho‘zib qarar, biroq hozircha tevara--gidagi past-baland qirlardan "boshqa narsalar ko‘zga chalinmasdi. Faqat olis-olislardagina g‘imirlayotgan nimalardir ko‘zga tashlanib qolardi. Shunda Said qo‘lini peshonasiga tirab tikildi-da, to‘yga olisdan kelishayotgan qo‘noqlar, deb qo‘ydi. Tepalik cho‘qqisiga chiqqanimizdan keyin etagidagi pastroq ikkita do‘nglik orasida tikilgan o‘tovlar yaqqol ko‘rindi. Ikki tomonga bir xil oraliqda tikilganidan juda chiroyli turishar, chekkalariga qurilgan o‘choqlardan ko‘kish tutunlar yuqoriga o‘rlardi. Har bir o‘tov oldida odamlar uymalanishar, tevarak-atrofda esa kamida ellik-oltmish ot o‘tlab yurardi. —Otlar tushovlab qo‘yilgan, —dedi Said Ulug‘bek ikkovimizga. — O‘tlab yurishaveradi, uzoqqa ketishmaydi. Qo‘noqlarning otlari bo‘lsa kerak. Ustida egarlari ham bor. Ovulga yaqinlab qolganimizda oq ko‘ylakli bir bola bizlarni ko‘rdi-yu, chopqillaganicha kela boshladi. Bekpo‘lat amaki bilan Said ko‘z urishtirib olishdi. —O‘rtog‘ing juda sog‘inib qolibdi-ku, —dedi Bekpo‘lat amaki o‘g‘ligi. —Yugurishini qara. Said indamasa ham yurishini sal tezlatganday bo‘ldi. Unga qarab biz ham. Oradagi masofa esa tobora qisqarib borardi. Nihoyat to‘qnashdik. Bola biz qatori ekan, balki bir yosh kattadir yo kichkinadir. Said-u bilan yalashib-yulqashib ko‘rishganidan keyin bizlarni tanishtirdi. Ismi Sarsen, kuyovning kenja ukasi bo‘larkan. Sarsen qopqora bo‘lib, faqat ko‘zlarigina sho‘x chaqnar, sochi qattiq va tik, o‘zi esa qotmadan kelgan va juda chayir ko‘rinardi. Buni ko‘rish anida qo‘lining qattiqligidan bilib oldim. U bizni oq kigiz qoplangan uchinchi o‘tovga boshladi. Boybo‘sin jeke, har birimiz bilan quyuq so‘rashdilar. Bekpo‘lat amaki bobomning uzrlarini aytdilar. Boybo‘sin jeke shunda amakiga: —Supra qaqdig‘a. alip kelesin, umitpag‘in shi-raq, —deb qo‘ydilar. Amaki xo‘p-xo‘p, deb qutuldi. O‘tovda besh-oltita mehmon bo‘lib, ular ham bizga o‘xshab yaqin-yiroqdan kelganlar edi. Dasturxonda o‘zimizning qatlamaga o‘xshagan yupqaroq nonlar, ayniqsa, bo‘g‘irsoq ko‘p edi. Qand-qurs, holva, pashmak ham ko‘rinardi. Bir piyola choy ichmasimizdanoq sopol tovoqda yarimroq qilib sho‘rva tortildi. U serpiyoz vajuda mazali edi. O‘tovga ko‘z yugurtirdim. U panjarali yog‘ochdan tikilgan, ustidanoq kigiz yopilib, hozirda yon tomonlari ochib qo‘yilganidan to‘rt tarafdan shamol o‘tib turardi. Keragalarga (panjara yog‘och shunday deyilarkan) s0-chiq, ro‘mol, ichi narsali to‘rxaltalar ilingan, bittasida esa do‘mbira ko‘rinardi. Do‘mbira bobomning boloxonasida ko‘rganim dutorning yarmicha kelar, ko‘rinishi ham sal boshqacharoq edi. Do‘mbirani tomosha qilarkanman, unga Bekpo‘lat amakim ham bir-ikki qarab qo‘yganday bo‘ldilar. Chalsalar kerak-da, ko‘nglimdan o‘tkazdim beixtiyor, balki o‘lan ham aytarlar. — Qo‘noqlar bilan Bekpo‘lat amakim gaplashib o‘tirdilar. Ular bu yil, ob-havo yaxshi kelganidan, qirda o‘t ko‘pligi, chorva mazza qilayotganligi, qo‘y arzon bo‘lishidan gapirishdi. Cho‘qqisoqol, yuzi chuvakdan kelgan 56 va ko‘zlari kichkina qo‘noq Chordarada suv ko‘pligi. ortiqcha suv Sirdaryodan Orolga oqayotganini aytib qoldi. , Bundan qulog‘imiz battar ding bo‘ldi. Bobom bedapoyani yonlagan ariqlarning suvi Keles ariqdan Chorda-raga borishini aytganlari esimga tushgandi. — Orolga oqayotgani yaxshi-ya, biroq yetayotganmi-kin, —dedi sarg‘ishroqdan kelgan mehmon. —Orol bechora Amu bilan Sirning suvi yo‘l-yo‘lakay to‘kilib-sochilib borganidan shu ko‘yga tushdi-ku. Bekpo‘lat amakim piyoladagi choyidan bir ho‘plab, javob qildi: s — Gazetadagi gaplarga qaraganda oz bo‘lsa-yam yeta-yapti. O‘zingiz bilganday xasta Orolni tuzatishga hamma baravar kirishgan. Hukumat tegishli qaror ham chiqardi. Buyog‘i endi o‘zimizda qoldi. Bor suvni tejab-tergab ishlatsak, ortiqcha suvlarni oqsoqol. aytganlariday o‘sha yog‘ga burib yuborsak Orolga jon kirib, besh-o‘n yilda o‘nglanib ketsa ajabmas. Sarg‘ishdan kelgan mehmon qaytadan joylashib o‘tirib oldi-da, amakimga yuzlandi: —To‘g‘ri, hozir Orolni o‘nglashga hamma baravar kirishgan. Biroq bir narsaga sira tushunmayman. «Orolni saqlaylik», deb turli joylarda katta-katta yig‘ilishlar bulayapti, aqlli-aqlli gaplar aytilayap-ti. Ammo bundan Orolning suvi ko‘paymayapti, gap ko‘payayapti, behuda xarajatlar bulayapti. O‘sha yig‘ilishlarga ketgan pullar Orolning o‘ziga sarflansa suviga ov bo‘lsayam suv qo‘shilarmidi, deyman-da. Yo bo‘lmasa... Ichkariga katta laganlarda ovqat olib kirilganidan mehmopning gapi bo‘linib qoldi. O‘rtadan joy ochilib, laganlar qo‘yildi. Laganlardagi shilpildoq ustiga ancha-muncha go‘sht uyilgan, yangi suzilganidan hovuri chiqib turardi. v — Qani, besbarmoqqa qarangdar, qo‘naqdar, —dedi ovqat olib kirgan kishi. —Orol o‘zimizniki, xesh yaqqa qashpaydi, keyin so‘ylasaberasizder. Bekpo‘lat amakim yonlaridan pichoq olib, go‘shtni to‘g‘rashga tushdilar-da, kattaroq so‘ngakni cho‘qqisoqol cholning oldiga, tabarruksiz, deb surib qo‘ydilar. Boshqa qo‘noqlar qatorida bizlarga ham kichikroq bo‘lsa ham bittadan ustixon tegdi. — Orol ham kattaroq besbarmoqqa zor-da, hozir, — dedi sarg‘ishdan kelgan mehmon. —Qani endi, ikkala daryo limmo-lim oqsa-yu, sho‘rlikning chanqog‘ini bira to‘la. qondirsa. Omon bo‘lsak o‘sha! kunlarni ham ko‘ramiz, inim, —dedi cho‘qqisoqol chol. —Ko‘pdan quyon qochib qutulmas, deganlar. Orol qo‘limizdagi narsa-ku. Peshonasini ko‘pchilik bo‘lib silasak o‘nglanib ketadi. To‘g‘ri-to‘g‘ri, —deyishdi gapga quloq solib o‘tirgan girdig‘umdan kelgan, ko‘k baxmal do‘ppiliki-, shi. —Iloyim, aytganingiz kelsin, otam. Qani, ovqatga qaranglar, —dedi Bekpo‘lat ama- " kim. —Olinglar, to‘y ustiga to‘y bo‘lsin. Qo‘noqlar besbarmoqqa qo‘l uzatishdi. Besbarmoq o‘zimizning shilpildoqqa o‘xshab juda xushxo‘r ovqat bo‘larkan. Bitta xamir, bitta go‘sht qo‘shib olinavergandan keyin qorin ham to‘yib qolarkan. Mendan keyin Ulug‘bek ham «bo‘ldim» deganday qo‘l artdi. Faqat Saidgina otasiga qo‘shilib uncha-muncha chimdib turardi. Ba’zilar esa so‘ngak tozalashardi. O‘tov eshigida Sarsen ko‘rinib, buyoqqa chiqinglar, deganday imladi. Saidni sekingina turtib, uni ko‘rsatdim. Said; hozir, deganday unga bosh irg‘adi-da, so‘ngra dadasi tomonga egilib, qulog‘iga nimanidir shivirladi. Bekpo‘lat amaki shundan keyin bizga cho‘qqisoqolli choldan ruxsat olib berdilar. Tashqariga chiqdik. To‘yxonada endi boyagidan odam anchagina ko‘payib qolgan, bizdan yuqoriroqdagi yalanglikda ham qo‘noqlar ko‘zga chalinardi. Sarsen bizni bekorga tashqariga chaqirmagan ekan. U o‘lanchi qizlar jam bo‘lishayotgan o‘tovni ko‘rsatdi. U ro‘baro‘mizdagi uchinchi o‘tov bo‘lib, tevaragida bizdan kichikroq qiz bolalar uymalanishar, ba’zilari olisdan kelgan kelinni ko‘rish niyatida bo‘lsa kerak, ichkariga mo‘ralab-mo‘ralab qo‘yishardi. Sarsendan o‘lan aytishish qanaqa bo‘lishini so‘rov-dim, erinmay tushuntirdi. Yana bir ozdan keyin yosh-yalanglar kelinning dugonalari o‘tirishgan o‘tov atrofida o‘lan boshlasharkan. Ularga ichkaridagilar javob qilisharkan. Bunda yengib chiqqan. tomonga tegishli sovg‘a-salom berilarkan. Shundan keyin kuyov tomondan eng tabarruk oqsoqol barchani katta dasturxonga taklif qilarkan va ashula, o‘yin, qiziqchilik to erta-labgacha bo‘larkan. Subhidamda esa bizga o‘xshab, osh tortilib, so‘ngra uloq berilarkan. Uloqni belgilangan marraga keltirib tashlagan chavandoz esa tikilgan sovrinni olarkan. 58 Ana tamoshayu mana tamosha! Bularni eshitib, menga o‘xshab Ulug‘bekning ko‘zi ham yonguday bo‘lardi. O‘zimiz sezmay qizlarning o‘toviga yaqin bordik. Qarasak kelgan odam joy topib, cho‘kayapti. Biz ham sekingina qatordan joy oldik. Sarsen esa, men shu yerdaman, deb qayoqqadir g‘oyib bo‘ldi. Bitta-yarimta chaqirib qolgan bo‘lsa kerak, dedim ichimda. : Bu orada kun qizarinqirab botdi. Olisroqqa o‘rnatilgan dvijok gurillab, o‘tovlarga o‘rnatilgan lampochkalar ham, ko‘pchilikka mo‘ljallangan maydondagi biri-biridan katta lampochkalar yonib, tevarak-atrof charog‘on bo‘lib ketdi. Kimdir, uying nurga to‘lsin-e, chiroq, deb qo‘ydi. Yigitlar peshma-pesh kelib turganlaridan ularning qalin davrasida qoldik. O‘tovdan kelinning yangasi bo‘lsa kerak keksaroq ayol chiqib, yigitlarga ko‘z yugurtirdi-da, qizlarimiz zeri-kishayapti, tezroq boshlaylik, deganday bo‘ldi. Bunga yigitlar, rozimiz, deganday chapak chalib yuborishdi. Ayol xursand bo‘lib ketganidan lab-lunjini yig‘ishtirolmay, sovg‘alaringni tayyorlayveringlar; dedi-da, ichkariga kirdi. Yigitlar bir guvillab qo‘yishdi. Kuyovning o‘rtoqlaridan bir yigit oldinda paydo bo‘ldi-da, o‘tirganlarga qarab: — «Qizdaray»dan boshlaymiz, —deb ogohlantirdi-da, kimgadir, sen boshlaysan, deganday imo qildi. U o‘zini chetga olar-olmas o‘rtaroqdan o‘sha yigit o‘lan boshladi: Alatavning astindan Qoyan qashti, qizdaray. Ol qoyang‘a jetalmay Qarnim ashti, alvay. Yigitlar, boplading, deb qiyqirishdi. Ularning ovozlari bosilar-bosilmas ichkaridan bir qizning ovozi qo‘ng‘iroqday jarang‘gladi: Ol qoyanni tutmagan Alpamishday jigitay. Bizding qizdar misali, Sar burkitday, alvay. Endi qizlar ham o‘lanchini olqishlaganlaridan tevarak-atrofni ko‘tarib tashlaguday bo‘lardi. Qiz tomonning javobi zo‘r bo‘lganidan unga hamma qoyil ’ qolar, bunga qiyqirmaslikning ham iloji yo‘q edi. Yigit tomonning o‘lanchilari, bunga tezda javob qilmasalar bo‘lmasdi. Nihoyat kimningdir chiyildoq ovozi yangradi: Qoyan quvib jegenim, Qo‘yning eti, qizdaray, Suvsinimni qandirg‘an Qizning beti, alvay. Yana chapak, qiyqiriq. O‘tovni qurshaganlar to‘lqinlanishadi. «Bo‘sh kelma, og‘ayni, qizlarning sovg‘asini olmasak bo‘lmaydi!» —deb qo‘ydi kimdir hayqirib. O‘tov tevaragi tobora qalinlashib borardi. Ichkaridagi qizlar ham ko‘p kuttirishmasdi. Atrof sal tinchishi bilan javob qilishar va bu bilan yigitlarni dovdiratib qo‘yishardi. O‘lan aytish naq ikki soatga cho‘zildi, ikki soatgacha qiyqiriq.-guvillash va olqishlar ovulni boshga ko‘tar-guday bo‘ldi. Axiri kelin tomon baland keldi shekilli, qiy-chuvlar anchagacha tinmadi. Yigitlardan biri aytgan javob uncha o‘xshamovdi chapaklar ham ola-bula chiqdi. Bu ularning yengilgani alomati edi. Kelinning yangasi o‘tov eshigida g‘oliblar komandasining boshlig‘iday qad. kerdi. Yonida boshiga ukpar qadalgan taqiyali va oq libosli ikkita qiz. Ular kelinning yaqin dugonalari edi. Bu orada. kuyovning tog‘asi Boybo‘sin jeke ham qayerdandir paydo bo‘ldi. U o‘tovga yaqin kelarkan ayollar uning hurmatini qilib, yengil ta’zim bajo aylashdi. Tog‘a ularning-peshonasidan, birma-bir o‘pib, qo‘lidagi sovg‘ali oq tugunni tutqazdi. Ayollar rahmat aytishdi. Qani, qo‘naqtar, —dedi Boybo‘sin jeke hammaga qarata, — qizdarga rahmet aytib, maydang‘a jo‘ringiz. Kuyav kelsin, kuyav, — chuvillashdi o‘tovdagi qizlar. Kuyov ham yaqin orada turgan ekan bir jo‘rasi bilan o‘tovga bosh suqdi-da, bir oz qolib. ketdi. Qizlar tinimsiz chuvillashardi. Ular taomil bo‘yicha kelin uchun kuyovdan suyunchi olishardi. Kuyov yonida borini ularga ulashardi. Hamma kuyov-kelin boshchiligida naridagi yalanglikka qarab yurdi. U yerda birorta ham stol-stul yo‘q, yerga aylana qilib joy solingan, mehmonlarning hammalari 60 yerda chordana qurib o‘tirishlari kerak edi. Hatto kuyov bilan kelin ham. Yo‘l-yo‘l qizg‘ish matodan qilingan uzun-uzun dasturxonda turli yemishlar va qimiz ichiladigan kosachalar bor edi. O‘rtaga yog‘och qadalib katta lampochkalar o‘rnatilgan, o‘ng tomonda vokal-cholg‘u ansambli qatnashchilari shay turishar, ular ham kelin-kuyovga o‘xshab, milliy kiyimda edilar. Davrada ikki yuz-uch yuz odam bo‘lsa ham biror joyda mikrofon ko‘rinmasdi. To‘yni boya biz bilan o‘tovda o‘tirgan cho‘qqi soqolli chol ochib, yoshlarga baxt-iqbol tiladi, tapini bag‘ringiz karlarimizday ochiq, bir-biringizga mehr-u muhabbatingiz quyoshday kuchli, umringiz oftob nuriday uzun bo‘lsin, o‘g‘lingiz o‘n choqli, qizlaringiz munchoqli bo‘lsin, deb tugatganida hamma qarsak chalib yubordi, kuyov bilan kelin esa o‘rnilaridan turib oqsoqolga ta’zim qilishdi. Ansambl qatnashchilari shuni kutib turishgan ekan, tantanali marshni boshlab yuborishdi, keyin o‘rtaga yosh-yalanglar birin-ketin tusha boshlashdi. Ashula. o‘yin avjiga chiqdi.. Bekpo‘lat amakim ham balo ekan. To‘y yarimlaganda o‘rtaga tushib, yoshlarni o‘zbekistondan kelgan (ya’ni bizlar) mehmonlar nomidan tabrikladilar. Shunda chekka-chekkadan ko‘zlaridan bo‘lsin». «eshitaylik». degan ovozlar keldi. Kimdir «yolip» etib o‘rtaga chiqdi-da, boya o‘tovda ko‘rganim do‘mbirani amakimning qo‘liga tutqazdi. Amakim «xo‘p» deganday do‘mbirani qo‘lga oldilar-da, tezgina sozlab,. «Oqshunqor» va «O‘n olti qiz» degan ashulalarini aytib berib, yig‘ilganlarni juda qoyil qoldirdilar. Ovozlari juda yoqimli va baland ekan. Xursand bo‘lganimizdan rosa chapak chaldik... ..Boyagi o‘tovga qaytganimizda oy botayotgan. to‘yxonadagi shovqin hali-hamon tinmagan, nazarimda tevarakdagi keng yaylovlar-u yulduzlar chamaniga aylangan osmon ham bedor, mehmonlarga qo‘shilib xursandchilik qilayotganga o‘xshardi. Hozirgina eshitgan bir-biridan sho‘x qo‘shiqlar qulog‘imdan ketmas, vujudim to‘lqinlanar, olgan taassurotlarim cheksiz edi. Ko‘zim qanday ilinganini ham sezmabman... Ertasiga kallayi saharlab, osh tortildi. U tugar-tugamas uloq berildi. Uloqni yuqori tomondagi do‘nglik ortidagi bedapoyamizga kamida o‘n baravar keladigan sayhonlikda chopishdik. Uloqni birinchi ko‘rishim edi. Sarsen bizlarni sayhonlik chekkasidagi yuk mashinasining kuzoviga chiqarib qo‘ydi. Bekpo‘lat amakim esa biz uyg‘onmasimizdanoq turib, qaytib ketibdilar. Zarur ishlari bor ekan. Sarsenga uloqdan keyin kuzatib qo‘yishni tayinlabdilar. Yuk mashinasi turgan joyga kallasi olingan qora takani oldiga o‘ngarib olgan Boybo‘sin jeke keldi-da, otliqlar g‘uj bo‘lishini kutdi. Keyin uloq keltirib tashlanadigan marra shu yerligini, sovringa ov miltig‘i, bitta toy va qo‘y berilishini tushuntirdi. Otlar kechagidan ham ko‘payganga o‘xshardi. Uloqchilar bu o‘yin tezroq boshlanishini kutishar, otlar joyida tinch turmay o‘ynoqlar, Boybo‘sin jeke esa uloqni marraga halol keltirgan chavandoz olishini erinmay tushuntirardi. Jeke otining boshini to‘g‘riga burdi-da, qamchini bilan otliqlarga, qani ketdik, deganday imo qildi. U otini yo‘rttirib, bir kilometrcha uzoqlashdi. Sarsenning aytishicha, o‘ngargan ulog‘ini o‘sha yerga tashlarkan. Uloqchilarning zo‘ri esa uni yerdan uzishi va boshqalarga bermay taqsimlab, biz turgan yerga esonomon olib kelsa sovringa ega bo‘larkan. Boybo‘sin jeke uloqni tashlab keldi-da, yaqinimizdan ketmay otida aylanib yurdi. Uloqchilar olisda uymalanishar, otlar bir joyda aylanayotganlaridan ular ustida chang o‘ynar, olisdan go‘yo shahardagi ot o‘yinga o‘xshab ketardi. Olisdagi otlar to‘dasi birdan chap tomonga cho‘zila boshladi. Uloqni kimdir yerdan uzib, taqimiga bosdi-yov, deb qo‘ydi Sarsen. Uloqni olgan o‘sha chavandoz endi to‘dadan chiqib ketishga va otining boshini marra sari burishga harakat qilar, biroq to‘rt tarafidan qurshagan boshqalar bunga imkon berishmas, hammalari takani tortib olish payida edilar. Uloqchilar marra buyoqda qolib, teskari tomonga ilgarilab ketishganidan-u yerda nimalar bo‘layotganini bilolmasdik. Faqat bir ozdan keyingina otlar boshi biz tomonga burilganday bo‘lib, bari quyunday yopirilib kela boshladi. Oldinda oq otli kimdir yelar, uning o‘ng taqimidagi uloq qorayib ko‘rinardi. Ot yugurikligidan boshqalardan oldinga o‘tib olgan, egasi boshini sal egib, nimalarnidir shivirlayotganga o‘xshardi. Undan besh-olti metr orqada yelayotgan otliqlar qamchinlarini o‘ynatib, yetib olishga urinishardi. 62 Oq ot egasini sharmanda qilmay marraga yetib keldi, ustidagi boshini. oq chorsi bilan tang‘ib olgan ingichka mo‘ylovli yigit uloqni jamoatga ko‘rsatib turib, mashinaga yaqin joyga tashladi. Zumda tevarak-atrofni ot bosib ketdi. Boybo‘sin jeke qamchinini baland ko‘tarib, jim bo‘linglar, degan ishorani qildilar-da, al, balam, qutti bo‘lsin, deb yap-yangi qo‘shog‘izni boshini tang‘igan yigitga irg‘itdilar. Yigit chaqqonlik bilan miltiqni ilib oldi. Boybo‘sin jeke engashib, yerdan uloqni oldilar-da, o‘ngarib yana sayhonlik o‘rtasiga ketdilar... Chang-to‘zon yana uzoqlashdi. Otlar to‘dasi quyuqlashib turdi-da, birdan o‘ng tomonga cho‘zila boshladi. Ko‘p o‘tmay otliqlar xuddi bulutday biz tomonga yopirilib kela boshladi. Oldinda ikkita ot boshqalarga yetkizmay baravar chopib kelar, ularning ustidagi kishilar ikkala tomonga—biri o‘ngga, biri esa chapga juda og‘ib ketishgan, uloq esa o‘rtada muallaq kelayotgan edi. — Yotib tortishayapti, —dedi Sarsen. —Bunaqada otlar ikki tomonga ketolmay baravar chopishaveradi. Uloqning oldingi oyoqlaridan ikki qo‘llab ushlab, qamchinlarini tishlab olishgan otliqlar yonimizdan guv o‘tib ketishdi. Ular marraga baravar kelishgan bo‘lsa ham hisobga o‘tmas ekan. Ikkovlarining ham otlari rosa uchqur bo‘lganidan boshqalarga yetkizmas, uloqchilar ham bir-birlaridan qolishmasdi chog‘i. Otlar sayhonlikning narigi boshiga qarab ketishar, biri saman, biri to‘riq edi. Yarim soatlardan keyin yana qiy-chuv bo‘lib qoldi. Endi to‘riq otli uloqchi chap tomonimizdan marraga o‘qday uchib kelar, boshqalar unga yetib olishga urinishardi. Ot esa egasiga pand bermay marrani ko‘zlab kelardi. Tomoshabinlar xursandliklaridan qiyqirib yuborishdi. Boybo‘sin jeke sovringa atalgan oq toychoqning tizginini g‘olib chiqqan uloqchiga tutqizdi-da, quchoqlab peshonasidan o‘pdi. Tevarak-atrofdan tomoshabinlarning kyashaj, qumring uzoq bo‘lsin, Mo‘lda-bek», «Toy yaxshi kunlaringga yarasin», degan ovozlari eshitildi. Mo‘ldabek aka esa ro‘molchasi bilan terini artarkan, tevarak-atrofiga egilib qulluq qilardi. Uloqchilar Boybo‘sin jekega ergashib, yana nari ketishdi. – Sovringa atalgan qo‘y uchun kurash anchaga cho‘zildi. Uloqchilar to‘dasi dam nari ketar, dam yaqin kelar, goh 6 ’ chap, goh o‘ng yog‘ga bulutday yoyilib ketishardi. Kun esa tobora qizib kelardi. Uloqchi otlarning ham. ko‘pi terlab, ko‘pirib ketgan, buni yaqin kelganlarida ko‘rgandik. Ularning orasida charchaganlari bo‘lsa ham bordir. Qo‘yni oladigan azamat hadeganda chiqavermadi. To‘da quyuqligidan bo‘lsa kerak uloqni olib chiqishning o‘zi bo‘lmasdi-da. Oradan yarim soatdan ko‘proq o‘tganidan keyin uloqchilar to‘dasi yana o‘ng tomonga siljib qoldi. Uning uchi notekis joyga urib ketgan suvday uyoqdan-buyoqqa bilanglar, yoyilib chopayotgan uloqchilar unga yetib olishga harakat qilganlaridan otlarini qichishardi, qamchinlarini ishga solishardi. Nihoyat ikkita otliq uzilib chiqib, yotib tortishganlaricha bizdan ancha naridan o‘tib ketishdi. Yana qiy-chuv ko‘tarildi. Yotib tortishayotganlarga birov yaqin kelolmas, otlari ham go‘yo maslahatlashganday baravar uchishardi. Ular ancha chetlab ketganlaridan keyin tevaraklaridagi otlarning ta’sirida bo‘lsa kerak yana yo‘llarini o‘zgartirib, biz turgan tomonga kela boshladilar. Boybo‘sin jeke otda bo‘lsalar ham sovringa atalgan qo‘yning arqonidan ushlab olgan edilar. Qo‘sh otliq marraga yaqinlashganlarida jeke qamchinli qo‘llarini baland ko‘tarib, barcha uloqchilarga: To‘xtanglar 15—dedilar. Ikki tomonda yelayotgan uloqchilar otlarining boshini tortishdi. Qo‘sh otning ham chopishi sekinlashib, egalari qaddilarini o‘nglashdi. biroq uloqni qo‘ldan chiqarishmasdi. v — Adamdar! —dedi Boybo‘sin jeke ovozini baland qilib. — Minav jigitterding ekevn ham zo‘r eken. Siz-der ko‘nsenglar o‘si qo‘ydi ekeviga tartindim Hamma chapak chalib yubordi. — Ulaqdi ham ekevingga siyliq etdim Tomoshabinlar yana guvranishdi. Boybo‘sin jeke qo‘yning arqonini o‘ng tomondagi yigitga tutqazib, peshonasidan silab, o‘pdilar. Keyin sherigini. Shunda yana chapak chalib yubordik. G‘olib chiqqan yigitlarni yor-birodarlari tabriklay ketishdi. — Qo‘y bilan uloq nima bo‘ladi endi? —so‘radi Ulug‘bek Sarsendan. . —O‘zlari bilishadi. —dedi Sarsen. —Hozir shuni. maslahat qilishadi. 64 Qarasam kun tikkaga kelib qolibdi. Uloqchilar bir-birlariga nimalarnidir tushuntirganlaricha tarqalisha boshladi. Biz hamqishlog‘imizga qaytmasak bo‘lmasdi. Sarsenning esa bizga sira javob bergisi yo‘q, hech bo‘lmasa kechgacha qolinglar, deb tiqilinch qilardi. Undan arang uzr so‘rab, avtobus bekati tomonga yurarkanmiz, Boybo‘sin tog‘am ro‘paramizdan chiqib qoldilar-da, bobomga salom aytib qo‘yishimizni tayinladilar. ETTINCHI BOB HASHAR Bu yerliklarning hammalari Tolib deyishadigan Anatoliy Sidorkin haqida Said bilan Ulug‘bek ancha-muncha gaplarni aytishgan bo‘lsa ham o‘zini uchratolmay yurardim. Bedapoyani har aylanganda olisdan yakka qo‘rg‘oniga qarab, asalarilari. va daraxtlarini tomosha qilsam o‘zi biror marta oldimdan chiqmagandi. Bobom duradgorlikda uncha-muncha odamga gap bermay yursalar temir-tersak masalasida Tolibning otasiga birov yetolmas ekan. Birovning radio, televizori, xolo-– dil’nigi yo separatori buzilsa o‘shanga choparkan. Shu sababdan bo‘lsa kerak, uni «buxgalter-usta» deyisharkan. Kostya emakini bobom yoshligidan Qosimjon deganlaridan boshqalar ham shu nomga o‘rganib ketgan ekan. Tolib va dadasi Qosimjon amaki bilan bobomdan sal narida turadigan qo‘shni Rashid amakining uyidagi hasharda tanishdim. Qozog‘istondagi to‘ydan kelganimizdan keyin bir-ikki kun o‘tar-o‘tmas bobom nonushta paytida, bugun Rashidnikida hashar, eskiroq kiyinib olinglar, dedilar. Keyin buvimga, Rashidning xotini kecha kasalxonaga tushib qoldi, hasharchilarning issiq-sovug‘idan xabar olasan, deb tayinladilar. Buvim, bundan xabarim bor, harakatimni qilib qo‘yganman, xotirjam bo‘ling dedilar. Bobom duradgorlik asboblari turadigan yerto‘laga tushib, yog‘och va temir andava, bir o‘ram arqon va ikkita chelak olib chiqdilar. Ularni Ulug‘bek bilan bo‘lashib ko‘tarib oldik. Said barvaqtroq sopol tovoqda qaymoq olib chiqqandi. U hasharga aytilganmikin! Shuni o‘plab turganimda bobom xuddi ko‘nglimdagini bilgan-3—2323 I day, Said ham boradi, otasiga aytganman, dedilar. Bundan faqat o‘zimning emas, Ulug‘bekning ham yuzi yorishib ketganday bo‘ldi. Hashar nimaligini eshitgandim-u, biroq unda endi qatnashayotganimdan yuragim chapak chalardi. Toshkentda zilzila bo‘lib, eski uylar vayron bo‘lganida mamlakatimizning hammayog‘idan qardoshlarimiz hasharga ke-- lib, bizlarga biri-biridan ko‘rkam va ajoyib binolar qurib berishganini hamma biladi-ku. O‘zimiz turadigan to‘qqiz qavatli uyni ham moskvalik hasharchilar qurib berishgan ekan. Bizdan sal naridagi besh qavatLI G‘ISHTIN uyni sverdlovskliklar bitkazishgan, devorida yozuvi bor. Ukrainalik, qozog‘istonlik, belo-russiyalik hasharchilar qurgan chiroyli imoratlarni ham ko‘rganman. Bir marta hashardan gap ketganida, dadam, hashar—do‘stlik va inoqlik belgisi, degandilar. Hozir o‘sha gap esimga tushib, qishloqliklar ham juda ahil ekan, deb xursand bo‘ldim. Rashid amaki Armanistonda xizmat qilayotgan o‘g‘liga atab hovlisida imorat boshlagan, bugun tomiga lo‘mboz bosilishi kerak ekan. Bobom shuning uchun eskiroq kiyinib olinglar, debdilar. Qani ketdik, bolalarim, —dedilar bobom. Keyin buvimga o‘girildilar: —Sen ham hayallama! O‘libmanmi. Ketlaringdanoq chiqaman, —dedilar buvim. s Rashid amakining uyi oldiga to‘kilgan tuproq uyumi olisdan ham ko‘rinib turardi. Ulug‘bek ikkovimiz buvimning topshiriqlari bilan ko‘cha boshidagi magazinga borganimizda devorlari ko‘tarilib, usti yopilmagan bu chala imoratga ko‘zim tushgandi-yu, biroq kimniki, deb so‘ramagandim. Mana endi o‘shanga hasharga boryapmiz. Uzoqdan ko‘rinib turadigan tuproq uyumi hozirda yerga yotqizilib, loy qorilgan, sersomonligidan sariqroqqa o‘xshardi. Loyxonaga botgan ketmonning sopi qaqqayib turar, tashqarida hech kim ko‘rinmasdi. Shunga qaramay bobom kimgadir: — Barakalla, azamat, seni shuning uchun yaxshi ko‘raman-da —dedilar. U yoq-buyoqqa lapanglab, tomdagi o‘smirga ko‘zim tushdi. O‘smir bobomga shosha-pisha salom berdi, Ulug‘bekka ham, menga ham boshini qimirlatib qo‘ydi. U tom tepasidagi bir-biriga mahkamlangan yo‘g‘on yog‘ochga nimanidir o‘rnatardi. 66 «Tolib «shu bo‘lsa kerak», —deb qo‘ydim ichimda. Uning rusligi ayon sezilib tursa ham o‘zbeklarga o‘xshab. ketadigan nimasidir bor edi. Shunday bo‘lsa ham Ulug‘bekdan, Tolib shumi, deb so‘rovdim, «ha» deganday bosh irg‘adi. Tolibga pastdan qaraganimizdan bo‘yi balandroq ko‘rinardi. Bobomning ovozlarini eshitib, ichkaridan Rashid amaki yugurgilab chiqdi-da, egilib-bukilganicha so‘rashdi, bizlarga ham qo‘l berdi. Ichkariga qadam qo‘yarkanmiz, o‘rtaroqdagi qalin shoxli olcha tagida gaplashib turishgan bir to‘p kishilarni ko‘rdik. Ular ham bobom tomonga kela boshlashdi. Rashid amaki qop-qora, o‘rta bo‘y, girdig‘umdan kelgan, afti esa hind kinoartisti Raj Kapurga o‘xshabroq ketar, mo‘ylovi ham o‘ziga yarashib tushgandi. Uning xushchaqchaq va ko‘nglida kiri yo‘q odamligi shun-dog‘gina bilinib turar, o‘ziga yarasha fayzi ham bor edi. Mehmon bolalarni ham boshlab kelibsiz-da, buva, —dedi Rashid amaki bizlarga imo qilib, —Charchatib qo‘ymaymizmiy Bular sen bilan mendan ko‘p ish qilishadi, jiyan, —dedilar bobom. —Mana bittasi halitdan tomga chiqib olibdi-ku. Rashid amaki sharaqlab kuldi. Shu lahzada hovliga qo‘lida xurmacha bilan Said kirib keldi. Ana yana bittasi keldi. Bular bizni «yobo‘l-bo‘l» qilib, dovdiratib qo‘yishmasa bo‘lgani, rais tog‘a, — dedi aftidan Tolibga o‘xshab ketadigan malla kishi. Ko‘zingni ochib ishlaysan-da, Qosimjon, —unga javob qildi novchadan kelgan amaki. —Bo‘lmasa dovdirab, chetga chiqib ketaverasan. Yana kulgi ko‘tarildi. Said esa bundan gangiganidan joyida to‘xtab qolgan, yaqin kelishini ham, kelmasini ham bilmasdi. Rashid amaki ziyraklik qilib turgan ekan; borib qo‘lidan narsasini oldi-da, boshini silab qo‘ydi. Buvam vaqtni boy bermay ish taqsimlashga tushdilar: — Rashidvoy, loyni boplabsan, sersomon. Tomga o‘zim chiqaman, yana bitta andava ham olib kelganman. Talabgor bormi? Rashid amaki pitillab qoldi: E rais buva, o‘libmizmi sizni ishlatib" Shu yerda «hay-haylab» tursangiz bo‘ldi. Tomga Turg‘unboy bilan Sodiq chiqishadi. Loyga o‘zim tushaman. Bobom bunga ko‘nmadilar: —Halitdan meni qariga chiqarib qo‘ysanglar buyog‘i nima bo‘ladi, jiyan? Arrakashlikka uncha-muncha yarab turamiz. Yoshlikning oxiri, qarilikning boshi, deganlariday bugun Qosimjon bilan arra tortishsam, deyman. Uning qulochi uzun. Nima deding, ota o‘g‘il? «? Jon-jon deYaman, amaki. —Rahmat, bolam. Unda Komiljon ham tomga chiqadi, Hayitvoy ham. Loy yetkazib turishadi. Keyin tom tomonga qarab, Tolibga hayqirdilar. —Hoy, «taq-tuq»ing tugadimi? Nima qilayapsan o‘zi? — Bo‘ldi, buva, tayyor. —Tolib shundan keyin narvondan ildam pastga. tushib keldi-da, yana «salom» deganday bosh irg‘adi. Bizlar esa qo‘l olishdik. —Amaki, —dedi Qosimjon amaki. —Loyni Tolibning o‘zi tortaveradi. Kuchi ko‘p. Tashib turilsa bo‘lgani. Bobom taajjubda qaradilar. —Tolib hozir «yotaq-tuq» qilib, elektr blok o‘rnatib tushdi. Chelak ilinsa bas, tomga elektrni o‘zi tortib beradi. Knopka bosiladi, xolos. Bobom bundan juda suyunib ketdilar-da, Tolibning boshini siypalab qo‘ydilar: I — E, balli, buyog‘ini ham ilmiy qilibsizlar-da. Qani, boshladik, bo‘lmasa. Buva, Qosimjon amaki, Komil, Hayitvoy. akalar tomga chiqishdi, boshqalar pastda qolishdi. Biz olib kelgan chelaklardan boshqa yana uch-to‘rtta chelak ham bor ekan. Rashid amaki loyxonaga tushdilar. Loyxona bilan tom orasi yaqin bo‘lganidan loyni Tursunboy amaki tashir, Ulug‘bek bilan Said ham qarashadi. Men bo‘lsam chelaklarga loy yopishib qolmasin, deb tagiga oz-ozdan suv quyib turardim. Tolib esa tomda knopka bosib, pastdagi loyni zumda tortib olardi. Komil va Hayitvoy akalar loyni olib, bobom bilan. Qosimjon amakiga yetkazib berishar, ular esa andavada qalin qilib suvab kelishardi. Lo‘mboz bosish degani shu edi. v Ish qizib borardi. Tomdan bobomning: «Chaqqon-chaqqon bo‘laqolinglar, azamatlar 1 degan ovozlari kelib turar, bundan yanada tezroq ishlashga urinardik. Hamma og‘ir ishqilar, faqat mengina arzimagan ish bilan vaqtimni behuda o‘tkazayotganga o‘xshardim. Che--lakka suv quyib turish ham ish bo‘ptimi) Buni Saidning ukasi Baxtiyor ham eplayveradi. 68 "Biroz ishlaganimizdan keyin o‘rnimga Ulug‘bekni qo‘yib; loy tashishga o‘tdim. Shunda buvim qo‘llarida nimadir bilan loyxonaga yaqin keldilar-da, Rashid amakimdan kelinoyimning sihatini so‘radilar., iloyim, tezroq tuzalib kelsin, dedilar. Rashid amaki buvimga javob qilib, to‘g‘ri oshxonaga o‘tavering, hammasi tayyor, dedilar. Buvim shundan keyin ichkari kirdilar. Tomga kamida qirq-ellik chelak loy uzatgan bo‘lsak ham nazarimda loyxonaning taxi buzilmaganday edi. Rashid amakim ketmonni o‘ynatib turganlaridan yuz-ko‘zlariga loy sachragan, bundan loy tashiyotganlar ham quruq qolishmagandi. Ulug‘bek bilan Saidning ham u yer-bu yeriga loy teggan, bundan faqat o‘zim bilan Tolibgina xoli edim. O‘zimga ham loy tegishini juda-juda xohlardim: Nega deysizmi" O‘shanda hasharchiga sal o‘xshardim-da. Ishimiz qizib borsa ham tomog‘imiz qaqramas, kun esa tobora balandlardi. Rashid amakim charchadilarmi yo boshqa bir ish chiqib qoldimi, haytovur ketmonini Tursunboy amakiga topshirib, chetga chiqdilar. Tursunboy amaki shimining pochasini balandroq qayirib loyga tushdi-da, qani, bo‘laqolinglar, azamatlar, deb bizlarni shoshira boshladi. Tolib Saidni tomga imlab chaqirib, knopka bosishni unga topshirdi-da, pastga tushib, loy tashiy boshladi. Rashid amaki ichkaridan tezda chiqib, ikki chelaklab loy tashishga tushdilar. Men bu amakining gavdalari kichkina bo‘lsa ham charchamasliklariga qoyil bo‘lardim. Chakkalaridan ter quyib tursa ham bir sidirib tashlardilar-da, yana pisand qilmay ishlayverardilar. Tolibni Saidga o‘xshab yoqtirib qoldim. U ham jonini koyitib ishlar, onda-sondagina gapirar, o‘zini odmiroq tutardi. Loy tashiyotganda Ulug‘bek ikkovimizni ayab, chelakning kattarog‘ini o‘zi ko‘tarishga yo bo‘lmasa bizga kichikroq chelakni to‘g‘ri qilishga urinardi. Ichimda bu ishidan xursand bo‘ldim. Yaxshi bola ekan. Jonkuyarligidan shunday qilayapti-da. Buni garchi sezib tursam ham sirboy bermaslikka harakat qilardim. Loyli chelakka ilgak solarkanman qulog‘imga jaz muzikasi chalinganday bo‘ldi. U tobora balandlab va yaqinlab kelardi. Tashqariga chiqqanimda qarasam magnitofonli bir naynov bola ko‘chaning narigi boshidan biz tomonga kelayapti. Ingichkaroq tizimchaga boylangan kattagina qora mushukni yetaklab olgandi. Mushuk yetovga o‘rganmaganidan qutulib ketish payida o‘zini uyoqdan-buyoqqa urar, yerni timdalab pixillar, bola esa bundan xursand bo‘lar va tizimchani tortib, mushukka tinchlik bermasdi. v " Bola bizga yaqinroq kelarkan, sochi o‘sib, qulog‘ini yashirganini qo‘rdim. Magnitofoni quloqni yirtguday « vag‘illar, bola bu boshqalarga yoqadimi-yo‘qmi xayoliga keltirmasdi ham. Faqat loyxonaga baravarlashganida magnitofonning qulog‘ini burab, ovozini sal pasay- Tursunboy akaga: tert Camoyl deb qo‘ydi-da, Tolibga bo‘lsa kerak, o‘ isib qaradi. "U-Mushugi esa bu paytda ikkala oyog‘ini oldinga tirab yo gandi. - a an an o‘rgildim seni, —dedi Tursunboy amaki. —Mushukni nega qiynayapsan, xumpar? . —Qayta tarbiyalayapman, —dedi bola irshayib. — Uyda bitta kosa bilan ikkita piyolani sindirdi. —Afsus-afsus, —dedi Tursunboy amaki, –menga qolsa o‘sha kosa bilan piyolani sening boshingga o‘ri ardim,; ishyoqmas! hona xafa bo‘lish o‘rniga hiringladi. Jinni-pin-ni emasmikin, ishqilib Tolib unga pisand qilmadi. Bobom pastda bo‘layotgan gaplarni eshitib turgan ekan-an ovoz berdilar: tar taro o‘n chelak loy tashisang ancha aqling kirardi sen tuyuqsizni . Bola buni ham pisand qilmaganday dedi: —Sog‘lig‘im ko‘tarmaydi . —Qo‘shga qo‘shsa tortadi-yu, sog‘lig‘i ko‘tarmasmish —dedi Komil aka jahli chiqib. —Tezroq yo‘qol, bo‘lmasa guvala bilan tushurib qolaman! Bola yana hiringlab, mushugini sudraganicha qochdi. Ishorasida Tolibdan, u kim, deb so‘rovdim, hali aytib beraman, dedi. Tursunboy amaki esa chelaklarimizga loy solib berarkan o‘zicha xunob bo‘lardi: — Bu so‘loqmonni bir ish qilganini ko‘rmadim-a: Ertalabdan kechgacha laqillagani laqillagan. He, sen yo tekinxo‘rdan o‘rgildim: maa Otasining «!asi-da, —deb qo‘ydi Rashid ama- «ki. —Olma olmadan uzoqqa tushmaydi-ku. Yana ishga tushib ketdik. Kun tikkaroqqa kelganda picha dam oldik. Olcha tagidagi dumaloq stolga non. gilos, qand-qurs qo‘yilgandi. Katta piyolada asal ham 70 bor edi. Rashid amakim chelakda yaxna choy qilib keldilar... Juda mazza bo‘lar ekan. v —Ishning yarmichasi bo‘ldi, —dedilar bobom. Yana bir zo‘r beramiz-da, qolganini kechki salqinda bitiramiz. —Amaki, endi tomga chiqmang, buyog‘ini o‘zimiz enlaymiz, —dedi Tolibning dadasi buvamga achingan bo‘lib, Bobom esa ko‘nmaganday bosh chayqadilar: —! Xayr qilsang butun qil, degan gap bor. Bir ishni boshlagandan keyin oxiriga yetkazish kerak. — Bobom choytlarini ho‘plab, qo‘zg‘aldilar. - Soat o‘n ikkilargacha ishladik. Issiq endi miya qaynatguday edi. Kattalar uyoqda tursin, bizlar ham charchagandik. Shunda ham bobom tomdan tushishlarini kutib, so‘ng yuz-qo‘limizni yuvdikq. Buvim kattalarga olcha tagiga, bizlarga esa supaga joy qilgan ekanlar. Ko‘rpachalarga o‘zimizni tappa-tappa tashladik. Boshqalardan kamroq ishlagan bo‘lsam ham hozirgi damda rosa charchaganimdan supaga yopishib ketsam, sira turmasam, derdim. Supaning boshqa tomonlarida Said, Ulug‘bek va Tolib ham o‘zimga o‘xshab, yer bag‘irlab yotishardi. Buvim esa, rosa charchadinglar-a, qo‘zilarim, endi dam olinglar, deb atrofimizda girgitton bo‘lardilar. Tashqaridan kimningdir: «Abdurashid bormi-lar") —degan ingichkaroq ovozi eshitilganday bo‘ldi. Boshimni ko‘tarib, ko‘cha. eshik tomonga qarasam poxol shlyapali, baqaloqroq, qorni do‘mpaygan, yalpoq yuzli kishi biz tomon. kelayapti. Kattalar joylaridan qimirlashmadi, faqat Rashid amakigina, kelavering, kelavering, dedi-da, lip etib turib, nariroqdagi kursini yoniga surdi. —Assalomu alaykum, ko‘rganimiz ko‘rishganimiz, —dedi shlyapali kishi andak ta’zim qilib. — Sira bezovta bo‘lmanglar, bir nafasga kirdim. —Keyin Tolibning dadasiga qaradi: —Sizni direktor po‘qlayotgan ekan. Idoraga tez borarmishsiz. —Hasharda bo‘lishimni aytuvdim-ku, —dedi Tolibning dadasi. —Nima gap ekan? —Revizor kelibdi, —shlyapali kishining ovozi titrab chiqqanday bo‘ldi-da, negadir biz tomonga xavotirli qarab qo‘ydi. —Kelsa kelar, —dedilar buvam. U ham bizga o‘xshagan odam. —Birpas o‘tir, nafasingni rostla. Qaynanang suygan ekan ovqatga yetib kelding. O‘ti-raqol. «i? Shlyapali kishi ortiqcha noz qilmay boshidagini olchaning ayrisiga qistirdi-da, davraga qo‘shildi. Rashid amaki esa zipillaganlaricha oshxona tomonga ketdilar. – Tursunboy amaki kelgan kishi bilan hazillashgan bo‘lib; Issiqda harom o‘lishingga sal qolibdi, ma, tomog‘ingni ho‘llab ol», deb, choy tutdilar. U kishi esa, sen qurumsoqdan ham choy ortarkan-a, devdi yengil kulgi ko‘tarildi. Biz ham sal-pal iljaygan bo‘ldik. Rashid amaki mehmonga sho‘rva keltirgandilar askiya" bo‘linib qoldi. , Saidning aytishicha, bu amakining ismi Soqi amaki bo‘lib, ko‘chaning narigi boshida turarkan, punktda ishlarkan. Boya ko‘chada mushuk surgab yurgan Bakir degan shumtaka unga jiyan bo‘larkan. Soqi amaki sho‘rvani qoshiq buyoqda qolib, kosadan ho‘plab icha boshladi. Bobom esa uni ora-sira gapga solardilar: — o‘sha tekshiruvchini o‘zing qo‘rdingmis —Ko‘rdim. Ko‘zoynakli o‘rta yashar, biz qatori odam. —Xomlik Qilibsan-da, uka. O‘shanga bug‘galtirimiz Mullajon akaning shogirdi desang qaytib ketaverardi. Hamma kulib yubordi. Soqi amaki esa gap nimadali-giga tushunolmay ko‘zini pirpiratardi. — E. sen keyinroq kelgansan-a, bilmaysan, —dedilar bobom. —Ilgari kolxozimizda Mullajon bug‘al-tir degan bo‘lardi. Ko‘p yaxshi odam edi rahmatlik. Aqliyam toshiga yarasha edi. Cho‘t qoqqanda sayratib yuborardi, azamat. Ko‘zini daftardan uzmasdi-yu qo‘li cho‘tga borib kelaverardi. Buni ko‘rgan odam besh ketmay qolmasdi. Men uning kallasini kombinat derdim. Uyg‘otib so‘rasangiz ham almisoqdagi narsalarni shartta-shartta aytib beraverardi-da. Mullajon rayondagi bug‘altirlarning sardori edi. Bir tiyinni u yog‘ga ham o‘tkazmasdi, bu yog‘ga ham. Revizorlar tekshirgani kelib, ofarin, deb ketishaverardi-da. Qani ishidan bitta qiyiq topishsa! Shundan keyin ular, bekorga ovora bo‘lmaylik, deb kolxozimizni aylanib o‘tishadigan bo‘lishdi. To yer qimirlagan yilgacha kolxozimizga birorta revizor yo‘lamadi. O‘sha yili kolxoz sovxozga aylanadigan bo‘ldi-yu, Burnashev degan bitta tekshiruvchi kelib, Mullajonning ishini 72 tovuqday titkilashga tushdi. Uch kun yotdimi yo to‘rt qunmi, esimda yo‘q. Keyin tekshirganlarini akt qilib zibdi. Mullajonga, nima gap desam, qo‘yaver, keyin ko‘rasan, deb pisand qilmaydi. Xullas, o‘sha Burnashev aktini yozib, Mullajonga ko‘rsatgan ekan u tekshiruv-VA mar ishidan qiyiq topib, patini to‘zitib yuborib-n urnashev chalaroq o‘qigan ekanmi, gap shu yerda qolsin, aka, deb kunbotarda xayr-ma’zurni ham nasiya qilib jo‘navoribdi. —Juda g‘alati bo‘l - 1 ish bo‘lgan ekan, — am: ki so‘ljayib. dedi Soqi ama-va » Qosimjon o‘sha Mullajonning shogirdi-da. Bular or joyda, qing‘ir odam tiriklik qilolmaydi. Poron bor joyda qashqirga yo‘l bo‘lsin, ukam. , Toli ning dadasiga o‘tirganlar «qoyil» deganday q r. di. Qosim amaki bo‘lsa qizarinqirab o‘rnidan turarkan bobomga dedi: boproq bo‘lar tiri yuyubordingiz, buva. Hozir tanqid-o‘z uribmiz. Mana tekshir-u yo Qon ruvchi ham kelib-Bobom yana bo‘sh kelmadilar: RIM senimas ishyoqmaslarni tekshirgani kelgan. a kulgi ko‘tarildi. Soqi amaki o‘rnidan ko‘z Go‘ri , olcha ayrisidagi shlyapasiga qo‘l cho‘zdi osim amaki uzr so‘raganday qo‘ g "O‘ksi (0 u: day qo‘llarini ko‘ksilari-ga qo‘ydilar: P Yi — Qaytib kelgunimcha yeni u o‘g‘limni ishlatib asiz-lar-da, endi. turar — Shunisiga ham u ham katta rahmat, Qosim; —d Rashid amaki. R , Qosimig‘on, — dedi Bobom esa gapni boshqacha qildilar: Co — Qosim, mayli, ishingga boraver, biroq o‘rningga soqini olib qolamiz. Yo‘lda Hakimjonga aytsang o‘zi u unadi. al yog‘ini olmasak qorin qo‘yib qolibdi. ia reunboy amakiga boboning gapi juda nasha qilganidan tizlasiga urib kuldi. Soqi amaki nima deyishi-ay alanglab turarkan Komil; 5 tu miljan amaki boplab m a yoki boplab — Yo jiyaniga o‘xshab b a o‘xshab buning ham o‘t; yo «as u ham sog‘lig‘i ko‘tarmas-Yana qahqaha ko‘ hqaha ko‘tarildi. Soqi amaki g: a g " tagig; tusha Ka apning tagiga — Mayli-yu. punktda q - yo «!» da qidirib qolishadi-da, — deb g‘o‘ldiradi. r qolishadi-da, — deo « Bobom esa unga qat’iy gapirdilar: —Yarim kunga punkt "sensiz yopilib qolmaydi. Yugurib korjomangni ilib chiq, ukam. Hadeb chap beraverma, tobutkashmiz-a. Soqi amaki chap berolmasligiga ko‘zi yetganidan keyin bo‘shashibgina: —Mayli, buva, siz nima desangiz shu.. —deb qo‘ya qoldi. — Senku o‘zimiznikisan, —dedilar –bobom, — qarab turgin o‘sha tekshiruvchingni ham ishga solamiz. Qishlog‘imizning suvini ichganidan keyin bir terlab ketsin-da — Yashang, buva, bunaqalarni boplang, —dedi shu paytgacha indamay o‘tirgan Hayitvoy aka. Unga bobomning gaplari juda ham xush kelganligi Ochiq sezilib turardi. Bobom, Qosim va Soqi amakilar birga chiqib ketishdi. Boshqalar ham picha mizg‘ib olgani uylariga tarqalishdi. Bizlar esa supada qoldik. Tuzukkina charchagayimdan ko‘zim sal ilinganday bo‘ldi. Odamjonini koyitibroq ishlasa uyqusi ham tezroq kelaqolishini shunda bildim. Biz to soat to‘rtlargacha, bobom aytganlariday salqin tushgunicha supada dam olib yotdik. Dunyodagi hamma gaplardan gaplashdik hisobi. Nima kitoblar o‘qiganimiz-u shu kecha-kunduzda nimalar qilayotganimiz ham qolmadi. Tolibga Jilg‘adagi uloqqa borganimizni ham aytib berdik. O‘lanlarning esimda qolganlarini aytib beruvdim mazza qilib kuldi. Tolib yaxshi bola ekan. Ulug‘bek bilan Said uni sensirab gapirishar, mening esa bunga tilim bormasdi. U ham meni sizlardi-da. Elektr blokni otasi bilan birga yasagan ekan. Bunday qarasangiz uning sira qiyin joyi yo‘qday ko‘rinardi. Qalinroq va uzunligi ikki metrcha keladigan taxtaga elektr motor o‘rnatilgan, qayishi esa blogga tutashtirilganidan uni harakatga keltirardi. Motor chelakni yuqoriga tortib berar, pastga esa o‘z og‘irligi bilan tushib ketaverardi. Agar ana shu oddiy qurilma bo‘lmasa bormi che-–lakni yuqoriga qo‘lda tortishga to‘g‘ri kelardi. Tolibga asalarilarini bedapoyani aylanganimda ko‘rib turganimni aytdim. Shundan keyin-u asalarilarining o‘ziga yarasha hayoti haqida gapirib berdi. Men bo‘lsam asalni choy qilib ichishni yaxshi ko‘rardim-u asalari nimaligini durustroq bilmasdim. Tolibning 74 gaplarini eshitarkanman tinim bilmas asalarilarga. mehrim jo‘shib borardi. Biz, odamlarni deb yil—o‘n IKKI OY TINIM bilishmas ekan-a{ Nektar izlab, uyasidan o‘n besh-yigirma kilometr radpusdagi joylarni aylanib kelisharkan. Kelganda asalari iniga to‘g‘ri kirib ketavermay ikkita soqchi asalarining tekshiruvidan o‘tarkan. Mabodo oyog‘igami yo qanotigami birorta noke-rak, badbo‘y narsa ilashtirib kelsa kallasi ketarkan. Asalaridan bir yilda ikki marta asal olinarkan. Bu ajoyib jonivor do‘stni chaqmas, biroq ozor berganlarni chaqar, bunda o‘zi ham o‘larkan. Asali esa ming xil dardga davoligini esa aytmasam ham bo‘ladi — Bobomning o‘rtadagi yerni bedapoya qilganlari asalarilarga ham mazza bo‘ldi-da, —dedi Tolib. — Beda gulining nektari zo‘r bo‘ladi. Yantoq guli ham zo‘r. Dov-daraxtlarning sermeva bo‘lishida asalari bechoralarning xizmati juda katta: Endi—Tolib Said bilan Ulug‘bekka qaradi. —Ikkovingga ham asalari boqtiraman. Bu yil asalari qutilarimiz oltitaga ko‘payadi. Senlarga bir qutidan beraman. Boqishni o‘zim o‘rgataman. Siz kelib qarashib turasiz. Tolib bu gapni menga qarata aytayotgan edi. Bundan xursand bo‘ldim, albatta. Shuning uchun uning himmatiga krahmat) deb qo‘ydim. b !.Yana hamma jam bo‘lib, ish boshladik. Soqi amaki eskiroq kiyinib keldilar. Bobom tomga Hayitvoy amakini chaqirganlaridan Soqi amaki bizlarga qo‘shilib loy tashidilar. Loyxonaga Rashid amaki tushib, ketmonni hech kimga bermadilar. Men tomda knopka bosib turdim. Keyin navbatni Saidga berdim. U esa Ulug‘bekka... Ish buyog‘iga tez ketdi. Soqi amaki chelakda loy tashishga o‘rganmaganlaridanmi yo xomliklaridanmi tez-tez charchab qolardilar. Tursunboy amaki esa sal ixcham tortsang ziyon qilmaydi, tezroq-tezroq ishla, deb tegishardilar. Soqi amaki bo‘lsa, yurakning mazasi yo‘qroq oshna, bo‘lmasa to‘rt chelaklab tashirdim, dedilar. Tursunboy amaki esa, qiz ammaga, o‘g‘il tog‘aga o‘xshaydi, jiyaningning ham yuragi chatoqroq, dedilar. Soqi amaki bunga javob qilmay, ma’yuslanib boshlarini chayqab qo‘ydilar... — Hashar kunbotarga yaqin tugadi. Buni buvam tomni chetlab kelib, bo‘ldi qilinglar, deganlaridan keyin bo‘ldim. O‘shanda chelakni ilgakka solayotgandim. Birin-ketin yuvinishga tushdik. Tolib tomga chiqib, 75,
boy o‘lkalarni ko‘rish orzusi haqiqatga aylanib, ne-ne mashaqqatlardan so‘ng, yana bir boshqa orzu og‘ushida uzoq o‘yga tolardi. Bu Hind o‘lkasini ishg‘ol etish orzusi edi. Hind diyori o‘zining qalin o‘rmonlari, to‘lqintirib oquvchi daryolari, ulkan ilonlari, shifobaxsh giyohlari, jangovar fillari-yu, bebaho zeb-u ziynatlari bilan dunyoga mashhur edi. O‘zining afsonalardagidek go‘zal tabiati bilan Aleksandr qalbini maftun etgandi. Ammo uzoq Hindistonga tuya, ot, xachir, eshak kabi ulovlar bilan yetish amrimahol edi. Buning ustiga, osmono‘par tog‘lardan, eshilib oquvchi daryolardan o‘tish va dovul, bo‘ron, shamol xatarlarini tahlika ostida yengib, manzilga yetish oson ish emas. Shunday bo‘lsa-da Aleksandr Hindistonni qo‘lga kiritish orzusidan voz kechmaydi. Axir, butun dunyoga hukmron bo‘lish uning birdan bir orzusi. Axir, hali u hech kim yetolmagan shon-shuhrat egasi bo‘lishni yoshligidan o‘ylardi. Bunday orzuning so‘nggisi hali Hindiston emas. Biroq, Hindiston ulkan mamlakat. Uni qo‘lga kiritsa, qolgan mayda o‘lkalar o‘z ixtiyorlari bilan taslim bo‘lishi turgan gap. Biroq, hali bu uzoq o‘lkaga yetish qiyin edi. Hindiston tomon yurish davom etar ekan, buyurishda ko‘pgina o‘rta osiyoliklar ham ishtirok etgandi. Ulaming ko‘pi mana shu og‘ir yo‘l mashaqqatlarini tortib, Hindistonga yetmasdanoq nobud bo‘lgandi. Adiblar bu og‘ir yo‘l mashaqqatlari haqida qiziq-qiziq hikoyatlar bitishgan. Kursiy Ruf asarida Hindiston tomon yurish shunday ta’riflanadi. Toshloq yo‘l bo‘lgani uchun otlar tuyog‘i og‘rib, bir-biridan orqada qola boshlaydi. Borgan sari otliqlar safi kamayib boradi. Lekin shoh, otlarini almashtirib bo‘lsa-da, qochoqlarni quvishda davom etadi. Hatto atoqli jangchilar orqada qoladi. Lisimaxning ukasi Filipp juda qobiliyatli edi. U og‘ir qurollanganiga qaramay shohdan orqada qolmasdi. To‘satdan o‘rmonda ro‘y bergan og‘ir jangda Alek-sandrni dushman hamlasidan o‘z gavdasi bilan himoya qilib qoladi. Shunda jang tugashi bilan Filipp darmonsizlanib, daraxtga suyanganicha hushidan ketadi. Buni ko‘rgan shoh unga yordamga yetib boradi. Shoh uni qo‘liga olishi bilan Filipp jon beradi. Bu voqeadan xafa bo‘lib turganida yana bir noxush xabar yetib keladi, ya’ni eng jasur safdoshi Erigiy ham o‘lgandi. Shu yerda ikki 364
11.14. 4! nuqtaning harakat tenglamalari silindrik koordinatalar sistemasida G‘ = a, f = = «26, 2 = uy ko‘rinishga ega (10.8-masalaga qarang). D nuqta tez 11.13-masalaga ligining salindrik koordinatalar sistemasidagi proyeksiyalari, tezlik" godografini chizuvchiM. nuqtaning Harakat tenglamalari va M, nuqta tezligining proyeksiyalari topilsin. Javob: 1) 2, = 0, 0, = av, 0, = u;
Peti Fransiya prezidenti so‘zlariga javob qaytarib, siyosatchilarni qattiq aybladi Fransiya terma jamoasi safida Yevropa va jahon chempioni bo‘lgan sobiq futbolchi Emmanuel Peti futbolchilarning aqliy qobiliyatlariga shubha bildirgan prezident Fransua Ollandga javob qaytardi. «Bu meni qattiq ranjitdi, ammo men hayron bo‘lganim yo‘q. Biz sportchilarni, futbolchilarni «hurmatli» siyosatchilarimiz o‘z marhamatlari bilan boshlarimizni egib kelishadi. Men siyosatchilarga nafaqat miya uchun mashg‘ulotlar, balki siyosiy saboqlar darsini ham tayin qilgan bo‘lardim. Ayniqsa, aqliy halollik darslari, bu orqali ular halol ishlay boshlashgan bo‘larmidi? Siyosatchilar o‘z kursilaridan turib, fransuz xalqi orasiga kelsa, bu juda soz bo‘lardi. Biz futbolchilar xalqning savollariga javob bera olmaymiz. Lekin, futbolchilar siyosatchilardan farq qilgan holda o‘zlari pul ishlab topishadi va o‘zgalar hisobiga yashashmaydi. Bu shuni anglatadiki, biz odamlarni shilmaymiz, biz o‘z pulimizni halol topamiz», — degan Peti. Bundan oldinroq, Olland futbolchilarning aqliy qobiliyatlariga shubha bildirishi ma'lum bo‘lgani xabar qilingandi.
boia — 1902 2.9-rasm. Vid menyusi Vid menyusining umumiy ko‘rinishi 2.10-rasmda keltirilgan. Qaysi holatda bo‘lishingizga qarab menyuning bo‘limlari o‘zgaradi. -37.
93-rasm. Nimann — Pik kasalligi. Taloqda sfingomielin to‘planib qolgani uchun sitoplazmasi vakuollashgan yirik Goshe hujayralar topiladi. borishi bilcem ta’riflanadi. Autosomresessiv tarzda naslga o‘tadi. Hujayra barcha membranalari (jumladan organellalar membranalari) ning tarkibiy qismi bo‘lmish sfingomielin sfingomielinaza degan lizosomal ferment yetishmasligi tufayli to‘planib boradi (bu ferment sfingomielinning seramid va fosforilholingacha to‘la parchalanishi uchun zarur). Fagositlar ortiqcha sfingomielinni ushlab olib, Pik hujayralariga aylanadi. Bular tuxumsimon shaklda bo‘ladigan yirik-yirik hujayralardir. Bittadan to‘rttagacha yadrosi bo‘lib, sitoplazmasi unda sfingomielin tomchilari to‘planib borishi hisobiga ko‘piksimon bo‘lib ko‘zga tashlanadi (93-rasm). Monositarmakrofagal sistema taloq, ko‘mik, jigar, limfa tugunlari va o‘pkada ko‘proq bo‘lganligidan, shu organlar hammadan ko‘p darajada zararlanadi. Patologik anatomiyasi. Murda yorib ko‘rilganida jigar, taloq, limfa
Prezident Shavkat Mirziyoyev umumxalq bayrami — O‘qituvchi va murabbiylar kuni bilan soha xodimlarini qutlab, tabrik yo‘lladi. Tabrik matni Prezident matbuot xizmati tomonidan e’lon qilindi. Quyida tabrik matni to‘lig‘icha taqdim etiladi. Muhtaram ustoz va murabbiylar!Qadrli faxriylar!Avvalo, siz, azizlarni, ta’lim-tarbiya sohasining barcha jonkuyar xodimlarini umumxalq bayrami — O‘qituvchi va murabbiylar kuni bilan chin qalbimdan samimiy muborakbod etaman.Ushbu qutlug‘ ayyomda siz, zahmatkash ustozlarga ko‘nglimizda, yuragimizda bo‘lgan yuksak hurmat-ehtirom va ezgu tilaklarni so‘z bilan to‘liq ifoda etish qiyin, albatta. Chunki sizlar dunyodagi eng bebaho boylik va boqiy merosni yaratish, uni xalqimizga, unib-o‘sib kelayotgan yosh avlodimizga bezavol yetkazish yo‘lida chinakam fidoyilik ko‘rsatib mehnat qilayotgan ulug‘ insonlarsiz. Bu ulkan boylik — aql-zakovat va ilm, bu o‘lmas meros — yaxshi tarbiyadir.Shu bois bugun sizlarning sha’ningizga bildirayotgan olijanob istaklarimiz, ta’zim va tashakkurlarimizni butun el-yurtimizning cheksiz hurmat va ehtiromi ramzi sifatida qabul etgaysiz.Aziz yurtdoshlar!Mamlakatimizda so‘nggi yillarda ilm-fan va ta’lim-tarbiya sohasini davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylantirishga qaratilgan, oilada farzand tug‘ilganidan boshlab, kamolot yoshiga yetgunga qadar uni har tomonlama qo‘llab-quvvatlaydigan, hayotda munosib o‘rin topishiga xizmat qiladigan yaxlit va uzluksiz tizim yaratilmoqda.Biz bu jarayonda inson kapitaliga e’tiborni yanada kuchaytirish, buning uchun barcha imkoniyatlarni safarbar etish borasida muhim dastur va loyihalarni amalga oshirmoqdamiz. Masalan, besh yil oldin yurtimizda 5 ming 211 ta bog‘cha faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsa, hozirgi kunda bu raqam 19 ming 316 taga, tizimdagi qamrov 62 foizga, 6 yoshdagi bolalar o‘rtasida esa 77 foizga yetdi.Mamlakatimizda yangi turdagi va yangi sifat bosqichidagi ta’lim maskanlari, xususan, Prezident maktablari, ijod maktablari, ixtisoslashgan maktablar faoliyat yuritmoqda. Hozirgi kunga kelib, matematika yo‘nalishida 112 ta, fizika yo‘nalishida 14 ta, kimyo-biologiya bo‘yicha 87 ta, informatika va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bo‘yicha 99 ta, xorijiy tillar bo‘yicha 207 ta ixtisoslashgan maktablar faoliyat olib borayotganini alohida ta’kidlab o‘tish lozim.Oliy ta’lim sohasida ham jiddiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Oxirgi besh yilda chet ellardagi nufuzli oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda 67 ta yangi universitet va institutlar hamda filiallari barpo etilib, ularning umumiy soni 144 taga yetkazilgani, qamrov darajasi 3 karra ortib, 9 foizdan 28 foizga yetgani ham shundan dalolat beradi.Joriy o‘quv yilida eng zamonaviy talab va standartlar asosida tashkil etilgan Yangi O‘zbekiston universiteti dastlabki talabalarni o‘z bag‘riga qabul qildi.Bunday yangilanish jarayonlarida ustoz-murabbiylarimizning ishga, hayotga munosabati va mas’uliyati tubdan o‘zgarib, ularning doimiy izlanib, yangilikka intilib yashayotgani, ilg‘or ta’lim texnologiyalari va metodikalarini puxta o‘zlashtirib borayotgani, hech shubhasiz, hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda.Muhtaram vatandoshlar!Bugungi shiddatli zamon oldimizga qanday murakkab vazifalarni qo‘yayotganini barchamiz ko‘rib, bilib turibmiz. Ularni hal etish va ezgu maqsadlarimizga yetish, dunyo miqyosida raqobatbardosh bo‘lish uchun xalqimizni, avvalambor, yoshlarimizni ilm-fan, ma’rifat va ma’naviyat, taraqqiyot yutuqlari bilan qurollantirishimiz kerak.Ayni shu maqsadda ta’lim mazmunini to‘liq yangilash uchun mamlakatimiz olimlari, tajribali pedagoglar va xorijiy ekspertlarni keng jalb qilgan holda, Milliy o‘quv dasturi yaratilib, bosqichma-bosqich amaliyotga tatbiq etilmoqda.Zamonaviy darsliklarni yaratish bo‘yicha dastlabki natijalarga erishilib, joriy yilda ilk bor bir milliondan ortiq boshlang‘ich sinf o‘quvchilarimiz yangi darsliklar bo‘yicha ta’lim olmoqda.Bugungi kunda oliy ta’lim tizimini yangi sifat bosqichiga ko‘tarish, sohadagi mavjud muammolarni bartaraf etish, oliygohlarimizni ta’lim va ilm-fanning yirik markazlariga aylantirish bo‘yicha boshlagan katta ishlarimizni jadal davom ettirishimiz lozim.Ta’lim sohasining yana bir muhim vazifasi — faol fuqarolik pozitsiyasiga ega bo‘lgan, Vatan va xalq manfaatlarini qat’iy himoya qila oladigan, zamonaviy, keng fikrlaydigan yoshlar avlodini shakllantirishdan iborat. Shu sababli “Uzluksiz ta’lim tizimida ijtimoiy fanlarni o‘qitish tartibi va tamoyillari konsepsiyasi”ni ishlab chiqish va uni amaliyotga joriy etish obyektiv zaruratga aylanmoqda, deb o‘ylayman.Hurmatli ustoz va murabbiylar!Jamiyatimizda bog‘cha tarbiyachisi, maktab muallimi, oliygohlarning professor-o‘qituvchilari va ilmiy-ijodiy ziyolilarni bugun biz intilayotgan Uchinchi Renessansning to‘rt tayanch ustuni deb e’tirof etmoqdamiz. Shundan kelib chiqib, ularning hurmat-e’tiborini oshirish, xususan, muallim va ustozlarning qadri, sha’ni va g‘ururini tiklash, mashaqqatli va sharafli mehnatini moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish bo‘yicha boshlagan ishlarimizni albatta yangi pog‘onaga ko‘taramiz.Siz, azizlarni qutlug‘ bayramingiz bilan yana bir bor tabriklab, barchangizga sihat-salomatlik, baxtu saodat, ezgu faoliyatingizda ulkan muvaffaqiyatlar, xonadonlaringizga fayz-u baraka tilayman.Hamisha sog‘-omon bo‘ling, muhtaram ustozlar!Shavkat Mirziyoyev, O‘zbekiston Prezidenti
Is’hoqjon Muhammadjon o‘g‘li — cha tolibi ilmlar ustozlari tomonidan ularning qobiliyat va iqtidorlariga qarab, vaqti-vaqti bilan «chilla» o‘tirishga buyurilgan. Chunki «chilla» muddati ichida tolibi ilm Allohga astoydil ixlos qilishni mashq qiladi. Chilla o‘tirishda esa buning uchun barcha imkoniyatlar mavjud bo‘ladi. Chilla o‘tiruvchi dunyoviy ishlarni, tashvishlarni, lohga ixlos qilishga xalal beradigan har bir narsani, attoki odamlar bilan muloqotda bo‘lishni ham vaqtincha-ik tark etadi va oldiga qo‘yilgan vazifani mazkur muddat chida to‘liqligicha o‘zlashtiradi. Abu Sulaymon Doroniy: «Qachon banda ixlos qilsa, un-n vasvasaning ko‘pligi va riyo kesiladi», degan. Yusuf ibn Husayn: «Dunyodagi eng aziz narsa ixlosdir. bimdan riyoni chiqarish uchun qanchalar urinmayin, u a yangi rang ila o‘sib chiqaveradi», degan. Demak, tolibi ilm umrining oxirigacha ixlosning kundasi bo‘lmish riyoga qarshi urush holatida bo‘ladi. Bu sh oson kechmaydi. Chunki unda jism yo‘q, balki bu ruhiy ma’naviy jangdir. Bunda dushmanning nima ekanligini unga qarshi kurashish uslublarini bilishda mazkur bos-larni bosib o‘tgan va boy malakaga ega bo‘lgan ulug‘lar-g tajribalari va maslahatlaridan foydalanish yaxshi ija beradi. Hech qachon tolibi ilm «Men to‘liqligicha osli bo‘ldim, uning kushandalaridan batamom xalos im», deya olmaydi. unayd rahmatullohi alayh: KIxlos Alloh taolo bi-banda orasidagi sirdir. Uni yozib qo‘yay desa, farishta , vasvasa qilay desa, shayton ham va moyil qilay desa, ham bilmaydi», degan. bn Qayyum rahmatullohi alayh: «Ixlos va iqtidosiz xuddi qopini qumga to‘ldirib olib ketayotgan va foy-lmayotgan musofirga o‘xshaydi», degan.
G‘ildirakning tormozlanish jarayonida unga aylanishga halaqit beradigan va g‘ildirakni yo‘l bilan kontaktida tormoz kuchi Pr ni hosil qiladigan Mp tormoz momenti ta’sir qiladi: P,—Mr/ r3 Quyidagi shartga ko‘ra P,-—Je/ r5 Po g‘ildiraklarning blokirovkasi sodir bo‘ladi va u sirpanishni boshlaydi (bu yerda J-g‘ildirakning inersiya momenti, £ -burchak sekinlashishi va 7, —g‘ildirakning dinamik radiusi; P,, —g‘ildirakning tayanch yuzasi bilan ilashish kuchi). 1.10-rasm. Antiblokirovkali tormoz tizimi(ABTT) ning sxemasi”: 1-g‘ildirak tormozlari; 2-g‘ildiraklar burchak tezliklari datchiklari; 3-dvigatelni EBB; 4-drosselli qism; 5-gidrokuchaytirgichli bosh tormoz silindri; 6-almashtiriladigan EBB li gidravlik blok G‘ildirakning nisbiy sirpanishi bu yerda V, —avtomobil tezligi, wz —g‘ildirakning burchak tezligi. “Bosch Automotive Handbook. 5th EФ0бoп { Aвтoмoбилқний cпpaвoчниk. пep. c aнгл. –3-e изд., пepepaб. и дoп. –M.: OOO {Kнижнoe изд. (Зa pyлeм), 2012.— 1280c.: ил. 29
berishdan qo‘rqardim. Bolalik qilib O‘rtoqlaringga: «Men revolyutsionerning o‘g‘liman», deb aytib qo‘yishingdan qo‘rqardim. Unda holimiz xarob bo‘lardi. Boylar bizlarni borsa kelmasga badarg‘a qilardilar. Endi bo‘lsa sen o‘sib-ulg‘ayding, sir tuta olasan. Senga ishonsa bo‘ladi. Sen revolyutsionerning o‘g‘lisan, bolaginam. Sen bilan faxrlanaman, sen otangning izidan ketyapsan. U Hedi bir haftadan beri uyga qadam bosmay qo‘ydi. Bundan Shalomo qattiq tashvishga tushib qoldi. (Hedi qo‘lga tushgan bo‘lsa kerak, politsiya meni ham qidirib kelib qolsa-yaT degan gumonda edi. Shu-shu Shalomo indamas va o‘ychan bo‘lib qoldi. Ishtahasi ham bo‘g‘ildi. Buni Yofo ham payqagan edi. Ishdan qaytgach, ovqatlanmay to‘g‘ri o‘ringa kirib yotib olar, rang-ro‘yi somondek sarg‘aygan edi. Kunlardan bir kuni gap orasida Yofs: —Nima, mazang yo‘qroqmi deyman? —deb so‘radi undan. —Yo‘q, onaxon. ... Ammo bir narsa meni qattiq tashvishga solib qo‘ydi. —Nima ekan-u? Ayta qolsang-chi tez. —Bir do‘stim birov bilan do‘stlashib qolgan ekan. O‘sha do‘stimning do‘st tutingani o‘g‘oi ekan, qo‘lga tushib qolibdi. Endi politsiya do‘stimga kun bermayotgan emish. Uning o‘g‘ri ekanligini bila turib nega politsiyaga xabar qilmading, deb ayblayotganmish. Axir u o‘g‘irlik qilgani yo‘q-ku. O‘g‘lining soddadilligidan kuldi Yo.fo. Do‘sti garchi o‘g‘ri bo‘lmasa-da, O‘g‘riga sherik ekanini, bu ham bir nav o‘g‘rilik ekanini unga xo‘b tushuntirdi. Shalomoning vujudiga sovuq yugurib, a’zoyi badanida titroq turdi, oromini yo‘qotdi. Olib bergan kostyumi, bergan pullari, restoranlarda qilgan ziyofatlari uchun Hediga ming-ming la’natlar o‘qidi. O‘g‘lining kayfiyati o‘zgarganini bilib turgan Yofo: —Sen betobga o‘xshaysan, o‘g‘lim, yot. O‘rtoqqinang qurib ketsin! —Ha, onajon, negadir sovqotib ketyapman. Yaxshisi, o‘rnimga kirib yota qolay,—dedi u. alomo ustiga ko‘rpa burkasa ham, turma dahshatlari bir-bir uning ko‘z o‘ngidan o‘taveradi. Bir vaqt Hedi unga turma kamerasidagi mushtlashuvlar to‘g‘risida so‘zlab bergan, hozir o‘sha mushtlashuvlar uning ko‘z oldiga kelar.
x 360 HUSAYN IBN IBROHIM MUHAMMAD AT-TAFLISIY sovuq tupurgi esa o‘limga dalildir. Tushdagi qora so‘lak g‘am-u anduhga, sarig‘i kasallikka dalildir. So‘lak libosni bulg‘amagan holda og‘izdan chiqayotganini tushida ko‘rsa, yolg‘on va botil ilm haqida gapirishini bildiradi. Tushida tomog‘idan balg‘am chiqarganini va uni yengiga olganini ko‘rsa, oilaga mol xarj qilishini bildiradi. Jobir Marribiy (r.a.) aytadiki, tushida kimdir uning yuziga qonli so‘lak tashlaganini ko‘rsa, uning ahli oilasi haqida ta’na so‘zlarini aytishlariga dalildir. Tushida so‘lagi qon bilan omixta ekanini ko‘rsa, harom yeyishi, yolg‘on so‘zlashi va va’dasiga vafo qilmasligini bildiradi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda shamol esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 8-13, kunduzi 18-23 daraja iliq bo‘ladi.Buxoro va Navoiy viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda shamol esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 12-17, kunduzi 20-25 daraja iliq bo‘ladi. Toshkent va Sirdaryo viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. Sharqdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, g‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 12-17, kunduzi 22-27 daraja iliq bo‘ladi.Jizzax va Samarqand viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 12-17, kunduzi 27-27 daraja iliq bo‘ladi.Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida o‘zgarib turadi, yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. G‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda shamol esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 12-17, kunduzi 22-27 daraja iliq bo‘ladi. Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. Sharqdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, g‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 14-19, kunduzi 22-27 daraja iliq bo‘ladi. Respublikamizning tog‘oldi va tog‘li hududlarida havo o‘zgarib turadi, yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. G‘arbdan sekundiga 7-12 metr tezlikda shamol esadi. Shamolning tezligi ba’zi joylarda chang ko‘chishi bilan birga sekundiga 17-22 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 7-12, kunduzi 11-16 daraja iliq bo‘ladi.Muhim hodisalar18-20 aprel kunlari O‘zbekiston hududiga Turkmaniston orqali Erondan nam havo, so‘ngra, Volgabo‘yi hududidan nisbatan sovuq havo oqimi kirib keladi.18-20 aprel kunlari O‘zbekistonning ayrim hududlarida yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin:19 aprelda Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining ayrim joylarida kuchli yomg‘ir yog‘adi;19-20 aprel kunlari Samarqand, Jizzax viloyatlarining ayrim joylarida kuchli yomg‘ir yog‘adi;20 aprelda Toshkent, Sirdaryo viloyatlarining ayrim joylarida kuchli yomg‘ir yog‘adi.19-20 aprel kunlari respublikamizning ayrim hududlarida do‘l yog‘ishi mumkin.18-20 aprel kunlari respublikamizning ayrim hududlarida shamolning tezligi sekundiga 17-22 metrгача kuchayishi, 18 aprelda ba’zi joylarda chang ko‘chishi mumkin.19-20 aprel kunlari kunduzgi havo harorati 18-23 darajagacha pasayadi.O‘zA
jid EKUB::Hisoblaf) kiritish: M.N mile(M!EN) ff “F(M»N) M-sN — else N-eM; ) int main() { int a,b; M= M-M x 1N cosh ce "a ="; 1 (1P 22 a; cosh kx "B ="; CP 22 B; EKUB ekub(a,b); ekub.Hisobla(); 20 cout «« NEKUB-" «« ekub.Natija() ««’Y"; return 0; chiqarish: M T
« bugun ochtqmi? hal... maftu:h al-yavm? br ran... Kirish bileti qancha turadi: = «O! !« »?) ««! Ya ma: huva saman bito:qati-d-duxu:l yoki tazkirati-d-duxu:l? anda sayr qilmoqchiman od Qani AS o‘ri:d (yoki uhibb) an atajavval fi... »!» b " = Shahar bog‘lari, sayrgohlari, ko‘chalari = u) 5. U sh «» 7 V = hada:"iQ al-madi:na, mutanazzaha:tal-madi:na, usa Ka 5. I – 7 «» Shshava:ri’ al-madi:na Qani endi.menga (bizga) sayr (ziyorat) davomida hamrohlik izd ia A qilishga bir do‘st bo‘lsa 15 dala yara) (4251) habbaza: lav ka:na sodi:qan yura:fiquni: (yura:fiquna:) " « H fi-s-sayr (fi-ez-zina:ra) (21,2) Mana men amringizga muntazir ha: ana taxta amrikum km «i u Uchrashuv «GI Qachon ko‘rishamiz? mata: nataqa:bal? MDa Siz bilan qachon uchrashamiz matna: naltaqi; bikum2 i 8,5) AB da
22 . . , F. ABDULLAEV yironl», «Xoili, xoti, oramus!» xam shu qadar mo‘tabar edi. Yoshlik chog‘larimda o‘rtoqlarim kabi revolyutsiya haqida yangi qo‘shiqlarni ko‘proq eshitishga intilar, tezroq o‘rganib olib, boshqa o‘rtoqlar bilan birgalikda yig‘ilishlarda, na-. moyishlarda maroq bilan aytardim. Rus, tojik revolyutsion qo‘shiqlari qatorida o‘zbek qo‘shiqlarini, shu Hamza Hakimzoda. qalami bilan ijod va boshqa shu kabi jangovar qo‘shiqlarni jon-dilimiz bilan tojik qalamkashlari uchun DemByn Bedniy, Lohutiy, Ayniy asarlari naqadar aziz bo‘lsa, Hamza Hakimzoda jumladan Ishchilar etilgan kuylar edik.. Biz yosh asarlari Mirzo TURSUNZODA. sida (31-son, 10, USH, 1914) bosilgan Fa-qirlik nimadan hosil bo‘lur 5 sarlavhali maqolasi o‘sha vaqtdagi vaqtli matbuot tilidan sodda va ifodali ekanligi bilan ajralib turadi. P «Sadoy Farg‘ona» gazetasining noshiri va muharriri tomonidan yozilgan quyidagi e’lonsimon tekst o‘sha yillardagi matbuot tili xalqning so‘zlashuv tilidan naqadar uzoqlashib ketganini ochiq ko‘rsatib turadi: Arbobi fahm-u zako, va as’hobi aql-u vafo xidmatlarig‘a arz va inho o‘l-u-nurkim, bu faqir ihvondin va obnoi vatan xidmatlari uchun deb. Sadoi Farg‘ona» isminda jaridagi axbor va osor nashri xiddatinda bulundug‘um holda, as’hobi . qalam va fikrdan umid va istirhom et-makdayim...i (Z.GU.1914). Asosiy qismi savodsiz bo‘lgan xalq bu gajakdor uslubda yozilgan dabdabali tekstni tushunmasligi tabiiy. Tarixiy faktlardan aniq bo‘lishicha co biq Turkiston o‘lkasida, adabiy til. uchun, adabiyot tilini xalq tiliga yaqinlashtirish uchun kurash boshqa ilg‘or millatlar tarixidagidek tashkiliy to‘s olmagan, balki tarqoq holda olib borilgan edi. Bu jihatdan professor A. K. Borovkovning quyidagi fikrlari asoslidir: «Adabiy tilning rivojlanishi uchun hal qiluvchi iqtisodiy va siyosiy sharoitning yo‘qligi masalaning o‘rtaga qo‘yilishida, man tendensiyalarning mavjudligida, milliy adabiy til taqdiriga qarashning HO aniqligida yaqqol namoyon bo‘ladi». Shuning uchun ham bu davrda o‘zbek milliy adabiy tilining umumxalq o‘zbek tili negizida yuzaga kelgan yozma adabiy tilning to‘la shakllanishi ancha sekinlashgan, uning to‘la adabiy til sifatida shakllanishida tegishli shart-sharoitning yo‘q- "ligi ham asosiy sabablardan edi. – Hamzaning 1914—1917- yillardagi adabiy faoliyati g‘oyat sermahsul va rang-barang edi. U darsliklar yozadi, o‘qish kitoblari tuzadi, axloqiy hikoyalar, masallar, ma’rifatparvarlik ruhidagi she’rlar ijod qiladi. Bu davrda u mehnatkash xalqning ko‘zini ma’rifat nuri bilan turli-tu— : Chunki Hamza ochishga intiladi. Maktab-ma’rifatning keng rivojlanishi xalqni ozodlikka chiqaradi, deb xayol qilgan edi shoir. Birinchi jahon urushi, ayniqsa 1916- yildagi mardikor olish voqeasi Hamzaning ko‘zini ochdi.! . Asta-sekin mahalliy burjuaziya va ruhoniylarning ma’rifat-madaniyat tarqatuvchilik faoliyatlarining tub mohiyatiga. tushuna boshladi. Endi u boylarga, domla-eshonlarga qarshi isyon ko‘taradi, o‘zining o‘tkir qalami bilan ularning ochko‘zliklarini, jirkanch kirdikorlarini ayovsiz : fosh qiladi. » Eshon ishi boyni kutmoq, Oqcha uchun qulin tutmoq, Parvo qilmas bechoralar— Tosh-u tuproq chaynasa-da («Pushti gul», 1916)- Qiziqki, o‘sha davrda uzoq Xorazmda yashagan Avaz O‘tar ham taxminan shu yillarda yozgan she’rlarida boy va eshonlarning ochko‘zligi, yaramas kirdikorlarini yaxshi anglab yetgan edi: Eshon degani libosi malla, O‘g‘riga sherig-u, g‘arga dalla. Rangini ko‘ring bu badnamonio‘ng), . Hangg‘i eshagi erur xudoning) Ma’lumki, 1916—1920-yillar oralig‘ida Hamzaning bir qator she’riy to‘plamlari bosilib chiqdi! («Oq gul», «Qizil gul», «Pushti gul», «Safsar gul», Sarig‘ guli, Atir gul» kabi): Bu she’riy to‘plamlarning bosilib chiqishi o‘sha davr uchun favqulodda kutilmagan katta bir hodisa edi. uzoq tariximiz davomida birinchi bo‘lib xalqning oddiy qo‘shiq vaznida mahorat bilan she’rlar yozdi va eski an’ana, «uslub normalarining ruhini o‘zgartirdi. Suvlar ketar, tosh qolur, Kulfat ketar, yosh qolur. Bobolarda bir so‘z bor: O‘sma ketar, qosh qolur, Ingit degan er bo‘lur, Mehnat ko‘rsa sher bo‘lur.
Kassatsiya sudida xo‘jalik nizolarini ko‘rishda birinichi instansiya va apellyatsiya sudlarida ko‘rib qabul qilgan huquqiy hujjatlarning moddiy va protsessual huquq me’yorlariga qanchalik to‘g‘ri rioya etilganligi tekshiriladi. Kassatsiya instansiyasi xo‘jalik sudining ishni ko‘rgandan keyin o‘ziga berilgan vakolat doirasida XPKning 187-moddasida belgilangan qator protsessual harakatlarni amalga oshirishi lozim. Kassatsiya instansiyasi xo‘jalik sudi ishni ko‘rgandan keyin quyidagilarga haqli: 1) birinchi instansiyaning hal qiluv qarorlari va (yoki) apellyatsiya qarorlarini o‘zgarishsiz, shikoyat (protest)ni esa qanoatlantirmasdan qoldirish; 2) birinchi instansiyaning hal qiluv qarorini va (yoki) apellyatsiya instansiyasining qarorini to‘la yoki qisman bekor qilish hamda yangi hal qiluv qarori qabul qilish; 3) birinchi instansiyaning hal qiluv qarorini va (yoki) apellyatsiya instansiyasining qarorini, agar qabul qilingan hal qiluv qarori va qaror yetarlicha asoslanmagan bo‘lsa, hal qiluv qarori va (yoki) qarorni bekor qilgan xo‘jalik sudi instansiyasiga yangidan ko‘rish uchun berish; 4) birinchi instansiyaning hal qiluv qarorini va (yoki) apellyatsiya instansiyasining qarorini o‘zgartirish; 5) birinchi instansiyaning hal qiluv qarorini va (yoki) apellyatsiya instansiyasining qarorini to‘la yoki qisman bekor qilish va ishyuritishni tugatish yoxud da’voni to‘la yoki qisman ko‘rmasdan qoldirish; 6) avval qabul qilingan hal qiluv qarorlari yoki qarorlardan birini kuchda qoldirish. Kassatsiya instansiya xo‘jalik sudi ko‘rgan shikoyati (protesti) yuzasidan qaror qabul qiladi va u qabul qilingan paytdan boshlab qonuniy kuchga kiradi. Uning ustidan taraflarga shikoyat qilish huquqi berilmagan. Xo‘jalik sudining ajrimi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berish tartibi Xo‘jalik protsessual kodeksida nazarda tutilgan hollarda yo‘l qo‘yiladi. 11-yo. Xo‘jalik sudlarining hal qiluv qarorlari va qarorlarini nazorat tartibida qayta ko‘rish tushunchasi Qonuniy kuchga kirgan xo‘jalik sudining hal qiluv qarorlari ustidan taraflar shikoyat bilan tegishli sudga murojaat etsalarda bu shikoyatlarni qanchalik asosli ekanligini vakolatli mansabdor shaxs tekshirgandan so‘ng protest keltirishni hal etishi mumkin. Protest keltirish huquqiga ega bo‘lgan shaxslar qonunda belgilangan, bularga: O‘zbekiston Respublikasi Oliy Xo‘jalik sudining Raisi va uning o‘rinbosari, O‘zbekiston Respublikasi Bosh Prokurori va uning o‘rinbosari. O‘zbekiston Respublikasining istalgan xo‘jalik sudi qabul qilgan hal qiluv 367
Tib olimlari 18 yoshga yetgan qizlarning aksariyati hali to’liq rasidaga yetmagan, to’liq voyaga yetmaganligini, uning hayz ko’rayotgani uning albatta tug’a olish qobiliyatidan dalolat bermayotganligini, uning boshqa jinsiy a’zolari, bachadon va boshqa tug’ruq yo’llarining hali to’liq bog’liq bo’lmagani, ichki sekretsiya bezlari yetarlicha rivoj topmaganligini aniqlashgan va 18 yoshgacha bo’lganlarning turmush qurishiga o’ta qarshi ekanliklarini ta’kidlashgan”, - deydi shifokor O’ktam Muhammad Murod
Slovakiya Rossiyadan Bratislavadagi elchixonada ishlaydigan xodimlarni sonini 35 taga qisqartirishni talab qildi. Bu haqda mamlakat Tashqi ishlar vazirligi axborotiga asoslanib, Reuters xabar bergan. Slovakiya tashqi ishlar vaziri mazkur qarorga rossiyalik diplomatlardan birining noo‘rin faoliyati sabab bo‘lganini ma’lum qilgan. Biroq Slovakiya TIV diplomatning qanday ish qilganiga aniqlik kiritmagan. Slovakiya OAV Tashqi ishlar vazirligining talabi Rossiya elchixonasidagi xodimlar sonining ikki baravar qisqarishini anglatishi haqida yozgan. Rossiya tomoni ushbu qaror yuzasidan izoh bermagan. Oxirgi bir necha hafta ichida turli mamlakatlarda o‘nlab rossiyalik diplomatlarga persona non grata maqomi berilgan. 29-mart kuni Belgiya 21 nafar, Niderlandiya 17 nafar, Irlandiya 4 nafar diplomatni o‘z hududlaridan chiqarib yuborishini bildirgan. Shuningdek, Polsha ham 40 dan ortiq rossiyalik diplomatni mamlakatdan chiqarib yuborishini bayon etgan. Rossiya hukumati ushbu harakatlarga javob qaytarishni va’da bergan. Rossiya diplomatlarni chiqarib yuborayotgan xorij diplomatik missiyalarining xodimlarini teng baravariga qisqartirishni maqsad qilgan. Rossiya—Ukraina urushiga oid tezkor, ishonchli yangiliklar va ma’lumotlarni “Daryo”ning Live sahifasi orqali kuzatib boring → @Daryo_Live
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI Ro‘yxatga olindi: No B5 A303 4. 0G 2016-yil
Keeling, endi shu o`rinda nozo`ravon inqiloblarning o`ziga xos xususiyatlarini ko`rib chiqamiz: To`siqlar deyarli mavjud emas Tinch namoyishlarda ommaviy yurishlar ko`lami o`ta darajada katta bo`lishi mumkin Bunday inqiloblar jamiyatning deyarli barcha qatlamini qamrab ololadi Masalan, iyun oyida bo`lib o`tgan Turkiyadagi namoyishlar
5.9-rasmdagi grafikni solishtirish orqali nazariy qiymatlarning amaliy tadqiqotlar natijalariga mos tushganligi ma’lum bo‘ldi. Olingan ifodalar chigitlarning sidirg‘a va uzluksiz oqimini va bunker-ta’minlagichning barqaror ishlashini ta’minlovchi a va V burchaklarni konstruktiv aniqlash imkonini beradi.
Sog'liqni saqlash mahsulotlari O'tlar Cortex (qobiq) Akupunktur ignalarini turli o'lchamlarida qo'llash [Oct 31, 2017] An'anaviy xitoy tibbiy davolash printsipi [Oct 31, 2017] An'anaviy xitoy dori-darmonlarini saqlashga e'tibor qaratish lozim [Oct 31, 2017]
360 dust HAQIDA Do‘stlar-jondin ham ortiq ota birla ona do‘st Har sovuq yel tegmasin deb soyabon hamxena do‘st. Jonfido qilgay charog‘im deb iki parvona do‘st, Bu ikovdek jonkuyar bo‘lmaydi har begona do‘st, Mehribonlikda topilmas, bebaho durdona do‘st. Do‘stlarning do‘stlikda farqin o‘yla avvalo, Ba’zilar til birla do‘st-u, ba’zilar ko‘z oshino. Ba’zilar dasturxon uzra ko‘rsatar mehr-u vafo, Ba’zilar o‘z nafi uzra bir g‘arazga mubtalo Bo‘lmagay to oqibat bema’ni-yu afsona do‘st. Do‘sti xolis munis-u g‘amxo‘r, qadrdon, jonajon, O‘rtada gar bo‘lsa ham yovg‘on, umoch-u, choy-u non. Zavq ila qaymoqlashib rohatda bo‘lgay qalb-u jon, Xonadonga shod-u xurramlik to‘lib-toshgay chunon, Har zamon erkin kirib kelsa bosib ostona do‘st.
Keyingi yillarda ilmiy-uslubiy ishlar borasida kafedra pedagog-xodimlari ijobiy natijalarga erishmoqda Kafedra 2012-yildan Yaponiya, Janubiy Koreya, Xitoy xalq respublikasi nufuzli universitetlari bilan hamkorlikda “Madaniyat va Buxgalteriya uyushmasining anjumani” – xalqaro ilmiy-amaliy anjumanlar tashkil etishni yoʻlga qoʻygan Jumladan, 2013-yil Janubiy Koreyada oʻtkazilgan “The 7th Conference of Culture & Accounting Association Faculty of Business Administration, Pukyong National University, South Korea”, 2014-yil Xitoy xalq respublikasida “The 8th Conference of Culture & Accounting Association” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman oʻtkazildi
O‘zbekiston Ozarboyjon va Estoniya bilan avtomobil tashuvlari bo‘yicha bitim imzolaydi O‘zbekiston Ozarboyjon va Estoniya bilan xalqaro avtomobil tashuvlari to‘g‘risidagi bitimni imzolaydi. Bu haqda transport-logistika sohasida hamkorlik masalalari bo‘yicha xorijiy davlatlar bilan muzokaralar o‘tkazishga oid tadbirlar rejasida aytiladi. Xususan, Ozarboyjon va Estoniya bilan xalqaro avtomobil tashuvlari to‘g‘risidagi ikki tomonlama xalqaro bitimlar loyihalarini imzolash uchun xorijiy tomon bilan muvofiqlashtirish ishlari amalga oshiriladi. Bundan tashqari, Afg‘oniston bilan xuddi shunday bitim ishlab chiqiladi. Amalga oshirish muddati - 2019 yil 1 dekabr. Mas'ullar - Transport vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, TIV. Shuningdek, xorijiy davlatlar, shu jumladan, Rossiya, Qozog‘iston, Turkmaniston, Eron, Ozarboyjon, Gruziya va XXR temir yo‘l korxonalari bilan transport yo‘laklarining diversifikatsiyasi maqsadida raqobatbardosh tariflar hamda chegirmalar taqdim etish bo‘yicha muzokaralar o‘tkaziladi. Amalga oshirish muddati - 2019 yil oxirigacha. Mas'ullar - Transport vazirligi, «O‘zbekiston temir yo‘llari» AJ.
2-vazifa. To‘g‘ri depsinish texnikasiga o‘rgatish. Vositalar. 1) Gimnastika devorchasiga yon bilan turgan holda uni qo‘l bilan ushlab turib, depsinuvchi oyoqni yerga qo‘yish va depsinishni taqlid qilish; 2) Joyda turgan holda depsinuvchi oyoq yerga qo‘yish va depsinishni oyoq va qo‘llarni silkitish bilan bog‘lab taqlid qilish; 3) Shuni o‘zini yuqoriga sakrash bilan; 4) Shuni o‘zini yurish harakatini bajargan holda, keyin—yugurishda har 3-, 5-qadamda depsinish bilan; 5) Osib qo‘yilgan narsaga boshni yoki qo‘lni tekkizish bilan depsinish. Metodik ko‘rsatma. Depsinishni o‘rgatishga qaratilgan yondoshtiruvchi harakatlarni bajarganda, depsinuvchi oyoqni qo‘yilishi pastga-orqaga (takka qarab) harakat bilan, to‘liq oyoq poyiga qo‘yish bilan amalga oshiriladi. Shunda silkinuvchi oyoq soni ichkariga burilib, tizza tovon bilan tomonga o‘tkaziladi. 3-vazifa. Yoy bo‘ylab yugurib kelishni depsinish bilan bog‘lab o‘rgatish. Vositalar: 1) 10—15 m radiusli aylana bo‘ylab yugurish; 2) To‘g‘ri masofada yugurishdan aylana bo‘ylab yugurishga o‘tish; 3) Aylana bo‘ylab yugura turib 1, 3, 5 qadamlarda yuqoriga depsinish; 4) Burilishga yugurib kiraturib, uning o‘rtasida depsinish; 5) Burilish bo‘ylab yugurib kelib, planka oldida depsinishni taqlid qilish; 6) To‘liq yoysimon yugurib kelishdan osib qo‘yilgan narsaga qo‘l, oyoqni tekkizish. Metodik ko‘rsatmalar. Yoy bo‘ylab yugurib kelish chog‘ida gavdani ichkari tomonga engashi va burilishga kirishda tezlanib yugurishga e’tiborni qaratish kerak. Qo‘llarni bir-biriga “kesishib” harakat qilishiga (“tashqaridagi” qo‘l gavdaga ko‘ndalangroq qilib chiqarilsa, “ichkaridagi” ko‘proq orqaga yo‘naltiriladi) e’tibor berish va hokazo. 4-vazifa. Planka ustidan oshib o‘tish va yerga qo‘nish texnikasiga o‘rgatish. 246
Malchovtsi — Bolgariyaning markaziy qismidagi Gabrovo viloyatidagi Tryavna tumanidagi qishloqlardan biri. Maʼlumotnomalar Tryavna viloyatidagi aholi punktlari
4. 05 LESTNITSI IZ ME/1K0RAZMERN!X el yem yento v d lya sh l o et l j n ’/x zdlnyy ISHOEZOBETONNSHI STUPENYAMI I ShELEZOBETONNSHMI I/1I S Sh ’ N ’ /MI KOSOURAMI Verxnyaya f rieobaya &ERXNYAYa F R I vOV AY S?O‘P£N stug>£n s vtuskvm g yantchgkpm ila p p p ma-s chepubergg.-yu o bnladmshem dpya verxney ppotadni 5 . Dlya kreplenrya 2\| stupen s yot ograjdenai , ; .,1 1,-S stupeni + 95) ’50*6:1100^ a L / . > 4 . 1 ’ s vtuskom dlya prome- • jutochn&x ploshadak OOrazuyushoya lestnichnsgo m arsh a■ g 290
Bolgariyaning Ruse shahrida TVN hududiy kanalining ma’muriy direktori va boshlovchisi Viktoriya Marinovani shafqatsizlarcha o‘ldirishdi, deb yozadi “Korrespondent.net”. 30 yoshli ayolning jasadini mahalliy fuqaro Dunay yaqinidagi yashil hududdan topib olgan. Jasaddan bir necha metr narida marhumaning buyumlari bo‘lgan. Yonginasida avtomobili to‘xtab turgan. Ayol boshiga zarba berilishi va bo‘g‘ish oqibatida vafot etgan. Politsiya ayni paytda jinoyat sabablarining bir nechta versiyalarini ko‘rib chiqmoqda, ular orasida qotillik jurnalistning kasbiy faoliyati tufayli amalga oshirilganligi ham bor. Marinova ish olib borgan so‘nggi mavzu Yevropa ittifoqi jamg‘armasi mablag‘larining o‘g‘irlanishiga aloqador mojaro — GPGate bo‘lgan. GP Group — Yevroittifoq tomonidan moliyalashtirilayotgan loyihalar ortidan pul orttirgan konsalting firmalaridan biri bo‘lgan. Firibgarliklarga davlat oliy rahbariyati vakillari aloqador bo‘lishi mumkin.
A? – i? ——» Bori na dar A. «—
“Yangi turdagi kasallikka vaqtincha “yangi turdagi koronavirus keltirib chiqaruvchi zotiljam” nomini berishga qaror qilindi Uning ingliz tilidagi nomlanishi Novel Coronavirus Pneumonia bo‘lib, qisqartmasi “NCP” shaklida”, deb ma'lum qilgan Xitoyning sog‘liqni saqlash davlat qo‘mitasi JSST favqulodda qo‘mitasining yanvar oxirida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishida yangi koronavirus avj olishini xalqaro miqyosdagi favqulodda holat deb tan olishga qaror qilingandi O‘shanda JSST koronavirusga vaqtincha “o‘tkir respirator kasallik 2019-nCoV” deb nom bergan 2019-nCoV yozuvidagi raqamlar virus aniqlangan yilni, harflar esa “yangi turdagi koronavirus”ning ingliz tilidagi qisqartmasini anglatadi Birinchi navbatda bu jamoatchilik vakillari Uxan shahri bilan bog‘liq virusga turli nomlar, misol uchun, “Uxan koronavirusi” deb nom bermasliklari maqsadida amalga oshirilgan Kasallikka doimiy nom berish bo‘yicha hozircha qaror qabul qilinmagan, u keyinroq kasalliklar va sog‘liq bilan bog‘liq muammolarning xalqaro statistik tasniflanishi yordamida qabul qilinadi Oxirgi ma'lumotlarga ko‘ra, Xitoyda koronavirusdan vafot etganlar soni 811 nafarga yetdi, kasallanganlar soni 37198 nafarni tashkil qilmoqda Undan bir oydan sal ko‘proq vaqt ichida 2002-2003 yillarda avj olgan atipik zotiljam (SARS) epidemiyasidagidan ko‘proq odam vafot etdi
aslida sport formasini o‘stirish fazalarining miqdori va davomiyligiga mos kelishi kerak. Biroq hamisha shunday bo‘lavermaydi. Bunga ikkinchi darajali narsalar (musobaqalar kalendarining mukammal bo‘lmasligi va hokazo) sabab bo‘lishi mumkin. Boshqa hodisalar bo‘lishi ham mumkin. Misol uchun sport formasi rivojlanishi ikkita siklini o‘z ichiga olgan beshta trenirovka davridan iborat «ikkilangan» trenirovka siklini ko‘rib chiqamiz (47-rasm). Bunda davrlardan birining fonida sport formasi rivojlanishining ikki fazasi (avvalgi formaning yo‘qolishi va yangisining paydo bo‘lish fazalari) qo‘shilib ketgandek bo‘ladi. 1 I (2 o Fazalar Egallash (Saqlash (o‘q otish-Egadlash {Saqlash (potash Dayorlar 1 2 3 4 5 Tayyorgarlik Shusodaqa {Tayyorgarlik ga {o‘tish 47-rasm. , Ikkilangan" siklda sportcha marom taraqqiyot fazalari bilan trenirovka davrlarining nisbati Trenirovka komponentlarini, jumladan, nagruzkalar hajmini va intensivligini o‘zgartirish yo‘li bilan sport formasining rivojlanish fazasini qisqartish yoki cho‘zish mumkin. Biroq bunda o‘zboshimchalik bo‘lmasligi kerak. Bu fazalarni cheksiz suratda uzaytirish ham, behad qisqartirish ham mumkin emas, chunki ularning muddatlari ko‘p jihatdan organizm rivojlanishi ichki qonuniyatlari bilan belgilanadi va bir qator konkret sharoitlarga (sportchining oldindan tayyorlik darajasiga, sport turlarining xususiyatlariga va hokazolarga) bog‘liq bo‘ladi. Tayyorlov davri aslida sport formasiga kirish uchun mazkur konkret sharoitda zarur bo‘lgan vaqtdan qisqa bo‘lishi mumkin emas. Musobaqa davri sport formasini keyingi progressga xalal bermagan holda saqlab turish imkoniyatlari yo‘l qo‘yganidan uzun bo‘lishi mumkin emas. O‘tish davrining muddatlari birinchi galda avvalgi nagruzkalarning jamlangan miqdori hamda kuch-quvvatni tiklab olish jarayonining qancha davom etishiga bog‘liq. Trenirovka siklining umumiy uzunligini ko‘pincha kalen-dar yili bilan belgilaydilar. Tajriba va maxsus tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, ko‘p hollarda sport natijalarini o‘stirishni ta’minlash uchun mazkur muddat to‘la yetarlidir. Shu bilan birga sportning ayrim turlarida (og‘ir atletika, yengil atletikaning tezkor—kuchlilik turlarida, suzishdagi, sprinter masofalarida va, aftidan, sportning shu xarakterdagi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI ULIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI B. A. XASANOV, A. A. XASHIMOV BOSHQARUV HISOBI Qayta ishlangan va to‘ldirilgan ikkinchi nashri O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan darslik sifatida tavsiya etilgan i Cho‘lpon nomidagi nashriyot-tao Toshkent—201 ja
Yomon ilovalar hech qachon WiFi-ga ulanmagan, lekin u internet aloqasi yo'qligini ko'rsatib turibdi va men mobil ma'lumot bilan ishlashni davom ettirdim. Hozir ham xuddi shu muammo 2 do'stlarimning Wi-Fi tarmog'i bilan ishlamaganligi ham emas, balki uning ishlashi Iltimos, yangilab turing yoki ushbu xatolarni o'ldiring, men 5 marta beraman
Tana harorati ko`tarilganida, teri kasalliklari avj olganida, onkologik va yurak qon-tomir xastaliklari hamda yuz terisidagi har qanday shilinishda uqalash amaliyotini o`tkazish mumkin emas
O‘rta Osiyo, Karpat orti, Sharqiy Sibir va boshqa ko‘plab mamlakatlarda tez-tez bo‘lib turadi. Qadimda sellar haqiqatan ham juda katta zarar yetkazgan. Hozirgi vaqtda bunday sellarning zararli mavqei birmuncha pasaydi. Chunki hozirgi vaqtda, ayniqsa, O‘rta Osiyo davlatlarida deyarli hamma sel kelishi mumkin bo‘lgan hududlarda uning vodiylarga zarar yetkazmaydigan tartibda maxsus suv yig‘ish omborlari, suv yo‘lini to‘suvchi to‘g‘onlar, dambalar va suvning miqdorini cheklashga mo‘ljallangan suv o‘tkazish vositalari qurilgan. Tog‘ yon bag‘rilariga esa sel yuvishi mumkin bo‘lgan tepaliklarni daraxtlar ekib suv yo‘lida uning yuvib ketishi mumkin bo‘lgan tuproqlar mustahkamlanmoqda va shuning uchun ixota daraxtzorlari tashkil qilinmoqda. Bundan tashqari sel kelganda uning zararini kamavtirish maqsadida yangi sun’iy kanallar yordamida uni maxsus suv omborlariga yuborish choralari ko‘rilmoqdaki, bularning ijobiy natija berishi tabiiy. Ammo bu ishlarni amalga oshirish juda katta moddiy mablag‘lar bilan birga katta miqdordagi ishchi kuchlari bo‘lishini talab qiladi. Shuni ham ta’kidlash kerakki, O‘zbekiston Respublikasi hududidagi ko‘plab sel kelish yo‘llari to‘silgan va xavfli uchastkalar xavfsizlik chora-tadbirlari bilan ta’minlangan bo‘lishidan qat’i nazar, tabiatning shunaqa imjiqliklari bo‘ladiki, u kutilmagan boshqa biror yerdan xavfsiz deb o‘ylab yurilgan joyda to‘satdan xavf paydo bo‘lib qolishi mumkin. Bunday hollarda favqulodda hodisalar xodimlarining birinchi vazifasi u yerdagi sel yuvib ketishi mumkin bo‘lgan joylarda dambalar va to‘siqlar tashkil qilish, tabiiy to‘siqlarni mustahkamlash, sellarning oqimlari aholi yashash joylariga yetib bormasligini ta’minlovchi chora-tadbirlarni amalga oshirishlari kerak. Undan keyin sel oqibatlarini tugatishga qaratilgan ishlarni bajaradilar. Joylardagi hokimlik organlari tomonidan tashkil qilinadigan tabiiy ofatlarga qarshi kurash komissiyasi ilmiy muassasalar bilan hamkorlikda bo‘lishi mumkin bolgan sel xavfini oldindan belgilash va uning harakatlanishi mumkin bo‘lgan yo‘llarini aniqlash, buni o‘sha joylardagi aholini xabardor qilish va shuning bilan birga, agar aholi ko‘chirilishi ko‘zda tutilgan bo‘lsa, aholini ko‘chish uchun yig‘ilish joylarini belgilash va uni aholiga ma’lum qilish, ko‘chirish uchun kerak bo‘ladigan transport vositalarini tayyorlash va ularning to‘planish joylaridan aholini xabardor qilish vazifalari qo‘yiladi. Xuddi shu sel xavfi bilan birgalikda tog‘lardagi o‘pirilishlar tog‘ tepaliklarining surilishi qoyalarning ag‘darilib tushish voqealari ham 314
Mavluda Asalxojayeva - tasodduf » скачать бесплатно TAS-IX - Самая новая музыка здесь - Musictop.uz \| Дата: 29.07.2015 Mavluda Asalxojayeva - tasodduf Поделитесь с друзьями/Yangilik haqida do`stlaringizga xabar bering
MUNDARIJA So‘zboshi Modda almashinish jarayonlari 13,125. 14-bob. . Modda o‘tkazish asoslari Umumiy tushunchalar . Fazalar tarkibining ifodalanishi Muvozanat qoidalari : Modda tarqalishining asosiy turlari . Oqimda modda tarqalishining differensial tenglamasi Modda o‘tkazish jarayoni qila Modda almashinishning nazariy modellari Modda almashinish jarayonlarining o‘xshashligi Modda o‘tkazishning harakatlantiruvchi kuchi { Qattiq fazali sistemalarda modda o‘tkazish jarayoni . Modda o‘tkazish jarayonlarini tezlatish - Modda almashinish qurilmalarining asosiy o‘lchamlarini aniqlash Absorbsiya Umumiy tushunchalar Fazalar o‘rtasidagi muvozanat Suyuq yutuvchining sarfi . Absorbsiya jarayonining tezligi Absorbsiya qurilmalarining sxemasi Absorberlarning tuzilishi , Istiqbolli modda almashinish qurilmalari Absorberlarni hisoblash Desorbsiya « . Suyuqliklarni haydash Umumiy tushunchalar Suyuqlik-bug‘ sistemasining xossalari Oddiy haydash Binar aralashmalarni rektifikatsiya qilish Rektifikatsnon kolonnaning modday balansi Ish chiziqlarini u—x diagrammada tasvirlash Flegma soni - Rektifikatsion kolonnaning issiqlik balansi Ko‘p komponentli aralashmalarni rektifiklash" . Haydashning maxsus usullari - . Rektifikatsian kolonkadarning tuzili «ni 236 i» »
Hech kim farishta emas. 1960 yil Fransiya
PARAPROKTIT O‘tkir paraproktit (ragargos 5) deb, to‘g‘ri ichak atrofidagi kletchatkaning yiringli yallig‘lanishiga aytiladi. Etiologiyasi va patogenezi. Paraproktit odatda aralash infeksiya (ko‘pincha ichak tayoqchasi, enterokokk yoki anaerob mikroflorasi) tufayli paydo bo‘ladi. Iifeksiya to‘g‘ri ichak atrofidagi kletchatkaga orqa chiqaruv kanali shilliq qavati shikasti orqali yallig‘langan bavosil tugunchalaridan yoki chot terisi shikastlanishi bilan bog‘liq holda o‘tadi; paraproktitning paydo bo‘lishida shilliq qavat mor-gan kriptalarining shikastlanishi ayniqsa muhim ahamiyatga ega. Surunkali qabziyat, to‘g‘ri ichakning yallig‘lanishi ham kasallikni keltirib chiqaradi. Tasnifi. Teri osti, shilliq qavat osti, quymich-to‘g‘ri ichak, chanoq-to‘g‘ri ichak va to‘g‘ri ichak orqasi paraproktitlari tafovut qilinadi. , Patologik-anatomik manzarasi. Paraproktit yuz berganda to‘qimalar shishining yiringli infilbtratsiyasi kuzatiladi. Yiring to‘g‘ri ichak va orqa chiqaruv teshigi atrofidagi biriktiruvchi yumshoq to‘qimalarga tezlik bilan tarqaladi. Nekrozlashgan to‘qimalar odatda yoqimsiz hid chiqaradi. Jarayon chanoq diafragmasi ustida tarqalib, kichik chanoqdi to‘g‘ri ichak orqasi; abssesslari paydo bo‘lishi bilan kechadi (173-rasm). Klinik manzarasi. O‘tkir yiringli paraproktit og‘ir klinik manzara bilan kechadi. Bemor qattiq lo‘qillab og‘rishii, defekatsion qiynalishni boshidan kechiradi. Kasallik yuqori harorat (39 40"S), et uvishishi bilan kechadi. Teri osti peraproktiti Holatlarida orqa chiqaruv teshigi sohasida qizarish, shish va infiltrat paydo bo‘lib, dumba, ko‘pincha chot sohasiga tarqaladi. To‘qimalarning yiringli infiltratsiyasi tezda avj olib, chayqalish paydo bo‘ladi. Agar jarayon quymich yaqinida kechayotgan bo‘lsa, mahalliy simitomlar kamroq ayon bo‘ladi va kasallikinng o‘zi intoksikatsiya bilan kechadi. Agar abssess to‘g‘ri ichak levori yakinila rn-vojlansa, rektal tekshirib ko‘rilganda shilimshiq moddalar shishini, infilegratsiyani, qattiq og‘riqni aniqlasa bo‘ladi. Abssesslar o‘z-o‘zidan ichakka yoki sirtga teshib o‘tishi mumkin. Agar bu hol yuz bersa, operatsiyasiz bitmaydi-173-rasm. O‘tkir paraproktitda kichik chanoq flegmonasi. Abssess fazasida. 1-qovuq osti. 2! preveznkal flegmona, 3 retrovszikal flegmona, 4—chanoq-to‘g‘ri ichak abssessi, 5—to‘g‘ri ichak orqa sathi abssessi. 6—moyak xaltasi abssessi. 405
O‘g‘lim to‘rt yashar edi o‘shanda, tabiiyki, hech vaqoga aqli yetmas, shuning uchun ham u notanish amakilarning oyog‘i ostida o‘ralashib yurar edi Shohidlikka chaqirilgan qo‘shni ayol kelib uni qo‘liga oldi, so‘ng to‘zg‘ib yotgan xonaga alangladi va biz — baxtiqarolar qanday kunlarga qolganligimizni anglab yetdi shekilli, o‘g‘limni bag‘riga bosgancha sho‘rlik uvlab yig‘lab yubordi
adovatda yurgan ota-onasi hatgo uchrashuvga yo‘l qo‘ymadilar. Xat yozib kiritdim, Lug‘fi javob yozib chiqariddi. Uning qo‘li teggan, ko‘zyoshlari tomgan qog‘oz ustidagi satrlarga termulib qoldim. Men o‘ning xatini bir emas, bir necha bor o‘qidim, ko‘zim tolguncha, har bir so‘zi yod bo‘lib qolguncha o‘qidim. Ikki sohildan turib bir-birimizga dil Oayozlarini yo‘llaymiz, o‘rtadagi ko‘prik-muhabbatimiz sarson. Sevganing bilan yashay olmasang, uying obod bo‘lmasa, hali yig‘ilib ulg‘urmag‘an chimildiq o‘rnida judolik, iztirob dilingga g‘ashlik solib tursa. Bu qanday bedodlik. Bu qanday dard o‘zi: Uchrashmoqqa haqimiz yo‘q.. Lutfi sevadi meni, ha! Menga boshqa kech narsa, hech narsa kerak emas. Ammo Lutfining tezroq sog‘ayib ketishini istardim. Men kimga borib arz qilishimni, xotinimni zo‘rlab olib ketdilar deb yordam so‘rashimni bilmasdim. Autfimning dardiga chora tonilmaguncha men begonaman, unga, ha, begona... Manaeshiting‘g uning Mansur nomiga yozgan g‘azalini: Muntazirman, lekin mening tulzorim yo‘q. Aytolmadim rozimni, ul g‘amg‘guzorim yo‘q. Naylayinki, xastadirman haqsizligim shul, Sendan o‘zga bu yurakda ohu zorim yo‘q. Ulfatimdir o‘y-xayoling tunlari yolg‘iz Rohatim yo‘q, sendin o‘zga intizorim yo‘q. Lutfimni zorlatib qo‘ymayman, yo‘q; Men uni olib ketaman. Ota-onasinikiga bordim. Olib kelmoq uchun, davolatmoq uchun bordim. Biz-u bilan ko‘rishdik. Ozibdi, yuzlari so‘lg‘in. Xumor qarashlari yo‘q, boqishlari ham allaqanday hasratli. Ko‘zlarimni uzolmay qoldim undan. Mahliyo termulib turgan ko‘zlari yerga qadaldi. Biz birga yashay olmasligimiz, buning uchun Lutfining kasalligi mone’ ekaniga iqror edik. Lekin ko‘ngil-chi, ko‘ngil bunga ko‘nikarmikan! Bir-biriga tashna ikki yurakka buyruq berib bo‘larmikin Yurakka muhrlanib qolgan muhabbat payvandini uzib tashlab bo‘larmikin) Lutfi davolanishi, sog‘ayib ketishti kerak. Oylar ketidan oylar o‘taverdi. Shu zaylda institutni bir amallab tamomladim, qidiruv ishlari bilan tTOG‘GA-EE 34
O‘zbekistonda mahalliy va xorijiy oliy ta’lim muassasalarining o‘zaro kelishuvi hamda qo‘shma ta’lim dasturlari asosida talabalarni o‘qitishni tashkil etish va ikki tomonlama tan olinadigan diplom berish amaliyoti joriy etiladi. Bu O‘zbekiston Prezidentining “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarorida ko‘zda tutilgan. Qarorga muvofiq, 2018-yil 1-sentabrdan boshlab oliy ta’lim muassasalariga professor-o‘qituvchilar tarkibiga ishga qabul qilish tegishli kafedraning kengaytirilgan ochiq majlisida pedagog kadrlar va jamoatchilik kengashining a’zolari ishtirokida sinov darsi o‘tkazish natijalari bo‘yicha ushbu majlisning tavsiyasiga ko‘ra amalga oshiriladi. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markaziga Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi bilan birgalikda 2019-yil 1-yanvargacha bo‘lgan muddatda: Oliy ta’lim muassasalariga kirish imtihonlaridagi test savollarini tayyorlash uslublarini ilg‘or xorijiy tajriba asosida qayta ko‘rib chiqish hamda ularni takomillashtirish bo‘yicha takliflarni belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish; Ilg‘or xalqaro imtihon tizimlari (TOEFL, IELTS, CEFR, SAT General, SAT Subject va hokazo) sertifikatlariga ega bo‘lgan abituriyentlarga tegishli fanlardan belgilangan eng yuqori ball berish va ushbu fanlar test sinovidan ozod qilish tartibini ishlab chiqish va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish topshirildi. Oliy ta’lim muassasalarining ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha prorektori lavozimi o‘rniga yoshlar bilan ishlash bo‘yicha prorektori lavozimi joriy etiladi, yoshlar bilan ishlash bo‘yicha prorektorlarning faoliyatini muvofiqlashtirish vazifasi Prezident devonining Yoshlar siyosati masalalari xizmatiga yuklanadi. Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vaziri, tasarrufida oliy ta’lim muassasalari mavjud vazirlik va idoralar rahbarlari — tegishli oliy ta’lim muassasalari rektorlari va prorektorlarining, innovatsion rivojlanish vaziri — barcha oliy ta’lim muassasalari ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektorlarining faoliyati natijalarini ularning “Yo‘l xaritalari”da belgilangan vazifalarning bajarilishi yuzasidan har oyda kamida bir marta tanqidiy muhokama qilib boradi. O‘zbekiston Respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirining, tasarrufida oliy ta’lim muassasalari mavjud vazirlik va idoralar rahbarlarining mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda tegishli oliy ta’lim muassasalarining faol ishtirokini ta’minlash yuzasidan hisobotlari har yili Vazirlar Mahkamasining majlislarida muhokama etiladi. Vazirlar Mahkamasi muhokama natijalariga ko‘ra oliy ta’lim muassasalari rektorlarining egallab turgan lavozimiga loyiqligi yoki noloyiqligi masalasini ko‘rib chiqadi. Oliy ta’lim muassasalari rektorlarining faoliyati samaradorligiga baho berishda o‘quv jarayoniga yuqori malakali xorijiy olimlar, o‘qituvchi va mutaxassislarning keng jalb qilinganligi, shuningdek, O‘zbekistonda yetakchi xorijiy oliy ta’lim muassasalarining filiallarini ochishda ularning tashabbuskorligi inobatga olinadi.
Sanga yetishmasa tong yo‘q, bu aqli zulmoniy Ki, mehr shamg‘ig‘a parvona bo‘lmadi xuffosh (271). xXuffoshu lug‘atlarda «ko‘rdillikka ishora va g‘aflat»! deb izohlangan. «Agarda qorong‘ulikda qolgan bu aql senga yetisholmasa (sening mohiyatingni anglab yetmasa), ajablanmaslik kerak, chunki quyosh sham’iga ko‘rshapalak parvona bo‘lolmaydir. Allohni anglashda aqlning kuchi ko‘rshapalakning quyosh oldidagi ahvoli bilan barobar deya inson ojizligini tan oladi shoir. Aqli zulmoniy va mehr sham’i kabi zid tushunchalar baytda aytilayotgan fikr mohiyatini ochib berishda muhim o‘rin tutgan. Inson aqlining bu jihati bilan bog‘liq fikrlarni boshqa hamdlarda ham uchratish mumkin: Xirad gar av’mo esa kunhi zoting ichra, netong, Quyoshni ko‘rmasa xuffosh bordurur mavzur."" «Sening zoting mohiyatini anglashda aql ojiz bo‘lsa, nega ajablanish kerak, axir, ko‘rshapalakning quyoshni ko‘rolmasligi uzrli-ku!» Demak, Haqning mohiyatini anglash yo‘lida inson aqli ko‘rshapalakning quyosh qarshisidagi ahvoli bilan barobar. Zero, Alloh mohiyatini aql bilan anglab bo‘lmaydi. Hadisi sharifda ham: «Allohning mohiyati haqida emas, "7 Sajjodiy Sayyid Ja’far. Farhangi istilohot va ta’biroti irfoni. – Tehron, 1370 hijr. –S.354. 18 Alisher Navoiy. Yigirma jildlik. 4-jild. –Toshkent: Fan, 1990). – B.99. 45
Dumaloq teshikdagi difraksiya 4.24-rasm. Dumaloq teshik holidagi kabi juft zona soni qora markaziy polosa, toq soni esa qizil markaziy halqa hosil bo‘lishini kuzatamiz (4.24-rasm). Tirqish toraytirilganida geometrik soya hosil bo‘ladigan sohaga yondashgan polosalarda energiya taqsimoti o‘zgaradi. 14-namoyish tajriba. Tola difraksiyasi Maqsad: Yorug‘lik difraksiya hodisasini tolali ramka orqali namoyish qilish. Kerakli jihozlar: 1LG-75 lazeri, mikroobyektiv, ramkaga o‘rnatilgan metall tolali to‘siq, ekran. Tajribani bajarish tartibi: Namoyish tajriba sxemasi quyidagi 4.25-rasmda keltirilgan. 176
ga ola boradi. Tantilik, jasorat, mardlik shiori va amali bo‘lgan sarkarda Makbetning ko‘nglidan joy olgan o‘sha qurt bahaybat tus olib, uni xiyonat, nomardlik va jinoyat yo‘liga boshlaydi: kechasi uxlab yotgan qirolni u qilich bilan chopib o‘ldiradi va taxtni zo‘rlik bilan egallaydi... Ushbu lavhani keltirishdan maqsadimiz tanti, mard va jasur sarkarda sanalgan odamning ko‘ngliga alvastilar tomonidan joylangan yovuzlikning mittigina urug‘i (axborot tarzida yetkazilgan fikr, g‘oya) uni misli ko‘rilmagan jinoyatlarga yetaklaydi. Yeki turmushda uchrab turishi mumkin bo‘lgan boshqa bir ibratli voqeani tasavvur qilaylik: bir ota-onadan paydo bo‘lgan aka-ukalar yoshlikdan bir-birlariga mehribon, bir-birlari bilan ahil, inoq bo‘lib o‘sishadi, bir mayiz topishsa, bo‘lib yeyishadi. Vaqti kelib ular uylanishgach, kelinlar yaxshi tarbiya ko‘rgan, keng fe’lli, aqlli bo‘lishsa, aka-ukalar orasidagi mehr-oqibat, inoqlik, ahillik davom etaveradi, kuchayadi. Xudo ko‘rsatmasin, bordi-yu, kelinposhsholar asta-sekin jufti halollarining qulog‘iga shivir-shivir gaplar qila boshlashsa, kfalonchidan sizning qayeringiz kam?», «Kun tug‘sayam, oy tursayam falonchiga ekan-da», kfa-lonchi siz haqingizda bundoq dedi-ya» kabi fisq-fasodlar qilaversa, har qanday tog‘ kabi sabr-bardosh ham sekin-sekin yemirilib, aka ukaga, uka akaga yovqarash qilgan, bora-bora zardali, zaharli gaplar aytila boshlagan.. Qarabsizki, oxir-oqibat, «bir qorindan talashib tushgan» og‘a-inilar, bir ota-onadan dunyoga kelgan jigarbandlar bir-birlarini ko‘rishga ko‘zi, otishga o‘qi yo‘q yotlarga, yovlarga aylanadi. O‘ylab ko‘rilsa, so‘z naqadar qudratli moddiy kuchga aylanishi mumkin ekan; Faqat mos va xos so‘zni kerakli joyda, kerakli sharoitda, kerakli odamlarga singdirilsa bo‘lgani. Bunday hol jamiyatga ham, uning kichik bir hujayrasini tashkil etgan oilaga ham birdek xos bo‘lishi mumkin. Bu xususiyatni azaldan mafkura sohasining odamlari, mutaxassislari yaxshi anglashgan, undan kerakli maqsadlarda foydalanishgan. Mavzuni ushbu misoldan boshlaganimizning boisi —uzoq asrlik insoniyat tarixining so‘nggi ikki-uch asrida ayrim elat, xalq va millatlar o‘zlarining mavqelarini mustahkamlash yoki boshqalarga nisbatan ustunliklarini saqlab turish uchun so‘zdan, aniqrog‘i, 94 puxta o‘ylangan reja asosida bir tizimga kiritilgan fikrlar majmuasi—mafkuradan foydalangan. Hozirgi paytda—kishilik jamiyati fan va texnikaning eng so‘nggi yutuqlaridan keng foydalanayotgan bir davrda mafkura yanada qudratli vositaga aylanmoqda. Bundan bir yarim asrgina muqaddam kishilarning bir-birlarini qul tarzida sotishlari, uning kuchidan, mehnatidan vahshiylarcha foydalanishlari tabiiy hol hisoblangan. Ijtimoiy hayot taraqqiy topa borgach, kishilar o‘z harakatlarining ijtimoiy-falsafiy-axloqiy jihatlarini anglash darajasiga yetishgach, bir-birini qul qilish insoniyat nomiga dog‘ tushiruvchi sharmandali hodisa ekanligi ayon bo‘lib qoldi. Yaqin-yaqinlarda ham biri ikkinchisidan ijtimoiy hayotda mavqei ustunroq bo‘lishi, muayyan moddiy va ma’naviy imtiyozlarga ega bo‘lishi uchun bir paytlar o‘ylab topilgan turli nisbalar, rutbalar, unvonlar: knyaz, dvoryan, graf, lord, sayyid, xo‘ja kabi ayirmalar «qonuniy» hisoblangan, buni xudoning o‘zlari-ta bo‘lgan marhamati deb izohlashgan. Hatto kimda-kim «Tangri oldida hamma baravar, inson zoti borki, onadan bir xilda dunyoga keladi, u hayotda ham birdek mavqeda bo‘lishi kerak» desa, uning og‘zini bekitishga urinishgan. Bunday notenglikning mafkuraviy zaminini ham topishga harakat qilishgan: go‘yo xudodan shunday imdod bo‘lgan. Mulohaza uchun chekinish. Mashhur o‘zbek shoiri Muqimiyning «Tanobchilar» hajviyotidan: Qaysiki qishloqqa tushar otidin, Elni yig‘ib voqif etar zotidin. Derki: «Ko‘zungga hali kal xo‘jaman, Mahdumi Avzamlik o‘zim xo‘jaman: Bizga bobo hazrati Shoxlig‘ mazor, Muxlisimiz mardumi ahli diyor. Ham yana Erhubbi bo‘lodur tag‘o, Ammamizning erlaridur Nurato. Bibi Ubayda bo‘ladur xolamiz, Toh kelur erdi kichik bolamiz. Xizr otamlarga birodar erur, Chimlig‘ azizlar menga dodar erur. Dehqonlarning ekinzorlarini soliqqa tortish uchun uni o‘lchashga chiqqan firibgarlar Sultonalixo‘ja va
Qirg‘izistonda halok etilgan militsiya xodimlari nomlari ma‘lum qilindi Qirg‘iziston Ichki ishlar vazirligi matbuot xizmati 4 yanvar kuni poytaxt Bishkekning Oktyabrь tumanida o‘ldirilgan uch militsiya xodimi ismi shariflarini oshkor qilgan
Ikkinchidan, chet el qaror final bo'ladi Bu milliy qonunchilik tomonidan talqin qaysi ma'noda, kuchga "tugayotganidan" va kirishidan tushunchasi farqlash zarur ehtimoli qaror milliy qonunchiligiga muvofiq bir "final" emas, degani emas High sudiga qaror ustidan shikoyat qilish; Bu holatda u faqat qaror qildi qaysi Shu sud tomonidan o'zgartirilishi mumkin emas, deb talab qilinadi
—— buralib qolishi, falaji), ona tovuqlarda tuxum berishning, tuxum tarkibidagi retinol va karotinoidlarning keskin kamayishi xarakterli bo‘ladi. Tashxis. Anamnez ma’lumotlari, kasallikka xos klinik belgilar, tuboratoriya tekshirishlari asosida qo‘yiladi. Nafas yo‘llari jarohatlanishi ми kon"yuktivaning jarohatlanishi bilan o‘tadigan yuqumli kasalliklardan farqlash lozim. Davolash. Kasallikning sabablari yo‘qotiladi. Rasionga ko‘k oziqalar, o‘t uni yoki retinol saqlovchi preparatlar kiritiladi. Retinolning davolovchi dozalari profilaktik dozasidan 3-5 marta ko‘p bo‘lib, davolash 2-3 hafta davom etadi. Profilaktikasi. Parrandalar rasioni retinol va karotinoidlar bilan yetarlicha ta’minlanadi. Inkubasiyaga qo‘yiladigan tuxumlarning tarkibida A’ vitaminining miqdori me’yorlar darajasida bo‘lishi lozim. Parrandalar uchun karotinning asosiy manbasi o‘t unlari hisoblanadi. Ularning rasiondagi miqdori 7-894 ni tashkil etishi kerak. Parrandalarning retinolga bo‘lgan sutkalik ehtiyoji katta tovuqlarda 2-3; 1 oygacha bo‘lgan jo‘jalarda-0,3; 1-2 oylik jo‘jalarda -0,8; 2-5 oylik jo‘jalarda-3,5; o‘rdaklarda-3,5 XB ni tashkil etadi. I) gipovitaminoz (Raxit. D hypovitaminosis). Surunkali kasallik bo‘lib, kalsiy-fosfor almashinuvining buzilishi va suyak to‘qimasi o‘sishining yomonlashishi bilan tavsiflanadi. Asosan 3-5 oylik yoshdagi jo‘jalar kasallanadi. Sabablari - rasion bilan kalsiferolning organizmga me’yordan kam miqdorda tushishi. Ikkilamchi omillar - kalsiy, fosforning tanqisligi, kalsiy - fosfor nisbatlarining buzilishi, ultrabinafsha nurlarining yetishmasligi, antisanitariya holati hisoblanadi. Rivojlanishi. Kalsiferol ham A vitaminiga o‘xshash o‘sish omili hisoblanadi va uglevodlar, oqsillar, yog‘lar almashinuvida qatnashadi, asosan kalsiy-fosfor almashinuvini boshqaradi. Kaualsiferol yetishmaganda suyak to‘qimasining o‘sishi izdan chiqadi, bo‘g‘imlar hamda muskullarda patologik jarayonlar rivojlanadi. Kalsiy almashinuvining buzilishi nerv faoliyatining, qalqonsimon bez endokrin funksiyalarining buzilishiga olib keladi. Yosh jo‘jalarda bir 377 2 —50 a D gipovitaminozi
7) Xarilorlar xatti-harakatiga ta’sir etuvchi omillarni aytib berin 2) Olam yopi, kasbi va hayot tarzining ehtiyoj bilan bog‘liqligi. 3) Xaridorlar shaxsiy xislatlarining ehtiyojga ta’siri 8,4, XARIDOR BOZORDA. Endi e’tiborni tovarni sotib olishga qaratamiz. Xarilor qanday qilib tovarni sotib oladi) Bu jarayonda nimalar yordam beradi va nima xalaqit beradi? Tovarni sotib olish jarayoni qachon boshlanadi) Kassaga pul o‘tkazilgandami2 Yoki xaridor bozorga kirib kel-tandami? Aslida. bu jarayon ancha ilgari boshlanadi. Pulning xaridorlan sotuvchiga o‘tishi yoki tovarning xaridor qo‘liga o‘tishi sotib olish jarayonining oxirgi bosqichi hisoblanadi. Xo‘sh, sotib olish jarayonining boshlang‘ich bosqichi nimadan iborat 8.3-rasmda sotib olish jarayonining barcha bosquchlari aks ettirilgan. Vaziyat. Bu tovarga ehtiyox paydo bo‘lgan yoki uni sotib olish imkoniyati vujudga kelgan holatdir. Bu bosqich natijasida biror tovarga yoki xizmatga nisbatan ehtiyoj vujudga keladi. 162 vaziyat ma’lumot
1995 yil Phoeni va Intel kompaniyasi bilan shartnoma tuzganligi haqida aytib o’tdi, va ularni kirish-chiqish bazaviy tuzilishi INTEL platalari bilan ta’minladi 1999 yilga kelib unda bu shartnimani Amij, Dle, Ami tuzdi Hozirgi hammadan ko’p sotiladigan Platalar Intel platalardir
— E, og’zingizga qarab gapiring! — debdi nodon uning og’ziga urib — O’sha siz ko’klarga ko’tarib maqtayotgan odam uchiga chiqqan muttaham! Butun qarindosh-urug’ini — Siz hali fozil odamlar borligiga ishonasizmi? — derkan Nihoyat, tanishlari nodon to’g’risida: — Tili-chi, tili, tilini aytmaysizmi?! Baloi azimda o’ziyam! — deb qo’shimcha qilibdi
2016 yil yakunlari bo‘yicha ikki davlat o‘rtasidagi mahsulot ayirboshlash hajmi 197 mln dollarni tashkil etgan bo‘lsa, Yanvar-sentyabr oylarida bu ko‘rsatkich 178,2 mln dollarga yetdi
D bo‘yicha markazlashtirishda: D bo‘yicha o‘tqizmalar — H7/f7; H7/js8; b bo‘yicha o‘tqizmalar — FS/f7; FS/f8; d bo‘yicha markazlashtirishda: d bo‘yicha o‘tqizmalar — H7/f7; H7/26; b bo‘yicha o‘tqizmalar — D9/h9; D9/js7; D9/k7; FT0/f9; F1O/is7; b bo‘yicha markazlashtirishda: b bo‘yicha o‘tqizmalar — FS/jis7; D9/e8; D9/f8; F8/d9; F10/f8. Standartlarda markazlashtiruvchi diametr va yon tomonlari bo‘yicha o‘tqizmalarning biriktirilishi me’yorlanmagan. Bunday biriktirilishni konstruktor o‘zi tanlashi kerak. To‘g‘ri yonli shlisli birikmaning shartli belgisi markazlashtirish usuli uning elementlarining asosiy o‘lchamlari va ular bo‘yicha o“tqizmalardan tarkib topgan. Masalan: d—8 x 36 H/7//e8S x 40 HI2/allx 7 D9/f8. Buning ma’nosi: shlisli birikma ichki diametri d bo‘yicha markazlashtiriladi; 8 tishli; ichki diametri d—36 mm, o‘tqizmasi 7/8; D—40 mm, o‘tqizmasi HI2/alT; b # 7 mm, o‘tqizmasi D9/f8. Alohida vtulka va val tegishli ravishda faqat bitta joizlik maydoni bilan belgilanadi: vtulka d— 8x 36H7 x 40HI12 x 709; val d—8 x 36e8 x 40all x 718. Markazlashtiruvchi diametrlar bo‘yicha joizlik maydonlari ko‘rsatmasligiga yo‘l qo‘yiladi (chunki bu joizlik maydonlari standartlarda bir ma’noli me’yorlanadi), lekin yon tomonlari bo‘yicha o‘tqizmalar markazlashtirish usulidan qat’iy nazar ko‘rsatilishi shart. Masalan, D bo‘yicha markazlashtirilganda D-8x36x40H7/h7x7 F10/f9; yon tomonlar bo‘yicha markazlashtirilganda o‘tqizmani faqat shu parametr bo‘yicha ko‘rsatish mumkin: b-8x36x40x7D9/h8. Evolventali shlisli birikmalar (8.5-rasm) to‘g‘ri yonli shlisli birikmalardan faqat tish va ariqchalari yon yuzalarining shakli bilan farqlanadi. Ularning vazifasi to‘g‘ri yonli shlisli birikmalarnikidek bo‘lsa-da qator afzalliklarga ega: ishlovboproq, chunki bir modulli vallar bitta chervyak freza bilan ishlanishi mumkin, tishli g‘ildiraklarga qo‘llanadigan barcha pardoz operatsiyalarni (shevinglash, jilvirlash va hokazo) qo‘llash imkoni borligi; ularning tishlari o‘zgaruvchan qalinlikka egaligi va asosi yo‘g‘onroq bo‘lishi hamda profillar tekis o‘tishi (o‘tkir burchaklar—kuchlanishlar 239
mahsulotlari ishlab chiqariladi. Zig“irning urug‘i esa turli xildagi bo‘yoqlar, oziq-ovqat mahsulotlari ishlabchiqarish uchun ishlatiladi. Dolgunets zig‘irpoyasi. Dolgunets zig‘irpoyasi ingichka, balandligi 60-90 sm, yo‘g‘onligi 0,8-1,4 mm va 5,5 mm, 91 tagacha urug‘lik ko‘sagi bo‘ladi. Dolgunets zig‘iri asosan tola olish uchun o‘stirilib, poyasidan 20-2590 miqdorida to‘qimachilik sanoatida qo‘llaniluvchi tola olinadi. U Rossiya Federatsiyasida (markaziy shimoliy-g‘“arbiy va shimoliy-sharqiy viloyatlar hamda Sibir o‘lkalari), Belarus va Boltiq bo‘yi respublikalarida yetishtiriladi. Zig‘ir o‘stirish bilan sanoati keng rivojlangan Fransiya, Belgiya, Niderlandiya, Italiya kabi qator davlatlar ham shug‘ullanadi. Kudryash zig‘ir poyasi. Kudryash zig‘ir poyasi unchalik yuqori o‘smaydigan (bo‘yi 30-35 sm) tanasining eng past qismidan boshlanuvchi qisqa va mustahkam shoxchali o‘simlikdir. Kudryash zig‘irpoyasida dolgunets zig‘ir poyasiga nisbatan 20-30 barobar ko‘p urug‘ ko‘sagi bo‘ladi. Shuning uchun ham undan yog‘ olish uchun ko‘proq foydalaniladi. Kudryash zig‘iri asosan o‘rta Osiyoda yetishtiriladi. Mejeumok zig‘ir poyasi. Mejeumok zig‘ir poyasi asosan o‘zining xususiyatlariga ko‘ra «dolgunets» va «kudryash» zig‘irpoyalari oralig‘idadir. Uni asosan yog‘olish uchun va qisman tolasini olish uchun o‘stiriladi. Umuman zig‘ir yetishtiradigan davlatlarda 22 dan ortiq zig‘ir navlari ekiladi. Bulardan ko‘p tarqalgan navlari Orshanskiy-2, Smolenskiy, Pskovskiy-359, Mogilevskiy, K-6, VNIL-17, Progress, Tomskiy-10, Ukrainskiy-2 va hokazolar. Har bir zig‘ir navini ekish uchun uning hosildorligiga, tolasining sifatligi, kasalliklarga chidamligiga, ob-havo haroratiga, tuproqning tuzilishiga qarab ma’lum tuman va viloyatlarga tavsiya etiladi. Biroq zig‘ir ekuvchi hududlar ikkidan beshgacha navdagi zig‘irlarni ekadilar. Zig‘irpoyasining rivojlanishi va uni yigishtirish. Zig‘ir urug‘i ekilgandan to tolasi to‘la pishib yetgunga qadar 90-100 kun kerak bo‘ladi. Ob-havo qulay kelgan yillari esa, o‘sish jarayoni ob-havo sovuq kelgan yillarga qaraganda biroz tezlashadi. 55
Emir Kusturitsa: “Gollivud – bu kino qabristoni” - Xalq so'zi Emir Kusturitsa: “Gollivud – bu kino qabristoni” 00:17 18 May 2020 Madaniyat Gollivud hattoki erkinlik asosiy gʻoya sifatida ilgari surilsa ham har doim haddan tashqari gʻoyaviy boʻlib kelgan. Men buni yangi din deb atayman, u odamlarni muayyan jamiyatning bir qismi boʻlish va ularni hayajonlantirish uchun yaratilgan. Toʻgʻri, juda mashhur filmlar Gollivudda ishlab chiqarilgan, ammo men uchun Gollivud – bu kino qabristoni. Bugun eng yaxshi filmlar Eron va Rossiyada, baʼzan Serbiya kabi kichik mamlakatlarda suratga olinmoqda, bu yerda odamlarning hali ham aytadigan gaplari bor. Yirik davlatlar inson hayotini emas, balki video oʻyinlarni namoyish etishadi. Festival tashkilotchilari filmlarni futbol murabbiyi kabi tanlashadi. Endi festivallar Antonioni davridagi kabi emas yoki hech boʻlmaganda 80-yillar darajasida ham emas. Kinoda inqilob qila oladigan odam paydo boʻlmaguncha, biz – katta avlod noroziligimizni bildirishimiz kerak. Men pessimist emasman, shunchaki haqiqatni aytmoqchiman: talabalik davrida biz Bergman, Fellinining yangi filmlarini intiqlik bilan kutardik va ularning ishlarini tomosha qilardik. Bugungi kunda festivallar mualliflardan koʻra muhimroqdir. Va shuning uchun festivallarni tanqid qilaman. Buni yaxshi tushunasiz: biz dunyo va dunyo madaniyatini oʻzgartira olmaymiz. Ammo men bunga qodir boʻlgan odamlar borligiga ishonaman. Pessimizm va yangi haqiqatni muvozanatlashtiradigan yangi energiya paydo boʻlishiga umid qilaman.
di. U hovliga sakrab tushdi-yu, uydap oz miltig‘ini o‘qlab CHIQDI... Kechki payt edi. O‘q ovoziga odam to‘planganda mis ko‘za qorni pachoqlanib tuproqda ag‘anab yotar, undan to‘kilgan suv yerni qoyeraytirib ko‘llab turar edi. Avazning o‘ng qo‘li shilqillab osilib qolgan. Yengining ichidan sirqib chiqqan qon panjalarining orasidan oqib yerga tomyapti. Hulkar yig‘lab uni suyab turibdi. Ortiq bilan Zamonali Xolbekning qo‘lidan miltig‘ini tortib olgan, o‘zini sudrab olib ketishga urinishardi. Xolbek siltanib va Avazga qarab xirillab: —Qolganiga qarzdorman! — deyardi.—Ikkalangni qo‘shmozor qilaman —Jim bo‘l-e, ablah 1— deb Ortiq uni itarib yubordi. Xolbek devorga borib urildi. Birdan akalik mehri uyg‘ongan Ortiq Xolbekni yana bir-ikki tepdi. Avazni uyga olib kirib ketishdi. Hulkar ne ahvolda uylariga qaytar ekan, yo‘lda uchragan ba’zi kampirlar: —Hamma balo mana shu megajindan chiqdi —deyishardi. Avazning yarasi uncha xavfli emas edi. Uyga olib kirib dori-darmon qilishdi, " Voqeadan kechroq xabar topgan Ismat 6060 «YOZamona-li militsiyaga xabar bergani ketibdi» degan ovozani eshitib, yuragi taka-puka bo‘lib ketdi. Qudasi usta Qambarning oldiga chopib bordi. Ortiq ham shu yerda edi. Uchovlashib Avazning oldiga kirishdi. —Aytib qo‘yma, qarg‘aga otgan ekan, menga tegib ketdi degin,—deb Avazdan iltimos qilishdi. Avval Xolbekni, keyin «kasofat qizni» so‘kishdi. Yarasi og‘rib, isitmalay boshlagan Avaz: —Agar shu qizga yana til tekkizsalaring,—dedi, — ota-bola ikkovingni qamataman-u, Hulkarni olib, qishloqdan chiqib ketaman — Avazjon —deb yalindi Ismat bobo.—Biz shu qizdan kechdik{ Mayli, o‘tgan ishga salovat! Endi og‘zingdan chiqarma... Agar Avaz Hulkarni o‘ylamaganda, Xolbekni ham, otasini ham ayamagan bo‘lar edi. Chunki Xolbekni otasi tezlagani unga ma’lum edi. Xolbek esa miltiqni Hulkarga to‘g‘rilab otgan, Avaz Hulkarni yelkasi bilan urib chetlanishga arang ulgurgan, shundan keyin o‘q uning bi! 39
O‘zbekiston va jahon yangiliklari bilan Telegram orqali tanishing! Daryo internet nashriga be e'tibor bo'lmaganingiz uchun rahmat IIV akademiyasi kursantlari va o‘qituvchilari xitoylik hamkasblari bilan tajriba almashdi Eng ko‘p o‘qilgan Sovuq xabarlar bilan Toshkentga kelgan Shoygu, sel va toshqinlar ichida qolgan O‘zbekiston, yana bir lavozimidan ozod etilgan Parpiyev va kunning boshqa muhim xabarlari O‘zbekistondan yuborilgan 23 tonna gilos va 17 tonna o‘rik Rossiya hududiga kiritilmadi
Turkiyada to'ydagi terakt oqibatida 30 kishi halok bo'ldi » ELLO.uz - Скачать музыку бесплатно и слушать онлайн Turkiyada to'ydagi terakt oqibatida 30 kishi halok bo'ldi Комментариев: 0 Просмотров: 61 Дата: 21-08-2016, 06:23 Turkiyaning G'aziantep shahridagi to'yda yuz bergan portlash oqibatida halok bo'lganlar soni 30 kishigacha Yetdi, 94 kishi yaralandi. Bu haqda mahalliy hukumat ma`lumotlariga iqtibos keltirgan holda Associated Press ahborot agentligi habar bermoqda. Turkiya bosh vaziri o'rinbosari Mehmet Shimshek hujumni terrorchi-hudkush amalga oshirganini ma`lum qildi. Hukumat vakillari ushbu teraktni ham Kurdiston ishchi partiyasi, ham IShID jangarilari amalga oshirgan bo'lishi mumkinligini aytishmoqda. Manba: Kun.uz
Ob’yektlardagi oddiy amallar. Ob’yektlar bilan ishlaganda asosiy amallar -bu, ko‘chirib o‘tkazish, katta va kichik shaklga keltirish, aylantirish, bo‘laklarni almashtirmoq, tekislamoq va ko‘paytirmoq. Ajratilgan ob’yektning markazida ob’yekt bilan uzviy bog‘liq koordinata tizimini aniqlaydigan uchta koordinata o‘qi paydo bo‘ladi - X, Y va Z . Bu koordinata o‘qi mahalliy ob’yektning koordinata tizimdan tashkil topgan. Mahalliy koordinata tizimi chiqqan o‘qdagi nuqta tayanch (Pivot Point) deb ataladi. Tayanch nuqta ba’zan ob’yekt markazidan siljishi, gohida bir-biriga mos kelmasligi mumkin. Masalan, markazga to‘g‘ri kelgan tayanch nuqta qatlamini / qimirlamay turishi kerak, ammo, agar bu ob’yektni Hemisphere(yarim qatlam) ko‘rsatkichi bilan o‘zgartirib ob’yektni sozlansa, tayanch nuqta ob’yekt markazining pastki qismida joylashadi. Ob’yektda har qanday oddiy amallarni bajarishda uning joylashishiga qarab uch o‘lchovli joylashuvni o‘zgartishda bevosita kontekst menyusini chaqirish lozim, ya’ni ob’yektda sichqonchani o‘ng tugmachasini bosing. Menyuga tegishli biror amalni tanlash - Move (ko‘chirish), Scale (Masshtablashtirish), yoki Rotate (Aylantirish). Isolsate Seleaectiori: Eaтг cи тe И Freeze Selection Lis nhicde bsy£ Niame Unhicsde 41 Hide LUnselected Hide Selection Rotate anha tost CHo Properties... Pure Editor...
42-rasm. SQL rejimiga o‘tish. Natijada SQL so‘rovlarini yozish uchunishchi maydon hosil bo‘ladi. Kerakli ma’lumotlarni tanlash uchun oddiy SQL so‘rovlari quyidagicha tuzilgan. So‘rovlar yordamida jadvallar va atributlarni chaqirish uchun SELECT xizmat so‘zidan foydalanish mumkun. SQL so‘rovidagi har qanday yozuv nuqta-vergul bilan tugaydi. SELECT «maydonlar nomi» FROM «jadvallar nomi» IWHERE «tanlash sharti») IGROUP BY «guruhlash sharti») IHAVING « guruh-tanlash-sharti») 67
Gazetani juda intiq kutadiganlar bor Ular hatto tahririyat bilan doimiy bog’lanib, gazetaning shu soni soat nechada bosmaxonaga berilishi-yu, bosish uchun qancha muddat ketishigacha qiziqishadi Gazetani qo’lga olishni intiqib kutishadi To’g’ri, ular gazetaning har bir sonini shunday qarshi oladi, deyolmaymiz Sababi, ko’pchilikka ma’lum Ular faqat o’zlarining maqolasi chop etilayotgan sonni shunday kutishadi Boshqalari qiziqarli emas Bundaylar uchun gazetaga maqola berish nufuz, obro’, majburiyat tusini olib ulgurdi Shuning uchun ham «shu oyda falon mavzuda maqola chiqarishim kerak», yoki «biror maqolaga familiyamni qo’yib yuboringlar», kabi «iltimos»lar matbuotning kundalik hayotiga aylanayozdi Aslida har bir soha faoliyatidagi ijtimoiy ahamiyatga ega eng muhim jihatlarni keng targ’ib-tashviq qilish, ommaga yetkazish kabi e’tiborli va sharafli vazifa negadir biqiq va tor shaxsiy g’arazlar panasida qolib ketayotganday
89 Xabar manbai o‘zlashtirma gapning o‘zida kelganda kontekst bitta sodda yoki bitta qo‘shma gapdan tuzilishi mumkin. Bunday holda makrokontekst hajmi gapning turi, o‘zak, negiz va-(i)bdi qo‘shimchasining valentligi, shuningdek, makrokontekst hosil qiluvchi vositalarga bog‘liq bo‘ladi. Makrokontekst qo‘shma gapdan iborat bo‘lganda, xabar manbai uning birinchi qismida joylashishi mumkin. Bitta mikro-yoki makro-kontekstda ham ko‘chirma xabar, ham o‘zlashtirma xabar ketma-ket yoki aralash ishlatilishi mumkin. O‘zlashtirma xabar manbai mikromatn turiga qarab jamoa, urug‘, elat yoki, umuman, xalq bo‘lishi mumkin. ertak, doston, latifa, afsona shular jumlasidan. -(i)bdi shaklining bunday kontekst yoki mikromatnda qo‘llanishi, ayniqsa, SH. Bo‘tayev ijodida ko‘p uchraydi. II shaxsda o‘zlashtirma xabar to‘rtta qo‘shimcha bilan yasaladi: - (i)bsan, -(i)bsanlar, -(i)bsiz va-(i)bsizlar. Uzvli tahlil shuni ko‘rsatadiki, o‘zlashtirmalik ma’nosi uning ko‘rinishlari va xabar manbai ham kontekstual va matniy tahlilni taqozo etadi. II shaxsda ham o‘zga xabar turlari birgalikda ifodalanadi. Dialogik nutqda ko‘pincha axborot mazmunan va zohiran bitta gap doirasiga sig‘maydi. SHunga ko‘ra kontekst hajman turli darajada kengayadi. I shaxsda-(i)bdi shakli orqali o‘zlashtirma xabar qulay kontekstda ifodalanadi. 2. -gan ekan shakli eshitilgan ish-harakatni ifodalash uchun III shaxsda ko‘p qo‘llanadi. Bunday holda eshitilgan ish-harakat qisman o‘zgartirib bayon qilingan o‘zlashtirma gap hosil bo‘ladi. eshitilganlik fikri bayon qilinayotgan shaxs (xabar manbai, xabar egasi) bilan uzviy bog‘liq. SHuning uchun eshitilganlikning namoyon bo‘lishiga qulaylik tug‘diruvchi vosita bilan birga xabar manbaining qanday ifodalanib, qaerda kelishiga ham e’tibor beriladi. Xabar manbai-gan ekan shakli ishtirok etgan mikromatn tarkibidan tashqari holatda, ya’ni boshqa gap tarkibida ham berilishi mumkin. So‘zlovchi ish-harakatni aniq bir shaxs emas, shaxslardan eshitgan bo‘lsa, xabar manbai vazifasida odamlarning aytishiga qaraganda, aytishlariga qaraganda, surishtirsam, so‘rab surishtirib bilishdiki kabi vosita qo‘llanadi. Xalq og‘zaki ijodi (doston, ertak, rivoyat, hikoyat, maqol va hokazo)da xabar manbai ko‘rsatilmaydi.
ISSN 2181-1296 ILMIY AXBOROTNOMA HAYЧHЫЙ BECTHИK SCIENTIFIC JOURNAL 2022-yil, 2-son (132) GUMANITAR FANLAR SERIYASI Tarix, Falsafa, Huquqshunoslik, Iqtisodiyot, O‘qitish metodikasi Samarqand viloyat matbuot boshqarmasida ro‘yxatdan o‘tish tartibi 09-25. Jurnal 1999-yildan chop qilina boshlagan va OAK ro‘yxatiga kiritilgan. BOSH MUHARRIR R. I. XALMURADOV, t.f.d. professor BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARLARI: H.A. XUSHVAQTOV, f-m.f.d., dotsent A. M. NASIMOV, t.f.d., professor TAHRIRIYAT KENGASHI: S. S. G‘ULOMOV - O‘zFA akademigi A. SAGDULLAEV - O‘zFA akademigi M. MUXIDDINOV -fil.f.d., professor (SamDU) B. E. ERGASHEV -t.f.d., professor (SamDU) B. S. G‘OYIBOV -t.f.d., professor (SamDU) S. K. KARIMOV - fals.f.d., professor (SamDU) J. Ya. YAXSHILIKOV - fals.f.d., professor (SamDU) N. U. ARABOV -i.f.d., professor (SamDU) Sh. A. HASANOV -fil.f.d., professor (SamDU) S. A. KARIMOV -fil.f.d., professor (SamDU) N. Sh. SHODIEV - ped.f.d., professor (SamDU) M.M. MAXMUDOVA - ped.f.d., professor (SamDU) NAZIF SHAHRANY - Indiana universiteti professori (AQSh) MUSTAFA UGURLU - пpoфeccop (Myғлa yнивepcитeти, Typkия) N.T.NURULLAXODJAYEVA -professor (Moskva Davlat universiteti, Rossiya) TAMIR KLEIN - Veysman ilmiy tadqiqot instituti professori (Isroil) HIROAKI HUZIIE - Osaka universiteti professori (Yaponiya) Obuna indeksi – yakka tartbidagi obunachilar uchun -5583, tashkilot, korxonalar uchun -5584
Prezident administratsiyasi rahbari hokimlar va boshqa rahbarlarni klasterlar ishiga aralashmaslik va ma’muriy bosim o‘tkazmaslik haqida ogohlantirib, ular asosiy e’tiborini nimaga qaratishi kerakligini aytdi. Prezident administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqov hokimlar, soha va tarmoqlar rahbarlari ishtirokida yig‘ilish o‘tkazdi. Hukumatdagi manbalarga ko‘ra, tanqidiy ruhda o‘tgan yig‘ilishda prezident tomonidan agrosanoat majmui bo‘yicha qo‘yilgan vazifalar hal qilinmayotgani, ijro intizomini ta’minlash masalalari ko‘rib chiqilgan. Hokimlar va boshqa rahbarlar klasterlar ishiga aralashmasligi, ma’muriy bosim o‘tkazmasligi, balki birlamchi e’tiborini majburiy mehnatga yo‘l qo‘ymaslik, kambag‘allikni qisqartirish, mahallalarda turmush sharoitlarini va infratuzilmani yaxshilash, tadbirkorlik, ayniqsa kichik va oilaviy biznesni qo‘llab-quvvatlashga, odamlarni qiynayotgan masalalarni hal qilishga qaratishi shartligi haqida qat’iy ogohlantirilgan. Eslatib o‘tamiz, shu hafta Kun.uz qishloq xo‘jaligi sohasiga ma’muriy aralashuvlar davom etayotgani haqida ikki material e’lon qilgandi:
Chunki siz ertaroq mahsulot ekib, uni sovuq urdirishingiz yoki kech ekib, hosilni juda arzonga sotishingiz kerak bo‘ladi Issiqxonada o‘z nomi bilan isitish tizimi ham bo‘lishi kerak Bu hosildorlikni yuqori olish uchun juda zarur O‘simlikka qachon issiqlik me’yorida berilsa, u yuqori hosil berishni boshlaydi Agar havo harorati kunduz kuni isib, kechki payt sovib ketaveradigan bo‘lsa, o‘simlik stressga tushadi va kutilgan hosilni bermaydi», – deydi u Bir tup ko‘chatda 5-6 kilogrammgacha hosilKompaniya rahbarining aytishicha, bugun O‘zbekistonda odamlarni bir tup pomidor ko‘chatidan 5-6 kg hosil olish mumkin, deya ishontirish qiyin «Lekin biz bilan buning iloji bor Biz buni o‘z uyimizda ham tajriba qilib ko‘rdik va natijada 1 sotixli issiqxonada bir ekishning o‘zida 2 ming 300 kilogramm hosil oldik Ha, 1 sotixli va 300 tup ko‘chat ekilgan joydan shuncha hosil Bu kutgan me’yorimizdan ancha ko‘p edi va biz hosil hisoblashni to‘xtatib ham qo‘ydik Issiqxonachilikda ko‘p narsa ekiladigan urug‘ sifatiga ham bog‘liq Odamlar hozir issiqxonalarni juda baland, chiroyli qilib quradi, lekin urug‘ tanlashga kelganda, arzon urug‘ ekib qo‘yadi va kutilgan hosilni ololmaydi Biz aynan shuning uchun ham tomorqachilarga kompleks yechim taklif qilyapmiz Bu kompleks yechim – urug‘dan tortib, hosil olishgacha kafolat bo‘ladi degani», – deydi Odiljon Vohidov Bu hali hammasi emas SOF green house’ning tomorqachilarga taklif qilayotgan xizmatlari shu bilangina cheklanmaydi «Kompaniyamiz issiqxona sotib olgan tomorqachilarga onlayn agronom biriktirib beradi, shuningdek, issiqxonaga borib, ekilgan ekinni kuzatib turadigan agronom ham bo‘ladi Agronomlarimiz tomorqachilarga yerni tayyorlash, urug‘ ekish va ekishdan keyingi barcha bosqichlarda yordamchi bo‘ladi», – deydi suhbatdoshimiz Organik toza mahsulot – sog‘lom hayot garovi«Butun dunyoda kimyoviy o‘g‘itlarsiz yetishtirilgan organik mahsulotlar qadrlanadi Shu ma’noda bizning asosiy maqsadimiz organik toza mahsulotlar yetishtirishdir Bu borada ko‘pchilikda yanglish bir fikr bor – organik toza mahsulot qimmat bo‘ladi Yo‘q, aslida unday emas Biz yetishtirayotgan mahsulotlar ham bozordagi narxdan farq qilmasligi kerak», – ta’kidladi SOF green house kompaniyasi rahbari Odiljon Vohidov Issiqxona ishlatib unda organik toza mahsulot yetishtirishni rejalashtirayotgan tomorqachilar kompaniya bilan qanday bog‘lanishi mumkin?SOF GREEN HOUSE MChJ bilan qanday bog‘lanish mumkin?Manzil: 100142 Toshkent shahar, M Ulug‘bek tumani, Buyuk Ipak Yo‘li ko‘chasi, 434-uy Mirzo Ulug‘bek Kichik sanoat hududi Mo‘ljal: Toshkent «Teplitsa Zavodi» orqasida Sotuv bo‘limi raqamlari: 99 373 17 74; 99 913 88 59;Buyurtma berish uchun: https://t me/sofgreenhousesTo‘liq ma’lumot: https://t me/teplitsazavodi Telegram guruxi; https://t me/toshkentteplitsazavodi Telegram-kanali https://www facebook com/toshkentteplitsazavodi/ Facebook sahifasihttps://www instagram com/toshkentteplitsazavodi/ Instagram sahifasi
4 91 dJ/ M M 1, — DV ; d — 1 DV ; M; — 48 ; M.u = d?u . (9.9) ua d Pa u A d F.o NVA UBA 9.1-rasmda tasvirlangan uzatma uchun ir. 3 Uz9 38, 8,/(878). M,, moment ikkita tashkil etuvchidan iborat: M,, va M.d. 199.4) va (9.6) tenglamalarga qarang). Buni hisobga olib, shuningdek (9.2) va (9.9) tenglamalardan foydalangan holda oddiy o‘zgartirishlarni amalga oshirgandan so‘ng quyidagini hosil qilamiz: di ! - . . Rq? = M.(Ti, 92) —S(F, —F,) —K{ fa—f). (9. 10) (9.8) ba (9.10) tepglamalar sistemasi orqali uzatma bo‘g‘inlarining elastikligini hisobga olgan holda uashinali agregatda sodir bo‘ladigan dinamik jarayonlar tavsiflab beriladi. P, = F. ) va F, = 9,0 umumlashgan koordinatalar ushbu sistemadagi noma’lum funksiyalar bo‘ladi. Oldinroq, uzatmani elastik val bilan almashtirganda, ushbu val yo kesimniing Pur Pur Pu kinematik xususiyatlari uzatma chiqish vali V kesimining kipematik xususiyatlariga aynan o‘xshash bo‘lishi lozimligi shartlashib olingan edi va bu hol (9.1) tenglamalar ko‘rinishida yozilgan edi. Biroq bu shartiing o‘rniga teng ma’noli boshqa bir 260
Markaziy bank xorijiy valutalarning o‘zbek so‘miga nisbatan 6 iyulda amalda bo‘ladigan qiymatini belgiladi Unga ko‘ra, dollarning rasmiy kursi 23,45 so‘mga ko‘tarilib, 10 860,14 so‘mni tashkil qildi Yevro 132,98 so‘mga pastlab, 11 182,69 so‘m bo‘ldi Rubl 10,70 so‘mga tushib, 185,88 so‘m bo‘ldi Bundan avval dollar kursi ketma-ket ikki kun tushib, 10 836,69 so‘mni tashkil qilgandi Ma’lumot uchun, Ukrainadagi urush boshlangan kunlarda O‘zbekistonda rubl kursi 140 so‘m atrofida edi, keyingi haftalarda kurs 80 so‘mdan ham pastga tushib ketgan (3 mart kuni 100 so‘mdan pastga tushgan, 9 mart kuni 79,89 so‘mni tashkil etgan), ammo mart oyining ikkinchi yarmida kurs mustahkamlana boshlagan (17 mart kuni 100 so‘mdan oshgan) Shundan keyin rubl kursida qulash kuzatilmagan, aprel oyi boshiga kelib kurs urushdan oldingi holatiga qaytgan, oy oxirida 150 so‘mdan, may oyi boshida 160 so‘mdan ham oshgandi May oyi oxirida qariyb 200 so‘mga yaqinlashgan kurs, keyingi hafta mobaynida yana ortga qaytadi, lekin 23 iyunda kurs 200 so‘mlik nuqtadan ham o‘tadi va 30 iyun kuni o‘zining yuqori nuqtasiga chiqadi (212,43 so‘m) Iyul oyidan esa rubl kursi tushmoqda
10 Zulayho ishini jo‘nashtirgandan keyin daftarini budkaga eltib qo‘ydi-yu, chelak ko‘tarib, mening yonimga keldi. –Qani,— leb sigir sog‘adiganday cho‘nqaydi va chelakning og‘ziga suzg‘ich tutdi: —Loyqaning quyuq joyidan bir belkurak oling-chi Uning boyagi bezovtaligi yo‘qolgan, chehrasi ochilib, ko‘zga juda yaqin bo‘lib qolgan edi. Menga pastdan qarayotgani uchun kipriklarining uchi qoshiga tegib turardi. Oftobda bir tekis qoraygan yuziga tishlarining oqligi va labidagi quyuq qizillik juda yarashib tushgan. Men unga xayolim ketib, aytgan narsasini durust bajara olmadim shekilli: —Men sizga quyug‘idan dedim — kulib gapirdi Zulayho—Oshpaz bo‘lgansiz-ku, axir. Quyug‘idan deganda go‘shti bilan donidan ko‘praq suzmaysizmi? –Xo‘p, mana,—ledim-u tosh-poshlar to‘planib qolgan joyga belkurak urdim. Ertaklarda devga kurak bilan ovqat suzib berganlari esimga tushdi. —Qaysi devga ovqat suzyalmiz?— dedim-—–Boya bittasi yer tagida siqilib yotibdi degan edingiz. O‘shanga bo‘lsa, marhamat. Belkuraklagini suzg‘ichga ag‘larmoqchi edim. –E, shoshmang, oz-oz quying... Ha, ana... Bu o‘sha devning «nishxo‘rdi»... Endi ana u shlangadan biroz suv quying. Tosh-poshlarni suzg‘ichda yuvib tozalaganimizdan keyin ranglari ochilib, sariq, qizg‘ish va ko‘kish tusga kirdi. – Is, devingizning nishxo‘rdi ham chiroyli-ku— dedim. Shunaqa hazillashib, kulishib, men chelakni ko‘tardim. Zulayho suzg‘ich bilan toshlarni oldi. Pastga tushib budkaga kirdik. Zulayho haligi katta daftarini ochib, toshlarning nomi, rangi va boshqa belgilarini yozib qo‘ya boshladi. Men tikka Turgan holda devorga suyanib unga qarab qoldim.
Hojiboy Tojiboyev - O'zbekcha To'y - YouTube
iu baytlar o‘rtasidagi munosab dib qoladi O‘smir yoshdagilarning sish Mellektuat Tanlash kur; Xususiyatlarini €’
3 Ris. 8.7. Postroyeniye polilinii v rejime dug Vыpolnite uprajneniya R2-R4 i test 3 iz razdela 2. Mnogougolnik Q Komanda PO L Y G O N , obespechivayuщaya formirovaniye pravilnogo mnogo ugolnika, vыzыvayetsya iz padayuщego menyu Draw ► Polygon ili щelchkom na piktogramme Polygon na paneli instrumentov Draw. M nogougolniki predstavlyayut soboy zamknutыe polilinii; oni mogut imet ot 3 do 1024 storon ravnoy dlinы. Mnogougolnik mojno postroit libo vpisav yego v voobrajayemuyu okrujnost, libo opisav vokrug nee, libo zadav nachalo i kones odnoy iz yego storon. Tak kak dlinы storon mnogougolnikov vsegda ravnы, six pomoщyu legko stroit kvadratы i ravnostoronniye treugolniki. Zaprosы komandы POLYGON: E n t e r n u m b e r o f s i d e s < d e f a u l t > ukazat kolichestvo storon mnogo ugolnika S p e c i f y c e n t e r o f p o l y g o n o r [E dge ] : — ukazat sentr mnogougolnika E n t e r an o p t i o n [ I n s c r i b e d i n c i r c l e / C i r c u m s c r i b e d a b o u t c i r c l e ] < I > : — zadat klyuch razmeщeniya S p e c i f y r a d i u s o f c i r c l e ukazat radius okrujnosti Klyuchi komandы POLYGON: O I n s c r i b e d i n c i r c l e —f ormirovaniye mnogougolnika, vpisannogo v okrujnost. Vpisannыe mnogougolniki stroyatsya, kogda izvestno rasstoya niye mejdu sentrom mnogougolnika i yego vershinami; f C i r c u m s c r i b e d a b o u t c i r c l e — formirovaniye mnogougolnika, opisan nogo vokrug okrujnosti. Opisannыe mnogougolniki — kogda izvestno ras stoyaniye mejdu sentrom mnogougolnika i seredinami yego storon. V oboix sluchayax eto rasstoyaniye sovpadayet s radiusom okrujnosti; o E dge — ukazaniye odnoy storonы. Pri ispolzovanii etogo klyucha komanda POLYGON vыdayet sleduyuщ iye zaprosы: S p e c i f y f i r s t e n d p o i n t o f e d g e ukazat pervuyu tochku storonы
Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi boshqaruv apparati xodimlarining ish haqi miqdori 2 baravar oshiriladi
NAUCHNIY SOVET 05s.03130.12.2019.G‘y.19.01 PO PRISUJDENIYU UCHENMKX STEPENEY PRI TASHKENTSKOM GOSUDARSTVENNOM UNIVERSITETE UZBEKSKOGO YAZ’TSA I LITERATUR’GIMENI ALISHERA NAVOI TASHKENTSKIY GOSUDARSTVENN’QY UNIVERSITET UZBEKSKOGO YAZ’!KA I LITERATURBE IMENI ALISHERA NAVOI SADINOVA NIGINA SAFAROVNA «LINGVOPRAGMATICHESKIE OSOBENNOSTI KONTRASTA V XUDOJESTVENNOM TEKSTE) (NA PRIMERE PROIZVEDENIY ANVARA ABIDJANA, USMANA AZIMA, A’ZAMA UKTAMA) 10.00.01— Uzbekskiy yazik AVTOREFERAT DISSERTATSII DOKTORA FILOSOFII (RB0) PO FILOLOGICHESKIX NAUKAM Tashkent –2021
эт (kи "ETA E) Tenglamalar tizimini quyidagicha yozish qulay: K(Ф)Ф = f(a) Tenglamani sodda iteratsiyalar usulida echish mumkin: Pi EKI) Pn 5 KI) Misol. d a Y(0)-9(1)-0,k—140.19 Approksimatsiyadan foydalaniladi: Фзyз = (Фy 1 Ф2))2 Bundan Kзy2 = 140.1(Ф1 4t pz)/2 Quyidagi matritsa hosil bo‘ladi: 240.005(2p1, 5 ф2) —1—0. 005414 Ф2) K(Ф) = B 40.005(9, фФ2) 240.005(2414; 219
Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov _ Bo'lim: O'zbek estradasi _ 42 ta o'qildi _ Izohlar yo'q Sizning e-mail manzilingiz ko'rinmaydi Majburiy qatorlar quyidagicha belgilangan * Ro'yhatdan o'tish Tug'ilgan kunlar Natijalarni ko'rish Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov Bo'lim: O'zbek estradasi Muallif: Mirtohir Mirg'ulomov Bo'lim: O'zbek estradasi, Tanlanganlar Ulug’bek Rahmatullaev viloyatlarda konsert berdi!!! Biz bilan aloqa Sayt bo'yicha murojaat:
Bizning Uylar Development kompaniyasi mamlakatimiz aholisini bahor ayyomi Navro‘z bayrami bilan tabriklaydi! Eng qadimiy bayramlardan biri Navro‘z kun va tun tenglashgan kunda nishonlanadi Navro‘z butun dunyoda yangilanish, bahoriy xush kayfiyat ayyomi sifatida tantana qilinadi Bu ayyom sabab ko‘p asrlik an'analar, tabiatning yangilanishi va uyg‘onishi bilan birga har bir inson hayotiga yangilik, baxt keltirishiga bo‘lgan yorqin ishonch saqlanib qolgan Bizning Uylar Development kompaniyasi bayram bilan tabriklab, barchaga xush kayfiyat, umid-ishonch, iliqlik va yorqin o‘zgarishlarni tilaydi! Bahorning ushbu go‘zal kunlarida qalbingiz nurga to‘lsin, oilangizda tinchlik-totuvlik hukm sursin! Siz azizlarga uzoq umr, mustahkam sog‘liq, muvaffaqiyat va omad, barcha orzularingiz ro‘yobini tilaymiz Chin yurakdan ayyom bilan qutlab, bahoriy bayram har biringizning hayotingizga yangi g‘alabalar va yuksak marralar, oilangizga farovonlik, to‘kin dasturxon, baxt-saodat olib kelishini tilaymiz!Bizning Uylar Development kompaniyasiSayt: bizninguylar uzInstagram: @bizninguylarTelegram: t me/bizninguylarFacebook: fb com/bizninguylar Reklama huquqi asosida
Rossiya Qirg‘izistonning havo hujumidan mudofaa tizimini yangilamoqchi. Dushman kim o‘zi? 04 апрел 2020, Тошкент вақти: 20:37 Qirg‘izistonga S-300PS zenit-raketa tizimini joylashtirish mamlakatning havo hujumidan mudofaa tizimini butunlay yangilaydi (arxiv surati). Rossiya mudofaa vaziri o‘rinbosari Nikolay Pankov 11 fevralda yangi havo hujumidan mudofaa tizimi Rossiyaning Qirg‘iziston shimolida joylashgan harbiy bazasiga yuborilishini ma’lum qildi. Moskva bilan Bishkek bir necha yildan beri ushbu tizimni mamlakat poytaxtidan 40 kilometrcha olisda bo‘lgan Kant harbiy bazasiga joylashtirish masalasini muhokama qilib kelmoqda. Garchi ayrim kishilar ayni qadam qo‘yilishi sabablariga shubha bilan qarayotgan bo‘lsa-da, bu Mustaqil davlatlar hamdo‘stligining (MDH) yagona havo hujumidan himoya qilish tizimini yaratish yo‘lidagi mantiqiy qadamdir. Ehtimol, bu ish boshqa mintaqaviy xafsizlik tashkiloti uchun qilinayotgandir. Qirg‘iziston MDH bilan birga Rossiya yetakchiligidagi Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkilotining (KXShT) ham a’zosidir. Qozog‘iston bilan Tojikiston ham unga a’zo. 2015 yilda Qozog‘iston S-300PS havo hujumidan mudofaa tizimini olgan bo‘lsa, 2019 yilda Rossiyaning Tojikistonda joylashgan 201-diviziyasi ham xuddi shunday tizimga ega bo‘ldi. Albatta, Qirg‘iziston Qozog‘iston bilan Tojikiston o‘rtasida joylashganiga qaramay, bu masalada ortda qolayotgan edi. Shu paytgacha Qirg‘izistonda ancha eskirib qolgan SA-2 va SA-3 tizimlari mavjud. SA-2 (yana S-75 Dvina ham deb ataladi) havo hujumidan himoya qilish raketasini ushbu mamlakatga 50-yillar oxirida Sovet Ittifoqi joylashtirgan edi. SA-3 tizimlaridan (yana S-125 Neva-Pechora ham deb ataladi) 60-yillarda foydalanilgan. 80-yillardan ishlab chiqarila boshlagan S-300PS tizimi Qirg‘izistonning havodan hujumidan mudofaa tizimini jiddiy tarzda yaxshilaydi. Biroq Rossiya haligacha Qirg‘izistonga qanaqa tizim berilishini ochiqlamadi. Dushman kim? Lekin Markaziy Osiyoning ushbu qismida joylashtirilayotgan yangi tizim kimga qarshi qaratilgan, degan savol tug‘iladi. S-300PS tizimi uchoqlar va qanotli raketalardan himoya qilishga mo‘ljallangan. Markaziy Osiyoga xavf, asosan, na uchog‘i va na qanotli raketalari bo‘lgan vatansiz jangarilaridandir. Ammo qayd etish lozimki, Rossiya yana Kant aviabazasidagi uchish-qo‘nish yo‘lagini ta’mirlamoqchi va aytishlaricha, o‘sha yerga yangilangan Su-25SM3 hujumchi uchoqlarini va dronlarni joylashtirmoqchi. Ushbu qurollar jangarilarga qarshi kampaniyalar o‘tkazishda asqotishi turgan gap. Eron, Pokiston, Hindiston va Xitoy singari Markaziy Osiyoga qo‘shni mamlakatlarning ilg‘or harbiy uchoqlari bor. Biroq so‘nggi uchta mamlakat Shanxay hamkorlik tashkilotining (ShHT) ham a’zosidir. Tashkilotga yana Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Rossiya va O‘zbekiston ham kiradi. Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston Xitoy bilan chegaradosh. ShHTga dastlab 1996 yilda Xitoyga tutash mamlakatlar chegara muammolarini hal etish va sobiq SSSR-Xitoy chegarasidan qo‘shinlarni va qurol-aslahalarni chetga olish uchun asos solingan, muammolar oson echim topgach, uning kun tartibi kengaytirilgan edi. Shunga qaramay, Markaziy Osiyoning Xitoy bilan chegaradosh uchala mamlakati ham havo hujumidagn mudofaa tizimlarini yangilamoqda. Bu ShHT doirasida o‘sha vaqtda erishilgan bitimga hali ham ishonch yo‘qligini anglatadi. Qizig‘i shundaki, Markaziy Osiyoning KXShTga a’zo bo‘lmagan Turkmaniston va O‘zbekiston singari mamlakatlari ham havo hujumidan mudofaa tizimini Xitoyning HQ-9 “yuza-havo” raketalarini sotib olib yangiladi. Ular S-300 ning Xitoyda ishlab chiqarilgan versiyasidir.
Voyagayetmagan bolalargategishli bo‘lgan mol-mulkni ularning ota-onalari, maxsus topshiriqsiz, qonuniy vasiy yoki homiy sifatida, belgilangan tartibgarioyaqilgan holdaboshqarishlari mumkinligi O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining tegishli normalariga asosan amalgaoshiriladi. Oilakodeksining 92-moddasidabelgilanishicha, ota-onavao‘n to‘rt yoshgato‘lgan voyagayetmagan bolalar o‘rtasidaqonundabelgilan-gan tartibdaumumiy mulk huquqi vujudgakelishi mumkin. Ota-ona va voyaga yetmagan bolalar umumiy mol-mulkni vujudga keltirish to‘g‘risida kelishuv tuzishlari mumkin. Ota-ona vavoyaga yetmagan bolalarning umumiy mol-mulkka egalik qilish, foydalanish vauni tasarruf etish huquqi fuqarolikqonun hujjatlaridabelgilangan tartibda amalgaoshiriladi. Fuqarolik kodeksining 216 hamda217-moddalarigamuvofiq, ikki yoki undan ortiq shaxsning egaligidabo“lgan mol-mulkulargaumumiy mulk huquqi asosidategishli bo‘ladi. Mol-mulk mulkdorlardan har birining mulk huquqidagi ulushi aniqlab qo‘yilgan (ulushli mulk) yoki bunday ulushlar aniqlab qo‘yilmagan (birgalikdagi mulk) holdaumumiy mulkbo‘lishi mumkin. Umumiy mulk bo‘lgan mol-mulk ulushlarga bo‘linadi, qonunda bu mol-mulkning birgalikdagi mulkni tashkil etishi nazardatutilgan hollar bundan mustasno. Umumiy birgalikdagi mulk o‘z vazifasini o‘zgartirmagan holda taqsimlanishi mumkin bo‘lmagan (bo‘linmaydigan ashyolar) yoki qonungako‘rataqsimlanishi mumkin bo‘lmagan mol-mulkikki yoki undan ortiq shaxs mulkigao‘tgan paytdavujudgakeladi. Taqsimlanadigan mol-mulkning umumiy birgalikdagi mulkligi qonun hujjatlaridayoki shartnomadanazardatutilgan hollardavujudga keladi. Birgalikdagi mulkishtirokchilarining kelishuvigamuvofiq, kelishuvga erishilmagan taqdirda esa—sudning qaroriga muvofiq umumiy mol-mulk bu shaxslarning ulushli mulki qilib belgilab qo‘yilishi mumkin. ! I. A. Karimov. O‘zbekistonning siyosiy-ijtimoiy vaiqtisodiy istiqbolining asosiy tamoyillari. T..3.—T.: O‘zbekiston. 1996.—27-b. 2? T.A. Karimov. O‘zbekistonning o‘z istiqlol vataraqqiyot yo‘li. —T.: O‘zbekiston. 1992.—18-b. 83
Isroilliklar Suriyada Rossiyaning Il-20 rusumli samolyoti halokatga uchrashi ortidan ruslar tomonidan javob harakatlarini amalga oshirib, «Isroilning qanotlarini qayirishi»dan cho‘chimoqda Bu haqda Isroildagi Haaretz nashrida yozilgan Xususan, mamlakat hukumati Rossiya Isroil harbiy-havo kuchlariga Suriya hududi ustidan uchishni taqiqlashidan xavfsiramoqda Quddusdagilar bunday choralar faqat vaqtinchalikka joriy etilishiga umid qilishmoqda Nashrning qayd etishicha, Isroil uchun cheklov choralari Suriyada hukumat armiyasi hamda «Hizbulloh»ning erkin harakatlanishi uchun keng hudud taqdim etadi Bu esa Eronning Suriyadagi pozitsiyalarini mustahkamlaydi 17 sentabr kuni Suriyadagi Hmeymim aviabazasi Rossiyaning Il-20 radiolokatsion razvedka samolyoti ekipaji bilan aloqani yo‘qotgani xabar qilingandi Keyinroq ushbu samolyot Suriya kuchlariga qarashli S-200 majmuasi raketasi yordamida urib tushirilgani ma'lum bo‘ldi Rossiya avvaliga isroilliklarning harbiy samolyotlari Suriyadagi obektlarga hujum qilib, javoban o‘t ochilganida Rossiya samolyoti ortiga bekingani haqida ma'lum qilgandi Bundan avvalroq Isroil zobitlari Il-20 samolyoti halokati bo‘yicha hisobotni taqdim etishgani to‘g‘risida xabar qilingandi
Ushbu maqolani yozishda Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan
Isroilda bir kun avval muallifi tomonidan maxfiy ravishda o‘rnatib ketilgan mamlakat bosh vaziri Binyamin Netanyaxuning tilla suvi yuritilgan haykali ag‘darib tashlandi. Bu haqda TJournal xabar bermoqda. Haykal Tel-Avivning Rabin maydonida 6-dekabr, seshanba kuni ertalab aniqlandi. Tushga kelib shahar meriyasi haykal o‘rnatilishini ruxsat berilmagan aksiya deb topdi va uni olib tashlashga ko‘rsatma berdi. Bu jarayon paytida haykal atrofiga uning olib tashlanishi tarafdorlari ham, qolishini yoqlovchilar ham to‘plandi. Haykal muallifi Itay Zeliat yodgorlikni Isroilda so‘z erkinligiga nechog‘li rioya etilayotgani, bunday aksiya biror chora ko‘rilishiga olib kelishi yoki yo‘qligini tekshirib ko‘rish uchun o‘rnatganini ma’lum qildi. Unga ko‘ra, hozir mamlakatda haqiqiy “madaniy urush” ketmoqda. Diqqat, diqqat! “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy kanali — “Toshqin ‘Daryo’”ga obuna bo‘lib, yangiliklardan ovozli ko‘rinishda bahramand bo‘lishingiz mumkin.
O‘zbekiston “Gazprom”ga gaz sotuvchidan sotib oluvchiga aylandi Bu haqda Rossiya konserni yevroobligatsiyalarining chiqarilishi bo‘yicha yangi memorandum hamda tegishli hisobotda xabar berilgan Bu haqda “Interfaks” ma'lum qildi O‘zbekiston 2018 yilda “Gazprom”ga 3,8 milliard kubometr gaz yetkazib berdi, 2019 yilda yetkazib berish hajmini 4,9 mlrd kubometrgacha oshirdi, 2020 yilda esa ularni to‘xtatdi 2021 yilning birinchi choragida o‘zbek gazi Rossiya konserniga yetkazib berilmagani yangi memorandumda tasdiqlangan Bundan tashqari, 2020 yilda “Gazprom” turkman gazini O‘zbekistonga yetkazib berishni boshladi: 2020 yilda 0,9 milliard kubometr yetkazib berildi Memorandumga ko‘ra, 2021 yilning birinchi choragida 1,5 milliard kubometr (2020 yilning shu davrida yetkazib berilmagan) gaz berildi Shunisi e'tiborliki, O‘zbekiston 2021 yilning birinchi choragida “Gazprom/Turkmaniston”dan Xitoyga eksport qilishi mumkin bo‘lgan gazdan (0,54 milliard kubometr) uch baravar ko‘proq sotib oldi “Markaziy Osiyo mamlakatlari hozir juda tez rivojlanmoqda Avvalo, bu O‘zbekistonga tegishli Va biz bu mamlakatda iste'molning katta o‘sishini ko‘rmoqdamiz Shuning uchun, albatta, gaz sotib olish u yoki bu darajada kamayadi, chunki davlat gazni o‘z ehtiyojlari uchun yo‘naltiradi, agar gap O‘zbekiston haqida ketayotgan bo‘lsa ”, deya may oyida o‘zbek gazi bilan bog‘liq vaziyatga izoh bergandi “Gazprom” boshqaruv raisi o‘rinbosari, “Gazprom eksport” MChJ bosh direktori Yelena Burmistrova
147 Risunok 46. Biologicheskoye raznoobraziye v poslednee vremya ischezayet katasstraficheskimi tempami. Izmeneniye chelovekom ekosistemы okazыvayet dramaticheskoye vliyaniye na raznoobraziye jizni na Zemle. Chelovecheskoye obщestvo postroyeno na bioraznoobrazii. Biologicheskoye raznoobraziye v poslednee vremya ischezayet katastroficheskimi tempami. Chtobы perelomit et-u tendensiyu, predprinimayutsya popыtki privlech vnimaniye shirokoy obщestvennosti k etoy probleme, a takje prinyat vajnыe politicheskiye resheniya, kak na mejdunarodnom, taqina natsionalnыx urovnyax. Problema soxraneniya bioraznoobraziya uje davno priznana globalnoy, trebuyuщey sovmestnыx deystviy. V svyazi s etim k Sammit-u Zemli, sostoyavshemusya v 1992 g. v Rio-de-Janeyro, bыla razrabotana Konvensiya o biologicheskom raznoobrazii (KBR). Eta dogovorennost vstupila v sil-u v dekabre 1993 g., yee storonikami yavlyayutsya 193 gosudarstva, v tom chisle vse stranы na territorii bыvshego SSSR. Uzbekistan, prisoyedinivshis k Konvensii po biologicheskomu raznoobraziyu i prinyav Natsionalnuyu strategi-yu soxraneniya bioraznoobraziya, ofitsialno deklariroval svoye namereniye oxranyat i ispolzovat bez uщerba biologicheskiye resursы okrujayuщey sredы. V nastoyaщee vremya v sistemu oxranyayemыx territoriy Uzbekistana vxodit devyat gosudarstvennыx zapovednikov, dva natsionalnыx parka i shest gosudarstvennыx zakaznikov, a takje Respublikanskiy sentr po razvedeniyu redkix vidov jivotnыx.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.