Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
toshkent tibbiyot 2017-2018 o`tish ballari
FAZODAGI ANALITIK GEOMETRIYA 1-§. TEKISLIK 1. Sirt tenglamasi, I bob, 5-§ da aytilganidek, F (x , u) = 0 tenglama, umuman aytganda, tekislikda biror tugri chiziqni anitslaydi, ya’ni Ohu tekislikning koordinatalari ya va u bo‘l gan barcha nuktalar teщ ami bu tenglamani sanoatlantiradi. Shunga o‘xshash F ( x , y , z ) = 0 (1) tenglama O xyz fazoda biror sirtni, ya’ni x, uva z koordina talari F (x , u, g ) —0 tenglamani sanoatlantiradigon nus-t alar to‘plamini anitslaydi. ( 1) tenglama bu sirtning teng lamasi, x, u, z lar esa uning o‘zgaruvchi koordinatalari deyi ladi. Biroq, ko‘pincha, fazo tenglama bilan emas, balki u yoki bu xossaga ega bulgan barcha nuktalar tuplami bilan beriladi. Bun day ^olda sirtning geometrik xossalaridan kelib chikkan e$olda uning tenglamasini topish talab silinadi. Misol. Markazi O, {xx\ uh\ gx) nuktada, radiusi R bulgan shar sirt (sfera) tenglamasini toping. Yechilish i . Sferaning ta’rifiga kura, uning istalgan M (x, u, g) nuktasining O, (x,; uh, g,) markazdan uzoqligi R radiusga teng, ya’ni OxM = Biroq OxM = V{x. - x x-u + (o‘ >Ch)a+ (g— gO* (I bob, (2) formulaga k-)-Demak, ’ V (X— + ( o‘ UO’2 + ( * - = R yoki (X- X , U + ( U - u, ) 2 + (2 - 1 O‘ () . Biz sferaning izlangan tenglamasini ^ssil qildik, chunki sferaning istalgan nuktasiniig koordinatalari tenglamani qanoatlantiradi va ravshan ki, bu sferada yotmagan nuktalar koordinatalari tenglamani kanoatlangir-maydn. Xususan, agar sfera markazi koordinatalar boshi bilan ustma-ust tushsa, () sferaning tenglamasi kuyidagi ko‘rinishni oladi: ha + u2 + z = R‘. (*) 2. Tekislikning normal vektori. Berilgan nutsta orsali utuvchi tekislik tenglamasi. Fazoda Q tekislikni qaraymiz. Uning ^olati bu tekislikka perpendikulyar bulgan N vektor ning va Q tekislikda yotuvchi biror belgilangan M , ( x x\ u,; g x) nuktaning berilishi bilan tulik aniqlanadi. Q tekislikka per-penaikulyar bulgan N vektor shu tekislikning normal vektori deyiladi. Agar normal vektor N ning proyeksiyalarini L, V va S orqali .belgilasak, N = 4 i + 5 j + Ck. (2) Berilgan ./Wjt,;-u,; g,) nukta orqali utuvchi va berilgan (2) normal vektorga ega bulgan Q tekislikning tenglamasini kel tirib chiqaramiz. Buning uchun M, nuktani Q tekislikning ix tiyoriy M (x, u, z) nuktasi bilan bog‘lovchi (birlashtiruvchi) M \\u041c vektorni qaraylik (82-rayem). ___ Q tekislikdagiM nuktaning ixtiyoriy ^olatida M iM vektor Q tekislikning normal vektori N ga perpendikulyar buladi. Shuning uchun skalyar k^paytma nolga teng: M ,M • N = 0. Skalyar ko‘paytma M HM. • N ni proyeksiyalar orqali yozamiz. M,Af = = (x — * t)i + (u— yt)j + (g— Zi)k, N=y\i-{-£j-[-Ck bo‘lgani uchun M HM ■ N = A (x —x j + V (u— yt) + S (z — zt) va demak, A (x - x ^ + V (u—u,) + S (g—g,) = 0. (3) . Biz Q tekislikning ixtiyoriy M ( x \ u; z) nuktasi (3) teng lamani qanoatlantirishini ko‘rsatdik. Q tekislikda yotmagan nuktalarning koordinatalari bu tenglamani sanoatlantirmas-ligini kurish’kiyin emas (oxirgi ^olda MM, -N^=0). Demak, biz Q tekislikning izlangan tenglamasini l;osil qildik. (3) tenglama berilgan nutsta, or щ li utuvchi tekislik tenglamasi deyiladi. U x, uva g o‘zgaruvchi koordinagalarga nisbatan bi rinchi darajalidir. Shunday qilib, biz %ar sanday tekislikka o‘zgaruvchi koordinatalarga nisbatan birinchi darajali tenglama mos kelishini ko‘rsatdik. 1-misol. N = 2 i + 4k vektorga perpendikulyar, M ( 1; —2; 3) nu^ta orqali Utuvchi tekislik tenglamasini yozing.
BO‘LADI-E Ye. va rahbarlik tushunchalari o‘zaro muvofiq kelmaydi. Rahbarlan farqli tarzda yetakchiga norasmiy tarzda guruh a’zolaridan biriga mas’uliyat yuklanadi. Biroq u guruhning holatiga javobgar bo‘lmaydi: ETARLI ASOS QONUNI –formal mantiqning asosiy qonunlaridan BIRI-E Ye.a.q. doirasida har qanday hakkoniy fikr yoki uning haqqoniyligi oldindan asoslangan bo‘lishi kerak. Inson tafakkuriga xos bo‘lgan-bu qonunni birinchi marta nemis faylasufi va matematigi G. Leybnis (1646—1716) ta’riflagan. Uning ta’kidlashicha, barcha mavjud narsalar o‘zining mavjudligi uchun yetarli asosga ega. Fikrlash jarayonida narsa va hodisalar hakida haqqoniy muhokama yuritibgina qolmasdan, uning haqqoniyligiga hech qanday shubha bo‘lmasligi uchun isbotlash, asoslashga harakat qilinadi. Har bir narsa va hodisa real asosga ega bo‘lgani kabi ularning in’ikosi hisoblangan fikr va mulohazalar ham asoslangan bo‘lishi kerak. Buning uchun xaqkoniyligi oldindan ma’lum bo‘lgan va o‘zaro mantiqiy bog‘langan mulohazalarga ASOSLANILADI-E Ye.a.q. doirasida o‘quvchi hamda talabalarda to‘g‘ri tafakkur yuritish, hukmlar chiqarish, obyektiv hodisalarni aniq-dash maqsadida bahs-munozaralarga kirishish tavsiya etiladi. Mazkur qonun ta’lim jarayonida boshqa didaktik KO-nuniyatlar b-n o‘zaro aloqadorlikda amal qiladi. Turli o‘quv vaziyatlarida fikrlash jarayonida berilgan mulohazaning haqqoniyligini asoslash uchun keltirilgan obyektiv fikr va dalillar mantiqiy natija sifatida baholanadi. Mantiqiy asos b-n obyektiv, haqiqiy asosni aralashtirib yubormaslik kerak. Asos va natija orasidagi ETARLI ASOS QONUNI mantiqiy bog‘liqlikni sabab va oqibat aloqadorligidan farqlash zarur. Yetarlicha asoslangan fikrlarning obyektiv manbai faqat sabab-okibat munosabatinigina emas, fikrning izchilligi, asoslanganligi, isbotlanganligi, ya’ni obyektiv mazmuni sabab-okibat munosabatlaridan tashqaridagi barcha munosabatlarni ham o‘z ichiga oladi. Fikr-mulohazalarni asoslash murakkab didaktik jarayon bo‘lib, unda bir yoki bir necha o‘zaro bog‘langan muhokamalar tizimidan foydalaniladi. Keng ma’noda biror mulohazani asoslash deganda, shu mulohazaning haqqoniyligini tasdiqlovchi Ishonchli dalillarning mavjudligi tushuniladi.: Bunday dalid-larni shartli ravishda ikki guruhga bo‘lish mumkin: empirik va nazariy asoslar. Empirik asoslar insonning hissiy bilish tajribasiga tayansa; nazariy asoslar esa shaxsning aqliy bilish f-yati –tafakkuriga asoslanadi. Empirik va nazariy bilimlarning chegarasi nisbiy bo‘lgani kabi empirik va nazariy asoslar o‘rtasidagi farq ham nisbiydir. Insonning shaxsiy tajribasi makon va zamon. tushunchalari b-n chegaralangan bo‘lib, uning sezgilari bergan ma’lumot hamma vaqt ham to‘g‘ri bo‘lmaydi. Shunga qaramasdan, mulohazalarni empirik asoslash alohida ped. ahamiyatga ega. Chunki bilish jonli hissiy mushohada, bevosita kuzatishdan boshlanadi. Hissiy tajriba insonni tashki olam b-n bog‘lab turadi. Nazariy bilim esa empirik asosning ustqurmasi hisoblanadi. Fikrlarni nazariy asoslashda ko‘p foydalaniladigan met.dan biri–deduktiv met., ya’ni obyektiv mulohazalarga tayanishdir. Berilgan mulohazani mantiqiy (deduktiv) met. orqali boshqa hakkoniy mulohazalar yordamida asoslash mumkin "305
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TIJORAT BANKLARIDA BUXGALTERIYA HISOBI HISOBVARAQLAR REJASIGA QO‘ShIMChALAR KIRITISh TO‘G‘RISIDA O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonunining 7 va 51-moddalariga asosan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2004-yil 17-iyuldagi 15/3-sonli qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida buxgalteriya hisobi hisobvaraqlar rejasi”ga (2004-yil 13-avgust, ro‘yxat raqami 773-17 — O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 32-son, 369-modda) ilovaga* muvofiq qo‘shimchalar kiritilsin. 2. Ushbu qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan vaqtdan boshlab o‘n kundan so‘ng kuchga kiradi.
Bu mukammal mantiqiy his irqchilik emas, nima qilish emas faqat bitta irqi bor ekan, irqchi bo'lishi insoniyatning qarshi bo'lish U erda turli xalq guruhlar, lekin faqat bitta irqi, lekin bu men ham uning haq-da, uni muhokama qilgan odamlar bilan bir yo'qotishdan argument bo'lib ko'rinadi
Yevropa ligasi. Chorak finalda “Arsenal” SSKA bilan, “Atletiko Madrid” esa “Sporting” bilan o‘ynaydi Bugun 16-mart, juma kuni Yevropa ligasiga qur’a tashlash marosimi bo‘lib o‘tdi. Qur’a marosimi Futbol-TV’da jonli translyatsiya qilindi. Chorak finalga yo‘llanma olgan jamoalar quyidagilar edi: Qur’aga ko‘ra 1/4 final juftliklari quyidagicha ko‘rinish oldi: Chorak finalning dastlabki uchrashuvlari 5-aprel kuni, javob uchrashuvlari esa 12-aprel sanasida bo‘lib o‘tadi. Ushbu mavsum Yevropa ligasining finali Lion shahrida bo‘lib o‘tadi.
Turk xalq musiqasida ikkita uslubiy guruh: uzun xava ("uzuv kuy") va kirik xava ("qisqa kuy") mavjud. Keng diapazonli va erkin ritmga asoslangan uzun kuyli qo‘shiqlar asosan sevgi (bozloq) va motam (ag‘it) mavzularida bo‘ladi. Kirik xava uchun kichkina diapazon va bir tekisli ritmlar xos bo‘lib, bu guruhga raqsona kuylarni, ya’ni oshiqlarning nag‘malarini kiritish mumkin. Aniq o‘lchovli va qisqa hajmli ohang cho‘zilmalariga rioya qilingan qo‘shiqlar asosan o‘yin, raqs va aytishuv (mone)larda namoyon bo‘ladi. She’r ichidagi o‘lchovli tuzilishning o‘zgaruvchanligi kvadratlikni buzib, ritmikaning sinkopalashuviga olib keladi", Xalq musiqa san’atining katta qatlamini raqslar tashkil qilib, ko‘p hollarda marosimlar, mehnat jarayonlari, diniy marosimlar bilan bog‘liqdir. Cholg‘gular va vokal-cholg‘ular jo‘rligidagi raqslar. hamda jo‘rsiz raqslar ham bor. Mashhur xalq raqslaridan "Zeybek", "hayal", "xeron", "bar", "bengi"larni keltirish mumkin. Turk mumtoz musiqasi taraqqiyoti X-U asrdan Onado‘lida ijod qilishgan oshiq (bastakor)lar faoliyati bilan bog‘liq. Ular turk baxshi (o‘zon) an’analarini davom ettirib, turli terma va qo‘shiqlarini soz, bog‘lama. qo‘biz jo‘rligida badiha shaklida ijro etganlar. Xalq qo‘shiq va raqslari asosan balaban. zurna, kaval, kamoncha, soz kabi milliy cholg‘ular jo‘rligida ijro egiladi. Ularga odatda zarbli cholg‘ulardan– davul, daf, arab. darbukalarni usul bilan jo‘r bo‘lishlari uchun qo‘shishlari mumkin. An’anaviy musiqaning lad va shakl asosini maqomlar tashkil etadi. Turk musiqasida "maqam" tushunchasi birinchi navbatda ladga tegishlidir. Maqomlarning asosini ryolyefligi bilan farqlanuvchi kichik ladli tuzilmalar tashkil qiladi. Ladlarning soni nihoyatda ko‘pdir. ularning asosiy va hosilalari ham ko‘p bo‘lib, hammasi ham amaliyotda ishlatilmaydi. Lad-maqamlarning nomlanishi ko‘p hollarda geografik tushunchalarga. ya’ni ularning yaratilish joyiga (Isfahon, Sheroz, Iroq, Naxavent), timsoliy tasavvurlar (Rost–to‘g‘ri, haqqoniy, Polistan – atirgullar bog‘i) ga bog‘likdir. Fasl-nomli turkumiy shakl ham keng tarqalgan. Bu shakidagi asarning har bir bo‘limi aniq bir maqam ko‘rinishida bo‘ladi. Ijrochiga katta improvizatsiya erkinligi (ammo shu lad chegaralarida). beriladi. Faslni odatda rivojlangan. shakliga ko‘ra murakkab instrumental kirish — peshrev ochadi. So‘ngra vokal epizodlar instrumentallari —taksimlar bilan navbat almashadi. Musiqachi-9 Muz’kal’naya ensiklonediya. Turetskaya muzmka U.t, M.; 1981, s. 640—644.
tomonida Urganch, Adarus, Betnak va Oqsaroy joylashgan. Ulardan tashqari yana turh ahoh maskanlari va ko‘pgina qishloqlar mavjud. Yuqoridagi shaharlarda hukmdor Xiva beklari yoki shahzodalari emas, shaharlar vakdlaridh. Bhoq ular hammasi Xivaxoniga bo‘ysunaddar. Xon Xiva shahrida shohona hayot kechiradi. U xalqni o‘ziga bo‘ysundirgani bdan xivaliklarda qadimdan bh odat borki, agar ular xondan jabr ko‘rsalar unga fitna uyushtirib, o‘ldirib yuboraddar va bh necha yillardan so‘ng boshqa sulola vakdlaridan o‘zlariga xon tayinlayddar. Hozhda ularda qirg‘iz-qaysoq Both Sultonning o‘g‘h Xairpxon, avval esa Abulxayrxonning o‘g‘li Nuralixon edi. Abulxayr ham Xivada xon bo‘lgan, keyin qirg‘iz-qaysoqlarga xon bo‘lgandan so‘ng u yerga o‘g‘li Nurali tayirdanadi. 1740 yilda Eron shohi Nodh qo‘shin bdan Xivaga bostirib keladi va qarshiliksiz shaharni egallaydi, ammo Nodhshoh o‘hmi bdan xivaliklar u qoldhgan askarlarni mamlakatdan haydab chiqarib, ozod bo‘laddar. Xivaliklar don mahsulotlarini ko‘p ekadilar. Ularda g‘alla, tariq, sorochino bug‘doyi, paxta va tamaki o‘sadi. Ipak ko‘p bo‘lmasa-da, bhoq har qalay o‘zlarida yetishtiriladi. Eron va Buxoro bilan savdo qiladi. Meva va sabzavot, uzum yetarlicha yetishtirdadi. Ot va chorva kam boqishadi, chunki ularda yaylovlar kam, shuning uchun otlarni qirg‘iz va qora-qalpoqlardan sotib oladdar. Amudaryo yoki Uludaryo bo‘ylab quyi tomon yurilsa oroUiklar, yuqoriga Buxorova boshqa yerlarga boriladi. Xiva mulklarining Orol dengizi yonida joylashgan tog‘larida oltinga boy kon mavjud deyishadi. Ammo undan foydalanish uchun hech kimga ruxsat berilmagan. Toshkent mulklari haqida Toshkent aholisi ko‘psonli shahar. Orenburgdan janubga o‘rtacha 20 kunlik masofa uzoqlikda. Katta qismi tekis joyda bino qilingan: eniga va uzunligiga 4 vyorst masofani egadaydi. Unda hech qanday daryo yo‘q, ammo undan 10 vyorst uzoqlikdagi masofada Sirdaryoga quyiluvchi Chirchiq oqib o‘tadi. Undan shahargacha uncha katta va chuqur bo‘lmagan kanallar qazdgan hamda ularning soni ko‘p. Bundan tashqari shaharda quduq va ko‘dar qazdgan. Toshkentda 6000 va undan ko‘proq uylar bo‘hb, hammasi paxsali va bitta derazali. Tomlari qamishdan, yog‘ingarchilikdan yaxshi himoya qilmaydi. Bunday uylarni loy bdan, ichkaridan esa suvoq loy bdan shaklli suvashadi. Shaharda VI BOB. O‘RTA OSIYONING CHOR ROSSIYASI BOSHQARUVI DAVRIDAGI TARIXIY GEOGRAFIYASI. 1917-1920 YILLARDA TURKISTON 1. O‘rta Osiyoning chor Rossiyasi tomonidan istilo etilishi O‘rta Osiyo xonliklari hududlarini bosib olishni maqsad qdib olgan chor Rossiyasi harbiy ma’murlari 1847 yili Sirdaryoning Orol dengiziga quyilish joylarini egadab olddar. Rossiya harbiy qo‘shinlari 1853 yih Qo‘qon xonligiga qarashh Oqmachit qal’asini egallab olddar. Xonlikning qal’ani qaytarib olish uchun urunishlari behuda ketdi. General Chernyayev boshchiligidagi 2500 dan oshiq rus qo‘shinlari 1862-1864 yillarda Pishpak, To‘qmoq, Avhyoota, Turkiston va Chhnkent shaharlarini egalladdar. Qo‘qon xonhgining Alimqul boshchiligidagi qo‘shinlari rus qo‘shinlarini Chhnkentdan haydab yuborishga erishddar. Bhoq bu vaqtda Qo‘qonga hujum uyushtirgan Buxoro amiri Nasrullo qo‘shinlarini qaytarish uchun Alimqul shoshilinch ravishda Qo‘qonga jo‘nashga majbur bo‘ldi. Bundan foydalangan rus
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 25 yilligi arafasida Samarqand shahridagi 2-oilaviy poliklinikaning rekonstruksiya qilingan binosi foydalanishga topshirildi
41 bilan bir xil. Iqtisodiy ahvoli qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, xotiningiz Sulaymonning xotiniday yashashni istaydi. Va u bunga... haqli, chunki u sizning farzandlaringizning onasi. Mana shunaqa ayol... Har bir ayol o‘zining eriga nisbatan bo‘lgan ta’sir kuchini juda yaxshi biladi va shunga qaramasdan, ko‘pincha, mutlaqo ongsiz ravishda, eri unga o‘zining erkaklik kuchini, ya’ni mustaqil qaror qabul qilishga qodir ekanligini namoyon etishini juda istaydi. Nimaga deganda, har bir ayol faqat aqlli, munosib, haqiqiy erkakka bo‘ysunishni va shunday odamning qanoti ostida yashashni orzu qiladi. Uning ongi yoki aqli emas, aynan ayollik qalbi bir narsani aniq biladi: faqat shunday erkak uni va bolalarini himoya qila oladi. Aynan shunday erkakka u o‘z ixtiyorini ishonib topshirishga, bo‘ysunishga, unga itoat etishga tayyor. Eri aynan shunday munosib odam ekanligiga amin bo‘lish uchun, ayol ataylab emas, mutlaqo ongsiz ravishda, eriga hamisha o‘ziga xos «imtihonlar» uyushtirib turadi. Xotinining bunday shaxsiy «imtihonidan» muvaffaqiyatli o‘tgan erkak esa uning samimiy, chuqur hurmatini qozonadi. Garchi, ayrim hollarda xotin eriga o‘z so‘zini o‘tkaza olmaganidan xafa bo‘lib, ko‘zyoshi qilgan taqdirda ham, erining qat’iyatliligi va o‘ziga ishonchi unga «yoqimli og‘riq» baxsh etadi.
Foto: Халқ сўзи Joriy yilning 18-noyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Fransiyaga tashrifi arafasida Parij shahrida Oʻzbekiston va Fransiya oʻrtasidagi investitsiyaviy va savdo-iqtisodiy hamkorlikni yanada kengaytirishning asosiy omili sifatida ikki mamlakat ishbilarmon doiralari oʻrtasidagi munosabatlarni har tomonlama mustahkamlashga qaratilgan oʻzbek-fransuz biznes-forumi boʻlib oʻtdi. Tadbirda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari - investitsiyalar va tashqi savdo vaziri Jamshid Xodjayev, Fransiya Respublikasi savdo boʻyicha delegat vaziri Oliver Besht, Oʻzbekiston-Fransiya ishbilarmonlar kengashi raisi, «Orano» kompaniyasi boshqaruvi raisi Klod Imoven, tegishli vazirlik va idoralar, tarmoq birlashmalari rahbarlari, shuningdek, ikki mamlakatning yetakchi kompaniyalari, xoldinglari va harakatlarining 150 dan ortiq vakillari ishtirok etdi. Tadbirni ochar ekan, Klod Imoven Oʻzbekistonda investitsiya muhitini yaxshilash, infratuzilmani rivojlantirish, mintaqaviy va xalqaro savdo-iqtisodiy munosabatlarni yoʻlga qoʻyish va kengaytirish, mamlakatni global savdo tizimlariga integratsiyalash, sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish boʻyicha amalga oshirilayotgan islohotlarning izchilligi, samaradorligi va oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼkidladi. Shuningdek, u ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni rivojlantirishning ijobiy dinamikasini va iqtisodiy sheriklikning har ikki mamlakat uchun ustuvor yoʻnalishlarda izchil kengayishini taʼkidlab, fransuz biznesi vakillarini oʻzbekistonlik tadbirkorlar bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish va mustahkamlashga chaqirdi. Oʻz navbatida, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari-investitsiyalar va tashqi savdo vaziri Jamshid Xodjayev oʻz qutlov soʻzida forum ishtirokchilarining eʼtiborini Oʻzbekistonga sarmoya kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilishda hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻlgan bir qator muhim jihatlarga qaratdi. Xususan, soliqlar va QQS stavkalari keskin kamaytirilgani, investorlarning huquqlarini qonunchilik darajasida himoya qilinayotgani, 200 dan ortiq litsenziya va ruxsatnomalarning bekor qilingani va natijada 2021-yilda mamlakat iqtisodiyoti 7 foizga oʻsgani, eksport hajmi 1,5 baravar oshgani va inflyatsiya darajasi 18 foizdan 11 foizgacha pasaygani qayd etildi. Iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarning oʻn baravar oʻsishi, 72 million aholisi boʻlgan Markaziy Osiyo va 300 million aholisi boʻlgan MDH mamlakatlari bozorlariga kirish imkoniyati mavjudligi taʼkidlandi. GSP+ Yevropa Ittifoqining benefitsiar maqomi Oʻzbekistonga 6000 dan ortiq turdagi tovarlarni Yevropa Ittifoqi bozorlariga imtiyozli shartlarda eksport qilishga imkon beradi va hukumat eksport qiluvchilarning transport xarajatlarining 70 foizini qoplashga tayyor. Shuningdek, mamlakatda malakali, iqtidorli va bilimli yoshlar borligi, qazib olish uchun imtiyozli shart-sharoitlarga ega boʻlgan koʻplab tabiiy resurslar mavjudligi, sanoat ishlab chiqarishi, qishloq xoʻjaligi, farmatsevtika va turizm kabi sohalarda 22 ta MIZ tashkil etilishi qayd etildi. Oʻzbekiston hukumatining istiqbolli qoʻshma loyihalarning 50 foizini moliyalashtirishi, davlat korxonalarini chuqur xususiylashtirishga tayyorligi, shuningdek, eng muhim transport yoʻllari kesishmasida Oʻzbekistonning noyob geografik joylashuvi fonida Gʻarb va Sharq, Shimol va Janub oʻrtasida qulay transport yoʻlaklarini yaratadigan Xitoy – Qirgʻiziston - Oʻzbekiston va Mozori-Sharif – Kobul - Peshavor temir yoʻllarini qurishi istiqbollari forum ishtirokchilarining katta qiziqishiga sabab boʻldi. Qoʻshma loyihalarni amalga oshirishda, jumladan, yashil energetika, avtomobilsozlik va butlovchi qismlar ishlab chiqarish, farmatsevtika sanoati va oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish kabi ustuvor tarmoqlarda fransuz tadbirkorlarini har tomonlama qoʻllab-quvvatlashga tayyorlik bildirildi. Biznes-forum davomida Oʻzbekiston va Fransiya vazirliklari, idoralari, yetakchi kompaniyalari, xoldinglari va harakatlari rahbarlari oʻrtasida “G2B” va “B2B” uchrashuvlari tashkil etilib, unda ishtirokchilar qoʻshma korxonalar tashkil etish va oʻzaro manfaatli savdo bitimlarini tuzishning moliyaviy-texnik jihatlarini batafsil ishlab chiqishga muvaffaq boʻlishdi.
belgilangan muddatlarda foizlarni to‘lab turish va qayta sotib olish sharti bilan moliya bozorlariga taklif etadi. Misol tariqasida, Angliyaning «Midlend bank) tomonidan 1983-yilda yillik 10,75 foiz bilan 1993—1998-yillarda so‘ndirish sharti bilan muomalaga chiqargan qarz aksiyalarini keltirish mumkin", Bu aksiyalarning qaysidir jihati imtiyozli aksiyalarga ham o‘xshaydi, chunki bank iqtisodiy jihatdan foyda ko‘rmaganda ham belgilangan foizlarni to‘lab turishi shart hisoblanadi. O‘zbekiston tijorat banklari kapitali tarkibida muddati jihatidan «uzun» mablag‘larning mavjud emasligini inobatga, oladigan bo‘lsak, qarz aksiyalarning muomalaga chiqarilishi banklarni kapitallashuv darajasini oshirishda muhim moliyaviy dastak bo‘lib hisoblanadi. Xulosa qilib aytganda, mamlakatimizda bozor munosabatlarining tobora chuqurlashuvi va iqtisodiyot— ning maodernizatsiyalashuvi sharoitida tijorat banklarining kapitalini oshirishga erishish milliy iqtisodiyotning rivojlanishiga va mamlakatning iqtisodiy jihatdan barqarorligiga bevosita xizmat qiladi. "V.M.Usoskin. Sovremenishy kommercheskiy bank: Upravlenis i operatsii. -M.: aVazar-Ferroz, 1994.C. 96. 172
Norin tumani hokimi Kosonsoy tumaniga rahbar etib tayinlandi Namangan viloyati hokimligi xabariga ko‘ra, sessiyada viloyat hokimi Shavkat Abdurazzoqov ishtirok etdi va tumanning sobiq hokimi Bahodir Yusupov O‘zbekiston prezidentining Namangan viloyatidagi xalq qabulxonasi mudiri lavozimiga tayinlangani munosabati bilan tuman hokimligiga yangi rahbar nomzodini ilgari surdi. Sessiyada tumanning yangi hokimini tayinlash bilan bog‘liq tashkiliy masala ko‘rildi. Viloyat hokimi Shavkat Abdurazzoqov tomonidan taqdim etilgan Dilmurod Qodirov nomzodi Kosonsoy tuman deputatlari tomonidan qo‘llab-quvvatlandi. Bugungi kunga qadar Norin tumani hokimi lavozimida ishlab kelgan Dilmurod Qodirov tumanni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha tegishli vazirliklar bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan dasturini tuman kengashida taqdimot qildi. Xalq deputatlari tuman kengashi tomonidan Dilmurod Qodirov tuman hokimi etib tasdiqlandi, deyiladi xabarda. Dilmurod Qodirov 1972 yil 26 aprel kuni Namangan shahrida tug‘ilgan. Ma’lumoti oliy, 1993 yili Andijon qishloq xo‘jaligi institutini tamomlagan. Mutaxassisligi olim-agronom. U 2017 yil 17 maydan buyon Norin tumani hokimi lavozimida faoliyat yuritib kelayotgan edi. 2021 yil avgust oyida Prezident farmoni bilan «Sodiq xizmatlari uchun» medali bilan taqdirlangan. Avvalroq, Kosonsoy tumani hokimi Bahodir Yusupov prezidentning Namangan viloyatidagi Xalq qabulxonasi mudiri lavozimiga tayinlangani ma’lum bo‘lgandi.
O'zini ko'z-ko'z qilishni illatlari
1-ko‘rish trubasining obyektivi, 2-ko‘rish trubasining fokuslanuvchi vinti, 3-boshlash tugmasi, 4-gorizontalligi bo‘yicha aniq qaratish vinti, 5-gorizontal doira, 6-ko‘targich vintlar, 7-treger, 8-quvvatlash aloqani ulash uchun joy, 9-klaviatura, 10-displey, 11-doiraviy adilakni derazachasi, 12-okulyar Trimble Dini0.3raqamli nivelir (9.11-rasm) bilan Ikm yo‘lni to‘g‘ri va teskari yo‘nalishlarda invar reyka orqali 0,3mm aniqlikda, oddiy buklama reyka qo‘llab esa Imm aniqlikda o‘lchash mumkin. Bekatda turib 2,5m dan 100m gacha masofadagi nuqtalar 4 soniya vaqtda o‘lchanadi. Nivelirda o‘rnatilgan kompensatorlarni ishlash chegarasi 15! ga teng. Asbobda gorizontal doira o‘rnatilgan bo‘lib, uning bo‘lak qiymati 10 ni tashkil qiladi.Nivelirda o‘rnatilgan dastur alohida o‘lchash, kayta o‘lchash, o‘rtadan va oldinga nivelirlash, rejalashishlari va nivelir yo‘llini tenglash kabi jarayonlarni bajarishini ta’minlaydi.Reykadan olingan sanoqlarni nivelir xotirasiga yozib saqlash yoki asbob displeyi(ekrani)dan o‘qib jurnalga yozish mumkin. Oxirgi yillarda Dini rusumli raqamli nivelirlar Trimble firmasi tomonidan Din 12, Dini 12 T va Dini 0.3 nomlanib ishlab chiqarilmoqda (9.12-rasm). Yetarli aniqlikda masofani o‘lchash qobiliyati nivelir yo‘llarda oldi va orqa yelkalarni tez muddatda tenglash imkonini beradi. Bu esa yelkalarni maksimal uzunligini oshmasligi, shuningdek ishonchli natijalari bilan ta’minlashga va xatolar tarqalishini minimallashtirishiga sabab bo‘ladi.Ko‘pincha joyning sharoiti va boshqa to‘siqliklar tufayli nivelir reykalarning ko‘p qismini ko‘rish qiyin bo‘ladi, lekin Dini nivelirlar bilan o‘lchashlarni bajarish uchun faqat reykaning 30sm uzunligini ko‘rinishi kifoya qiladi.Dini 0.3 nivelirlari yuqori aniqlikda nisbiy balandliklar va masofalarni esa aniq elektron o‘lchashlar orqali bajarishga mo‘ljallangan. Dini raqamli nivelirlarni qo‘llash sohalari: nishabliklarni aniqlash va profillarni tuzish uchun tezkor nivelir yo‘llarni o‘tkazish; cho‘kish zonalarni syomka qilish; temiryo‘llar bo‘ylab tezkor nivelir yo‘llarni o‘tkazish; avtomobil yo‘llarni nivelirlash; uzanli s”yemkalarni bajarish; yuzani nivelirlash.DNA 03 va DNA 10 Leica (Shveysariya) raqamli nivelirlarda ilg‘or elektron texnologiyalar, a’lo darajali optika va aniq mexanika hamda eng katta va ergonomik suyuq kristalli displey 147
Xakerlar hukumatga ishlovchi barcha xodimlarga doir ma'lumotni o'g'irlagan AQSh va Xitoy harbiylari o'zaro hamkorlikni kuchaytirmoqda
3. O‘lim oraga solgan ayriliqdan shikoyat qilish va zorlanish motivi. Bu motivdagi qo‘shiqlarda o‘lim «shum», «jallod» sifatlari bilan qoralanadi. Uning inson boshiga solgan kulfatidan shikoyat qilinadi, zorlanadi: O‘lim qursin, meni jig‘-jig‘ ayirdi, Uchib turgan qanotimni qayirdi. (B.u.g‘., 12) Qanoti qayrilgan qush ucholmagani kabi o‘lim dardiga yo‘liqqan insonning o‘zini o‘nglashi ham qiyin. Shuning uchun o‘limoldida noiloj qolgan inson o‘lim siriga tushunolmay, undan zorlanib kelgan. 4. O‘limning barhaqligi va hammaga barobarligi motivi. Bu motivdagi qo‘shiqlarda onadan tug‘ilgan har bir insonning o‘limi ham muqarrarligi, jonning Alloh tomonidan omonat berilganligi, hammaning borar yeri qora yerosti bo‘lishi, o‘limning yosh tanlamasligi, shoh-u gado barchaga barobarligi xususida kuylanadi. Otasi o‘lmagan kim bor? Onasi o‘lmagan kim bor? Qaro yer bag‘riga qo‘yib, Bag‘rini tilmagan kim bor (B.u.g‘., 15) Bu qo‘shiqni tinglagan kishi o‘limning barhaqligini, hammaning boshida borligini to‘liq his eta oladi. 5. Taqdirdan o‘pkalash motivi. Har bir inson taqdirida tug‘ilish bor ekan, o‘lim ham bor. Tasavvurlarga ko‘ra, inson taqdiri, hayot yo‘li Alloh tomonidan uning peshonasiga yozib qo‘yilar emish. Inson hayotining intihosi shu yoziqlar bo‘yicha yuz berar ekan. Shuning uchun xalq o‘lim yuz berishini «taqdir ishi», «peshonaning sho‘ri» deb izohlaydi. Tabiiyki, bu izohlar motam qo‘shiqlarida alohida ta’kidlab o‘tiladi: Jon otam, jonim otam, Obloga topshirdim sizzi. Peshonamning sho‘ri ekan, Yerlarga yashirdim sizzi. Peshonam bo‘lsa edi, Yongan chiroq o‘chmas edi. Man suyangan tog‘lar, Tubi bilan ko‘chmas edi. (B.u.g‘., 12) Qo‘shiqda lirik qahramon «peshonasi yo‘qligini) aytish orqali o‘z. taqdiridan o‘pkalanmoqda. b. Mangu judolik va ayriliqdan nolish motivi. O‘lim-mangu judolik va ayriliqdir. Shuning uchun inson unga toqat qilishi qiyin. Ulim tufayli yuzaga kelgan og‘ir ruhiy iztirob motam qo‘shiqlarida judolik va ayriliqdan nolish bo‘lib eshitiladi: b 86
II bobga doir test-nazorat savollari 1. Gidrostatik bosim nima? U qanday hossalarga ega? a)Nisbiy tinch holatdagi suyuqlikning yuzasiga ta’sir etayotgan kuchning shu yuza kattaligiga nisbati gidrostatik bosim deb ataladi. Gidrostatikbosim ikkita asosiy hossaga ega: Birinchi hossa. Suyuqlikning ixtiyoriy nuqtasidagi gidrostatik bosim ta’sir etayotgan yuzasiga tik normal yo‘nalgan bo‘lib, siquvchi hisoblanadi, ya’ni bosim qaralayotgan suyuqlik hajmini ichiga yo‘nalgan bo‘ladi; Ikkinchi hossa. Qaralayotgan nuqtadagi gidrostatik bosim kattaligi ta’sir yuzasining qiyalik burchagiga ya’ni orientirovkasiga bog‘liq emas. b) Nisbiy tinch holatdagi suyuqlikning yuzasiga ta’sir etayotgan kuch gidrostatik bosim deb ataladi. Gidrostatikbosim ikkita asosiy hossaga ega: Birinchi hossa. Suyuqlikning ixtiyoriy nuqtasidagi gidrostatik bosim ta’sir etayotgan yuzasiga parallel yo‘nalgan bo‘lib, siquvchi hisoblanadi, ya’ni bosim qaralayotgan suyuqlik hajmini ichiga yo‘nalgan bo‘ladi; Ikkinchi hossa. Qaralayotgan nuqtadagi gidrostatik bosim kattaligi ta’sir yuzasining qiyalik burchagiga bog‘liq; c) Nisbiy tinch holatdagi suyuqlikning yuzasiga ta’sir etayotgan kuch suyuqlik hajmiga nisbati gidrostatik bosim deb ataladi. Gidrostatikbosim hossaga ega: Hossa. Suyuqlikning ixtiyoriy nuqtasidagi gidrostatik bosim ta’sir etayotgan yuzasiga tik normal yo‘nalgan bo‘lib, siquvchi hisoblanadi, ya’ni bosim qaralayotgan suyuqlik hajmini ichiga yo‘nalgan bo‘ladi; d)Nisbiy tinch holatdagi suyuqlikning yuzasiga ta’sir etayotgan kuchning shu yuza kattaligiga nisbati gidrostatik bosim deb ataladi. Gidrostatikbosim ikkita asosiy hossaga ega: —127-
yat, meni o‘rkachsimon tepalik yag‘rini qarshiladi, torgina so‘qmoq bo‘ylab shosha-pisha quyiga endim-da, sal-pal nafas rostlash uchun egasiz kulbada xodani bolish qilib cho‘zildim. Fahmimcha, vaqt ahamiyatini yo‘qotgandi, sirasi, kecha yoki kunduz hukm surayotganini aniqlash mahol edi. Mizg‘idimmi yoki yo‘q, hatto shuni ham bila olmadim. Bir payt mundog‘ qarasam, tepamda peshonasini patila-patila qo‘ng‘ir soch qoplagan bo‘ychan, xushsuvrat yigit, tish kavlab, tip-tikka ta’nali tikilib turardi. Qarib qopsiz-ku, amaki) Yigit daf’atan istehzoli g‘udrandi. Taajjubim behad ortib, allatovur xavotir bilan asta qo‘zg‘aldim, tavba, jag‘imni qirovlagan enligina soqol qoplagan edi. Endi bunisi ortiqcha, axir, endigina o‘ttizni qoraladim-ku).. —Ov, yigit, sen kimsan o‘zi? — Iv, amaki, tanimadingizmi? — Yo‘qt —Davronman, —xo‘rsindi alomat suhbatloshim, —Xumor ko‘liga cho‘kib ketgan sho‘rpeshona Davronbek! Esladingiz-MU? —He, attang, cho‘kkaning rost, —dedim qayg‘urib. o‘ti Yo‘q, cho‘ktirishgan. —Ha, bunisiyam rost... Ming la’nat —Ilojim qancha, meni atay tanlashdi, amaki, —yonimga istar-istamas cho‘kdi Davronbek, xo‘rsingancha. — Tush-u-nayapsizmi? Atayin! —Nimaga endi? —Hamma balo shundaki, men sirtlonli kuchukbachcha edim, —yana og‘ir so‘lisholdi Davronbek. —Ulg‘aysam qashqir zotini qaqshatardim, ularga mening dastimdan non tegmasdi. — Yealati, judayam g‘alati: —Keyin... Men bosh merosxo‘r edim. O‘ttiz yoshimda otam Zarqoya ixtiyorini bugunlay menga topshirishi kerak ekan. Ana shunarsa kimlargadir yoqmagan bo‘lishi kerak: —Qiziq, bularni qayoqdan bilding —Haligi.. Bo‘yi kalta, lekin kallasi xumday bir ezma chol bor, o‘zan boshida xo‘mrayib o‘tiradi-da, Olov daryosida 144
Avval xabar berganimizdek, Shavkat Mirziyoev turizm va davlat aktivlarini xususiylashtirish sohalaridagi loyihalar taqdimoti bilan tanishdi. Prezidentimiz birinchi bosqichda — "yashil" hududlar o`rtasida ichki turizmga ruxsat berish zarurligini ta`kidladi. Tog`li joylar va ko`l bo`ylarida engil konstruksiyali dam olish maskanlarini tashkil etish bo`yicha ko`rsatma berildi. Ikkinchi bosqichda — koronavirus kasalligi jilovlangan davlatlar ro`yxatini shakllantirib, ular bilan turizm aloqalarini bosqichma-bosqich tiklash kerakligi ta`kidlandi.
Internetga kirish uchun, birinchi Internet-bizning brauzer ochish kerak Brauzer ham sevimli bizning veb-saytlar birini tanlang yoki manzil bar turi va borish kirish uchun biz tilayman Internet manzil olamiz faollashtirilgan bir marta Umuman olganda,, bu web qachon yozib saytlar, biz harflar www bilan boshlanadi manzil Bu initials World Wide Web uchun asos Endi, ammo, muayyan veb-saytlar uchun tizimga tomonidan, ko'rish va oshmoq bizning kompyuterlar orqali ma'lumot olish mumkin va biz
yozganini mazmunan bayon qilaman, chunki u daftar hozir qo‘limda emas, shuningdek, muallifning iboralar" aynan esimda ham qolmagan): «Men yoshligimda kelajatimni va ishimning oqibatini bilishga zo‘r ehtiros bilan qiziqardim, bu maqsadimni ilmi nujum vositasi bilan amalga oshirishga ishonardim (ma’lum bo‘ladiki, Ahmad maxdum dastavval yulduzlar bilan astronom sifatida emas, balki astrolog sifatida shug‘ullangan). Binobarin, bu fan ustodlari huzuriga uni o‘rganish umidida qatnadim. Lekin u ustodlarning hammasi xasis va baxil edi. Moddiy va ma’naviy jihatdan katta xizmat ko‘rsatsam ham, menga hech narsa o‘rgatmas yoki mening dardimga darmon bo‘lmaydigan narsani o‘rgatardi. Shuning uchul bu fanga doir kitoblarni topish, mutolaa qilish va bu kitoblardan o‘rgangan narsalarni tajriba qilib kurish bilan mashg‘ul bo‘ldim, natijada bu ilmda m-u, vaffaqiyat qozondim . Muallif bu esdalikning oxirida (o‘sha daftarda) ilova qilgan edi (mazmunan): ilmi nujumni o‘rganish bilan shug‘ullangan vaqtlarimda ko‘p tashvish, azob va mashaqqat chekardim, ko‘nglimda, agar men bu ilmni qo‘lga kirgizsam, bu fanni o‘rganish uchun oldimga keladigan har bir kishiga mamnuniyat bilan tekinga o‘rgatardim» deb ahd qilgan edim. Bu ilmga erishgach, ahdimga vafo qildim. Afsuski, umrim davomida biron munajjim yetkizolmadim. Lekin ko‘p folbinlarni vujudga keltirdim. Mening oldimga kelib bu ilmni o‘qigan har bir kishi, hali biron narsa o‘rganmay, olti oy, bir yil o‘tar-o‘tmas, baxtga qarshi, savdogarlar eshigida darbadar yurib, ularga yangi yilda qaysi mol va matoning arzon bo‘lishi va qaysi molning narxi ko‘tarila-jagidan xabar berib, shu razilona yo‘l bilan kissa va jig‘ildonini to‘ldirib yurganini ko‘rib qolar edim. Daftarda ko‘rganim boshqa bir parcha muallifning bemorlik kunlaridagi taassuroti edi. Ma’lumki, u umrining oxirida uzoq vaqt bemor bo‘lib yotgan edi va daftardan bilindiki, bemorligi qabziyat kasali ekan. U bu haqda yozgan edi (mazmunan): «Men o‘zimni taniganimdan beri erkin yurganman. hech qachon va hech bir mavridda asoratga tushmaganman, saroyga mansub bo‘lib, ma’mur va maoshxo‘r bo‘lgan vaqtlarda ham erkinligimni qo‘ldan bermay asoratni tan
815. Geometrik jismlarning soyalarini yasash Geometrik jismning sirtiga urinma bo‘lib o‘tgan yorug‘lik nurlarining yig‘indisi o‘rovchi sirt hosil qiladi. Bu o‘rovchi nur sirtining jism sirtiga urinma bo‘lgan nuqtalarining yig‘indisi o‘z soyasining konturini hosil qiladi, jism sirtiga urinma bo‘lgan yorug‘lik nurlarining soya tushadigan tekislik yoki boshqa sirt bilan kesishgan nuqtalari yig‘indisi esa jismdan tushgan soyaning konturini hosil qiladi. Yuqorida aytilganlarga binoan, jismlarining soyalari tubandagi tartibda yasaladi: 1. Jismning o‘z soyasi aniqlanadi. 2. O‘z soyasi konturidan tushgan soya, ya’ni jismdan tushgan soya yasaladi. Jismning shakliga qarab, o‘rovchi nur sirti ko‘p yoqli, egri sirt va urinma tekisliklardan iborat bo‘lishi mumkin. A. Ko‘pyoqliklarning soyalarini yasash Qo‘p yoqlining o‘z soyasi konturi, odatda, hech qanday grafik yasashlardan foydalanilmay, fazoda tasavvur qilish yo‘li bilan aniqlanadi. Siniq chiziq bilan ifodalangan o‘z soyasi konturidan tushgan soya ko‘pyoqdan tushgan soyaning konturini hosil qiladi. 233-shaklda fazoda vertikal joylashgan to‘rt yoqli prizmadan tushgan soyani yasash ko‘rsatilgan. Aksonometrik tasvirdan yaqqol ko‘rinib turibdiki, prizmaning ustki asosi, chap tomondagi va fasad tomondagi yoqlari yoritilgan, ostki asosi va qolgan ikki yog‘i o‘z soyasidadir. Shuning uchun AVSPEG‘A siniq chiziq yoritilgan va soya yoqlar ora-g sidagi chegara va o‘z soyasining konturidir. AV SPEG‘A siniq chiziqdan (uning tomonlaridan) N va I tekis-233-shakl Liklarga tushgan soya hosil bo‘ladi. Prizmaning AV, Sr, AG‘ qirralari Ya tekislikka parallel, shuning uchun bu qirralardan Ya tekislikka tushgan soyalar qirralarning o‘zlariga parallel bo‘ladi — (4,8, 1 AV; SP!S.2; AG‘.P. A,G‘.). OE va ER qirralar I tekislikka parallel bo‘lgani uchun ulardan Iga tushgan soyalar qirralarning o‘zlariga parallel bo‘ladi (YUOETR,.Ye,; YOG‘.1 Ye.1). VS va YOG‘ qirralar N tekislikka perpendikulyar bo‘lgani uchun ulardan N ga tushgan soyalar yorug‘lik nurining gorizontal proyeksiyasi bo‘yicha yo‘nalgan (V,S.P G‘,. 118). SP qirra I tekislikka perpendikulyar bo‘lgani uchun undan I ga tushgan soya yorug‘lik nurining frontal proyeksiyasi bo‘yicha yo‘naladi (B, 2187). Agar ko‘pyoqning asosi proyeksiyalar tekisligida joylashgan bo‘lsa, soyalarni yasash birmuncha soddalashadi. Bu holda asosining hamma uchlari o‘z soyalari bilan ustma-ust tushgan bo‘ladi.
bo‘lgan zarar miqdori qancha? To‘lanishi lozim bo‘lgan zarar jabrlanuvchining mehnatda mayib bo‘lishiga qadar olgan o‘rtacha oylik ish haqiga nisbatan foiz hisobida, uning kasbga oid mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik darajasiga muvofiq belgilanadigan har oylik to‘lovdan, sog‘lig‘iga shikast etishi bilan bog‘liq qo‘shimcha xarajatlarning kompensatsiyasidan, shuningdek belgilangan hollarda esa, -biryo‘la beriladigan nafaqa to‘lashdan iboratdir. Zarar o‘rnini qoplash uchun to‘lovlarni tayinlashda jabrlanuvchi olayotgan ish haqi, stipendiya, pensiya va boshqa daromadlar hisobga olinmaydi. Bunda mehnatda mayib bo‘lgan jabrlanuvchilar - nogironlarga zararni qoplash uchun to‘lanadigan summa qonun hujjatlarida belgilangan eng kamish haqi miqdorining ellik foizidan oz bo‘lishi mumkin emas. 77. Boquvchining vafot etganligi munosabati bilan to‘lanadigan zarar miqdori qanday tartibda belgilanadi?
Yoki soching tolasiga jon ipim boylandim-u... Yana o‘qiysiz, o‘qiyverasiz. Misralardagi so‘z va ohang iplariga asta bog‘lanib boraverasiz. Keksa g‘azalning qadim ohanglari ruhingizni qo‘yib yubormaydi. Satrlardagi kuy to‘lqinida shoir ko‘nglining tuyg‘u va ma’ni javohirlari goh ko‘rinib, goh ko‘rinmay qalqib oqib boradi. Siz ularni har bor tutganingizda topildiq topgan boladay quvonib ketasiz. Bu ohang, bu ma’no, bu shakldan ko‘nglingiz ham, qulog‘ingiz ham baravariga orom oladi. Erkin Vohidov, ayniqsa, muhabbat mavzusi uchun g‘azalni tanlagani bejiz emas. G‘azal sevgi izhorining eng go‘zal shaklidir. G‘arbda ma’shuqa derazasining tagida kuy chalib, qo‘shiq kuylab, izhori dil qilish (serenada) rusum bo‘lgan. G‘azal esa ham sozanda, ham xonandadir. O‘qiganingda undagi ma’nidan, kutilmagan qiyoslashlardan ta’sirlanish bir tomon, ammo uning ohangi, o‘qishliligi yana bir alohida zavq beraDi, xuddi qo‘shiq kuylayotganday bo‘lasan. Balki g‘azal-ring shu fazli uning yo‘q bo‘lib ketmaslik omillaridan biridir. Registon qurilmasi, «Shashmaqom» ohanglari, «Ta-novarening tarovati hech kimga o‘zbekka aziz bo‘lganchalik aziz emas) G‘azalni bor nafosati bilan boshqa tillarga ag‘darolmasak nachora O‘zbekchaligicha yashayVersin. Tarjimaga bo‘y bermaydigan, sharqona zavq-shavq manbai g‘azal biz uchun o‘sha, Registon, «ShashmaQoM» va «Tanovar»ning biridir! An’ana ummon qadar cheksiz bir xazinadir. Birov undan syujet qurishdagi mahoratni, birov yorqin xarakterlar yaratishni, birov badiiy vositalardan mohirona foydalanishni, birov qahramonlar ruhiyatini tasvir! lashni, boshqa birov romantik parvozni oladi. Erkin Vohidov g‘azallarining yarmidan ko‘pi muhabbat mavzusida bo‘lgani uchun, bobda bu ko‘hna mavzuning uning ijodidagi o‘ziga xos ifodasini ko‘zdan kechiramiz. Shoirning an’anaviy so‘z san’atlaridan qay dara jada foydalangani xususida, uning haqqoniylik, xalq" chillik, g‘oyaviylik, gumanizm, milliylik va baynalmi-nallik kabi ijodiy tamoyillarga munosabati oorasi-da fikr yuritamiz.
“diyorini na iYol a aq aaa A ra O — 1Y5 Y: d Nosornma 2. Пишecpeфиk { kaтap O Pr Oтeти { би ora, egani 2 a. ASSLTALLARAIHLHILNN A U234Spytmipuzra, Ora mao - ги y. Qaror va nopus 1 2 apвaнид Зниcяти; = 3 24 И. 1 aa 10 aт ; ИH И ———— пaти пoли 2 Ф.cи — ns aosan Mo A (aжococoo 3 3 112 19052006 19052006 м 9 ЖOБC MYHABOИЙCБOHЧAPИГИ" H 2 3 " 01052005 23052006 б Ё жинoий ГAO" ДOPИ. ДAPMOHГ 2 3 3 1 0105200623052005 aa $$ TYH o Kai ani I Toza az n ars a’ arsa am a n 2 aaa Ha 22 11 01,052006 F, Can o Гoжoмcти , tz aи Oбeиcтиo c oгpитeaинoй oтиeтcтecинocтиo "MAMOГГOФO 8 { OKEД 6210 ( baravar sea ЎMPOB PP o - { Y CФATO 17284 T.HABOИ - = ; Cec12 {Coбeтa, koa. oбшacтo (бтacтoз caгpaмлaннoй шлa дoлoяoa =" 1 "i con 077304 (Гecиacиди "Mзaигoмy" " 2 = Okoиx 5112 ИBOCCEЙHOE XOЗЯЙCTBO - 1 пaй 1152 И PP PP - =, «ci i —iri ui - ta BEND 1216576 03 pona 7 - Дaтa иcин 22052005 v eu moi 2 "ormpamasu anus – I orin { Иш бeъл дoчaлa 4 Ил eт caлтeли 29 7.5-rasm. «Tavakkalchilik guruhi» rejimining umumiy ko‘rinishi. ki 199 биkини (HИMA v i " MYP 7.6-rasm. Yordamchi menyu. Ayrim nazorat organlar (NO) bo‘yicha ma’lumot tanlash uchun NO ning kodini kiritish yoki nomini ro‘yxatdan tanlash kerak. Ma’lumotlarni davrlar bo‘yicha filtrlash mumkin «Davr bo‘yicha SO‘ROV» («xat sanasi» satri bo‘yicha). «Tavakkalchilik guruhi» rejimi quyidagi asosiy elementlardan tashkil topadi. Yuqori «SETKA» NOning kodi tanlangandan keyin STIR bo‘yicha ma’lumotlarni aks ettiradi. NOning kodi tanlansa, joriy setka nazorat organi bo‘yicha aks ettiradi. 198
Allen AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Collin okrugi tarkibiga kiradi. Aholisi 84246 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1200,1 nafar kishi. Geografiyasi Maydoni — 70,2 km2. Shundan 70,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 201 m balandlikda joylashgan. Manbalar Havolalar Rasmiy sayti Texas shaharlari
yuborishi va qayta manzillab jo‘natishi mumkin. Tushunarliki agarda Iroda Azizaga elektron xabar jo“natmoqchi bo‘lsa sxema simmetrik ravishda ishlaydi. Ajratilgan pochta serverli sxema. Hozir yuqorida ko‘rilgan pochta aloqasining oddiy sxemasi ish qobiliyati borday ko‘rinsa ham, biroq unda jiddiy va ko‘rinib turgan xatolik mavjud. Xabarlar bilan almashish uchun, biz yuqorida eslatib o‘tgan edik, SMTP-server har doim SMTP-mijozning so‘rovini kutish holatida bo‘lishi zarur. Bu bildiradiki Irodaga jo‘natilgan xat Irodaga kelishi uchun uning kompyuteri doim yoqiq va ish holatida bo‘lishi kerak. Tushunarlik, bunday talab ko‘pchilik foydalanuvchilar uchun to‘g‘ri kelmaydigan ta’lab. Bu muammoni tabiiy yechimi, SMTP-serverni maxsus shu maqsad uchun ajratilgan oraliq-kompyuterga joylashtirish bo‘ladi. Bu yetarli darajada quvvatli va ishonchli kompyuter bo‘lishi kerak, u kunu-tun uzluksiz pochta xabarlarini ko‘p jo‘natuvchilardan ko‘p qabul qiluvchilarga uzatish xususiyatiga ega bo‘lishi kerak. Odatda pochta serverini katta tashkilotlar tomonidan o‘z xizmatchilari uchun yoki pravayderlar tomonidan o‘z mijozlari uchun quvvatlanadi. Har bir nom domeni uchun DNS tizim MX turidagi yozuv yaratadi, unda foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatuvchi shu domenga tegishli pochta serverlarining DNS-nomlari saqlanadi. 11.2-rasmda ajratilgan pochta serverining sxemasi keltirilgan. Rasmni murakkablashtirmaslik uchun unda faqat Azizadan Irodaga jo‘natiladigan xabarda ishtirok etuvchi komponentlar ko‘rsatilgan. Teskari holat uchun (Irodadan Azizaga) sxema simmetrik ravishda to‘ldirilishi kerak. 1.Shunday qilib, Aziza Irodaga xat jo‘natishga qaror qildi, buning uchun u o‘zining kompyuteriga o‘rnatilgan pochta mijozi dasturini ishga tushiradi (masalan, Microsoft Outlook yoki Mozilla Thunderbird). U xabar matnini yozadi va kerakli yordamchi ma’lumotlarni keltiradi, xususan qabul qiluvchining manzilini Iroda domen.com yozadi va sichqoncha ko‘rsatgichini xabarlarni jo‘natish belgisiga qo‘yib uning tugmasini bosadi. Tayyor xabar aniq pochta serveriga jo‘natilishi kerak bo‘lganligi uchun, mijoz Irodani din.com. domeniga xizmat ko‘satuvchi pochta serverining nimini aniqlash uchun DNS tizimiga murojaat qiladi. DNS dan javob sifatida mail.bim.com. nomini olgach, SMTP-322
voqea yana bir turi juda mashhur bo'lgan bir gaz stantsiyani Flo, da benzin bilan avtomobillar bo'sh tanklar to'ldirish taklif etadi , Yoqilg'i ko'krak uchun bo'sh buni ko'tarib, uni to'ldiring va tank, avtomobil uchun benzin yuboring Har bir narsa o'ttiz soniya bor, va real qiziqishini boshdan kechirish uchun, jarayon uchun bir do'st taklif qilamiz
kerakli yo‘nalishda siljiting Tasviriy vizualizatsiyalash Endi yuqorida hosil bo‘lgan sohani vizualizatsiyalash mumkin. Unga birinchi kameraning oynasidan qarash mumkin. I. RAMni Perspective oynasi nomida bosamiz. Paydo bo‘lgan menudan Viev (ko‘rinish), keyin esa Camera 01 buyrug‘ini tanlaymiz. 2. Rendering (vizualizatsya) menusidan Render (vizuallash) buyrug‘ini tanlang (muloqot oynasida Render tugmasini bosamiz). Muloqot oynasi yo‘qoladi va ekranda ko‘rsatilgan kamera orqali sahnaning yoritilgan ko‘rinishi chiqariladi. Muloqot oynasidasiz faqat Render tugmasini ishlatdingiz. Oynaning qolgan parametrlari qiymatini keyinchalik ko‘ramiz. Vizuallashgan sahnani bekor qilish uchun vizualizatsiya ekranining yuqori burchagidagi xoch (krest) tasvirli tugmaga LMni bosing. Boshqa kamerani tanlab va yorug‘ik manbalarini o‘zgartirib, vizualizatsiya sohasini mustaqil chiqarishga urinib ko‘ring. 151
O‘rnimdan gandiraklab turdim-u, o‘sha zahoti Cho‘ponning nafas olayotgapini eshitdim. U nafas ol-yap-ti) O‘zimning nafas olishimni, odamlarning qanday nafas olishlarini hech qachon payqamagan ekanman. Hozir cho‘ponning xirillab olayotgan nafasi Qulog‘imga xuddi qo‘shiqday eshitildi. Yana yig‘lab yuYubo-rishimga sal qoldi. Nima balo, yig‘loqi bo‘lib qoldimmi. —Qo‘ylarni yaylovga hayda{ Kichkinaman demagin, ukam) Boshqa odam yo‘qQ! Itlar qarashadi senga. Qo‘ylarni haydadim. Suruvda mingga Yaqin qo‘y bor. Ular qo‘tondan xuddi hujumga o‘tganday otilishdi. Ular tog‘ni ag‘darib yoki yutib yuborishsa kerak, deb o‘yladim. Maysalar oralab nuqul Yuqoriga o‘rmalashardi. Biz baland tog‘ga ko‘tarildik, yuqoridan oqarib chiqayotgan quyoshni ko‘rdim. Burgut xuddi quyosh tepasida, uning o‘tkir nurlari ustida turganday edi. Kecha o‘sha burgut cho‘ponni qora kalxatlardan qo‘riqladi-da, degan o‘y keldi birdan miyamga. Negadir ko‘zlarim yana achisha boshladi. Lekin o‘zimga o‘zim: bas, yetar, dedim. Agar qachonlardir yana yig‘laguday bo‘lsam, engsamga shunday musht tushirayki, ko‘z yoshlarimning hammasi sochilib ketsin. —Hoy, qu-ush Ertalabki tog‘ qo‘ynida: «E-1 a-a5 degan aks sado yangradi. —Buyoqqa uchib kel-yel! «A-a-a!» Keyin o‘zimcha: «Qo‘ylar, bu bola jinni ekan deb o‘ylab, qochib ketishsa-ya» deb o‘yladim. Shr-r, xr-r — ular ana shunday chaynashardi. Tushga borib, qo‘ylar suv va ovqatdan mast bo‘lganday gandiraklashib, uxlagani yotishdi. Sahrodan shamol esdi, u ham quyoshda kuygan qanotlarini silkitib-silkitib, maysa ustiga yotdi. Men o‘zimga emas, ko‘proq itlarga ishonardim. Qari bo‘ribosar o‘zishini biladi. Kuchuk xo‘jayinining holidan xabar olib kelgani o‘tovga chopib ketganida, bo‘ribosar uni yerga shunday bulg‘aladiki, yunglari titilib ketdi. Men otdan tushsam, qayta minolmayman deb qo‘rqardim, otni ham shunday charchatdimki, bechora hadeb qoqilardi. O‘zim ham qotib 152
Yirik tonnajli ixtisoslashgan konteynerlarga bruttoning maksimal og‘irligi 10t dan yuqori bo‘lgan konteynerlar kiradi. Konteynerlar shakliga, o‘lchamiga, tashiladigan yuk turiga, konstruksiyasiga ko‘ra xilma-xil turlarga ega (3.2-3.3-rasm). Ш 11 ja 11 1} 2 2 o — — я y I 1 Cг 1 1 n 1250 мм 1 2438 мм – . 6058 (12192) мм . I—eshiklar; 2—qulf; 3—ayrisimon yuk ilgichning kirish proyemlari; 4—yukni ilish moslamalariga ega kranlar va yuk ortuvchi mashinalar yordamida konteynerlarni ilish fitinglari 2.2-rasm. Universal yirik tonnajli 20-futli (40-futli) konteyner a) b) n Б n LF И v) a g) I I —— ——4 6058 2438 A karkasli (a); chetki devorlari bilan (b); tubi kuchaytirilgan (v); yuqorigi maydoncha vazinasi bilan (g) 2.3-rasm. Tank-konteynerlari Konteyner oqimi va yuk terminallarining sig‘imini o‘lchash maqsadida xalqaro amaliyotda “yigirma futli ekvivalent” - YFE (ingl. TEU — Twenty-Feet 18
Mamlakatimiz yosh bokschilari Qozog‘istonda o‘tkazilayotgan boks bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi Osiyo chempionatida munosib ishtirok etmoqda. Mazkur chempionatda qit’amizning yigirmaga yaqin davlatidan yuzdan ortiq sportchi kuch sinashmoqda. Vazni 49 kilogrammgacha bo‘lgan bokschilar o‘rtasidagi bellashuvlarda Otabek Xolmatov ilk jangini shri-lankalik Rukmal Prasanna Podi Arachchigega qarshi o‘tkazdi. Yaqqol ustunlikka ega bo‘lgan bokschimiz raqibini uchinchi raundda texnik nokautga uchratdi. Yana bir iqtidorli bokschimiz Shunqor Abdurasulov ham (56 kilogramm) Janubiy Koreya vakili Min Su Choyni uchinchi raundda texnik nokautga uchratdi. Sportchimizning ketma-ket hujumlari, aniq va kuchli zarbalari raqibiga hech qanday imkoniyat qoldirmadi. 60 kilogrammgacha bo‘lgan vazn toifasidagi charm qo‘lqop ustalari bellashuvida qatnashayotgan boks bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasida jahon va Osiyo chempioni Bilolbek Mirzarahimov tailandlik Sakda Ruamtamni, vazni 64 kilogrammgacha bo‘lgan bokschilar o‘rtasida Ziyodbek O‘rolov yaponiyalik Issei Aramotoni mag‘lubiyatga uchratib, musobaqani davom ettiradigan bo‘lishdi.
138 yasash usullari borasida o‘ziga xos tarzda mukammal fikrlar aytgan, o‘z qarashlarini baѐn qilgan. O‘z qarashlariga–konsepsiyasiga ega. Ushbu ulug‘ olim ham, 80-yillarda kompozitsiya usuli asosiy usullardan biri ekanini tan olgan edi. Biroq til sistemasiga yangicha ѐndashuvlar, yangi kuzatishlar asosida olim o‘z fikrini o‘zgartirdi. «O‘zbek tili so‘z yasalishi tizimi» qo‘llanmasida olim, kompozitsiya usulida so‘z yasalishini alohida usul sifatida qaramaslik kerakligini ta’kidlaydi.212 Professor Yo.Tojiyev o‘zining «O‘zbek tilida qo‘shma so‘zlarning yasalishiga doir maqolasida213 «Qo‘shma so‘zlar, haqiqatan ham, ikki so‘zning oddiy qo‘shiluvidan yasalmaydi, ular, odatda, so‘z birikmalarining fonetik, grammatik va semantik o‘zgarishlari natijasida o‘zaro yaxlitlashishdan, ular orasidagi sintaktik munosabatning yo‘qolishidan, leksikalizatsiyalash asosida yuzaga keladi, bu kompozitsiya usuli tarzida faqat shartli belgilanishi mumkin. Qo‘shma so‘zning hosil bo‘lishi oddiy so‘z qo‘shilishi usulida hosil bo‘lmaydi», degan fikrni aytadi va buni asoslab beradi. Bundan faqat usulning nominigina aniqlash kerakligi oydinlashadi. Hamma qo‘shma so‘zlar shu taxlit so‘z birikmalarining uch jihatdan o‘zgarishi va soddalashishning yuzaga kelishi bilan hosil bo‘ladi, ba’zi tarixan o‘zgarib ketishlar hisobga olinmasa, yasama qo‘shma so‘zlarning barchasida ma’no ular tarkibidagi komponentlari ma’nolaridan tashkil topadi (xuddi affiksatsiyada akad.A.Hojiyev aytganidek, yasovchi asos va yasovchi vositalar ma’nolari yasama so‘z ma’nosini tashkil etgani kabi), ana shu komponentlar orqali uning yasalma ekanligi motivlanadi: belning bog‘i– belbog‘, tomning orqasi–tomorqa va hokazolar. Qo‘shma so‘z tarkibida ikkita o‘zbek tiliga oid, hozir ajratib olsa bo‘ladigan, mustaqil holda qo‘llanib, ma’no anglatadigan birlikning mavjudligi ularning yasalishini motivlaydi. Ulardan biri bo‘lmasa, yasalmalik o‘z qimmatini yo‘qotadi.
momentlar tenglamasiga kiradigan juft kuchning ishorasi va miqdori o‘zgarmaydi. Juft kuch kuchlar tenglamasiga ham. kuchlarning proeksiya tenglamasiga ham kirmaydi. 3. Bir juft kuchning jismga ko‘rsatadigan ta’sirini boshqa juft kuch bera olsa, bunday juft kuchlar ekvivalent juft kuchlar deyiladi. 4. Juft kuchni o‘zining ta’sir tekisligiga parallel bo‘lgan tekislikka ko‘chirilsa, uning jismga ta’siri o‘zgarmaydi. Juft kuch momentiga oid teorema Teorema. Juft kuch momenti uni tashkil etuvchi kuchlarning shu juft kuchyotgan tekislikdagi ixtiyoriy nuqtaga nisbatan momentlarining algebraik yig‘indisiga teng. Berilgan (Fj, £,) juft kuch tekisligida biror O‘nuqtani tanlab, undan juft kuch tuzuvchi kuchlarning ta’sir chiziqlariga tik (05
O‘zMU XABARLARI VESTNIK NUUz ACTA NUUz MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI ILMIY JURNALI JURNAL 1997 YILDAN CHIQA BOSHLAGAN 2022 1/1 Ijtimoiy-gumanitar fanlar turkumi Bosh muharrir: I.U.MAJIDOV  t.f.d., professor. Bosh muharrir o‘rinbosari: R.X.SHIRINOVA  f.f.d., professor Tahrir hay’ati: Cagdullayev A.S.  t.f.d., prof. Ashirov A.A.  t.f.d., prof. Balliyeva R.  t.f.d., prof. Malikov A.M.  t.f.d., prof. Yusupova D.Yu.  t.f.d., prof. Murtazayeva R.H.  t.f.d., prof. Mo‘minov A.G.  s.f.d., prof. Ganiyeva M.H.  sos.f.d., prof. Madayeva Sh.O.  f.f.d, prof. To‘ychiyev B.T.  f.f.d, prof. Muxammedova D.G.  psix.f.d. To‘xtayev X.P.  f.f.n., dos. Boltaboyev H.  fil.f.d., prof. Rahmonov N.A. –fil.f.d., prof. Jabborov N.A. –fil.f.d., prof. Siddiqova I.A.  fil.f.d., prof. Shirinova R.X.  fil.f.d., prof. Sadullayeva N.A.  fil.f.d., dos. Arustamyan Ya.Yu.  fil.f.d., dos. Pardayev Z.A. –fil.f.f.d., PhD. Mas’ul kotib: Z. MAJID TOSHKENT–2022
Hamkorbank - ushbu bank ham birlamchi bozor uchun avtomobil sotib olish uchun avtokreditlar berishni boshladi (fevralda faqat ikkilamchi bozor uchun berilar edi) Shartlar - avtokredit eng kam ish haqining 1000 barobarigacha beriladi, muddati 36 oygacha, eng kam boshlang'ich to'lovi 30%, eng kam foiz stavkasi 25%
Quyosh pechining asosiy qo‘llanilish sohalari, qiyin eriydigan moddalarni eritishdan va yuqori temperaturalardan foydalanib tadqiqot ishlari olib borishdan iborat. Quyosh pechlarida tekshirilayotgan modda vakuum yoki ixtiyoriy biror muhitda qizdirilishi, termik ishlanilishi mumkin. Masalan, Mon-Luidagi (Fransiya) asosiy quyosh pechida bir kunda 60 kg ga yaqin eriydigan materiallar (sirkoniy oksid, kalsiy sirkonat, xrom, dolomit, alyuminiy oksidi) eritiladi. Yana bir misol keltiraylik. Odeyo (Fransiya)dagi eng katta quyosh pechi 12 mm qalinlikdagi plastinkani 4 min 40 sekda yarim metrcha uzunlikda eritib boradi. Kichikroq quyosh pechlarida, masalan, Toshkent shahrida qurilgan GU-2 pechida (diamerti 2 mga teng paraboloid ko‘zgu) po‘lat, alyuminiy va ularning qotishmalarini eritish va paydvandlashga 01d tajribalar o‘tkazilan. Yerevan shahrida qurilgan diametri 2 m bo‘lgan projektor tipidagi quyosh pechida (geliostatning o‘lchami 2,5x3 m? ) kvars hamda domna, marten va elektr yoyi pechlarida ishlatiladigan issiqqa chidamli materiallar eritilgan. Bu moddalarning erish temperaturasi 2000-2600? C. Bu temperaturani quyosh pechida hosil qilish mumkin. Odatdagi eritish pechlarida, masalan, elektr pechlarida ancha yuqori temperaturani hosil qilish mumkin. Ammo quyosh pechlari ularga qaraganda bir qancha afzalikllarga ega: quyosh pechlarida issiqlikning ob’yektga nuqtaviy xarakterga ega, fokal dog‘ markazidan ozgina uzoqlashish bilan ob’yektning temperaturasi tez pasayadi. Bu juda katta ahamiyatga ega. Chunki bu holda eritilayotgan (yoki tekshirilayotgan) material boshqa moddalar bilan keraksiz reaksiyalarga kirishmaydi. Shuning uchun quyosh pechlari o‘ta toza materiallarni tayyorlashda ishlatimoqda. Ma’lumki, kosmik kemalar tayyorlashda issiqqa chidamli materiallar kerak, ayni shu maqsadga yuqori temperaturaga chidaydigan materiallarni sinab ko‘rishda ham quyosh pechining o‘rni katta. Olimlar hozirgi vaqtda quyosh pechlarida atom elektr stansiyalarida ishlatiladigan materiallarni sinab ko‘rmoqdalar. 168
71 bob. QADIMGI MESOPOTAMIYA Geografik muhit. Aholi Shimolda Armaniston tog‘laridan janubda Fors qo‘ltig“’igacha, sharqda Eronning tog‘li viloyatlaridan g‘arbda— Suriya-Mesopotamiya cho‘ʻllarigacha cho‘zilib ketgan hudud qadimda yunon geograflari tomonidan Mesopotamiya (ikki daryo oralig‘i-Frot va Dajla daryolari oralig“i) deb atalgan. Hozir bu asosan Iroq Respublikasi hududidir. Dajla va Frot daryolari Arman tog‘laridan boshlanib, Fors qo‘ltig‘iga quyiladi. Daryo suvlari minerallarga boy loyqa olib borib toshqin vaqtida dalalarga toshib, hosildor qatlam hosil qiladi. Ikki daryo oralig‘ida hosil olish uchun yil davomida melioratsiya ishlarini amalga oshirish kerak edi. Bu yerda qadimdan odamlar kanal va dambalar qurganlar. Mesopotamiya iqlimi shimol va janubda bir xil emas. Shimolda quruq subtropik zonada qishda ba’zida qor yog‘adi, bahor va kuzda yomg‘ir bo‘ladi. Janub juda issiq va quruq iqlimli. Mesopotamiya qadimda loy va tabiiy asfalt mo‘l-ko‘l bo‘lgan. Shimolda qo‘rg‘oshin, qalay, temir va tosh ham uchraydi. Mesopotamiya florasi juda kambag‘al. Faqat shimolda tog‘li rayonda har xil daraxtlar uchraydi. Qadimda daryo vodiysida tol daraxti, janubda qamishning turli xillari bo“lgan. Xurmo palmasi muhim rol o‘ynagan. Strabonning aytishicha, qadimda uning 360 xil foydali xossasini bilganlar. Uzum va mevali daraxtlar, tariq, polba, qanop, bodring, sarimsoq, baqlajon, oshqovoq, loviya va no‘xat o‘stirilgan. Qadimgi fauna boy bo‘lgan. Daryolarda baliq ko‘p bo‘lgan, qushlar, eshak, cho‘chqa, kiyik, quyon, tuyaqush, sherlar to‘qay va sahrolarda mo‘“l-ko‘l bo“lgan. Mesopotamiya Yaqin Sharqning keng bo‘shlig‘ida joylashganligi uchun xalqaro savdoda yetakchi rol o‘ynagan, ko‘pgina yo‘llar G‘arbdan Sharqqa, Shimoldan Janubga shu yerdan o‘tgan. 73
Asarning keyingi yillarda Alixon To‘ra Sog‘uniy tarafidan hozirgi o‘zbek (1981, 1996) va rus tillari (1894, 1934, 1999) dagi tarjimalari va nashrlari ham mavjud. Asar Amir Temur davlati va qo‘shinining tuzilishi va uning boshqarilishini o‘rganishda bosh manba rolini o‘ynaydi. Asarning qo‘lyozma va toshbosma nusxalari ko‘p. Uning inglizcha, fransuzcha, ruscha va o‘zbekcha tarjimalari mavjud. 1404—1409-yillar orasida, ya’ni Amir Temur vafotidan keyin Movarounnahr va Xurosonda bo‘lib o‘tgan ijtimoiy-siyosiy voqealarni tushunishda xoja Tojuddin as-Salmo-niyning (Tarixnomaz asari katta ahamiyat kasb etadi. Mazkur asar Zayli Zafarnoma (Zafarnomazga qo‘shimcha) deb ham ataladi. Asar va uning muallifi haqida juda kam ma’lumotga egamiz. Bizga ma’lum bo‘lishicha, xoja Tojuddin as-Salmoniy yetuk xattot bo‘lgan va Muzaffariylar" saroyida (devoni inshoda) xizmat qilgan. Amir Temur Sherozni egallab, Muzaffariylar sulolasi barham topgandan keyin (1393 y.) boshqa yetuk ahli bilan birga Samarqandga olib kelingan va Amir Temur saroyida xizmatga tayinlangan. 1409-yilning mart oyida XalilSulton isyoni bartaraf etilib, oliy hokimiyat Shohrux mirzo qo‘liga o‘tgandan keyin, xoja Tojuddin as-Salmoniy uning amri bilan Hirotga olib ketiladi va 1410-yili oliy hukmdorning topshirig‘i bilan o‘zining mazkur asarini yozishga kirishadi. Lekin uni tamomlashga muyassar bo‘lolmaydi. Oradan ko‘p vaqt o‘tmay saroyda vazir sayyid Fahruddinga qarshi uyushtirilgan fitnada qatnashganlikda ayblanib qamalib qoladi va jazoga tortiladi. Xoja Tojuddin as-Salmoniy mazkur asarida Amir Temurning so‘nggi yillari va Shohrux mirzoning tarixini 11313—1393-yillari Fors, Kirmon va Kurdistonni idora qilgan sulola. Asoschisi Muboriziddin ibn Muzaffar (1313— 1359). 173
dek uning yuziga tikildi. Ammo hech narsa sezmadi.—Gapirmaydiganlar kerak emas, ularga so‘z berishdan foyda yo‘q. —Gapirmaslik ahvolni o‘zgartirmaydi, Hujjatlar tilga kiradi, ularga sianli kaliy ta’sir etolmaydi. —Jinoyatlarni programmalashtiradigan, kimlarningdir imzosi bilan tasdiqlangan hujjatlar yo‘q. Ular olovda kuyib ketgan. Nemislar o‘z arxivlarini yashirib qo‘yganlar, yaponlar esa pulga aylantirdilar. Jonli guvohning ahamiyatini endi tushungandirsiz2 Yazev ham Genriga taqlidan fujerga muz to‘ldirdi-da, uni labiga olib borib, muz zarrachalarini shoshilmasdan og‘ziga torta boshladi. Ichimlik tetiklantirdi. Kayfiyat yaxshilanib, salgina oldingi diltanglik ham tarqaldi. —Uni yo‘qotish kerak,—davom etdi abadiy ta’qib etish kasaliga mubtalo Genri.—Guvoh gapirib bo‘lganidan keyin emas, ungacha yo‘qotish kerak. Usullar ko‘p, ayg‘oqchilar istagancha. Xarbinga Millatlar ligasining komissiyasi kelganda, lord Littonni josuslar halqasi bilan o‘rab oldilar: pastdagi darvozabon, yuqori qavatdagi shveytsar hamxona, mashinaning shofyori, farrosh ayol, qorovul —bularning hammasi josuslar edi. «Modern» mehmonxonasiga kim yuz metrdan yaqinroq kelsa, darhol qamoqqa olinardi. Litton yashagan qavatda paydo bo‘lib qolgani uchungina politexnika maktabining talabasini otib tashladilar... Mening saroyimda o‘zimdan boshqa hamma ayg‘oqchi edi. — U vaqtda ular ozodlikda edilar,—deb qo‘ydi Yazev. —Agentlar hozir ham yallo qilib yurishibdi, —qizg‘in e’tiroz bildirdi imperator, —Ular eski ko‘rsatma asosida harakat qilyaptilar... —Nima maqsadda —O‘z ma’budalarining ozodligi deb, jilla qursa o‘shalarning tirik qolishlari uchun. —Borib turgan yanglishish bu. —Yanglishish bo‘lishi mumkin. Ammo yanglishish ehtimoldan xoli emas, u bilan hisoblashmay bo‘lmaydi... Imperator yanada muhimroq nimadir demoqchi bo‘lib mayor tomon yaqinlashib stol ustiga engashdi. Ammo tag‘in ofitsiant xalaqit berib qoldi. U likopchalar, grafinlar va qayla idishlari terilgan kattakon patnis bilan kirib keldi. Yaponning boshi, oq oralagan chakkalari, shalpang quloqlari-10, shishinqiragan qovoqlari ostidagi kichkinagina qiyiq qo‘yko‘zlarini shisha va chinni idishlar to‘sib turardi. Faqat uning jilmayishigina yaqqol ko‘rinar, to‘silishi mushkul bu jilmayish hatto idishlar ortidan ham sezilayotgandi. —Hozirgina hovuzdan tutilgan,—dedi ofitsiant imperatorning oldiga baliq solingan taqsimchani qo‘ya turib— Boshliq ishtahanglar karnay bo‘lishini so‘rayaptilar. Imperatorga qiziqishning yana bir belgisi bu! Genri 27
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI ZAMONAVIY O‘ZBEK TILI MORFOLOGIYA Toshkent–2008
Jizzax viloyatida zamonaviy agrologistika kompleksini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida Jizzax viloyatida meva-sabzavot mahsulotlarini chuqur qayta ishlashni jadal rivojlantirish, yuqori sifatli va raqobatbardosh tayyor mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, kelgusida ularni yirik xorijiy bozorlarga yo‘naltirish, shuningdek, yangi ish o‘rinlari yaratishni ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. “BMB Trade Group” (O‘zbekiston) va “Natsionalnaya rezervnaya korporatsiya” (Rossiya Federatsiyasi) kompaniyalarining Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanida zamonaviy agrologistika kompleksini barpo etish maqsadida mas’uliyati cheklangan jamiyati shaklidagi “BMB-NRC Agrologistics” O‘zbekiston-Rossiya qo‘shma korxonasini (keyingi o‘rinlarda agrologistika kompleksi deb ataladi) tashkil etish to‘g‘risidagi quyidagilarni nazarda tutuvchi taklifi ma’qullansin: xorijiy investorlar mablag‘larini jalb qilish hisobiga 10 ming tonna sig‘imga ega bo‘lgan muzlatkichli kameralar va omborlar tashkil etish hamda shok usulda muzlatish, qayta ishlash, kalibrlash, saralash, qadoqlash va meva-sabzavotlarni quritish uskunalarini o‘rnatish; meva-sabzavot va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash, shuningdek, bojxona, bank, logistika, ekspress-laboratoriya, fitosanitar, veterinar, sanitar-epidemiologik, sertifikatlashtirish va boshqa xizmatlarni “yagona darcha” tamoyili bo‘yicha ko‘rsatish, Rossiya Federatsiyasi va boshqa xorijiy davlatlar bozorlariga xo‘l va qayta ishlangan tayyor mahsulotlarning eksportini amalga oshirish; xorijiy investitsiyalarni, xalqaro moliya institutlari mablag‘larini jalb qilish va boshqa manbalar hisobiga qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini birlamchi va chuqur qayta ishlash hamda jamg‘arishni tashkil etish, shuningdek, raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarish. 2. Jizzax viloyati hokimligi O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda agrologistika kompleksi hududigacha transport, ishlab chiqarish va muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmalarini jadal rivojlantirish dasturini bir oy muddatda tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 3. “Jizzax viloyatida zamonaviy agrologistika kompleksini tashkil etish” loyihasini amalga oshirish bo‘yicha “yo‘l xaritasi” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Bojxona rasmiylashtiruvi tartib-taomillarini tezkor amalga oshirish hamda agrologistika kompleksi hududida barcha turdagi xizmatlar “yagona darcha” tamoyili asosida ko‘rsatilishini ta’minlash maqsadida bir oy muddatda agrologistika kompleksi hududida: Davlat bojxona qo‘mitasi — bojxona hujjatlarini rasmiylashtish va berish punktini; Vazirlar Mahkamasi huzuridagi O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasi — o‘simliklar karantini sohasida ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish va berish punktini; Sog‘likni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik agentligi va “O‘zstandart” agentligi — xalqaro standartlarga muvofiq oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini to‘laqonli sinovdan o‘tkazish hamda tegishli sertifikat va sanitariya-epidemiologiya ekspertizasi xulosalarini berishni ta’minlovchi zamonaviy sinov laboratoriyasini; “O‘zbekekspertiza” AJ — tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi kodlari bo‘yicha tovarlarni tasniflash bo‘yicha xizmat ko‘rsatish, ro‘yxatdan o‘tkazish va tovarning kelib chiqish sertifikatlarini berish punktini tashkil etish to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 5. 2023-yil 1-yanvarga qadar: O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan va agrologistika kompleksi tomonidan ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun belgilangan tartibda tasdiqlanadigan ro‘yxat bo‘yicha olib kelinadigan xomashyo, uskunalar, maxsus transport vositalari va texnikalar uchun bojxona to‘lovlari (qo‘shilgan qiymati solig‘i va bojxona rasmiylashtiruvi yig‘imlaridan tashqari) to‘lashdan; agrologistika kompleksiga chet eldan jalb qilinadigan mutaxassislar — jismoniy shaxslardan olinadigan foyda solig‘i to‘lashdan ozod etilsin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari bo‘yicha maslahatchisi A.D. Vaxabov, O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi vaziri J.A. Xodjayev va Jizzax viloyati hokimi E.A. Saliyev zimmasiga yuklansin.
suv faza tomonga yo‘naladi; u yerda dissotsilanib, suv faza sirtida ma’lum ishorali elektr qavat hosil qiladi; sirt-aktiv moddaning qutbsiz qismi sirtning zaryadlanishini ta’minlaydi. Qo‘sh elektr qavat hosil bo‘lishining uchinchi mexanizmini qarab chiqamiz. Faraz qilaylik, ikki fazadan iborat sistemaga ionlarga ajralmaydigan modda qo‘shilgan bo‘lib, u fazalar chegarasiga adsorbilana olmasin. Bunday hollarda fazalarni tashkil etgan moddalar tarkibidagi qutbli molekulalar o‘z vaziyatini biror faza tomon o‘zgartirib, chegara sirtga musbat yoki manfiy ishorali zaryad beradi. Ayni faza zaryadining ishorasi quyida keltirilgan Kyon qoidasiga muvofiq aniqlana oladi: bir-biriga tegib turgan ikki fazadan qaysi birining dielektrik o‘tkazuvchanligi katta bo‘lsa, o‘sha faza musbat zaryadlanadi. Suvning dielektrik o‘tkazuvchanligi nihoyatda katta (se —81) binobarin, suv va qattiq jismdan iborat sistemada hosil bo‘ladigan qo‘sh elektr qavatda suvga tushirilgan qattiq modda sirti ko‘pincha manfiy zaryadga, suv sirti esa musbat zaryadga ega bo‘ladi. 10.6. ELEKTROKINETIK HODISALAR Dispers faza zarrachalari elektr maydonida dispersion muhitga nisbatan harakatlanishi yoki dispersion muhitni dispers fazaga nisbatan harakatlanganida elektrod potensialini hosil bo‘lishi elektrokinetik hodisalar deyiladi. Elektroforez, elektroosmos, cho‘kish va oqish potensiallari elektrokinetik hodisalaridir. Bu hodisalar kolloid dispers sistemalarda qo‘sh elektr qavatining mavjudligini namoyon qiladi. 2 1 10.7-rasm elektrokinetik hodisalarni yuzaga Ia бoшacи лий kelish sxemasi: 1-ionlarning hosil qilgan elektr – Aa qavati; 2,3-adsobsion (2) va diffuzion (3) v ki qavatlardagi qarshi ionlar; pastki strelka suyuqlikni 3— , ; harakatlanish yo‘nalishi; AA- (dispers faza zarrachalarini diffuzion qavatga nisbatan harakatlanishdagi siyqalanish tekisligi; Б. zarracha va suyuqlikni ishqalanish kuchlari. 183
Oqtog‘dan ajraladi. Bu to‘ning o‘rtacha balandligi 1000—1200 n eng baland Taxku cho‘qqisi 2005 mga yetadi. Oqtog‘“, o“z navbatidi; janubi-g“arbga davom etib, Qoratog‘ga aylanib ketadi. Nurota tizmasi 200 km uzunlikka ega bo‘lib, o‘rtacha balandli 1500 m, eng baland Hayot ( zargar ) cho‘qqisi 2169 mga yetadi. Tog‘ asimmetrik tuzifgan: Janubiy yon bag‘ri yotiq bo‘lib, Nurota botig‘iga qo‘shilib ketadi, shimoliy yon bag‘ri esa tik va tor bo‘lib, Mirzacho‘lga tutashadi. Nurota tog‘i o‘z navbatida janubda joylash gan G‘ubduntog‘“, Qaroqchitog“, Oqtog‘dan qaytosh —Nurota botig‘i orqali ajralib turadi. Turkiston, Nurota-Oqtosh tizmalari janubdagi Zarafshon vodiysi orqali Zarafshon tizmasidan ajralib turadi. Zarafshon tizmasining g‘arbiy qismi hisoblangan Chaqalikalon, Koshon tizmasining G‘arbiy qismi hisoblangan Chaqalikalon, Qoratepa, Zirabuloq va Ziyovuddin tog‘lari O‘zbekistonga kiradi. Zarafshon tizmasi sharqda Mastchoh tog‘ tugunidan g‘arbga qarab Turkiston tizmasiga parallel holda 350 km masofaga cho‘zilgan nuqta uning sharqiy qismi baland (Chimtarg“a cho‘qqisi 5494 m). Zarafshon tizmasining Mag‘yondaryo vodiysidan g‘arbda bo‘lgan qismi Chaqalikalon tog‘i nomi bilan yuritiladi (eng baland Zibon cho‘qqisi 2336 m). Chaqalikalon tog‘i Taxtaqoracha (1630 m) davoni-da tugaydi, so‘ngra g‘arbga qarab Qoratepa tog‘i davom etadi (eng baland Kamqo‘ton cho‘qqisi 2195 m). Qoratepa tog‘i g‘arbga davom etib, pasayadi va bu qismi Zirabuloq tog‘i deb ataladi. Zirabuloq tog‘i 100 km ga (eng baland Zindontog‘ cho‘qqisi 1116 m) cho‘zilgan. Zirabuloq tog‘i g‘arbdan Qarnob yo‘lagi orqali Ziyovuddin tog‘idan ajralib turadi. Ziyovuddin tog‘i juda past va kuchli yemirilgan (eng baland Dardko‘l cho‘qqisi 914 m). Zarafshon tizmasi janubida Hisor tizmasi joylashib, u janubi-g‘arbga qarab kengayadi vajuda ko‘p tarmoqlarga ajralgan hamda Qashqadaryo, Surxondaryoning irmoqlari orqali parchalanib, chuqur, tor vodiylar hosil qilgan. Hisor tog‘i parchalanganligi, chuqur va tor vodiylar mavjudligi jihatidan, G‘arbiy Pomir tog‘laridan qolishmaydi. 116
Suratlarda asosan jahonning qurolli nizolar yuz bergan va berayotgan hududlaridagi bolalar aks etgan Ularda vayronagarchiliklar, yig‘layotgan yoki achinarli ahvolda turgan bolalarni ko‘rish mumkin Har bir suratda “Dunyoning bering bolajonlarga” yozuvi bor
bo‘yicha prognoz hisob-kitoblarini amalga oshirish va takliflarni ishlab chiqish; − bojxona ishi sohasidagi faoliyat to‘g‘risida axborot to‘planishi tizimini ishlab chiqish va jori etish, shuningdek bojxona statistika ma’lumotlarini tegishli idoralar va manfaatdor organlarga taqdim etish; − kontrabandaning, bojxona qonunchiligining, o‘z vakolatlari doirasida soliq qonunchiligi buzilishining oldini olish va ularga barham berish chora-tadbirlarini mustaqil ravishda yoki huquqni muhofoza qilish organlari bilan o‘zaro hamkorlikda ishlab chiqish, shuningdek xalqaro terrorizmga va O‘zbekiston aeroportlarida xalqaro aviatsiyasi faoliyatiga g‘ayriqonuniy aralashishga qarshi kurashishga ko‘maklashish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va qulash; − bojxona organlari vakolatiga tegishli bo‘lgan ishlar bo‘yicha surishtiruvlar olib borish va qonunchilikka muvofiq bojxona qoidalari buzilishi to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish; − yuridik va jismoniy shaxslarga nisbatan qonunchilikka nazarda tutilgan bojxona qoidalari buzilganligi uchun ta’sir ko‘rsatish choralarini belgilangan tartibda qo‘llash; − giyohvandlik vositalari, psixotrop va portlovchi moddalar, qurol-yarog‘ respublikaning bojxona chegarasi orqali g‘ayriqognuniy olib o‘tilishining olidini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va qo‘llash; − respublikaning va xorijiy davlatlarning vakolatli organlari bilan birgalikda giyohvandlik vositalari va psixotrov moddalar nazorat ostida yetkazilib berilishini amalga oshirish; − Milliy xavfsizlik xizmati va ichki ishlar organlari bilan o‘zaro hamkorlikda qonunchilikda belgilangan tartibda tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish; − Aybdorlarni javobgarlikka tortish to‘g‘risidagi masalani hal etish bojxona organlar vakolatlari doirasidan tashqariga chiqqanda qonun buzilishlari faktlar bo‘yicha materiallarni tergov, sud organlari va boshqa organlarga topshirish; − bojxona organlarining mansabdor shaxslar tomonidan qonuniylikka rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish, bojxona organlari mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari va qarorlari ustidan tushgan shikoyatlar va e’tirozlarni belgilangan tartibda ko‘rib chiqish; − bojxona organlariga yuklangan vazifalar va funksiyalar amalga oshirilishini ta’minlovchi ilmiy-texnik xizmatlar, laboratoriyalar, o‘quv markazlari, boshqa korxonalar va tashkilotlarni tashkil etish; − bojxona organlari xodimlarini, shuningdek davlat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar uchun bojxona rasmiylashtirishi 17
193 18.1. Ziddiyatlar va ularning emosional his qilinishi "pyли qarama-qarshi fikr, qarashlarning to‘qnashuvi bo‘lib, u asosan shaxslararo munosabatlar jarayonida kelib chiqadi. Ziddiyatlar motiv, qiziqish, qarashlarning mos kelmasligiga ko‘ra shaxsning ichki holati ijtimoiy muhit bilan bo‘ladigan munosabatlarida ushbu ko‘rinishlarga ega: oilada ota-ona va farzand orasidagi qarashlar mos kelmasligidan; shaxaslarda, jamoalarda, hamkasblar orasidagi ishiga, predmetga, qiziqishlarga ko‘ra yuzaga keladiganlarga; guruhlar orasidagi o‘z qarashlarini amalga oshirish yuzasidan; shaxs ichidagi o‘zga odamlar bilan ishlashda ularga ustunlik qilish yuzasidan amalga oshadigan. Ixtiloflar, ya’ni kelishmovchiliklar individlarning o‘zaro bir-biriga ta’sir ko‘rsatishi, o‘zaro muomalada bo‘lishi jarayonida vujudga keladi. Ayrim tadqiqotlarda ziddiyatlarning “ma’naviy otasi” deb Geraklitni hisoblaydilar, shuningdek Sokrat va Platonga havola qilishlar ham uchraydi. Gegelga, uning Ziddiyatlar to‘g‘risidagi va qarama-qarshiliklarning kurashi haqidagi ta’limotiga yetarli darajada tez-tez murojaat qillib turiladi. XX asr boshlarida bir qator nemis, avstriyalik va amerikalik sosiologlar: G.Zimmel, L.Gumplovich, D.Smolli, U.Samner kabilarning tadqiqotlari bilan ziddiyatlar nazariyasiga asos solindi. Ulardan eng mashhuri G.Zimmel bo‘lib, u ziddiyatlarni jamiyat hayotidagi muqarrar hodisa qaragan, ziddiyatlar inson hayotining xususiyatidan kelib chiqadi va shaxsga xos bo‘lgan hujumkorlik instinktdan paydo bo‘ladi, deb hisoblaydi. Diagnostika va boshqarishning o‘xshash usulini tanlash uchun ziddiyatlar quyidagicha tasniflangan: i antogonistik ziddiyatlar; i kelishib hal qilinadigan ziddiyatlar; i ijtimoiy ziddiyatlar; i tashkiliy ziddiyatlar; i hissiy va shaxsiy ziddiyatlar; i vertikal va gorizontal ziddiyatlar; i oshkora ziddiyatlar; 4 yashirin ziddiyatlar; i shaxsning ichki ziddiyatlari; 4 guruhlararo va shaxslararo ziddiyatlar. Kritik vaziyatlarda shaxs va jamoalardagi muhit holatini emosional his qilish orqali ularni boshqarish mumkin. Emosional his qilish shaxs psixikasining hissiy-irodaviy, intellektual jihatlariga bog‘liq. 18.2. Ziddiyatli xulq va uni his qilishning yosh va jins xususiyatlari urli ijtimoiy vaziyatlardagi noqulayliklar, muammolar, o‘ziga xos ziddiyatlarni keltirib chiqarishi ma’lum. Shunka ko‘ra, inson yosh davrlarida kritik hissiy-kechinmalar kuzatiladi. Yosh davri nizolari — bu o‘ziga xos, uncha uzoqqa cho‘zilmaydigan ontogenez davrlari bo‘lib, bu vaqtda keskin psixik o‘zgarishlar ro‘y
Sergelida qo‘shnisiga qasddan o‘rtacha og‘ir tan jarohati yetkazgan shaxs qo‘lga olindi Sergeli tuman IIB HPB profilaktika inspektorlari sohaviy xizmat xodimlari bilan hamkorlikda qo‘shnisiga qasddan o‘rtacha og‘ir tan-jarohati yetkazgan shaxsni qo‘lga olishdi. Bu haqda KUN.UZ’ga IIV Huquqbuzarliklar profilaktikasi bosh boshqarmasi xabar berdi. Sergeli tumanida 25 sentabr kuni soat 18.00larda, Birodarlik 8-dahasi 34 uy oldida, 1995 yilda tug‘ilgan, Birodarlik 8-34-uyda yashovchi V.A., o‘zaro janjal oqibatida, qo‘shnisi, 1975 yilda tug‘ilgan, Birodarlik 8-34-uyda yashovchi K.A.ni qo‘li bilan urib, tan jarohati yetkazganligi aniqlanib, ushlandi. Mazkur holat yuzasidan Sergeli tuman IIB tomonidan fuqaro V.A.ga nisbatan O‘zbekiston Respublikasi JKning 105-moddasi 1-qismi (qasddan badanga o‘rtacha og‘ir shikast yetkazish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atildi.
O‘quvchilarda badiiy asarga pisbatan havas, qiziqish hissini o‘stirish, ularning adabiy asarning ah "loqiy, ma’naviy ta’sir kuchini his etishlari uchun, avvalo, ularda badiiy adabiyotning, asarning xususiyati, mohiyatini anglab olish qobiliyatlarini o‘stirib borish lozim. Ma’lumki, har bir yozuvchi xalq tili boyligidan o‘ziga xos tarzda foydalanadi. Uquvchilarning buni payqab olishlari uchun, ularni yozuvchining fikri, g‘oyaviy niyati, yaratgan obrazlarining mantiqiy izchilligi, asarning badiiyligini diqqat-e’tibor bilan kuzatishga o‘rgatish lozim. Bu esa jiddiy o‘ylashni, qiyoslashni, tahlil natijalarini umumlashtirib, bir butun holda tekshirishni talab etadigan murakkab jarayon bo‘lib, katta tayyorgarlik, qobiliyat va mehnatni talab etadi. O‘quvchilarda badiiy mahoratni, qobiliyatni tarbiya-h 247
Davriy nashrlarda ta’limning rivojlanishining aksiologiyaga asoslangan strategiyasi; qadriyatlarga tarbiya maqsadining asosi sifatida qarash; o‘quvchilarning qadriyatga yo‘nalganligini shakllantirishning amaliy tajribasini tahlil etish, ta’limni qadriyatli tashxis etishning vazifalarini shakllantirish kabi uning insonparvarlik mohiyatini aks ettirishi ko‘zga tashlanadi (V.I.Ginetsinskiy, I.F.Isaev, N.D.Nikandrov, Z.I.Ravkin, N.S.Rozov, V.A.Slastenin, E.N.Shiyanov, Sh.Q. Mardonov, T.Toshlonov, Yu.Ismoilova, B.X.Xodjaev va boshqalar). Umuman olganda, pedagogik aksiologiyaning shakllanish va rivojlanishi jarayonida quyidagi muhim natijalar qo‘lga kiritilgan: I) ta’lim va tarbiyaga shaxsning ijtimoiy va kasbiy ijtimoylashuvini aniqlab beruvchi asosiy qadriyat sifatida qarash; 2) qadriyatli fikrlashdan kelib chiqadigan individuallik; 3) shaxsning individual rivojlanishi jarayonida uning umuminsoniy qadriyatlarga oshno etish orqali shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv; 4) inson tomonidan shaxsiy erkinlik, burch, majburiyat kabi qadriyatlarni anglab olinishi lozimligi; 5) shaxsiy erkinlik, burch, majburiyat kabi qadriyatlarni har bir insonning o‘zi va u yashayotgan jamiyatdagi odamlar tomonidan tan olinishi, ya’ni har bir inson uchun qadriyatga aylanishi; 6) ta’lim va tarbiyaga aksiologik yondashuv, qadriyatli ong, munosabat, xulq-atvorni shakllantirishda katta ahamiyatga egaligi. Ta’limga qadriyatli yondashuvning dolzarbligini aniqlovchi omillar. Turli resurs manbalarida pedagogik aksiologiya XX asrning 80-yillaridan boshlab, bilimlarning mustaqil sohasiga aylangani, 90-yillardan boshlab, uning jadal shakllanishi va rivojlanishi sodir bo‘lganligi ta’kidlanadi. Buning asosiy sababi jamiyat ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, shaxsning ma’naviy imkoniyatlariga birdaniga talablarning o‘sganligidir. Davriy nashrlarda ta’limning rivojlanishining aksiologiyaga asoslangan strategiyasi; qadriyatlarga tarbiya maqsadining asosi sifatida qarash; o‘quvchilarning qadriyatga yo‘nalganligini shakllantirishning amaliy tajribasini tahlil etish, ta’limni qadriyatli tashxis 137
Faqat ikki davlat (Gaiti va Kuba) dan boshqa barcha Lotin Amerikasi topishi juda katta qiyinchilik bilan kechdi 1993-yilda Chilida Eduard Frey, hukumatlari o‘rnatildi Yangi hukumatlar davlat korxonalarini chet elga sotishga majbur bo‘ldilar Davlatning kapital mablag‘ sarflash hajmi kamaydi
Kuni kecha andijonlik fuqaro shahar ichki ishlar boʻlimining maʼmuriy binosiga olib kirilganidan ikki hafta oʻtgach, kasalxonada vafot etdi. Jabrlanuvchiga nisbatan jinoyat qidiruv boʻlimi xodimlari tomonidan inson sogʻligʻi va hayoti uchun xavfli boʻlgan zoʻravonlik qoʻllanilgan hamda hibsda noqonuniy ushlab turilgan, deya hodisa yuzasidan munosabat bildirdi. Bu haqda “Yuksalish” umummilliy harakati axborot xizmati maʼlum qildi. Uch nafar xodimga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 206-moddasi (mansab vakolati doirasidan chetga chiqish), 234-moddasi (qonunga xilof ravishda ushlab turish yoki shaxs erkinligini cheklash) va 235-moddasi (qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala yoki jazo) boʻyicha jinoiy ish qoʻzgʻatildi. Ayblanuvchilar hibsga olingan. 2020-yil boshidan buyon bu ichki ishlar organlarida mahbuslarga nisbatan qoʻllanilgan qiynoq va zoʻravonlik bilan bogʻliq ikkinchi holatdir. Shu yilning yanvar oyida Qashqadaryo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi Chiroqchi tuman boʻlimida kaltaklanish natijasida 32 yoshli erkak vafot etdi. Ushbu jinoyatlarni sodir etishda gumonlangan Chiroqchi tuman ichki ishlar boʻlimining ikki xodimiga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatildi, Qashqadaryo viloyati IIB boshligʻining birinchi oʻrinbosari oʻz xohishiga koʻra isteʼfoga chiqdi. Garchi 2018-yil iyul oyida Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon IIBda sodir etilgan voqeadan soʻng (tezkor xodim tomonidan ayol kishini ommaviy tahqirlanishi — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bu kabi noxush hodisalarni aniqlash va oldini olish, shuningdek, Ichki ishlar organlari safini “nopok va tasodifiy” xodimlardan tozalashga qaratilgan qatʼiy choralar koʻrilishini maʼlum qilgan edi. Bu holatlar koʻp jihatdan oʻtgan yilning dekabr oyida inson huquqlari, shu jumladan, Oʻzbekistondagi vaziyat boʻyicha oʻz xulosalarni eʼlon qilgan BMTning Qiynoqlarga qarshi qoʻmitasining ham xavotirlanishini tasdiqlaydi. Oʻzbekiston 160 dan ortiq davlatlar qatorida BMTning Qiynoq va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala va jazoga qarshi Konvensiyasining ishtirokchisi hisoblanadi. 2019-yil 28-noyabrda qabul qilingan Oʻzbekiston boʻyicha yakuniy kuzatuvlar konvensiyani amal qilinishining ham ijobiy tomonlarini, ham asosiy muammolarini tavsiflaydi. Qoʻmita tomonidan bir qator hujjatlarning qabul qilinishi va chora-tadbirlarning amalga oshirilishi, jumladan “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi, “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisidagi”gi qonunlar, “Jasliq” koloniyasining yopilishi, BMTning din yoki eʼtiqod erkinligi hamda sudyalar va advokatlar mustaqilligi boʻyicha maxsus maʼruzachilarning respublikamizga tashriflari yuqori baholandi. Shu bilan birga, qoʻmita huquqni muhofaza qilish, tergov va jazoni ijro etish organlarining tashabbusi va roziligi bilan jinoiy jarayonda foydalanish uchun aybni tan oldirish yoki maʼlumot olishda qoʻllanilgan qiynoq va gʻayriinsoniy muomalada boʻlish holatlari toʻgʻrisidagi xabarlardan qattiq xavotirda ekanligini bildirdi. Qoʻmita prokuraturaga kelib tushgan qiynoqqa oid shikoyatlar 2017-yilga nisbatan 2018-yilda 10 baravar ortganiga qaramay, qiynoqqa solganlik uchun amaldorlarga nisbatan qoʻzgʻatilgan ishlar soni mutanosib ravishda ortmaganligidan xavotirda. “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuniga muvofiq ichki ishlar organlari oʻz vazifalarini fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash orqali amalga oshirishlari belgilab qoʻyilgan. Shuningdek, qonunda ichki ishlar organi xodimiga qiynoqqa solish, zoʻravonlik qilish, boshqa shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsitadigan tarzda muomalada boʻlish taqiqlanishi, ichki ishlar organining xodimi fuqaroga qasddan ogʻriq, jismoniy yoki maʼnaviy azob yetkaziladigan xatti-harakatlarga chek qoʻyishi shartligi belgilangan. Bundan tashqari, 2018-yil 4-aprel kuni Prezident tomonidan sud-tergov faoliyatida fuqarolarning huquq va erkinliklari kafolatlarini kuchaytirish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi qonuni imzolangan edi. Ushbu hujjatning eng muhim oʻzgarishlaridan biri boʻlib huquqni muhofaza qilish organlari xodimlari tomonidan qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomalada boʻlganlik uchun javobgarlik choralarning kuchaytirilganligi boʻlgan edi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-dekabrdagi “Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash, bu borada jamoatchilik nazoratini kuchaytirish hamda jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, 2020-yil 1-apreldan boshlab shaxsni ushlash, unga protsessual huquqlarini tushuntirish, himoyachidan voz kechish harakatlarini majburiy tarzda video tasvirga tushirish tartibi joriy etilishi belgilangan edi. Yana shu kundan boshlab huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari zimmasiga ular tomonidan shaxs ushlanganidan soʻng uning ushlangani va ushlab turilgan joyi toʻgʻrisida uning oila aʼzolaridan birini, ular boʻlmagan taqdirda esa, boshqa qarindoshlarini yoki yaqin kishilarini darhol xabardor qilish boʻyicha majburiyati yuklanishi belgilangan edi. Shu maʼnoda tegishli idoralar tomonidan qonunchilikning amaliyotda toʻgʻri va oʻz vaqtida ijro etilishi oʻta dolzarb hisoblanadi. Xususan, “Prokuratura toʻgʻrisida”gi qonunga muvofiq, prokuratura idoralari jinoyatchilikka qarshi kurashuvchi idoralarning qonunlarni ijro etishlarini nazorat qiladi, shuningdek, ushlab turilganlarni, qamoqqa olinganlarni saqlash joylarida, jinoiy jazolar va boshqa jinoyat-huquqiy taʼsir choralarini ijro etish vaqtida qonunlarga rioya etilishi ustidan nazorat amalga oshiradi. Shuningdek, vaqtincha saqlash hibsxonalari va tergov izolyatorlari hamda jazoni ijro etish muassasalarini videokuzatuv vositalari bilan jihozlash muhim ahamiyatga ega. Umuman, barcha ichki ishlar idoralarida tergov harakatlarini audio- va video qayd etish tizimlari orqali olib borish tizimini yoʻlga qoʻyish maqsadga muvofiq. Andijonda yuz bergan voqea shuni koʻrsatadiki, sohani rivojlantirish boʻyicha koʻrilayotgan choralar yetarli emasligi, aksincha huquqni muhofaza qilish organlari tizimini tubdan isloh qilish lozimligi, bunda inson huquqlari va erkinliklariga soʻzsiz rioya qilinishiga, ichki ishlar organlari faoliyatining hisobdorligi va shaffofligini taʼminlashga, shu jumladan, parlament va jamoatchilik nazoratining samarali mexanizmlarini yoʻlga qoʻyish va eng asosiysi, jamiyatda qonun ustuvorligini taʼminlashga alohida urgʻu berish kerakligini taqozo etadi, deyiladi xabarda.
Internet-provayder va Wi-Fi internet-provayderlari tomonidan tasdiqlangan CDN-lar (kontentni etkazib berish tarmoqlari) mavjudligi sababli, ko'pgina yangi sport guruhlari tadbirlar uchun o'z kanallarini yaratish, tarixiy ko'rinish va sahna ortidagi / mazmunan mustahkam ro'yxat
“O‘zbekneftgaz”: “Gazprombank” bilan ishonchli hamkorlik yo‘nalishlari kengaymoqda “O‘zbekneftgaz” AJda uglevodorodlarni qidirish, qazib olish va qayta ishlash sohasida investitsiya loyihalarini o‘z vaqtida amalga oshirish bo‘yicha tizimli ishlar olib borilmoqda. Bu esa o‘z navbatida, mamlakat resurs bazasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, aholi va sanoatni energiya manbalari bilan barqaror ta’minlaydi. Joriy yilning 28-iyun kuni “Gazprombank” AJ rahbariyatining Toshkent shahriga tashrifi doirasida “O‘zbekneftgaz” AJ boshqaruvi raisi Mehriddin Abdullayev “Gazprombank” boshqaruvi raisining o‘rinbosarlari A. A. Matveyev va A. P. Belous bilan muzokaralar o‘tkazdi. Muzokaralar doirasida qo‘shma loyihalarning hozirgi holati va rivojlanish istiqbollari, xususan, neft va gaz sohasida uglevodorod qazib olishni ko‘paytirish, shuningdek, chuqur gaz-kimyo sohasida investitsiya loyihalarini moliyalashtirishni tashkil etish masalalari muhokama qilindi. Ta’kidlash joizki, “Gazprombank” AJ neft va gaz sohasidagi keng ko‘lamli investitsiya loyihalarini moliyalashtirishda ishtirok etadigan “O‘zbekneftgaz” AJning ishonchli va tasdiqlangan hamkoridir. Tomonlarning ko‘p yillik hamkorligi davomida, qisqa muddatda sezilarli natijalarga erishishga imkon beradigan samarali ta’sir o‘tkazish mexanizmlari shakllantirildi. Pandemiya sharoitida yuz bergan global iqtisodiy qiyinchiliklarga qaramay, bank win-win tamoyiliga muvofiq, biznes yuritishning eng yuqori standartlaridan kelib chiqqan holda, “O‘zbekneftgaz” AJning tashabbuslarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlashni davom ettirmoqda. Uchrashuv yakunida tomonlar keng ko‘lamli faoliyat doirasida o‘zaro manfaatli hamkorlikni davom ettirishga tayyor ekanligini bildirdi. “O‘zbekneftgaz” AJ matbuot xizmati
Qora tun - osmonda yulduz paydo buldi, Mayli ne bo'lsa bo'lar!
tushunishi mahol. Masalan, matematikadagi tangens, sinus, fizikadagi qarshilik kuchi, massa, tezlik, kimyodagi oksidlanish, laktonoidlar kabi terminlarning ma’nosini va mohiyatini tushunmasdan turib qanday izohlash mumkin? Ko‘rinadiki, bobomiz Abu Rayhon Beruniy tasnifi ham qat’iy qonuniyatga, va, obrazli qilib aytganda, achchiq haqiqatga asoslangan. Mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar 1.Tasnif nima? 2.Tasnif fan uchun qanday ahamiyatga ega? 3.Tasnifning qanday turlari bor? 4.Fikr izchilligi tasnifga qay darajada aloqador? Tartibsizlik zamirida tartib bo‘ladimi? Fikringizni asoslang. 5.She’rda qanday tartib va tasnif bor? 6.Tizimli yondashuv degan tushuncha mavjud. Siz do‘stlaringizning xatti-harakatlariga munosabat bildirib, tegishli baho berasiz. Bu tasnifga qay darajada aloqador? 7.Siz bir kunlik faoliyatingizni rejalashtirdingiz. Bunda harakatlaringizni qanday qonuniyat asosida tartibladingiz? 8.Pul topish oson, lekin uni sarflash qiyin deyishadi. Bu fikrning tasnifga aloqasi bormi? Glossariy tasnif—tabiat, jamiyat va tafakkur hodisalarini barqaror belgilari asosida tur va jins tushunchalariga ajratish tasnif asosi (belgisi) —sistema elementlarini guruhlarga ajratishga asos bo‘luvchi belgi dixotomik tasnif—tasniflanayotgan hodisalarning ikki guruhga ajratilishi politomik tasnif —tasniflanayotgan hodisalarning ikkitadan ko‘p guruhlarga ajratilishi dixopolitomik tasnif—tasniflanayotgan hodisalarning birinchi bosqichda ikki va keyingi bosqichda ko‘p guruhlarga ajratilishi noto‘liq tasnif—turning barcha jinslari to‘liq sanalmasligi ortiqcha a’zoli tasnif — tasniflangan guruhlar hajman tasniflanuvchi butunlikdan katta bo‘lishi 70
1220-yil 1-aprelida Samarqand eshiklari ochib berildi. Ishni istehkomlarni buzishdan boshladilar. Aholini o‘lim jazosi bilan qo‘rqitib shahardan chiqishga majbur etdilar. Shaharda faqat qozi va muftiyga o‘z atrofidagi anchagina bo‘lgan odamlari bilan qolishga ruxsat berildi. Ularni qo‘riqlash uchun qorovullar tayinlandi. Keyin shahar talon-taroj qilindi (1220-yilning aprelida). Taslim bo‘lgan qang‘allar eronliklardan ajratilib, bir tekislikda joylashtirildilar. Ularning ot va qurollarini olib qo‘ydilar. Mo‘g‘ullar qoidalariga ko‘ra, ular xizmatiga kirayotganlar xuddi ular kabi kiyinib, ularning urf-odatlariga amal qilishlari kerak edi. Ular-boshidagi sochni old tomonidan qirib tashlab, mo‘g‘ullar kabi kokil yasadilar. Lekin, ertasi tunda 30000 oilaning hammasini qilichdan o‘tkazib, ot va boyliklarivi o‘zlari oldilar. Shahardagi 30000 ga yaqin hunarmand va rassomlarni Chingizxon o‘z farzandlari, xotinlari va. qo‘shin boshliqlariga hadya qildi. Aholining bir qismi turli ishlarni bajarish uchun xizmatga olindi, 50000 ga yaqin aholi 200000 oltin tanga badal to‘lash hisobiga afv etilib, shaharga qaytib keldi. Movarounnahrning ko‘p aholisi Sayxun daryosi bo‘yidagi shaharlarni qo‘lga olib, Xorazm: tarafga yurish uchun buyruq olgan Chingizxon farzandlari xizmatiga yuborildi". Samarqandda turib SultonMuhammad qo‘shinlari sonining kamligi va-u Jayxun daryosining narigi qirg‘og‘iga o‘tib ketganini eshitgan Chingizxon xayoliga zo‘r va dadil fikr keldi. U sultonga qarshi tumanbegilar Jebe va Subutoy boshchiligidagi 30000 otliqni yuborishga qaror qildi. Ularga agar kuchli qo‘shinga duch kelsalar jangga kirmasdan, asosiy qo‘shinning yetib kelishini kutish, agar sulton chekinadigan bo‘lsa, uni tezlik bilan ta’qib qilish, yo‘lda uchragan mustahkam shaharlarni aylanib o‘tish, taslim bo‘lganlarni shafqat qilish, qarshilik ko‘rsatganlarni yanchib tashlash haqida buyruq berdi. O‘z lashkarboshilarini ushbu mardonavor topshiriqni bajarish uchun yuborayotib Chingizxon shunday degan edi: «Siz o‘ylayotganingizdan kamroq to‘siqlarga uchraysiz, sizlar bilan tez orada o‘z ulusimizda uchrashishimizga umid qilaman». Shunday qilib, Chingizxon o‘lka xususiyatlarini va dushmanning holatini yaxshi bilardi. Changizxon Samarqandni qamal qilayotgan paytda umidsizlikka tushgan Muhammad Samarqand yo‘lidan Naxshab sari borayotib aholiga o‘zini qutqarish uchun o‘zi chora ko‘rishni; chunki unda ularni himoya qila olishga yetarli www.ziyouz.cag kutubxonasi
Demak, s1=(-0,97;0,2425) yo’nalishi bo’yicha ko’tarilib borib X2=(x21, x22) nuqtaga erishish mumkin. X2=X1+λ1s1=(1,3636; 0,9091)+ λ1(-0,9700;0,2425). Bundan X21=1,3636-0,9700λ1 , x22 =0,9091-0,2425λ1 . ( 10.31) λ1 ning aniqlanish opalig’ini topamiz. Buning uchun quyidagi sistemadan foydalanamiz: Sistemani yechib λ1 ∈ [0,927; 5,621] ekanini aniqlaymiz. λ1 ni topish uchun (∇f(X2),s1)=0 tenglamani yechamiz. Bunda ∇f(X2) =(-0,3636+0,9700λ1; 1,0909-0,2425λ1), s1=( -0,9700;0,2425 ). Demak, ((-0,3636+0,9700λ1; 1,0909-0,2425λ1)×(0,9700; 0,2425))=0. Bunda λ1=0,6172. Demak, λ1 ∈[-0,927;5,621] bo’lishi kerak. Shuning uchun λ1=λ1=0,6172. (10.30) dan Bu X2 nuqtadagi f(X) funktsiyaning qiymati f(X2)=-2,9708 >f(X1)=-3,1621. X2 nuqtadagi gradient: ∇f(X2) = (0,2351;0,9412). 10.5-shakldan ko’rinadiki, X2 nuqtada f(X) funktsiya eng katta qiymati erishadi. Analitik nuqtai nazardan buni ko’rsatish uchun X2 nuqtadan chiquvchi va ∇f(X2) gradient bilan eng kichik o’tkir burchak tashkil qiluvchi s2 yo’nalishni topamiz. Buning uchun quyidagi masalani yechamiz: T2= (∇f(X2),s2)=(0,2351; 0,9412)(s21, s22)=0,2351s21+0,9412s22→ max, s21+4s22=0, ⎪ ⎪ ⎩ ⎪⎪ ⎨ ⎧ ≥ + ≥ − ≤ + + − ≤ + + − .02425 ,09091 ,0 ,097 ,03636 ,1 ,5 ) 2425 ,09091 ,0 ( 497 ,03636 ,1 ,6 ) 2425 ,09091 ,0 ( 3 ) 97 ,03636 ,1( 2111111 λ λ λ λ λ λ x x X 212220764710588764710589 = = ⎧ ⎨ ⎩ ⇒ = , , , (0, ; , ) s s 2122221 + = . Natijada: 242
Tepkili to‘lqinlanishning o‘rtacha kattaligida to‘g‘rilanadigan valning bitta joyiga beriladigan zarbalar soni 3-4 martadan oshmasligi kerak; zarbalar soni ko‘p bo‘lganda puxtalash kuchayib boradi, to‘g‘rilash samaradorligi esa pasayadi. Sinovlar shuni ko‘rsatadiki, puxtalash bilan to‘g‘rilash vallarning toliqish mustahkamligini pasaytirmaydi. Buni shunday izohlash mumkin. Puxtalash usulida to‘g‘rilashda bo‘ynining sirti maydonida metallning bir nuqtada to‘plangan mahalliy plastik deformatsiyalari paytida val bo‘yini deformatsiyalanadi, ishchi kuchlanishlar to‘plangan maydonda esa deformatsiyalanmaydi. Ko‘rib o‘tilgan usullardan diametri 100 mm gacha bo‘lgan vallarni to‘g‘rilashda foydalaniladi. Diametrlar katta bo‘lganda gazli yondirgich yordamida mahalliy qizdirish bilan to‘g‘rilashni o‘tkazish afzalroqdir. Qizdirish harorati po‘lat markasi, valni termik ishlash xususiyati, egilish kattaligi va valning diametri bilan aniqlanadi. Odatda to‘g‘rilash 200-600 "C haroratda o‘tkaziladi; diametrlari 70 mm gacha bo‘lgan vallar uchun 200-400 ?C, diametri 80-100 mm ga teng bo‘lgan vallar uchun 400-500 ”C, diametri 100 mm dan katta bo‘lgan vallar uchun 500-600 "C Пaгoгaдa to‘g‘rilanadi. Termik ishlangan vallar 500-550 ?C dan oshmaydigan haroratlarda to‘g‘rilanadi. Qizdirish dog‘ining o‘lchamlari val diametri (d) va egilish kattaligidan bog‘liq ravishda tanlanadi: dog‘ uzunligi 1—(0,5...0,8)d, kengligi b—(0,25...1,0)d ga teng. Egilish qanchalik katta bo‘lsa, qizdirish dog‘ining o‘lchamlari shunchalik katta bo‘lishi kerak. Qizdirish jadalligi qizdirish manbaidan (yondirgich raqami) va uchlikdan qizdiriladigan sirtgacha bo‘lgan masofadan bog‘liq bo‘ladi. To‘g‘rilashning zaruriy tartibotlarini qizdirish vaqtini o‘zgartirib, turli xil quvvatdagi yondirgichlarni qo‘llab yoki yondirgich uchligidan qizdiriladigan detalgacha bo‘lgan masofani o‘zgartirib tanlash mumkin. To‘g‘rilashda qizdirish ketma-ketligi quyidagi misolda ko‘rsatilgan. Faraz qilaylik, 47-rasmda tasvirlangan val siniq chiziq 7 bilan tavsiflanadigan egilishlarga ega bo‘lsin (ma’lum masshtabda chizilgan). 226
Oqish yoki rangsiz Qandli diabet, qandsiz diabet, ko’p suv ichish, buyrak patologiyasi
Sizga aytar so‘zim, rozlarim bekor. Qo‘limdagi yangroq sozlarim bekor. Ro‘zg‘or deganlari g‘“ormikin chindan— Parvozim bekordir, nozlarim bekor. Boshimni urishga bitta tosh yo‘qmi! Tubsiz ko‘zlarimda qatra yosh yo‘qmi! Ko‘nglim sahrosida adashgan jonman, Yo‘’lovchiman, yo‘lda bir yo‘ldosh yo‘qmi! Har jon ishqqa tashna, mehrga zordir, Muhabbat sharafmas—siz uchun ordir. Bu yorug‘” olamning ne’matlari ko‘p: Ming shukur, o‘z ko‘nglim o‘zimga yordir. Zamira Egamberdiyeva Ko‘nglim Senlab so‘zlaganni zinhor sizlama, Ayovsiz yo‘llardan taskin izlama. Bir chetga qo‘yib tur xotiralarni, Seni unutganni sen ham eslama. Yaxshisi, gullarga uzoqroq tikil, Senga erkalanib, egilsa—egil. Tog‘lar poyidagi sharshara misol O‘zingni parchalab sochilma ko‘ngil. Dardlaring ko‘p bo‘lsa, yulduzlarga ayt. Tunlar kamlik qilsa, kunduzlarga ayt. Yozga, kuzga yoril, qishga yolvorgin, Qaldirg‘ochlar kabi navro‘zlarga ayt. Sen mening arazchi qizimsan, ko‘nglim. Ozurda ruhimsan, nazmimsan, ko‘nglim. Qaniydi, ko‘klarga ko‘tara olsam— 348
Gulsara xonim O‘zbekistonda yashayotgan xotin-qizlar hayoti, ishlari, bolalarning tarbiyasi, bilim olishi bilan qiziqdi O‘zining Turkiyada tug‘ilgani, Abdulla Chig‘atoyga turmushga chiqqach, er qaerda bo‘lsa, xotin ham shu yerda, deb bu yoqlarga kelib qolgani, oziq-ovqatdan bo‘lak hamma buyumlar bilan savdo qiluvchi magazinda, sotuvchiga yordamchi bo‘lib ishlashi, ko‘proq bolalar tarbiyasi bilan shug‘ullanishi haqida gapirib berdi
imkonini beradi. Hatto badiiy asardagi syujet, obraz, xarakter, portret, detal, uslub singari boshqa muhim komponentlar ham faqat uchrashuv (kontakt) jarayonida (zidlash, qiyoslash, muloqot ko‘rinishida) o‘zini to‘la namoyon eta oladi. Qator mo‘tabar manbalarda ishqning maqom va darajalari, oshiqlik pog‘onalari xususida salmoqli kuzatuvlar, amaliyot doirasidagi xulosalar bildirilgan. Najmiddin Kubroning "Tasavvufiy hayot" nomi bilan nashr etilgan risolasida oshiqni Haqqa tomon eltuvchi yo‘llar son-sanoqsiz ekani, ammo ularning barchasi uch asosiy yo‘lga kelib tutashuvi aytiladi. Bular: a) tariki axyor (xayrlilar yo‘li). Yo‘l ta’rifi: ibodat va amali solih sohiblarining yo‘li. Bu yo‘lga kiruvchi soliklar ro‘za, namoz, Qur’on qiroati, haj qilish va shunga o‘xshash zohiriy ibodatlar bilan ko‘proq mashg‘ul bo‘ladilar; b) tariki abror (abror yo‘li). Yo‘l ta’rifi: mujohada va riyozat sohiblarining yo‘li. Bu yo‘l soliklari go‘zal fe’l-atvorga ega bo‘lish, ko‘ngilni tazkiya, qalbni tasfiya, ya’ni ko‘ngilni musaffolash va botinni obod qilish, ma’mur etish uchun g‘ayrat ko‘rsatuvchi kishilardir; v) tariki shuttor (shuttor yo‘li). Yo‘l ta’rifi: bu ishq, jazba va muhabbat sohiblarining yo‘li. Va ulug‘ Mavloga sayr-u sayyohat qiluvchilarning tariqidir. "Tasavvuf istilohlari sharhi"da ishqqa shunday ta’rif berilgan: «Ishq–tasavvufda husni Mutlaqqa bo‘lgan shiddatli sevgi. Vahdati vujudning boshlang‘ichi va oxiri bo‘lmaganidek, Haq tajallisining ham ibtido va intihosi yo‘qdir. Uning zoti har joyda zohir erur. Va mazharlari zoti bilan o‘xshash. Haqning ilk zuhuriga "Haqiqati Muhammadiya" deyilgan. Ishq ilohdan ato etilgan rahmoniy bir ulfat. Ulfatdoshlik tuyg‘usi esa har bir ruh sohibiga xos. Ishq ikki xildir: haqiqiy va majoziy. Haqiqiy ishq husni Mutlaqqa, majoziy ishq esa odam va olam go‘zalligiga oshiqlik erur". " Mazkur sharhdagi "Ulfatdoshlik tuyg‘usi har bir ruh sohibiga xos" jumlasining dalili sifatida har bir insonning qalbi "oynayi jahonnamo kamollariga yetishuvi" xususida quyidagi xulosani keltirish mumkin: "Gumon qilmag‘ilki, bu martaba va daraja (faqat) Payg‘ambarlarga xosdur deb. Balki hamma odamlarning gavhari asli fitratda bu davlatga 1 Shayx Najmiddin Kubro. Tasavvufiy hayot. Tarjimon va nashrga tayyorlovchilar: I.Haqqul, A.Bektosh. - T.: Movarounnahr, 2004. -B. 39-48. 12 Tasavvuf istilohlari sharhi ko‘rsatilgan kitob. -B. 224-225. 193
140. bi –simni yorqin ia muayyan pro yoramidai pyoralar. tang biron. kuy 2, boy misiqiy bzlinlar, komlolis non mujammalaikia asoslangan Kl. yosin uchun 250 ga aqin pubsalar, ka Mar opgu va yerli uyum, shuningayoch Jqniy mavvulagi asarlar kran, O‘Klajksin chalish silapik kitobini" iyagi (1716), 12 jilddan iborat "sari o‘rin nashr etilgan (Parij) 1259 KYILEPO-KPHK, tokopu oqusa Bap ey — Avtrizininng narixony qismi "ular-u 1400 ku mavj ma. Jin km) Qaga Sushlirin man" ipini tarbiy bi batirlorilin Bol Tanib, Katta Apresman xamasini ali to‘p va cho‘llaridan oqish, Yomrir a o‘ng sushlarnashi to‘yinali. Erish Zarra 70 xo‘fee, May xy Biru laprlarga Zr oqlas bani hao borali KUNLET (o‘rani. soda) —1) qo‘shiq. yoki tepa mahorat teranligi bi Qo‘miq kuyi keyin balllaraa ayla (yoki qisman o‘zorishlar 6-4) takra) ishi K. muztialagi paq shakllar bo‘lib, o‘zbek muiqa foloyalaridaii Egar, yalla, Turli mavzudagi xalq Ho‘shiqlarilan o‘rilolgan; 2) ko‘p" U5tlar — paqorii, kuziyuq, Ha Bun xazili qo‘shiq. Asosan, o‘straza va sperma (yuaoshii)la adi ko‘li Chiladi. Ho». zanon muziqasidi boy lari musiqali komeliyalarda, asta ili, mirk yoki koshari xasturlarida Uuratish chunki. JUPMANS (koartari) tunlxiig Charlz (1910,064, Nilerlandii 1983.26.2, AQSH) —amerikalik iqti-ai va matevalik, Leyden o‘niza balomatik statistika za nin) iq? ondin talbigi bo‘yish l-r (1936). Prnetol va Nub-York, Chin, G‘ars arteli tilida iblmevliyo prof (1955—81). Ekopometrika jamiyati (1950) va Amoyerima iqtisoliy assoshi. zamone (1978) pesni, Ko uam ersang yeya yara shuni ipananiy mikroiqtysolay. isariya bog‘la rahobaali iqonsoriy an rbitlarida resurslar malokatsiyasi Xolelini ilgari surin, O‘z karashlari in UMaholotlarin tayyorlash va taq-O‘rmlashda Faoliyat turlari tahlili; (1951), BIqTISOHAYOT fanining ahrochi O‘risida uch slkri. (1957) asarlari So ara. Ko otma tikonni o‘zni. sapa va jonomarni nazariya: ba ohim hissa qo‘pdi. Milliy 25 omili ppaastipiyalar a Mi O‘o‘rasida ion (iqia oitichal tako bamlashga oid bir qancha mum tar
O‘zbekistonning Qozog‘istondagi diplomatik vakolatxonalari bergan ma'lumotga ko‘ra, 2019 yil 21 sentabr kuni Chimkent shahridagi Mintaqaviy ijtimoiy-innovatsion universitetda O‘zbekiston elchisi Saidikrom Niyozxo‘jayev, Chimkent shahar hokimligi vakillari, Universitet rektori Sandibay Boranbayev, Qozog‘iston Xalq assambleyasi raisi o‘rinbosari Sherzod Pulatov, Qozog‘iston Xalq assambleyasining Chimkent shahri bo‘yicha raisi o‘rinbosari Muradali Xalmuradov, Qozog‘iston Respublikasi o‘zbeklarining «Do‘stlik» etnomadaniy birlashmalari assotsiatsiyasi raisi Ikrom Hoshimjonov ishtirokida yig‘ilish bo‘lib o‘tdi Chimkent shahrida ta'lim olayotgan O‘zbekiston fuqarolarining xavfsizligini ta'minlash, qoidabuzarlarga qonuniy choralar ko‘rish va kelajakda noxush hodisalarning oldini olish uchun zarur profilaktika tadbirlarini o‘tkazish borasida ko‘riladigan choralar muhokama qilindi, deyiladi TIV xabarida O‘zbekistonning Qozog‘istondagi Elchixonasi va Olmaota shahridagi Bosh konsulxonasi (Chimkent shahri uning konsullik okrugiga kiradi) vaziyatni nazoratga olgan TIVning topshirig‘iga binoan Bosh konsulxona vakillari shaharda bo‘lib turibdi, hudud va Universitet rahbariyatlari, o‘zbekistonlik talabalar bilan aloqa o‘rnatilgan Mamlakatdan borgan talabalarga ularning diplomatik vakolatxona himoyasida ekanligi tushuntirilgan Qayd etilishicha, barcha mavjud muammolar Chimkent shahri mahalliy hokimiyati bilan birgalikda hal qilinadi Mahalliy hokimiyat diplomatik vakolatxona faoliyatiga har tomonlama yordam ko‘rsatmoqda Bundan oldin, ijtimoiy tarmoqlarda Qozog‘istoning Chimkentdagi Akademik-innovatsion universitetda tahsil olayotgan o‘zbekistonlik talabalar mahalliy aholining tazyiqiga uchrayotgani haqida murojaat paydo bo‘lgandi Konsullik-huquqiy departamenti Qozog‘istonning Olmaota va Chimkent shaharlari, Olmaota, Sharqiy Qozog‘iston, Turkiston, Jambil va Qizilo‘rda viloyatlari hududida bo‘lib turgan O‘zbekiston fuqarolari zarur hollarda mamlakatning Olmaota shahridagi Bosh konsulxonasiga quyidagi telefon raqamlari orqali murojaat qilishlari mumkinligini eslatgan: +7-727-299-20-70, +7-727-390-26-16
Kommunikatsiya sohasi omillari tomonidan ommaviy axborot vositalarining quyidagi beshta funksiyalari aniqlangan: —Antenna funksiyasi—jamiyatni har xil axborotlar bilan ta’minlash. —Kuchaytirgich funksiyasi—mahalliy voqealarga dramatik tus berish yoki faktlarni ko‘paytirish. 35 — ou 32 30 — 25 — 24 20 — 15 — 10 – Uyqu Ovqatlanish ! Ta’lim ’ Mehnat Ijodiy mehnat 7.1-chizma —Fokus funksiyasi—loyihalar ichidan o‘zgarishlarni payqash siyosati va biznes jurnallarda yoritish. —Oyna funksiyasi—himoyalash: atrof-muhitni, ijtimoiy simvollarni, madaniy obidalarni, millat urf-odatlari va boshqalarni. Bizning fikrimizcha, kommunikatsiya deganda, insonlar orasidagi barcha aloqa vositalari va ular orqali axborot almashishni tashkil etish jarayoni tushuniladi. Marketing kommunikatsiyalari esa, korxona va uning marketing tizimidagi subyektlar bilan o‘zaro axborot almashish, shu orqali tovari (xizmati) sotilishini tezlashtirishga erishishni maqsad qilib qo‘yadi. Bozor subyektlari uchun kommunikatsiya ikki darajaga ajratiladi: —umumiy kommunikatsiya darajasida korxonaning mazkur sohada siyosati ishlab chiqiladi, strategik maqsadlari va ularga sotish vositalari aniqlanadi; —korxonaning tarkibiy tuzilishi, reklama, sotishni rag‘batlantirish, jamoatchilik bilan ishlash, ichki kommunikatsiya, homiylik va boshqalarga bo‘linadi. Ular firma strategiya va taktikasini amalga oshirishni rejalashtiradi. 302
Bugun Toshkent aeroportida kutilmagan favqulodda holat yuz berdi Bu haqda MAK axborot xizmati xabar bermoqda Qayd etilishicha, tonggi soat 05:10da Istanbul-Toshkent muntazam qatnovi bo‘yicha uchib kelayotgan «O‘zbekiston havo yo‘llari» Milliy aviakompaniyasining Boeing 767 samolyoti poytaxt aeroportiga qo‘nish jarayonida tormoz berish tizimidagi nosozlik tufayli shassi g‘ildiraklari qizib, shinalarga qisman shikast yetgan «Qo‘nish shtat rejimida amalga oshirildi Tergov-surishtiruv ishlari olib bormoqda Milliy aviakompaniya yo‘lovchilardan yetkazilgan noqulayliklar uchun uzr so‘raydi», - deyiladi MAK xabarida _x000D_ _x000D_ Eslatib o‘tamiz, avvalroq «Urganch» xalqaro aeroporti hamon yopiq qolayotgani, muddat yana uzayishi mumkin ekani xabar qilingandi
roli kattadir. Bu xil leksik elementlar bog‘lovchilits funksiyasini turlicha bajaradi. 1. Ayrim kirish bo‘lak va kirshs birikmalar hamda ayrim so‘z birikmalari ho‘shma gaplarni hosil hilishda xizmat qilzdi. Bunday bo‘lak hamda birikmalar birinchi qismi tarkibida bo‘lsa, mazmunan so‘nggi gapni, agar ikkinchi qismi tarkibida bo‘lsa, ssl-dingi gapni talab etadi. Izohlash munosabatini ifodalash uchun ya’ni, umuman, bir so‘z bilan, boshqacha aytganda, masalan, qisqasi, buning ustiga, qisqasini aytganda, shu bilan birga, to‘g‘rirog‘i va shu kabi so‘z va iboralar qo‘llanadi: Ijtimoiy ahvollarini so‘rayman, ya’ni boymi, bechorami, dehqonmi, chorvadormi? (S. I .). Qiyoslash munosabatini ifodalash uchun shunga qaramay, shunday bo‘lsa-da, afsus (afsuski), aksincha, aks holda, haqiqatda, birinchidan, ikkinchidan, bir tomondan, ikkinchi tomondan, muqarrar, mening fikrimcha, uningcha, baxtga qarshi, bundan tashqari kabi kirish bo‘lak va kirish birikmalar ishlatiladi: Huriniso ikkiyoqlama qayg‘uga qoldi: bir tomondan, eriga ichi achisa, ikkinchi tomondan, o‘g‘lining noqobilligidan kuyib jizg‘inak bo‘layozdi (A. Q ah hor). Bular bilan qorong‘ida so‘zlashganiga sevindi, aks holda ko‘karib shishgan basharasi chapanining izzat nafsini so‘ndirgan bo‘lar edi! ( Oy be k ) . Bu imo-ishoralarga ba’zi odamlar taajjublandi, ba’zilar tayinli javob bermadi, masalan, Umida xayrixohlik bildirsa ham, mushukning zulmidan qutulish uchun uning bo‘yniga qo‘ng‘iroq osish eng yaxshi narsa, lekin bu qo‘ng‘iroqni kim osadi deganday qildi (A. Q ah hor ) . Lekin bu narsa Qalandarovning taftini bosolmadi, aksincha, yuragiga o‘t yoqildi (A. Q ah hor ) . Demak, shunday qilib, xullas kabi kirish bo‘laklar bir fikrning ikkinchi bir fikrdan kelib chiqishi, uning xulosasi ekanini ko‘rsatish uchun xizmat qiladi. Bulardan taodqari, shekilli kirish bo‘lagi va natijada, buning natijasida, nihoyat kabi birikmalar sabab va undan kelib chiqadigan natijani, shunday ekan birikmasi esa xulosani ifodalaydi: Yer tagidan o‘tkazilgan bu yo‘l bemalol kirib chiqishim uchun imkon berdi va buning natijasida omborim ham ancha kengaydi (D ye f o). Bosmachilar Norbuvining payiga tushdi, nihoyat, Norbuvi o‘g‘irlandi (H. Sh ams). ...g‘o‘za qator oralari uch marta ikkitomonlama ishlanib, natijada ketmon bilan chopiq qilishga hojat qolmadi (A. Q ah hor). 2. Payt munosabati ifodalangan qo‘shma gaplarda shundan buyon, shundan keyin, shu paytda, shunda, unda (va bu so‘zlarning sinonimlari) qo‘llanadi. Bu leksik elementlar gap bo‘lagi vazifasini bajaradi va mazmunan qo‘shma gapning ikkala qismini bog‘lash uchun xizmat qiladi. Shundan buyon olmoshi qo‘shma gapning har ikki qismidan anglashilgan harakat-holatning bir vaqtda boshlanib, davom etishini, qo‘shma gapning qismidan anglashilgan harakat-holat qachondan beri ro‘y berib turishini, birin-292
18,8-rasm. Siloslariing sxemalari: doiraviy: kvadrat; { —silos usti galereyasi: 2— silos baikyolari: 2 silos ostp qavati rejada kvadrat siloslar esa uchta turdagi o‘lchamli elementlardan —berk to‘rtyoqli romdan, g simon blokdan va yassi alitkadan yig‘iladi (18.9-rasm, 6). Siloslar devorlariga sochiluvchan materiallardan gorizontal va vertikal bosimlar (ishqalanish orqali) uzatiladi. Shilindrik siloslarda bu gorizontal yo‘nalishdagi cho‘zilishga va vertikal yo‘nalishdagi qisilishga olib keladi. Shuning uchun devorlarga halqali armatura joylashtiriladi, uni siloslarning diametrlari juda Katta bo‘lgan dastlabki cho‘zishda 291.
lar edim. Chunki s zulmatli marloqlt porlatuvchisan. hal amiral-mo‘mnveva Al ilmlarida ishora muntazir bo‘lali Qohirada bo‘lib. a uzangingdan aslo e ham jilmayman. T timni biladigan. T timni o‘rniga ko‘yalngan kg Ibn Xaldun shunda 5 yana fasohatli, chiroyli, balog‘atli aqlini oluvchi qalbaki gallar qildi. Shunda quvonchidan Temurning a’zoyi badani titrab, shodligidan butun vujudi O‘ynoqladi. Bu gaplar Temurga yoqib, tarixlar va podshohlar siyratlari haqidagi kitoblarga ishqibozligini qo‘zg‘atdi. Ibn Xaldun zikr qilgan podshohlar ahvollarini bilishga Temurni mahliyo etib, nihoyat ushbu ajoyib bayon sehridan u maftun bo‘lib, lol qotib qoldi. So‘ngra Temur o‘z odati-yu fe’liga ko‘ra, Ibn Xaldundan Mag‘rib shaharlari va yerlari vasfini so‘rab, uning mavze’lariyu yo‘llari, kishloklariyu so‘qmoqlari, qabila-yu xalqlarini batafsil aniq bayonlab berishini so‘radi. Bundan maqsad Ibn Xaldunni imtihon qilish bo‘lib, Temur bu narsalarga muhtoh emas edi, chunki uning tasavvuri xazinalarida butun mamlakatlar suvratlari mavjud edi. Bu bilan Temur Ibn Xaldun ilmi miqdorini bilib, uning o‘ziga nisbatan muomalasining samimiy yoki qalbakiligini tahqiq etmoqni istadi. Shunda Ibn Xaldun buning hammasini tili uchida turgandek go‘yo o‘tirgan joyida ko‘rib, mushohida etyotgandek birma-bir hikoya qilib berdi. Bu masalalarni boshdan-oxir u xuddi Temur xotiridagidek sharhladi. Keyin Temur unga: —Qanday qilib meni va Buxtannasr"ni ulug‘ podshohlar qatorida zikr qilasan2 Holbuki, biz nasabda u faxrli o‘rinlarga erishganimiz yo‘q, —dedi. — Biz arilar rahbarlariday emasmiz-ku, nega endi sen bizni ulug‘ zotlar bilan barobar ko‘rasan 2 Ibn Xaldun unga: —Ulug‘ ishlaringizsizni o‘sha yuqori martabalarga loyiq ko‘radi, — dedi. - Temurga bu so‘zlar yoqib qolib, u o‘z jamoasiga: —O‘nga iqtido qilinglar, — u sizga imom, —dedim JEchLTUU ma Aa
— Ha, — dedim. Bir oz jim qolib, qulay javob izladim. —Ular hammasini bilar ekan. O‘rtadagi o‘ng‘aysizlikni tezroq tugatishga shoshildim: —Bu ish mening ixtiyorimdan tashqari bo‘ldi. Yaqin kishisi oldida o‘zini aybsiz aybdor his qilgan odamning holati bor edi menda. Yashin aka ancha vaqtdan keyin boshini ko‘tardi, bir oz bukilgan qaddini rostlagan bo‘ldi, dastro‘molini ishga soldi. Uning yuz-ko‘zlarida «bo‘lari bo‘libdi» degan kayfiyat sezildi. – Yaxshi — dedi eshitilar-eshitilmas va gapini davom ettirdi. —Institut jamoasi juda murakkab, men bu jamoaning baland-pastini yaxshi bilaman, birga ishlaymiz, sizga yordam qilib turaman—dedi-da, dastro‘moli bilan yuz-ko‘zlarini artdi. — Biroq sizga og‘ir bo‘ladi, — deb qo‘shib qo‘ydi. Yashin akaning holati bir oz o‘nglanganidan xursand bo‘lsam-da, u ishlatgan bu ibora yelkamdagi tosh og‘irligini yana ham orttirayotgandek edi. Odamzodda har bir holatga tez ko‘nikuvchanlik xususiyati bor ekan, nima bo‘lsa bo‘lar, degan kayfiyatga o‘tdim va Yashin aka bilan xayr-ma’zur qilib, tashqariga chiqdim. Xayol to‘foni hamon charx urardi. Sharof Rashidov-ning menga nazar tashlab: xByurodan o‘tguncha gap shu yerda qolsin», Oqil Umrzoqovga qarab: «Bukishining putyovkasi bekor ketmasin», degan gaplari esimga tushdi-da, oliy rahbarning vaziyatni yaxshi bilganiga qoyil qoldim. O‘sha kuniyoq Til va adabiyot institutining jamoasini yig‘ib, mening rahbar sifatida tasdiqlanganimni e’lon qilishdi. Do‘stlarim, domlalarim xursand bo‘lishdi. Ilgaridan tanish rahbarlikxonasiga olib kirishdi. Meni jamoaga tanishtirgan Markazqo‘m va Akademiya rayosati vakillari chiqib ketishdi. Xonada bir o‘zim qoldim. Xonaning haddan tashqari kengligi, u yerdagi jihozlarning tantanavorligi va ortiqchaligi meni ezayotgandek bo‘ldi. O‘ng burchakni to‘ldirib turgan bahaybat temir sandiq—seyf polni o‘yib, shu yerdan o‘pqon yasaydigandek ko‘rindi. Ro‘paramdagi uzun stol agrofidagi mato kiydirilgan og‘ir stullar meni o‘z domiga tortayotgandek edi. O‘ta o‘ng‘aysiz holatda qoldim. Birdaniga Sharof Rashidov xonasidagi uzunligi bunga nisbatan ikki baravar keladigan, ustiga charm qoplangan, chet elda ishlangan o‘tirg‘ichlarning bir xilda saf tortib turgani ko‘z oyadimga keldi. To‘rda o‘tirib, vaziyatni tushuntirayotgan rahbarning ovozi jaranglagandek bo‘ldi: XKAtro-fingizga ilm fidoyilarini yig‘ing, keksalar tajribasidan foydalaning, yoshlarni tarbiyalang..» Bir necha daqiqadan keyin taralgan sarg‘ish jingalak sochlarini ko‘z-ko‘z qilgandek institut faollaridan biri kirib keldi. Uning yuzida sirli tabassum ko‘zimga tashlandi. Gapimiz ham uncha qovushavermadi. «Nega bu yerga siz keldingiz, boshqa emas», deyayotgandek edi u. «Boshlandi», deb o‘yladim ichimda. Bir necha daqiqadan keyin eshik sekin ochildi. Uning qiya ochilgan qismida ayol kishiga ko‘zim tushdi. U eshik tutqichlarini qo‘yib yubormasdan, o‘ziga yarashib tushadigan tabassum bilan ruxsat so‘radi. Ijozag bo‘lgach, eshikni to‘la ochmasdan, qiyolab ichkari kirdi-da, kelib stulga ohista o‘tirdi, uning yuz-ko‘zida hamon tabassum o‘ynardi. Shu zahoti yana suhbatda Sharof Rashidovning bir so‘zi chaqmoq tezligida miyamda paydo bo‘ldi: «Yoshmassiz, ilm ahli orasida har xil odamlar bor!» Adabiyot olamida, shu jumladan, adabiyotshunoslikda ham rasmiy ravishda e’tirof etilmagan ikki yo‘nalish davom etardi. Ulardan biri ijodga sotsialistik qarashlardan voz kechmagan holda, ko‘proq badiiyat aqidalariga suyanardi. Bu toifadagilar o‘zlarini ko‘proq Abdulla Qahhorga yaqin tutardilar. Endilikda aytaverish mumkinki, Abdulla aka atrofida aksariyat paytlarda beixtiyor ravishda yig‘ilib qoladigan, ijod xususida qizg‘in bahs yuritish mumkin bo‘lgan adabiy to‘garakka o‘xshash jamoa vujudga kelgandi. Men shu to‘garakning faollaridan edim. Ikkinchi yo‘nalish amaliyotchilar edi. Ular adabiyotni badiiyatdan ko‘ra siyosatga yaqinlashtirib, ijodni siyosat xizmatini amalga oshiradigan vosita deb bilishardi. Bu yo‘nalish tarafdorlari ko‘pchilik bo‘lishidan tashqari, ijodni boshqarishishlari ham ko‘proq ularning qo‘llarida edi. Yozuvchilar ushmasida, vaqtli matbuot markazlarida, nashriyot ishlarida ular bosh-qosh edilar. Ijodiy tadbirlarning barchasini ular boshqarar, markaz va chet el bilan bo‘ladigan muomala ham, mavjud imtiyozlar ham ular qo‘lida edi. Ayrim yozuvchilarda, shu jumladan, menda ham Sharof Rashidovning samimiyligiga shubha yo‘q edi. Ammo bu ziyrak rahbarning badiiyatdan ko‘ra siyosatga yaqin yo‘nalish bilan hisoblashmaslikka iloji yo‘qligini ham bilardim. Chunki amaliy ishda, «yangi hayot»ni mukammallashtirishda umum siyosat bilan adabiyot siyosatdonlari bir-birlariga keragidan ham ortiqcha mos edilar. Tabiiyki, mening oldimda «Buyog‘i nima bo‘ladi?» degan masala ko‘ndalang turardi. Badiiyatchilar bilan siyosatchilar orasida mayda to‘qnashuvlar yuzaga chiqib turardi. Bunday hollarda Sharof Rashidov adabiyotning umum oqimiga zarar bermaydigan o‘rta yo‘lda turar edi. «Kattaroq ziddiyat ro‘y berib qolguday bo‘lsa, u qanday siyosat olib borarkan 7e degan savol doim xayolimda yurardi. Bu hol yelkamga tushgan botmon toshning og‘irligini bir necha barobar oshirishi turgan gap edi. Ikkinchi jahon urushi janglarida tavakkalchilikka suyanib, og‘ir holatlardan omon chiqqan paytlarim bo‘lgan. Tavakkal, dedim, bu gal ham o‘zim-o‘zimga. Z. Omadmi, yo qismat? 1976-yilning bahoroylari edi. Yana o‘sha oliy mahkamaning 6-qavati. Sharof Rashidov huzuridaman. Yuqorida tilga olingan byuro majlisidan keyingi birinchi uchrashuv. Ilgarigi muloqotlar avvalo ijodkor bilan ijodkor, keyin oliy rahbar bilan oddiy adabiyotshunos oralarida o‘tib turgan bo‘lsa, bu galgi uchrashuv oliy yo‘lboshchi bilan kichik ilmiy tashkilotning rahbari orasida ro‘y berayotir. Tabiiy, Sharof Rashidov ma’lum darajada shunga monand muomala qilardi. Ilgarigilarga nisbatan jiddiy edi. xGapingizni ayting, so‘raydiganingizni so‘rang», degan ma’no bor edi uning muomalasida. Bu holni sezganimdan, qisqacha salom-alikdan keyin papkamni ocha solib, bir necha qog‘ozlarni oldiga qo‘ydim. «Qani, nima derkin, uzatilgan murojaat xatlarimdan qaysi biriga qanday munosabat bildirarkan», degan sinchkov nazar bilan termulib turgan holatda sezardim o‘zimni. «Munosabatlarimizni suiiste’mol qilyapsiz-ku», deyayotgandek ko‘rinardi u menga. To‘lqinlanardim. Yuragim tez-tez urib bezovtalanayotganini anglab turibman. Sharof Rashidov oldidagi murojaatnomani o‘qib, kuldi. Keyin ikkinchisini qo‘lga oldi. Har biri ustiga qisqa jumlalar bilan belgi qo‘ydi. Ikkalasini birlashtirdi-da, bir qog‘ozga, bir menga galma-gal nigoh
Soya-salqin joyni qo’ying, totinmoqqa suv – Isyon qilar qalbida xo’rlangan tuyg’u
Longevilles-Mont-d'Or Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi. Aholisi 368 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,3 nafar kishi. Geografiyasi Maydoni — 13,5 km2. Dengiz sathidan 890 – 1463 m balandlikda joylashgan. Manbalar Doubs shaharlari
Bolam ko'zini ochganda, men ko'z yoshlarimni tiya olmasdim. U hali kichik, yuragi nima uchun og'riyotganini tushunmaydi. Ammo nigohlarida yashash, zavqlanish hissi bor. Unga yashash imkoniyati qaytarib berildi. Bu dunyoda hech kimning bolasi kasal bo'lmasin. Uchinchi farzandim Sabrina tug'ma yurak nuqsoni bilan tug'ilganidan beri xayolimdan shu gap ketmaydi. U tug'ilgan paytidayoq kasalligi haqida bilganman. Qizim hozir besh yoshda. SHu besh yilda bosh urmagan eshigimiz qolmadi. Aksiga olib, bola katta bo'lgani sayin, kasallikning kuchayish xavfi ham ortarkan. Do'xtirlarga olib borsak, doim jarrohlik amaliyoti o'tkazish kerak, derdi. Bunga mablag' qayda, deysiz! Sharoitimiz og'ir, men ham, turmush o'rtog'im ham hech qaerda ishlamaymiz. Qaynota-qaynonam nogiron, ularning nafaqasiga kun kechiramiz. Shunday holatda operatsiya uchun mablag' haqida so'z bo'lishi mumkinmi?! Taqdirning bu sinovi oldida ojiz qolib, ko'z yoshi to'kishdan boshqa choram yo'q edi. Vaqt esa o'tib borardi. Shu yilning mart oyida hayotimizda mo''jiza yuz berdi. Viloyatimizga poytaxtdan mutasaddilar bordi. O'shandayam qizim bilan viloyat markaziy shifoxonasiga noumid qatnayotgandik. Mas'ullar biz bilan suhbatlashdi, dardimizni tingladi. Men ularga bolam ko'z oldimda kundan-kun so'lib borayotgani, uni davolatishga umuman imkonim yo'qligi haqida aytdim. Rahbarlar uyimizgacha borib, sharoitimizni o'rgandi. “Temir daftar”ga ro'yxatga olishdi. O'shanda birinchi marta Toshkentdagi Bolalar milliy tibbiyot markazi haqida eshitdim. Ko'nglimda umid paydo bo'ldi. Yaxshi insonlarning yordami bilan order orqali shu shifoxonaga keldik. Bu erda bizni juda yaxshi kutib olishdi. Malakali, shirinso'z shifokor va hamshiralar biri qo'yib, biri holimizdan xabar olib turdi. Biroz vaqt davolangach, qizalog'imning yuragi operatsiya qilindi. Jarrohlik amaliyoti muvaffaqiyatli o'tdi. Bolam ko'zini ochganda, men ko'z yoshlarimni tiya olmasdim. U hali kichik, yuragi nima uchun og'riyotganini tushunmaydi. Ammo nigohlarida yashash, zavqlanish hissi bor. Unga yashash imkoniyati qaytarib berildi. Davolanish jarayonida bizdan hech narsa talab qilinmadi. Tashxis, davolash, operatsiya jarayonlari hammasi bepul o'tkazildi. Uch mahal issiq ovqat bilan ta'minlandik. Hozir qizim davolanayotgan shifoxona chet elnikidan qolishmaydi. Farzandlarimiz salomatligi uchun qayg'urgani, shunday sharoit yaratib bergani uchun Prezidentimizdan cheksiz minnatdorman! Bu yaxshilikni hammaga aytib o'taman, qizimning qulog'iga quyib, katta qilaman.
Mahalliy ekspertlardan biri Toshpo`lat Yo`ldoshevga ko`ra, tashrif kutilmagan xarakterga ega emas, Qozog`iston prezidenti yaqinda O`zbekiston bilan tuzilgan shartnomalarni o`z vaqtida mustahkamlashga qaror qilgan
ko’rsatadi. Uning ma’lumotlari bo’yicha ishlab chiqarishni kengaytirish imkoniyatlari, asbob-uskunalaridan foydalanishni yaxshilash, mablag’larni unumsiz sarflash sabablari aniqlanadi, korxona xo’jalik faoliyatidagi kamchiliklarni bartaraf qilish va uni yaxshilash yo’llari belgilanadi.
Oltinchi o‘rinni «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti egallagan Uning saytiga fevral oyida bor yo‘g‘i 0 nafar foydalanuvchi tashrif buyurib, saytning 0 sahifasini ko‘rib chiqqanlar
Genesys Sultania va Jangokh turar joy majmualaridagi xonadonlar uchun 8-mart munosabati bilan chegirma e’lon qildi! Genesys qurilish kompaniyasi 8-mart—Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati bilan xonadonlarga 120 million so‘mgacha chegirma e’lon qiladi. Genesys kompaniyasi “8/8” aksiyasi yo‘lga qo‘yilganini ma’lum qildi. Ushbu aksiya doirasida 8-fevraldan 7-martga qadar yangi qurilayotgan uylardagi xonadonlarni xarid qilish uchun 8 foiz chegirmani qo‘lga kiritish mumkin. Aksiya Sultania va Jangokh turar joy majmualaridagi xonadonlar uchun amal qiladi. Pul ko‘rinishida tejalgan mablag‘ning maksimal miqdori 120 million so‘mga yetadi. “Kelayotgan 8-mart bayramiga bizda ayollarimizga ularning muhabbati va g‘amxo‘rligi uchun minnatdorchilik bildirish imkoni bor. Yangi qurilayotgan elita uylardan yangi xonadondan ham yoqimliroq sovg‘a bormi? Ushbu g‘oyani amalga oshirish uchun biz xaridorga 120 million so‘mgacha mablag‘ni tejash imkonini beruvchi aksiyani ishlab chiqdik”, — deydi Genesys kompaniyasi savdo bo‘limi direktori Saidaziz Qosimov. Aksiya doirasida quyidagi turar joy majmualaridan xonadon taklif qilinmoqda: Sultania turar joy majmuasi — o‘zida zamonaviy uslub va sirli sharqona jozibadorlikni mujassamlashtirgan o‘ziga xos majmuadir. Manzil: Mirzo Ulug‘bek shoh ko‘chasi 10, ( Mo‘ljal: Wunderkind maktabi). Sultania turar joy majmuasining joylashuvi kelgusida aholi zamonaviy hayot uchun talab etiladigan barcha narsalarni bir kilometr radiusdan topishi mumkinligini aytib turibdi. Turar joy majmuasi 4 blokdan iborat, 9—10 qavatli bo‘ladi. Narxi: bir kvadrat metr uchun 6 250 000 so‘mdan 7 250 000 so‘mgacha (tanlangan qavatga ko‘ra). Jangokh turar joy majmuasi — o‘z falsafasiga ega zamonaviy qurilish. U Janggoh mavzesida joylashgan. (Mo‘ljal: M-15) U “eski shahar”ni zamonaviy megapolisga aylantiradi. Majmua hududida milliy uslubdagi zamonaviy va qulay binolar qurilmoqda. Ular ikkinchi qatorda joylashgan bo‘lib, aholiga asosiy yo‘ldan shovqin va chang yetib bormaydi. “Janggoh” har biri 7—8 qavatdan iborat olti blokdan tashkil topgan. Narxi: Bir kvadrat metr uchun 6 750 000 so‘mdan 7 750 000 so‘mgacha (tanlangan qavatga ko‘ra). *Jangokh turar joy majmuasida “8/8” aksiyasi faqat 4 xonali xonadonlar uchun amal qiladi. Xaridorga, shuningdek “Bolalar—bizning borlig‘imiz” dasturi bo‘yicha oiladagi har bir farzand uchun 1 foizli chegirma beriladi. Masalan, Jangokh turar joy majmuasining birinchi qavatidan 151 metr kvadrat maydonga ega 4 xonali uy sotib olinganida narx 1 170 250 000 so‘mni tashkil etadi. Agar mijozning uch nafar farzandi bo‘lsa, ikkala “8/8” va “Bolalar — bizning borlig‘imiz” aksiyalarini hisobga olganda 128 727 500 so‘m tejaladi. Aksiya xonadon narxini to‘liq naqd yoki pul o‘tkazish usuli bilan to‘langanida, shuningdek kreditga olinganida ham amal qiladi. Aksiya doirasida xonadonni bo‘lib to‘lash evaziga xarid qilish ham mumkin: 50% oldindan to‘lov 5-10 kunda amalga oshiriladi, qolgan 50 foizni esa yil davomida har oy yoki har kvartalda teng miqdorda to‘lanadi. Genesys qurilish kompaniyasi Toshkent shahri va O‘zbekistonning barcha viloyatlari aholisi uchun xizmat ko‘rsatadi. Ayniqsa, viloyatliklar uchun bizning turar joy majmuamizdan uy sotib olish poytaxt propiskasiga ega bo‘lish uchun kiritilgan eng a’lo investitsiya! Telefon: (+99871) 200−61−16 Sultania turar joy majmuasi Manzil: Yashnobod tumani Mirzo Ulug‘bek shoh ko‘chasi, 10 Mo‘ljal: Wunderkind (bog‘cha/maktab) Jangokh turar joy majmuasi Manzil: Shayxontohur tumani, Janggoh mavzesi. Mo‘ljal: M-15 (Markaz 15) Sayt E-mail: sales@genesys.uz Facebook Instagram
{ = —07 m A9(7-1) kelib chiqadi. K, vaK, ning qiymati (XP.22) tenglamaga qo‘yilsa: nr - Jar r-1 gG-1 (X-U), = 1 ye-e (XI.23) bo‘ladi. Demak, oraliq V moddaning eng ko‘p to‘plangan vaqti tezlik konstantalarining mutlaq qiymatlariga emas, V balki ularning nisbatiga bog‘liq, ko — T qanchalik katta bo‘lsa, P egri chiziqning maksimumi shunchalik yuqori bo‘ladi. Demak, V moddaning yig‘ilishi ham shuncha ko‘p bo‘ladi. Ku Aksincha o‘, T nisbat kichik bo‘lsa, ya’ni V—S reaksiyaning tezligi A—V reaksiyaning tezligiga qaraganda juda katta bo‘lsa, V modda juda kam yig‘iladi. Agar ketma-ket reaksiyalar mono-molekulyar bo‘lmasdan, bimolekulyar yoki har xil molekulyar reaksiyalar aralashmasidan iborat, yoxud qaytar bo‘lsa, ularning tenglamasi anchagina murakkablashadi. Odatda, bu tenglamalar elektron hisoblash mashinalari (EVM) yordamida tekshiriladi. Yuqorida ko‘rib o‘tilganidek parallel va ketma-ket borayotgan reaksiyalar mahsulotlari aralashmasi ma’lum vaqtda analiz qilinsa, uch modda—A, V va S ning mavjudligi aniqlanadi. Bu reaksiyalarning parallel yoki ketma-ket borayotganligini aniqlash uchun reaksion aralashma reaksiya davomida bir necha bor analiz qilinadi. Agar reaksiya mahsulotlari konsentratsiyasining nisbati turg‘un qolsa, parallel reaksiya borayotgani (agar ular bir xil tartibli bo‘lsa), agar reaksiya mahsulotlari konsentratsiyasi o‘zgarsa ketma-ket tartibli reaksiya borayotganini ko‘rsatadi. OQIMDA (DINAMIK SHAROITDA) BORADIGAN REAKSIYALAR KINETIKASI Hozir turli kimyoviy reaksiyalar sanoatda deyarli shu usul bilan o‘tkaziladi. Bu usulda gaz yoki suyuqlik oqimi quvurdan o‘tkaziladi. Quvurning ichi bo‘sh yoki unga kata-406
Respublika shaxmat-shashka klubida 14 yoshgacha bo‘lgan o‘g‘il-qizlar o‘rtasida mamlakat birinchiligi yakunlandi. Sirdaryolik Sarvinoz Qurbonboyeva to‘qqizinchi partiyani ham o‘z foydasiga hal qildi va sakkiz ochko jamg‘arib, chempionlikka sazovor bo‘ldi. Mazkur uchrashuvda Sarvinoz poytaxtlik Feruza Azizovani mot qildi. Peshqadamni ta’qib qilib kelayotgan navoiylik Mohinur Qahramonova oxirgi uchrashuvda poytaxt shaxmatchisi Marjona Afolayyan ustidan zafar quchib, yetti ochko bilan ikkinchi o‘rinni egalladi. Samarqandlik Feruza Xursandova o‘z hamshahri Mehribon Jalilovadan ustunligini isbotlab, olti yarim ochko bilan uchinchi o‘rinni zabt etdi. O‘g‘il bolalar o‘rtasida poytaxtlik Roman Golubev oxirgi partiyada buxorolik Qosim Aliyev qarshiligini sindirolmasdan durangga rozi bo‘ldi va umumiy hisobda sakkiz ochko to‘pladi. Ikkinchi o‘rinda qayd etilgan samarqandlik Jahongir Vohidov esa toshkentlik Ilya Dmitriyevni mot qilib, ochkolar bo‘yicha Roman Golubevga yetib oldi. Qo‘shimcha ko‘rsatkichlarga ko‘ra, Jahongir Vohidovga oltin, Roman Golubevga kumush medal topshirildi. Uchinchi o‘ringa ikki shaxmatchi da’vogarlik qildi. Samarqandlik Alixon Guseynov mezbonlar vakili Iskandar Oripovni yengib, olti yarim ochko to‘pladi. Poytaxtlik Sardor Isroilov ham Toshkent viloyati shaxmatchisi Oltinbek Sobirovdan ustun keldi va ochkolar hisobida samarqandlik sportchiga yetib oldi. Biroq, qo‘shimcha ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan Alixon Guseynov musobaqa jadvalining uchinchi pog‘onasiga loyiq ko‘rildi.
foizining bozor normasi oshishi natijasida ko‘rishi mumkin bo‘lgan zararlardan qochish uchun sharoit yaratib beradi. 3. Muddatli kelishuvlar) Mijoz va bank o‘rtasida belgilangan hajm va o‘rnatilgan foizda, ma’lum bir kelishilgan kunda ssuda bilan ta’minlash to‘g‘risida maxsus forvard bitimi imzolanadi. Bunday bitimni tuzish bilan bank ssudalarni berish vaqtida bozor foiz stavkalarining tushib ketishi xavfidan o‘zini himoyalaydi. Bunda ancha past to‘lov evaziga kredit olgan mijoz esa yutadi. Xedjirlashning bu usuli foiz stavkalarining tebranishi bilan bog‘liq riskni mijoz bilan taqsimlab olishga imkoniyat beradi. 4. Foizli fyuchers kontraktlari. Foiz fyucherslari bozor foiz stavkalarining tebranishidagi spekulyatsiyalar hamda foiz riskini qoplash uchun qo‘llaniladi. o. Foiz opsionlari. Foiz opsioni – bu opsion egasiga qat’iy o‘rnatilgan bahoda kelgusida belgilangan kunda yoki ungacha qisqa muddatli depozit yoki ssudani sotish yoki sotib olish huquqini (majburiyat emas) beruvchi kelishuvi. b. Foiz svoplari. Bitta summaga, lekin turli shartlarda tuzilgan kredit majburiyatlari bo‘yicha banklar o‘rtasida bo‘ladigan foiz to‘lovlari (asosiy qarz bo‘yicha to‘lovlarni emas) almashinuvi foiz svoplari deyiladi. Masalan, foiz stavkasi suzuvchi, qat’iy belgilangan yoki har xil ssuda kapitallari bozordagi stavkalarga moslashtirilgan bo‘lishi mumkin. Bozor riski quyidagi vositalar orqali pasaytirilishi mumkin: 1. Qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdisiga tuzilgan fyuchers kontraktlari. Ular kontrakt egalariga oldindan o‘rnatilgan kurs bo‘yicha qimmatli 208
iste’dodli shoir va publitsist Xurshid Davron 1952-yil 20-yanvar kuni Samarqand viloyati, Samarqand tumanidagi Chordara qishlog‘ida tug‘ilgan. Toshkent davlat universitetining jumalistika fakultetini tugatgan (1969). Turli nashriyot va ijodiy tashqilotlarda ishlagan (1974 — 94). Ma’naviyat va ma’’nfat markazida rahbar o‘rinbosari (1994 —96), 1996-yildan O‘zbekiston televideniyesi «Yoshlar» telekanalining bosh direktori bo‘lib ishlagan. Uning ilk she’rlari 1976 — 1977-yillardan boshlab «Sharq tongi» tuman gazetasi, «Lenin yo‘li» viloyat gazetasida bosilgan. Katta adabiyotga kirib kelishi 1976-yili «Guliston» jumalida ustoz shoir Erkin Vohidovning oq yo‘li bilan boshlangan. Dastlabki she’rlar to‘plami— «Qadrdon quyosh» (1979), «Shahardagi olma daraxti» (1979), «Tungi bog‘lar» (1981), «Uchib boraman qushlar bilan» (1983), «To‘marisning ko‘zlari» (1984), «Bolalikning ovozi» (1986), «Qaqnus» (1987), «TTOnET oдинokoй птицa (1989), kaтaгдaлa xaycИн (1991), aBaйпoгдaй Бyг Kий oldin» (1997) kabi she’riy to‘plamlari nashr etilgan. She’rlarida voqelikka yangicha nigoh bilan qarovchi, tabiat, jamiyat va kishilar hayotida yuz berayotgan o‘zgarishlami sinchkovlik bilan kuzatuvchi, ayni paytda bokira yoshlikka xos hayrat xissini saqlab qolgan zukko shoir sifatida gavdalanadi. Xurshid Davron so‘zga, ifoda vositalari va she’riy shakllarga yuksak mezonlar asosida yondashadi. Xurshid Davron 90-yillarda she’riyatdan ko‘ra nasriy janrlarda samarali ijo qildi. U olis o‘tmishda yashagan unutilmas tarixiy siymolar hayoti va faoliyati bilan qiziqib, ular haqidagi mo‘tabar qo‘lyozma manbalar bilan tanishdi va Bibixonin haqida «Samarkand xayoti» (1991), Ulug‘bek haqida «Sohibqiron nabirasi» (1995 Shayx Kubro haqida «Shahidlar shohi» (1998) kabi tarixiy-ma’rifiy qissalari yaratdi. Xurshid Davron bu asarlari bilan 90-yillarda O‘zbekistonda tarixiy o‘tinishg bo‘lgan munosabatning yana ham qizg‘in tus olishiga munosib hissa qo‘shdi. Xurshid Davron bunday tarixiy siymolar hayotini puxta o‘rganib, ular haqid sahna asarlari ham yozdi («Mirzo Ulug‘bek» — «Alg‘ul», 1995; «Boburshoh», 1996 Xurshid Davron tarixiy mavzudagi bu asarlari bilan hozirgi o‘zbek dramaturgiyasi o‘tmishda yashagan ajoyib vatandoshlarimizning yorqin obrazlarini olib kirdi. Xurshid Davron ayni paytda Samarqandda. Amir Temuming 66G Ulug‘bekning 600 yilligiga, Parijda «Odeon» teatrida Buxorova Xivaning 2$0
Yangiliklar - Page 5 of 431 - Dono.uz O‘zbekistonda maktablar uchun muqobil darsliklar yaratiladi Hukumat qarori bilan umumta’lim maktablari uchun muqobil darsliklarni yaratish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi nizom tasdiqlandi. http://dono.uz/?p=16447 Reyting: 2018 yil davomida Oʻzbekistonda faoliyat yuritayotgan nashriyotlarda eng koʻp kitoblari chop etilgan mualliflar oʻntaligi Unga koʻra hozirda quyidagi mualliflarning asarlari nashr etilish bobida yetakchilik qilmoqda. http://dono.uz/?p=16433 Innovatsion rivojlanish vazirligi va yozuvchilar maktabga kitoblar taqdim etishdi Bundan tashqari maktab o‘quvchilarining sport va jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanishi uchun bir qator sport anjomlari ham taqdim etildi. http://dono.uz/?p=16426 Mamlakatimizda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izchil rivojlanib bormoqda. Bu, oʻz navbatida, sohaning barqaror taraqqiy etishi uchun malakali mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojni oshiradi. http://dono.uz/?p=16415 http://dono.uz/?p=16400 http://dono.uz/?p=16384
"Uzbekskaya SSR vgod’ Velikoy otechestvennoy voynn. Tom 1.– Tashkent, 981.—S. 232. 2 Mamajonov S. Ulug‘ Vatan urushi davrida o‘zbek sovet adabiyoti P O‘zbek sovet adabiyoti tarixi. 2-tom. -Toshkent, 1975. –B.170—175. 256
turlicha bo‘lishi bilan bog‘liq. Nurlanish chastotasi qanchalik kichik (ya’ni, to‘lqin uzunligi qancha katta) bo‘lsa, yorug‘lik diodidagi kuchlanish tushishi va demak, elektrenergiyasining isrofi ham shunchalik kichik bo‘ladi. Teskari yo‘nalishda, ya’ni yorug‘lik diodiga qo‘yilgan kuchlanishning manfiy qiymatlarida, undan noasosiy zaryad tashuvchilarning ekstraksiyasi tufayli hosil bo‘ladigan juda kichik miqdordagi (nA va undan kichik) tok oqib o‘tadi. Uk kuchlanishning muayyan qiymatlarida p-xr o‘tishda sodir bo‘ladigan teshilish hodisasi sababli bu tokning keskin ortib ketishi kuzatiladi (3.3-rasmda keltirilgan koordinata tizimining 4-kvadrantiga qarang). Yorug‘lik diodining volt-amper xarakteristikasi umumiy holda quyidagi miqdoriy munosabat bilan aniqlanadi: 1= Aexp(qUf/kT) 4 Ajexp(gU/nkT), (3.2) bunda, qg —elektronning zaryadi; U—dioddagi kuchlanish tushishi, £ — Boltsman doimiysi; 7— absolut harorat; A, va A, — kuchlanishga bog‘liq bo‘lmagan parametrlar, #-son qiymati 2-4 oralig‘ida yotgan o‘lchamsiz kattalik. Bu kattalikning qiymati U kuchlanishning o‘zgarishi bilan biroz o‘zgarishi mumkin. (3.2) munosabatdagi birinchi had yorug‘lik diodining p-7 o‘tishi orqali oqib o‘tayotgan rekombinatsiya tokini, ikkinchi had esa nurlanish bilan bog‘liq bo‘lmagan sizish tokini ifodalaydi. Yorug‘lik diodining volt-amper xarakteristikasidan uning bir qator parametrlari, chunonchi, oqib o‘tayotgan tokning berilgan qiymatlariga mos kelgan statik qarshilik Ra, differensial! qarshilik Rair., to‘g‘ri yo‘nalishda tokning keskin ortishiga mos kelgan bo‘sag‘a kuchlanishi lUbos., tokning nominal qiymatiga mos kelgan Unom. kuchlanish, shuningdek, teskari yo‘nalishda ulangan diodning p-x o‘tishida sodir bo‘ladigan teshilish hodisasiga mos kelgan teshilish kuchlanishi Utsh.Ni aniqlash mumkin. 3.3-rasmdan ko‘rinadiki, yorug‘lik diodiga qo‘yilgan kuchlanishning ozgina o‘zgarishi tok qiymatining keskin o‘zgarishiga olib keladi. Boshqacha aytganda, u tok bilan boshqariladigan asbob hisoblanadi. Bu hol yorug‘lik diodining ish rejimini ta’minlash uchun unga ketma-ket ravishda cheklovchi qarshilikni ulashni talab etadi. 86
Tarixdan yaxshi ma’lumki, davlatchilik ramzi sifatida ko‘plab mamlakatlar poytaxtlari markazida bosh maydonlar barpo etilgan Mustaqillik maydoni yangi tariximizga daxldordir
Doimiy sovqotishning 10 ta sababi Sovuq havoda sovqotish inson uchun tabiiy hol. Lekin, hamma iliq havoda yayrab o‘tirganda, sizning sovuqni his qilishingiz, sizdagi sovqotish hissi doimiy ravishda havo haroratiga mos tushmasligi e’tiborni talab qiladigan holatdir. Doimiy sovqotib yurishning mumkin bo‘lgan 10 ta sababi haqida gaplashamiz. Tana vaznining indeksi 18,5 dan kam bo‘lganda, inson oson sovqotadi. Birinchidan, ozg‘in odamda tanani isitib turuvchi yog‘ zaxirasi kam bo‘ladi. Ikkinchidan, ozg‘inlarning organizmi energiyani kam sarflaydi, shunga muvofiq, moddalar almashuvi sekin kechadi va issiqlik kam ajralib chiqadi. Biroz semirsangiz, boshqa sabablar bo‘lmasa, sovqotish holati ham o‘tib ketishi mumkin. Qalqonsimon bez funksiyasining pasayishi — gipotireozning belgilaridan biri doimiy sovqotishdir. Chunki, bu bez ishlab chiqaradigan gormonlar kamayganda, organizmda modda almashuvi sekinlashadi. Doimiy sovqotish sochning kuchli to‘kilishi, terining o‘ta quruq bo‘lishi va doimiy charchash holatlari bilan birga kuzatilganda, albatta shifokorga murojaat qilish kerak. Temir moddasi eritrotsitlar tomonidan kislorodning to‘qimalarga tashib berilishida qatnashadi. Uning yetishmovchiligi bu jarayonning yaxshi kechmasligiga olib keladi. Natijada organizmda bir qancha muammolar kelib chiqadi. Doimiy sovqotish shularning bir belgisi sifatida yuzaga chiqishi mumkin. Yurak va qon tomirlaridagi ba’zi muammolar tanadagi qon aylanishining yetarli bo‘lmasligiga olib keladi. Bunda ko‘pincha qo‘l va oyoqlarning uchlari muzdek bo‘lib turadi. Bunday muammolarning oldini olish uchun zararli odatlardan voz kechish kerak. Uyquning surunkali kam bo‘lishi organizm uchun stress hisoblanadi. Bunda moddalar almashuvi sekinlashib, qon aylanishi yomonlashadi. Suv organizmda modda almashuvi jarayonlari kechadigan asosiy muhit bo‘lib, uning kamayishi bu jarayonlarning sekinlashuvi va o‘z navbatida energiyaning kam ajralishiga olib keladi. Vitamin B 12 yetishmasligi kamqonlikka olib keladi, bu o‘z navbatida to‘qimalarda kislorod yetishmasligi va almashinuv jarayonlarining sekin kechishiga olib keladi. Bu vitamin hayvon mahsulotlari: go‘sht, baliq, sut tarkibida uchraydi. Doimiy sovqotish ko‘proq ayollarda uchraydi. Buning sababi oxirigacha aniqlanmagan. Bu kasallikda vaqt o‘tishi bilan diabetik neyropatiya kelib chiqadi. Bunda mayda qon tomirlarda qon aylanishi buzilib, periferik nerv tolalari shikastlanadi va terining jo‘njikishi, jimirlashi, barmoqlarda og‘riq kabi belgilar paydo bo‘ladi. Kamharakatlik natijasida modda almashuvi sekinlashadi, buning ustiga, mushaklar ham rivojlanmagan bo‘ladi. Mushaklar issiqlikni tutib turuvchi qatlam hisoblanadi. Jismoniy harakatni ko‘paytirib, mushaklaringizni rivojlantirsangiz, doimiy sovqotish muammosidan qutulishingiz mumkin. Manba: Women’s Health
Adib asarlari, tarjimalari, hamda o'zbek va jahon adabiyotidan namunalar Bosh sahifa Raj Kapur: San’at — birinchi muhabbatim, kino esa qismatim Chingiz Aytmatov Bo’tako’z Qissa & Manqurt Chingiz Aytmatov asari asosida havaskorlik spektakli G’aybulla as-Salom Men suv ichgan daryolar & Fikr va zikr (til haqida mulohazalar) & Bulbul xonishi va «to‘ti falsafasi» Rafiq Saydullo She’rlar ENG KO’P O’QILGAN Muallif Adib: O'zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati 01 12 2014 izoh yo'q KOMIL XORAZMIY amlakatimiz istiqlolning yorqin yo’llariga chiqib, o’zining barkamol yigirma yoshini nishonladi Shu nurli manzildan turib yaqin o’tmishga boqsak, mustabid sho’rolar davrida qatag’on etilgan qanchadan-qancha shoir va xattot, sozanda va xonanda, maqomot ilmi allomalarini ko’ramiz Chunonchi, o’sha davr adabiyotshunosligida komfirqaning mafkuraviy ta’qibi ostida ba’zi tarixiy shaxslar, yozuvchi va shoirlar “ilg’or rus madaniyatining yetuk targ’ibotchisi”, rus muctamlakachilarini olqishlab kutib olgan “qahramon” sifatida talqin etildi Jumladan, general Kaufman tomonidan Xiva xonligining bosib olinishi fojealari paytida mustamlakachilarga xayrixoh bo’lgan Matniyoz — Muhammad Niyoz devonbegi qiyofacini Pahlavon Niyoz Muhammad Komil Xorazmiy shaxsiga almashtirib, buzib yozildi, chalkashtirildi
2.Nasos stansiyaalari binosi ichiga qaysi turdagi yuk qurilmalari o‘rnatiladi? 3.Nasosni suv haydashi nolga teng bo‘lganda validagi quvvati nolga teng bo‘ladimi? Tuzuvchi t.f.d. : M.Mamajonov “Nasoslar va nasos stansiyalari” fanidan 2-oraliq baholash bo‘yicha og‘zaki savollar 16-Variant 1.Nasos stansiyaalarning nazorat-o‘lchov asboblariga nimalarni kiritish mumkin? 2.Nasos stansiyalarida pnevmatik va sanitariya-texnik jihozlari nima uchun zarur? 3.Nasos FIK deb nimaga aytiladi? Tuzuvchi t.f.d. : M.Mamajonov “Nasoslar va nasos stansiyalari” fanidan 2-oraliq baholash bo‘yicha og‘zaki savollar 17-Variant 1.Hisoblarda nasosning quvvati asosan qaysi o‘lchov birligida beriladi? 2.Nasosni xususiy xarakteristikasida qanday bog‘lanish grafiklari beriladi? 3. Markazdan qochma ko‘p pog‘onali MS (SNS) turdagi nasoslarning kamchiliklari nimalardan iborat? Tuzuvchi t.f.d. : M.Mamajonov “Nasoslar va nasos stansiyalari” fanidan 2-oraliq baholash bo‘yicha og‘zaki savollar 18-Variant 1.Nasosning xarakteristikasida qanday nuqta ishchi nuqta deyiladi?
Oxirgi yillarda Turkiya kino san’ati yanada rivojlandi Kino san’ati bo‘yicha ta’lim beruvchi oliy o‘quv yurtlari ko‘paydi, mohir rejissyor va aktyorlar maktabi shakllandi Ma’lumotlarga ko‘ra, Turkiyada har yili 50-60 kartina suratga olinadi
352 9 Paradoks Shimpanze. Menedjment mozga Peresmotrite svoi seli — yavlyayutsya lioni po-prejnemu vern’mi, ili ix pora otkorrektirovat’-Umeniyu raspoznatv, chto v’ sbilis’ s puti, nado uchit’-sya. Audit doljen obespechivat’ pozitivniye i reali-stichn’tge vaglyad’u. Ne vosprinimayte et-u proverku v negativnom svete. Ona vsego lishv pomogayet vam uvidet’, chto pora vnesti izmeneniya. Odnim iz klyuchevvx Faktorov xoroshego audita yavlyayetsya gibkost’ B otnoshenii svoyego isxodno-go plana. Uspeshnoye mishleniye Uspeshnoye mishleniye osnov’vayetsya na gibkosti i adaptivnosti. Uspeshnye lyudi pri reshenii pro-blem, kak pravilo, opirayutsya na Cheloveka vsebe. Oni zadayutsya voprosom: «YTO iz TOTO, ATO A delayu, sozdayot problemu?» Zatem sprashivayut sebya: «Kak ya mogu iz-menitB povedeniye ili moy ustanovki, chtob’ reshit’ problemu?» Potom sleduyet rassmotret’ obstoyatel’stva, B ko-tormx voznikla problema. Zatem podumatv: ATO ya mogu sdelat’, chgob’ izmenitv obstoyatel’stva? Nakones pri-nyatv BO vnimaniye uchastiye drugix lyudey: sKakim obra-zom drugiye vnosyat svoy vklad v problemu i chto ya mogu s etim sdelat’ e Ob’chno lyudi pozvolyayut svoyemu Shimpanze os-mmslivatv i reshatv problemu. Eto mmishleniye emo-sional’no, i B nem ispol’zuyetsya sleduyushaya sxema. Shimpanze nachinayet s drugix lyudey: aEto oni sozdayut problemu. Ya xoch-u, chtob’ oni enali ob etom». OH sklo-nen vse svalivat’ na deystviya drugix lyudey ili obsto-yatel’stva. On perepismvayet kartinu, kak mm uvidim nije.
– Qaysi aybing uchun bu yerga tushib qolding? – deb so’radim undan
Maktabgacha ta’lim muassasalari vaziyati haqida o‘ziga xos hisobot e’lon qilgan Kenjaev¸ o‘tgan oylarda aksar o‘zbekistonliklarni junbushga solgan bu sohaga oid dahshatli voqealarni umuman chetlab o‘tgan
» qisqacha lug‘at Faktori ekonomicheskogo rosta Faktura Farmatsevticheskaya prom’shlennost’ Farforovo-fayansovaya prom’shlennost’ Fasovka tovara Fenomen liderstva Fermer Fermerskos xozyaystvo Fizicheski intellektual’nye resurs’ Fizicheskiy iznos osnovn’x fondov (sredstv) Fizicheskiy trud Fizicheskos litso Finansirovaniye Finansirovaniye nauki Finansirovaniye respublikan-skix selev’x programm sotsial’-no-ekonomicheskogo razvitiya regiona (territorii) Finansovaya arenda Finansovaya bezopasnost’ Finansovaya dissiplina Finansovaya pomosh’ Finansovaya sistema Finansovaya stabil’nost’ Finansovo-kreditn’ge otnosheniya Finansovo-ekonomicheskiy potensial Finansovme resurs’ Finansovme sanksii za prosro-chennye plateji v byudjet Iqtisodiy o‘sish omillari Faktura Farmatsevtika sanoati Chinni-fayans sanoati Tovar (mahsulot)ni bo‘lib-bo‘lib o‘rab ish (qadoqlash) Yetakchilik (liderlik) fenomeni
E’lon! Oliy va o‘rta maxsus ta’lim tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida \| Toshkent farmatsevtika instituti E'lonlarE’lon! Oliy va o‘rta maxsus ta’lim tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida 13.07.2019, 14:57 E'lonlar 180 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 11 iyuldagi “Oliy va o‘rta maxsus ta’lim sohasida boshqaruvni isloh qilish chora-tadbirlari” to‘g‘risidagi PF-5763- son farmoni ijrosini ta’minlash maqsadida quyidagilar Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligigning asosiy vazifalari belgilandi.
590 Jek London topa olmay, umidsizlikka tushdi. U yerda– yuqorida, Martin Idenning hech kimga keragi yo‘q edi, ammo bir vaqtlar o‘zi yaxshi bilgan va sevgan o‘z sinfi kishilari davrasiga ham endi qayta olmasdi. Bularning ham Martinga keragi yo‘q edi. Ular ham birinchi darajali kayutalarda ketayotgan beaql yo‘lovchilar sin g‘ari uning asabini qo‘zitardilar. Ko‘zi og‘rigan odamni porloq nur qanchalik qiynasa, hayot ham Martinni shunchalik qiy noqqa solardi, hayot uning qarshisida parpi rab turar va kamalakranglarida tovlanar kan, Martinni azoblardi. Chidab bo‘lmaydigan darajada azoblardi. Martin Iden umrida birinchi marta bi rinchi darajali kayutada sayohatga chiqqan edi. Ilgarilari shunday kemalarda safarga chiqqanida yo vaxtada turar yoki qozonxonada qora terga tushib ishlardi. O‘shanda u ko‘pincha boshini lyukdan chiqarib, palubada sayr qilib yurgan, chaqchaqlashgan, suhbatlashgan, bekor sang‘ib yurgan bashang passajirlarni tomo sha qilardi; paluba tepasiga tortilgan chodir ularni oftob va shamoldan to‘sib turardi; ular nimaiki narsani ixtiyor qilsalar, oyoqqo‘li chaqqon styuardlar darhol istaklarini bajo keltirardilar. Dim ko‘mirxonadan chiqqan Martin uchun bu manzaralar allaqanday jan natni eslatardi. Mana endi bo‘lsa, uning o‘zi eng hurmatli yo‘lovchi sifatida, ovqat paytida kapitanning o‘ng yonida o‘tiribdi, hamma unga ehtirom bilan tikilyaptiyu, ayni vaqtda, Mar tinning o‘zi kubrik va qozonxonani yo‘qolgan jannatdek qo‘msaydi. U yangi jannatni topa ol
siyosiy nazariyalar, jamiyatni yanada takomillashtirishga oid tasavvurlar, jamiyat institutlarining inson manfaatlarini amalga oshirishidagi muhim jihatlar, fuqarolik jamiyati qurish va uning istiqbollari to‘g‘risida bilimlar beradi, mazkur fanni o‘qitish jarayonida rivojlangan mamlakatlarda fuqarolik jamiyati qurish tajribasi o‘rganiladi, ular mamlakatdagi islohotlar jarayoni bilan qiyoslanadi. Mazkur fanni o‘qitishdan ko‘zlangan maqsad talabalarning erkin fikrlashi, ularning jamiyatda ro‘y berayotgan o‘zgarishlarga nisbatan mustaqil o“z munosabatlarini bildira olishlari uchun ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Fanning yana bir asosiy maqsadlaridan biri—bu yoshlarda vatanparvarlik his-tuyg‘ularini yuksaltirish, ularning mamlakatga sadoqatini oshirish, yangi jamiyat qurishga befarq bo‘lmaydigan inson sifatida tarbiyalash vazifalarni amalga oshirishdir. Shu nuqtayi nazardan fuqarolik jamiyati fanini oliy ta’lim tizimida o‘qitish dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. Mamlakatimizda fuqarolik jamiyati qurish islohotlari tobora chuqurlashib borayotganligini hukumatimiz e’tiborga olib, jamiyatga doir ushbu fanni ishlab chiqish va uni oliy ta’lim tizimida o‘qitish vazifasini qo‘ydi. 2015-yil 10-sentabrda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 07/1-616-sonli topshirig‘i va 2015-yil 18-sentabrdagi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirining “Oliy ta’lim muassasalarida “Fuqarolik jamiyati” fani o‘qitilishini joriy etish to‘g‘risida”gi 352-sonli buyrug‘iga asosan barcha ta’lim yo‘nalishlarida “Fuqarolik jamiyati” fanini o‘qitish belgilandi. Mazkur hujjatlar ijrosi sifatida 2016-yilda mualliflar jamoasi tomonidan “Fuqarolik jamiyati” elektron darsligi loyihasi ishlab chiqildi. Mazkur o‘quv qo‘llanmada qisman ana shu darslik loyihasidagi materiallardan ham foydalanildi. O‘quv qo‘llanma oliy ta’lim bakalavriat yonalishining Davlat ta’lim standartlari qo‘ygan talablar asosida yangi avlod o‘quv adabiyotlariga qo‘yilgan mezonlardan kelib chiqqan holda tayyorlashga harakat qilindi. Mazkur o‘quv qo‘llanma bilan tanishgan barcha mutaxassislar, talabalar va kitobxonlardan uning keyingi nashrida e’tiborga olish uchun o‘z fikr-mulohazalari, takliflari va tavsiyalarini O‘zbekiston Milliy universitetining “Demokratik davlat qurish nazariyasi va amaliyoti” kafedrasiga bildirishlarini so‘raymiz. Murojaat uchun telefon: 4998712466763, 4998977294635 e-mail: a.utamuradov(Qumail.uz
Qozog’istonda qabul qilingan siyosiy tashabbus mintaqa, jumladan, O`zbekistonga qanday ta`sir qilishi mumkin? “Mintaqa davlatlarida prezidentlarning kuch bilan yoki noqonuniy tarzda davlat tepasida qolayotgani, albatta, O`zbekiston hukumatining mavqeini mustahkamlaydi”, - deydi Tashanov
Harakatlanuvchi detallarni tutib turish uchun sharnirli barmoqlar (1-jadvaldagi 6-qator) ishlatiladi. Masalan, tirak vint (2) bilan mahkamlangan sharnirli barmoq (1!) qa burilma yoki tebranma harakat qila oladigan detal (3) kiydiriladi. Aylanma harakatni uzatuvchi detallar. Aylanadigan yoki tebranadigan vallarni va o‘qlarni tutib turish uchun tikuv mashinalarida markaziy barmoqlar (1-jadvaldagi 7-qator) ishlatiladi. Val (1) ning chetlarida konussimon teshikchalar parmalanib, ularga tirak vintlar (3) bilan mahkamlangan markaziy barmoqlar (2) kirib turadi. Sirpanish podshipniklari (1-jadvaldagi 8-qator). vtulkalar va yumalash podshipniklari (1-jadvaldagi 9-qator). sharikli podshipniklar va ignali podshipniklar keng ishlatilmoqda. Bir-biridan uzoq masofada yotgan parallel vallarga avlanma harakat uzatish uchun dumaloq tasmali, ponasimon tasmali. tishli tasmali uzatmalar (1-jadvaldagi 10-qator) ishlatiladi. Parallel vallarga (1 va 3) tishli barabanlar (2 va 4) mahkamlanib, ularga tishli tasma (3) kiydiriladi. Tikuv mashinalarida burovchi momentni bir valdan ikkinchisiga uzatish uchun xilma-xil tishli uzatmalar: tashqi ilashmali (1-jadvaldagi I 1-qator) va ichki ilashmali (1-jadvaldagi 12-qator). to‘g‘ri tishli silindrik uzatmalar, qiya tishli silindrik uzatmalar (1-jadvaldagi 13-qator), doiraviy tishli konussimon uzatmalar (1-jadvaldagi 14-qator), kirmaksimon uzatmalar €1-jadvaldagi 15-qator) ishlatiladi. Harakatni o‘zgartiradigan mexanizmlar. Aylanma harakatni ilgarilanma harakatga aylantirish uchun tikuv mashinalarida krivoship shatunli mexanizmlar ishlatiladi. Bunday mexanizmlar val (9) ning uchiga mahkamlangan va u bilan birga aylanadigan krivoship (7) dan (1-jadvaldagi 21-qator) iborat. Tikuv mashinalarida mexanizmlar zvenolarining harakatlanuvchi massasini muvozanatlaydigan posangilari bo‘lgan krivoshiplar ishlatiladi. Krivoshipda barmoq (6) bo‘lib, u krivoship (7) ning teshigiga kiritib qo‘yiladi: val (9) markazidan barmoq(6) markazigacha bo‘lgan masofa krivoshipning radiusi hisoblanadi. Bir harakat turini ikkinchi harakat turiga aylantirish uchun shatun (1-jadvaldagi 16-qator) ham ishlatilib, unda ikkita kallak va sterjen bo‘ladi. Shatun krivoshipning barmog‘iga, ostki kallagi esa povodok barmog‘i (3) ga (21-qator) kiydiriladi. Krivoship aylanganda uning barmog‘i aylanma harakatlanadi, povodok esa ilgarilanma harakat qiladi. Bunda agar polzunning surilishi krivoship valining o‘qiga perpendikular bo‘lsa, povodokning yurish uzunligi krivoship radiusidan ikki marta katta bo‘ladi. 32

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.