Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
Mitsubishi EMIRAI 3 xDAS avtomobili konseptini taqdim etdi \| infoCOM.UZ Mitsubishi EMIRAI 3 xDAS avtomobili konseptini taqdim etdi Mitsubishi Electric Corporation kompaniyasi eX Concept konseptual vnedorojnigidan tashqari, 44-Tokiyo avtosaloni doirasida keyingi avlod haydovchilariga yordam berish imkoniga ega ilg‘or tizimi bilan EMIRAI 3 xDAS avtomobili prototipini taqdim etdi. Yangilik Tokyo Motor Show 2013da namoyish etilgan EMIRAI 2 xDAS asosida loyihalashtirilgan. Asboblar panelida suyuq kristalli displey va markaziy konsoli maxsus plyonka bilan laminatsiyalangan bo‘lib, ular yomon yoritilgan sharoitlarda displeydagi tasvir ko‘rinishi darajasini oshiradi va jozibadorlik hissini yaratadi. Shuningdek, ekran atrofidagi ramkasi kichraytirilgan. Avtomobillarda mavjud bo‘lgan barcha uskunalarni yo‘ldan ko‘z uzmay turib, boshqarish mumkin. Oddiy ishoralar yordamida mashinadagi havo haroratini va shovqin darajasini ham boshqarish mumkin. Avtomobil old oynasida, oldindagi 10 metr masofagacha yo‘l obyektlari hajmli tarzda aks ettiriladigan rejimni qo‘llab-quvvatlaydigan tizimi mavjud bo‘lib, u kutilmagan to‘siqlarning o‘z vaqtida oldini oladi. Harakat jarayonida haydovchi holatini nazorat qilishga alohida e’tibor qaratiladi. Kamerasi kontaktsiz kardiograf bilan birgalikda bo‘lib, agar to‘satdan haydovchi o‘zini yomon his qilib qolsa, avtomobilni xavfsiz to‘xtatishga imkon beradi. «Aqlli» tizim haydovchining nazar tashlashiga muvofiq ravishda amal qiladi. Maxsus bulutli ilovalar haydovchining jismoniy holatini kuzatadi va joriy ko‘rsatkichlarni ilgari yozib borilgan o‘rtacha ko‘rsatkich bilan qiyosiy tahlil qilib chiqadi. Agar charchash qayd etilsa, tizim to‘xtab, dam olishni qat’iy talab etadi. Bundan tashqari, ma’lumotlar kartasining tahlilidan ham foydalaniladi, u masalan, ko‘rinish yomon bo‘lgan chorrahalarda yo‘lni aniqlashga yordam beradi. Manba: www.mitsubishicars.com « Kompyuter o‘yinlariga psixologik qaramlik – jiddiy kasallik Adidas 3D-bosma texnologiyasidan foydalanib, buyurtma asosida poyafzal tayorlashni rejalashtirgan »
Major va minor uchtovushligidan hosil bo‘lgan barcha intervallar ohangdosh intervallarga kiradi. Orttirilgan va kichraytirilgan uchtovushliklardan tuzilgan intervallar esa ohangdosh bo‘lmagan intervallarga kiradi. Ular ort. 5 va kich. 5 dan iborat. Demak, major va minor uchtovushliklar ohangdosh bo‘ladi, orttirilgan va kichraytirilgan uchtovushliklar esa ohangdosh bo‘lmaydi. Akkord tovushlari tersiya bo‘yicha joylashgan bo‘lsa, unga akkordning asosiy ko‘rinishi deyiladi. Akkordning har bir tovushi mustaqil nomga ega. Tovushlarning nomlari asosiy ko‘rinishdagi akkordning pastdan yuqoriga tomon joylashgan tovushlari hosil qilgan intervallari nomidan kelib chiqadi. Uchtovushlikning eng pastki, ya’ni asosiy tovushi— pri-ma, ikkinchi yoki o‘rta tovushi — tersiya, uchinchi yoki yuqori tovushi—kvinta deb ataladi. Uchtovushlikda tovushlarning joylashuvi quyidagi tartibda o‘zgarsa, ya’ni eng pastki tovushi tersiya yoki kvinta bo‘lsa, bu xildagi tuzilma uchtovushlik aylanmasi deyiladi. Uchtovushlik ikkita aylanmaga ega. Birinchisiga sekst-akkord deyiladi, unda prima tovushi bir oktava yuqoriga ko‘chiriladi, ikkinchi aylanmasi kvartsekstakkord deyiladi, bunda prima bilan tersiya bir oktava yuqoriga ko‘chadi. Sekstakkordning pastki tovushi tersiya bo‘ladi, kvartseks-taxkordning pastki tovushi esa kvinta bo‘ladi: 199 S—ng «in! = 1 aylanmasi 1; aylanmasi Sekstakkord odti (6) raqami bilan belgilanadi, chunki bu akkord pastki tovushni yuqoriga ko‘chirish natijasida seksta intervalining hosil bo‘lishi bilan xarakterlidir. Kvartsekst-akkord olti —to‘rt »! raqami bilan belgilanadi. Akkord asosiy tovushdan prima va tersiya tomon tuziladi. Biror tonlikda tonika sekstakkordini yoki kvartsekstak-kordini tuzish uchun dastlab uchtovushlikning asosiy ko‘rinishi aniqlanadi, so‘ngra aylanishlar qoidasiga asoslanib, talab qilingan akkord izlanadi. Masalan: Re iajorda sekstakkord tuzish talab qilinsa kuyidagicha bo‘ladi:
6-rasm. O‘zbekistonda suvlarni ifloslovchi asosiy tarmoqlar. kiston daryolaridan baliq ovlashda va qisman suv transporti sifatida ham foydalaniladi. So‘nggi yillarda sug‘oriladigan yerlar meliorativ holatining yaxshilanishi sababli zovur suvlarining ko‘payishi, sanoatdan, maishiy xo‘jalikdan, transport korxonalaridan, chorvachilik va fermalardan chiqqan iflos (tarkibida har xil zaharli kimyoviy moddalar, bakteriyalar, neft mahsulotlari bo‘lgan) suvning bir qismi daryolarga tashlanmoqda. Natijada, daryo suvlari ifloslanib, undagi organik hayotga salbiy ta’sir etmoqda. Shu sababli O‘zbekiston suv boyliklarini toza saqlash, ularga tashlanadigan suvlarni iloji boricha tozalash lozim. Sug‘oriladigan zonadan chiqadigan va tarkibida zaharli kimyoviy moddalar, ya’ni har xil tuzlar bo‘lgan zovur suvlarini daryolarga oqizishga yc" qo‘ymaslik kerak. Daryo yoqalarida sanitar zonalar tashkil etish lozim. O‘zbekistonda ishlatilayotgan suvlardan qishloq xo‘jaligida noratsional foydalanish, sanoat va maishiy-kommunal xo‘jalikdan chiqayotgan ifloslangan suvlarni to‘la tozalamasdan tabiiy havzalarga oqizish oqibatida suv boyliklari ifloslanmoqda. Ifloslangan suvlarning 7896 sug‘oriladigan yerlarga, 1899 sanoat hissasiga to‘g‘ri kelmoqda (6-rasm). 23 Savol va topshiriqlar 5p) 1. Suv boyliklariga nimalar kiradi? Siz yashab turgan joyda qaysi turdagi suv boyliklari mavjud? 2. Daryolarning xalq xo‘jaligida qanday ahamiyati bor? 3. Daryo suvlarini toza saqlash uchun qanday tadbirlarni amalga oshirish kerak” 4. O‘zbekistonda suv boyliklari qanday taqsimlangan va ulardan qaysi sohalarda ko‘proq foydalanilmoqda? 5. O‘zbekiston suvlarini ifloslovchi xo‘jalik tarmoqlari haqida nimalarni hilasiz? 98
172 Ravshanki, a 0 bo‘lganda } xoda integral yaqinlashuvchi, 620 0 1 bo‘lganda 1(1— xo‘ 4x ishtegral yaqinlashuvchi. 179 Parametr a ning a 2 (4, 20) qiymatlari va 26220, Hxb Ye fo, uchun 7711- «»? = xo —»? = oyi bo‘ladi. Veyershtrass alomatidan foydalanib Ga 1 «— ria—= »»» o integraliyang tekis yaqinlashuvchiligini topamiz-Shuningdek, parametr Oning o» 60 Fo»o0) qiymatlari va adr, yelga ") uchun Ha –?» = Ka a —ut 211–»? = I » — «— bo‘ladi va yana Veyershgrass alomatiga ko‘ra { x?— 7 (1—x) 7 4x inge-1 179 gralning tekis yaqinlashuvchiligi kelib chiqadi. 1 Demak, { 27 (1— xuax integral aa 20 va Bi 5,20 bo‘l-o ganda, ya’ni Moza, YER": aEla, 400), bElbo, 4 v0) to‘plamda tekis yaqinlashuvchi bo‘ladi. 17.1-eslatma. V(a, 9) ning M = {(a, 6) KR : av (0, 4 co), b€ (0, - so)} to‘plamda notekis yaqinlashuvchiligini ko‘rish qiyin emas. 27, V(a, B) funksiya M = {(a, 5) BEK": a6(0, - so), BE(0, - oo)) to‘plamda uzluksiz funksiyadir. Haqiqatan ham, 1 V(a, 8) = 7 (1— ku ax integralning M, to‘plamda tekis yaqinlashuvchi bo‘lishidan va integral ostidagi funksiyaning H (a, B) Mda uzluksizligidan 17.15-teorema- ga asosan B(a, b) funksiya M = ((a, YuyeVg:ab(0, --so), BE(0, --so)) to‘plamda uzluksiz bo‘ladi. 3", «ga, 6) M uchun Va, 6) = V (B, a) bo‘ladi. Darhaqiqat 1 V(a, 6) = f x? (1—»? ix integralda x = 1—y almashtirish baja-a 280
istisno usuli hisoblanadi, chunki shikoyatning o‘zi nazorat tartibida ishyuritishni qo‘zg‘atish uchun asos bo‘lmaydi. Nazorat tartibida ishyuritish yuqori turuvchi sudning raisi va prokuror kabi mansabdor shaxslar shunday qarorga kelgan taqdirdagina qo‘zg‘atilishi mumkin. Jinoyat ishlarini protestlar bo‘yicha nazorat tartibida ko‘ruvchi sudlar. Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari va fuqarolik ishlari bo‘yicha Oliy sudlarining, jinoyat ishlari va fuqarolik ishlari bo‘yicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining rayosatlari mazkur sudlarning tegishlicha jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudlari va fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlari ko‘rgan ishlar bo‘yicha chiqarilgan tegishli apel-latsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar bo‘yicha ishlarni ko‘radilar. Jinoyat sud ishlarini yuritishda muddatlar: protestda og‘irroq jinoyatga doir qonun moddalarini qo‘llash zarurligi, jazoni kuchaytirish yoki mahkumning ahvolini og‘irlashtiradigan boshqa o‘zgarishlar nazarda tutilgan bo‘lsa, sudning ayblov hukmini yoki ajrimini (qarorini), shuningdek, sudning oqlov hukmini yoxud ishni tugatish to‘g‘risidagi ajrimini (qarorini) nazorat tartibida qayta ko‘rib chiqishga ular qonuniy kuchga kirgandan keyin bir yil mobaynidagina yo‘l qo‘yiladi (JPKning 513-moddasi); fuqarolik sudi ishlarini yuritishda—sudning hal qiluv qapopi qonuniy kuchga kirgan kundan e’tiboran uch yil o‘tgandan keyin berilgan arizalar ko‘rilmaydi (FPKning 350-moddasi). 5.2. O‘rta bo‘g‘in sudlarining tarkibi va tuzilishi «Sudlar to‘g‘risida»gi Qonunning 29-moddasiga ko‘ra, Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha Oliy sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudlari rais, rais o‘rinbosari, sudyalar, xalq maslahatchilaridan iborat bo‘ladi va sud rayosati hamda sudlov hay’atlari tarkibida isholib boradi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi fuqarolik ishlari bo‘yicha Oliy sudi, fuqarolik ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudlari rais, rais o‘rinbosari, sudyalardan iborat bo‘ladi va sud rayosati hamda sudlov hay’atlari tarkibida isholib boradi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy sudi, viloyat sudi, Toshkent shahar sudi rayosati shu sudning sudyalaridan iborat tarkibda isholib boradi. 159
Ustozimiz Botir Qodirovga omad yor bo'lsin!!! pishig'i masalasiga keladigan bo'lsak, ular ham san'atda MUSTAHKAM o'z o'rni va reytingiga ega
2 dekabr, shanba kuni Ostonada Qozog‘iston bosh vazirining birinchi o‘rinbosari Asqar Mamin va Qirg‘iziston bosh vaziri o‘rinbosari To‘lqinbek Abdigulov ikki tomonlama iqtisodiy hamkorlik masalalari bo‘yicha Yo‘l xaritasini imzolandi 3 dekabr kunidan Qozog‘iston chegarachilari Qirg‘iziston bilan chegarani qo‘riqlashning odatiy variantiga qaytdi «Yo‘l xaritasi imzolanishi yakunlari bo‘yicha tomonlar joriy yil 3 dekabrdan boshlab Qozog‘iston chegara xizmati ikki davlat chegarasining barcha o‘tkazish punktlarida qo‘riqlashning kuchaytirilgan ko‘rinishidan odatiy variantiga o‘tishi to‘g‘risida kelishib oldi», — deyilgan xabarda 30 noyabr kuni ikki davlat prezidentlari Nursulton Nazarboyev va Sooronbay Jeenbekov Minskdagi uchrashuv yakunlariga ko‘ra Yo‘l xaritasi bo‘yicha kelishuvga erishgani hamda ikki mamlakat o‘rtasidagi muammolar endi barham topishi haqida ma'lum qilingandi Ushbu kelishuvga ko‘ra chegaradagi kuchaytirilgan nazorat bekor qilinishi ko‘zda tutilgandi Chegaradagi vaziyatni ikki davlat vakillari kuzatib borishadi Ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlar shu yilning oktabrida yomonlashdi, 10 oktabr kuni chegaradagi vaziyat keskinlashdi Qozog‘iston fitosanitar nazoratni kuchaytirdi Bunga Qirg‘izistonning avvalgi prezidenti Almazbek Atamboyev ketishidan oldin mamlakati blokada tushishiga sabab bo‘luvchi ayrim qadamlarni tashlagani sabab bo‘lgandi U Qozog‘iston rahbariyatiga, xususan, Nursulton Nazarboyevga qator ayblovlar qo‘ygandi Hozirga qadar ham har kuni yuzlab yuk tashish mashinalari chegarada ushlanib qolayotgandi Qirg‘izistondagi prezidentlik saylovi arafasida Almazbek Atambayev qo‘shni davlat siyosatlarini bir necha marta qoralab chiqdi Bunga javoban Qozog‘iston hukumati chegarada qirg‘izistonliklarni to‘xtatib qola boshladi
White Hat Hacker () — xavfsizlik tizimlariga yordam beruvchi, yaxshi niyatda kiberxeking现场发给你， Lllji8muuyy ,,sid14_gci550882,00.html\|sarlavha=What is white hat? - a definition from Whatis.com\|nashriyot=Searchsecurity.techtarget.com\|kirish sanasi=2012-06-06}}</ref>. Axloqiy xakerlik — bu shunchaki kirish testidan koʻra kengroq toifani anglatish uchunو: moʻljallangan atamadir. Egasining roziligi bilan oq qalpoqli xakerlar joriy tizimdagi har qanday zaifliklarni aniqlashni maqsad qilgan boʻlishadi. Black Hat Hacker (yovuz xaker)lardan farqli oʻlaroq, bu nom antagonistik qahramonlar (kovboy) mos ravishda oq va qora shlyapa kiyib jang qilishgan G'arb filmlaridan olingan. Grey hat hacker deb nomlanuvchi uchinchi turdagi xakerlar ham mavjud. Ular yaxshi niyat bilan, lekin baʼzida ruxsatsiz buzib kirishadi. White hat xakerlar, shuningdek, „krossovkalar va/yoki xakerlik klublari“, qizil jamoalar yoki yoʻlbars jamoalar deb ataladigan guruhlarda ham ishlashi mumkin. Tarixi Axloqiy xakerlik sifatida aniqlangan ilk holat AQSh havo kuchlarining „xavfsizlikni baholash“ dasturida amalga oshirilgan boʻlib, unda Multics operatsion tizimlari „ikki bosqichli (maxfiy/oʻta maxfiy) tizim sifatida potentsial foydalanish“ uchun sinovdan oʻtkazilgan. Baholash shuni koʻrsatdiki, Multics „boshqa anʼanaviy tizimlarga qaraganda sezilarli darajada yaxshiroq“ boʻlsa-da, u „nisbatan kam harakat“ bilan aniqlanishi hamda dasturiy taʼminot va protsessual xavfsizlik zaifliklariga" ega boʻlishi mumkin, deya baholangan. Mualliflar oʻzlariga tegishli boʻlgan testlarini real tarzda oʻtkazadilar. Bunda ularning natijalari tajovuzkorlikka ega boʻlishi mumkin boʻlgan kirish turlarini aniq aks ettiradi. Ular oddiy maʼlumot yigʻish mashqlarini, shuningdek, tizimning yaxlitligini buzishi mumkin boʻlgan toʻgʻridan-toʻgʻri hujumlarni oʻz ichiga olgan testlarni oʻtkazadilar. Ikkala natija ham maqsadli auditoriyani qiziqtiradi. AQSh armiyasidagi axloqiy xakerlik faoliyatini tavsiflovchi yana bir qancha tasniflanmagan hisobotlar mavjud. 1981-yilga kelib, The New York Times nashri "white hat" xakerlar faoliyatini "buzgʻunchi, ammo ijobiy „hack“ anʼanalarining bir qismi", deya taʼriflanadi. National CSS xodimi oʻzining mijozlar akkauntlarida qoʻllagan parolni buzish qurilmasi mavjudligini oshkor qilganida, kompaniya uni dasturiy taʼminotni yozgani uchun emas, balki uni tezroq oshkor etmagani uchun jazolaydi. Tanbeh maktubida shunday deyilgan edi: „Kompaniya NCSS uchun foydani tan oladi. Shu bilan birga VP hamda katalog va fayllardagi boshqa maxfiy dasturiy taʼminotdagi xavfsizlik zaif tomonlarini aniqlash uchun xodimlarning harakatlarini ragʻbatlantiradi.“. Tizimlar xavfsizligini baholash uchun ushbu axloqiy xakerlik taktikasidan foydalanish gʻoyasi Dan Farmer va Wietse Venema tomonidan ishlab chiqilgan. Internet va intranetlarda umumiy xavfsizlik darajasini oshirish maqsadida ular oʻzlarining maqsadlari haqida (agar xohlasalar) xavfsizlikni buzishga qodir boʻlish uchun qanday qilib yetarli maʼlumot toʻplaganliklarini tasvirlashadi. Ular ushbu maʼlumotni qanday qilib toʻplash va nishon ustidan nazoratni qoʻlga kiritish uchun foydalanish va bunday hujumning oldini olish haqida bir qancha aniq misollar keltiradilar. Ular oʻz ishlarida qoʻllagan barcha vositalarni toʻplashadi. Ularni ishlatish uchun qulay boʻlgan bitta ilovaga birlashtirishadi va uni yuklab olishga qaror qilgan har bir kishiga tarqatishadi. Ularning Tarmoqlarni tahlil qilish uchun xavfsizlik ma'muri vositasi (Security Aministrator Tool for Analyzing Network) yoki SATAN deb nomlangan dasturi 1992-yilda butun dunyo boʻylab ommaviy axborot vositalarining katta eʼtiborini tortadi. Uslublar Penetratsiya testi boshidanoq dasturiy taʼminot va kompyuter tizimlariga hujum qilishga qaratilgan boʻlsa-da, portni skanerlash, tizimda ishlaydigan protokollar va ilovalardagi maʼlum kamchiliklarni oʻrganish va yamoqlarni oʻrganish (masalan, axloqiy xakerlik boshqa narsalar)'ni ham oʻz ichiga olishi mumkin. Toʻliq axloqiy xakerlik xodimlarga parol maʼlumotlarini soʻrab elektron pochta xabarlarini yuborish, rahbarlarning axlat qutilarini varaqlash va odatda maqsadlarni bilmasdan yoki roziligisiz buzish va kirishni oʻz ichiga olishi mumkin. Faqatgina bunday kattalikdagi xavfsizlikni tekshirishni soʻragan egalar, bosh direktorlar va boshqaruv kengashi aʼzolari (manfaatdor tomonlar) bilishadi. Haqiqiy hujumda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan baʼzi halokatli usullarni takrorlashga urinish uchun axloqiy xakerlar klonlangan test tizimlarini oʻrnatishi yoki tizimlar unchalik muhim boʻlmagan hollarda tungi xakerlik qilishlari mumkin. Soʻnggi holatlarda, bu buzgʻunchiliklar uzoq muddatli firibgarlik uchun (tashkilotga insonning uzoq muddatli infiltratsiyasi uchun haftalar boʻlmasa ham, kunlar) davom ettiriladi. Baʼzi misollar orasida jamoat joylarida avtomatik ravishda ishlaydigan yashirin dasturiy taʼminotga ega USB flesh-disklar'ni saqlash kiradi. (Goʻyo kimdir kichik diskni yoʻqotib qoʻygan va beparvo xodim uni topib olib ketgandek) Buni amalga oshirishning baʼzi boshqa usullari quyidagilardan iborat: DoS hujumlari Ijtimoiy muhandislik taktikasi Teskari muhandislik Tarmoq xavfsizligi Disk va xotira kriminalistikasi Zaiflikni o'rganish Xavfsizlik skanerlari, masalan: W3af Nessus Burp to'plami Ramkalar, masalan: Metasploit O'quv platformalari Ushbu usullar maʼlum xavfsizlik zaifliklarini aniqlaydi va ulardan foydalanadi. Bularga qoʻshimcha sifatida, himoyalangan tizimlarga kirish uchun xavfsizlikni chetlab oʻtishga harakat qiladi. Mutaxassislar ushbu harakat egalarini "black-hat" (yoki "grey-hat") deb ataladigan axloqiy boʻlmagan xaker buzishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarga havola sifatida ishlatilish taxmin qilishadi. Ushbu taxmin dasturiy taʼminot va tizim "orqa eshiklarini" yashirish orqali amalga oshirilishi mumkin. Buyuk Britaniyada qonuniylik Pinsent Masons LLP yuridik direktori va OUT-LAW.com muharriri Struan Robertson shunday deydi: "Umuman olganda, agar tizimga kirish uchun ruxsat berilsa, xakerlik axloqiy va qonuniydir. Agar unday boʻlmasa, bu kompyuterdan notoʻgʻri foydalanish qonuni boʻyicha jinoyat hisoblanadi. Ruxsatsiz kirish parolni taxmin qilishdan tortib, kimningdir veb-pochta hisobiga yoki bankning xavfsizlik tizimiga kirishgacha boʻlgan barcha jihatlarni qamrab oladi. Kompyuterga ruxsatsiz kirish uchun maksimal jazo ikki yil qamoq jazosi va/yoki jarimaga tortilish bilan cheklanishi mumkin. Xaker maʼlumotlarni oʻzgartirsa, qattiqroq jazolar — 10 yilgacha qamoq jazosi mavjud „. Ruxsatsiz kirish, hatto koʻpchilik manfaati uchun boʻlsa ham, zaifliklarni ochib berish noqonuniydir“, deydi Robertson."Bizning xakerlik qonunlarimizda sizning xatti-harakatingiz katta manfaatlar uchun ekanligi haqida hech qanday himoya yoʻq. Siz ishongan narsa boʻlsa ham", deya taʼkidlab oʻtadi u. Bandlik Amerika Qo'shma Shtatlari Milliy xavfsizlik agentligi CNSS 4011 kabi sertifikatlarni taklif qiladi. Bunday sertifikat tartibli, axloqiy xakerlik texnikasi va jamoaviy boshqaruvni qamrab oladi. Agressor jamoalar "qizil" jamoalar deb ataladi. Himoyachi jamoalari "koʻk" jamoalar deb ham ataladi. Agentlik 2012-yilda DEF CON orqali ishchilar yollaganida, yangi ishchilarga: „Agar-da sizda, aytaylik, oʻtmishda oʻylamay qilgan xatolaringiz boʻlsa, xavotir olmanglar. Siz eski ishlaringiz uchun avtomatik ravishda ishga qabul qilinmayman, deb oʻylamasligingiz kerak“. White hat xakerlar — korxona uchun raqobatbardosh malakali ishchilardir. Chunki u korporativ tarmoq muhitini himoya qilish uchun xatolarni tekshirishga qarshi chora boʻlishi mumkin. Shunday asnoda, yaxshi xakerlar korporativ tizimlar, ilovalar va soʻnggi nuqtalarga xavfni kamaytirish uchun kutilmagan foyda keltirishi mumkin. Yana qarang Bug bounty program MalwareMustDie Simsiz identifikatsiyani oʻgʻirlash Manbalar Xakerlar Kompyuter xavfsizligi Kompyuter White hat
UzAuto Motors OAV va blogerlarni kompaniyaga moliyaviy zarar yetkazishda aybladi Kompaniya rasmiy saytida e'lon qilingan maqolasida Rustam Shoymardonov yil so‘ngida UzAuto Motors duch kelgan muammolarda OAV va blogerlarni ayblagan. «So‘nggi yillarda mamlakatda axborot olish erkinligini ta'minlashga davlatimiz tomonidan alohida e'tibor qaratilmoqda. Biroq ayrim OAV, blogerlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan davlatimiz tomonidan yaratib berilayotgan bunday imkoniyatlarni suiiste'mol qilish holatlari ham kuzatilmoqda. OAV va ijtimoiy tarmoqlarda «maxsus buyurtma» asosida turli bo‘hton va asossiz xabarlarning tarqatib borilayotgani, nafaqat milliy brendning nufuziga, balki mamlakat iqtisodiyotiga ham salbiy ta'sir ko‘rsatmoqda», deb yozadi Rustam Shoymardonov Uning aytishicha, bunday xabarlar tarqalishi 2020 yilning avgust-sentyabr oylarida «UzAuto Motors» AJ kunlik tushumini qariyb 30-40 milliard so‘mga keskin kamayishiga yoxud joriy yilning avgust-sentyabr oylarida belgilangan reja 562 milliard so‘mga kam bajarilishiga sabab bo‘lgan. «Bunday yo‘qotishlar AJning mazkur tushumlarga mutanosib ravishda davlat budjetiga soliq va boshqa ijtimoiy to‘lovlar to‘lashiga to‘sqinlik qilgan. Mablag‘ taqchilligi yuzaga kelishi natijasida sentyabr oyida rejalashtirilgan akkreditiv to‘lovlari va xorijiy hamkorlarga yo‘naltiriladigan to‘lovlar oktyabr-noyabr oylarida kechiktirib to‘langan», deydi kompaniya yuridik departamenti direktori. Rustam Shoymardonov, shuningdek, OAV va ijtimoiy tarmoqlarda buyurtma bo‘yicha yozilgan asossiz xabarlar tarqatilishi O‘zbekistonga investitsiya olib kirmoqchi bo‘lgan investorlarda ikkilanishni paydo qilganini aytadi. «Ushbu xabarlar O‘zbekiston investitsiya jozibadorligiga salbiy ta'sir ko‘rsatib, aksariyat investorlarda yurtimizga investitsiyalar olib kirishida ikkilanishlar paydo qilmoqda», deydi u. Rustam Shoymardonov davlat ahamiyatiga molik hamkorlik kelishuvining kechikishiga ham OAV va blogerlarni ayblagan. «Xorijiy hamkorlar bilan jamiyatning investitsiya loyihalarini moliyalashtirish, zavodning texnik jihozlarini modernizatsiya qilish va aylanma mablag‘larini ko‘paytirish borasidagi 150 million yevro miqdoridagi davlat ahamiyatiga molik hamkorlik kelishuvi kechikishiga ham aynan shunday xabarlar sabab bo‘lgan», deyiladi maqolada. Rustam Shoymardonov o‘z ayblovlarida UzAuto Motors'ga zarar yetkazgan OAV va blogerlar nomini ochiqlamagan. Ma'lumot uchun, bir necha yildan buyon OAV, blogerlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari UzAuto Motors faoliyatini tanqid qilib kelmoqda. Ayniqsa ortda qolayotgan yilda mamlakatdagi yengil avtomobil ishlab chiqaruvchi monopol tashkilot manziliga iste'molchilar va OAV vakillari, blogerlar tomonidan tanqidlar «yog‘dirildi». Korxona mart oyida avtomobillari narxini oshirgach, «tanqidlar oqimi»ga Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari ham qo‘shildi. Narx oshishini maxsus komissiya tuzib o‘rgangan O‘zbekiston Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi UzAuto Motors narxni asossiz oshirgan degan xulosaga keldi; kompaniyadan narxlarni tushirib, ortiqcha undirilgan pullarni mijozlarga qaytarishni talab qildi. Talabni rad etgan kompaniya qo‘mitani sudga berdi va yurib chiqdi. Rasul Kusherbayevning bu holatni «eski O‘zbekiston»ning «yangi O‘zbekiston» ustidan g‘alaba qozonishi deb atagan edi. Hisob palatasi: UzAuto Motors 2020 yil davomida 582 mlrd so‘mdan ortiq yig‘imni budjetga to‘lamagan UzAuto Motors'ga boj imtiyozi berilgan yoki berilmagani haqidagi ma'lumot «maxfiy» ekani ma'lum qilindi UzAuto Motors Equinox ustiga 47 foiz narx qo‘yib sotayotgani ma'lum bo‘ldi
Fuqarolardan 6 kunda 500ta taklif tushdi.... Shu yilning 6-avgust kuni «Taraqqiyot strategiyasi» markazi va «Yuksalish» umummilliy harakatining qo‘shma loyihasi – «jamoatchilik.uz» onlayn platformasi ishga tushirilgan edi. «Taraqqiyot strategiyasi» markazi xabariga ko‘ra, ayni paytga qadar ushbu platformaga yuborilgan takliflar soni qariyb 500 tani tashkil etmoqda. Fuqarolarning davlat va jamiyat hayotini yanada yaxshilash, islohotlarga e’tibor bilan yondashish istagini kelib tushayotgan takliflar, bildirilayotgan fikrlar yaqqol ko‘rsatib turibdi. Ularning aksariyati o‘zida muayyan muammo va uning yechimi borasida aniq yondashuvni aks ettiradi. Galdagi vazifa esa, muhokamalar jarayonida o‘rtaga tashlangan takliflarni yanada boyitib, tegishli tartibda amaliyotga tatbiq etish choralarini ko‘rishdan iborat. Zero takliflar qimmati ularni amaliyotga to‘g‘ri tatbiq etish, buning ortidan insonlar turmushi yaxshi tarafga o‘zgarib, islohotlar hayotiyligi ta’minlanishidadir. Shundan kelib chiqib, fuqarolarning kuyunchakligi va e’tiborini to‘g‘ri e’tirof etish va puxta o‘ylangan takliflar faqatgina hisobotlarda qolib ketishining oldini olish tashkilotchilar uchun ayni paytda bosh maqsadga aylangan. Binobarin, platforma faoliyati haftalik tahlil qilinib, oraliq natijalar bo‘yicha jamoatchilik xabardor etib borilishiga oid vazifa ham ana shu mas’uliyat mahsulidir. Bugun ushbu portalda bildirilgan takliflar tegishli vazirlik va idoralar vakillari ishtirokida ilk bor muhokama qilindi. Unda «Taraqqiyot strategiyasi» markazi rahbari va xodimlari ham ishtirok etishdi. Fuqarolar tomonidan bildirilgan hech bir taklif e’tibordan chetda qolmadi. Har bir masala bo‘yicha tegishli vazirlik va idoralarning mas’ullari hamda vakolatli vakillari o‘z fikrlarini, munosabatini bildirishdi. Eldor Tulyakov, «Taraqqiyot strategiyasi» markazi ijrochi direktori — Darhaqiqat, «Jamoatchilik» onlayn-platformasiga 6 kunda 500 ga yaqin takliflar kelib tushdi. Bu raqamning o‘zi fuqarolarning ushbu xalq istak-hoxishlari va takliflarini o‘rganadigan yangi instrumentning haqiqatdan ham samarali ishlashiga ishonch emas, umidning borligini bildiradi. Demak, fuqarolar davlat boshqaruvida, ishlab chiqilayotgan qonun hujjatlarida faol ishtirok etishni istashadi. Lekin, bu takliflar faqatgina qog‘ozlarda qolib ketadigan bo‘lsa, biz juda ko‘p narsa yo‘qotamiz. Ma’lumki, «Taraqqiyot strategiyasi» markazi hamda «Yuksalish» umummilliy harakati — jamoatchilik tashkilotlari hisoblanadi, davlat tashkiloti emas. Balki shuning uchun ham «Jamoatchilik» onlayn-platformasiga fuqarolarning qiziqishlari katta. Ushbu jihatga urg‘u berayotganimning sababi bizga kelib tushgan takliflardan biri bo‘ldi. Unda shunday deyilgan: «Harakatlar strategiyasi» qabul qilinganidan buyon qancha muddat o‘tganiga qaramay, hamon ko‘plab davlat organlariga murojaatlar e’tiborsiz qolib ketyapti. Taklifim shunday: agarda davlat tashkiloti belgilangan muddatda fuqaro murojaatiga javob bermasa, bu sukut — rozilik sifatida qabul qilinsin», ya’ni, sukut — alomati rizo. Shuning uchun ham tegishli vazirlik, idora va tashkilotlar vakillariga biz tomonimizda sohalar bo‘yicha taqsimlangan murojaatlarning hech birini e’tibordan chetda qoldirmagan holda ko‘rib chiqishlarini so‘raymiz. Yana bir jihat bor, ko‘tarilayotgan barcha takliflar munozarali, ularni soatlab tahlil qilish mumkin. Shuning uchun endilikda biz bu kabi muhokamalarni yo‘nalishlar bo‘yicha olib borishga va pirovardida, muammoning aniq va tugal yechimini topishga harakat qilamiz. Chunki ba’zi takliflar 2 va undan ortiq davlat organlari bilan birgalikda o‘rganishni talab etadi. Alohida, hamma o‘z bilganicha ishlaganda samara bo‘lmasligi tabiiy. Bugun o‘tkazilgan tadbirimiz hali boshlanishi. O‘ylaymanki, bundan keyin taklif mualliflari yana-da faol ishtirok etib, o‘z pozitsiyalarini himoya qilishadi. Ana shundagina biz erkin muloqot maydonini yaratgan bo‘lamiz. Taraqqiyot strategiyasi takliflar «Yuksalish» umummilliy harakati jamoatchilik.uz
— Mari ko‘prigi yonidagi kasalxonaga. «—Demak, siz mendan... —Hozir emas... Ehtimol, o‘sha odamning otangiz ekanligini uzil-kesil aniqlab olish uchun kasalxonaga borishingizni keyinroq iltimos qilishimga ham to‘g‘ri kelar, keyiKroq. Hozir uning boshi va yuzlari doka bilan tang‘ib tashlangan. —Ahvoli og‘irmi2 —Behush yotibdi. —Nima sababdan bu qadar berahmlik qilishdiy-qin? —Men ham shuni bilmoqchiman-da. —Balki mushtlashgandir birortasi bilan? — Yo‘q. Uni uxlab yotgan paytida urishgan. —Ko‘prik tagida-ya2 Komissar o‘rnidan turdi. —Hozir oyingizning oldiga borasizmi» -—–Bormasam bo‘lmaydi. Qo‘ng‘iroq qilib, voqeadan xabardor qilib qo‘ysam maylimi2 Megre hadeganda javob bermadi. U bu hodisa Qel-ler xonimga qanday ta’sir qilishini kuzatmoqchi edi. Ammo ayolning ra’yini qaytargisi kelmadi. —Rahmat, janob komissar. Endi bu haqda gazetalarda ham yozishadimi2 —Yozib bo‘lishgandir allaqachon, lekin otangizning familiyasi ko‘rsatilmaganligi aniq, chunki o‘zim ham buni hozir yaqinda bildim. —Oyim otamiing familiyasi aytilmasligini talab qilishi turgan gap. —Ko‘ldan kelgancha harakat qilaman. Rusle xonim mehmonini yo‘lakka kuzatib chiqqanida qizchasi yugurib kelib etagiga yopishdi. —Hozir o‘ynagani boramiz, qizalog‘im. Bor, Nanaga, ayt, kiyintirib qo‘ysin. Torrans Rusle xonimning uyi oldida u yoqdan bu yog‘ga borib kelardi. Jinoyat qidiruv politsiyasining kichkina qora mashinasi yarqiragan, dabdabali xususiy avtomobillar oldida judayam g‘arib ko‘rinardi. — Orfevr sohiliga haydaymi2 — Yo‘q. Sen-Lui oroliga. Orlean sohiliga. Kattakon darvozali uy eski bo‘lsa ham yaxshi saqlangan edi. Mis tutqichlar, panjaralar, zinapoya va devorlar yarqirardi. Qora ko‘ylak ustidanoq peshbog‘ tutgan eshikbon ayol ham aslzodalarga o‘xshardi.
121164-bob. Urushda o‘zaro nizo va ixtilof qilishning makruhligi hamda o‘z imomiga osiylik qilishning jazosi haqida. 165-bob. Tunda odamlar dushmandan xavotir olib qo‘rquvga tushish holati haqida. 166-bob. Dushmanni ko‘rgach odamlar eshitadigan darajada baland ovoz bilan: «Yo sabohah!» –deb yordamga chaqirgan kishi haqida. 167-bob. «Oluni, vaholonki, men falonchining o‘g‘lidirman», –deb aytgan kishi haqida. 168-bob. Dushman (musulmon) kishi hukmiga rozi bo‘lishi haqida. 169-bob. Asirning qo‘l-oyog‘i bog‘langan holda o‘ldirilishi hamda mahbusning qatli haqida. 170-bob. Kishi o‘zini asirlikkka topshirsa bo‘ladimi? O‘zini asirlikka topshirmagan hamda o‘limi oldidan ikki rak’at namoz o‘qigan kishi xususida. 171-bob. Musulmon asirni dushmanlar qo‘lidan ozod qilishning lozimligi haqida. 172-bob. Mushrik asirlarni ozod qilish uchun olinadigan tovon haqida. 173-bob. Dushmanlar (josusi) Islom diyoriga omonatsiz kirishining (hukmi) haqida. 174-bob. Zimmiylarni (himoya qilish) uchun jang qilinishi hamda ularning qul qilinmasligi haqida. 175-bob. Elchilarni siylash xususida. 176-bob. Zimmiylarga yordam, shafqat qilinadimi? Ular bilan qanday muomala qilinishi haqida. 177-bob. Elchilar uchun yasanish haqida. 178-bob. Go‘dakka (ya’ni balog‘atga yetmaganga) Islom qanday tushuntiriladi? 179-bob. Nabiy (s.a.v.)ning yahudiylarga: «Musulmon bo‘linglar, sog‘-salomat bo‘lasizlar!» –deb aytganlari haqida.
7.2-rasm. taqribiy tenglik o‘rinli bo‘ladi. (36) ifodani O, ning ifodasi (31) ga qo‘yamiz: 1747, a?a,.ig‘i =) 143 GA, 72.) bi = i «fdriydrr.,di» 4 If Sjdridri.,drn — yo = I" 4 USHlab atab aa ana drGA dg‘ul..ay = 7 im kiyaMAS) gardi; — (37) Integralni hisoblash uchun sferik koordinatalar tizimiga o‘taylik. Koordinata boshi uchun (-zarra turgan joyini qabul qilaylik. U holda {lapar = 1 ("9–1) 1? sin do dpdr —V. 41) (osha – ) gag bo‘ladi. Demak, « 0, = ICH ICHChaya M (M 1) { (27 –o dr. (38) o Quyidagi belgilash kiritaylik: «» ban –1)chan = { (ozib–1). (39) f (39) ifodani e’tiborga olib (38) ni qayta yozamiz: Ou Vi O‘S ilch, (40) Real siyrak gaz statistik integrali 2, ideal gaz statistik integrali (2) M)" dan b–!!!) 2I bilan farqlanadi, ya’ni Zu (212), (41) (39) integralni quyidagicha yozamiz: r = 42" «o–Pi? 4 an fl(e” «o– Urdi . (42) o d Bu integral ifodalarni alohida-alohida tahlil etaylik. Pi sohada O(G‘) 2 0 starli darajada katta (7.2-rasmga q.) ya’ni U(r) 22 1. Shu sababli, berilgan V qiymatda ye817 «si. (43) Bu holda birinchi integral ed d 5. = di yet" –Pi» = 4n Gar = o o bu yerda 9, —bitta zarraning hajmi. 2) Ikkinchi integralni qaraylik. Bunda g 24 bo‘lganligi sababli (g‘) juda kichik va manfiy qiymatli, ya’ni U(r) « 0. By holda VI (G) 521 bo‘lsa, eta UU. "7 (45) (45) ni (42) dagi ikkinchi integralga qo‘yib, ushbuni olamiz: an fe – Po» = 4lV PO (dr. (46) d d Demak, » r = -8do « 478 f Yu (kura. (47) ed (46) ni quyidagicha tushunish mumkin: » 80 (ga =2-PE (rav =0,,, , (48) 4 4 bunda Og‘ —idish hajmi bo‘yicha o‘rtachalangan tortish kuchiga to‘g‘ri kelgan juft o‘zaro ta’sir potensialining o‘rtacha qiymati (musbat qiymati (moduli) olingan). Buni e’tiborga olsak, - B = 89480). (49) 7.1-masala. 1) Real gazning statistik integrali ifodasi asosida holat tenglamasi—bosimning ifodasini aniqlang. 2) olingan holat tenglamasini Van-der-Vaal’s tenglamasi bilan taqqoslang. 3) Van-der-Vaal’s tenglamasidagi a va B tuzatmalarning fizik ma’nolarini aniqlang. Yechish. Yuqorida qaralgan siyrak real gaz uchun statistik integral b N(N-1 Zu ZA) () ko‘rinishda edi; bunda 342 A.=i (200) ,o=ili (2) Erkin energiya Yoning ifodasi va bosim R ning ifolasi termodinamikadan ma’lum: 20— A. Boydeodasv Fx —0InZ,, — (26 - 0n) R (25) 0 (22 o (1) dan quyidagini olamiz: Zi ZN A) O) mar 11 shart yozjarilsin. U holda M(M-1)8) M(M-1)B nuh– kr (4) U holda t2u = (2, 1M)" = T (4, a) Bundan foydalanib bosim uchun ushbuni olamiz: «! ? (ash ali)! 2 (MM-1BuU dm lM(M-18 Bu holat tenglamasi lp = MUI ekanligidan, - L-1 R = p0 ( –99 b). (6) 2) Van-der-Vaal’s tenglamasi (P4-)(V-bp)- NT. (7) Buni quyidagicha yozamiz: r, = MG. ay MG ga B I-i 2 I(1-BvuY) «?» vz «S 1 shart bajarilsin. Bu holda - MKT AKT’v a R, in ai (8) (5) Ba (8) larni taqqoslab va 8 = KT deb qabul qilib, ushbuni topamiz: - { «ism = a-MKTB, yoki bundan B= ar (mat 4). O) Demak, (9) tenglik bajarilganda juft ta’sir hisobga olingandagi holat tepglamasi (5) bilan Vai-der-Vaal’s holat tenglamasi (7) bir-biriga mos keladi. 3) B uchun ((49) ga q.) B = 89407-V (10) ifoda olingan edi; bunda V = UKT. (9) va (10) larni solishtirsak, = 49,(4—1), (11) az omin Ur. (12) (11) ifodadan ko‘rinadiki, Van-der-Vaal’s tuzatmasi B, zarralarning xususiy hajmi 7, bilan bog‘liq, M.ga ko‘paytmasi esa hamma zarralarning xususiy hajmlari yig‘indisi bilan bog‘liq. Demak, zarra erkin harakat qilayotgan hajm idish hajmi I.dan ularning hajmi ayirmasi bilan aniqlanadi, ya’ni I—V, (idsal gaz uchun B, =0). Van-der-Vaal’s tenglamasidagi bosimga tuzatma a esa, (12) dan ko‘rinadiki, tortishish kuchlari bilan bog‘liq. Bunda (R.t a») = R. (13) desak, R.i Pu –u! : (14) Bunda af tortishish kuchlari tufayli hosil bo‘ladigan ichki bosim. Ana shu ichki bosim tufayli real gazning idish devoriga bosimi ideal gazning idish devoriga bosimidan shu ichki bosim SHI ga kam bo‘ladi (13) ifodadan bu ravshan ko‘rinib turibdi). Van-der-Vaal’s tenglamasi (7) dan ko‘rinadiki, agar gaz hajmini kamaytirib (ya’ni gazni siqib) I.ni yo, ga yaqinlashtirsak, gaz bosimi cheksiz kattalashib boradi. Biz a va 0, larning ifodalari ma’lum shartlar bajarilganda (gaz siyrak va uning temperaturasi yuqori bo‘lganda) oldik va fizik ma’nosini talqin etdik. Yuqoridagi shartlar bajarilmaganda, uning ifodasi, umuman boshqacha bo‘lishi mumkin. 7.2-masala. Izotrop tizimda o‘zaro potensial juft potensial bo‘lsin, ya’ni u faqat ikki zarra orasidagi masofaga bog‘liq bo‘lsin: i(R, – = i( 5). 1) Bunday holda o‘zaro ta’sir kuchi virialga 1 . 75 » ishi hissa qo‘shishini ko‘rsating. 2) Ihajmli idish devori tomonidan R bosimdagi gazga ta’sir etayotgan kuch virialga (372) RIhissa qo‘shishini ko‘rsa-TAH. 3) T temperaturaliM. ta zarradan iborat klassik real gaz uchun RI = p0 4 U, 5, ii tenglama o‘rinli ekanligini isbot qiling. Eslatma. Ergodik tsorsmaga asosan vaqt bo‘yicha o‘rtachalash bilan statistik ansambl bo‘yicha o‘rtachalash o‘zaro tengligi o‘rinli deb qaraladi. Yechish. 1) Ata zarralan iborat tizimning viriali S, ta’rif bo‘yicha, S = -» » Eri dp; ifodadan aniqlanadi. Bunda o‘; da turgan zarraga R, = Vi kuch ta’sir etayotir. g: va g, dagi zarralarning o‘zaro ta’sir kuchini yozaylik (7.3-rasm): Yo. = -R,=R. Bu holda, ta’rif bo‘yicha, S. = 2 Yor, –YOG‘)) = -? (Ya-?LR. (1) Kyu G ni quyidagicha yozaylik Fa, S) (1) va (2) dan ,=—1(27). 9247 = 1 B Buni yig‘ishtirib (; va} bo‘yicha), so‘ng ansambl bo‘yicha o‘rtachalab, izlanayotgan ifodani topamiz: 30 =—22. d) 2) Idish devori tomonidan Gazning do sirti elementiga ko‘rsatilayotgan kuch— Rpas ga teng (y—tashqi pormal-ning birlik vektori). Shunga asosan virialga qo‘shilayotgan hissa: 71774 = 5 divrdv -5.3fav = ZERI)2 (5) ifodadan iborat. Bunda Gauss teoremasidan va Fug‘ = 3 ekanligidan foydalandik. Tizim uchun quyidagi normalash sharti 1 fdn-A 1 ye""arad = 1 (6) ma’lum. Bu INTEGRALDA-E(r, q) tizimiing to‘la energiyasi. Bu integralni bo‘laklab integrallaylik; Aares" ad, AN ArF 7" a! AA: Ayt bn f4d.- dan) - ABfapfa 3E et “dar.day - = = e! = 1 V n da, (7) bundan umumiy natija 0 == di 272 B Ei. T pi olamiz. Xuddi shuningdek, —2 0 = kr 359= =!!! (9) 0 Pk m 7.3-rasm. yoki –2 Pk » –9 10 ««?! »»! 2m 2 2 ( ) (2, = 4,4, = B var, = a, R, = B. daular nolga teng deb qabul QILINDI). Demak, kinetik energiyaning o‘rtachasi uchun: Yo.= O‘s 2 2N-2.3N. (11) 2m Binobarin, virial Sga qo‘shilgan hissalar (1) va (2) punktlardagi ifodalar hisobga olinib, varial teoremani quyidagi ko‘rinishda yozish mumkin: — hm— M i. (12) Bundan R = 106352 U.b ij Tarixiy ma’lumot. Virial haqidagi TEOREMA-EE(r)=S Klauzius tomonilai 1870-yilda ta’riflangan. Bu teorema energiyaning erkinlik darajalari bo‘yicha teng taqsimlanishi haqidagi teoremadan keltirib chiqarilishi ham mumkin Ta u!7s5 —kuchlar, U!5 —kuch). (2) = 3 UR, virial deyiladi. Agar kuch poteitsial xarakterli BO‘LSA-E Ye(r) = 2}; NA, (G‘) bo‘ladi. 7.3-masala. Real gazning holat tenglamasi – «r V s RI = KT (192954..), (1) bu srda V, S— virial kozffitsiyentlar. Van-der-Vaal’s gazi uchun V, Slarni aniqlang. Yechish. Van-der-Vaal’s tenglamasi (P4 2)(0v-b)-RT. O) (2) ni quyidagi ko‘rinishda yozamiz: i?! – y a PV 5 = KT (25 B-ur)" kt (= UY ya) B) Gaqribiy ifoda (x == {bo‘lganda) — — = 194224... 1—x dan foydalanib (3) ni yozamiz: RI = KT 1eba ba. – ktt)" ng) ta Mi b (4) (1) va (4) pi solishtirib, izlanayotgan koeffitsiyeitlarii gopamiz: Veb, S= B". 7.4-masala. Real gaz uchun RI= «??? (1) holat tenglamasi mavjud. Van-der-Vaal’s gazi uchun «ni aniqlang. Yechish. (1) tenglamani PV Rel S) ko‘rinishda yozish mumkin. Bu (2) tenglamani virial kozf-fitsiyentlar V, Sorqali yozilgan tenglama (q. 7.3 masala) bilan solishtirsak, oni B) Demak, 2 16-0 1-0. L= u, (5 kt), s 5 (5 kr) b (9) Izoh. o‘ning ifodasi (4) holat tenglamasi (4.68)ga mos kelishini ta’kidlaymiz. 7.5-8. KO‘P ZARRALI TAQSIMOT FUNKSIYASI Umumiy holda bir atomliM.ta zarradan iborat tizimning 41,91444), “POP jar), 41,4) 144), R.R) HAP, (50) FFl tdan, "Ru’Ri erk oraliqlarda ularning umumlashgan koordinatalari { sh umumlashgan impulslari r bo‘lishlari ehtimolini AW (Pis Pa Poi MDA ) = “Ian dA ad (51) bilan belgilaylik. Umumiy (to‘la) energiya Yor, 4) ni klas: siq fizikada Yer, 4) = E(p) 4 E(g) (52) ko‘rinishda yozish mumkin bo‘lgani tufayli (51) tenglikni ay(r)a I(d) = Hr)FrKFdd (53) ko‘rinishda yozish mumkin. Bu ifoda kanonik taqsimot ifodasi u (r. 4) = 7 g BE = Avs" 9) re 8519) (54) dan kelib chiqadi. Ideal gaz UCHUN-E. =0. Bu holda (51) va (54) ifodalarlan aW (p,q)- Ati) doda (55) kelib chiqadi. 4= 12 M" (22 el 72. i) , (56) IN E(p)-Xo/2m. (57) Normalash sharti 1} (2,9) rad = 5 (777 Charad = = 2 {85,1-VE(F) 4, – =» fe dp » fe dq-—1 (58) ifodasida shIioLoi iirilorori 2,1" ar = 1; 212 dq =! (59) normalash shartlari bajariladi. (58) va (59) dan ko‘rinadiki, klassik statistikada 222,2; R»? (60) P Bunda zarraning ichki strukturasi e’tiborga olinmadi. (59) dan konfiguratsion integral 2. uchun quyidagi 2,= O= 1" 24 (61) ifodani olamiz. Taqsimot funksiyalari (r, 9) va = (2,,2 o I BE Sa) asia 2 (62) q larni ko‘p zarrali taqsimot funksiyalari deyiladi. Agar zarralar orasidagi poteitsial juft o‘zaro potensial deb qaralsa, ya’ni E(a)-U, Uz, (63) =) ko‘p zarrali taqsimot funksiyasi 4) ni quyidagicha S(a)da-ZIM = ZA da - ZTT ye"""4d (64) ko‘rinishda yozish mumkin. Bunda b 2,= fa-e"""1d. (65) ij 7.6-5. KOPFIGURATSIOP INTEGRALNI GURUHLARGA AJRATISH Biz 7.3-5 da, funksiya kiritib 4, = ye?! -1 konfiguratsion ifoda (65) dagi ko‘paytmani yozgan edik: Pe"" = 18815.) = (1845) 18025) 4. = Y 14043 KALA AL AA (isha 4 ...). (66) Endi bu (66) ni qaraylik. (66) ifodadagi har birhadni diagramma (graf) ko‘rinishda tasavvur etin mumkin. Masalan, 2,4. ni O-O)., O-F yoki, H, ni Ob ko‘rinishda. Shuningdek, H,H.X QOQ j.M,L6 Sao HM YAGI KO‘RINISHDa vah.k: 313
Angliya Premer-ligasining 6-turida “Manchester Yunayted” mehmonda “Sautgempton” ustidan 2:3 hisobida g‘alaba qozondi. “Avliyolar” 13-daqiqada Grasiano Pellening aniq zarbasi evaziga hisobni ochdilar. Mankunianliklar 34-daqiqada jamoaning yangi o‘yinchisi Antoni Martialning to‘pi evaziga hisobni tenglashtirishdi. 50-daqiqada fransuz dubl qayd qildi, 68-daqiqada esa Xuan Mata hisobni 1:3 hisobiga yetkazdi. Mezbonlar qolgan vaqtda Pellening ikkinchi to‘pi evaziga hisobni minimal farqqa qisqartira olishdi xolos. Lui van Gal shogirdlari ushbu g‘alabalari evaziga 13 ochko to‘plagan holda musobaqa jadvalida 2-o‘ringa ko‘tarilib oldilar. Angliya Premer-ligasi. 6- tur Sautgempton (Sautgempton) – Manchester Yunayted (Manchester) – 2:3 Gollar: Pelle, 13 (1:0); Martial, 34 (1:1); Martial, 50 (1:2); Mata, 68 (1:3); Pelle, 86 (2:3).
21 Aksioner-niy kapital bankov po oblasti 310 SA 170 PK mes mes Departament dennix bumag Departament sennngx do5 chisla otchetno-to mesya-do 5 chisla to mesya-12.07.97 t, protokol Me 23, pas’mo SBRU ot 11.08.97 sa Ne 1242/ Ssud’k polucheniyu po naznache-ni-yu 153 AL PI. 285 na 5 posle svoda balansa
"Portlash ovozidan cho‘chib ketdim Portlash sahni chang va tutunga belangandi", - deb aytadi Irfon Xon - "Men boshqalar bilan birga portlash joyiga qarab yugurdim va ikkita vayron bo‘lgan mashinani ko‘rdim, yana bitta katta mashina yonib yotardi"
18-rasm. «Qayta tug‘ilish» davri stilidagi palatsso strukturasi. Florensiyadagi Gondi Palatsso hovlisi. A—hovli interyeri; B—qirqim.
YPX inspketorlari harakat vaqtida telefondan foydalangan haydovchilarga jiddiy chora ko`rmoqda O`zbekiston avtomobil yo`llarida 16-22 aprel kunlari jami 150 yo`l-transport hodisasi sodir etilib, oqibatda 131 fuqaroga turli darajadagi tan jarohati etgan. O`tgan hafta davomida yo`l-patrul xizmati inspektorlari tomonidan jami 91 ming 465 qoidabuzarlik aniqlangan. Ularning 44 mingdan ziyodi qo`pol qoidabuzarliklar toifasiga kiradi. Bu haqda Respublika Ichki ishlar vazirligi Yo`l harakati xavfsizligi bosh boshqarmasining matbuot xizmati O`zAga ma`lum qildi. Xabarda 1 ming 892 haydovchi transport vositasini mast holda boshqargani, 13 ming 897 holatda belgilangan tezlik talabi buzilgani, 1 ming 123 haydovchi esa svetofor va chorrahalardan o`tish qoidasiga amal qilmagani keltirilgan. Shuningdek, transport vositasining oynalarini me`yoridan ortiqcha qoraytirgan 262, odam tashish qoidasi buzgan 12 ming 168, harakat vaqtida telefondan foydalangan 806 va xavfsizlik kamarini taqmasdan harakatlangan 17 ming 830 nafar haydovchiga nisbatan ham ma`muriy bayonnomalar rasmiylashtirilib, tegishli choralar ko`rilgan.
malakaga ta’sir qiladi. Shuning uchun suzuvchi kuchi bilan gimnastikachi kuchi, shtangachi kuchi biri-biridan farqlanadi. Jismoniy mashqni shakli va mazmunining ratsional muvofiqligiga erishish jismoniy tarbiya nazariyasi va amaliyotining asosiy muammolaridandir. Bu muammo qisman harakat malakasi va ko‘nikmasiga, shuningdek jismoniy sifatlariga ham ta’luqlidir. Jismoniy mashq texnikasi har qanday harakat aktiharakat faoliyati tarkibidan ikki narsani: a) bajarilayotgan harakat, uni bajarishdan kelib chiqadigan maqsad; b)harakat vazifasini hal qilishning usulini farqlash kerak bo‘ladi. Ko‘pincha bir xil harakat turli usuliyatlarda bajariladi, masalan, balandlikka sakrashda plankaga to‘g‘ridan, chap, o‘ng tomonlardan yugurib kelib va plankaga yaqin yoki undan uzoqdagi oyoq bilan depsinish mumkin. Aslida esa shu mashqni yuqorida qayd qilinganidan boshqacharoq, oson, oz energiya sarflab, belgilangan harakatni (vazifani) samarali hal etish usuliyati mavjud. Harakat vazifasini oson samaralihal qilish uchun tanlangan harakat akti (faoliyat)ni–jismoniy mashq texnikasi deb atash qabul qilingan. Texnika–grekcha so‘z bo‘lib «bajara olish san’ati» degan ma’noni bildiradi. Jismoniy mashq texnikasi doim o‘zgarib turadi va takomillashadi. Takomillashgan harakat texnikasi yuqori natija ko‘rsatish garovi bo‘lib unga sportchilarning tinimsiz ter to‘kishi orqali erishiladi. Sportchining jismoniy tayyorgarligini ortishi yoki uning gavdasi tuzilishi (anatomiyasi), boshqacha aytganda jismoniy rivojlanganlikni ko‘rsatuvchi ko‘rsatkichlarning turli-tumanligi (son suyagini kaltali yoki uzunligi, yelka suyagi o‘lchamining turli xilligi vah.k.) sport turi jismoniy mashqlar bajarish texnikasini asosini uning zvenolari yoki detallarini o‘zgarishiga, almashishiga sabab bo‘lishi mumkin. Texnika uning asosi, zvenolari va detallari deb qismlarga bo‘lingan. Texnikaning asosi deganda harakat orqali qo‘yilgan vazifasini bajarish uchun kerak bo‘ladigan harakat faoliyati tizimining o‘zak qismi tushuniladi. Qo‘llangan usullar tananing qismlarini o‘zaro kelishgan holda, harakat aktining ketma-ketligi tizimini buzmay, jismoniy sifatlari (kuch, tezkorlik, chaqqonlik, muskullar egaluvchanligi va bo‘g‘inlar harakatchanligi) ning keraklicha namoyon qilinishini taqazo etadi. Usul samarali bo‘lsa, amaliyotda unumli qo‘llanishi mumkin va uzoq vaqt o‘zining hayotiy– amaliyligini saqlab qoladi. Masalan, balandlikka sakrashning «Fosberi-flop» usuli samarali bo‘lsa ham, hozirgacha ko‘pchilik sportchilar «perekidnoy» usulidan foydalanadilar. Yangi o‘rganuvchilar uchun esa hozirgi kungacha «qadamlab sakrab o‘tish» usulidan foydalanilish sakrash texnikasini o‘zlashtirishda kerakli samara beradi. Texnikani zvenosi deyilganda, bajarilayoyetgan harakatning asosiy mexanizmi–sakrashlarda depsinish, uloqtirishlarda final kuch sarflashni
g olinganlari faoliyat ? «?! ko‘rsatayotganlari I G O‘zbekiston Re spubl tikas i 3539 { HO SOZ Korakalpog‘iston — 45 34 «i Di ya Viloyatlar: Andijon Mov g Buxoro 59 aa II ! Qashqa, daryo–yo O‘eU 4 YOPavoiy, 39 { Namangan — —–—–—=—– «o iCGamaprana « «1383 , Surxondaryo ON { Sirdaryo 0 390 (Toner 209 (Paprona M G Xora VI. « » «ep 29. { Toshkentan. 1 2576!
Soliq organlarini tashkil etishning butun tizi-amalga oshirish zarur. Ularning bosh vazifasi soliqlarning byudjetga o‘z vaqtida va to‘liq tushishini ta’minlashgina emas, balki, eng muhimi, soliqqa doir jinoyatlarning oldini olish maqsadida soliq, to‘lovchilarga yordam. berish va ularning bu boradagi bilimlarini oshirishga ko‘maklashish, ular bilan muntazam isholib borishdan iboratdir. "Shu munosabat bilan Moliya va Iqtisodiyot vazir liklari, Davlat soliq qo‘mitasi, Adliya vazirligi Savdo-sanoat palatasini jalb qilgan holda, amaldagi soliq qonunchiligini tanqidiy nuqtayi nazardan tahlil qilib, shu asosda uni yanada soddalashtirish, soliqlarni unifikatsiya qilish, soliq yukini yengillashtirish, soliq boshqaruvini takomillashtirish va erkinlashtirishni nazarda tutadigan yangi tahrirda gi Soliq kodeksini. tayyorlashlari va tasdiqlash uchun kiritishlari zarur" Prezident tomonidan aytib o‘tilgan, amalga oshirilgan taqdirda mamlakatimizni isloh, qilish va yangilashni ta’minlashi mumkin bo‘lgan asosiy yo‘nalishlar va ustuvor jihatlar shulardan iborat. Shunday qilib, Prezident Islom Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qo‘shma majlisidagi ma’ruzasi o‘tgan davrga yakun yasagan va istiqbol vazifalari belgilab bergan Dasturiy hujjat hisoblanadi. Unda, shuningdek, bosh maqsad—jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni modernizatsiya va isloh etish ham ta’riflab berildi. Davlatimiz boshlig‘i Islom Karimov ma’ruza x-u-lyosasida ikki palatali parlament tuzilishi hodisa-I.A.Karimov, Bizning bosh maqsadimiz —jamiyatni demo-kratkashtirish va angilash, mamlakatni molernizatsiya va isloh. etishdir. T,, O‘zbekistoni 2003, 90-bet.
6455} 2 sft. Aql-zakovat bilan aytilgan, qilingan; aql-zakovatdan dalolat beradigan; oqilona. Dono maslahat. Ona tilim —dono tilim. Maqol. shsh Juda dono gaplarni aytdingiz. S. Ahmad, Yulduzlar. DONOLIK 1 Aql-u zakovatga egalik, bilimdonlik, donishmandlik. Dono qarisa ham, donoligi qarimas. Maqol. Qarilikni donolik bezar, Yoshlikni —kamtarlik. Makon. shi Fikrimni darhol quvvatlagani aqli rasoligidan, donoligidan dalolat beradi. Sh. Rashidov, Bo‘rondan kuchli. 2 Donolarga xos ish, xatti-harakat. Donolik qilmoq. DONOR 15 lot. Yaopage —sovg‘a qilmoq, qurbon qilmoq} maxs. Yarador va bemorlarga quyish uchun o‘z qonini yoki boshqa, bemor shaxsga ko‘chirib o‘tkazish uchun biror a’zosini beruvchi kishi. Donor ayol. shsh Qon beruvchini—donor, qonoluvchini retsipiyent deb atashadi. N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish. DONORLIK Bemorlarga o‘z qonini berish bilan shug‘ullanishlik, donor bo‘-lishlik. DONFURUSH (f. 25 yala —don, g‘alla sotuvchi) G‘alla mahsulotlarini sotish bilan shug‘ullanuvchi shaxs. Shahardan qaytayotgan o‘rikfurush ham, mayizfurush ham, donfurush ham endilikda uning karvonsaroyida tunab, qovoqxonasida kayf qilib ketadi. H. Yeulom, Mash’al. DONXONA Don-dun, ozuqa saqlanadigan maxsus xona, don ombori; g‘allaxona. Oftoboyim donxonaning eshigidan turib, xotinlar orasidan kimnidir o‘z yoniga chaqirdi. A. Qodiriy, O‘tgan kunlar. Hovlida odam borki, jon bor. Devordan tortib dov-daraxtgacha, .oshxonadan tortib donxonagacha, ro‘zg‘or buyumlarigacha–bari odam taftidan tirik. R. Fayziy, Hazrati inson. DONXO‘R (f. , 5,45—don yoyuvchi) Asosan don yeb yashovchi. Donxo‘r parrandalar. DONXO‘RAK Qafasda saqlanadigan parranda va qushlar uchun don solib qo‘yiladigan maxsus idish. Jo‘jalar donxo‘rakdan don yeyishga tezda o‘rganadi. «Zoologiya». Kurkalar uchun donxo‘raklarning turli xillari ishlatiladi. «O‘zbekiston parrandachiligi». DONE 1 ayni. dong. Botir o‘tsa, dong‘i qolar, Poda o‘tsa, changi qolar. Maqol. m Podshoning dong‘i o‘tirganlar ichida og‘izdan og‘izga ko‘chdi. Mirmuhsin, Me’mor. DONE P dong‘ qotmoq ayn. dong qotmoq. «oyni poylab yotgan chol saharga borganda, uyqu eltib, dong‘ qotdi. «Ertaklar». DONE Sh taql. s. Metallar bir-biriga urilganda chiqadigan tovush haqida. Temir dong‘ etib urildi. DONEIL kam. qo‘ll. 1 Keng va ravon. Oldinda olis, lekin yorug‘ va dong‘il bir yo‘l. Mirtemir, Asarlar. 2 Ochiq, bahavo. Ko‘zlarim o‘ngida u yashil oshyon, Dala o‘rtasida keng, dong‘il ayvon. Mirtemir, Asarlar. DOPING (inga. dorpv –narkotik iste’mol qilish X dore —narkotik bermoq) Sport o‘yinlari natijalarini yaxshilash maqsadida qo‘llanadigan, organizmning jismoniy va ruhiy faoliyatini vaqtincha kuchaytiradigan moddalar; stimulyatorlar. DOR 1 {f. 2 —daraxt, daraxt tanasi; to‘sin, ustun) 1 Ustiga kiyim-kechak, mol tashlab qo‘yish uchun ikki ustun (qoziq) orasiga ko‘ndalang o‘rnatilgan xodacha yoki tortilgan arqon (ip). Yoshgina bir juvon dorga kir yoyadi. S. Ahmad, Ufq. Devorga qoqilgan qoziq va mixlarda bolalarning kamzul, ko‘ylagi, dorda paranji va ayol mursagi osig‘liq edi. N. Safarov, Olovli izlar. 2 O‘limga mahkum etilgan kishini osib o‘ldirish uchun yasalgan maxsus qurilma. Dorga osmoq (yoki tortmoq). Bevafo yor — joningga dor. Maqol. shsh Esingizda bormi, meni dor ostidan qutqarib, menga yangi hayot bag‘ishlaganingiz. A. Qodiriy, O‘tgan kunlar. 3 ko‘chma Nohaqlik, adolatsizlik ramzi. { Navoiy: Zamon donoga dor, johil uchun yor. Uyg‘un va I. Sulton, Alisher Navoiy. 4 Tik o‘rnatilgan ikkita yog‘och va unga bog‘lab tarang tortilgan arqon va chig‘iriqlardan iborat, dorbozlik o‘yinlari, mashqlari bajariladigan qurilma. Dorboz dordan o‘lar, morboz —mordan. Makon. shish Bu yerda dor, kurash, qo‘g‘irchoq o‘yinidan tashqari tuya urishtirish, xalq o‘yinlarining barcha turlari ijro etilmoqda. J. Shari-pov, Xorazm. 5 ko‘chma Yuksak maqsad, mansab; orzu-istak. Osilsang, baland dorga osil, Oyog‘ing yerga tegmasin. Maqol. shsh Siz o‘z ustangizning qiziga yetolmagan bo‘lsangiz, bu men osilgan dor judayam baland-ku; buyog‘i qan-NR GA dok bo‘larkin, aka? K. Yashin, Hamza. Bilib turib baland dorga osildik, ayb o‘zimizda. M. Ismoiliy, Farg‘ona t.o. Dor tagidan (yoki dordan) qochgan O‘taketgan muttaham, firibgar odam haqida. Yana aytmang: biri muttaham, biri o‘g‘ri, biri dordan qochgan: Uyg‘un, Asarlar. DOR P (Ga. 11 –uy, joy; makon; bino) Arabcha qo‘shma so‘zlar—tarkibida aniqlik artikli 1} bo‘lgan izofali birikmalarning birinchi qismi; uy, maskan, makon ma’nolarini bildiradi, mas., dorulbaqo, dorulfano. DORBOZ 1f. 55,13—dor(da) o‘ynovchi) Dorda o‘ynovchi, o‘yin ko‘rsatuvchi kishi. Dorboz uzun langarni ushlab, arqondan yuqoriga o‘rmalab bormoqda, o‘mbaloq oshib o‘ynamoqda. J. Sharipov. Xorazm. Qilichning damiday arqon ustida Ko‘zlarini yumib yuribdi dorboz. Bulutlarga yondosh osmon ostida Kiprikdagi yoshday turibdi dorboz. A. Oripov, Mitti yulduz. DORBOZLIK Dorboz hunari, faoliyati; dorda o‘ynash. Dorbozlik insonning didi va aql-idroki yaratgan qadim sanvatlardan biridir. M. Qodirov, Asaka dorbozlari. -Opajon, dorbozlik—jonbozlik deb qo‘yibdilar. Dorbozlikda hiylagarlik ketmaydi. N. Qilichev, Chig‘iriq. DOR-DUNYO 1. 1,55-Uz—jahon, koinot) Dunyo, olam. Bechora qiz, shunday xafa, shunday xafa: Dor-dunyosi qop-qorong‘igA. Qodiriy, Mehrobdan chayon. DORI 1 14. , 13 —dori-darmon; davo, malham) Kasalni davolash yoki kasallikning oldini olish uchun ishlatiladigan, tabiiy yoki kimyoviy yo‘l bilan olingan modda. Bezgak dori. Malham dori. Dori hidi. Dori qo‘ymoq (surtmoq). Dori tayyorlamoq. Dard chekmagan dori qadrini bilmas. Maqol. shish Sintetik dorilarga nisbatan o‘simliklardan olingan dorilar afzal tutiladi. Gazetadan. 2 Narkotik modda (qoradori, nasha va b.). Ortimizdan ko‘chaga kuzatib chiqqach, Ahmad Zokirni chetga tortib, past ovozda: -Qishloqda "dori "dan topiladimi 7–deb so‘radi. «Yoshlik». Anavi qoradoringdan moshday berib ket-da, bir haz etay. S. Siyoyov, Yorug‘lik. 3 Umuman shifobaxsh narsa, vosita. Tushning oshi tishga dori. Maqol. tish Kigiz kuydirib bosmasa, qoni to‘xtamaydi: Kigiz har narsaga ham dori, tish zaharini so‘radi. A. Qodiriy, Obid ketmon. Asal ko‘zning xiralashishiga dori. «Fan va turmushi. 4 ko‘chma Ruhiy dardga darmon bo‘ladigan, g‘am-g‘ussani tarqatadigan narsa, davo. Sizning gapingiz mening ko‘nglimga dori bo‘ldi. ish Toshkent yo‘li Chirchiqdan nari deydi, Qizning so‘zi yigitga dori deydi. «Oqolma, qizil olma». 5 s.t. Tekinxo‘r (parazit) yoki zararkunanda, kasal tarqatuvchi hasharotlarga, kemiruvchilarga qarshi ishlatiladigan kimyoviy modda. Burga dori. Kuya dori. Sichqon dori. shish Samolyot dala qirg‘og‘iga so‘nggi marta dori sepib o‘tdi. H. Nazir, So‘nmas chaqmoqlar. Bu yil dori o‘rniga dalalarga hasharot kushandasini qo‘yib yuborishdi. S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi. 6 Zahar. «Mastura Guljonga:1 Kundoshlarning ham xabari bor. Hammasi bamaslahat dori bergan-da; Hamza, Paranji sirlari. Boy atayin dori berib qo‘ygan emish, deb eshitdik. S. Zunnunova, Olov. 7 s.t. Turli texnologik jarayonlarda ishlatiladigan kimyoviy dorivor moddalar. 8 ko‘chmas.t. Spirtli ichimlik. { Qori kulib) Yo tomoqlaringdan quruq utmayotibdimi? Picha dori olib kelaymi 7 Uyg‘un, Do‘stlar. Uxlaganim y-y-yo‘q, hez, doringdan quy-chigA. Qodiriy, O‘tgan kunlar. 9 s.t. Portlovchi modda, porox. Tuyachilarning hammasida dorisi og‘zidan tiqib otiladigan miltiq bor edi. M. Ismoiliy, Farg‘ona t.o. ularning kal boshlarini miltiq dorisi bilan davolaymiz. S. Ayniy, Qullar. 10 ko‘chma Chora, tadbir, yo‘l; vosita. Xo‘sh, nega endi poraxo‘rlikka qarshi dori ishlab chiqarmas ekanmiz. X. To‘xtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati. Hamkasblarimizni to‘g‘rilik va halollik dorisi bilan davolaymiz. X. To‘xtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati. DORIVOR 14. ,1,5,13 —shifobaxsh, dori bo‘ladigan) 1 sft. Turli kasalliklarga dori bo‘ladigan yoki dori olinadigan. Dorivor o‘simliklar. Dorivor moddalar. shish-u dorivor giyohlarni tog‘ma-tog‘ yurib topib kelar, quritar, katta-kichik hovonchalarda yanchib tuyar—dori tayyorlar edi. K. Yashin, Hamza. O‘simliklar dorivor moddalar manbaidir. Shunday moddalardan biri gul nektaridir. «Fan va turmush».
Bunda, o‘quv yili yoki semestri boshidan oliy ta’lim muassasasi tomonidan talabaning talabalar safidan chetlatilganligi yoki akademik ta’tilga chiqqanligi haqidagi buyruq chiqarilgan oyning oxirgi sanasigacha bo‘lgan davr, talabaning o‘qigan muddati hisoblanadi. 30. O‘quv yili davomida o‘qishga qabul qilingan yoki qayta tiklangan talabalar, faqat o‘quv yili oxirigacha qolgan muddat uchun to‘lovlarni amalga oshiradi. Bunda, to‘lovlar talabani o‘qishga qabul qilinganligi yoki qayta tiklaganligi munosabati bilan darslarga qatnashishga ruxsat berish to‘g‘risidagi buyruqda darslarga qatnashishi belgilangan oyning birinchi sanasidan o‘quv yili oxirigacha bo‘lgan davr uchun hisoblanadi va mazkur davrda o‘rnatilgan tartibda stipendiya to‘lanadi. Belgilangan muddatlarda fanlarni o‘zlashtira olmagan (akademik qarzdor bo‘lgan) talaba kursdan qoldirilganda to‘lov miqdori o‘qishi davom etadigan o‘quv semestri uchun amalga oshiriladi. 31. Har yangi o‘quv yili boshlanguniga qadar oliy ta’lim muassasasi tomonidan kontrakt asosida o‘qitishning belgilangan to‘lov miqdori talabalar e’tiboriga yetkazilishi lozim, to‘lov miqdori o‘zgarmagan hollar bundan mustasno. 32. Oliy ta’lim muassasasi bilan abituriyent yoki talabani kontrakt asosida o‘qitish uchun kontrakt tuzgan buyurtmachi belgilangan muddatda to‘lovni amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘lmaganda, kontrakt boshqa buyurtmachi bilan belgilangan tartibda qayta rasmiylashtirilishi mumkin. Bunda, kontraktni qayta rasmiylashtirishga abituriyent yoki talabaning arizasi yoxud avval kontraktni rasmiylashtirgan buyurtmachining abituriyent yoki talabani o‘qitish uchun to‘lov qobiliyati yo‘qligi to‘g‘risida oliy ta’lim muassasasiga qilingan yozma murojaati asos qilib olinadi. 33. Budjet tashkilotlarining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari, shuningdek o‘qitishning kontrakt shaklidan tushgan yoki Budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan o‘qitish uchun to‘lovlarni amalga oshirilishi taqiqlanadi. 34. O‘qitishning kontrakt shaklidan shu jumladan oshirilgan to‘lov-kontrakt asosida tushgan mablag‘lar oliy ta’lim muassasasi daromadiga kiritiladi hamda belgilangan tartibda tasdiqlangan daromadlar va xarajatlar smetasida quyidagilarga sarflash uchun taqsimlanishi mumkin: oliy ta’lim muassasalarining ishlab chiqarishdan ajralgan holda kontrakt asosida ta’lim olayotgan talabalariga (xorijiy talabalardan tashqari) stipendiyalar to‘lashga; oliy ta’lim muassasalari xodimlarining ish haqi va unga tenglashtirilgan to‘lovlari, shuningdek yagona ijtimoiy to‘lovlar bo‘yicha xarajatlarni to‘lashga; oliy ta’lim muassasalarida bino va inshootlarni saqlash hamda kommunal xizmatlar bo‘yicha xarajatlarni to‘lashga; mavjud kreditor qarzlarni uzishga; o‘quv-laboratoriya binolari, talabalar turar joylari hamda boshqa bino va inshootlarni, asbob-uskunalarni joriy va kapital ta’mirlashga, oliy ta’lim muassasasining hududini va atrofini obodonlashtirishga, shuningdek qurilish-tiklash ishlariga; o‘quv, ilmiy-tadqiqot va laboratoriya jihozlari, yumshoq va qattiq inventarlar, mebellar, o‘qitishning texnik vositalari, kompyuter texnikasi va ularning ehtiyot hamda butlovchi qismlarini, kerakli materiallarni va boshqalarni sotib olish hamda ta’mirlashga; oliy ta’lim muassasasi Axborot-resurs markazi (kutubxona) fondini to‘ldirishga; “Ma’naviyat va ma’rifat” tadbirlari, “Universiada” va “Barkamol avlod” sport tadbirlari, “Nihol” ijodiy festivallarini o‘tkazishga; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Iste’dod” jamg‘armasi yo‘nalishi bo‘yicha xorijiy oliy o‘quv yurtlarida istiqbolli yosh pedagog va ilmiy kadrlarni malakasini oshirish va stajirovka o‘tashlariga; O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Hukumati qarorlari asosida vazirlik va idoralarning O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan tashqari jamg‘armalariga ajratmalarni amalga oshirishga; oliy ta’lim muassasalari xodimlarini moddiy rag‘batlantirishga (ustama, mukofot) va ularga moddiy yordam ko‘rsatishga; oliy ta’lim muassasalari talabalarini ijtimoiy muhofaza qilish doirasida bir yilda bir talabaga eng kam ish haqining olti barobaridan ortiq bo‘lmagan miqdorda bir yo‘la moddiy yordam ko‘rsatishga; oliy ta’lim muassasasi faoliyatini amalga oshirishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan boshqa xarajatlarni qoplashga. 35. Xarajatlarni amalga oshirishda mablag‘lar birinchi navbatda stipendiya, ish haqi va unga tenglashtirilgan to‘lovlar hamda energiya resurslari va kommunal xizmatlarning haqini to‘lash maqsadlariga yo‘naltiriladi.
Nokia kompaniyasi Barselonadagi Mobile World Congress (MWC) konferensiyasi doirasida yangi smartfonni taqdim etishga tayyorlanmoqda, deb yozadi “Gazeta.ru”. Qurilma Carl Zeiss obyektivi va Qualcomm Snapdragon 820 protsessoriga ega bo‘ldi. U, shuningdek, suv va changdan himoya qilingan metall korpus bilan jihozlanadi. Smartfon 5,2 va 5,5 dyuym diagonalli ikki xil variantda chiqariladi. Devays Android operatsion tizimi boshqaruvida ishlaydi. Flagmanlarni ishlab chiqarish bilan HMD Global korporatsiyasi shug‘ullanadi.
“Manchester Yunayted” Angliya chempionati 29-turi doirasida “Kristal Pelas”ga qarshi kechgan 3-mart kungi o‘yinda durang qayd etdi (0:0) Ole-Gunnar Sulsher qo‘l ostidagi jamoa Premyer Liga 2020/21-yilgi mavsumida olti marta (ligada eng ko‘p) nursiz durang qayd etdi Bu orqali “Manchester Yunayted” klub rekordini takrorladi Jamoa 2004/05 va 2016/17-yilgi mavsumlarda ham chempionatda oltita durang qayd etgandi Ta’kidlash joiz, mankunianlar barcha musobaqalar doirasida ketma-ket uch o‘yindan beri 0:0 hisobini qayd etmoqda Avvalroq jamoa “Chelsi” (APL) va “Real Sosyedad” (Yevropa Ligasi) bilan nursiz durang o‘ygandi Shu bilan birga “Manchester Yunayted” mavsum boshidan beri ketma-ket 14 ta safar o‘yinida yutqazmadi Bunaqasi liga tarixida beshinchi marta kuzatildi Undan avval “Lids” (1973/74), “Liverpul” (1987/88) va “Arsenal” (2001/02 va 2003/04) ushbu natijaga erishgandi Yanada ko‘proq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bo‘lishni istasangiz, “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy sport kanali — @Daryo_Sport24’ga obuna bo‘ling!
Toshkent shahrida uyni ijaraga berish narxi qancha? » O‘zbekiston yangiliklari – Zamin uz O‘zbekistonda mol-mulkni ijaraga berishning 3 shakli – uy-joy, noturar joy va transport vositasini ijaraga berish shakli mavjud Ma’lumki, soliq qonunchiligiga ko‘ra, molk-mulkini ijaraga berish orqali daromad olayotgan jismoniy shaxslar belgilangan tartibda daromad solig‘i to‘laydi
500 2,62 1100 3,38 1700 4,83 600 2,66 1200 3,60 1800 5,06 700 2,72 1300 3,88 1900 5,19 $00 2,82 1400 4,13 2000 5,32 900 2,97 1500 4,37 2100 5,43 1000 3,15 1600 4,62 2200 5,57 Sport faoliyati va fiziologik zaxiralar. Organizmning fiziologik zaxiralari deganda organizmning tinch holatdagiga qaraganda o‘z faoliyati shiddatini bir necha bor kuchaytira olish qobiliyatiga aytiladi. Taraqqiyot jarayonida yuzaga kelib, takomillashgan bu zaxiralar insonga ko‘pgina noodatiy omillarning qabul qilingan, yo‘l qo‘yish mumkin bo‘lgan me’yorlaridan ancha yuqori darajasi yoki konsentratsiyasi qiymatining ta’sirini salbiy asoratlarsiz, ishchanlik qobiliyatini to‘la saqlagan holda o‘tkazish imkonini beradi. Organizmning fiziologik zaxiralari va uning chidamliligi o‘lchami sifatida oдaтий гa jismoniy yuklamalarni bajarish qobiliyatini tavsiflaydigan hamda quyidagi formula asosida hisoblab chiqiladigan kattalikni ko‘rsatish mumkin; L q m?-277mQ 19080 , 130-0,88m bunda L-maksimal jismoniy yuklama, Vt da; m-tekshiriluvchining yoshi (to‘la yosh hisobga olinadi). Odam organizmining fiziologik zaxiralari chegarasini aniqlash uchun shiddatli, qisqa muddatli, qat’iy o‘lchangan jismoniy yuklamalar (funksional sinovlar) qo‘llaniladi. Organizmning fiziologik zaxiralari uzoq muddatli va faol ish ta’sirida pasayganda, tiklanish davri ancha cho‘ziladi (15 daqiqadan ortiq). Me’yorda gaz almashinuvi, yurak urishi sur’ati kabi ko‘rsatkichlar restitutsiyasi eksponent bo‘yicha kechadi, ya’ni jismoniy yuklama to‘xtatilgan lahzadan qancha ko‘p vaqt o‘tsa, tiklanish samaradorligi shuncha pasayib boradi. Ayni paytda ish samaradorligi ko‘rsatkichlari bo‘yicha ishchanlik qobiliyati ham kamayadi. Odamning sport faoliyati jarayonidagi funksional holati va ishchanlik qobiliyatiga baho berishda organizmning fiziologik zaxiralarini aniqlash zaruriy shart bo‘lib xizmat qilishi kerak. Odamning zaxiradagi imkoniyatlarini baholash usullari. 141
—Ha, endi qo‘limdan osonlikcha qutulib bo‘psan— deb baqirdi bolakay ham uning ketidan ergashib. Maymun bolani imlar, o‘zi esa yana tepaga tirmashardi. Bolaning ham g‘ayrati qo‘zib ketdi shekilli, maymunning orqasidan ergashaverdi. Oradan ko‘p o‘tmay ular machtaning oxirgi to‘siniga yetib bordilar. Ha, bu mach-Faning nihoyasi edi. Ammo abjir maymun shu yerga kelganda yana bir narsani o‘ylab topdi: orqa panjalari: bilan arqonni mahkam ushladi-da, ko‘ndalangiga dorbozlarcha yurib, xarining eng uchiga shlyapani kiydirdi. Keyin tirmasha-tirmasha machtaning yuqorisiga chiqqach, tishlarining oqini «ko‘rsatib, mag‘rurona iljayib qo‘ydi. Bola turgan joydan shlyapa qo‘ndirilgan xari uchigacha rosa ikki quloch masofa bor edi. Arqon yordamisiz bu balandlikda yurish juda xavfli, buning ustiga u tomonda arqon ham yo‘q edi. Bolaning shu soniyada qiziqqonligi tutib ketdi. U o‘ylab o‘tirmay, machtani qo‘yib yuborib, xariga qadam qo‘ydi. Maymunning turli muqomlariga ishqiboz xaloyiqning buyoqda qulochlarini yozgan ko‘yi xari ustida yurib borayotgan bolaga ko‘zi tushgach, dahshatdan hushi og‘ayozdi. Bola sal og‘ib ketsa, palubaning ustiga qulab tushib, parcha-parcha bo‘lib ketishi shubhasiz edi. Mabodo omadi kelib, shlyapaga yetib borganida ham, ortiga qayrilib, machtaga kelishi dargumon edi. Hammaning nigohi tepaga qadalgan, sukutga cho‘mgancha qanday hodisa ro‘y berishini kutishar edi. Kutilmaganda xaloyiq orasidan kimningdir quti o‘chib, beixtiyor qichqirib yubordi. Bola bu ovozdan seskanib, pastga qaradi-yu, chayqalib ketdi. Xuddi shu payt bolaning otasi—kema kapitani lop etib kayutadan chiqib qoldi. U oqchorloqlarni otish uchun qo‘lida miltiq ko‘tarib olgan edi. Machta yuqorisida turgan o‘g‘lini ko‘rdi-yu, miltiqni darhol o‘sha tomonga to‘g‘riladi: — Suvga! Hoziroq suvga sakra) Yo‘qsa otaman! 1 Maymunlarning oyoqlari ham qo‘l vazifasini bajaraveradi. 115
Logopediyada R tovushining talaffuzidagi kamchiliklari rotatsizm deb yuritiladi (grekcha ro harfi nomidan olingan bo‘lib, R tovushini bildiradi). R tovushini boshqa tovushlar bilan almashtirilishi pararotatsizm deyiladi. Masalam: Ravshan— Yavshan, Shuhrat— Shuhyat kabi. Rotatsizmga anatomik kamchiliklardan—til tagidagi yuganchaning kaltaligi; tor va baland tanglay, haddan tashqari ingichka til sabab bo‘lishi mumkin. Bunday nuqsonlarni tuzatish va R tovushining to‘g‘ri artikulyatsiyasini ta’minlash uchun 2 xil usuldan foydalaniladi: 1) tilni kerakli to‘g‘ri holda ushlab turish, kerakli holatlarga keltirish; 2) tilda tebranish hosil qilish. Nutq texnikasida har ikkala usul ham juda zarur hisoblanadi. Quyida beriladigan mashqlar asosan til uchida tebranish (titroq) hosil qilishga qaratilgan. 1-mashq. Li-le-la-lo-lo‘-lu ri-re-ra-ro-ro‘-ru. 2-mashq. Lri-lIre-lIra-Iro-Iro“-lIru rl1-rle-rla-rlo-rlo‘-rlu. 3-mashq. Lili-lilli, lele-lelle, lala-lalla, Ilolo-lollo, lo‘lo‘-lo‘llo“, lulu-Tullu. Riril-rirti, rere-rerre, rara-rarra, roro-rorro, ro“ro“-ro‘rro”, ruru-rurru. L, R tovushini mustahkamlash uchun misollar. So‘zboshida hamda qo‘shaloq kelganda: Latofat Musallam Lobar muallim Lola aqlli lol silliq Laylak mahalla lagan chilla Rohat arra roman zarra rubob muharrir ruxsat barra 64
Andijonlik futbol muxlisi o‘z o‘g‘liga Neymar deb ism qo‘ydi Andijonlik Raimov Rasuljon ismli futbol muxlisi o‘z o‘g‘liga “Barselona” hujumchisi braziliyalik Neymarning ismini berdi. Bu haqda uff.uz xabar bermoqda. Ijtimoiy tarmoqlarda buni isbotlovchi foto-fakt tarqaldi. Neymarning tug‘ilganlik guvohnomasiga yozilgan yozuvni ko‘rib, bunga ishonch hosil qilish mumkin. Nashrning eslatishicha, O‘zbekistonda Maradona ismli bola ham bor. Maradona Safarov hozirda Muborakning “Mash’al” safida to‘p surmoqda.
har qanday ishda o‘ziga o‘zi hokim bo‘la olishi mumkin. Buning uchun esa mashq qilish kerak. Abulbarakot Qodiriy Azizim, ishping oqibatin o‘ylovchi kishilar og‘zaki eshitilgan so‘zlarga ishonmaydilar, eshitilgan gapning dalil va hujjatini ko‘rmagunlaricha shoshib hukm chiqarmaydilar. Bayt: G‘araz egasiga solsang qulog‘ing, Pushaymondan o‘char nurli chirog‘ing Xoja Samandar Termiziy Ey o‘g‘il, to‘rt narsada bordir xato, Sol qulog‘ing, yodlab olgil bexato Qutmagil yomon xotindan hech vafo, Soddadildur kim vafo kutsa xato. Kim sinab ko‘rmay birovga sir etar, Ey o‘g‘il, bundan kishiga ko‘p xatar" Fe’li bad xotin, o‘g‘il, sirdosh emas, Aytma sen sirringniki yo‘ldosh emas. Farididdin Attor Buqrot hakim shunday degan edi: «Bilmagan nar sangni biladigandek gapirma, kerak bo‘lmagan narsani qidirma, bilmagan yo‘lingdan yurma, yaxshi so‘zni kim gapirishidan qat’i nazar tingla, yaxshi so‘z bir gavharki, u hech vaqt o‘zgarmaydi. Nimani bilmasang, so‘rab o‘rgan, qilgan yomon ishlaringga qayg‘urki, bunday ishdan afsuslanmaslik yana battarroq xato qilishga olib keladi. She’r: Agar sendan xato yuz bersa undan ko‘p nadomat chek, Xatodan kimki ibrat olmasa ko‘plab xato qilgay) Abulbarakot Qodiriy SARF-U XARAJAT, ISROF, TEJAM HAQIDA Har qanday narsada isrofgarchilik bor, ammo yaxshilik qilishda bo‘lmaydi. Atalar so‘zlari
Filippin prezidenti Rodrigo Duterte may oyidan beri IShID bilan bog‘liq terrorchilar nazoratida bo‘lgan mamlakat janubidagi Maravi shahri ozod qilinganini bildirdi. Bu haqda “TASS” xabar bermoqda. Hukumat kuchlari olib borgan keng ko‘lamli aksilterror operatsiyasi natijasida o‘tgan vaqt mobaynida 800 dan ortiq ekstremist yo‘q qilindi. IShIDning mahalliy guruhi yetakchilari Isnilon Xapilon va Omar Maute o‘ldirildi. Janglar davomida 160 nafar harbiy xizmatchi va politsiyachi, 47 nafar fuqaro halok bo‘ldi. 100 minglab mahalliy aholi uyini tark etdi. IShID ekstremistik guruhi jahonning bir qator mamlakatlari va xalqaro tashkilotlar tomonidan “terrorchilik tashkiloti” deb topilgan.
qasidani boshladi)».”Rudakiy yashagan davrda mohir changchi Ali Abulhasan Lukari ham yashab ijod qilgan va el orasida Lo‘“karai Changzan nomi bilan mashhur bo‘lgan. Tarixiy manbalar va tasviriy san’at namunalarida bu cholg‘uning ijrochilari nafaqat erkaklar, balki ayol sozandalar ham bo‘lganligini guvohi bo‘lamiz. Muayyan bir tarixiy davrlarda ayniqsa O‘rta asrga kelib bu cholg‘uni yuksalishi bejiz emas. Torli cholg‘ular har qancha ta’sirli bo‘lsada, ayol sozanda qo‘lida u yanada nazokatli, ta’sirchanroq bo‘lgan, chunki torlar orqali u o‘zining qalbidagi his hayajonlarini, dardlarini, armonlarini ifoda etgan. «Ro‘zg‘or ming pardali soz, bu pardalarga ayol barmoqlari tekkandagina «Hayot» nomli kuy taraladi», deb bejiz aytilmagan. Shu bois, Nizomiy Ganjaviy, Xusrav Dehlaviy, Alisher Navoiy kabi zamonasining ulug‘ shoirlari o‘z ijodlarida Ozoda(Ozodvar), Fitna, Dilorom Changiy obrazlarini mohir sozanda sifatida tasvirlashgan bo‘lsa ajab emas. Bu manbalar turli asrlarda changni nechog‘li keng ommalashganidan va shu o‘rinda uning talaygina ijrochilari bo‘lganidan dalolatdir. Sosoniylar sulolasining so‘ngi hukmdorlaridan biri bo‘lgan Xusrav Parvez II (590-628) saroyida o‘z san’ati bilan eronliklarni lol qoldirgan bir necha turonlik changchi sozandalar xizmatda bo‘lgan. Turonlik mashhur changchi, qo‘shiqchi, bastakor Noqus (Nagisoyi 549-623) chang chalishdagi yuksak mahorati tufayli Changiy taxallusiga ega bo‘lgan. Noqus 7? Nizomiy Aruziy Samarqandiy. Chahor maqola. Dushanbe. 1986., 59-B. 8 Navoishunos olima Suyuma G‘aniyeva tomonidan taqdim etilgan ma’lumot. 12
Sog‘lom bola – ahil oila mevasi Institut 497-auditoriyasida “Fuqarolik jamiyatida shaxs tarbiyasi va unda oila institutining o‘rni” mavzusida davra suhbati o‘tkazildi. Unda “Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi” professor-o‘qituvchilari, “Ma’naviyat va ma’rifat” va iqtidorli talabalar bilan ishlash bo‘limi xodimlari, institut xotin-qizlar qo‘mitasi raisi va qo‘mita a’zolari, dekan muovinlari, guruh murabbiylari va talabalar ishtirok etdi. Davra suhbatini institut xotin-qizlar qo‘mitasi raisi Nodira Xodjaeva ochib berdi va shunday dedi: “Barchamizga ma’lumki, davlatimiz mustaqillikka erishganidan so‘ng demokratik tamoyillarga asoslangan fuqarolik jamiyati qurishni maqsad qilib oldik. Fuqarolik jamiyatida esa shaxs tarbiyasi, mustahkam oila masalalari muhim o‘rin tutadi. Shunday ekan, demokratik tamoyillarga asoslangan fuqarolik jamiyatini qurishda har birimiz namunali, mustahkam oila qurish, barkamol avlodni tarbiyalash orqali hissamizni qo‘shamiz. Bu borada Xadicha Cho‘lponovaning psixologik maslahatlari bizga yordam beradi”. Shundan so‘ng so‘z navbati institut “Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi” katta o‘qituvchisi Xadicha Cho‘lponovaga berildi. Ma’ruzachi mavzuga psixologik yondashgan holda fikrlarini bildirdi va maslahatlar berdi.
2017 yilning 30 sentyabrida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Maktabgacha ta'lim tizimi boshqaruvini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni qabul qilingan edi. Mazkur huquqiy asosga ko‘ra, maktabgacha ta'lim muassasalarining davlat va nodavlat tarmoqlarini yanada kengaytirish, ular o‘rtasida sog‘lom raqobat muhitini shakllantirish, davlat va xususiy sektor sherikligi shartlarida maktabgacha ta'lim muassasalarining yangi shakllarini joriy etish belgilangan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 19 dekabrdagi Maktabgacha ta'lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar va istiqboldagi vazifalarga bag‘ishlangan majlisida ham bu borada mutasaddilarga aniq topshiriqlar berilgan edi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Maktabgacha ta'lim sifati – ertangi kunimizni hal qiladigan masala. Maktabgacha ta'lim sohasini rivojlantirish faqatgina yangi tashkil etilgan vazirlikning vazifasi emas, barchamizning eng muhim vazifamiz bo‘lishi kerak”, degan so‘zlarini dasturga aylantirgan farg‘onaliklar qo‘shaloq bayramlar arafasida yana bir ishga qo‘l urishdi. Farg‘ona viloyati maktabgacha ta'lim boshqarmasi hamda shahar va tumanlardagi bo‘limlari tomonida maktabgacha ta'lim sohasida qabul qilinayotgan qarorlar ijrosini ta'minlash, davlat maktabgacha ta'lim muassasalarini yangidan ta'mirlash hamda viloyatda nodavlat ta'lim muassasalarini tashkil etish yuzasidan bir qator ishlarni amalga oshirmoqda. Bugungi kunda Farg‘ona viloyatida 795 ta davlat maktabgacha ta'lim muassasalari, 337 ta (nodavlat, davlat hususiy sherikchilik, oilaviy) maktabgacha ta'lim muassasasi faoliyat yuritib kelmoqda. Viloyatdagi ushbu ta'lim muassasalarida jami 117202 nafardan ortiq 3-7 yoshli bolalar qamrab olinib sifatli ta'lim-tarbiya olib kelmoqdalar. Farg‘ona viloyati maktabgacha ta'lim boshqarmasi tomonidan, nodavlat maktabgacha ta'lim muassasalari tarmog‘ini kengaytirish maqsadida har bir tuman, shaharlarda nodavlat, oilaviy hamda davlat xususiy sherikchilik asosidagi ta'lim muassasalari tashkil etish ishlari jadal sur'atlar bilan olib borilmoqda. Joriy yilning 6-7 may kuni Farg‘ona viloyatida 1 ta Davlat xususiy sheriklik asosida yangi ta'lim muassasasi, 2 ta yangi davlat maktabgacha ta'lim muassasasi qurib topshirilgan bo‘lsa, 2 ta ta'lim muassasasi yangidan ta'mirlanib foydalanishga topshirildi. Uchko‘prik tumanidagi Tojik mahalla fuqarolar yig‘iniga qarashli Qo‘qonboy qishlog‘ida Davlat-xususiy sherikchilik asosida "Cheerful Kinder Garden" nomli nodavlat maktabgacha ta'lim muassasasi tashkil etildi va tumandagi yosh tadbirkor K.Ismoilova boshchiligida faoliyatini boshladi. Ushbu ta'lim muassasasi qishloqdagi oilalarga ulkan quvonch olib kelganini tadbirda ishtirok etgan onaxonlarning ko‘zlarida aks etgan quvonchdan ham ko‘rish mumkin. Viloyat hokimining tashabbusi bilan ushbu qishloqdagi 30 nafar kam ta'minlangan oila farzandlarining bepul tarbiyalanishi tashkil etildi. Quvvati 120 o‘rinli bo‘lgan mazkur nodavlat muassasaga Uchko‘prik tuman hokimining 2018 yil 24-fevraldagi 394-sonli qarori bilan tuman zahirasidagi yer maydonidan 5000 kv.metr joy ajratilib, Maktabgacha ta'lim Vazirligi hamda tadbirkor o‘rtasida 2018 yil 10 iyulda 0163/12-son bilan bitim tuzilgan. Bitimga asosan qurilish uchun 4mlrd 960 mln.so‘mlik loyiha smetasi tayyorlangan bo‘lib, shundan 3 mlrd 720 mln. So‘m imtiyozli kredit mablag‘i hisobidan, qolgan 1 mlrd 240 mln.so‘m mablag‘ tadbirkorning o‘z mablag‘i hisobidan qurilib foydalanishga topshirildi. Shuningdek, Uchko‘prik tumani Maktabgacha ta'lim bo‘limi tasarrufidagi Farovon mahalla fuqarolar yig‘iniga qarashli Yoyilma qishlog‘ida joylashgan 1970 yilda qurilgan 28-sonli davlat maktabgacha ta'lim muassasasi. Moslashtirilgan binoda joylashgan bo‘lib, mazkur davlat maktabgacha ta'lim muassasasi 2018 yil Davlat Investitsiya dasturi asosida yangidan ta'mirlanib foydalanishga topshirildi. Marg‘ilon shahar “Kosibchilik” mahalla fuqarolari yig‘inida “Sohib Trans” qurilish firmasi tomonidan 6 milliard 105 million so‘mlik qurilish ishlari olib borilib, Marg‘ilon shahridagi 38-sonli maktabgacha ta'lim muassasasi yangidan barpo etildi.Marg‘ilon shahrida barpo etilgan zamonaviy, qulay sharoitlarga ega bo‘lgan muassasaning tashkil etilganligi, ushbu muassasaga xududdagi 160 nafar 3-7 yoshli bolalarni qamrab olinishi, bundan tashqari 40 nafar yangi ish o‘rinlari yaratilganligi, bu bilan aholi bandligini ta'minlash imkoniyati paydo bo‘lganligi, xududdagi fuqarolar uchun yangi imkoniyatlar yaratilganligini e'tirof etishdi. Shundan so‘ng mehmonlar yaratilgan shart-sharoitlar va bajarilgan ishlar bilan tanishishdi. Maktabgacha ta'lim vaziri tomonidan pedagog xodimlarga ko‘rsatma va maslahatlar berildi. Shuningdek, Qo‘shtepa tumanidagi 36-davlat maktabgacha ta'lim muassasasi ham yangidan qurilib foydalanishga topshirildi. Farg‘ona shahar harbiy gornizon xududida “Farg‘ona kristall” qurilish firmasi tomonidan 61-sonli maktabgacha ta'lim muassasasi qurib bitkazildi. Muassasani qurish ishlariga 6 milliard 800 million so‘m mablag‘ sarflandi. Ushbu muassasa xududdagi 160 nafar 3-7 yoshli bolalarni qamrab oldi va bundan tashqari 40 nafar yangi ish o‘rinlari yaratildi. Yuqoridagi ochilish marosimlarida O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta'lim vaziri A.V.Shin, vazir o‘rinbosari S.T.Turg‘unov, Farg‘ona viloyati Maktabgacha ta'lim boshqarma boshlig‘i Yu.M.Xodjayeva, Uchko‘prik tumani hokimi A.A.Maxmudaliyev, Qo‘shtepa tuman hokimi I.Novikov, Marg‘ilon shahar hokimi M.Ubaydulloyev, Farg‘ona shahar hokimi X.Xabibiddinovlar ishtirok etdi. Bolalarda o‘qishga qiziqishni hamda o‘qishga intilish hissini uyg‘otish; bolalarning har tomonlama rivojlanishi uchun integral ta'limni tashkil etish; shaxsga yo‘naltirilgan ta'lim-tarbiyani amalga oshirish; bolalarni xalqimizning an'analari asosida tarbiyalash uchun shart-sharoitlar yaratish; bolalarni maktabda o‘qishga tayyorlashda ularning ota-onalari bilan o‘zaro hamkorlik qilish hamda ota-onalarga amaliy jihatdan ko‘maklashish; bolalarda ijtimoiy-kommunikativ, axloqiy, estetik sifat va salohiyatlarni uyg‘otish hamda rivojlantirish; bolalarni sog‘lom turmush tarzi bilan tanishtirish; bolalarda mustaqillik, mas'uliyatlilik, tashabbuskorlik xislatlarini shakllantirishga qaratilgan ijobiy ishlar viloyatning barcha tumanlarida davom ettirilmoqda. Shundan so‘ng 9 may xotira va qadrlash kunini nishonlash maqsadida viloyatning barcha tuman va shaharlarida maktabgacha ta'lim muassasalari tarbiyalanuvchilar va hodimlari ishtirokida joylarda bayram tadbirlarini uyushtirilib, urush qatnashchilari va vatan oldidagi xizmatlarini bajarishda vafot etgan xodimlarning oilalari holidan xabar olindi. Maktabgacha ta'lim boshqarmasi va viloyat hokimligi tomonidan tashkil etilgan tadbirlar barchada iliq taassurotlar qoldirdi. Reklama huquqi asosida
Shavkat Mirziyoev Urugvay prezidentiga tabrik yo`lladi Prezident Shavkat Mirziyoev Urugvay mustaqilligi kuni munosabati bilan Prezident Luis Alberto Lakale Pouga tabrik yo`lladi. Bu haqda prezident Matbuot xizmati xabar qildi.
b. Go‘shtlarning kimyoviy tarkibi nimalarga bog‘liq? 7. Go‘sht oqsillarining aminokislota tarkibi qanday? 8. Go‘sht qaysi o‘rin almashtirmaydigan aminokislotalarga boy hisoblanadi? 9. Go‘sht oqsili nima uchun to‘liq qiymatli oqsil hisoblanadi) 10. Go‘shtlarda yog‘ miqdori nimalarga bog‘liq va ularning biologik qiymati qanday? 11. Go‘shtlar tarkibida qanday vitaminlar va mineral moddalar uchraydi" 12. Muskul to‘qimasi oqsillarini tushuntirib bering. Sovutilgan va muzlatilgan go‘shtlar Sovutilgan go‘sht. Sovutilgan go‘sht olish usullari Go‘sht mahsulotlarini past haroratda ishlov berish ularning buzilishining oldini olishning eng samarali usullaridan biri hisoblanadi va uning afzalliklari 44-rasm ma’lumotlarida keltiriladi. Oziq-ovqat sanoatida go‘shtlarni saqlashda quyidagi past haroratlar qo‘llaniladi: a)to‘qimasuyuqligining muzlashi mumkin bo‘lgan haroratdan 1-4S yuqori harorat— bu sovutish va sovutilgan go‘shtni saqlashdan iboratdir; b) to‘qimasuyuqligining muzlashi mumkin bo‘lgan haroratdan 1-2"S past harorat–bu go‘shtni qisman muzlatish va qisman muzlagan go‘shtni shu haroratda saqlashdan iboratdir; v) to‘qima suyuqligining muzlashi mumkin bo‘lgan temperaturadan ancha past temperaturada muzlatish va muzlagan go‘shtni saqlashdan iboratdir. Sovutilgan go‘shtda go‘shtning dastlabki xossalari butunlay saqlanib qolganligi uchun sovutilgan go‘sht muzlatilgan va qisman muzlatilgan go‘shtga qaraganda yuqori sifatga ega bo‘ladi. 489
Tadbirkor Jahongir Umarovning Toshkent shahar IIBB xodimlari tomonidan qo‘lga olingani va uning tergov qilingani ortidan IIV xizmat tekshiruv o‘tkazdi. Natijada JQB xodimi, tergovchi lavozimidan ozod etildi. Bu haqda UzNews xabar bermoqda. Olmazor tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudi o‘z binosida tadbirkor Jahongir Umarov “ishi” bo‘yicha sud-tergov harakatlarini olib bormoqda. Hozirda, guvoh va xolislar sudda o‘z ko‘rsatmalarini bermoqda. Ayni mana shu paytda, advokatlar tomonidan Jahongir Umarovning qo‘lga olinishi, uni Toshkent shahar IIBB binosida kaltaklangani va unga nisbatan bo‘lgan tergov harakatlarida bir qator qonun buzilishlar bo‘lganligi aytilib, bu holat bo‘yicha IIV tomonidan xizmat tekshiruvi o‘tkazilishi borasida sudga iltimosnoma bilan murojaat qilingan. Sudga raislik qiluvchi Zafar Bobonov bu bo‘yicha ajrim chiqardi va ayni mana shu ajrim yuzasidan Ichki ishlar vazirligi O‘z xavfsizlik boshqarmasi xodimlari tomonidan xizmat tekshiruvi o‘tkazildi. O‘z xizmat vazifalarini vijdonan, yuksak kasbiy darajada bajarish o‘rniga, ularga mas’uliyatsizlik bilan qarab, 2018-yil 22-yanvar kuni soat 21:00 da Jinoyat-protsessual kodeksi (JPK)ning 224-moddasi tartibida ushlanib, vaqtinchalik saqlash hibsxonasiga olib kelingan vaqtida fuqaro Jahongir Umarov tanasida o‘tkazilgan ko‘rik davomida “yuz, yelka, ikkala tizza, qovurg‘a, teri usti, ikkala oyoq ostlarida ko‘karish va shilinishi” ko‘rnishidagi bir qator tan jarohati belgilari mavjud bo‘lsa-da, ushbu tan jarohatlari go‘yoki, J. Umarovning so‘zidan yiqilib olganligi haqida asoslantirilmagan dalolatnoma tuzishgan. Aniqlangan tan jarohatlari bo‘yicha tibbiy ma’lumotnoma olish choralarini ko‘rmaganliklari, holat bo‘yicha nazorat qiluvchi prokurorga xabar bermaganliklari, tergovchining ozod qilish haqidagi qarori ijrosini ta’minlamaganliklari, bundan tashqari 2018-yil 23, 24, 25, 26, 27, 29, 30, 31-yanvar hamda 1-fevral kuni Jahongir Umarovni tergov organlarining ruxsatisiz va konvoy kuzatuvisiz tezkor xodimlarga berib yuborishganligi oqibatida fuqarolar tomonidan ichki ishlar organlari xodimlariga nisbatan salbiy fikrlar tug‘ilishiga yo‘l qo‘yganliklari, ushbu xatti-harakatlari bilan IIVning 2016-yildagi 82-sonli, 2017-yildagi 171-sonli buyruq talablarini qo‘pol ravishda buzganliklari uchun bir qator xodimlar jazolandi. Jumladan, Toshkent shahar IIBB vaqtincha saqlash hibsxonasi sobiq inspektori serjant Ravshon Sharipov hamda PPX va JTSB bo‘linmalari vaqtincha saqlash hibsxonasi inspektor-navbatchisi serjant Bahrom Ashiraliyevga “hayfsan” intizomiy jazosi, katta serjant Baxtiyor Usmonovga esa “qattiq hayfsan” intizomiy jazosi tayinlandi. Tadbir davomida yo‘l qo‘ygan kamchilik va xatolari uchun esa IIBB Jinoyat-qidiruv boshqarmasi Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish bo‘limi katta tezkor vakili podpolkovnik Abulazim Mahmudov, bo‘limning katta tezkor vakili podpolkovnik Aziz Zakirov, katta tezkor vakil podpolkovnik Yusufbek Nurmuhamedovning har biriga “hayfsan” e’lon qilingan. Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish bo‘limi o‘ta muhim ishlar bo‘yicha tezkor vakili mayor Fatxiddin Nurutdinov esa ichki ishlar organlaridan bo‘shatilgan. Fuqarolarda tergov organlarining faoliyati shaffofligiga shubha paydo bo‘lishiga sababchi bo‘lganligi, shoshma-shosharlik bilan jinoyat ishini tamomlagani va qator kamchiliklarga yo‘l qo‘ygani uchun Toshkent shahar IIBB huzuridagi Tergov boshqarmasi iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlarni tergov qilish bo‘limi o‘ta muhim ishlar bo‘yicha tergovchisi mayor Jasur Yakubov egallab turgan lavozimidan ozod etilgan. Toshkent shahar IIBB huzuridagi Tergov boshqarmasi iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlarni tergov qilish bo‘limi boshlig‘i vazifasini bajaruvchi mayor Ulug‘bek Abdurahmonovga “qattiq hayfsan” berildi. Shuningdek, o‘z xizmat vazifalarini to‘liq bajarmagan Toshkent shahar IIBB EKM shaxsni identifikatsiya qilish bo‘limi boshlig‘i podpolkovnik Shahzod Shokirov va shu bo‘lim katta eksperti kapitan Sardor Karimovga intizomiy jazo berish masalasi Toshkent shahar IIBB Intizomiy kengashda ko‘rilishi ham xizmat tekshiruv xulolasasida ko‘rsatib o‘tilgan. Xizmat tekshiruv xulosasi nusxasi jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent shahar Olmazor tuman sudiga, ma’lumot uchun O‘zbekiston Bosh prokuraturasiga yuborilgan. Ushbu xizmat tekshiruvi xulosasi shaxsiy tarkib o‘rtasida keng muhokama etilib, kelgusida joylarda yuqorida qayd etilgan holatlarga yo‘l qo‘ymaslik va oldini olish uchun aniq amaliy chora-tadbirlar belgilanishi ichki ishlar vaziri o‘rinbosari — Toshkent shahar IIBB boshlig‘i general-mayor Rustam Jo‘rayev zimmasiga qoldirilgan.
Bugungi kunda O‘zbekistonda sariq tarvuz ichki bozor va eksport uchun yetishtirilmoqda Qishloq xo‘jaligi vazirligi bu haqida ma’lumot berdi Foto: Qishloq xo‘jaligi vazirligiToshkent viloyati Ohangaron tumanidagi fermer xo‘jaligida urug‘i Janubiy Koreyadan keltirilgan Riamo navli sariq tarvuz ekilmoqda 2015-yilda tashkil etilgan ushbu xo‘jalikning umumiy ekin maydoni 86 gektar bo‘lib, shundan uch yarim gektarida sariq (ikki yildan beri hosil olinmoqda) va qizil tarvuz ekilgan 45 gektarida g‘alla, 10 gektarida pomidor, 1 gektarida soya va qolgan maydonda makkajo‘xori o‘stirilmoqda Sariq tarvuz qanday paydo bolgan?Ushbu tarvuz jahon bozorida, shuningdek, O‘zbekistonda paydo bo‘lganiga ko‘p bo‘lgani yo‘q Sariq tarvuz chet ellik seleksioner olimlar tomonidan yovvoyi va madaniy tarvuzni chatishtirish natijasida olingan gibrid hisoblanadi Ilk hosil O‘rta Yer dengizi mamlakatlaridan olingan bo‘lsa, bugun butun dunyo bo‘yicha yetishtirilmoqda Tashqi ko‘rinishdan sariq tarvuzlar ovalsimon yoki dumaloq bo‘ladi Po‘sti yashil, silliq yoki yo‘l-yo‘l rangda Uning ichi sariq hamda vazni o‘rtacha 1,5 kilodan 4-5 kilogachani tashkil etadi Foto: Qishloq xo‘jaligi vazirligiSariq bilan qizil tarvuzning farqi nimada?Sariq tarvuzning urug‘lari kamroq yoki umuman bo‘lmaydi Ta’mi mango, limon va ananasga o‘xshab ketadi Sariq tarvuz navlari qizilga qaraganda sal oldinroq pishadi, ya’ni tezpishar sanaladi Butun dunyo bo‘yicha sariq tarvuz narxlari qizilga qaraganda biroz yuqoriroq bo‘lishi kuzatilmoqda Qanday yetishtiriladi?Urug‘idan yetishtirilgan ko‘chat to‘g‘ridan to‘g‘ri ochiq yer maydonlariga ekiladi Bu muddat O‘zbekistonning markaziy hududlarida mart oyiga to‘g‘ri keladi Ilk hosil may o‘rtalarida olinadi Iloji boricha ko‘proq quyosh tushadigan maydonlarni tanlash maqsadga muvofiq Agar tunda sovuq havo kuzatiladigan bo‘lsa, tarvuz ustini yopish tavsiya etiladi Sariq tarvuz navlari kasallik va zararkunandalarga chidamli Shuning uchun maxsus kimyoviy dorilash shart emas Mineral yoki organik o‘g‘itlar mos keladi Hosil yig‘ishga yaqin vaqtda sug‘orishni kamaytirish kerak Shunda tarvuz shirinroq bo‘ladi Tarvuzning tuproqqa tegib turgan joyi oq yoki sarg‘ish rangga kirsa va urib ko‘rganda maxsus tovush eshitilsa, demak, pishgan bo‘ladi Foto: Qishloq xo‘jaligi vazirligiFoydali xususiyatlariSariq tarvuz tarkibida A, B1, B2, B5, B6, B9, E, C, PP vitaminlari bor Shuningdek, kalsiy, kaliy, magniy, temir, natriy, fosfor moddalariga serob U immun tizimiga ijobiy ta’sir qiladi, turli infeksiya, viruslarga qarshi kurashishda yordam beradi Eng muhimi, sariq tarvuz parhezda bo‘lgan, allergiyasi bor odamlar uchun foydali Chunki unda qand moddasi va kaloriya kam
биp" ИИ, — ЙA p Y
Jismoniy va yuridik shaxslar o'z murojaatlarini ular ko'rib chiqilguniga qadar va ko'rib chiqilayotgan vaqtda murojaat yuzasidan qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoxud elektron shaklda ariza berish orqali qaytarib olish huquqiga ega
mushi, aslida, bir xil bo‘lsa-da, hech kim o‘zining ahvolini yonidagilarga oshkor qilgisi kelmas, kun sayin faqirlashib borayotganligini birov bilib qolishini chin yurakdan istamas edi. Yo‘q, aniqrog‘i ular qashshokdik degan tushunchaga yuzma-yuz ro‘para kelishayotganligini yurak yutib tan olgisi kelmasdi. Bu haqiqat edi. Kechqurunlari televizordan qo‘yiladigan ajnabiylar serialining yarim soatlik vak^ini hisobga olmaganda, qishloqning ko‘pgina odamlari faqatgina qornining ochiqqanligini-yu, er tangi kuniga nima yeyishi mumkinligi haqidagi xayollari bilan andarmon bo‘lardi, xolos. Hatto ular o‘tish davrining so‘nggi kun larida yashayotganliklarini bilib tursalar ham, nima ish qilishni, qayoqqa borishni, qanday qilib qorin to‘yg‘azishi mumkinligini bilolmay gangib yurardilar. Shodagul bilan Dilnoza ham ana o‘shanday odamlarning kichik bir bo‘lakchasi sifatida hozirgi suqanaqpigi va ko‘rgansizligi uchun ovsinlarining qarshisida mulzam bo‘lib o‘tirishardi. Qorako‘z hamda Diyora bo‘lsa birga likda ovsinlarining damini ichiga tushirib qo‘yishganligidan mamnun holda bir-biriga ma’nodor qarab qo‘yishdi. O‘sha ma’noli qarashlarning, o‘sha nigo>u!arni samimiy to‘qnashuvining zamirida olam-olam kechinmalar yashiringandi. Bu yaqsillik yoshlarida ancha farq bo‘lgan ikki ovsinning ilk bor qalban yaqinlashuvi edi. Ular tarixning shu lahzalarida bu inoqpigiga qachonlardir kelib oshkoralik, xiyonat, g‘iybatlar-u fisq-u fasodlar, nafrat va o‘lim raxna solishi mumkinligini ayni damda tasavvurlariga ham sig‘dirishmasa kerak. Payti kelib, bu inoqlik qasos o‘ti bilan o‘rin almashinajagini ular loaqal zig‘ircha bo‘lsin ko‘ngillaridan o‘tkazishganda edi, bu daqiqalarda to‘rt ovsinning o‘rtasidagi tabaqakashliklaru tarafkashliklar muglaqo boshqacha kechgan bo‘larmidi... Eski yilning eng so‘nggi faqirona tushligi tugagach, kechki ovqat uchun echki go‘shtidan sho‘rva osib qo‘yildi. VI Ma’suma opa o‘tgan o‘n kun mobaynida qizini nihoyatda sog‘indi. Chunki u ilk marotaba yangi yil kechasini jigarbandisiz kutib olgan edi-da. Bolaligida yangi yil kechasi yaqinlashaversa, Diyora qalbi bir olam shodlikka to‘lib sevinar, bayram kechasida onasidan qandaydir kutilmagan sovg‘a olajagini o‘ylab, o‘sha 43
Суйла Кораденгиз / So'yla Qoradengiz turk serial o'zbek tilida 16, 17, 18, 19-qism LG kompaniyasi 16 ta kamerali smartfonini patentlashtirdi Bu haqda Kun uz nashri ma’lum qildi
lom nazariyasi, falsafasi, madaniyat rivojiga qo‘shgan benazir hissalarini, qoldirgan meroslarini chuqur o‘rganish, uni mujassamlashtirib, xalqimizga, eng avvalo, yosh avlodga yetkazish talabalar uchun ham qarz, ham farz ekanini aytib, ularni ana shu vazifani ado etadigan komil inson bo‘lib yetishishga da’vat etdi. Islom Karimov «Shahidlar xotirasi» yodgorlik majmuasining ochilishiga bag‘ishlangan marosimda so‘zlagan nutqida «...ozod va erkin Vatan uchun jon bergan shahidlar ruhi oldida bosh egib, ularga o‘z hurmat-ehgiromimizni bajo etamiz.. Mana shu joydagi minglab insonlarning shu kungacha chirqirab yotgan ruhi-poklari bugun barchamizdan, ezgu ishlarimizdan rozi bo‘lib, shoyad orom topgan bo‘lsa, ajab emas» —deb, odamlarni Vatan va xalq baxt-saodati uchun jonfido etganlar ruhini doimo shod etishga chorladi. Islom Karimov viloyat, shahar va tuman hokimlari bilan uchrashuvda respublikada hayotimizda barcha sohalarda amalga oshiriladigan vazifalar kadrlarga bog‘liqligini aytib, farzandlarimiz, nabiralarimiz oldidagi asosiy burchimiz ularni ertangi murakkab, suronli hayotga tayyorlashdan iboratligini aytdi. Prezidentning ta’kidlashicha, ularni bizdan ko‘ra bilimli, kuchli, dono va, albatta, baxtli qilishdek ezgu maqsad har birimizning hayotimiz mazmuniga aylanishi darkorligini ta’kidladi. Islom Karimov yana shuni aytdiki, haqiqatdan ham o‘z farzandlarimiz va nabiralarimiz bilan faxrlanishni istasak—ular zamonaviy bilim va tajribaga ega, iymonli-e’tiqodli bo‘lishlariga, Vatanimiz tarixida o‘chmas iz qoldirgan buyuk ajdodlarimizning ishlarini davom etgirishlariga ishonishimiz lozimligini ta’kidladi. MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY Hayoti va ma’rifatparvarlik faoliyati Mahmudxo‘ja Behbudiy 1875-yil 19-yanvarda Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog‘ida ruhoniy oilasida dunyoga keldi. 1 yoXalq so‘zi», 2000 y, 13-may, 91-son. 133
"SUV XO'JALIGI SANOAT KORXONALARY UYUSHMASI"
I— ——L Ls — AAAH aи — = —
ikkita mavhum parallel to‘g‘ri chiziq. 1837. C4#0,2DC » B’q-4 Ap holda mavhum ellips; C 40,2DC — Bq - 4p holda kesishuvchi ikkita mavhum to‘g‘ri chiziq; C40,2DC «B’q-4p holda ellips; C-0 holda parabola; 1838. C #0,2DC 2 –д4B" 4 p4? holda giperbola; C 40,2DC = -дB" 4 p4” holda ikkita kesishuvchi to‘g‘ri chiziq. C—0,qB” - p4? #0 holda parabola; C—0,qgB” - p4? —0 holda ustma-ust tushuvchi to‘g‘ri chiziq. 1839. O‘T» AA B, DAO Пo Дa eШpв; C"c" c 4"a" 4875, 020 holda дтpeгpaAa; C"c" = 47a" 8 B"Ъ", 0= 0 ПOФa kesishuvchi ikkita to‘g‘ri chiziq; C’c’ » 4"a" 4 B7Ъ", = 0 holda kesishuvchi ikkita mavhum to‘g‘ri CШ24. C"c" = A"a" 48,5", px0 bo‘lsa parabola; C’c’-Aa’ 4 Bb, D-0 bo‘lsa ikkita ustma —ust tushuvchi to‘g‘ri chiziq. oa ao bla-o Юp 1841. = iy first bunda 1«1 yoki p p p 2 = 2—9, 2 жp-a)=0, kи. 1842. C4a – Б yxБMa ko 241=0, 4— 4 cмa" Б" boa 42412400 ayБ" 40 aм" 4 c" bunda 1121. 1844. cya" – Б yжъЪya" kco"240=0, bunda D0. 1845. 1840. HA—-0, bunda Jal«1, ixtiyoriy qiymat qabul qiladi. 1843. Ikkita parallel to‘g‘ri chiziqli yasovchilar bo‘yicha. 1846. Ko‘rsatma. Ay A NA A d A» A, A, B Yassi kesim uchun 7/7, ni toping.1847. la, a, a, a, C=0. a; a a a D A B Cp 1848. ba tenglamaning 448” «1 shartni qanoatlantiruvchi yechimlari bor bo‘lgan holda kesimlar mavjud. 541
O.T.Begimovning 10.00.01 – O‘zbek tili ixtisosligi bo‘yicha “Janubiy O‘zbekiston oronimlarining tarixiy-lisoniy tadqiqi” mavzusidagi filologiya fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya ishi himoyasi Samarqand davlat universiteti huzuridagi DSc.03./30.12.2019.Fil.02.03 raqamli ilmiy darajalar beruvchi Ilmiy kengashning 2021 yil 27 avgust kungi soat 10:00 dagi majlisida bo‘lib o‘tadi.Manzil: 140104, Samarqand shahri, Universitet xiyoboni ko‘chasi, 15-uy. Tel.: +99366 239-11-40, +99366 239-18-92; faks: +99366 239-11-40; e-mail: rector@samdu.uz.
Maqsadli ko‘rsatkichlar, jumladan, quyidagilarni nazarda tutadi: – nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini davlat tomonidan subsidiyalar, grantlar va ijtimoiy buyurtmalar shakllarida qo‘llab-quvvatlash hajmini 2021 yilda kamida 1,2 baravarga, 2025 yilda 1,8 baravarga oshirish; – Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari huzuridagi nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab-quvvatlash jamoat fondlariga 2021 yilda 16 milliard so‘m, 2025 yilda 70 milliard so‘m mablag‘lar ajratish; – mamlakatimizda e’lon qilinadigan yilga oid davlat dasturida ishtirok etayotgan nodavlat notijorat tashkilotlari sonini 2021 yilda 30 taga, 2025 yilda 50 taga yetkazish; – sodir qilinayotgan huquqbuzarliklarni nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan 2021 yilda 3,8 foizga, 2025 yilda 19,2 foizga kamaytirish; – 2021 yilda 50 ta, 2025 yilda 250 ta nodavlat notijorat tashkilotlari rahbarlarini Davlat boshqaruvi akademiyasida qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish. 2021 yil 1 apreldan NNTlar faoliyatining ochiqlik indeksi joriy qilinadi. Mazkur ochiqlik indeksini ishlab chiqish va to‘liq amaliyotga joriy qilish adliya organlariga yuklatiladi. Shuningdek, NNTlarining Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va uning qo‘mitalari (komissiyalar) majlislarida ishtirok etuvchi doimiy vakili instituti joriy etiladi. Doimiy vakil fuqarolik jamiyati rivojiga hissa qo‘shgan, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishda faollik ko‘rsatgan, el-yurt izzat-hurmatiga sazovor bo‘lgan NNT xodimlari orasidan Jamoatchilik palatasi tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi. Farmonga ko‘ra, 2021 yil 1 maydan «Shaffof xayriya» yagona interaktiv portali ishga tushiriladi. O‘zA
Ijtimoiy tarmoqlarda Samarqand shahar sanitariya va epidemiologiya nazorati markazi karantin qoidalariga zid ravishda faoliyat yuritayotgani aks etgan surat paydo bo‘ldi. Samarqand viloyat prokuraturasi mazkur holatga e’tibor qaratdi va viloyat DSENM hamda shahar sanitariya va epidemiologiya nazorati markazi joylashgan binoda o‘rganish ishlarini olib bordi. Prokuratura axborot xizmatining “Daryo”ga ma’lum qilishicha, viloyat va shahar DSENM joylashgan binoga kirishda ham karantin talablariga rioya qilish uchun zarur chora-tadbirlar ko‘rilmagan. Xususan, bino tashqarisida ijtimoiy masofani saqlash uchun lenta yoki biron bir belgi qo‘yilmagan. Oqibatda odamlar to‘planib qolishiga, ular xodimlar tomonidan tekshirilmasdan ichkariga kirishiga yo‘l qo‘yilgan. Markaz xodimlari himoya va dezinfeksiya vositalari bilan ta’minlanmagan. “Ushbu holat yuzasidan vakolat doirasida chora ko‘rilib, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etildi. Binoning kirish qismiga ijtimoiy masofani ko‘rsatuvchi chiziqlar chizilib, karantin talablari bo‘yicha aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilishi ta’minlandi”, — deyiladi prokuratura xabarida. Ta’kidlanishicha, markaz binosi turli chiqindilardan tozalanib, binoga kirish joyida har bir fuqaroni dezinfeksiyalovchi ikkita uskuna tashkil etilgan. Hujjatlar bilan ishlovchi inspektorlar xonasiga antiseptik vositalar qo‘yilib, xodimlar tibbiy qo‘lqoplar bilan ta’minlangan. Kamchiliklarga yo‘l qo‘ygan mas’ul xodim Tursun Rajabovga Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 54-moddasi (Epidemiyalarga qarshi kurash qoidalarini buzish) 2-qismiga asosan ma’muriy bayonnoma tuzilib, jarima belgilangan.
imzo 106 yetmay qolganlar, peshqadamlar, ilg‘orlar... (M. Shayhx-zoda). SSSRdazi tillarning taraqqiyot yo‘li shuni ochiq ko‘rsat: diki, bu rivojlanishda rus tili ilg‘or, avangard, yetakchidir («Qizil O‘zbekiston»). O‘zim udarnikman. Ishim yirik, Hamma narsam tutal, joyida (Uyg‘un). Toshkent oblastida respublika sanoatining karvonboshi korxonalari joylashgan («MQizil O‘zbekiston»). IMZO, QUL. Kishi ismi yoki familiyasining ramzi bo‘lgan dastxati. Qo‘l ko‘proq oddiy so‘zlashuvga xos. Iskin maqola Elmurod qo‘ygan yashirin imzo bilan emas, balki Asqarov degan boshqa bir imzo bilan bosilgan edi {P. Tursun). Barcha hujjatlarda Xo‘jabekovning qo‘li (S. Anorboyev). IMILLAMOQ, IMIRSILAMOQ, SUDRALMOQ. Sustlik bilan harakat qilmoq. Sudralmoq so‘zida «orqada qolish» ottenkasi bor. Hozir ko‘rib turibsan-ku, butun diqqat-e’tibor yig‘im-terimda. Salgina imillasak, terim plani barbod bo‘lib, yil bo‘yi qilgan toat-ibodatimiz havoga ketadi (H. Nazir). Yizit ham ketgisi kelmaganidan u-buni bahona qilib imirsilar, dam otning yuganini to‘g‘rilar, dam ayilini tortib qo‘yar, eorlanar edi (Oybek). Meli polvon hammaning astoydil ketmon urayot-tanini ko‘rib mamnun bo‘ldi. En: chetdazi Mo‘min qiyshiqning sudralayottanitsning g‘ashiga tetdi (P. Tursun). IN, UYA, OSHYON. Qush, hayvon kabilarning yashash, bolalash uchun qurgan joyi. Oshyon kitobiy, juda kam qo‘llanadi. Botirali teraklarga in qurayotgan qaldirg‘ochlarning vijir-vijir hikoyasiza ochiq derazadan quloq solib o‘tirib, E’zozxonga qarab jilmaydi (H. G‘ulom). Endi bilsam, aya, sharbat isin Olmas ekan faqat o‘ziga. Quyosh, bahor, shamol nafasin Tashir ekan o‘z uyasiga (Shuhrat). Qush uyasi bor edi. Ham eo‘r hamda tor edi. Daraxtga bir zo‘r ilon Chirmashib, uoshyon Sari zahar sochardi (H. Olimjon). INDAMAS, PISMIQ, MING‘AYMAS, DAMDUZ. Juda kam gapiradigan, gap-so‘zga juda kam aralashadigan. Pismiq, ming‘aymas so‘zlarida salbiy belgi kuchliroq. Damduz so‘zida «gap— sir aytmaslik, ichimdagini top» ottenkasi bor. «Uni PMustafoni) nima yetiltirdi-yu, nimadan yzg‘ardi bu indamas2 Qayoqdan kun chiqdi?» —deb o‘yladi Safo va ro‘parasiga o‘tirdi (I. Rahim). Bolani ursanz eti, so‘ksan: beti qotadi. Bu xil muomala bolani pismiq qilib, ichimdagini top deydigan qilib qo‘yadi (M. Ismoiliy). Zaynab etachisining aksicha o‘z yaqinlaridan «pismiq» deb ism olgan, onasi bo‘lsa achchig‘i chiqqanda «ming‘aymas o‘l!ur» deb uni qarg‘ar edi. (A. Qodiriy). O‘ziga zeb bergan, damluz rahbar kishilarni o‘zidan bezdirib qo‘yadi («"Sovet O‘zbekistoni»).
} Karimov I.A. Tarixiy xotkrasiz kelajak yo‘q. 10-bet. 139
ПO ЧИ 2 OГ 1 Г 2 3-chizma. b) Kvadrat funksiya. Bu funksiya year, (a7#0) ko‘rinishga ega, bunda a, b, ce —o‘zgarmas sonlar. Kvadrat funksiya R da aniqlangan bo‘lib, uning grafigi parabolani ifodalaydi. Ravshanki, b ) —5-4ac 2 = Ox c = a x4 — —, y = axҳ 4 0x4-c I 5, T; Parabolaning tekislikda joylashishi a hamda D—B? — 4ac larning ishorasiga bog‘liq bo‘ladi. Masalan, a» 0,D» 0vaa «0, D» 0 bo‘lganda uning grafigi 3-chizmada tasvirlangan parabolalar ko‘rinishida bo‘ladi. 2”. Kasr ratsional funksiyalar. Ushbu — aaah ela вaҳ ko‘rinishdagi funksiya kasr ratsional funksiya deyiladi. Bunda a,, a,, ..., A, Vabo, bi, ..., b, —o‘zgarmas sonlar, re N, meN. Bu funksiya X— (0, toia aa 0) to‘plamda aniqlangan. Kasr ratsional funksiyaning ba’zi xususiy hollari: a) Teskari proporsional bog‘lanish. U —T, (x40, a— const) ko‘rinishga ega. Bu funksiya X = (-0,0) 0 (0,-юю) = K.. (0) 78
Kun fotosi: Yangi Porsche’ning pachoq qilinishiga sabab bo‘lgan kulgili vaj O‘tgan hafta Olive ismli fransuz yigit tunggi klubga borish uchun narxi 150 000 yevro turadigan Porsche avtomobilini ijaraga oldi. Shundan so‘ng u klub yonida mashina qo‘yishga joy topa olmadi va shu sabab uni taksilar uchun mo‘ljallangan joyda qoldirdi. Yigit klubdan chiqib, uyiga ketdi. Taxminlarga ko‘ra u yoki ijaraga olgan mashinasini unutib qoldirgan yoki mastligi sabab rulga o‘tirmagan. Shu sabab qaytishda taksi xizmatidan foydalandi. Ijarada qoldirilgan mashina politsiya diqqatini o‘ziga tortdi. Chunki ayni damda Parijda favqulodda holat rejimi joriy etilgan bo‘lib, odamlar to‘planadigan joyda qoldirilgan avtomobil minalashtirilgan bo‘lishi mumkin deb o‘ylashdi. Jandarm xizmatidagilar ijaraga berish xizmati orqali avtomobilni kim olganligini aniqladi va yigitga qo‘ng‘iroq qilishdi. Olive, o‘z navbatida, mashinani olib ketishini aytdi, ammo va'dasining ustidan chiqmadi. Kun yarmida sapyorlar guruhi avtomobil yukxonasini portlatishdi. Le Parisien nashrining ma'lum qilishicha, Olive Parij jandarmeriyasi bilan sudlashishga qaror qilgan.
4 Qo‘tolqu bilik 425 bet VA — 36 bet $ Aeron lug‘oti turk. » Qutolhu bilik, 251 bet «k! » 300, . " Qutodqu bilik, 266 »
2016 yilda Germaniyadagi qochqinlarga uch yarim ming marta hujum qilingani oshkor bo‘ldi Germaniya Bundestagidagi “So‘llar” muxolif partiyasi deputatlari tomonidan mamlakat ichki ishlar vazirligiga yo‘llangan murojaat bo‘yicha keltirilgan raqamlarga ko‘ra, davlatda qochqinlarga har kunda o‘rtacha 10 bora hujum qilishgan. IIV tomonidan taqdim etilgan ma'lumotlarga ko‘ra, 2545 tajovuzkor harakatlar qochqinlar boshpanasidan tashqarida ro‘y bergan bo‘lsa, 988 holatda boshpanalarning o‘ziga hujum uyushtirilgan (bu 2015 yildan biroz kamroq – o‘shanda 1031ta shunday hujum yuz bergan). Hujumlar oqibatida 560 nafar inson jarohat olgan. Shu bilan birga, IIVda ta'kidlanishicha, bu o‘tgan yilgi holatlar bo‘yicha dastlabki ma'lumotlar. - Bu tashvishga sabab bo‘ladigan juda ham yuqori miqdordagi raqamlar – deya ma'lum qildi IIV matbuot kotibi Yoxannes Dimrot Berlinda jurnalistlar bilan uchrashuvda. – Biroq bizda bu holatlarning o‘tgan yil bilan taqqoslaganda kamayishi tufayli bir qator umidlar bor. Avvalroq 2015 yilda Germaniya Yaqin Sharqdan 1,1 million qochqinni qabul qilib olgani xabar qilingandi. Mamlakat politsiyachilari esa xorijliklarga nisbatan “zo‘ravonlik holatlarining keskin ortishi” haqida gapirishgan – mamlakatning turli qismlaridagi boshpanalarga deyarli har bir hafta o‘t qo‘yilgan.
shug‘ullanayotgani yo‘q. Holbuki, ularni yechish bo‘yicha aynan shu tashkilotlar jonbozlik ko‘rsatishi zarur. Ustozni kim ulug‘lashi, el-yurtga kim tanitishi kerak? O‘zini shu sohaga mas’ul deb biladigan barcha ziyolilarimiz emasmi? Axir, dunyoda, yon-atrofimizda qanday keskin raqobat, g‘oyaviy, mafkuraviy kurash ketmoqda; Shunday murakkab bir vaziyatda haqiqiy ziyolining qo‘l qovushtirib, tomoshabin bo‘lib o‘tirishga haqqi bormi? Takror aytaman, el-yurt taqdiriga loqaydlik — bu sotqinlikdan ham yomon. Bunday salbiy illatlarga ayniqsa muqaddas ta’lim dargohlarida mutlaqo o‘rin bo‘lmasligi kerak. Yuqorida aytilgan muammolarni kompleks hal qilish, xalq ta’limi tizimini tubdan takomillashtirish bo‘yicha quyidagi vazifalarni amalga oshirish zarur, deb hisoblayman. Birinchidan, biz yillar davomida to‘plangan tizimli muammolarni bartaraf etish uchun joriy yilda Xalq ta’limini 2030- yilga qadar rivojlantirish konsepsiyasini qabul qildik. Unda 48 ta maqsadli ko‘rsatkichlarga erishish yuzasidan aniq mexanizmlarni belgilab oldik. Masalan, 2030- yilga borib o‘quvchilar bilimini baholash bo‘yicha «PIZA» xalqaro dasturi reytingida jahondagi yetakchi 30 ta mamlakat qatoridan joy egallashni maqsad qilib qo‘yganmiz. Barchamiz yaxshi tushunamizki, bu o‘z-o‘zidan bo‘lmaydi. Dastlabki sinovimiz 2021-yilga to‘g‘ri keladi. Aynan o‘sha yili maktablarimiz o‘quvchilarining bilimlari xalqaro ekspertlar tomonidan baholanadi. Biz bunga tayyormizmi Ikkinchidan, o‘qituvchining maqomi va nufuzini oshirish, huquqlari va imtiyozlarini kengaytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlarni hartomonlama kuchaytiradigan vaqt keldi. 153
Salih Zeynepga qo'ng'iroq qiladi
Hukumatimiz tomonidan noyob daraxt koʻchatlarini koʻpaytirishga aloxida eʼtibor qaratilmoqda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining noyob daraxt koʻchatlarini, shuningdek soxta kashtan, yapon soforasi, lola daraxti, qrim qaragʻayi hamda unabi daraxtlari koʻchatlarini koʻpaytirish toʻgʻrisida maxsus farmoyishlari qabul qilingan
Shuningdek, Toshkent xalqaro aeroportida yo‘lovchilarning kompyuter va telefon xotiralari yanada sinchiklab tekshirilayotgani haqida bildirildi
Sog‘lom avlod – u qanday tushuncha? 2000-yilni Sog‘lom avlod Yili deb e’lon qilganimizning ma’no-mazmunini, pirovard ahamiyatini chuqur anglagan holda bu maqsadlarimizni nafaqat joriy yilda, balki kelgusi davrda davlat siyosati darajasiga ko‘tarib, umumxalq ezgu harakatiga aylantirishimiz darkor. Islom Qarimov 1. Sog‘lom avlod deganda ko‘z oldimizga nimalar va kimlar kelali? 2. Nega aynan yangi asr bo‘sag‘asidagi yil Sog‘lom avlod yili deb ataldi 3. Mazkur shior jamiyatning qaysi tabaqasiga qaratilgan? 4. Sog‘lom avlod yetishtirish manbalari qayerda, qanday va nimalardan tashkil topadi? 5. Sog‘lom avlodni tarbiyalashni kim qanday idrok etadi? Bu borada ayni kunlarda muammolar kam emas. Ularning samarali yechimini izlab topish esa, avvalo jamiyatimizning yetuk tabaqalari vakillari zimmasiga tushadi. Zero, har qanday tarixiy vaziyatlarda ham o‘z avlodlarini sog‘lom tarzda o‘stirish, uni davr taqozosi bilan kun tartibiga chiqib turadigan barcha sohalarga oid talablarga javob berishga qobil, ishchan, kurashchan, imon-e’tiqodi butun shaxs darajasiga olib chiqish –har bir millatning buyuk vakillari hayoti mazmunidan iborat bo‘lgan. Bunday niyatni oliy maqsad qilib qo‘ygan daholar goho eng tahlikali, tahdidlar xavf solib turgan kezlarda ham boshlarini garovga qo‘yib bo‘lsa-da, qizg‘in faoliyatlarini davom ettirganlar, chunki el-yurt taqdiri shunga bog‘liqligini ular chuqur tushunardilar. Bunga tarixdan istagancha misollar topiladi. Zero insoniyat taraqqiyotining qaysi bosqichiga nazar tashlasangiz, eng buyuk shaxslar, ular qaysi millat yoki kasb-hunarga mansubligidan qat’i nazar, o‘z avlodining sog‘lom bo‘lib yetishuviga befarq karagan emas, hatto butun faoliya-127
Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarni husnixatga o‘rgatish ehtiyoji yuqoridagi talablar asosida yuzaga keladi. Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarni husnixat bilan yozishga o‘rgatish metodikasi ularda aniq , chiroyli va tez yozish imkonini hosil qilishi lozim. Bu kabi vazifalarni amalga oshirish uchun dastur mazmunini va uning talablarini, o‘qitish usullarini, БYЛ o‘rgatishning gigeyenik shartlarini, o‘quvchilarning yozuvidagi indivi kamchiliklarini tahlil qilish, kamchiliklarning yuzaga kelish sabablarini aniqlash va tuzatish usullarini ishlab chiqish zarur. Demak, yozuv kishi hayotida pedagogik va ijtimoiy ahamiyatga ega. Yuqoridagi talab asosida yozishga o‘rgatish boshlang‘ich sinflardan boshlanadi. 1-4-sinf o‘quvchilarini chiroyli yozishga o‘rgatish uchun o‘qituvchining o‘zi husnixat bilan yozishi, shu bilan birga o‘quvchilarni Chiroyli yozishga o‘rgata olishi kerak. Husnixat va uni o‘qitish fani amaliy fan bo‘lib u chiroyli yozishga o‘rgatish bilan bir qatorda ta’lim berish, tarbiyalash, vazifalarini ham bajaradi. Pedagogika oliy o‘quv yurtlarida o‘qitiladigan "Husnixat va uni o‘tilish metodikasi” fanining maqsadi: 1. Talabalarga husnixat metodikasidan nazariy ma’lumot berish. 2. Talabalarni-bo‘lg‘usi o‘qituvchilarni husnixat talablari asosida yozishga o‘rgatish. 3. “ich ta’lim o‘qituvchilarini husnixatga o‘rgatish metod va usullari bilan qurollantirish.
2018 yilda davlat byudjyeti xarajatlari o‘tgan yilga nisbatan 60 foizga oshdi Davlat byudjyeti daromadlarini ko‘paytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan tadbirlarning samarasi o‘laroq, byudjyet xarajatlarini 2017 yilga nisbatan 60 foizga yoki 29,2 trln so‘mga oshirish imkoni bo‘ldi. Moliya vaziri o‘rinbosari, G‘aznachilik boshqarmasi boshlig‘i Dilshod Sultonov OAV vakillari bilan uchrashuvda shu haqda ma'lum qildi, deb xabar qilmoqda KUN.UZ muxbiri. Buning natijasida “Obod qishloq”, “Obod mahalla”, “Yoshlar kelajagimiz” kabi yirik dasturlarni boshlash uchun zamin yaratilib, ularga 2018 yilda 2 trln so‘mdan ziyod mablag‘ yo‘naltirildi. Bundan tashqari: - arzon uy-joylar qurilishini moliyalashtirishga 3,6 trln so‘m; - yosh tadbirkorlarga imtiyozli kredit berish maqsadida “Mikrokredit” va “Xalq banki” ustav kapitallariga qo‘shimcha 350 mlrd so‘m; - aholini ish bilan ta'minlash tadbirlariga 350 mlrd so‘m; - markazlashgan investitsiya xarajatlariga qariyb 1 trln so‘m; - aholini toza ichimlik suvi bilan ta'minlashga 500 mlrd so‘mga yaqin; - maktabgacha ta'lim muassasalarini qurish ishlariga 700 mlrd so‘m; - Xotin-qizlar va oila jamg‘armalari, Bandlikka ko‘maklashish jamg‘armasini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash orqali aholini, ayniqsa xotin-qizlarni qo‘shimcha ijtimoiy qo‘llab quvvatlash tadbirlariga 450 mlrd so‘m; - O‘zbekiston mudofaa qobiliyatini oshirishga qo‘shimcha 4,5 trln so‘m yo‘naltirilmoqda. Mahalliy hokimliklarning vakolatini kengaytirish va rejadan oshirib bajargan daromadlarni ularning o‘z ixtiyorida qoldirish mexanizmini joriy etish natijasida 2018 yil yakunlari bilan mahalliy byudjyetlar ixtiyorida 5,5 trln so‘mdan ziyod yoki o‘tgan yilga nisbatan qariyb 6 barobardan ko‘proq mablag‘ qolishi kutilmoqda. Qo‘shimcha manbalar hisobidan mahalliy hokimliklar hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlariga, shu jumladan “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlariga, maktabgacha ta'lim muassasalarini qurish va ta'mirlashga, hokimliklar qoshida tashkil etilgan ishchi o‘rinlarini yaratish jamg‘armasi mablag‘larini shakllantirishga mablag‘ yo‘naltirish imkoniyatiga ega bo‘lishdi.
O‘zga sayyoraliklar borligiga yoxud Jumanazar akaga ishonish uchun 10 sabab - Daryo 11:18, 15.10.2019 171878 O‘tgan hafta o‘zbekzabon ijtimoiy tarmoqlarda Jumanazar ismli kishining MY5 kanaliga bergan intervyusi xayp qilindi. Kinoya va piching bilan chiqish qilmagan sayt va kanal qolmadi hisob. O‘z lafzi bilan aytishiga qaraganda, emishki, Jumanazar akani o‘zga sayyoraliklar olib ketishgan va aka ular bilan bir muddat muloqotda bo‘lgan. Ko‘zini pirpiratmay gapirishiga qaraganda Jumanazar aka o‘zi aytgan gaplarga chin dildan ishonadi chamasi. Nima ham derdik, uning tasavvuri va xayoloti o‘ziga siylov. Harholda, Ilon Mask koinotga uchaman deb milliardlab dollar sarflayotgan paytda koinotdagilarning o‘zlari kelib, bechiqim va bexavotir tarzda, Jumanazar akani kosmosga sayohat qildirib kelishibdi-ku! Demak, koinotda biz kabi ongli mavjudotlar bor ekan-da? Turli kinoya, piching va kesatiqlarni bir chetga surib qo‘yib, masalaga ilmiy nuqtai nazardan yondashsak, koinotda, o‘zga sayyoralarda ham hayot bor bo‘lishi ehtimoli haqiqatan ham mavjud. Faqat o‘sha o‘zga sayyoradagi hayot shakli Yergacha yetib kelib, Jumanazar aka singarilar bilan muloqot qila oladigan darajada rivojlanganmi, yo‘qmi, bu boshqa masala. Zamonaviy astrofiziklarning ta’kidlashicha, hozirgi kuzatilayotgan koinot izlanishlaridan kelib chiqadigan bo‘lsak hamda so‘ngi paytlarda aniqlangan minglab ekzosayyoralardan xulosa qiladigan bo‘lsak, demak, endilikda o‘zga sayyoralarda hayot mavjud bo‘lishi ehtimolini inkor etishdan ma’no yo‘q. Muammo shundaki, uzoq yillar mobaynida, kino, multfilm va komikslar orqali odamlar tasavvurida shakllantirilgan cho‘zinchoq-uzunchoq boshli, qo‘li va oyoqlari ingichka, tanasi esa kulrang (yoki yam-yashil), ko‘zlari katta-katta bo‘lgan “o‘zga sayyoralik” qiyofasi g‘irt uydirma stereotip bo‘lib, aslida o‘zga sayyoralik mavjudot butunlay boshqacha ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. Ular haqiqatan ham mavjud bo‘lganda ham, hali ongli mavjudot darajasiga erishmagan yoki shunchaki hali hatto ijtimoiylashmagan eng sodda biologik organizm ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. Balki o‘zga sayyoralardagi hayot shunchaki elementar bir hujayrali ko‘rinishda yoki mikroorganizmlar ko‘rinishidan nariga o‘tmagandir. Nima bo‘lganda ham, zamonaviy ilm-fan hozirda koinotning qaysidir bir burchagida “kosmik mikrob” yoxud “kosmik chivin” o‘zining kundalik hayotiy faoliyati bilan band bo‘lib, harakat qilayotgan bo‘lishi ehtimolini inkor qila olmaydi. Bunga bir necha sabab bor. Keling, ushbu sabablardan eng asosiy o‘ntasi bilan tanishamiz: 1) Katta sonlar qonuni. Bu sabab 50-yillarda Enriko Fermi tomonidan hamkasblari bilan tushlik vaqtidagi muloqotda o‘rtaga tashlangan va shu sababli ham “Fermi paradoksi” deb yuritiladigan qiziq xulosa bilan bog‘liq. O‘shandayoq koinotda olimlar milliardlab yulduzlar mavjudligini bilishar edi va shundan atigi 1 foiz miqdorida Yerga o‘xshash sharoitlarga ega sayyora mavjud bo‘lsa va shuncha sayyoradan atigi 1 foiz qismida hayot shakllanib, shundan atigi 1 foiz qismida hayot ongli mavjudotlar darajasigacha rivojlangan bo‘lsa, unda eng kamtarona hisob-kitoblarga ko‘ra ham, birgina bizning Somon yo‘li galaktikamizning o‘zida kamida 200 ta sayyorada hayot mavjud bo‘lishi kerak edi. Shunga qaramay, hozirgacha astrofizika Yerdan tashqarida hayot nishonasini topmagan. Xo‘sh, nega, qayerda ular? – aynan shu savol Fermi paradoksining mohiyatini tashkil qiladi. So‘nggi yillarda birgina bizning galaktikamizda Quyoshga o‘xshash sayyoralardan 400 milliardtasi aniqlangan! Bizning galaktikamizga o‘xshash galaktikalar esa 400 milliardtadan ko‘p! Tasavvur qilyapsizmi, bu qanchalik katta raqam ekanligini?! Biroz dag‘al va qo‘pol misol keltiramiz: koinotdagi yulduzlar soni Yerdagi barcha qum zarralari sonidan ham ko‘p! Endi faraz qiling, shuncha yulduzlardan atigi 0,01 foiz qismining atrofida Yerga o‘xshash sharoitlarga ega va ichida hayot mavjud sayyora bo‘lishi ehtimoli bunday sayyora bo‘lmasligi ehtimolidan yuqoriroqdir. Harholda, Quyosh tizimidagi atigi sakkizta sayyoradan birida (ya’ni Yerda) hayot paydo bo‘lishi mumkin-u, lekin qolgan milliardlab sayyorada hayot shakllanmasligi mumkin emas deb qat’iy inkor qilishga asosning o‘zi yo‘q. Bunga katta sonlar qonuni imkon bermaydi; 2) Suv hamma joyda bor. Astrofiziklar muayyan osmon jismida hayot mavjud bo‘lishi uchun eng birlamchi shart sifatida suyuq holatdagi suvning mavjud bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Agar bu asosiy shart bo‘lsa, unda xursand bo‘lishga asos bor: koinotda suv deyarli hamma tarafda bor. Biroq koinot sarhadlarida suv asosan muzlagan shaklda uchraydi. Lekin ayrim osmon jismlarida, xususan, yirik tabiiy yo‘ldoshlar qa’rida suyuq okean mavjudligi ham aniqlangan. Masalan, Saturn yo‘ldoshi Enselad sirtidagi muz qoplami ostida suyuq suvli okean mavjudligini olimlar allaqachon aniqlashgan. Bu okeanning suvlari ba’zida yo‘ldosh sirtidagi tirqishlardan ulkan fontan ko‘rinishida otilib, fazoga sochilib turadi. Boz ustiga, Enselad hamon geologik faol yo‘ldoshdir (“Abdullajon” filmidagi o‘zini “inoplatnetyanman” deydigan odamning ismi ham Yo‘ldosh edi-a?). Bu esa mazkur osmon jismida qachondir eng tuban shakldagi mikroorganizmlar darajasida bo‘lsa-da, hayot yuzaga kelishi uchun omil bo‘lishi mumkin; 3) Turlarning xilma-xilligi. O‘zga sayyoraliklarning tashqi ko‘rinishi va ulardagi hayot shakli borasida odamlar tasavvurda shakllanib qolgan stereotip haqida yuqorida ham aytib o‘tdik. Ha, negadir “o‘zga sayyoralik” deganda odamlar aynan ekran orqali ko‘rgan va qaysidir musavvirning tasavvur mahsuli bo‘lgan qiyofani ko‘z oldiga keltiradi. Astrofiziklar ham o‘zga sayyoralardan hayot nishonasini izlashganda, asosan aynan Yerdagiga o‘xshash hayot namunasini qidirishadi. Biroq boshqa sayyoralardagi hayot shakli umuman biznikiga o‘xshamaydigan, biz tasavvur ham qila olmaydigan muhit va sharoitlarga moslashgan bo‘lishi mumkin-ku?! Nima uchun o‘zga sayyoraliklar ham aynan bizga o‘xshagan tana va fiziologiyaga ega bo‘lishi shart deb o‘ylaymiz? Masalan, o‘zga sayyorada mavjudot suyuq ko‘rinishda yoxud yonayotgan olov ko‘rinishida bo‘lishi mumkin-ku! O‘zimiz tanigan hayot shaklidan boshqasini bilmaganimiz uchun bunday fikrlar bizga aqlga sig‘mas va bema’ni bo‘lib ko‘rinadi. Xuddi shuning qarama-qarshisi bo‘lsa-chi? Ya’ni qayerdadir koinot qa’ridagi biror sayyorada suyuq shakldagi mavjudot ham o‘ylab o‘tirib, “hech jahonda tanasi qattiq moddadan iborat mavjudot ham bo‘ladimi?” – deya o‘ziga-o‘zi savol berib, “eee, bema’nilik” deb xayol qilsa-chi? Xullas, hayot shakllari borasida ham kimyoviy va ham fizik nuqtai nazardan variantlar juda ko‘p va hayot aynan Yerdagi singari ko‘rinishda bo‘lishi kerak degan cheklov-chegara qo‘yadigan tabiat qonunining o‘zi yo‘q. Bu singari taxminlar ko‘payishiga so‘ngi yillarda Yerning o‘zida topilayotgan ekstremofil mavjudotlarning xilma-xilligining ortib borayotgani ham asos bo‘lmoqda. Ekstremofil – Yerning o‘zida ham, beshafqat sharoitlarda, ko‘pchilik tirik organizmlar bardosh bera olmaydigan muhitlarda ham yashab, ko‘payib, o‘zini bemalol his qiladigan jonzotlar. Masalan, Meksika suvosti g‘orlarida mutlaqo kisloroddan nafas olmaydigan, balki oltingugurt asosida yashaydigan organizmlar aniqlangan. Shuningdek, Sibir, Antarktida va Arktikaning abadiy muzliklarida, hatto olovli vulqonlar ichkarisida ham yashab, o‘zidan ko‘payayotgan mikroorganizm turlari mavjud. Xo‘sh, nima sababdan shunday mikroorganizmlarni Marsning qahraton sharoitida yoki Veneraning jahannam yuzasida yashay olmaydi deb ishonishimiz kerak? Shunga ko‘ra, o‘zga sayyoraliklarni hanuz aniqlay olmaganimiz sabablaridan biri ularning umuman yo‘qligi emas, balki ular aslida qanday moddadan tuzilganini, tashqi ko‘rinishi qanaqa ekanini bilmasligimiz sababidan bo‘lishi mumkin. Mabodo biror boshqa sayyorada hayot bo‘lgan taqdirda ham, u biz uchun shu qadar notanish va kutilmagan bo‘lishi mumkinki, uni ko‘rgach, biz uning tirik organizm ekanligini tushuna olmasak ham ehtimoldan xoli emas; 4) Yerdagi hayotning juda tez taraqqiy etganligi. Koinot miqyosida qaraydigan bo‘lsak, Yerdagi hayot va, xususan, undagi ongli odamlar, ya’ni biz – kechagina paydo bo‘lgan mavjudotlarimiz. Bunday tirik organizmlarning juda qisqa vaqt ichida evolyutsion taraqqiy etishi koinotning yana qayeridadir shunga o‘xshash hodisalar ro‘y berayotgani ehtimoliga ishora qiladi. Boshqacha aytganda, aslida Yer noyob sayyora bo‘lmay, balki shu kabi sayyoralardan oddiy biri ekanligi ehtimoli katta. Ya’ni Yerga o‘xshash sayyoralarda hayot yuzaga kelishi qandaydir noyob yoki tasodifiy hodisa bo‘lmay, balki sayyora taraqqiyotining tabiiy reaksiyasi bo‘lishi mumkin. Shuningdek, ayrim astronomlar qachonlardir Marsda hayot mavjud bo‘lgan degan fikrda sobitlar. Ularning gapiga qaraganda, bir zamonlar Marsda ham zich va qalin atmosfera mavjud bo‘lgan. Shuningdek, Mars sirtida daryolar oqqan va ko‘l va dengizlarda suv mo‘l bo‘lgan. Xullas, ular Marsda hayot jo‘sh urgan deyishadi. Shunga o‘xshash fikrlar Veneraga nisbatan ham ishlatiladi. Emishki, Venerada ham bir paytlar sharqiroq suvli daryo va dengizlar bo‘lgan, lekin ro‘y bergan astronomik miqyosdagi falokat oqibatida Venerada kuchli “issiqxona effekti” yuzaga kelib, oqibatda u yashash uchun yaroqsiz kosmik jismga aylangan... 5) Koinotda doimo o‘ta yangilar chaqnab turadi. Olimlarning ta’kidlashicha, odam organizmidagi atomlarning 97 foizgacha bo‘lgan qismi qachonlardir so‘ngan yulduz bag‘rida paydo bo‘lgan. Qanchalik pafosli va balandparvoz so‘z bo‘lib tuyulmasin, bizning hammamizning tanamizdagi har bir element avvaliga qachonlardir yulduz ichkarisida shakllangandir. Shunga ko‘ra, biz hammamiz yulduz bolalarimiz, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Koinotda yulduzlarning tug‘ilishi va o‘lishi siklidan iborat hayot yo‘li muttasil davom etib kelmoqda va u hozirning o‘zida, shu lahzada ham beto‘xtov davom etyapti. Ko‘plab yulduzlar hayotining eng so‘nggi bosqichida kuchli chaqnash bilan portlab, fanda “o‘ta yangi” (supernova) deb nomlanadigan ko‘rinishga kiradi. Aynan shu o‘ta yangi bag‘rida hayot uchun zarur bo‘lgan og‘ir elementlar – uglerod, azot, kislorod, temir, oltin va boshqalar shakllanadi. Olimlarning aniqlashicha, o‘ta yangilar qa’rida allaqachon organik molekulalar ham mavjud bo‘lar ekan. Ya’ni yulduz o‘limga yuz tutib, so‘nggi portlashidayoq o‘zidan keyingi qoldiradigan “merosi” ichida hayot shakllanishi uchun zarur bo‘lgan xomashyoning barchasini taxt qilib qo‘yarkan. Astrofizikadagi bugungi amalda bo‘lgan nazariyalarga ko‘ra, sayyoralar mana shu qoldiq moddadan shakllanadi. Qolaversa, yulduzlararo uchadigan kometalar ushbu xomashyoni koinotning turli qismlari bo‘ylab tashib, sochib, tarqatib yuradi. Bu nazariya fanda panspermiya nazariyasi deyiladi. Kometalar tashib kelgan o‘sha xomashyo esa oxir-oqibat yetarli sharoitga ega biror sayyoraga yetib keladi va murakkab hayot shakllarini hosil qilib, rivojlana boshlaydi (yoki o‘sha chaqnagan o‘ta yangining o‘rnida hosil bo‘lgan sayyoralarda ham rivojlanishi mumkin). Yaqin-yaqinlargacha panspermiya, ya’ni organik molekulalarning yulduzlararo tashilishi nazariyasi faqat nazariy xayolot-fikr mahsuli deb qaralar edi. Biroq Chilidagi Atakama cho‘lida o‘rnatilgan ALMA teleskoplari tarmog‘i bizdan taxminan 400 yorug‘lik yili masofada joylashgan Ilon eltuvchi yulduz turkumidagi yosh yulduzlarni qurshab turgan yulduzlararo gaz moddalaridan organik moddalarning kimyoviy nishonlarini aniqlashidan keyin bu fikr tarafdorlari keskin ko‘paymoqda. “Ushbu aniqlangan organik molekulalar turkumi, aminokislotalar va oqsillar sintezi jarayonida qatnashadi. Bu esa bizning Yerdagi singari hayot shaklining biologik asosidir”, deya ta’kidlagan London universitet kolleji mutaxassisi Odri Kutens; 6) Koinot fonida bizni umuman payqab bo‘lmaydi. Koinotning qayerdadir ongli mavjudotlar bo‘lgan taqdirda ham, ular bizni payqashi yoki biz ularni payqab qolishimiz ehtimoli favqulodda past (deyarli nolga teng). Sababi, koinot favqulodda o‘ta ulkan darajada katta va keng bo‘lib, uning fonida nafaqat Yer, balki Yerdan 300 marta katta bo‘lgan Yupiter singari biz uchun “yirik” bo‘lgan sayyorlarni ham ilg‘ash qiyin. Sayyoraning o‘zini ilg‘ash mushkul bo‘la turib, uning ichida bizdek mayda mavjudotlar bor-yo‘qligini bilish deyarli imkonsiz narsadir. Hozirgacha kashf qilingan ekzosayyoralarning birortasi vizual kontakt orqali aniqlanmagan, ya’ni ularning birortasini aslida hech kim hech qachon ko‘rmagan! Shunchaki, ularning borligini ushbu ekzosayyora biz bilan o‘z yulduzining orasiga tushadigan payti, ya’ni yulduzi qarshisidan tranzit o‘tayotgan paytida yulduz yorqinligining xiralashishiga asoslanib aniqlangan. Shunday ekan, qachondir biror sayyorada g‘imirlab yurgan ongli mavjudotlarni yoki shunchaki fildek kattalikdagi biror jonivorni ko‘rib qolishimiz degan xayol faqat puchdir. Hozirgi texnologiyalarimiz darajasini inobatga olsak, buning umuman imkoni yo‘q! Xuddi shunday, biror o‘zga sayyora sivilizatsiyasi ham bizni payqashi juda katta gumon ostida. Biz shunchalik mitti, kichkina zarra misolimizki, hatto mabodo, koinotning qayeridandir Yerni teleskop bilan kuzatib turgan ongli mavjudot bo‘lsa ham, u shunchaki bizni ko‘rmayotgan bo‘lishi mumkin; 7) Asteroidlar, meteoritlar va kometalar. Yana yuqorida qayd etilgan panspermiya nazariyasiga qaytamiz. O‘tmishda va hozirda ham ko‘plab olimlar hayot urug‘i Yerga biror bir asteroid, meteorit yoki kometaga “mingan” holda yetib kelgan bo‘lishi mumkin degan fikrni ilgari suradilar. Ayniqsa XX asrning so‘nggi choragida qilingan ko‘plab kashfiyotlar ushbu nazariya foydasiga ishladi. Xususan, Yerga koinotdan yetib kelgan meteorit bo‘laklarini sinchiklab o‘rgangan olimlar hayratlanarli xulosalarga kelgan. Masalan, 1984-yilda Antarktidada qachonlardir Mars sirtidan kelib qolgan meteorit bo‘lagi topilgan. Unga ALH84001 nomi berilgan edi. Uni tekshirgan mutaxassislar juda shov-shuvli chiqish qilishgandi. Chunki massasi taxminan 2 kilogramm keladigan ushbu tosh bo‘lagida toshqotgan mikroorganizmlar qoldiqlarini topishgan emish! Demakki, Marsda qachondir hech bo‘lmasa bir hujayrali tuban hayot shakllari mavjud bo‘lgan degan xulosani berilgan. Endilikda bu kabi tosh qotgan mikrob qoldiqlarini Marsning o‘zidan ham topilsa, bu nazariya uzil-kesil dalillangan bo‘lar edi. Hozirda Mars sirtida ishlayotgan marsdayurarlar missiyasida ushbu vazifa ham bor. Umuman olganda, g‘oya tarafdorlari Yerga bu kabi meteoritlar turli mikroblarni tashib kelib turadi va keyinchalik bu mikroblar Yerdagi hayot shakli bilan assimilyatsiyaga kirishib, uyg‘unlashib ketadi degan fikrni ham o‘rtaga tashlaydilar. Yerga kelib tushgan eng taniqli meteoritlardan biri, shubhasiz, 1908-yilda Sharqiy Sibir hududiga kelib urilgan Tunguska meteoriti bo‘lsa kerak. Negadir ayrim toifa olimlar o‘sha meteorit ham o‘zi bilan ancha-muncha mikrob olib kelgan degan taxminga egalar. Ular o‘sha paytdagi ilmiy-texnologik taraqqiyot hozirgichalik bo‘lganida, Tunguska meteoriti orqali katta-katta kashfiyotlar qilsa bo‘lardi, deb ta’kidlashadi; 8) Hayot faqat sayyoralar bilangina chegaralanmagan. Albatta, ko‘pchilik “o‘zga sayyoralik” deganda hayot qayerdadir ehtimoliy mavjud bo‘lsa ham u faqat sayyoralarda mavjud bo‘ladi degan fikrga tayanadi. Biroq tabiiy yo‘ldoshlarda va hatto kometalarning o‘zida ham mikroorganizmlar bilan liq to‘la hayot qaynayotgan bo‘lishi mumkin. Ayrim mutaxassislar hatto bizning Quyosh sistemasidagi ayrim yirik tabiiy yo‘ldoshlarda hozirning o‘zida mikroskopik organizmlarda iborat hayot jo‘sh urmoqda deb qat’iy gapirishadi. Ularga pul va kosmik kema bersangiz, hozir borib, o‘z qo‘llari bilan o‘sha kosmik mikroorganizmlarni tutib, sizga “mana!!!” deb ko‘rsatishga tayyorlar... Yuqorida ham aytilganidek, haqiqatan ham, ayrim tabiiy yo‘ldoshlardagi geologik faollik va boshqa tabiiy sharoitlar, xususan, atmosferaning mavjudligi eng tuban hayot shakllarining mavjud bo‘lishi uchun kifoya qilishi kerak. Shu sababli ham hozirda Yupiter va Saturn tomon uchirilgan barcha kosmik apparatlar ularning yo‘ldoshlaridan hayot nishonalarini izlash missiyasini ham bajarmoqda. Yaqin kelajakda balki texnologiyalarimiz yanada taraqqiy etsa, xuddi shunday qidiruv missiyalari ekzosayyoralar va ularning yo‘ldoshlariga nisbatan ham qo‘llay olarmiz; 9) O‘tmishdan mujdalar. Fanda, shuningdek, paleokontakt nazariyasi ham mavjud bo‘lib, unga ko‘ra, go‘yoki o‘zga sayyoraliklar juda qadim zamonlarda allaqachon Yerga kelib ketishgan emish. Bu haqda ba’zi qadimgi obida va osori-atiqalardagi belgilar, g‘or devorlariga o‘yib ishlangan rasmlar, turli xalqlarning og‘zaki ijodidagi afsona va cho‘pchaklar ishora berarmish. Masalan, Misr ehromlarini qurilishida yoki asteklarning piramidalari barpo etilishida o‘zga sayyoraliklar ham hissa qo‘shgan emish... Nima ham derdik, yashashga haqqi bor nazariya bu ham! 10) Eng qizig‘i va g‘alatisi: Jumanazar aka singari “guvohlar”ning iqrorlari. Faqat to‘g‘ri tushuning, qanchalik bo‘lmag‘ur va absurd tuyulmasin, go‘yoki o‘zga sayyoraliklar bilan uchrashgan, ular bilan muloqot qilganlikni da’vo qilayotgan odamlarning iqrorlari ham ushbu ehtimollik ro‘yxatida hisobga o‘tadi. Jumanazar aka singari odamlar dunyoning turli mamlakatlarida tez-tez paydo bo‘lib turadi. Ularning o‘z xayolot mahsuli bo‘lgan to‘qima gaplari odatda shov-shuv ko‘tarish uchun va auditoriyani qiziqtirish uchun matbuot tomonidan xayp qilinadi. Boshqalar uchun har qancha erish tuyulmasin, bunday odamlar gapirayotgan gaplariga qat’iy ishonishadi. Ularni uchar likopcha o‘g‘irlab ketgani yoki o‘g‘irlamoqchi bo‘lganida arang qochib qolganlari haqidagi cho‘pchaklarni bunday odamlar hatto ko‘zni pirpiratmay gapirib bera olishadi. Shunga qaramay, bunday odamlar bilan odatda ularning ruhiyatiga baho beruvchi psixologlardan tashqari astronomlar ham, albatta, suhbat o‘tkazishadi. Noma’lum uchar jismga “duch kelgan” shaxsdan ko‘rsatma olish, hech bo‘lmasa, bu turkum cho‘pchaklarni yig‘ish va tizimlashtirish uchun zarur bo‘lsa kerak-da. Ustiga ustak, go‘yoki o‘zga sayyoraliklar boshqaruvidagi noma’lum uchar jismga duch kelgan, unga chiqqan va o‘zga sayyoraliklar bilan muloqotda bo‘lgan bu kabi odamlar haqidagi gaplar yaqinda paydo bo‘lgan narsa emas. Deyarli bir necha asrdan beri o‘zga sayyoraliklar haqida siyqasi chiqqan gaplar bilan pul ishlash va mashhur bo‘lishni maqsad qilgan qalloblardan tortib bu haqida og‘iz ochsa, o‘zini va yaqinlari kulgiga qolishini yaxshi anglaydigan, mulohazali kishilar og‘zidan ham vaqti-vaqti bilan Jumanazar akaning hikoyasiga o‘xshash hikoyalar yangrab turadi. Odatda qalloblarning ko‘pchiligi oxir-oqibat bu haqda kitob yozib yoki o‘z xayolotini reklama brendiga aylantirib, pul ishlashni maqsad qiladi. Biroq, ta’kidlash joizki, bugungi kun ilm-fani uchun quruq og‘zaki ko‘rsatmalar, iqrorlar va “ishanovring!” qabilidagi gaplar isbot o‘rnida o‘tmaydi. Og‘zaki dalillar yetarli emas. Shu sababli ham bu singari “guvohlarning ko‘rsatmalari” hech qachon jiddiy qabul qilinmaydi. Agar ulardan birortasi o‘zga sayyoraliklar mahallasidan hech bo‘lmasa biror suvenir olib kelganida edi, balki ashyoviy dalil sifatida qabul qilinardi. Shunga qaramay, olimlar, xususan, parapsixologlar va astrofiziklar bu singari “guvohlar”ning hammasi ham qallob bo‘lishi mumkin emasligiga, ularning hammasi ham ichidan to‘qib cho‘pchak aytishga moyil “aldoqchi” emasligiga ishongilari keladi (bu ham “katta sonlar qonuni”ga o‘xshash sabab). Ulardan hech bo‘lmasa 0,001 foizi balki haqiqatan ham o‘zga sayyoraliklar bilan muloqotda bo‘lgan bo‘lishi ehtimol degan taxmin o‘zga sayyoralarda hayot mavjudligiga ishonish uchun o‘nta sababning eng zaifi tariqasida bo‘lsa-da, baribir hisobga qabul qilinadi. Xulosa o‘zingizdan... 22:29 Bugun 1 22:21 Bugun 5174 22:12 Bugun 2120 21:57 Bugun 2876 22:09, 19.11.2019 172745 17:31, 18.11.2019 166436 07:58, 19.11.2019 159082 07:36 Bugun 141181
lardan durustroq ekanini hisobdan chiqarma. Bolalar masalasida siquvga olishdan avval, qo‘lidan kelsa, Sur uni qimorda bir ezib qo‘ysin. Chog‘i kelmasa, o‘yinni cho‘zmasin. Sen menga Jamolni eslatmading, men uni tanimayman, tushundingmi? Jamshid bu amrni Tarzanga yetkazganida Axtam zimmasiga yoqimli vazifa yuklanganini bilib, mamnunlik bilan tirjaydi. Ayniqsa, Jamolbekning boshiga bir paytlar paytava o‘ralganini eshitganida rohatlanib kuldi. O‘sha kuni so‘rab-surishtirib, Sayramda katta o‘yinga tadorik borligini aniqlashdi. –Radioni eshitib turing: «Sayramga chorig‘ini sudrab borgan Axtam uyiga «Axtam boy» bo‘lib qaytdi», degan xabarni eshitsangiz, yuragingiz yorilib ketmasin, –dedi u. –Katta ketma. Jamolbek akang kartoshka bozorida senga laqqa tushadigan ovsarlardan emas, bunaqa ishlarning piri bo‘lib ketgan, o‘rischa qilib aytganda, «qimorbozlikda ko‘p itlarning go‘shtini yeb yuborgan»–. –Bunaqa gapni eshitganman, «ko‘p itlarning go‘shtini yeb», kerilgan qimorboz oxirida itday xor bo‘lishini bilmaysizmi? –Yonlaringga yana uch-to‘rt odam ollaring. O‘yin katta bo‘lsa, ko‘nga ko‘pjonlar ham tikilishi mumkin. –Kerak emas... –Kerak –Jamshid xuddi xojasi kabi qat’iy tarzda uning gapini uzdi. – Mahmadanalik kima! O‘yin paytida ham, keyin ham gapni chuvalashtir-ma. Bek akamning nomlarini tilga ham olma, yaqinligingni birov bila ko‘rmasin. Bo‘lajak ishning xatarini Tarzan anglab, «chizgan chizig‘ingizdan chiqmaymiz», degandek qo‘lini ko‘ksiga qo‘ydi. «Bu dunyoda bexatar ish yo‘q», deb hisoblovchi Sur esa, sherigining xavotirini «nozik-nihol ipak yigitning navbatdagi qo‘rqoqligi», sifatida baholadi. 323
Britaniya shahzodasi Garri va uning rafiqasi Megan Markl 6 mayda tug‘ilgan ilk farzandlariga Archi Garrison deb ism qo‘yishdi Chaqaloqning to‘liq ismi Archi Garrison Mauntbetten-Vindzor kabi yangraydi Bukmekerlar o‘g‘il chaqaloqqa Albert, Artur yoki Aleksandr deb ism qo‘yilishini prognoz qilishgan Shuningdek, shahzoda va uning rafiqasi 8 may kuni farzandlarini ommaga ko‘rsatishdi Chaqaloq 6 may kuni Londondagi Portlend shifoxonasida dunyoga kelgandi Yangi shahzoda Britaniya taxti uchun navbatda bobosi – shahzoda Charlz, amakisi – shahzoda Uilyam, uning farzandlari – shahzoda Jorj, malika Sharlotta va shahzoda Lui hamda otasi – shahzoda Garridan keyin 7-o‘rinni egallaydi
Turkiya geografiyasiga oid chala maqolalar Turkiya Turkiya shaharlari Kışlacık (Turkiya) — Turkiyaning Erzincan viloyati Kemaliye tumaniga qarashli qishloq. Manbalar Kemaliye tumanidagi qishloqlar [
Boshdan kechirgan va yo‘ldosh kasalliklar, gormonal buzilishlar Bu holatlar parodontning lokal bar’er rezistentligi pasayib, jag‘laming alveolalararo to‘siq-suyak to‘qimasining rezobeiyasi bilan kechuvchi autosensibilizaciya —va immunopatologik jarayonlarni rivojlanishiga olib keladi.
345. 350. 355. 360. 365. 370. 375. 380. «Ye tangrilar! Qanday ajib mo‘jiza bu menga ko‘ringan: Nayzam yotur o‘z poyimda; valekin men mahv qilmoqchi Bo‘lib, nayza otganim ul Eney g‘oyib bo‘ldi ko‘zimdan Endi bilsam, Olimp ahli Eneyni ham e’zozlar ekan! Uni, quruq maqtanmoqda, deb o‘ylovdim. Mayli, daf bo‘lsin) Aslo men-la bellashmoqqa dov bermaydi endi yuragi; U jon saqlab qolganidan xursand bo‘lsa kerak hozir ham. Hay, bas endi: biz muhorib danaylarni g‘animga qarshi Boshlaylik va o‘zga troyaliklarning kuchan sipaylik». Dedi, so‘ngra lashkar ichra kezib, na’ra tortdi barchaga; «O, qahramon danaylar, siz yaqin boring bugun ag‘yorga! Har bir mard-la, hordiq bilmay, otashona jang qilsin har mard! Men naqadar iqtidorli bo‘lsam hamki, bir o‘zim uchun Ko‘p dushvordir jang qilmoqlik g‘animlarning barisi bilan Yo‘q, hattoki tangri Arey va ma’buda Afineya ham Ojizdurlar bunday teran jang komiga yaqinlashmoqqa! Lekin oyoq-qo‘lim butun va qudratim bor ekan hali, Bir lahza ham chekinmasdan, jang qilurmen jidd-u jahd ila; Yov ichiga bo‘ron yanglig‘ yorib kirgum; shunda Axilles Nayzasiga to‘qnash kelgan har bir dardan sog‘ qutilmagay Shunday na’ra qildi Axill: lekin porloq dubulg‘a kiygan Hektor esa troyalik lashkarining ruhin ko‘tardi: O, dovyurak azamatlar{ Qo‘rqmang aslo siz Axillesdan. Dahanaki jang qilishga qo‘rqmam hatto xudolar bilan; Lek qilolmam nayzabozlik; ular bizdan behad qudratli. Mutakabbir Axilles ham hamma so‘zin ustidan chiqmas; Ba’zisiga amal qilsa, ba’zilarin chala qoldirur. Jang qilgum men Axill bilan, garchi otash bo‘lsa ham qo‘li, Qo‘li—otash, qalbi ila irodasi metin bo‘lsa ham) Nayzalarip ko‘tardilar yovga qarshi troyaliklar; KAyqash-uyqash bo‘ldi kuchlar, eshitildi har yonda na’ra. Shu chok birdan kumushkamon Feb Hektorning qoshiga keldi: To‘xta, Hektor! Axilles-la olishmoqdan sen o‘zingni tiy. Lashkar ichra turib jang qil, toki seni Axill yiroqdan Nayza otib, yo yaqindan shamshir ila mahv aylamasin». Dedi Feb,—va Hektor tangri ovozini qalbi bezillab Tinglar ekan, yana kirdi xomush bo‘lib olomon ichra. Lek Axilles bu payt butun quvvasini ishga solgancha, Na’ra tortib hujum qildi Troyaning o‘g‘lonlariga. Eng avval-u g‘orib qildi Otrint o‘g‘li Ifitionni. Tug‘gandi bu g‘oyat jasur sarkardani sanam Nayada Qorli Tmol poyidagi obod o‘lka— Gida kentida. 335
Tuzilgan boshlangich simpleks-jadvalni tahlil qilamiz: agar A satrda manfiy baholar topilmasa, x bazis reja optimal bo‘ladi; aks holda har bir manfiyA,; «0 ga mos keluvchi a, ustun elementlarining ishorasini tekshiramiz; agar biror A, «0 ga mos keluvchi a; ustunda musbat elementlar topilmasa, maqsad funksiyasi yuqoridan chegaralanmagan bo‘ladi va bu holda yechish jarayoni tugaydi; aks holda jadvalni o‘zgartirib yangi jadval tuzishga o‘tamiz. Yangi simpleks-jadvalni tuzish (simpleks-iteratsiya) uchun quyidagicha ish tutamiz: 1) dastlab A, = тa, munosabatdan etakchi a, ustunni aniqlaymiz; 2) b ustunning x, elementlarini mos ravishda ae, ustunning musbat 1 x, elementlariga bo‘lib, 9 ustunni 96, - 41 sonlar bilan to‘ldiramiz va bu y " Xij X 2, sonlar orasidan minimalini topamiz: 0, = ип — = —; Xi. X Uo юл 3) topilgan 98, minimal songa mos yetakchi a, satrni aniqlaymiz, etakchi satr va ustunlar kesishgan joyda yetakchi x,, elementni topamiz (4.1-jadvalda bu element to‘rtburchak ichiga olingan); 4) birinchi ustundagi ec, sonni c; bilan, ikkinchi ustundagi a, T simvolni a; bilan almashtiramiz (bu ustunlarning qolgan elementlari o‘zgarishsiz qoladi); 5) b ustun elementlarini xi, ie (J, Mi) u(j)) sonlar bilan Xx, BX, — 2 , 10 Jo (4.2) X. — — – 10 . . x= x—x. jis; Miq) i9 Jo formula bo‘yicha, a;,j-—1,2,...,n, ustunlar elementlarini xi, jeJ sonlar bilan 100 , (4.3) — 2) : Xij 2; = Xij —2 ——,1 Y; T} 10,70 formula bo‘yicha, A satr elementlarini A;,jeJ, sonlar bilan 107
Tavsiya etilgan matn:Agar siz ushbu saytga rasmlar yuklayotgan bo'lsangiz, joylashuv ma'lumotlarini joylashtirishdan saqlanishingiz kerak (EXIF GPS) Veb-saytga tashrif buyuruvchilar tashrif buyuradigan veb-saytlardan joylardagi ma'lumotlarni olish va ko'rishlari mumkin
3.10-8. da ta’kidlab o‘tilganidek, organik kimyoda oksidlanish darajasi tushunchasi o‘rniga valentlik tushunchasi qo‘llaniladi. Uglerod atomining qo‘zg‘algan holatdagi valentligi doimo to‘rtga teng; u to‘rtta kovalent bog‘lanish hosil qiladi. 15.3- $. Izomeriya Organik moddalarning xossalari faqat ularning tarkibigagina emas, balki molekulada atomlarning o‘zaro birikish tartibiga ham bog‘liq. Masalan, etil spirt (vino spirti) bilan dimetil efirning tarkibi bitta empirik formula C,H,O bilan ifodalanadi, lekin ularning xossalari turlicha: etil spirt—qaynash temperaturasi 78,3 ”C bo‘lgan suyuqlik, dimetil efir esa—23,6 "C da suyuqlikka aylanadigan gaz. Tarkibi va molekular massasi bir xil, lekin molekulalarining tuzilishi har xil, shu sababli xossalari ham turlicha bo‘lgan moddalar izomerlar deyiladi. Keltirilgan misolda etil spirt bilan dimetil efir—izomerlar. Ularning struktura formulalari quyidagicha bo‘ladi: H H H H { 1 1 H-C——0-H H 6 0—C0-—н H H H H etil spirt dimetil efir Etil spirt molekulasida vodorodning bitta atomi uglerod bilan kislorod orqali bog‘langan (qutbli kovalent bog‘lanish), shu sababli vodorodning bu atomi uglerod bilan bog‘langan boshqa vodorod atomlariga nisbatan harakatchan bo‘ladi. Dimetil efir molekulasida vodorodning hamma atomlari uglerod atomlari bilan bir xilda bog‘langan (kovalent bog‘lanish). Bu moddalarning natriy metaliga turlicha ta’siri ham molekulalarning har xil tuzilganligi bilan izohlanadi. Etil spirt natriy bilan quyidagi tenglamaga ko‘ra reaksiyaga kirishadi: 2C,H;OH 4 2Na — 20C, Hz ONat n, Dimetil efir natriy bilan reaksiyaga kirishmaydi. Peмaп C.H, uglevodorodining uchta izomeri bo‘lishi mumkin: 1) birinchisida uglerodning barcha atomlari zanjir holida bog‘langan va zanjir o‘rtasidagi har qaysi uglerod atomi faqat ikkita qo‘shni C atomlari bilan birikkan; 2) ikkinchisida o‘rtadagi 378
Kechqurun chindan ham romantik va stresssiz boshlanishi uchun juda muhimdir Boshqa kunlarda ish vaqti ortiq
Hindiston poytaxti Nyu-Dehlida bir necha kundan beri quyuq smog kuzatilmoqda Shu sababli shifokorlar shaharda favqulodda vaziyat tartibini e'lon qilishgan Ular havoning bu ifloslanishidan olinadigan zararni kuniga 50 ta sigaret chekishdan olinadigan zararga qiyoslashmoqda Shahar aholisiga smog tarqamaguncha iloji bo‘lsa ko‘chaga chiqmaslik tavsiya qilingan Hukumat 8 noyabrdan barcha maktablar va ta'lim muassasalarini yopib qo‘ymoqchi Hindlar ijtimoiy tarmoqlarda ushbu holat aks etgan suratlarni joylashtirishgan “Dehlidagi halokatli ifloslanish Hukumat idoralari faoliyat yuritadigan poytaxtda dahshatli vaziyat Shundan keyin davlatimiz rivojlanayapti, deya olamizmi?”“Dehli gaz kamerasiga aylandi, favqulodda vaziyat e'lon qilingan Havo sifati yanada yomonlashadi Bu yog‘iga nima bo‘ladi?”“Bu tong yolg‘iz qushgina Dehli markazida”“Eng yomon vaziyat Laksmi Nagarda”“Poytaxt markazi nafas olishdagi muammolarga duch kelganda”“Balkonimdan soat 11:15dagi manzara Dehli do‘zahga aylandi”“Qo‘pol qilib aytganda, Dehlining ba'zi joylaridagi ifloslanishdan ko‘riladigan zarar kuniga 50 ta sigaret chekishdan olinadigan zararga tenglashdi”“Filtrlarsiz surat, chunki smog havoni allaqachon egallab bo‘lgan”
mahsulotiga 3,890 ini bevosita va 107xini bilvosita qo‘shilishiga ta’sir qiladi. 2014-yilda Rossiya turistik bozorining 14 ta turoperatorlar tark etishdi va buning oqibatida 150 mingdan ortiq kishi moddiy va ma’naviy zarar ko‘rdi. Bankrot bo‘lgan kompaniyalarning barchasi cho‘milish hordig‘i tashkillashtiruvchi chiqish turizimi bilan mashg‘ul bo‘lishgan. Bankrotga uchrash sabablari asosan 2012-2013- yillarga nisbatan tashqi turizm ko‘lamining pasayishi bilan bo‘g‘liq. Bankrotga uchragan kompaniyalar turistik qo‘llanmalar mo‘ljallangan miqdorda rejadagi narxda (hatto demping narxida ham) sota olmadilar. Natijada, ular mehmonxona, aviakompaniyalar va boshqa tashkilotlar bilan tuzgan shartnomalarni bajarishni uddalab olmadilar. «Rosturizm»ning e’tirofiga. yuqorida eslatilgan turoperatorlar, faoliyatining tugatilishi milliy bozorining jadallanishi, uning aloqa shaffof va xavfsiz ko‘rinisholishiga imkon beradi. Shunga bog‘liq holda turoperatorlar va agentlar faoliyatini davlat nazoratiga olish taklif qilinmoqda. Rossiya turizm bozorini rivojlantirish tajribasi shuni ko‘rsatdiki, beshta yirik turistik kompaniya 2014-yilda inqirozga uchradi. Bunga Rossiyadagi turizm sohasining tizimli inqirozi sabab bo‘ldi. Ularda turoperatorlar piramida tamoyili asosida moliyalashtirilmoqda, yani fuqarolar hozirda pulni to‘lab, kompaniyaning keyingi turistlari uchun xarajatlarni moliyalashtiradi. Ularning tashrifini esa turfirmaning kelajakdagi mijozlari to‘laydi. Ushbu piramida natijasida 2014-yilning 20 kun davomida ina stakchi to‘rtta turistik kompaniya inqirozga yuz tutdi «Neva», 4Roza vetrov Mir (Ekspo-tur-u,k Labirint) (mazkur kompaniya piabrokeri «Idsal-Tur» ham aviatashishlarni to‘xtatdi). Turizm {nmoridagi bunday noxush holatga mamlakat Bosh vaziri o‘z itibyurini qaratdi va turoperatorlar faoliyatini tekshirib turishni topshirdi hamda kimning moliyaviy ta’minoti yetarli irijada bo‘lmasa uni kompaniya turoperatorlarining yagona reesetridan chiqarib tashlashni topshirdi. Turistik kompaniyalar ishining tahlili shuni ko‘rsatdiki, turistni sayohatga jo‘natish uni Churoperator chipta xarid qilishi. mehmonxonani bron «ishi, mijozni sug‘urtalashi, qator boshqa to‘lovlarni amalga ili Larur bo‘ladi. Pul to‘lovlari esa oldindan olinadi, 73
Davlatimiz rahbarining shu yil 16 iyunda qabul kilingan “Respublika iqtisodiyoti tarmoqlarini 2010/2011 yillar kuz-qish davrida barqaror ishlashga tayyorlashni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida“gi qarori ijrosi yuzasidan Andijon viloyatida ham muayyan ishlar amalga oshirilmoqda. Ayni paytda viloyat “Issiqlik manbai” ochiq aksiyadorlik jamiyati mavsumga tayyorgarlik ishlarini yakunlamoqda. Jamiyat tasarrufida 93 qozonxona mavjud bo‘lib, hozirga qadar belgilangan chora-tadbirlar asosida 4,5 kilometrga yaqin issiqlik tarmoqlari, 4 katta quvvatli, 20 kichik quvvatli qozonlar mukammal va joriy ta’mirdan chiqarildi. – Qish mavsumiga jiddiy tayyorgarlik ko‘ryapmiz, – deydi jamiyat boshqaruvi raisi S.Turg‘unov. – Shu kungacha ikkita qozonxonaga zamonaviy miniqozonlar o‘rnatildi, beshta qozonxonaning nasos tizimi to‘la ta’mirlanib, tejamkor uskunalar o‘rnatildi. Ayni vaqtda 26 qozonxonaga elektr energiyasi va 6 qozonxonaga tabiiy gaz sarfini aniq yuritish maqsadida zamonaviy elektron hisoblagichlar o‘rnatildi. E’tiborli jihati, buning natijasida, o‘tgan yillarga nisbatan materiallar sarfi 75 million so‘mga, tabiiy gaz sarfi 39 million, elektr energiyasi sarfi esa 43 million so‘mga qisqardi. Shahardagi yuzdan ortiq ko‘p qavatli uylarning uzluksiz issiqlik ta’minoti kafolatlandi.
135 11.2-rasm. ELEKTRON PIKFLOUMETR “E.EGER” firmasi (Germaniya) Pikfloumetriya texnikasini bekam-u-ko‘st va to‘g‘ri bajarish juda muhim ekanligini aytib o‘tish kerak. Yoshi 5 dan katta bo‘lgan bemorlarda PEF ni o‘lchash mumkin. PEF ning qiymatlari bemorning harakatlariga bog‘liq, shuning uchun pikfloumetriya texnikasini bemorga yaxshilab tushuntirib berish zarur: 1. To‘g‘ri natija olish uchun pikfloumetrni tik turgan yoki o‘tirgan holda ishlatish kerak. Bunda asbobning ko‘rsatkichini dastlabki holatga keltirib qo‘yiladi. Tekshiriladigan odam pikfloumetrni qo‘liga olib, tanasiga gorizontal holda ushlashi va imkoni boricha chuqur nafas olishi kerak. 2. Mundshtugini tez va kuch bilan lablari orasida mahkam qisib, imkoni boricha shiddat bilan nafas chiqariladi. 3. Sinama uch karra takrorlanadi va eng katta natija hisobga olinadi. O‘lchashda olingan qiymatlarini oddiy raqamlar ko‘rinishida yozib olish mumkin, lekin havo oqimi tezliklarini “o‘z-o‘zini tekshirish kundaligi” ga grafik ko‘rinishda yozib borilsa, ancha qulay va yaqqolroq bo‘ladi. PEF o‘zgarishlari grafigi bir nechta ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholanadi: grafikning shakliga ko‘z bilan chamalab baho beriladi, PEF ning katta qiymatlari va kecha-kunduz davomidagi o‘zgarishlar hisoblab ko‘riladi.
TATU da “USB-modеm “Bilayn” xizmati taqdimoti o‘tkazildi \| infoCOM.UZ TATU da “USB-modеm “Bilayn” xizmati taqdimoti o‘tkazildi “Bilayn” yagona aloqa opеratori (Unitel MChJ va Buzton MChJ QK) Toshkеnt axborot tеxnologiyalari Univеrsitеtida USB-modеmlari imkoniyatlarini namoyishkorona sinovdan o‘tkazdi. “Bilayn” mutaxassislari mamlakatimizning barcha shahar va viloyatlari aholisini mobil Intеrnеt afzalliklari bilan tanishtirish dasturini amalga oshirish doirasida TATU hududida ko‘chma tadbir tashkil etishdi. Bir soat ichida yuzlab talabalar 3G tеzligida sеvimli saytlariga ulanib, ommabop yangilik afzalliklarini shaxsan baholashga muyassar bo‘ldilar. Shu yеrning o‘zida brеndlashgan baland stollar yonida turgan mutaxassislardan olingan maslahatlar talabalarga 3G-dеvays imkoniyatlari to‘g‘risida batafsil axborot olishga imkon bеrdi. Aksiyani izohlar ekan, TATU ilmiy ishlar bo‘yicha prorеktori Rustam Abdurahmonov shunday dеdi: “Sir emas, zamonaviy yoshlar uchun Intеrnеtga kеng polosali ulanish mavzusi juda dolzarb hisoblanadi. Faol ishtirokchilarni esa, shubhasiz, bizning talabalarimiz mana shunday yoshlar toifasiga mansub, mobil Intеrnеt qiziqtiradi. Ish va o‘qish istalgan vaqtda va istalgan joyda Intеrnеtga kеng polosali ulanishni talab etadi. Shuning uchun «Bilayn» mobil Intеrnеtning ijobiy tomonlari haqida shunchaki hikoya qilmasdan, uni amalda ko‘rsatgani juda muhimdir. USB-modеmlar bizda katta taassurot qoldirdi. Ishonamanki, yaqin kunlar ichida talabalarimiz mana shunday modеmlar egasiga aylanadilar”. TATU majlislar zalida uyushtirilgan taqdimotda barcha qiziqqanlar o‘z taassurotlari bilan o‘rtoqlashish va kompaniya ekspеrtlariga savollar bеrish imkoniyatiga ega bo‘lishdi. Talabalar va o‘qituvchilar «Klik Modеm» tarifi shartlari, EDGE, UMTS va HSDPA tеxnologiyalarining o‘ziga xos xususiyatlari bilan tanishdilar, shuningdеk, 1 Mеgabayt trafik qiymatini qanday qilib 5 so‘mgacha kamaytirishni bilib oldilar. Unitel MChJ Toshkеnt hududiy filiali tijorat dirеktori Shuhrat Rashidov: “Biz TATU bilan hamkorligimiz shu qadar barqaror rivojlanayotganidan xursandmiz. Bugungi tajribamiz bizning bu yеrda o‘tkazayotgan birinchi ko‘chma tadbirimiz emas. “Bilayn” takliflariga qiziqish bildirgan talabalar soni borgan sari ko‘payib borayotgani biz uchun yoqimlidir. Bugun yuzlab TATU talabalari bizning abonеntlarimizga aylandilar. Umid qilamizki, ular biz bilan uzoq vaqt birga bo‘ladilar”. Eslatib o‘tamiz, “Bilayn” USB-gadjеtlarini ommaviy ravishda namoyishkorona sinab ko‘rsatish tajribasi oktabr oyida Navoiy ko‘chasidagi savdo qatorlarida o‘tkazilgan edi. Shundan bеri namoyish zonasi hududi mamlakat miqyosigacha kеngaytirilib, aksiyalarda qatnashgan ko‘plab kishilar “USB-modеm “Bilayn” xizmati foydalanuvchisiga aylandilar. « Yilning eng yaxshi axborot-resurs markazi (ARM) mutaxassisi O‘zbеkistonda intеrnеt jurnalistikaning tеxnologik asoslari va xususiyatlari »
t (, s j G r i 1 i g/ -a j J;J J U 1 U d I CJ i I ’ssi V IL t ILJJJJILJJJJllSh;;JJI • ti Bozgo‘y ’~ , Ы J iJ j J 1 n J j J J 1 Jj J J L IJ J J J n I dO! ; j = J I I ~ J J J J IjjjlL In l IDL!L ID:!n I ri . [1’_ L I ;1!ЩIJJJJn I;LJL ILl 11 t I 1Itp MUXAMMASI FERUZ
B.G‘.Ziyomuhamedov Odamlarning shaxslararo muloqotda bosh qoida o‘zaro hurmat-izzat hisoblanardi. U aytiladigan so‘zda, ohangida va hokazoda ifodalanardi. Bir-biriga murojaat qilishganda kishilarning yuzida iliqlik zohir bo‘lardi. Bu shaxslararo munosabatning ijobiy ohang kasb etishiga yordam berardi. Shaxslararo munosabatning yana bir o‘ziga xos jihati o‘z fikrini mantiqan, izchil, tugal ifodalash san’atini egallash hisoblanardi. Hamsuhbatga murojaat qilayotganda fikrini shoshilmasdan asta, ayni paytda hamsuhbat eshita oladigan darajada gapirish o‘rinli hisoblanardi. Hamsuhbat gapirayotganda uni diqqat bilan eshitish, chalg‘itmaslik odob hisoblanardi. Jamoat joylarida shovqin ko‘tarish umuman mumkin emas edi. Bundan faqat bozorgina mustasno. Bozor savdogarlarning baqir-chaqiriga to‘lib-toshardi. Biz bozorlarimizda hozir ham buning guvohi bo‘lishimiz mumkin. To‘y-tomoshalar juda fayzli bo‘lardi. To‘ylarda ko‘pkari, kurash, askiyabozlik, doston aytish kabi turli xil musobaqalar o‘tkazilardi. Odamlar yoshlariga qarab, davra-davra bo‘lib gurunglashardi. Yosh bolalarning ham o‘ziga xos turli-tuman o‘yinlari bo‘lib o‘tardi. To‘ylarimizda spirtli ichimliklar mutlaqo ichilmasdi. Yuqorida aytib o‘tilganlar xalqimiz ma’naviy merosining mingdan bir ulushini tashkil qiladi. Bu madaniy boylikni tubdan qayta o‘rganish, ularni xalqimiz ongiga singdirish ezgu ish hisoblanadi. Bugun hamma gapdon bo‘lib ketgan, buning ustiga hozir gaplashadigan emas, pul topadigan zamon bo‘lganligidan muomala madaniyati haqida gap ochsangiz odamlarni ensasi qotib, hatto achchig‘i ham keladi. Ammo, Ohunjon Hakimov aytganlaridek, "Inson insondir hamisha hamfikr, hamroz bilan". Odam hayot ekan hamisha sirdosh, yaxshi suhbatdosh qidirib yashaydi. Dunyoda ikki narsa borki, u hamisha qadrli. Biri och-nahor odamni to‘ydiradigan non, ikkinchisi g‘amgin odamni ko‘nglini ko‘taradigan so‘z. Zero, odam nafaqat fikr almashish, balki ko‘ngil olish, ko‘ngil yozish uchun hamgaplasha-98
–Sen meni yomon ko‘rishing mumkin. Sendan muhabbat talab qilmayman. Sen tushunishga harakat qil: men sizlarga kerakman. Dilfuza uning gapini eshitmaganday harakatsiz o‘tiraverdi. Dam o‘tmay aravacha g‘ildiragining ojiz g‘iyqillagan ovozi keldi. Keyin ostonaning u tomonida adasi ko‘rindi. Garchi avvalgi kungi suhbatda Dilfuza o‘gay onaning kelishiga ko‘ngan bo‘lsa-da, Shokir qizining til uchidagina rozilik berganini sezgan edi. Shu bois Dilfuzaning qilig‘i. g‘ashini keltirmadi, aksincha unga hamdard bo‘lishni istadi. Dilfuza adasini ko‘rishi bilan o‘rnidan turdi, hukmni kutgan gunohkor singari boshini egdi. Shokir qizidan uzr so‘rashni ham, uning ko‘nglini ko‘taruvchi biron gap aytishni ham, nasihat qilishni ham bilmay dovdiraganicha qarab o‘tiraverdi. Bunday muz holat uzoq davom etishi mumkin emas edi. —Ertalab borib ukalaringni olib kelasan, qizim, — dedi u. Dilfuza rizolik alomati sifatida sukut bilan javob qaytardi. Erining topshirig‘iga Qoriyeva ozgina o‘zgartish kiritdi: –Darsdan keyin ikkalamiz borib olib kelamiz... Dilfuza bu qarorni eshitib, o‘gay onasiga yalt etib qaradi, bu safar jim tura olmadi: —Kerakmas, o‘zim boraman! —dedi o‘jarlik bilan. Uning bu qaysarligi bejiz emasdi. Adasining uylanishi aniq bo‘lganda «balki uch-to‘rt kundan keyin jo‘nab qolar», degan umid uyg‘onib, o‘gay onasi ketgunicha ukalarini olib kelmaslikni ham o‘ylab qo‘ygan edi. Bolalar uyiga bormay «ukalarimni hozircha olib kelish mumkin emas ekan», degan yolg‘on bahona bilan adasini aldash ham uning rejasida mavjud edi. Qoriyevaning birga borish ahdi bu rejani buzib qo‘yishi
Zaxarovaning zaharxanda luqmasi. Xo‘sh, Moskva Toshkentga nima demoqchi? Zaxarovaning zaharxanda luqmasi. Xo‘sh, Moskva Toshkentga... 16.05.2020 15:33 0 5023 Rossiya tashqi ishlar vaziri rasmiy vakili Mariya Zaxarovaning O‘zbekistonda davlat tilida ish yuritish to‘g‘risidagi qonun loyihasi yuzasidan bergan bayonoti haqli e’tirozlarga sabab bo‘ldi. Kreml jarchilaridan biri bo‘lgan xonimning iddao qilishicha, O‘zbekistonda o‘zbek tilida ish yuritishga qaratilgan qonun loyihasining tarafdorlari juda ozchilikni tashkil etadi; binobarin, rus tilini rasmiy doiralarda to‘laligicha saqlab qolish mamlakat fuqarolari (ya’ni siz bizning) manfaatlari(miz)ga to‘g‘ri keladi! Avvalo, bu taxlit qat’iy hukm chiqarish uchun rad etib bo‘lmas isbot keltirmoq talab etiladi. Zaxarova xonim esa bu da’vosini dastaklaydigan dalil keltirolmasligi kundek ravshan. Farazan, u aytgan holat haqiqat bo‘lgan taqdirda ham, bir mamlakat TIV vakilining boshqa bir suveren davlat qonunchiligini muhokama etishi ochiqdan-ochiq ichki ishlarga aralashuv deya malakalanadi. Bu esa na milliy va na xalqaro me’yorlarga to‘g‘ri keladi. Zaxarovaning bahs-munozara uslubi ajabtovur. Uning bayonotlariga ishonilsa, butun dunyo Rossiyaga qarshi fitna to‘rini to‘qish bilan band! Qiziq, goh AQSh, goh Yevropani Rossiya ichki ishlariga aralashuvda ayblaydigan voiz xonim O‘zbekistonning ichki ishlariga bilmasdan aralashib qo‘ydimikan? Diplomatning diplomatiya tutumlariga umuman to‘g‘ri kelmaydigan bayonoti shunchaki shaxsiy nuqtai nazar ifodasi edimi? Qaydam! Tashqi ishlar vazirligi voizining bayonotini shaxsiy nuqtai nazar deb qabul qilish anoyilik bo‘lur edi. Zotan, vazirlik rasmiy vakili hamisha o‘zi mansub davlatning rasmiy pozitsiyasini ifodalashi ma’lum. Bir paytlar O‘rta Osiyo mamlakatlarida hukmfarmolik qilgan Rossiyaning «katta og‘alik» kayfiyatidan voz kechishi mushkul kechmoqda. Iqtisodi fatoratga yuz tutayotgan mamlakat siyosatdonlari esa turmushi tobora tang bo‘lib borayotgan aholini shirin o‘tmish xotiralari bilan aldash-allalashga urinmoqda. Zaxarova xonimning zaharxanda kulgiga yo‘g‘rilgan bayonoti ham u mansub siyosiy boshqaruvning imperiyachilik qutqusiga asir bo‘layotganiga shohidlik bermoqda. Sir emas, Rossiya prezidenti Vladimir Putin SSSRga xayrixohligi, ta’bir joiz bo‘lsa, u davrga ayricha muhabbatini yashirib o‘tirmaydi. Propagandaga mukkasidan ketgan rasmiy matbuot ham qizil saltanatning ildizi qon bilan sug‘orilganini zo‘r berib xaspo‘shlashga urinadi. Josuslik idorasi tarbiyalanuvchisi bo‘lgan prezidentning o‘zi ko‘plab intervyularida SSSR parchalanganini fojia va xato deb atagan. «Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi – Kremlning sobiq SSSRni qayta tiklashga qaratilgan geosiyosiy loyihasi» degan xavotirli qarashlar ham o‘z-o‘zidan paydo bo‘lib qolmagan, albatta. Moskva orbitasidan chiqib ketishga urinish qanday oqibatga olib kelishini esa parokanda etilgan Ukraina misolida ko‘rdik... Tahlilchilarga ko‘ra, Kreml sobiq mustamlakalardagi milliy uyg‘onish, milliy tilga qaytish harakatlarini juda og‘riqli qabul qiladi. Masalan, bir necha yil oldin Qozog‘istonda milliy til nufuzini oshirish masalasi ko‘tarilganda ham Moskva o‘z e’tirozini keskin tarzda bildirgan edi. O‘shanda prezident Putin «Qozog‘iston tarixan davlatchilik an’analariga ega bo‘lmagan» degan iddao bilan Nursulton Nazarboyevga go‘yo «shifrlangan xabar» yo‘llagan edi. Yangi O‘zbekiston uchun ham shimoldagi katta qo‘shnidan «serma’no mujdalar» yo‘llanishi yangilik bo‘lmay qoldi. Esingizda bo‘lsa, M.Zaxarovadan avval Rossiyaning yana bir ayol mulozimi – parlament yuqori palatasi raisi Valentina Matviyenko ham O‘zbekistonning suveren davlat ekanini «unutib», podadan oldin chang chiqargan edi. «O‘zbekiston prezidenti (Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqiga qo‘shilish masalasida) qaror qabul qilib bo‘ldi» degan edi Matviyenko xonim... Tahlilchilarga ko‘ra, tobora ihotalanish tomon yuz burayotgan Rossiya bilan munosabatlarda yetti emas, yetmish marta o‘lchab ish ko‘rmoq kerak. Bunda esa sinovdan o‘tgan eski usul: ko‘p vektorli siyosat qo‘l keladi... Rossiya O‘zbek tili Mariya Zaxarova
Yakunlanib borayotgan 13 avgust, dushanba kuni O‘zbekiston va jahonda yuz bergan voqea-hodisalar hamda yangiliklarning eng muhimlari va eng saralari bilan KUN.UZ dayjestida tanishtiramiz. O‘zbekiston xabarlari Senat kengashi to‘ylar bo‘yicha yangi qaror qabul qildi O‘zbekistonda Qurbon hayiti sanasi ma'lum bo‘ldi O‘zbekiston TIV poytaxtda «Tolibon» idorasi ochilishi haqidagi xabarlarni rad etdi Daraxtlarni noqonuniy kesishga javobgarlik choralari kuchaytirilmoqda O‘zbekistonda yevro kursi 8888 so‘mgacha tushdi. Fevralda u deyarli 10200 so‘m edi Test sinovlari va ta'lim Jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti sirtqi bo‘limi uchun ijodiy imtihonlar boshlandi Milliy universitet tarkibida o‘zbek-isroil qo‘shma fakulteti tashkil etiladi Xalq ta'limi vazirligi Koreya Respublikasining Ta'lim vazirligi bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ydi Jamiyat xabarlari «To‘rt chegara postidan o‘tib...». So‘x anklavining ikkita katta muammosi «Marg‘ilon mehribonlik uyi» sudlanuvchilari yengil jazo bilan qutuldimi? Toshkentda piyodalar o‘tish joylarida avtomobillar tezligi 30 km/soatgacha pasaytirilishi mumkin O‘zbekistonda «Halol» standarti qachon joriy etiladi? Tadbirkorlar kech soatlarda alkogol mahsulotini sotmaslik haqida ogohlantirilmoqda Silni yengib o‘tgan va silga chalinganlarga yordam qo‘lini cho‘zayotgan inson qissasi Jahon xabarlari Erdo‘g‘an: AQSh Turkiyaning ortidan pichoq urmoqchi Turkiyani valyuta inqirozi qamrab oldi: lira rekord darajagacha quladi Turkiya-AQSh munosabatlari. Inqiroz qanday yakun topadi? Turkiyadagi inqiroz domino tamoyilini boshlab berdi Kreml: Putin hozircha AQShning yangi sanksiyalari bo‘yicha ko‘rsatmalar bermadi Sport xabarlari Osiyo o‘yinlari O‘zbekistonda namoyish qilinadimi? Ektor Kuper O‘zbekiston terma jamoasi yig‘inini 22 avgustda boshlaydi Shahram G‘iyosov va Murodjon Ahmadaliyevning navbatdagi raqiblari ma'lum bo‘ldi O‘zbekiston terma jamoasi Toshkentda 3ta o‘rtoqlik o‘yini o‘tkazadi
19:00 da “Tez yordam” mashinasi bizni 14-bolalar kasalxonasiga olib keldi, u yerda Tohir ismli bosh shifokor o‘rinbosari ko‘rikdan so‘ng bolamizni zudlik bilan reanimatsiyaga joylashtirdi (buning uchun unga ta’zim qilaman) Shifokor Jasurning tanasidagi jarohatlar bir necha shaxs tomonidan amalga oshirilgan do‘pposlash oqibatida paydo bo‘lganini aytdi Vrachlar shu zahoti boladagi barcha tan jarohatlarini suratga tushirib olishdi
Sumayro Murod. Payg'ambarimizni (s.a.v.) yig'latgan hodisalar ( 32142 marta o'qilgan) Chop etish Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:27:40 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:28:35 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:29:10 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:29:36 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:29:52 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:30:10 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:30:47 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:31:13 Mahdiyah 18 Oktyabr 2006, 07:32:32 Mahdiyah 19 Oktyabr 2006, 13:41:19
"Ul zot 70 yildan ortiq vaqt davomida mamlakat yaxlitligi va jadal rivojlanishining ramzi bo‘lib kelgan, Qirollikning global iqtisodiyot va siyosatda yetakchi davlatlardan biriga aylanishiga, uning xalqaro maydondagi obro‘ va e’tiborini har tomonlama oshirishga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk davlat arbobi edi", deyiladi davlatimiz rahbarining ta’ziyanomasida.Prezidentimiz ushbu musibatli damlarda Qirolga, oilasining barcha a’zolariga va butun Buyuk Britaniya xalqiga taskin so‘zlarini bildirdi hamda sabr-toqat va bardamlik tiladi.O‘zA
Uprocheniye leninskogo soyuza rabochix i krestyan 91 ditami!7. V to je vremya burjuaznыe natsionalistы rasprostranyali ljivыe sluxi o zemelnoy reforme. V etoy svyazi odin iz gorkomov partii v telegramme na imya VSIK (1922 g.) pisal: «V nastoyaщee vre mya rasprostranyayetsya upornaya provokatsiya v tom duxe, chto resheniyem Moskvы likvidiruyetsya zemreforma v interesax kulakov-kolonizato rov ... jelayem tverdoye slovo proletarokoy Moskvы»18. Nekotorыe nesoznatelnыe elementы schitali, chto s vvedeniyem nepa reforma budet otmenena. 11 yanvarya 1922.g. SK RKP (b) napravil pismo v SK KPT, rezko osudiv oshibochnыe vzglyadы otdelnыx kommu nistov po voprosam «epa i zemelnoy politiki Sovetskoy vlasti v Turkestane. V chastnosti, v pisme otmechalos, chto «gluboko oshibochnы i sovershenno poverxnostnы vzglyadы tex tovariщey, kotorыe schitayut, chto ’provedeniye novoy ekonomicheskoy politiki v Turkestane doljno povesti k peresmotru zemelnoy politiki Sovetskoy vlasti, napri mer— peresmotru Semirechenskoy zemelnoy reformы, vozvrativshey kirgizskomu naseleniyu zaxvachennыe u nego zemli; eti vыvodы sut staroye kolonizatorstvo pod novыm flagom, sovershenno lojno pripi sыvayuщee Sovetskoy vlasti gotovnost vernut kirgiza v kabalu. SK RKP sanksioniroval semirechenskuyu zemelnuyu reformu... i ne dopustit nikakogo vozvrata k proshlomu...»19 Eti raz’yasneniya SK RKP (b) kommunistam kraya po povodu prove deniya nepa imeli ogromnoye znacheniye v ukreplenii drujbы narodov Turkestana s velikim russkim narodom, uprochenii soyuza rabochego klassa s trudovыm dexkanstvom i obyedinenii russkogo krestyanstva i dexkanstva Turkestana dlya borbы protiv obщego vraga. Posle zaversheniya zemelno-vodnoy reformы v Semireche Prezi dium VSIK RSFSR, obratilsya k naseleniyu Semirechenskoy oblasti s raz’yasneniyem yee znacheniya. V obraщenii podcherkivalos, chto «zemre forma provodilas v Semireche s vedoma i soglasiya VSIK dlya urav neniya v pravax na vodu i zemlyu tuzemnogo i russkogo naseleniya. Vse to, chto prodelano Sovetokoy vlastyu v oblasti zemleustroystva, ne podlejit izmeneniyu, nikakogo vozvrata otobrannoy zemli i imuщe stva, obratnogo vseleniya i vыseleniya ne budet»20. 22 sentyabrya 1922 g. Komissiya VSIK po delam Turkestana i TurSIK vыstupili s obyedinennыm obraщeniyem «Ko vsemu naseleg ni-yu Djalalabadskogo, Bazarkurganskogo i Uzgenskogo rayonov Fer ganskoy oblasti». V obraщenii govorilos: «Vsyakiye provokatsionnыe sluxi, kotorыe pыtayutsya vnesti rozn v sredu dexkanstva i russkogo krestyanstva, doljnы bыt presechenы v korne. Pust tverdo znayet russkiy krestyanin, chto razgovor o dalneyshem pereselenii—kontr revolyutsionnaya vыdumka. Pust tverdo pomnit kajdыy dexkanin, chto vpred nikakix samovolnыx zaxvatov dopuщeno ne budet i vinovnыe v etom budut karatsya po surovomu revolyutsionnomu zakon-u»21. V provedenii zemelno-vodnoy reformы aktivnoye uchastiye pod ru kovodstvom partii prinyal Soyuz «Qoshchi», sozdannыy na baze kombedov po postanovleniyu V syezda KPT (sentyabr 1920 g.). On sыgral ogrom-. nuyu rol v splochenii .russkoy i mestnoy trudovoy bednotы vokrug par-17 Gaz. «Krasnaya Fergana», 17 iyunya 1921 g. 18 G. I. J yel tova, Iz istorii osuщestvleniya natsionalnoy politiki partii v oblasti agrarnыx otnosheniy v Turkestane (1920—1923 gg.), Uchenыe zapiski Tash kentskogo gospedinstituta im. Nizami, kafedra istorii SSSR, vыp. XXIII, ch. III, Tashkent, 1960, str. 60. 19 Sotsialisticheskoye pereustroystvo selskogo xozyaystva v Uzbekistane (1917— 1926 gg.). Sbornik dokumentov, Tashkent, Izd-vo AN UzSSR, 1962, str. 167. 20 Turkestanskaya pravda, 25 avgusta 1922 g. 21 SGA UzSSR, f. R-29, op. 3, d. 1035, l. 1—2.
video \| ukkosha.shosh.uz - Part 2 Bosh sahifa » Teg arxivlari: video (саҳифа 2) Teg arxivlari: video 1-dars. Mavzu: Tafsir fani, uning mazmun-mohiyati va undagi ayrim istilohlar Ustoz: Salohiddin Sharipov Vaqt: 46 daqiqa 18 soniya Tas-IX Yuklab olish Muslim.uz O‘zbekiston musulmonlari idorasi batafsil » Juma mav’izalari (video). Haj – beshinchi rukn Juma mav’izalari (video). Tafriqa – kulfatdir Juma mav’izalari (video). Din – nasihatdur! Ramazon hayitingiz muborak bo‘lsin! (video) «Mo‘yi Muborak» «Ukkosha» jome’ masjidida hayit mav’izasi va xutbasi Ilhomjon Madaliyev, imom xatib batafsil » Eslatma: Hayit namozini o‘qish tartibi Hayit namozi quyidagicha o‘qiladi: Imom domla iftitoh (namozni ochuvchi) takbiri – “Allohu akbar”ni aytsa, muqtadiy (imomga ergashuvchi namozxon): “Qiblaga yuzlangan holimda, hayit namozini xolis Alloh uchun, o‘qishni niyat qildim”, deb “Allohu akbar” takbirni aytib namozga qo‘shiladi va sanoni o‘qiydi. So‘ngra imom domla uch bor takbir aytadi. Muqtadiy ham qo‘lini qulog‘i barobariga ko‘tarib takbir aytadi. Takbirlar orasida qo‘lni bog‘lamasdan, yonga tushiriladi. ... batafsil » Juma mav’izalari (video). Zakot-moliyaviy ibodatdir
mezonlarni almashtirish, asosiy va yordamchi jarayonlarni yoki faoliyat jarayonini takomillashtirish zarur bo‘ladi. Faoliyatning muvaffaqiyatsizliklari va natijalarning zamonaviy talablarga mos kelmayotganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olib, tizim mavjud bo‘lgan muammolarni o‘z salohiyati darajasida eski usullar asosida hal qilishga harakat qiladi. Tanglikni bartaraf etish tizimni qayta tashkil etish asosida amalga oshiriladi. Pedagogik jarayonlar bir butun organizm sifatida ichki o‘zgarishlarga asosan rivojlanadi va “o‘zaro aloqalar tizimi barqarorlashadi. Maqsadga erishishdagi vazifalar, turli xil muammolarni hal etish zamonaviy usullar yordamida amalga oshiriladi, natijalar zamon talablariga moslashadi va pedagogik tizim samaradorligi ta’minlanadi. Ta’lim muassasalaridagi mavjud muammolarni hal qilish yo‘nalishidagi yondashuvlar, an’analar, taomillar, belgilangan tartib va me’yorlarni o‘z ichiga oluvchi ta’lim muassasasi madaniyati pedagogik tizimning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ta’lim muassasasi falsafasi va madaniyatini (boshqaruv, pedagogik, o‘quv, ma’naviy) o‘zaro moslashtirish juda zarur: Pedagogik jarayonlarni samarali tashkil etish va boshqarish uchun rahbarlar va jamoaning boshqa vakillaridan iborat ta’lim muassasasining ichki boshqaruvi, ya’ni ichki nazorat tashkil etiladi. Ta’lim muassasasi jamoasi —bu murakkab tizim bo‘lib, o‘quv va mehnat faoliyatini qoniqarli tashkil etish, shuningdek, ta’lim muassasasi faoliyatining natijalariga o‘z ta’sirini ko‘rsatuvchi rasmiy va norasmiy, gorizontal va vertikal, shaxslararo va mehnat faoliyatiga oid aloqalar hamda munosabatlarni qamrab oladi. Ta’lim muassasasi boshqaruv faoliyatining tizimli ob’yekti sifatida quyidagi xususiyatlarga ega: -zaruriyat, imkoniyat, ta’lim muassasasining ko‘rsatkichlari va o‘z qobiliyatini baholash mezonlarini hisobga olish asosidagi rivojlanish yo‘nalishi; - uning salohiyati, funksional imkoniyatlari, individualligi va madaniyligi; 19
AQSH sobiq prezidenti Donald Tramp amaldagi davlat rahbari Jo Bayden ma’muriyatining harakatlari jahon urushiga olib kelishi mumkinligini aytdi, deb yozadi Newsmax. “Mamlakatimizni yana buyuk qilishimiz kerak. Ukraina va Rossiya bilan sodir bo‘layotgan voqealar tufayli biz jiddiy xavf ostidamiz. Ularning (AQSHning hozirgi ma’muriyati — tahr.) bu vaziyat bilan kurashish uchun tanlagan yo‘li jahon urushi bilan yakunlanishi mumkin. Ularning qilayotgan ishlari ahmoqona”, — dedi Tramp. Siyosatchining so‘zlariga ko‘ra, hozir butun dunyoda Qo‘shma Shtatlarga “hurmat ko‘rsatilmayapti”, Xitoy esa jahonning super davlatiga aylanib bormoqda, Eron bo‘lsa tez orada yadroviy davlatga aylanadi. Tramp Qo‘shma Shtatlar retsessiyaga yuz tutayotganini qo‘shimcha qilib, iqtisodiy vaziyatni “katta falokat” deb atadi. Shuningdek, sobiq prezidentning aytishicha, u 2024-yilda bo‘lib o‘tadigan prezidentlik sayloviga nomzod sifatida qatnashishiga xalal beradigan biror nimani ko‘rmayapdi. Tramp avvalroq 2024-yilgi saylovlarda prezidentlikka nomzodini qo‘yishini tan olgan edi. Amaldagi davlat rahbari Jo Bayden ham ushbu saylovda ikkinchi muddatga nomzodini qo‘yish niyatida ekanini bildirgan. Tramp AQSHdagi iqtisodiy vaziyat haqida ham gapirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat iqtisodiyoti tanazzulga yuz tutmoqda. “Bu ikki yildan keyin sodir bo‘ladigan narsa emas. Biz tanazzuldamiz”, — deydi u. Sobiq prezidentning fikricha, iqtisodiyotdagi muammolar neftdan voz kechish va yashil energiyaga o‘tishga urinishlar bilan bog‘liq. Tramp shu sababli yoqilg‘i narxi ko‘tarilgani va bu inflyatsiyaning oshishiga olib kelganini aytdi.
darom adlar vujudga keladi M oddiy ishlab chiqarish sohasida birlamchi nisbatan k o ‘rib chiqiladi X o‘jalik subyekti o ‘z ixtiyoriga kelib tushgan jam g'arm asi va ijtimoiy sug‘u rta fondiga majburiy to'lovlarni ajratadi
Pd » mashg‘ul edi. Chaqirilmagan «mehmon»jlarning avzoyidan xavfsiragan shahzoda o‘zini muhofaza qilishga urinadi. Ammo ular shahzodani ushlab, qo‘l-oyog‘ini bog‘lab, ovozini chiqarmay qal’a devori tagiga olib chiqadilar va o‘sha yerda xanjar bilan boshini tanidan judo qiladilar. Ertasi tong chog‘ida mastlikdan hushyor tortgan Sulton Xusayn Boyqaro tundagi maishat asnosida farmonga muhr bosgani yodiga tushib, Nizom ul-Muyakni chaqirib, farmonning mazmunidan ogoh bo‘lgach, darhol «saltanatimizning ulug‘vor mevasi, ko‘z qorachig‘imizga hech bir ziyon-zahmat yetkazma-sinlar2, — deb ko‘rsatma yozdirib, Ixtiyoriddin qal’asiga jo‘natadi. Ammo vaqt o‘tgan edi. Hukm esa shoshilinch ravishda ijro etilgandi. Ertasi kuni maqtul shahzoda MuhammadMo‘min Mirzoning jasadi shohona marosimlar bilan Badi’a madrasasiga dafn etiladi. Shunday qilib, o‘n bir yoshli shahzoda MuhammadMo‘min Mirzo qabihlik, munofiqlik va xusumatning qurboni bo‘ladi. MuhammadMo‘min Mirzoning xiyonatkorona qatl qilinishi, Badiuz-Zamon Mirzoni o‘z otasi Sulton Husayn Boyqaroga nisbatan xundor dushmanga aylantiradi. Shuningdek, Sulton Husayn Boyqaroning boshqa o‘g‘illarini ham qahr-g‘azabini qo‘zg‘atib, otalariga nisbatan ishonchsizlik, mehrsizlik hamda adovat cho‘g‘ini yallig‘lantirib yuboradi. b MuhammadMo‘min Mirzo yosh bo‘lsa-da ma’rifatli kishilar davrasida tarbiya ko‘rgan aqlli, ziyrak va jasoratli shahzoda edi. Zotan Sulton Husayn Boyqaro o‘g‘illari va nabiralari orasida aqli barkamol hamda sohibi saltanatga arzigulik shahzoda—Muhammad Mo‘min Mirzo edi. Ulug‘ amir Alisher Navoiy yosh shahzodaga e’timodi baland bo‘lib, mamlakat, el-yurt va saltanatning kelajak taqdiri MuhammadMo‘min Mirzoning oqilona sa’y-harakatiga bog‘liq deb bilardi. MuhammadMo‘min Mirzo qatl etilgan paytda, ulug‘ amir Alisher Navoiy muqaddas Mashhad sharif ziyoratida edi. U mash’um voqeadan uch kun o‘tgach, Hirotga qaytadi. MuhammadMo‘min Mirzo fojiasini eshitib, ko‘p yig‘lagan ekan. Tarixchi Xondamirning so‘ziga qaraganda, ulug‘ mutafakkir Alisher Navoiy «MuhammadMo‘min Mirzo fojiasining kelajak asorati haqida gapirib, shunday degan ekanlar: «Mo‘min Mirzo fojiasi xuddi Shayx Majiddin Bag‘dodiy fojiasiga o‘xshaydi. Zotan Shayx Majiddin Bag‘dodiy qatlidan so‘ng ko‘p o‘tmay, Turondan Erongacha bo‘lgan yerlar Chingizxon otining tuyog‘i ostida qolib kul tepaga aylandi. Jafokash xalq qatli omga (umumiy qirg‘in) mahkum qilindi. Alhol MuhammadMo‘min Mirzoning qatli tufayli ulug‘ bir fitna vujudga kelib, mamlakat vayron bo‘lib, fuqaro boshiga cheksiz musibat va qirg‘in tushmog‘idan qo‘rqadurmen». Darvoqe, andak fursat o‘tishi bilan deb, afsuslanib yozadi Xondamir, o‘zbek lashkari Xurosonga bostirib kirib, mamlakatni poymol qilib, fuqaroni cheksiz musibatlarga giriftor qildi. MuhammadMo‘min Mirzoning xoinona qatl qilingan xabarini eshitgan Badiuz-Zamon Mirzo bir lahza hushi boshidan uchib, farzandi arjumandining firoqi-da kuyib, barcha harbiy guruh boshliqlariga lashkarni to‘plashga farmon beradi va o‘g‘li uchun qasos olish niyatida otasi Sulton Husayn Boyqaroga qarshi urush e’lon qiladi. Sulton Husayn Boyqaroning eng yaqin kishisi, ulug‘ amir Alisher Navoiyning muxlisi Xo‘ja Afzaliddin Muhammad Kermoniy bir necha yillardan buyon Iroqda istiqomat qilardi. Shahanshoh doim uning nomini yaxshi soatlarda tilga olishini hamda ulug‘ yemir Alisher Navoiy orziqib sog‘inganligini eshitib, 1498-yilda Xurosonga qaytib keladi. Uning qaytib kelganidan shahanshoh behad xursand bo‘ladi. Bu paytda Sulton Husayn Boyqaro O‘lang-nishin mavzeidagi o‘rdugohda o‘g‘li Badiuz-Zamon Mirzoning navbatdagi hujumini kutib turardi. Mamlakatning barcha ishlari Nizom ul-Mulk va uning avlodlari qo‘lida edi. MuhammadMo‘min Mirzoning qatlidan so‘ng, shahanshohda Nizom ul-Mulkka nisbatan gina-kudurat vujudga kelib, undan ixlosi qaytgan, ilojini topsa mansabdan azl qilib, xonavayron qilishga tayyor edi. Alhol Xo‘ja Afzaliddinning kelishi shahanshohga ilhom bag‘ishlab, amir Alisher Navoiy bilan mashvarat qilib, Xo‘ja Afzaliddinni oliy martabaga ko‘taradi hamda Nizom ul-Mulk va uning avlodiga qarshi pinhona kurashni boshlaydi. Bu kurashning boshida Xo‘ja Afzaliddin turadi. 1498-yil 13-may yakshanba kuni Nizom ul-Mulkning qaynog‘asi E’mod ul-Islom hibsga olinadi. U yigirma yildan ziyodroq davr mobaynida vazirlik mansabida qoyim edi. 23- maydan boshlab Xo‘ja Afzaliddin 132
TVI i S G ish() Uar!) Crm €Crm Si —— — —4 o –? o– amo ko‘ lr, 6.6-rasm. Maydon tranzistorli modulyatorning soddalashtirilgan sxemasi. (0) -U; ia) it) o! a) b.7-rasm. Maydon tranzistorli modulyatorining ishlashiga oid vaqt diagrammalari. Tranzistor xarakteristikasini siniq chiziq bilan approksimatsiyalaymiz. Ish nuktasi Yes– siljish kuchlanishi orqali orqali A nuqtada o‘rnatilgan. s noldan boshlab «!(S kuchlanish Yes bilan birga 95
13 Ilova oynalari o’z o’lchamlarini qanday chegara doirasida o’zgartira oladi? O’lchamni o’zgartirishda hech qanday cheklanishlar mavjud emas
Ikki tomonlama geogridli dastur Ikki tomonlama geogrid zaif poydevorni mustahkamlash uchun ishlatiladi: geogrid poydevorning yotoq imkoniyatlarini tezda yaxshilaydi va turar-joylarning rivojlanishini nazorat qiladi Yo'llar bazasining
O‘tgan yil Britaniya hukumati vakillari Rojdestvoni bayram qilgani ma'lum bo‘ldi. O‘shanda oddiy inglizlarga hatto joni uzilayotgan qarindoshlarini borib ko‘rish ham taqiqlangandi. Buyuk Britaniya hukumati yaqinda mamlakatga koronavirusning navbatdagi to‘lqini kirib kelishi munosabati bilan yangi cheklovlar haqida e'lon qilishiga to‘g‘ri kelishi mumkin. 11 dekabr holatiga 633 kishi omikron shtammini yuqtirgan. 10 dekabrda esa koronavirusga chalinish bilan bog‘liq jami holatlar soni 58 mingdan ko‘proqni tashkil etgan. Kasallikni yuqtirish holatlari muayyan chegaradan oshsa, hukumat 18 dekabr kuni yangi cheklovlarni e'lon qilishni rejalashtirmoqda, - deya xabar bermoqda The Guardian. Ushbu cheklovlar orasida – kontaktda bo‘lgan shaxslar uchun uzoqroq davom etuvchi karantin, binolar, jumladan, bar va restoranlarda niqob taqish majburiy bo‘lishi va ijtimoiy kontaktlarni cheklash kabilar bor. Yangi to‘lqin kirib kelishi va koronavirusga qarshi choralarning kuchaytirilishi bosh vazir Boris Jonson markazda bo‘lgan siyosiy mojaro bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi. OAV bir yil avval mamlakatda qat'iy cheklovlar amalda bo‘lganida hukumat a'zolari Jonsonning Dauning-stritdagi qarorgohida ziyofat uyushtirganini aniqladi. Endi esa 8 dekabr kuni Jonson yangi cheklovlar haqida e'lon qilganida matbuot uning axloqiy obro‘yiga putur yetgani haqida yozdi. Mojaro quyidagicha rivoj topdi: 30 noyabr kuni Daily Mirror o‘tgan yil 18 dekabr kuni bosh vazirning Dauning-stritdagi qarorgohida Rojdestvo bayramiga atalgan 40-50 kishilik ziyofat bo‘lib o‘tgani haqida yozdi. O‘sha vaqtda Londonda ikki kundan beri yopiq binolardagi yig‘ilishlarni butunlay taqiqlovchi qat'iy lokdaun amal qilayotgandi. Ziyofatning ertasi kuni esa Jonson matbuot anjumanida ta'til vaqtida lokdaun kuchaytirilishi munosabati bilan Rojdestvo bayramlari deyarli bekor qilinayotganini e'lon qildi. Daily Mirror e'lon qilgan maqolaga javob tariqasida bosh vazir apparati matbuot xizmati ziyofat vaqtida hech qanday qoida buzilmaganini ma'lum qildi. Keyingi bir necha hafta davomida kabinet a'zolari, jumladan, Boris Jonsonning o‘zi ham o‘sha vaqtda amalda bo‘lgan qoidani buzgan ziyofat bo‘lganini rad etishda davom etdi. OAVdagi maqolalarni esa «o‘tgan yil voqealarini spekulyatsiya qilish» deb atadi. Skotlend-Yardda 2020 yil dekabrida «hukumat binosida cheklov choralari buzilishi haqida ko‘plab shikoyatlar kelib tushgani, biroq o‘tib ketgan sana bilan uni o‘rganmoqchi emasliklari»ni ma'lum qilishdi. 7 dekabr kuni ITV telekanali bosh vazir qarorgohida brifing repetitsiyasi videoyozuvini e'lon qildi. Unda Boris Jonson maslahatchilari, jumladan, uning matbuot kotibi Allegra Stretton ham jurnalistlarning o‘tgan yilgi ziyofat to‘g‘risidagi noqulay savollariga qanday javob berish haqida hazillashishgan. Videoda Stretton kulgan holatda, hayron bo‘lgancha shunday deydi: «To‘g‘ri, qanday javob beramiz?» Keyin esa bu ziyofat emas, vino va pishloqli, ijtimoiy masofa saqlanmagan holda o‘tkazilgan ishga oid uchrashuv bo‘lganini aytadi. Ertasi kuni, 8 dekabrda vazirlar jurnalistlar bilan intervyuni bekor qildi. Studiyadagi boshlovchilar mehmonlar uchun o‘rindiqlar bo‘shligi holida voqealarni sharhlashdi. Kechga yaqin Allegra Stretton ko‘zida yosh bilan avvalroq e'lon qilingan videodagi noo‘rin hazili uchun iste'foga chiqdi. Parlament sessiyasida Boris Jonson ham uzr so‘rashiga to‘g‘ri keldi, faqat ziyofat uchun emas, OAVda tarqalgan video uchun kechirim so‘radi. 9 dekabr kuni parlament tekshiruvida nafaqat 2020 yil 18 dekabr kuni Dauning-stritdagi ziyofat, balki koronavirus qoidalarini buzgan holda o‘tkazilgan boshqa ikkita – noyabr oyida o‘sha binoda va 2020 yil dekabr oyida sog‘liqni saqlash vazirligida o‘tkazilgan bayramlar ham tekshirilishi ma'lum bo‘ldi. 2020 yil 18 dekabr kuni o‘tkazilgan ziyofatda bosh vazir matbuot xizmati rahbari o‘rinbosari Jyek Doyl nafaqat ishtirok etgan, balki tabrik bilan so‘zga chiqqani va mukofotlar tarqatgani haqida 10 dekabrda OAV tomonidan xabar berildi. The Times esa ziyofat tasodifan bo‘lgani haqida yozgandi. Aslida esa unga bir necha hafta oldin tayyorgarlik ko‘rilgan. Jonsonning o‘zi mazkur tadbirda ishtirok etmagan, biroq uning o‘tgan yili mojaro bilan ishdan ketgan sobiq maslahatchisi Dominik Kammings bosh vazir Rojdestvoni rezidensiyadagi shaxsiy xonadonida nishonlaganiga ishontirmoqda. YouGov ijtimoiy xizmat ma'lumotlariga ko‘ra, mojaro fonida Boris Jonson reytingi karerasi boshidan beri eng past ko‘rsatkichga tushib ketdi (29 foiz), antireyting esa rekord darajadagi 59 punktni tashkil etgan. OAVda Boris Jonsonning qo‘l ostidagilari barcha uchun amalda bo‘lgan taqiqlarni chetlab o‘tgan holda ziyofatda ishtirok etgan bir vaqtda, kasalxonalarda koronavirusdan joni uzilayotgan qarindoshlarini ko‘rish uchun borolmagan odamlarning g‘azabli fikrlari paydo bo‘lmoqda. «Millionlab britaniyaliklar o‘z rejalarini bekor qilib, Rojdestvoni yakka o‘tkazishga majbur bo‘lgan, bayramni nishonlash imkoniyatiga ega bo‘lmagan, kasalxonada joni uzilayotgan qarindoshlari bilan vidolasha olmagan bir vaqtda bosh vazirning o‘zi Dauning-stritda ichkilikbozlik uyushtirishga ruxsat berib, o‘z qoidalarini buzgan. Ular qoidalarni buzgan. Endi esa sizning ustingizdan kulishmoqda» Buyuk Britaniya Liberal-demokratik partiyasi Boris Jonsonni liberal-demokratlar hammadan ko‘proq ayblamoqda. Ular korrupsiyada ayblanganidan keyin ishdan ketgan Konservativ partiyadan bo‘lgan deputat Ouen Pattersonning parlamentdagi joyiga da'vogarlik qilmoqda. Biroq bosh vazirning partiyadagi safdoshlari ham unga ochiqchasiga qarshi chiqmoqda. OAVda Jonsonning bosh vazirlik muddati boshlanganidan beri partiyadagi eng yirik ichki muxolifat haqida xabar bermoqda. Jonsonni partiyaning ishonchsizlik votumidan uning o‘rniga aniq nomzodning yo‘qligigina qutqarmoqda, deya yozmoqda Bloomberg.
4.3. Kokotti’aIu RL ago!ag 95 II, orega4op <r $a!&sh^[dt§ g §a tz’a^ap KaDop-JkoAgt NozIazg (1puLas!1. 4.3.6-1a’g!]G. A§ag NE 8(M) ’o‘!za, i oЫa (r 1oka! oChsNouI ni!shos\| s!yeuPas. 4.3.7-yez!a!;ta. oka! oChsouI za!tod \|a’gSh kogge’ ’ep!- $ap ua i g t t 1ap!az&a 6§4^ yeta». Na<doa!ap sr = t\(k-) oChvsh. Vi uyegs!a t\ ’o8^a Ыg pogta! uaptseI M (1a§112 ’oChvt. II oIa N\ = N • &, ’i uyegs!a k- M pщ§ ta gk a g^a Ыpk-MgNv&p v gt y ztr D ua g ’oChta^ap orega!yug ’o‘!asI ua g = tx(A:) 0vg!p!1 ^agavd [14; 1:azs^^^ 4.3]). Kauzapk! k Ye 8(M) [26; keogeta 5.1.2], zipt§ isip \|kkya 1oka! oTSsouN orega!yugshp§ ko^rauktav! N\ = K • k ’ a t 1oka! oChsou ’oChas. Vipyap keut sr = g (/g-) ’aut!ap§ap ashya pogta! uaptseI un 1oka! oChsouI M (1a§1 za!toya (1e ЫzoЫaupyg. 4.3.8-’a’pG. sЫuopu 1 < r < o o u a 0 < a < 1 zop!ap isip (1o M (1a§1 oregayug!ag NpeaIsh e^Iaugshg ua zi peaIa 4.3.9-(;yeogeta. ta 1tea! g 12pNap!az§a ’ o§^ yeta». x Gipkzxua t 5 s!a pogta ’o‘!asI ua i at g sh 1ap!av§a oy’ Iya yeta». Gz’o’. MauS t\ M (1a&1 o8^a Ыg atd pogta! uaptseI 12 ’oChzt. II oЫa (4.3.7-yez!akta) (r = 71(Lg), t = tx(A;-) ua ga5 = { X-EE M : k x N *> Ye ’ r( M , t ) } = = { X-EE M : t (\\u041dr x N ~ \\u0440 ) < oo} Gipkzxuash dagau 11112.
Kattaqo‘rg‘on tumanida yashovchi Ikkinchi jahon urushi faxriylariga Belarus Prezidentining tabrigi yetkazildi - zarnews.uz Belarussiyaning fashizmdan ozod qilinganligining 75 yilligi munosabati bilan Kattaqo‘rg‘on tumanida yashovchi 5 nafar Ikkinchi jahon urushi qatnashchisiga Belarus Respublikasining yubiley medallari tantanali ravishda topshirildi. Samarqand viloyati hokimligi, O‘zbekiston mudofaasiga ko‘maklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti viloyat kengashi vakillari, harbiylar, sportchilar hamda o‘quvchi-yoshlar tumanda yashovchi Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari - Rahmat Qobilov, Shukur Norov, Rauf Sanaqulov, Rayim Yusupov hamda Kattaqo‘rg‘on shahrida yashagan marhum Aleksey Kotlyar xonadoniga tashrif buyurdi. Ularning oila a’zolariga Belarus Respublikasi Prezidentining tabriknomasini o‘qib eshittirdi. Hozirda hayot bo‘lgan urush faxriylari ko‘ksiga Belarussiyaning fashizmdan ozod qilinganligining 75 yilligiga bag‘ishlangan yubiley medalini taqib qo‘ydi. Tadbir davomida o‘quvchi-yoshlar va harbiy orkestr jamoasi ishtirokida kuy va qo‘shiqlar ijro etildi. O‘tkazilgan tadbirdan va qaratilgan e’tibordan Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari Belarus Prezidentiga hamda tadbir tashkilotchilariga samimiy minnatdorchilik bildirdi. Teglar: Kattaqo‘rg‘on Belarus urush faxriysi Belarus prezidentligiga nomzodlar aniq bo‘ldi Belarusda Aleksandr Lukashenkoga qarshi namoyishlar bo‘lib o‘tdi
XORAZM MA’MUN AKADEMIYASI AXBOROTNOMASI –12/2021____________ 207 Xozirda N.A.Avanesova, N.Xolmatov, D.Jo‘raqulova, O.T.Ergashev, R.B.Abriyev va boshqalar ilmiy maktab davomchilari sifatida ilmiy faoliyatni davom ettirmoqda. -Tarixchilar maktabi-Markaziy Osiyo xalqlari tarixi bo‘yicha olim professor Po‘lat Soliyev va XIV-XV asr temuriylari tarixi bo‘yicha mutaxassis, professor I. Umnyakov[1] tarixchilar ilmiy maktabini yaratdilar. Maktabning rivojlanishida akademik I.Mo‘minov va professorlar Yu.Aleskerov, M.Aminov, M.Abramov, M.Egamberdiev, A.Tilavov, F.Xaydarovalarning[1] ilmiy va ilmiy-pedagogik faoliyatlari alohida o‘rin tutadi. Mustaqillik yillarida mazkur maktabning yutuqlari professorlar M.Jo‘raqulov, Sh.Pirimkulov, I. Saidov, B. Ergashev, F. Nabiyev, Sh.Gofforov, B. G‘oyibov, G. Normurodova, dosentlar N.Toshkenbaev, F. Alieva, M. Xudoyberdiev, I. Nizamov, X.Mamaraximov, B.To‘raqulov, M.Raxmatullayev, M. Nasrullayev, R. Xoliqulov, S.Sharipov, M. Xoshimovalarning izlanishlari bilan izchil boyib bordi. O.Iriskulov, S.Muxiddinov, S.Djumanov, Sh.Xamraqulova, S.Usarov, F.Rashidova, Z.Akbayeva, F.Narmanov va boshqa yosh olimlar tarixchilar ilmiy maktabini davomchilari xisoblanadi. -Falsafa ilmiy maktabi-Darhaqiqat, universitet falsafa ilmiy maktabi ham boy tarixiy taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tgan bo‘lib, bu maktabning yuzaga kelishi falsafa kafedrasining tashkil etilishi jarayoni bilan bog‘liq. Universitet falsafa kafedrasiga dastlab I.M.Mo‘minov asos solgan. Universitetda 1928-1932 yillardayoq M.Krasnousov, P.G.Larina, X.Fayzullaev, I.M.Mo‘minov[1] singari yetakchi ustozlarning faol ishtirokida ustoz-shogird tamoyili mezoni bo‘yicha mamlakat taraqqiyoti uchun layoqatli yoshlardan jadallik bilan milliy kadrlar tayyorlashga kirishildi. Prof. O.Bozorov, M.Bozorov, J.Yaxshilikov. R.Mardonov, R.Ahmedjonov, M.Madirimova, G.Abdusaidova, Sh.S.Qo‘shaqov, P.S.Haydarov, M.O.Olloyorov, H.Karimov, O.Ergashev, Sh.Qo‘shoqov va boshqa ko‘plab olimlar ushbu maktab davomchilari hisoblanadi. Xulosa o‘rnida shuni aytib o‘tish zarurki dunyo sivilizatsiyasiga buyuk allomalarni yetkazib bergan bu yurtda ta’lim tizimi qay shaklda bo‘lganligi, qay tartibda amalga oshirilganligi, qanday tamoyillarga asoslanib olib borilganligi, uning rivoji uchun qanday shart-sharoitlar yaratib berilganligi haqidagi fikrlar ham o‘tmishimizga ob’ektiv va adolatli nazar tashlashning bir bo‘lagidir. Universitetning tarixiy asosi xisoblangan Ulug‘bek madrasasi va akademiyasi ilmiy yutuqlari dunyo ahliga ayon. Ammo bugun dunyo hamjamiyatida mavqei tobora ortib borayotgan xalqimizning o‘tmishiga xolisona nazar tashlab qo‘ya qolishning o‘zi yetarli emas. Tinimsiz izlanishlarni, hayotimizga ilmiy-texnikaviy, ta’limiy-ma’rifiy texnologiyalarni hayotga tatbiq etishga juda katta ehtiyoj sezilayotgan bir paytda, o‘tmish merosimizni ham chuqur o‘rganish, o‘z davrida dunyo miqyosida yirik kashfiyotlarning yuzaga kelishiga sabab bo‘lgan ta’lim-tarbiya jarayonida qo‘llangan usul va metodlarni tahlil etib, zarur bo‘lgan hollarda ulardan foydalanish keng ko‘lamda olib borilayotgan kadrlar tayyorlash milliy dasturining tarkibiy qismi bo‘lishi zarur. Shunday ekan, o‘zbek ta’limi milliy modelining asosiy halqalaridan biri bo‘lgan oliy ta’lim tarixini o‘rganish ham dolzarb va hal etilishi lozim bo‘lgan g‘oyatda muhim vazifalardan biri bo‘lib turadi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. Barxayet siymolar [uzb.]. Tashkent, 2001. S. 73—74. 2. https://zarnews.uz/uz/post/nabotot-olamining-zukko-bilimdoni 3. https://zarnews.uz/uz/post/ilm-izlab-ziyo-ulashgan-olima 4. http://new.tdpu.uz/article/510. 5. Bagdasarova V.A., Fundukchiyev S.E. Zarafshanskiy gosudarstvennыy zapovednik // V kn.:Zapovedniki SSSR.- M.,1990,Dal S.K. Pozvonochnыe nizovev reki Zarafshan. //Tr. Uz TU –T. 7. Samarqand, 1936,Dal S.K. K izucheniyu nazemnыx pozvonochnыx sistem Zarafshanskogo i Turkestanskogo xrebtov. //Tr. UZGU. –t.7. – Samarqand, 1936,Laxanov J.L. O‘zbekistonning umurtqali hayvonlarining aniqlagichi. Toshkent, 1988, Siyazov K.A. Biotopicheskiye osobennosti basseyna Zarafshana //Tr UzGU,1937, Sagitov A.K. Sostoyaniye izuchennosti ornitofaunы zapovednikov Uzbekistana. //Tez. dokladov 6. Abduraxmanov.E., Murodova Z.B., Eshqobilova M.E. Atrof-muhit obyektlari analizi fanidan uslubiy qo‘llanma. Samarqand, SamDU 2013 y,Sh.Otaboyev, M.Nabiyev. Inson va biosfera. T. O‘qituvchi 1995 y, Abduraxmanov.E., Murodova Z.B., Eshqobilova M.E. Atrof-muhit obyektlari analizi fanidan uslubiy qo‘llanma. Samarqand, SamDU 2013 y, Abduraxmanov.E. Gazlar analizi 13 qism. Samarqand SamDU 1997-1998 yil, Abduraxmanov.E., Tillayev S.U., Murodova Z.B. Sifat analizi uslubiy qo‘llanma Samarqand. SamDU 2012 y. 7. “Euro-Ameriran scientific cooperation”, “European science review”, “European Journal of Humanities and Social Sciences”, “Austrian Journal of Humanities and Social Sciences”. 8. https://qomus.info/oz/encyclopedia/t/tursunov-ulug-toshmuhammedovich/. UO‘K 903 QASHQADARYO VOHASIDA ADABIYOT MUHITI TARIXINING O‘ZIGA XOS RIVOJLANISHI A. Pardayev, dotsent, t.f.n., Qarshi Davlat Universiteti, Qarshi A. Axmatov, mustaqil izlanuvchi, Qarshi Davlat Universiteti, Qarshi Annotatsiya. Ushbu maqolada Qashqadaryo vohasida XIX asrdan boshlab XX asrning oxiriga qadar adabiy hayotida yangi bir bosqich, ko‘tarilish yuzbera boshlaganligi barcha tarixiy davrlarda adabiyot va san’at rivojlangan o‘lkalardan biri bo‘lib adabiyot tarixini bilmasdan turib, hozirgi adabiyot jarayonlariga bog‘liq bo‘lgan muhim masalalar to‘g‘risida fikr yuritib bo‘lmaydi. Shu bois, Qashqadaryo adabiy hayotida
6.1-rasm. Suvli issiqlik tarmog‘ining sxemasi III. Tajriba qurilmasining tavsifi. Suvli issiqlik tarmog‘ining xarakteristikasini olishga mo‘ljallangan tajriba qurilmasi (6.1-rasm) uchta iste“molchisi (6) bo‘lgan shaxoblangan tarmoqdan, turli armatura va o‘lchov asboblaridan iborat. Iste’molchilar uch qavatli imoratning har qavatida joylashgan isitish radiatorlari ko‘rinishida qilingan. Tarmoqdagi suvning turli rejimlariga mos kelgan sarfi, bak (7) yordamida o‘lchanadi. Tarmoqda bosimning kamayishi (D; ,D2 ,D3) manometrlar bilan o‘lchanadi.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.