Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
ishlatiladi. Sulfanilamidlardan urosulfan, sulfadimetoksin, biseptol, sumetrolin, nitrofuranlardan furazolin, furadonin va bulardan tashqari gramurin va nevigramon ishlatiladi. Bunday davolash 7-14 kun davomida siydik cho‘kmasini nazorat qilib borish bilan birgalikda olib boriladi. Siydik haydovchi dorilardan temisal, diakarb va antiseptik dorilardan beladonna ekstrakti, platifillin qo‘llaniladi. Kasallikning boshida paranefral novokainli blokada o‘tkaziladi, vaginit, endometrit, urosistit kabi kasalliklarni davolashga ham e’tibor beriladi. Profilaktikasi. Siydik yo‘llari va jinsiy tizim kasalliklari o‘z vaqtida davolanadi. Sun’iy urug‘lantirish, jinsiy a’zolarni tekshirish, tug‘ishga yordam ko‘rsatish paytlarida aseptika va antiseptika qoidalariga rioya qilinadi. Urosistit (Urocystitis) -siydik xaltasi shilliq pardasining chuqur yoki yuzaki yallig‘lanishi bilan xarakterlanadi. Kataral, yiringli, difterik va flegmonoz urosistitlar farqlanadi. Asosan go‘shtxur hayvonlar va qoramollar kasallanadi. Sabablari. Buyraklar yoki tashqi siydik kanali tomonidan, gematogen yoki limfogen yo‘llar orqali mikrofloraning siydik xaltasiga kirib kelishi, urg‘ochi hayvonlarda vaginit, endometrit, tug‘ruq travmalari oqibatida rivojlanayotgan mikroorganizmlarning xaltaga kirib kelishi kasallikning asosiy sabablari hisoblanadi. Iflos katetrlarlarning ishlatilishi ham kasallikka sabab bo‘lishi mumkin. Xaltada hosil bo‘lgan siydik toshlari, siydikdagi yallig‘lanish mahsulotlari yoki turli xildagi toksinlar, organizmdan ajralib chiqayotgan qitiqlovchi moddalar ta’sirida ham xalta shilliq pardasi yallig‘lanadi. Siydik xaltasi devorining passiv giperemiyasi, siydikning turib qolishi, travmalar keltirib chiqaruvchi sabablar hisoblanadi. Siydik xaltasi devorida qon aylanishning buzilishlari sovuq havo ta’sirida, qo‘shni a’zolardagi yallig‘lanishlar va qo‘shni a’zolarning siydik xaltasini qisib qo‘yishidan paydo bo‘ladi. Siydik xaltasi yallig‘langanda unda stafilakokklar, streptokokklar, ba’zan ichak tayokchalari yoki yashil yiring tayokchalari uchraydi. Kasallikning turli davrlarida undagi mikroflora turlicha bo‘lishi mumkin. Rivojlanishi. Urosistit asosan o‘choqli xarakterda rivojlanadi. Yallig‘lanish mahsulotlari siydik bilan aralashib, siydikda yiringli ekssudat, shilliq qavat epiteliysi va eritrositlar paydo bo‘ladi. Shilliq
IJRODA DEPSINISh… yoxud Zafarobod tumanida «Obod qishloq» dasturi doirasidagi… Ko'p o'qilganlar O'zbekiston ahliga, barcha xodimlarga MUROJAATNOMA "Ishonch"- "Doverie" gazetasi sayti
O‘zining mulk egasi bo‘lishi hamla mehnatga avoslangan o‘zlashigi. rishinig bo‘lishidir. Soyialig sohibkorlik turli ko‘ dari davlat. mulki. har x jamoy (shirkat). mulki va in, ViLHAL mulk, doirasida amal achishadi, u. bolor. iktisoliyot
Muchavs — Buxoro viloyati Buxoro tumanidagi qishloq. 1926-yilgi tumanlashtirish roʻyxatida Mavchas yoki Mavchus tarzida uchraydi. Etimologik maʼnosi nomaʼlum. Atamaning fonetik xususiyatiga yaqin boʻlgan majus (مجوس), yaʼni otashparast soʻzining oʻzgargan shakli deb faraz qilish mumkin. Bu atama esa qishloqning qadimiyligidan darak beradi. Manbalar Buxoro viloyati Buxoro tumani Soʻfikorgar qishloq fuqarolar yigʻini
Mamlakatni demokratik yangilash va modernizatsiyalashning dolzarb muammolarini ishlab chiqishda, davlatimizning ichki va tashqi siyosati to‘g‘risidagi xolisona axborotni keng jamoatchilikka, shu jumladan xorijiy mamlakatlarga yetkazishda, ijtimoiy-siyosiy islohotlarni chuqurlashtirish bo‘yicha tavsiyalarni ishlab chiqishda Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi, Fuqarolik jamiyatini o‘rganish institutiga yordam ko‘rsatish, shuningdek, fuqarolarning, eng avvalo yoshlarning siyosiy, huquqiy madaniyatini oshirishda ushbu nodavlat notijorat tashkilotlarining rolini kuchaytirish maqsadida: 1. Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi (MSJ) Muassislar kengashining MSJ tuzilmasiga 1-ilovaga* muvofiq mamlakat hududlarida uning filiallarini tuzishni, shuningdek, Jamg‘arma kadrlari tarkibini 20 nafarga ko‘paytirish hamda MSJ xodimlarining umumiy sonini 35 nafarga yetkazishni nazarda tutuvchi o‘zgartish kiritish to‘g‘risidagi taklifiga rozilik berilsin. 2. Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi hamda Fuqarolik jamiyatini o‘rganish institutiga respublika oliy o‘quv yurtlarining eng yaxshi tayyorgarlik ko‘rgan o‘qituvchilari, olimlari, ekspertlarini ularning asosiy ish joyidagi oylik maoshi to‘liq saqlangani holda o‘rindoshlik shartlarida o‘z faoliyatiga pullik asosda jalb qilishga, istisno tariqasida, ruxsat berilsin. Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi hamda Fuqarolik jamiyatini o‘rganish instituti uchun leksiyalar o‘qiganlik, maqolalar, axborot-tahliliy materiallar tayyorlaganlik uchun ushbu bandda ko‘rsatilgan shaxslar, Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi hamda Fuqarolik jamiyatini o‘rganish institutining shtatdagi xodimlari tomonidan olinadigan daromadlar jismoniy shaxslar daromadlari solig‘i to‘lashdan ozod qilinsin. 3. O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari, oliy va o‘rta maxsus ta’lim vaziri R. Qosimov: bir oy muddatda Samarqand, Buxoro, Qoraqalpog‘iston davlat universitetlari va Farg‘ona politexnika institutida Mintaqaviy siyosat jamg‘armasining tayanch punktlari (filiallari)ni joylashtirish va obod qilishni, ularga bepul ijara sharti bilan zarur xonalar ajratishni, ularni kompyuter va tashkiliy texnika, idora mebeli, aloqa bilan jihozlashni, shuningdek, ajratilgan xonalar mazkur bandda ko‘rsatilgan ta’lim muassasalari mablag‘lari hisobidan saqlanishini ta’minlasin; tayanch punktlariga axborot-tahlil, ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishda, ustav hujjatlarida ko‘zda tutilgan boshqa vazifalarni hal etishda, Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi, uning joylardagi bo‘linmalarida ishlash uchun mamlakat oliy o‘quv yurtlarining eng yaxshi tayyorgarlik ko‘rgan o‘qituvchilari, tadqiqot muassasalarining ekspertlari va olimlari orasidan yuqori malakali kadrlar tanlashda yordam ko‘rsatsin. 5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari MSJ va FJO‘I hamda ularning tayanch punktlari (filiallari)ga o‘z ustav vazifalarini bajarishlarida ko‘maklashsin. 6. Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi: O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmon va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qaror va farmoyishlari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi sessiyalari materiallaridan bir nusxa jo‘natilishi majburiy bo‘lgan tashkilotlar ro‘yxatiga; Iqtisodiyot vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda Davlat raqobat qo‘mitasining statistik axborotnomalari jo‘natilishi majburiy bo‘lgan reyestrga kiritilsin. 7. “Sharq” kompaniyasi (O. Yunusov), O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi (B. Alimov) Jamg‘armaning kutubxona fondini to‘ldirish uchun uni bosma nashrlar (ijtimoiy-siyosiy, falsafiy, iqtisodiy, huquqiy, tarixiy adabiyotlar)ning bepul nusxalari bilan ta’minlasin. 8. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari R. Qosimov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi Kotibi M. Atayev zimmasiga yuklansin.
Qadimgi sug‘orilgan yerlardagi ibtidoiy madaniyat 65 Bu uylarning har birining boshlanish joyi hozirgi vaqtda Pax-taarna sistemasilagi ishlab turgan kanallar oxiridagi ko‘llar tizmasidir. Shimol tomonda uylar shamol ta’sirida hosil bo‘lgan ketma-ket tutashib ketgan og‘ir qum barxanlari to‘plami bilan qoplangan; ko‘pincha uylarning tubi oqimtir rangli yirik zarrali daryo qumi bilan to‘lgan bo‘ladi. Ba’zi bir joylarda uylarning kengligi 2—3 km ga yetadi. Taqir polosalari hosil bo‘lish davrida bu «uylar» qum orollaridan iborat bo‘lgan, bu orollarning orasida toshqin suvlari kirib kelgan. ko‘llar, taqirlar va taqirsimon po‘sloqlar hosil bo‘lgan; bular ustida keyinchalik madaniyat barpo bo‘lgan. Shamollarning yo‘nalishining o‘zgarishi natijasida qum do‘nglarining shamolga ro‘para tomoni, ya’ni shimoliy tomonini shamol uchira boshlagan. Hozir esa ular-king botiq tomoni shimolga ro‘para, ilgarilari esa u tomonga do‘ngning (barxanning) tepasi ro‘para edi. Shunday qilib, hozirgi relef qadimgi barxan relefining aynan teskarisidir. Ko‘pincha yemirilayotgan taqir qatlamlari orasida, «uylar» polosasi yaqinida bronza davri yodgorliklari uchrab turadi. Bu hol ibtidoiy dehqonlarning toshqin suvlaridan foydalanish maqsadida toshqin bo‘ladigan joylarning chekkalarida joylashganligini yana bir marta isbotlaydi. Jo‘sh urib oqadigan Suvyorgan va uning do‘nglar o‘rtasidagi polosalarni qoplab olgan toshqinlari ibtidoiy dehqonlarga ekin ekiladigan maydonlarni sodda usulda suv bostirishda yordam bergan. Goh to‘qaylar va goh qamishzorlar bilan navbatlashadigan qum orollari bor, bu past-tekis vohaning landshafti bu vaqtga kelib sug‘orma dehqonchilikning jahon markazi bo‘lib olgan. Ikki daryo— Dajla va Frot etaklarini" va Nil vodiysini55 eslatadi. Nil vodiysida juda qadim zamonlardayoq ibtidoiy dehqonchilik qilishda Nil va uning tarmoqlarining toshqinidan foydalanganlar. Bu toshqinlar suvini boshqarib turishishi dehqonlarning texnik imkoniyati darajasiga qarab olib borilgan, chunki u vaqtlarda odam ham katta territoriyalarning botqoqlanishiga qarshi kurasha bilmagan. Faqat Urta podsholik davriga kelib, dalalarga suv bostirish uchun to‘g‘onlar va sun’iy kanallar qura boshladilar. Buning uchun dalalar atrofiga ko‘tarmalar qurib, ularga navbatma-navbat suv bostirar edilar. Bu o‘ziga xos limanlar o‘rtasiga shlyuzlar qurganlar va suv bu shlyuzlar orqali bir limandan ikkinchisiga asta-sekin o‘tgan. Sug‘orishning bu sodda usuli keyinchalik noqulay bo‘lib chiqdi, birinchidan, yuqorida joylashgan limandagi yer egalari navbat bilan suv olishga rioya qilmaganliklari tufayli quyida joylashgan dehqonlarni doimo g‘azablantirar edi. Ikkinchidan esa, unumdor loyqa yuqori uchastkadagi limanlarda cho‘kib qolib, quyidagilar muhim va zarur tabiiy o‘g‘itdan mahrum bo‘lar edi. Natijada keyinchalik takomillashtirilgan hovuz sistemasi deb ataladigan usulga o‘tildi; daryodan Sutun bir kanallar sistemasi chiqarilib, har bir yer uchastkasiga mustaqil ravishda suv chiqarilardi. Bu Yanidaryo etaklari, Dovqara territoriyasi va Orol-Qaspiy havzasining bir qancha daryolaridagi atrofiga katta ko‘tarmalar qurilgan liman sistemasini eslatadi. Liman uchastkalarini ko‘tarma bilan qurshab olish sistemasi tabiiy cho‘kmalardan ekin ekish uchun foydalanishdan hech farq qilmaydi; tabiiy
© iiv.uz 07/11 18:19 • 35 uzdaily.uz 18:26 • 620 На узбекском O‘zbekiston Prezidenti MDH mamlakatlari maxsus xizmatlari rahbarlarini qabul qildi darakchi.uz 19:48 • 1153 ДХХ раиси: «Жангарилар террорчилик фаолиятини давом эттириш учун ватанига қайтишга ҳаракат қилмоқда…» Хабарингиз бор, бугун Тошкентда МДҲга аъзо давлатлар хавфсизлик органлари ва махсус хизмат… gazeta.uz 19:03 • 919 Shavkat Mirziyoyev MDH xavfsizlik organlari va maxsus xizmatlari delegatsiyalari boshliqlarini qabul qildi. iiv.uz 18:18
Hocтaндapт тecт тoпшиpиқлapи pилгaн Erot TT ro a мyaллифлapини БY вa жaдвaлгa 22
332 L L, da yo‘q. 339 L da «ash-Shijziy». 34 L da yo‘q. . , 335 L L; da «va faxrli» so‘zi qo‘shilgan. 336 L.da kpokliklar (421,2, ). 337 L da «tole’i». 1338 L da «sen bilan uchrashishga» (el. (2) «?» ). 339 L da «xudo xohlasa», Lu da «xudoyi taolo xohlasa» duosi qo‘shilgan. 340 L da «undan». HI L da «undan». 342 L da «narx-navo» ( u=— ). 13433 L da bu she’r yo‘q. «34 L da «undan». I 345 L da «qullik qilaman» ( 1 ). Yuqorida (matn, 149-bet) shoir Abu-l-Hasan ibn al-Muammalning xuddi shu mazmundagi she’ri keltirilgan edi: «Unda ssn ham men kabi yaratilgan odamsan, axir o‘zimning nav’imdan yaratilgan narsaga qanday ibodat qila olaman e deyilgan. 346 L da «undan». 347 L da «undan». #348 L da «undan». 3x9 Lu da «saflatsishi». 359 L da «undan». 355 DL Q da «seniki». . 352 Bu shoirning ikki bayt she’rini Saolibiy yuqorida keltirgan edi matn, 335-bet). ETTINCHI BOB }L da yo‘q. 2 L da «tasarruf qiladi» (5 3 ). 42 3L da «niyyat», Utbiyda «do‘stlik» (ala ). 4 Bu uch bayt Saolibiyning G‘urar al-balog‘az (117, 646) «Muntaxab» (123, 233, 252), Qanz al-kuttobe (125, 569) kitoblarida va al-Utbiyda (139, P, 127) berilgan. 5 Yahyo ibn Ali al-Buxoriy haqida quyida ma’lumot berilgan. 6 Utbiyda kbiz jamlaymiz» ( xs ). 7 Utbiyda «qo‘lga kiritolmadim» ( (Da bo). 8 Keyingi bayt Saolibiyning «al-Muhozarat» asari (122, 1767) va Utbiy-da (139, XT, 126) berilgan. e Saolibiy bu shoirning ikki bayt she’rini o‘zining G‘urar al-balog‘az asariga kiritgan (117, 645). Utbiy bu shoir ismini Abu-l-Qosim Ali ibn al-Husayn ad-Dovudiy deb to‘la yozgan va uning nasr bilan yozilgan kitobidan ayrim hikmatli so‘zlarini hamda yuqorida izohda ko‘rsatganimiz Yatimat ad-dahroga kirgan ikkita "she’ri bilan birga bu tazkiraga kirmagan kimgadir yozilgan ikki bayti va Abu Sulaymon al-Xattobiy vafoti munosabati bilan yozilgan marsiyasidan to‘rt baytni o‘z asariga kiritgan (139, XT, 125—128). Bu marsiyaping avvalgi ikki baytini Yoqut «Mu’jam al-udabo» kitobiga "Saolibiy tilidan kiritgan (175, P, 86). Bu yerda Yoqut shoirga al-Hiraviy nisbasini ham qo‘shib ketgan. 19 Dda (As’adri. p L da «kun tikka kelgapdagi issiq» ( ra ). 587
—O‘shalardan chindan sovchi kelganidan xabaring bor-ku... — XHa-ha, aytgansan... —Qo‘shnilardan surishtirishgan ekan... Ular... – Yoqut davomini aytolmay «hiq-hiq»ladi. –Gapirsang-chi. Nima, yomonlashibdimi qo‘shnilar"1 —Ha... Yo‘q. Ular to‘g‘risini aytishgan... «Ikkita qizi uyida o‘tiribdi... Kattalari... Aslida yomon oila emas-kuz, deyishganmish... –Sababini ham aytishibdimi? Axir, sababi bor-ku? – Tulruh betoqatlandi. —Bilmasam... Menimcha, aytishmagan... Shu gapning o‘zi ularga yetarli bo‘lgan. Uchrashuvni bekor qilishibdi... Yoqut dugonasining oldiga kelguncha ham rosa yig‘lagan shekilli, ko‘zlari qizarib, yuzlari shishib ketibdi. — Namuncha? Ketishsa, katta ko‘cha. Sen tushingga kir-tani uchun o‘sha notanish Siyovushga qiziqib qolganmiding 2 Tanimaysan-u... – Gulrux o‘rtog‘ini tinchlantirishga urindi. – Baribir-da, Guli... Tushimda Siyovush ismli yigit bilan to‘yim bo‘layotgan edi, aytgandim-ku... Tushimga bekorga kirmagandir, deb qiziqib qoldim. Ayniqsa, tushimga kirganining ertasigayoq o‘sha yigitdan, aytmoqchimanki, ismi shunaqa yigitdan sovchi kelsa... Qotib qoldim. Xuddi hayotimda muhim bir o‘zgarish yuz berayotgandek, hayajonlangandim. Bilasan-ku, uchrashuvlarga-yu sovchilikka — hech baloga qiziqmasdim. Peshona, deb qo‘ygandim. Birdan... hovliqib qoldim. O‘zimcha uchrashuvga ruhan tayyorlandim. Buniyam aytganman. Birdan... Qo‘shnilar bunaqa deb o‘tirishibdi.. ———— = 40 =
liklarga o‘rnatish har doim ham samara beravermaydi. Cho‘’kindilar miqdori ko‘p bo‘lgan hollarda, ular ostonani to‘ldirib inshootda ham o‘tib ketishi mumkin. Buning oldini olish uchun maxsus cho‘’kin-dilarni yuvish galereyalari ham quriladi (5.1—rasm). Cho‘kindilarni yuvish uchun suv olish inshootining darvozasi yopiladi va suv oqimi cho‘kindilarga yo‘naltiriladi, hosil bo‘lgan aralashma galereyalar orqali tashqariga chiqarib tashlanadi. 755 i И Д Ga Б
Kasallikning og‘ir utishi ko‘pincha buyraklarga asorat beradi. Agar tez ѐrdam choralari kurilmasa kasal ^ayvonlar 10—12 kun ichida ulishi mumkin. Surunkali utganda ^azm organlardagi zararlanish pasayib, ish-ta^a paydo buladi, opщozon-ichak faoliyati normallashadi, lekin nafas olish organlar sistemasining zararlanishi kuchayadi, bronxopnevmoniya rivojlanadi. Kasallik bugimnnng yallig‘lanishi, ...................................... ^ayvonning o^sashi bilan xarakterlanadi. Salmonellezning surunkali formasi buzotslarda uzos >^afta va oylar davom etadi. Kasalda o^ rangda tezak massalari tuplanadi, jigar, ut pufagi, talo^ kattalashib ketadi, miokard, jigar, talo^da nekroz ochaglari buladi. Katta ѐshdagi tov-u^-larning tuxumdoni yallig‘langan, follikulalari ^at-ti^lashib, sari^-kulrang ѐki jigarrangda buladi. Ko‘pincha tuxumdon ѐrilishidan peritonit natijasida !^ornn bo‘shligida serozli-fibrinoz ekssudat ko‘payib ketishi kuzatiladi. Salmonellez o‘tkir utganda $ lgan o‘rdaklarning patalogoanatomik manzarasi pullorozdagiga o‘xshash buladi. Jigar va talo^dagi o‘zgarishlar xarakterli bu* lib, ular kattalashib ketishi, nekrozlar, ichak shilim-shi^ va seroz ^avatlarida son ^uyilishi kuzatiladi. Yarim o‘tkir salmonellezdan o‘lgan parrandalarda yu-gon ichak shilimshis ^avati fibrinli yallig‘lanadi, surunkali kechganida— difteritik yallig‘lanib, ichak devorining ^alinlashishi va unga fibrinoz ekssudat shimilishi bilan xarakterlanadi. Ba’zi xollarda o‘pka va ^avo xaltalarida yallig‘lanish prodesslari buladi. Diagnozi. Klinik-epizootologik va patalogoanatomik ma’lumotlar asosida suyilib, bakteriologik tek--shirish bilan tasdi^lanadi. Laboratoriyaga abort ^ilingan bola, yangi o‘lgan ^ayvon ѐki ichki organlardan parchalar, limfa tugunlar, ilik suyagi yuboriladi. Ajratilgan kulturalar «pestriy» ^atorga ekish va mo-noretseptorli zardoblar bilan RA ^uyib, identifika-> siya ^ilinadi. Tirik ^ayvonlarning tezagi va 1^onini, shuningdek, j^oh zardobini (RA) salmonellalarga tekshirish mumkin. Serologik tekshirish uchun ^on ^uylar abortidan bir ^afta keyin uch oy va^t ichida olinishi kerak. Unda RAning titri 1:100 bo‘lsa, u musbat ^isoblanadi. Biyalarning ^oni abortdan keyin 8—12-kuni tekshiriladi va 1:600 ^amda yutsori titri musbat ^isoblanadi.
p I ’lld i3 tr { ctt rl q\l .- = S.EES fiEEI "E EEE <f ta (\ go E= ’E xsF-E E H€r E F lg.r.-! > -.nh0X g "so + fn (\l b0q-t.o ,E cr E5 Ed trtr s eo C\ L4 l!Itb SE u; at ’; aE ii,o s E5 o e-E.5 cr +% q 0r# cl.= 5 .ETEE nS Fr v ta o,l N :g‘6 Lr l+ .: Gl Gl g crct €HEE * >.cct rlll 5s-t 9.6dcCGl #..op€ 3ooroy jo<> dtc a .r€ .E.g si{ ,EE =aa Lri 6t ’-’F ^V 6 &65; B0> E .EE-T g!l r\ aE .Fe .lxAAe €6 FO--6l€ $trt cn €:Fs $ E$ .6i,9#E 3-il’ .b-E.g E E, 3Ea F Fg f €= E E Es eEE E$ff$ ,s$sggggggfi gsgsg$igsgsl gi,sg cii.:<tri ci piu<si6i r,i;<si ci *i3€Otcici=EOtEOt
24-jadval -sonli buyruq (qaror, ko‘rsatma) bo‘yicha (tashkilot nomi) — 200 y. “ da Inventarizatsiya o‘tkazish uchun inventarizatsiya hay’ati (doimiy amal qiluvchi, ishchi) T. Raisi (lavozimi F.I.Sh.) 2. Hay’at a’zolari (lavozimi, F.I.Sh.) Inventarizatsiya o‘tkaziladi (mulk va moliyaviy majburiyatlar) Inventarizatsiya boshlanishi (sana) Inventarizatsiya tamomlanishi (sana) Map. Inventarizatsiya sabablari (tekshiruvlar, moddiy-javobgar shaxslar almashinuvi, qayta hisoblash va boshqa) Inventarizatsiya materialini buxgalteriyaga (sana) ka kechiktirmasdan topshirish muddati. Rahbar 302
Fan-texnika yutuqlaridan foydalanib hosilni rejalashtirishni asoslash, faol atmosfera radiatsiyasi (FAR)dan, suv sarfi, faol yoki samarali haroratdan, suvdan, o‘g‘itlardan foydalanish koeffitsientlarini oshirish masalalari tuproq-iqlim sharoiti hisobga olingan holda ishlab chiqiladi va takomillashtirib boriladi. Agrotexnik tadbirlarning izchillik bilan, sifatli bajarilishi, texnologik intizomga rioya qilish yuqori va sifatli hosil! olishni ta’minlaydi. O‘zbekistonda dala ekinlarini yetishtirishda agrotexnologiyani qo‘llashda, ekinlarni almashlab ekishda joylashtirish, tuproq-iqlim sharoiti, bozorda shu ekin mahsulotiga bo‘lgan talab, energiyani, resurslarni tejaydigan, ekologik toza mahsulotni ishlab chiqish talablariga rioya qilinadi. Xo‘ʻjalikni yuritishda tuproq unumdorligini tiklash, atrof-muhitni muhofaza qilish, tuproqda gumus miqdorini oshirib borishga, barcha turdagi organik o‘g‘itlarni keng qo‘llashga, dehqonchilik madaniyatini oshirib borishga katta e’tibor beriladi. Ekinlarni yaxshi o‘tmishdoshidan keyin joylashtirish, bitta ekinning surunkasiga bitta maydonga ko‘p yillar davomida ekilishiga yo‘l qo‘ymaslik muhim agrotexnik tadbirlar hisoblanadi. Tuproq muhitini neytrallashtirish. O‘zbekistonda sug‘oriladigan yerlarning ancha qismi (63 55) sho‘rlangan yerlardir. Bunday sho‘rtuproqlarda pH-—7 dan ortiq bo‘lganda, sho‘rlanish darajasiga qarab tuproq sho‘ri yuviladi. Tuproq sho‘ri kuz, qish fasllarida bir yoki bir necha marta yuviladi. Tuproq muhiti nordon (kislotali) bolganda ohak, ishqorli bo‘lsa gips sotish ishlari o‘tkaziladi. Dala ekinlarining asosiy qismi tuproq muhiti neytral pH —6-7 bo‘lganda yaxshi rivojlanadi, o‘sadi. Tuproqni ishlash. Tuproqni asosiy ishlash, ekishdan oldin va o‘suv davrida ishlash tadbirlari o‘tkaziladi. O‘g‘itlash—asosiy, ekishdan oldin, ekish bilan bir vaqtda, ekishdan keyin (oziqlantirish) o‘tkaziladi. Organik va ma’danli o‘g‘itlarning me’yori, solish usuli, muddatlari, turlari tuproq unumdorligi, ekin turi, biologiyasi, rejalashtirilgan hosit miqdoriga bog‘liq bo‘ladi. Ekinlarni yetishtirish texnologiyasida, xaritasida aniq ko‘rsatiladi, belgilanadi. Ekish. Urug‘larni ekishga tayyorlashda serhosil, kasallik, zararkunandalar va tashqi muhitning noqulay omillariga chidamli, davlat reyestriga kiritilgan navlarning urug‘lari tanlanadi. Urug‘lar ekishdan oldin tozalanadi, saralanadi, fitosanitar holati yaxshilanadi va Davlat andozasi talabiga javob beradigan holatga keltiriladi. O‘zbekiston sharoitida ekinlar bahorda, yozda, kuzda, qishda ekilishi mumkin. Ekish muddatlari ekin turi, navi, ekilish maqsadi va biologiyasiga bog‘liq bo‘ladi. Tur, nav, duragay biologik xususiyatlaridan kelib chiqib har bir tuproq-iqlim mintaqasi uchun eng maqbul ekish muddatlari aniqlanadi. 12 ar urug‘lari 1-2 “C haroratda una boshlaydi, Uzun kunli donli ekani Bu o‘simliklar erta bahorda maysalari 3—8 “C sovuqqa bardosh beradi. ekilishi mumkin. Kuzgi ekinlar Shuning uchun ular shunda: tuptanil ek jar a 60 kun qolganda, O‘zbekiston sharoitida sent; osi iri ida ekilishi tavsiya etiladi. . . . n a otar oy o‘simliklari issiqsevar, urug‘lari 8-12 Cc unib chiqadi, Qi – "C sovuqda nobud bo‘ladi. Bu ekinlarni ekishda tuproq kin i tar hisobga olinadi. i dek kalendar muddatlar . . aa korlikda ekish muddatlari tuproqdagi ikka, ili i ishi; “i da belgilanadi. i rning boshlanishiga bog‘liq hol i. И yos B me’yori ekindan olinadigan mahsulot turiga bog‘liq bo‘ladi Bitta ekinning o‘zi don, urug‘ yoki ko‘k massa uchun ekilish a ti me’yorda, qalinlikda ekiladi. ha лa. 8 Ban “muddatlar tuproqning mexanik tarkibi, sizot suvlarining joy tashish chuqurligiga bog‘liq holda o‘zgarishi mumkin. B isiydi lar, aksincha, - i moq tuproqlar tez isiydi, loy tuproqli , ak: a, 8 з yengil, qa suvlar uzoq joylashgan tuproqlar tez yetiladi, yaqin joylashgan tuz roqlar kech yetiladi. Shunga ko‘ra bir xo‘jalikning o‘zida ham la dala sharoiti hisobga olinib turli muddatlarda ekilishi mum in. kuz Ekinlar keng qatorlab, tor qatorlab, qatorlab, yoppasiga, torta su i ilishi i i: tlari ekinning turi, navi, - i “shib ekilishi mumkin. Ekish usu 1 n v 0-ha susiyatlari, ekilish maqsadi, dalaning begona o‘tlar bilan if-tanishi hisobga olinib belgilanadi. . . вa ka “Ekish me’yorlari mln urug" gektariga yoki ke, 5, t gektariga ko‘rinishda beriladi va 1000 urug“ vazni hisobga olinadi. si, mer Ekish chuqurligi urug‘ning katta-kichikligiga, tuproq nam isi, 199 xaтK гa KM2, югиp paШaт 1epгoд yш2aз pa olib chiqishiga bog‘liq bo‘la a 1—2 dan 6-12 sm gacha o‘zgaradi. й ИИ " Elin parvarishi, Qator oralarini yumshatish, qatqaloqni yc qorish, ma’danli va organik o‘g‘itlar bilan oziqlantirish, peso o‘dar, kasalikka i shi: tlar, biologik fa - lar, zararkunandalarga qarshi kurashish, retar antlar, biologi o1 moddalarni qo‘llash singari texnologik tadbirlar ekin parvarishiga kiritiladi. Ekin parvarishi ekin, nav, duragay biologik xususiyatlari, olinadigar ahsulot turiga bog‘liq holda o‘tkaziladi. ИИИ , . " Hosilni yig‘ishtirish muddatlari, usullari ekinzor holati, qo‘llanilgan texnologik tizimga bog‘liq holda o‘tkaziladi. Bunda defoliatsiya, desikat-i i i i 19" ilishi kin. siya, senikatsiya tadbirlari o‘tkazilishi mumk , . Y Qishloq xo‘jalik ekinlarini yetishtirishdagi asosiy muammolar Ba ular» ning yo‘nalishlari. Fan-texnika inqilobi davrida qishloq xo‘jali ekin. larini yetishtirishda kimyoviy vositalar, mexanizatsiyalash, ma ora siy й lashdan yuqori darajada foydalanish, biosferaning ifloslanishiga, tup 13 i idamli bo‘ladi. ish fazasida past haroratga chi: mli n oa y muddatda ekilishi kerakki, doimiy sovuq-i i kerak. Kuzgi ekinlar qishning ib olishlari ker: gi hn
Taqiq 2022 yil 24 fevraldan so‘ng Rossiya bayrog‘ini yoki registratsiyasini o‘zgartirgan kemalar uchun ham amal qiladi. Foto: Kommersant’ 17 apreldan boshlab Ruminiyaga bayrog‘i ostidagi kemalarning kirishi taqiqlandi. Taqiq 2022 yil 24 fevraldan so‘ng Rossiya bayrog‘ini yoki registratsiyasini o‘zgartirgan kemalar uchun ham amal qiladi. Faqat kema yordamga muhtoj bo‘lsa yoki insonlar hayotini qutqarish uchungina Ruminiya portiga kirishiga ruxsat beriladi. Shuningdek, Yevropaga gaz, neft va neft mahsulotlari, titan, alyuminiy, mis, nikel, palladiy, temir, ayrim kimyoviy mahsulotlar, sanksiyalarga tushmagan farmatsevtika, oziq-ovqat, qishloq xo‘jalik mahsulotlari, o‘g‘itlar, AES uchun yadroviy yonilg‘i, ko‘mir olib kelayotgan kemalar uchun taqiq joriy etilmaydi. Avvalroq Belgiya Rossiya kemalari uchun ana shunday taqiq joriy etgandi. window.yaContextCb.push(()=>{ Ya.adfoxCode.create({ ownerId: 367651, containerId: 'adfox_163671557394827494', params: { pp: 'h', ps: 'feps', p2: 'hjmx' } }) })
Bosh vazir ta'biri bilan aytganda, o‘zbek tilida yangi so‘z paydo bo‘ldi – «snos». Oddiy xalq, tadbirkor hamda investor uchun qo‘rqinch va behalovatlikni anglatuvchi yangi so‘z hokimlarga aslo ta'sir qilmaydi. Harqalay, 3 avgust kuniga qadar shunday edi. Shavkat Mirziyoyev yig‘ilishda Qashqadaryo, Xorazm va Farg‘ona viloyatlarida bo‘layotgan buzishlar (yangi tilda «snos» deyiladi) aholining keskin noroziligiga sabab bo‘layotganini aytib, hokimlarga dakki berdi. Prezident internetda noroziligini bildirib chiqayotgan xalqning bezovtaligini o‘qib, bilib, kabinetida tinch o‘tira olmasligini qat'iy ta'kidlagandi. Prezident «Ermanovning qilgan «qilig‘i», Ro‘ziyevning qilgan xiyonati — bu madaniyatsizlik», deya baholagandi. Ularning internet orqali murojaat qilib, elga xatolarini tan olishi, hisobot berishi belgilandi. Ko‘p vaqt o‘tmay hokimlar birin-ketin xalqdan kechirim so‘rab chiqa boshladi. Ajablanarli jihati shundaki, qariyb bir oy davomida Rishton tumanidagi buzish ishlari va jazirama issiqda boshpanasiz qolib, mutasaddilarning beparvoligidan aziyat chekayotgan farg‘onaliklar haqida ketma-ket maqolalar e'lon qilindi. Farg‘ona viloyat hokimi o‘shanda vaziyatga adekvat munosabat qilmadi. U xato va kamchilikni tan olmay, o‘z bilgancha ishlayverdi. Xorazm viloyati hokimi esa Kun.uz saytida e'lon qilingan maqolalardan tegishli xulosa qilolmadi, bu xalqning g‘azabini qo‘zitdi. Ikki oy boshpanasiz ko‘chadagi chaylada yashayotgan aholiga kompensatsiya ham bermay keldi. Qashqadaryo viloyatida tadbirkor hokim o‘rinbosariga benzin sepib o‘t qo‘yib yuborganida ham viloyat hokimi voqea joyiga darhol yetib bormadi. Faqat davlat rahbarining siyosiy irodasidan keyin, uning tanbehlarini eshitgach, yuqoridan topshiriq olib, xalqdan kechirim so‘rayotgan hokimlar aslida ham qilgan ishidan pushaymonmi? Qonun ustuvorligini ta'minlash asosiy vazifasi bo‘lgan prokuratura xodimlari nega vaziyatga panja ortidan qarayapti? Axir mulk huquqini mensimay, odamlarni boshpanasiz qoldirgan, o‘rnatilgan tartibda xalqni rozi qilmay buzishlarni boshlagan rahbarlar javobgarlikka tortilmaydimi? Biz O‘zbekistonda barchaning qonun oldida teng javobgar ekaniga amin bo‘ldik-ku? Hokimlar kechirim so‘rasa, ularning qilmishlari unutiladimi? Aslini olganda, xalq saylamagan, xalq bilan hisoblashmaydigan, Senatdan o‘rin egallab, ham parlament, ham ijro etuvchi hokimiyat vakillari bo‘lmish hokimlar faoliyatini tanqidiy ko‘rib chiqish vaqti keldi. Ular nafaqat mahalliy deputatlar kengashi raisligi, balki Senatdagi o‘rnini ham bo‘shatishi lozim. Qaysi mantiq bilan qonun chiqarish va uni ijro etishni bir shaxs qo‘liga topshirish mumkin? Yana kamiga uning daxlsizlik huquqi bor. Gap hokimlarning fundamental inson huquqlarini oshkora poymol etishi haqida bormoqda. O‘rnatilgan tartibda ishlarni bajarmay, davlat rahbari siyosatini xalqqa teskari targ‘ib etish haqida bormoqda. Modomiki, Prezident ularning faoliyatidagi kamchiligi aytib, kechirim so‘rashga majbur qilmaskan, vaziyat o‘zgarishsiz qolarmidi? Shavkat Mirziyoyev tanqidiy ruhda o‘tgan yig‘ilish davomida Bosh vazir Abdulla Aripov hamda Administratsiya rahbari Zaynilobiddin Nizomiddinovga alohida topshiriq bergandi. «Bu masalalar hali tinchigani yo‘q. Shuning uchun Aripov va Nizomiddinovga topshiriq: qaysi viloyat hokimini ishdan olish bo‘yicha taklif berasizlar», — ularga yuzlangandi prezident. Sir emas, jamiyatni qiynab kelayotgan masalalar aynan Prezident tomonidan yangragach, uni keng muhokama qilish urfga aylandi. Bosh vazir bu masalalardan shu vaqtgacha bexabarmidi? Nega hokimlarning haddan oshib ketishi, mamlakat obro‘siga zarar yetkazadigan ishlar qilishiga munosabat bildirilmadi? Shu bilan birga, Prezident Administratsiyasini boshqarib kelayotgan Zaynilobiddin Nizomiddinov davlat rahbari hamda mamlakat imijiga putur yetkazayotgan hokimlarga qarata o‘z vaqtida bir so‘z aytmaganmidi? Ularning jimligi nimani anglatishi bizga qorong‘i, lekin xalq bundan umidvor edi. Kechirim so‘rash o‘z yo‘liga, lekin huquqiy fuqarolik davlatini qurmoqchi bo‘layotgan O‘zbekiston uchun barcha qonun oldida teng javobgar ekanini bildirish zarur. Mavjud vaziyat shuni talab etadi. Alisher Ro‘zioxunov
Manzil: Xitoyning Henan provintsiyasi, Zhengzhou shahri, yuqori texnologiyalar zonasi №323, 3-bino, 10-bino Broiler Kafesi sotib olishning to'rtta nuqtasi Oct 30, 2017 Broiler kafesi sotib olishda fermerlar quyidagi to'rtta nuqtaga e'tibor berishlari kerak: Birinchisi, broyler qafaslari temir paneli oralig'i, broyler qafasining bu ko'rsatkich juda muhim, eng oqilona masofa 2,5 sm * 5 sm, va ba'zi dehqonlar bu broilerning kattaligi kattalashtirish uchun kattaroq bo'lishi mumkin deb o'ylashlari mumkin, bu fikr noto'g'ri Shartli dehqonlar, shuningdek, tuxumni yo'qotish tezligini kamaytirish uchun tuxumlarni tarmoqqa tegizish uchun emas, balki ba'zi kasalliklarning oldini olish uchun qo'yadigan broyler qafasining pastki qismida ham plastik to'rni qo'yishlari mumkin
Shavkat Mirziyoyev koreyaliklarga «master-klass» o‘tdi Koreya Respublikasiga davlat tashrifini amalga oshirayotgan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev bugun Seulda ikki mamlakatning iqtisodiy va moliyaviy tuzilmalari rahbarlari, yetakchi ishbilarmonlari ishtirokidagi Janubiy Koreya –O‘zbekiston biznes-forumida qatnashdi. Prezidentning Koreya Respublikasiga tashrifini yoritish bo‘yicha matbuot markazi «Kun.uz»ga ma'lum qilishicha, forumda Koreya Respublikasi bosh vazirining o‘rinbosari, strategiya va moliya masalalari bo‘yicha vazir Kim Dong Yong ham so‘zga chiqdi. U O‘zbekiston Koreya uchun muhimligini e'tirof etgan. «O‘zbekistonga hurmat tufayli, diplomatik protokolni buzib, prezidentni kutib olish uchun aeroportga chiqdim. Chunki, O‘zbekiston biz uchun muhim», degan vazir o‘rinbosari. U Koreya O‘zbekistonning barqaror iqtisodiy rivojlanish yo‘lidagi dadil harakatlarini qo‘llab-quvvatlashini ta'kidlab o‘tdi. «O‘zbekiston rahbarining nihoyatda ochiq va samimiy nutqi, Koreya sarmoyadorlari bilan o‘tkazgan muloqoti meni hayratda qoldirdi. Uning ijobiy quvvati har bir ishtirokchi, shu bilan menga ham ko‘chdi. Shavkat Mirziyoyev biznesda har bir jihatni unutmagan holda ikki tomonga manfaat olib keluvchi tashabbuslarni ilgari surmoqda. O‘zbekiston rahbari Koreya biznes doira vakillariga mamlakat investitsion muhitida ochiqlik va shaffoflik so‘zsiz ta'minlanishini ta'kidlamoqda. O‘tgan bir yil ichida O‘zbekistondagi iqtisodiy, moliyaviy sohadagi katta o‘zgarishlarni kuzatmoqdamiz. O‘ylaymanki, bugun oliy darajada bo‘lib o‘tgan biznes-forum yuzlab investorlarga yanada yangi biznes g‘oyalar beradi. Ular o‘zi uchun yangi, O‘zbekiston bozorini kashf qiladi», degan u. Shavkat Mirziyoyev forumda qatnashayotgan O‘zbekiston delegatsiyasi vakillariga murojaat qilgan. Prezident vazirlar, kompaniyalar, banklar va tashkilotlarning rahbarlarini birma-bir turgizib, ularga topshiriqlar bergan. Mirziyoyevning tadbirkorlar bilan muloqot qilishdagi xalqchil uslubi mezbonlarda katta taassurot qoldirgan. «Biz sizdan shunday, rahbar va tadbirkorlar o‘rtasidagi muloqot uslubini o‘rganamiz. Bugun siz bizga master-klass o‘tdingiz», degan Koreya delegatsiyasi vakillaridan biri. Eslatib o‘tamiz, Shavkat Mirziyoyev o‘tgan oyda Turkiyaga tashrifi davomida Rajab Toyib Erdo‘g‘an bilan o‘tkazilgan matbuot anjumani vaqtida «O‘zbekiston havo yo‘llari» MAK rahbari Ulug‘bek Ro‘ziqulovni o‘rnidan turg‘azib qo‘yib, topshiriqlar bergan va uning va'dasini olgandi. Shundan so‘ng buni Erdo‘g‘an ham takrorlagandi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti ShHTning Dushanbedagi yubiley sammiti tadbirlarida ishtirok etadi 15.09.2021 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 16-17-sentabr kunlari Tojikiston Respublikasi poytaxti – Dushanbe shahrida boʻlib oʻtadigan Shanxay hamkorlik tashkiloti Davlat rahbarlari kengashining yubiley majlisi tadbirlarida ishtirok etadi. Tojikiston raisligida oʻtkazilayotgan sammit ishida ShHTga a’zo davlatlar – Hindiston Respublikasi, Qozogʻiston Respublikasi, Xitoy Xalq Respublikasi, Qirgʻiz Respublikasi, Pokiston Islom Respublikasi va Rossiya Federatsiyasi yetakchilarining ishtirok etishi kutilmoqda. Tashkilot huzuridagi kuzatuvchi davlatlar tomonidan Belarus Respublikasi, Eron Islom Respublikasi va Moʻgʻuliston Prezidentlari ishtirok etadi. Majlisning faxriy mehmoni sifatida Turkmaniston rahbari taklif etilgan. Shuningdek, tadbirda ShHT ijroiya organlari va boshqa xalqaro institutlar rahbarlari qatnashadi. Kun tartibiga muvofiq, ishtirokchilar ShHTning oʻtgan 20 yilgi faoliyatining asosiy yakunlarini koʻrib chiqadilar, koʻp tomonlama hamkorlikning dolzarb vazifalarini muhokama qiladilar. Global siyosat va mintaqa kun tartibidagi masalalar yuzasidan ham fikr almashiladi. Sammit yakunida Dushanbe deklaratsiyasining qabul qilinishi, davlatlar rahbarlarining qarorlari va Tashkilot doirasidagi koʻp qirrali hamkorlikni kengaytirishga doir boshqa koʻp tomonlama hujjatlar imzolanishi koʻzda tutilgan. ShHTga raislik O‘zbekiston Respublikasiga oʻtishi sammitning muhim voqeasi boʻladi. Bundan tashqari, Prezidentimiz dasturidan hamkor davlatlar rahbarlari bilan qator ikki tomonlama muzokaralar hamda Afgʻoniston boʻyicha “ShHT - KXShT” formatidagi uchrashuvda ishtirok etish oʻrin olgan.
Yusupov tomonidan "Tanlangan asarlar"i, 1980-yilda "Saylanma"si nashr etildi". 1997-yilda "Savodi ta’lim" risolasi N.Jumaxo‘ja tomonidan so‘zboshi va izohlar bilan to‘liq chop qilindi". Shoir asarlari, faoliyati A.Bobojonov, V.Zohidov, V.Abdullayev, J.Sharipov, A.Murodov, N.Jumayevlarning tadqiqotlarida tahlil va talqin etildi". Tarjimayi holik Munis Xorazmiy 1778 Yilda Xiva yaqinidagi Qiyot qishlog‘ida tavallud topgan. Otasi Avaz-biy Xiva xonligida bosh mirob lavozimida ishlagan. Uning bolaligi to‘kin-sochinlikda, mehr-muhabbat qurshovida o‘tadi. Ilm olish uchun hamma sharoit muhayyo edi. U maktabda, keyinchalik madrasada tahsil ko‘radi. Bo‘sh paytlarida sevimli mashg‘uloti –mutolaa bilan shug‘ullanadi. O‘zining ta’kidlashicha, tarixiy asarlarni, she’rlarni o‘qish unga huzur bag‘ishlagan. Dunyoning mayda tashvishlaridan qugqazgan. Ruhiy ko‘garinkilik va umidvorlik baxsh etgan: "Agar falaki g‘addorning gunogun hodisoti hujum qilsa, she’r mushohadasi bilakim, mahzunlar unsi va ma’-munlar jalisidur, raf’i malolat qilur erdim. Agar zamoni nopoydorning rango-rang ofati G‘uluv etsa, tavorix mutolaasi bilakim, avzoyi ahli olam vuqufiga sabab va kayfiyati suluki baniodam ittiloig‘a boisdur, daf’i kulfat qilur erdim"", Munis "Firdavs ul-iqbol" tarixiy asarida va "Devon"i debochasida yoshligini mamnuniyat bilan eslaydi. Ammo, 1800-yilda otasining, keyinroq onasi va oga-inilari-ning ketma-ket vafot etishi Munis yuragini g‘am-u kulfatga chulg‘aydi: "Nasibim g‘am uza g‘am bo‘ldi charxi gardondin, Musibat uza musibat yetushti davrondin. { Munis. Tanlangan asarlar. Toshkent, 1957; Munis. Saylanma. Toshkent, 1980. 2 Shermuhammad Munis. Savodi ta’lim. Toshkent, 1997, "Bobojonov A. Munis Xorazmiy 11 "O‘qit.gaz.", 1946, 21 iyun; Zohidov V. O‘zbek adabiyoti tarixidan. Toshkent, 1961; Abdullayev V. O‘zbek adabiyoti tarixi. Toshkent, 1980; Sharipov J. O‘zbekistonda tarjima tarixidan. Toshkent, 1971; Jumayev N. Munis g‘azaliyoti. Toshkent, 1983. {O‘zbek adabiyoti tarixi. 5 jildlik. 4-jild. Toshkent, 1978. 387-bet.
anhu shunday deganlar: Saho-balar Payg‘ambar alayhissa-lomning orqalarida namoz o‘qishayotganida, ruku’dan boshlarini ko‘targach, to Rasululloh sollallohu alayhi va sallam peshonalarini (sajda uchun) yerga qo‘ymagunlaricha birorta sahobaning engashgani ko‘rilmas edi. Payg‘ambar alayhissalom-ning peshonalari yerga teggandan keyingina, orqalaridan sahobalar sajdaga egilar edilar (Muslim rivoyati). O‘z navbatida, imomlikka o‘tgan kishi ham takbirlarni sunnatga amal qilgan holda aytib namoz o‘qimoqligi lozim. Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladi: Rasululloh sollallohu alayhi va sallam namoz o‘qimoqchi bo‘lsalar, tik turganlarida takbir aytardilar, so‘ng ruku’ qilayotganlarida, so‘ng egilayotganlarida, so‘ng boshlarini ko‘tarayotganlarida, so‘ng sajda qilayotganlarida, so‘ng boshlarini ko‘tarayotganlarida takbir aytardilar, mana shuni namozning barchasida to tugaguncha qilardilar va ikkinchi rakatdan turayotganlarida takbir aytardilar» (Buxoriy rivoyati). Ba’zi imomlar ilmi ozligi yoki sunnatni yaxshi bilmasligidan, turgan joyida (Alloh-u akbar» deb, so‘ng ruku’ga engashadi, tik turib «Alloh-u akbar» deb, keyin sajdaga ketadi. Bu hol xatodir, sunnatga xilofdir. Agar imom o‘zining takbirini, aytilganidek, harakati bilan muvofiq qilsa hamda imomga iqtido qilganlar ham, zikr qilinganidek, sahobalarning namoz o‘qish holatlarini o‘zlariga lozim tutsalar, namozlaridagi jamoat ishlari durust bo‘ladi, inshaalloh. Kamoliddin INOYATULLOH o‘g‘li 6 = Hidoyat 2002 Har qanday jamiyat erkak va ayoldan iborat. Bu ikki xilqatga yuklangan vazifalar, talablarga ko‘ra, har bir jamiyatning o‘ziga xos madaniyati yuzaga kelgan. Dinimizda insonsifatida erkak va ayol teng huquqlidir, ammo ular jisman bir xil imkoniyatli bo‘lmaganlari uchun talab qo‘yganda va majburiyat yuklaganda bu xususiyatlar hisobga olingan. Niso surasining 32-oyati mazmuni shunday: «Alloh taolo ba’zingizni ba’zingizdan ortiq qilgan holatni orzu qilmang. Erkaklarga amallariga yarasha jazo-mukofot bor. Va ayollarga amallariga yarasha jazo-mukofot bor. Alloh taolodan fazlini tilang. Alloh taolo har bir narsani biluvchi Zotdir». Bir kuni ayollar erkak va ayollarga tegishli masalalarda munozara qilib, Asmo bint-u Yazidni Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning huzurlariga jo‘natdilar: U kelib: «Ye Rasululloh, mening ortimda bir guruh muslima ayollar turishibdi. Darhaqiqat, Allohsizni erkag-u ayol uchun jo‘natgan. Biz sizga ishonamiz va sizning ortingizdan ergashamiz: Biz ayollar uy bekalari-yu bolalar tarbiyachisimiz: Biz mol-mulkni asraymiz va bolalarni tarbiyalaymiz. Shundoq ekan, ayting-chi, Alloh tomonidan taqdirlanish borasida ular (erkaklar) bilan tengmizmi?» deb so‘radi. Shunda Muhammad alayhissalom dedilar: «Ey Asmo, borib ayollarga ayt, erkaklarga belgilangan barcha narsalar erining roziligini unugmagan ayollarga ham tegishlidir. Dinimizda ayol zimmasiga faqat ayollarga xos vazifalar yuklangan. Onalik ayolga ato etilgan eng oliy mas’uliyat. Onalik bedaxl va erkin asosda bo‘lishi kerak. Mustaqil yurtimizda ayol zimmasidagi ushbu vazifaga hukumat miqyosida katta ahamiyat berilyapti. Zamonaviy ayolning mehnat sharoitlari ham uning noziktabiatini, aqliy va ruhiy imkoniyatlarini e’tiborga olib, tako-millashtirili- shi lozim. AyolNING IJTIMOIY faoliyatida sha-Abduqayum AZIMOV, Hidoyat 20023 Iss =—g‘shya ya— Toshkent Islom institutining rektori BUYUK MAS’ULIYAT
USS Georgia (SSGN 729) сув ости кемаси ва Bell V-22 Osprey АҚШ вертолёти. @gorizont_uz
— sohg‘, shu sababli
Futzal bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Malayziyada Osiyo chempionati doirasidagi ilk uchrashuvini o‘tkazdi. Birinchi turda terma jamoa musobaqa mezbonlari bo‘lmish Malayziya vakillariga qarshi o‘yin o‘tkazdi va 4:9 hisobida mag‘lub bo‘ldi. Eslatib o‘tamiz, Avaz Maqsumov boshchiligidagi O‘zbekiston ayollar terma jamoasi Osiyo Chempionati A guruhida Eron, Malayziya hamda Gonkong terma jamoalari bilan bir guruhdan o‘rin olgan. Jamoa keyingi o‘yinni 22 sentabr kuni Eron vakillariga qarshi o‘tkazadi. Ma'lumot uchun, ushbu turnirda qit'aning 8ta davlatidan kelgan termalar 2 guruhga bo‘lingan holda o‘yinlarga kirishgan.
— Baddi — Kiari sindromi (pastki kovak venaning jigar venalari sathidagi trombozi, uning jigar venalaridan yuqoridagi stenozi yoki obliteratsiyasi, o‘smalardan, chandiqlardan bosilishi (17-rasm). 2. Portal qon aylanishining jigar ichidagi blokadasi: —turli formadagi jigar sirrozlari (portal, postgepatit, biliar, aralash); —jigar o‘smalari (tomir, parazitar, bezsimon); —jigar fibrozi (portal, chandiqli, shikastlar va mahalliy yallig‘lanish jarayonlaridan keyin). 3. Portal qon aylanishining jigar osti blokadasi: —darvoza vena yoki tarmoqlarining tug‘ma stenozi yoxud at-reziyasi; —darvoza vena yoki tarmoqlarining flebosklerozi, oblitera-siyasi, trombozi; —darvoza vena yoki tarmoqlarining chandiqlar, o‘smalar, infiltratlardan bosilishi. 4. Portal qon aylanishi blokadasining aralash turi: —jigar sirrozi darvoza vena trombozi bilan birga (birlamchi jigar sirrozi, darvoza vena trombozi asorati); —darvoza vena trombozi jigar sirrozi bilan (darvoza vena trombozi asorati sifatidagi portal sirroz). Jigar usti PG
U sapchib o‘rnidan turdi-da, Keddining oldidan to‘sib chiqqani eshik tomon talpindi Ammo eshikka ham, tambaga ham qo‘l urmadi
56 Nauchnыe soobщeniya V rezultate obsledovaniy na beregu Kashkadari i Paykendskogo ozera mы obna rujili pervobыtnыe pamyatniki. Vesnoy 1963 g. chlenom Maxandarыshskogo arxeolo gicheskogo otryada A. Askarovыm na beregu-oz. Paykend bыli naydenы pyat neolitiche skix stoyanok. Kulturnыy sloy ix silno razrushen i Materialnыe ostatki ochen skudnы2. Osenyu 1964 g. otryad obnarujil yeщe shest neoliticheskix stoyanok. Stoyanka Paykend 1 (P-1) raspolojena na levom beregu suxogo rusla Kashkadari, primerno v 4 km k yugu ot oz. Paykend. Kulturnыy sloy zdes ne soxranilsya. Na ploщadi priblizitelno 2 ga sobrano 73 ek». kremnevыx orudiy i fragmentov glinyanыx sosudov. Sredi kremnevыx or-u diy imeyutsya nakonechnik strelы listovid noy formы, 5 skobeley, sverlo, vkladыsh no ja, 3 konsevыx skrebka. Stoyanka Paykend 2 (P-2) naxoditsya v 500—600 m k vostoku ot stoyanki Paykend 1 i takje raspolojena na levom beregu rus la. Ploщad rasprostraneniya rossыpi kremnevыx orudiy sostavlyayet okolo 1,5 ga. Kulturnыy sloy stoyanki razveyan; zdes naydeno vsego 88 kremnevыx predmetov, sre di nix miniatyurnыy nakonechnik strelы mindalevidnoy formы, 4 skobelya, 5 konse vыx skrebkov, 2 sverla, 3 vkladыsha nojey it. d. Stoyanka Paykend 3 (P-3) raspolojena v 4—5 km k zapadu ot srednevekovogo goro diщa Kumsultan, po levomu beregu suxogo rusla Kashkadari. Ploщad, na kotoroy bыli sobranы kulturnыe ostatki, sostav lyayet primerno 1,5 ga. Zdes naydeno 338 kremnevыx predmetov, sredi nix nakonechnik strelы kelteminarskogo tipa s dlinnыm osnovaniyem, 6 konsevыx skrebkov, 7 skobe ley, 6 sverl, 3 prokolki, 10 vkladыshey nojey, 5 podvesok, 4 nukleusa i otbrosы proizvodstva. Stoyanka Paykend 4 (P-4) obnarujena v 1—1,5 km k zapadu ot stoyanki Paykend 3, toje na levom beregu rusla. Kulturnыe ostatki zdes zafiksirovanы na ploщadi primerno 1 ga. Na stoyanke naydeno 155 kremnevыx predmetov, v tom chisle 12 qon sevыx skrebkov, 2 vkladыsha nojey, ^pla stinok s retushyu i otbrosы proizvodstva. Stoyanka Paykend 5 (P-5) naxoditsya v 2 km k yugo-zapadu ot gorodiщa Kumsultan. Ploщad rasprostraneniya kremnevыx or-u diy na ney sostavlyayet primerno 1,5 ga. Zdes sobrano 134 kremnevыx predmeta. Sredi nix 15 konsevыx skrebkov, 2 prokol ki, podveska, 2 nukleusa, 6 plastinok s retushyu i otbrosы proizvodstva. Stoyanka Paykend 6 (P-6) raspolojena v 1—1,5 km k yugu ot gorodiщa Kumsultan, 2 A. A s k ar ov , Arxeologicheskaya poyezd ka v severo-zapadnuyu chast Karshinskoy stepi. Istoriya materialnoy kulturы Uzbekistana, vыp. 5, Tashkent, Izd-vo «Nauka» UzSSR, 1964, str. 28—36. po levomu beregu rusla Kashkadari. Plo щad rasprostraneniya kremnevыx orudiy— okolo 2 ga. Zdes sobrano 159 kremnevыx predmetov, a imenno: miniatyurnыy nako nechnik strelы mindalevidnoy formы, 9 konsevыx skrebkov, 3 sverla, 2 skobelya i otbrosы proizvodstva. Obnarujennыe nami ostatki poseleniy neoliticheskogo cheloveka dali, taqim obra zom, dovolno bolshoy odnorodnыy ma terial. V osnovnom eto izdeliya iz krem nya, razlichnogo po kachestvu i svetu. Preobladayet kremen korichnevato-krasnogo sveta, vstrechayutsya takje kremni molochno-belogo i jeltovato-belogo sveta. Po svoyemu funksionalnomu naznacheniyu orudiya proizvodstva delyatsya na sleduyu щiye gruppы: 1) orudiya oxotы; 2) orudiya dlya obrabotki shkur, koji i melkix dere vyannыx chastey; 3) orudiya dlya sverleniya. Orudiya oxotы predstavlenы nakonechni kami strel, kotorыe mojno razdelit na tri gruppы: 1. Listovidnыy nakonechnik strelы s dvuxstoronney sploshnoy obrabotkoy (nay den na stoyanke P-1). 2. Nakonechnik strelы iz plastinki s podtreugolnыm korotkim perom, asimme trichnoy bokovoy vыemkoy i skoshennыm osnovaniyem (nayden na stoyanke P-3). Nako nechnik ochen tщatelno obrabotan po krayam, a konchik plastinki — so storonы bryushka. Osobenno tщatelnoy prituplyayu щey retushyu vыdelena vыemka (ris. I, 14). 3. Miniatyurnыe nakonechniki strel min dalevidnoy formы (2 ek». naydenы na stoyankax P-2 iP-6). Nakonechniki obrabo tanы po krayam prnostryayuщey retushyu; poverxnost ix ne obrabotana. U osnova niya imeetsya malenkaya vыemka (rns. 1, 1-2). Orudiya dlya obrabotki shkur, koji i melkix derevyannыx chastey predstavlenы skrebkami, skobelyami i nojami. Konsevыe skrebki mojno razdelit na dve gruppы: 1. Konsevыe skrebki, izgotovlennыe iz nebolshix tonkix plastinok. Oni pred stavlyayut soboy pravilnuyu prizmatiche skuyu plastinku s vыpuklыm ovalnыm ra bochim krayem (26 ek»., iz nix so stoyanki P-1—3 ek»., P-2—5 ek»., P-3—5 ek»., P-4—2 ek»., P-5—4 ek»., P-6-g-7 ek».). Rabochiy kray ix obrabotan melchayshey retushyu, kotoraya zaxodit na prodolnыe kraya plastinki (ris. 1, 3, 11). 2. Skrebki, izgotovlennыe iz otщepa nepravilnoy formы (rns. 1,7, 15), u koto rыx retushyu vыrabotan polukruglыy ili slegka vыpuklыy rabochiy kray (19 ek»., iz nix so stoyanki P-3—1 ek»., G-4—5 ek»., P-5—11 ek»., P-6—2 ek».). Skobeli izgotovlenы iz udlinennыx priz maticheskix plastinok s vognutыmi krayami (16 ek»., iz nix so stoyanki P-1—5 ek»., P-2—4 ek»., P-3—7 ek».). Vыemki obrazo vanы tщatelnoy krutoy retushyu, v-osnov nom so storonы spinki; oni imeyut xarak ternыe dlya rannego kelteminara propor-58 Nauchnыe soobщeniya sii — ochen shirokiye, no ne glubokiye i ras polojenы asimmetrichno po obeim storonam plastinki (ris. 1,12). V kolleksii iz stoyanki P-6 imeetsya tak je 2 otщepa s vыemkoy na bokovыx chastyax. Po xarakter-u retushi mojno predpolojit, chto eti otщepы ispolzovalis v kachestve skobeley. Vkladыshi nojey izgotovlenы iz prizma ticheskix plastinok (15 ek»., iz nix so sto yanki P-2—3 ek»., P-3—10 ek»., P-4—2 ek».). Pravыy ili levыy kray i osnovaniye pla stinki retushirovanы prituplyayuщey kru toy retushyu, a drugoy kray ostavlen ostrыm. Sudya po xarakter-u retushi, takiye plastinki, vidimo, slujili vkladыshami noja (ris. 1,4). Orudiya dlya sverleniya predstavlenы sver lami i prokolkami. Sverla izgotovlenы chashe vsego iz uzkix i tonkix plastinok (12 ek»., iz nix so sto yanki P-1—I ek».. P-2—2 ek»., P-3—6 ek»., P-6—3 ek».). Konchik plastinы zaostren i predstavlen v vide xorosho otretushirovan nogo sterjenka. Ostriye i rebro sterjen ka zatuplenы (ris. 1,6".). Prokolki mojno razdelit na dve gruppы: 1. Prokolka, izgotovlennaya iz plastinki so skoshennыm krayem (so stoyanki P-5; ris. 1,9). 2. Prokolki, izgotovlennыe iz uzkix i tonkix prizmaticheskix plastinok (3 ek». so stoyanki P-3). Eti pravilnыe prizmati cheskiye plastinki s ostrыm konchikom retu shirovanы so storonы bryushka (ris. \,8). V kolleksii imeetsya takje otщep, u ko torogo vыdelen retushyu ostrыy konchik, slujivshiy, po-vidimomu, prokolkoy (ris. \,1S). Nukleusы vstrechayutsya iz raznotsvetnogo kremnya i obыchno predelno ispolzovan nыe. Po forme oni prizmaticheskiye, na od noy storone imeyutsya sledы posledovatel nыx skolov pravilnыx uzkix nojevidnыx plastinok; s drugoy storonы skolы ne pro izvodilis i v ryade sluchayev nukleus soxranyayet jelvachnuyu korku (vsego 10 ek»., iz nix so stoyanki P-2—3 ek»., P-3—4 ek»., P-5—2 ek»., P-6—1 ek».; ris. 1, 16). Sredi plastinok imeyutsya mikroplastin kii plastinki obыchnoy velichinы. Na tщa telno otretushirovannыx s obeix storon plastinkax (41 ek».) sledov rabotы ne obnarujeno. Ix mы otnesli k gruppe pla stinok s retushyu. Plastinki bez retushi (97 ek».), po vsey vidimosti, slujili dlya zagotovki razlichnыx orudiy. Otщepы s retushyu (45 ek».) imeyut raz lichnuyu nepravilnuyu formu; kraya ix re tushirovanы. Ostalnaya chast kremnevogo inventarya — eto otbrosы proizvodstva: otщepы, cheshuy ki, kusochki kremnya (639 ek».). Na stoyankax naydena takje nebolshaya kolleksiya podvesok (6 ek»., iz nix so sto yanki P-3—5 ek»., P-5—I ek».). Podveski, izgotovlennыe iz belogo mra mora, imeyut ovalno-udlinennuyu formu s dvuxstoronnim sverleniyem, v odnom sluchaye nedosverlennыm (ris. 1,5, 13). Kremnevыy inventar iz stoyanok, raspo lojennыx v nizovyax Kashkadari, vpolne tipichen dlya neoliticheskoy kulturы oxot nikov i rыbolovov i svyazan so mnogimi traditsiyami epoxi mezolita. Yego polnoye sxodstvo s kelteminarskim kompleksom stoyanok sosednix rayonov sovershenno oche vidno p vыrajayetsya v identichnosti form i proporsiy orudiy. Odnako v kremnevom inventare iz stoyanok nizovev Kashkadari i Tuzkana imeyutsya nekotorыe razlichiya. Naprimer, yesli v ray one Tuzkana preobladayut orudiya iz plasti nok belogo kremnya, tov Kashkadare preva liruyet kremen korichnevato-jeltogo sveta, a orudiya predstavlenы v vide otщepov. Kremnevыy inventar stoyanki podtverj dayet prinadlejnost se k rannemu etap-u kelteminarskoy kulturы. Nabor kremne vыx izdeliy, kak uje otmechalos, imeet mnogochislennыe analogii s materialami rannego etapa etoy kulturы3; po otdel nыm tipam izdeliy i kak kompleks on tak je imeet analogii s materialami chetverto go sloya peщerы Djebel4. V inventare stoyanok otsutstvuyut pred metы, xarakternыe dlya pozdnego etapa kelteminarskoy kulturы: nakonechniki ko piy i drotikov, massivnыe oxotnichi noji na otщepax ili krupnыx nojevidnыx pla stinkax. Pravda, na stoyanke Paykend 1 ime yutsya nakonechniki strel s dvuxstoronney obrabotkoy. No obщiy oblik kremnevogo inventarya tipichen dlya razvitogo etapa kelteminarskoy kulturы. Vse eto pozvolyayet bez osobыx somneniy otnesti stoyanki nizovev Kashkadari k razvitomu etap-u kelteminarskoy kulturы (pervaya polovina III tыs. don. e.). Itak, materialы, poluchennыe Maxandar-insknm arxeologicheskim otryadom v nizov yax Kashkadari, pokazыvayut, chto eta ob last Uzbekistana, nыne predstavlyayuщaya soboy pustыnyu s redkim naseleniyem, v epo x-u neolita bыla dostatochno gusto zaselena oxotnikami i rыbolovami, osnovavshimi svoi stoyanki na beregax Kashkadari i dru gix vodnыx istochnikov. U. Islamov 3 S. P. Tol s to ye , Drevniy Xorezm, M., 1948, str. 59—66; A. V. V in o g r a dov, K voprosu o yujnыx svyazyax kelte minarskoy kulturы, Sovetskaya etnogra fiya, 1957, № 1, str. 25—45; U. Is l am ov , Mnogosloynaya stoyanka keltemi narskoy kulturы v nizovyax Zeravshana, Istoriya materialnoy kulturы Uzbekista na, vыp. 4, Tashkent, Izd-vo AN UzSSR, 1963. 4 A. P. O k l a d ni k ov , Peщera Dje bel— pamyatnik drevney kulturы prikas piyskix plemen Turkmenii, Trudы YUTAKE, t. VII, Ashxabad, 1956, ris. 49—57.
qoplangan olamning aksi) ma’nolari obyektiv borliq planetalar haqidagi bilim (ma’lumot)ning chuqurlashuvi, yangi narsaning aniqlanishi va uni ifodalash talabi natijasidir. Asos so‘zi oddiy so‘zlashuvda birgina (bosh) ma’nosida ham juda kam qo‘llanadi. Lekin ijtimoiy hayot, fan va texnikaning rivojlanishi natijasida bu so‘zning semantik strukturasi leksik ma’nolar miqdorinipg ortishi hisobiga ancha boyidi. Ushshg umumada-biy tildagi ma’polaridan tashqari, matematika, ximiya va b. sohalarga oich tushupchalarii ifodalashi bunga dalil bo‘la oladi: Asos 1. Narsaning barcha qismini tutib, ko‘tarib turuvchi qismi, tayanch qism; 2. Geometrik shaklining balandligiga perpendikulyar bo‘lgan tomon. Z. Kislotalar bilan o‘zaro ta’sir qilib, tuz hosil qiladigan birikma va b. So‘zning yangi ma’no kasb etishi yana boshqa sabablarga ko‘ra ham bo‘ladi. Mas., dori so‘zining spirtli ichimlik ma’nosi. Spirtli ichimliklarning har birining o‘z atamasi (nomi) bor. Lekin spirtli ichimlik tushunchasini pardalash talabi bilan (evfemizm) ularni dori so‘zi orqali atash ham yuzaga keldi. Shu yo‘sinda dori so‘zining so‘zlashuv tiliga xos spirtli ichimlik ma’nosi paydo bo‘ldi. Xullas, tildagi so‘zlarning birdan ortiq ma’noga ega bo‘lishi o‘z. sabablariga ega. So‘zning yangi ma’no kasb etishiga ma’lum obyektiv sabablar bo‘lsa-da, lekii so‘zlar hech vaqt ma’lum qonuniyat (asos)dan tashqari u yoki bu ma’noga ega bo‘lib ketavermaydi. Har qanday yangi ma’noning yuzaga kelishi ma’lum qonuniyat va imkoniyatlar asosida bo‘ladi. Yangi ma’noning yuzaga kelishiga imkon beradigan, unga asos bo‘ladigan hodisalar turlicha. Bu hodisalar juda murakkab bo‘lganligi sababli, mutaxassislarning uzoq vaqtlardan beri shug‘ullanib kelishlariga qaramay, yangi ma’nolarning qanday hodisalar asosida (yuzaga kelishi masalasida shu vaqtga qadar bir xil fikrga kelingan emas. Hatto, yangi ma’no hosil bo‘lishining eng muhim asoslari ham lingvistik adabiyotlarda yetarli yoritilgan emas. Mas.. ayrim ishlarda yapgi ma’poping hosil bo‘lishida lipgvistik va nolingvistik hodisalar amal qilishi ko‘rsatilsa, ko‘pchilik ishlarda bu haqda hech narsa deyilmaydi va yangi ma’no hosil bo‘lishida amal qiluvchi nolingvistik faktor haqidagina gap boradi. Lekin nolingvistik hodisalarning turi, miqdori haqida ham bir xil fikrga kelinmagan. Ayrim ishlarda yangi ma’noning yuzaga kelishi ma’po ko‘chishi hodisasi asosida ro‘y bsrishni aytilsa, ba’zi ishlarda evfsmizm, disfe-mizm va boshqa hodisalar asosida ham yangi ma’no hosil bo‘lishi aytiladi va h. O‘zbek tili faktlari ham angi ma’polariyng yuzaga kelishida lingvistik va nolipgvistik hodisalar amal qilishini tasdiqlaydi. Shu sababli ularni alohida ajratish va har biridagi o‘ziga xosliklarni yoritish kerak bo‘ladi. 219
Chemical o‘zgarishi. Kimyoviy nurash kislotali-ishqorli va weathering oksidlovchi-tiklovchi muhitlarda amalga oshadi. Kema burg‘u qudug‘idan olingan tog‘ jinsi Core — Klark Yer po‘stidagi kimyoviy elementlarning tarqalish Clarke o‘rtacha miqdori Koagulatsiya zarrachalarning bir-biri bilan bog‘lanishi Coagulation Kollyuviy tog‘ jinslarining ko‘p иa иa Yomon Ceпийёт 6 qiyaliklarida o‘z og‘irligi bilan yig‘ilib qolgan o‘lakli materiallar o— mineralning rangini aniqlaydigan asbob Colorimeter oltingugurt, temir, qalayi, shuningdek mis va mish-Kolchedan yak elementlaridan tarkib topgan arsenid va sulfid Pyrites guruhidagi minerallar uchun qo‘llaniladigan eskirgan nom Konsentratsiya eritma miqdoriy tarkibini xarakterlovchi o‘lchov Concentrate Korraziya (lat. «korrazio» -egovlash, silliqlash, tarashlash, Corrasion sindirish) -ochilib qolgan tog‘ jinslari va minerallarga mexanik ishlov berish, silliqlash, tarashlash bo‘lib, bu uchib kelayotgan qum donalari yordamida yuz beradi. Krater bo‘g‘izning og‘zidagi doira shaklidagi pastqamlik. Crater Kristallo-бa aнa kristallar va ularning strukturalari haqidagi fan graphy Karbonat jinslar 50909 karbonat minerallaridan tarkib topgan Carbonate cho‘kindi tog‘ jinslari roeks 425
Voprosы i zadaniya 2251. Tolko gamburger. 2. Tolko xot-dog. 3. Tolko kartofel fri. 4. Xot-dogi kartofel fri. 5. Gamburgeri kartofel fri. 6. Xot-dogi gamburger. 7. Vse tri. 8. Nichego —logik golodayet, potomu chto on slishkom umnыy. 2. Missioner, zabludivshiysya v Yujnoy Kaliforniy, ostanovilsya na razvil-ke dorogi. On znayet, chto v etom rayone obitayut dve mototsikletnыe bandы. Odna iz nix vsegda govorit pravdu, a drugaya vsegda ljet. On xochet uznat, kakaya doroga vedet v Disneylend. Kakoy vopros on doljen zadat? 3. Suщestvuyet 4 bulevы funksii ot odnoy peremennoy i 16 funksiy ot dvux peremennыx. Skolko suщestvuyet funksiy ot trex peremennыx? A oti pe-remennыx? 4. Ispolzuya tablitsu istinnosti, pokajite, chto R=(R I £))ILI(RI NE Q). 5. Pokajite, kak mojno voplotit funksiyu I, ispolzuya dva ventilya NE-I. 6. Ispolzuya zakon De Morgana, naydite dopolneniye ot AB. 7. Ispolzuya multipleksor s tremya peremennыmi, izobrajennыy na ris. 3.11, realizuyte funksiyu, znacheniye kotoroy ravno 1 tog‘da i tolko tog‘da, kogda nechetnoye chislo vxodnыx signalov ravno 1. 8. Multipleksor s tremya peremennыmi, izobrajennыy na ris. 3.11, v deystvi-telnosti sposoben vыchislyat proizvolnuyu funksiyu ot chetыrex logi-cheskix peremennыx. Opishite, kak eto proisxodit, i narisuyte logicheskuyu sxemu dlya funksii, kotoraya prinimayet znacheniye 0, yesli slovo, sootvet-stvuyuщee stroke tablitsы istinnosti, soderjit chetnoye chislo bukv, i 1, yesli ono soderjit nechetnoye chislo bukv (naprimer, 0000 = nul = chetыre bukvы —> 0; 0010- dva - tri bukvы —> 1; 0111 = sem = chetыre bukvы -» 0; 1101 = trinadsat = desyat bukv —> 0). Podskazka: nazovem chetvertuyu vxod-nuyu peremennuyu D. Tog‘da vosem vxodnыx liniy mojno svyazat s Vcc, «zem-ley», D ili D. 9 Narisuyte logicheskuyu sxemu 2-razryadnogo demultipleksora, u kotorogo signal na yedinstvennoy vxodnoy linii napravlyayetsya k odnoy iz chetыrex vыxodnыx liniy v zavisimosti ot znacheniy dvux liniy upravleniya. 10 Narisuyte logicheskuyu sxemu 2-razryadnogo kodera, kotorыy soderjit 4 vxod-nыe i 2 vыxodnыe linii. Rovno odna iz vxodnыx liniy vsegda ravna 1. Dvux-razryadnoye dvoichnoye chislo na 2 vыxodnыx liniyax pokazыvayet, kakaya imenno vxodnaya liniya ravna 1. 11. Pererisuyte programmiruyemuyu logicheskuyu matritsu, izobrajennuyu na ris. 3.14. Pokajite, kak na ney mojno realizovat logicheskuyu funksiyu bolshinstva (sm. ris. 3.3). Obyazatelno pokajite, kakiye iz potensialno vozmojnыx svyazey ispolzuyutsya v pervoy i vtoroy matritse.
Hozirgi kunda Buxoroda 30 dan ortiq yirik sanoat korxonasi mavjud Xalqaro va mahalliy turizm yo’lga qo’yilgan Xalqaro aeroport Buxoroni Toshkent orqali respublika viloyatlari va 20 dan ortiq xorijiy davlatlar bilan o’zaro aloqalar o’rnatishda xizmat qiladi
Foto: Kun.uz “Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonun prezident tomonidan imzolandi. Favqulodda vaziyatlar ro‘y berish manbaiga qarab quyidagilarga bo‘linadi: tabiiy xususiyatli favqulodda vaziyatlar; texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar. Favqulodda vaziyatlar vazirligi favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. Fuqarolarga favqulodda vaziyatlar zonalarida ishlaganligi uchun bepul tibbiy xizmat, kompensatsiyalar va boshqa imtiyozlar beriladi. Prognoz qilingan yoki ro‘y bergan favqulodda vaziyat ko‘lami va holatiga qarab muayyan hududda favqulodda vaziyatlar davlat tizimi quyidagi rejimlari o‘rnatiladi: kundalik rejim – muayyan hududda, obektda favqulodda vaziyatlar ro‘y berishi xavfi mavjud bo‘lmaganda; yuqori tayyorgarlik rejimi – favqulodda vaziyatlar ro‘y berishi xavfi mavjud bo‘lganda; favqulodda vaziyat rejimi – favqulodda vaziyatlar ro‘y berganda va favqulodda vaziyatlar davrida. Favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishga oid axborotni yashirish, o‘z vaqtida taqdim etmaslik yoki bila turib yolg‘on axborot taqdim etish taqiqlanadi. Davlat tomonidan favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish holati, aholi xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha ko‘rilayotgan choralar, prognoz qilinayotgan yoki ro‘y bergan favqulodda vaziyatlar, ulardan muhofazalanish usullari to‘g‘risida OAV orqali aholi o‘z vaqtida va ishonchli xabardor qilinishi shart. Favqulodda vaziyatlarni e’lon qilish: mahalliy miqyosdagi favqulodda vaziyatlarda – hokimlar tegishli qarorlari; respublika miqyosidagi va transchegaraviy favqulodda vaziyatlarda – hukumat qarori bilan amalga oshiriladi. Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kiradi. Ma’lumot uchun, mamlakatda favqulodda holat e’lon qilish alohida qonun bilan tartibga solingan. window.yaContextCb.push(()=>{ Ya.adfoxCode.create({ ownerId: 367651, containerId: 'adfox_163671557394827494', params: { pp: 'h', ps: 'feps', p2: 'hjmx' } }) })
Transport xarajatlarini minimallashtiruvchi rejani kompyuter paketlaridan foydalanib aniqlang. 11.5. Korxonada 4 turdagi dastgohlar bo‘lib, ularning har biri 5 turdagi amallarni bajaradi. Har bir turdagi dastgohlarning maksimal ishlash vaqtlari mos ravishda 270, 350, 190 va 350 soatga teng. Har bir amallar mos ravishda 350, 291, 184, 184, 248 va 248 soatda bajarilishi lozim. Dastgohlarni qancha vaqt qaysi amallarga bog‘laganda umumiy samaradorlik eng yuqori bo‘ladi? Har dastgoh turlarining amallarni bajarishdagi unumdorlik jadvalda keltirilgan. dt : Amallar at Dastgoh turlari 712 3 4 5 1 6 5 8 4 7 И 2 1 5 6 5 7 4 "Y 3 Г 4 7 6 5 6 in 4 5 6 2 6 5 ir Masalani kompyuter paketlaridan foydalanib yeching. 11.6. Harbiy o‘yin. 1-oyinchi polkovnik, 2-o‘yinchi general. Polkovnikda 4 ta polk, generalda 3 ta polk mavjud. Har biri-295
Fizikaviy tadqiqot usullari qoii Itti — — 4 Buger -Ber - Lambert qonunidan shetlanishning fizikaviy sabablari. Buger -Ber - Lambert qonuni erigan moddaning konsentratsiyasi 0,01mol/idan kam bo‘lgan suyultirilgan eritmalar ushun to‘g‘ridir. Katta konsentratsiyalarda yorug‘lik yutuvshi zarrashalar bir-biriga juda yaqin joy-tashadi. Bu holda har bir zarracha o‘ziga qo‘shni bo‘lgan zarrashadagi zaryad taqsimlanishiga ta’sir qiladi, bu esa o‘z navbatida, zarrachani ma’lum to‘lqin uzunlikdagi yorug‘likni yutish qobiliyatiga ta’sir qiladi va qonundan shettanish kuzatiladi. Buger —Ber- Lambert qonunidan shetlanishning kimyoviy sabablari. Bu qonundan shetlanish kimyoviy birikmalarning assotsiatsiyasi va dissotsiatsiyasi, eritmadagi boshqa moddalarning ta’siri hamda eritmada bo‘layotgan boshqa kimyoviy jarayonlar bilan bog‘liqdir. Bularga gidroksidlar va gidrok-sokomplekslarni hosil bo‘lishiga olib keluvshi gidroliz, erituvshi bilan o‘zaro ta’sir natijasida nordon tuzlarni hosil bo‘lishi, kompleks birikmalar hosil bo‘lishining pog‘onali xarakteri bilan bog‘liq bo‘lgan birikma tarkibini o‘zgarishi va hokazolar kiradi. 2.1.7. SPEKTROFOTOMETRIK (FOTOMETRIK) ANALIZ Fotometrik usullar bilan analiz qilinayotgan rangli birikmalar juda ko‘pshilik hollarda keng yutilish polosalari bilan xarakterlanadi Fotometrik amalizda yutilish polosasining kengligi katta ahamiyatga ega. Polosaning kengligi qansha katta bo‘lsa, bir neshta birikma aralashmasini analiz qilish shunsha qiyin bo‘ladi. Rang hosil qiluvshi reaktivning va kompleksning yutilish polosalari keng bo‘lsa ularni bir-birini qoplash (bir qismini ustma-ust tushish) ehtimoliyati ortadi bu esa o‘z navbatida, analizni murakkablashtiradi. Polosaning kengligi, uning yarim kengligi deb ataladigan kattalik bilan xarakterlanadi. Ko‘pshilik hollarda oddiy molekulalar ushun yutilish polosasining yarim kengligi 80-100 nm ga teng. Bu kattalik qansha kishik bo‘lsa shunsha yaxshi. Moddani fotometrik usul bilar aniqlash ikki qismdan 1) aniqlanadigan moddani elektromagnit nurlarni yutuvshi birikmaga o‘tkazish (aylantirish) va 2) olingan birikma eritmasi tomonidan yutilgan elektromagnit nurlar intensivligini o‘lshashdan iborat bo‘ladi. Amalda hamma elementlarni aniqlash ushun fotometrik usullar ishlab shiqilgan. Eritmalari spektrning ultrabinafsha, ko‘rinuvshi va yaqin infraqizil qismlarini yutishi mumkin bo‘lgan birikmalar olish ushun zarur bo‘lgan kimyoviy reaktsiyalar ba’zi ionlar ushun ishlab shi-qilmagan. Shuning ushun ham, fotometrik usullar moddani bevosita 75
Janubiy Koreyada o‘smirlar va qizlar o‘rtasida o‘tkazilayotgan Xalqaro tennis federatsiyasi (ITF) musobaqalari taqvimidan joy olgan xalqaro turnirda dunyoning o‘ndan ziyod mamlakatidan kelgan iste’dodli tennischilar yakkalik va juftlik bellashuvlarida g‘oliblik uchun kuch sinashmoqda. O‘smirlar o‘rtasidagi yakkalik bahslarida Temur Ismoilov ketma-ket uch uchrashuvda zafar quchib, chorak finalga yo‘llanma oldi. Umidli tennischimiz birinchi bahsda yaponiyalik Yuki Muramatsuni 7:5, 6:2, xitoylik Siyu Liuni 6:2, 6:1 hisobida yengdi. Uchinchi davrada Temurga Yangi Zelandiya vakili Jaden Grinter ro‘baro‘ keldi. Bu gal ham hujumkor o‘yin namoyish etgan o‘zbekistonlik tennischi 6:2, 6:4 hisobida muvaffaqiyat qozondi. Endi Temur Ismoilov yarim final yo‘llanmasi uchun o‘tkaziladigan muhim uchrashuvda avstraliyalik Endryu Harrison bilan raqobatlashadi. Nufuzli musobaqaning qizlar o‘rtasidagi juftlik bellashuvlarida o‘zbekistonlik Sabina Sharipova hamda yaponiyalik Ayaka Okuno dueti bosh sovringa asosiy da’vogar sifatida e’tirof etilmoqda. Birinchi raqamda saralangan mazkur duet bellashuvlarni ikkinchi davradan boshlab, janubiy koreyalik YU Xyun Choi hamda yaponiyalik Yuko Kimurani 6:0, 6:0 hisobida yengib, chorak finalga chiqdi.
Sirtqi ta'lim oliygohlari - OLIYGOH UZ
Usmon Azim - hozirgi o‘zbek she’riyatining eng yorqin namoyandalaridan biri U Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida tug‘ilgan Usmon Azimov nafaqat shoir, balki «Jodu» hikoyalar to‘plami, «Kunduzsiz kechalar», «Bir qadam yo‘l», «Alpomishning qaytishi» singari p’esalar, «Sevgi», «Alpomish» kabi kinofilmlar stsenariylarining ham muallifi sifatida mashhurdir
Kim? Rassom, Nima? Bulbul,
M fanining bundan keyingi taraqqiyoti 9—12-asrlarga toʻgʻri keladi Bu davrda Sharq allomalari Banu Muso (aka-uka) lar, Sobit ibn Qurra, Abu Rayhon Beruniy, Abu Abdulloh Yusuf elXorazmiy, Abu Ali ibn Sino, Umar Xayyom, alhaziniy, Axmad al-Fargʻ-oniy M taraqqiyotiga salmoqli hissa qoʻshganlar M ning bu davrdagi taraqqiyoti — Aristotel, Geron, Arximedlarning asarlarini tarjima qilish va sharhlashdan boshlanadi Abu Abdulloh Yusuf alXorazmiy "Fanlar kaliti" asarining 2- kitobida M ga bir bob ajratilgan Sobit ibn Qurra oʻzining "Karastun haqidagi kitobi"da tarozida tortish nazariyasini yoritgan Beruniy, Umar Xayyom va al-Xoriniylar metall va qimmatbaho toshlar solishtirma ogʻirligini anikdash usullarini ishlab chiqqanlar Ibn Sino "Donishnoma" asarining fizika boʻlimida qarakat haqida chuqur fikr bildirgan Yulduzlar harakatini tushuntiruvchi kinematik modellar Sobit ibn Qurra, ibn Sino va Beruniyning koʻpgina risolalarida berilgan
G‘ALATI ODAM Kechasi soat birlar chamasi. Qariqiz—akusherka Mar’ya Petrovna Qoshkinaning eshigi oldida boshiga silindr va ustiga katoshonli shinel kiygan baland bo‘yli bir janob to‘xtaydi. Kuzning qorong‘i kechasida uning na yuzi, na qo‘llarini ko‘rib bo‘lmas, ammo yo‘talib qo‘yishidan va qo‘ng‘iroq ipini siltab tortishidan uning yoshi ulug‘, tuppa-tuzuk, basavlat odam ekanligi bilinib turadi. Uchinchi qo‘ng‘iroqdan keyin eshik ochiladi va Ma-r’ya Petrovnaning o‘zi ko‘rinadi. U oq yubka ustidan yelkasiga erkaklar paltosini tashlab olgan. Uning qo‘lidagi yashil qalpoqli kichkina chiroq shu’lasida uyquli, . sepkil toshgan yuzi, tomirlari bilinib turgan bo‘yni va boshiga kiyib olgan chepes ostidan chiqib turgan siyrak sariq sochlari yashil tusda ko‘rinadi. —Akusherkani ko‘rsam bo‘ladimi?— deb so‘raydi ja-H06. —Men akusherka bo‘laman, nima ishingiz bor edi2 Janob dahlizga kiradi. Shunda Mar’ya Petrovna baland bo‘yli, qaddi-qomati kelishgan, yoshi o‘tib qolgan bo‘lsa-dahali chiroyli, jiddiy yuzli, baroq bakenbardli kishini ko‘radi. —Men kollejskiy asessor Qir’yakov bo‘laman, — deydi u.—Sizni xotinim oldiga borishingizni so‘rab kelgan edim. Lekin, o‘tinaman, tezroq bo‘ling. —Xo‘p bo‘ladi, —deb ko‘nadi akusherka.—Hozir kiyinib chiqaman, siz, malol kelmasa, meni zalda kutib tursangiz. Qir’yakov shinelini yechib, zalga kiradi. Lampaning yashil xira shu’lasi yamoq tushgan oq jildli arzon mebelga, ko‘rimsiz gullarga, pechakgul chirmashib o‘sgan
Toshkent-Moskva-Toshkent yo‘nalishida qo‘shimcha qatnov _ “O‘zbekiston havo yo‘llari” Milliy aviakompaniyasi Havfsizlik Mo'tadillik Qulaylik → Kompaniya yangiliklari → Toshkent-Moskva-Toshkent yo‘nalishida qo‘shimcha qatnov "O‘zbekiston havo yo‘llari" Milliy aviakompaniyasi 2018-yil 25-avgustda Toshkent-Moskva-Toshkent yo‘nalishi bo‘ylab qo‘shimcha qatnovlarni amalga oshiradi
siyasida qarzga botirish uchunolgani yo‘q. U to‘g‘ridan to‘g‘ri bu yerlarni egallab olishni, bu yerlarda joylashib ketishni istaydi. Demakki, bu urush ikki armiyaning urushi emas, ikki millatning urushidir... Ish shunday bo‘lgach, yunonliklar ertami-kechmi bir kun bu yerdan tuyoqlarini shiqillatib qolajaklar... Ikki kundan beri davom etayotgan charchoqlari va hayajonlari sababidan mag‘lubiyat achchig‘ini endigina his eta boshlagan Shohin afandi, umidsizlik bilan: –Qanday qilib, –dedi. –Qanday vosita bilan»? Qaysi qo‘shin, qaysi quvvat, qaysi tashkilot bilan, qaysi pul bilan2 Najib uning yelkalaridan ushlab, silkita boshladi: –Sen anchagina jinni bo‘lib qolibsan, Lochin beyginam... Senga ikki qo‘shin, ikki tashkilot emas, ikki millat, ikki xalq kurashadi deyapman... Bunda vaqt masalasi ham bahs mavzui bo‘lolmaydi... Bir yil, besh yil, kim biladi deysan, balki ikki millat qancha yashasa, shuncha yil vaqt o‘tar... Vaziyatga ko‘ra qaysi bir millat ikkinchisidan buyukroq bo‘lsa, o‘sha yutib chiqadi... Sen mendan: «Qanday vosita bilan?» deya so‘rarsan... Buyuk millat udirki, ichida bilinmas, yashirin quvvat manbalari bordir. Qiynalib qolguday bo‘lsa, o‘sha manbalarini ishga solib, qo‘llay boshlaydi... Mening tushunchalarim shunday, azizim Lochinbey. Shohin afandi bu safar javob bermadi, qarshisida boshini egdi. Najib davom etdi: –Yana, menimcha, bunday tarzdagi kurashlarda ikki jabha, ikki xil vazifa bordir: yo tashqarida bo‘lib, istilo etilgan kasabani kuch bilan, hu-294
Bunda » har doim NM dan kichik bo‘lganligi sababli qo‘shimcha ko‘paytuvchi (1-n/N) har doim 1 dan kichik bo‘ladi. Bundan takrorlanmaydigan tanlamada o‘rtacha xato takrorlanuvchi tanlamaga nisbatan kichik bo‘ladi degan xulosa chiqarish mumkin. Bir vaqtning o‘zida nisbatan katta bo‘lmagan tanlama foizida bu ko‘paytuvchi 1 ga yaqin bo‘ladi, (masalan, 5 foizli tanlamada u 0,95 ga; 2 foizlida—0,98 ga teng bo‘ladi va b. k.) Shuning uchun. ba’zan amaliyotda takrorlanmaydigan tanlama o‘tkazilganda yuqoridagi ko‘rsatilgan ko‘paytuvchini qo‘llamasdan tanlamaning o‘rtacha xatosini topish formulalari ishlatiladi. Bu bosh to‘plam N ning birliklari soni ma’lum yoki cheksiz bo‘lganda, shuningdek, N ga nisbatan n. juda kichik bo‘lgan xolatlarda, ya’ni qo‘shimcha ko‘paytuvchining miqdori 1 ga yaqin bo‘lib, tanlamaning o‘rtacha xatosi miqdoriga ta’sir qilmaganda qo‘llaniladi. Mexanik tanlamada neytral! belgi bo‘yicha teng intervallarga (guruhlarga) bo‘lingan bosh to‘plamdan tanlama to‘plamga birliklar tanlab olinadi, bunda har bir bunday guruhdan tanlamaga faqat bir birlik tanlab olinadi. Doimiy xatoga yo‘l qo‘ymaslik uchun har bir guruhning o‘rtasida joylashgan birlik tanlab olinishi kerak. 110
men uchun yanada sehrliroq va sirliroq bo‘lib tuyuladi. Shu munosabat bilan bir voqeani eslab o‘tish maqsadga muvofiqdir. 1957-1958-yillarning yoz oylarida Amudaryo sohillarida qovun eggan otam bilan kechasi polizlarni to‘ng‘iz, shag‘al va bo‘rsuqlardan qo‘riqlab, chaylada yotib qolardik. Otam savodsiz bo‘lsa-da, xalqimiz tarixiga oid afsona va rivoyatlarni ko‘p bilgan inson edi. Uning gurungidan bahramand bo‘lish uchun, ba’zida kishilar chaylada tong otguncha suhbat qurishardi. Ayniqsa, otamning yaqin suhbatdoshi Snesarin bilan qilgan muloqotlari xotiramda muhrlanib qolgan. Otam Snesarin deb ataydigan bukishi, keyinchalik bilsam, mashhur arxeolog olim S.P.Toyastov tomonidan asos solinib, 30-yillarning oxirlaridan to 80-yillarning boshlarigacha davom etgan Xorazm ekspeditsiyasining a’zosi, taniqli etnograf olim Gleb Snesaryov ekan. U kishi tatar lahjasida gapirar, lekin gapini lo‘nda qilib bayon qilishga usta odam edi. Otam unga Hakim ota (Sulaymon Boqirg‘oniy) va Ambar ona to‘g‘risida, ularning o‘g‘li Xubbining aranlar bilan qilgan janglari to‘g‘risidagi rivoyatlarni to‘lqinlanib gapirib berar, G.P.Snesaryov esa eshitganlarni chiroq yorug‘ida erinmasdan qog‘ozga tushirardi. Otamdan qanchadan-qancha rivoyatlar-u afsonalarni yozib olganligining guvohiman. Bularga Guldursin, Daqiyunus, Sulton Vays Karroniy, Shabboz bobo (Shayx Abbos Vali), Ustaqush, Dravaxonim, Sulton Sanjar kabi afsonalarni misol qilib keltirish mumkin. Lekin Snesaryovning o‘zi ham ko‘p afsona va rivoyatlarni bilar, ularni ilmiy mantiq asosida sharhlab berardi. Uning aytib bergan rivoyatlaridan biri— Ardaxiva afsonasi esimda qolgan. U Zardusht ta’limoti va uning muqaddas kitobi "Avesto"ga suyanib, Xiva so‘zining etimologiyasini aynan shu afsona bilan bog‘lab tushuntirgan edi. Uning aytishicha, vaqt hamma narsadan ustun va qudratli bo‘lib, butun olamning yaratuvchisi Exton! ham uning oldida ojiz. Ehtondan Ormuzd va Axriman ismli o‘g‘illar dunyoga kelgan. Ormuzd odamlarga hayot kechirishi uchun zarur bo‘lgan barcha ishlarni —olovdan foydalanish, kiyim tikish, baliq ovlash, ekin ekish, uy qurishlarni o‘rgatib, ularning mehrini qozongan. Shundan keyin odamlar Ehtonga emas, balki Ormuzd sharafiga ibodatxonalar qurib, uni madh etib kuylay boshlagan. Odamlarning akasi Ormuzdga bo‘lgan sadoqati, mehri, intilishini ko‘rgan Axriman unga hasad qilgan. Natijada u akasiga nisbatan odamlarning muhabbatini qaytarish uchun zulmat kuchlari bo‘lmish jin, shayton, alvasti, dev kabi qora kuchlarni yaratgan. Ular yordamida kishilarning muhabbatini o‘ziga qaratish uchun kurasholib borgan. 1 G.N.Snesaryov "Avesto"dagi Quyosh xudosi Mitraning o‘rniga qadimgi misrliklar tasavvuridagi Quyosh xudosi Ehton nomini ishlatgan. 89
Texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (RIP0) dissertatsayasi mavzusi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida 82021.3.RBITT462 raqam bilan ro‘yxatga olingan. Doktorlik dissertatsiyasi Andijon mashinasozlik institutida bajarilgan. Dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz (rezyume)) veb-sahifaning www.andmiedu.uz hamda «O2puoMe» axborot-ta’lim portali mum muopet 2 manzillariga joylashtirilgan. Ilmiy rahbar: Djumabayev Alijon Bakishevich texnika fanlari doktori, professor Rasmiy opponentlar: Mo‘minov Najmiddin Shamsitdinovich texnika fanlari doktori, professor To‘rayev Shavkat Abdikayumovich texnika fanlari nomzodi Yetakchi tashkilot: Toshkent arxitektura-qurilish institugi Dissertatsiya himoyasi Andijon mashinasozlik instituti huzurida miy darajalar beruvchi RER.03130.09.2020.T.124.01 raqamli Ilmiy Kengashning 2021 Yil (267) soat dagi majlisida bo‘lib o‘tadi (Manzil: 170119, Andijon shahri, Boburshoh ko‘chasi, 56. Tel: (99874) 223-47-18; faks: (99874) 223-43-67; ye-tay: tG‘o(apapisdi. 122). Dissertatsiya bilar Andijon mashinasozlik institutining Axborot-resurs markazida tanishish mumkin ( raqam bilan ro‘yxatga olingan). (Manzil: 170119, Andijon shahri, Boburshoh ko‘chasi, 56.Tel:(99891) 612-30-06; faks: (99874) 223-43-67; ye-taSh: apo‘pi-apiashtay 2). Dissertatsiya ropa 2021- yil « 45 » (2225. A i tarqatildi. (2021-yil (M-E) dagi 7. raqamli reestr bayonnomasi).
—Nima uchun faqat ayollar? —Erkaklar qayoqda2 — Biz-chi2 —Ha, sen-u menman, —Nima, bizdan boshqa erkaklar yo‘qmi? —Balki bordir. Har ikkovi ham bir-birlariga qarab kulishdi va jimgina o‘z yo‘llarida davom etishdi. Njoroge Mvixaki birga bo‘lsa, qoyil bo‘lardi deb o‘ylab borardi. Lekin qiz bu safar ta’tilga kelmadi. Ta’tilni bu safar u Lyusiyanikida o‘tkazdi. Lekin Mvixaki juda ajoyib xatlarni yozar edi; O‘tgan safargi ta’tilda ular tez-tez uchrashib turishdi. Chaqchaqlashib o‘tirishlariga biron bahona topilardi. O‘shandan beri Njoroge ularni uyiga biror marta ham kirmadi. xakidan ham. Bir kori hol bo‘lib imtihondan YIQILsa-chi) Unda hammasi barbod bo‘ladi. Istiqboli yo‘q" ta’lim — ta’limmiyo Xudo xohlasa, hamma ishi o‘nglanib ketadi. — O‘rmonga ham keldik) —Qorong‘ini qara— qo‘rqinchli-ku. Xarsang ustiga chiqib, to‘xtashdi. —Biror nima ko‘ryapsanmi) — Qayoqdag‘g —O‘rmon orqasidamig —Ha-da. Chaproqdagi tepalikka qaragin. Njoroge uzoqdagi unchalik katta bo‘lmagan tepalikka qaradi. —–Ko‘ryapman) —Ana o‘sha yerda yig‘in bo‘ladi. Ular pastga, o‘rmon tomon tusha boshlashdi. O‘qituvchi Isaak va boshqalar ularga deyarli yetay deb qolishgan.
Muvaffaqiyatga yo’l AQShda joylashgan Alfred Friendly Press Fellowships jurnalistlik tashkiloti rivojlanayotgan davlatlardan birining fuqarosi hisoblangan jurnalistlarni 6 oygacha bo’lgan muddatda stajirovka o’tashga taklif etadi Stajirovka Kolumbiyadagi Missuri jurnalistik maktabi (Missouri School of Journalism) dagi 3 haftalik treyningdan boshlanadi Stajirovka 2019-yil mart oyi o’rtalaridan sentabr boshlarigacha davom etishi rejalashtirilgan
Muqaddas kunlarda qibraylik Dilnuraga yordam qo‘li cho‘zildi (video, suratlar) 17 iyun kuni Facebook ijtimoiy tarmog‘ining bir necha guruhlarida muborak Ro‘zai Ramazon kunlarida qibraylik Dilnura ismli nogiron qizga va uning kam ta'minlangan oilasiga yordam qo‘lini cho‘zish so‘rab joylangan postlar joylandi. "Assalomu alaykum, gapni nimadan boshlashni ham bilmayman. Bir kam ta'minlangan oila yordamga muhtoj. Qibray tomonlarda propiskasiz yashashadi, birovlarning molini boqishadi va shu tariqa miya suyagida muammosi bo‘lgan nogiron qizlari bilan kun kechirishadi. Qiz 12 yoshda, aqlli, quvnoq, lekin mustaqil harakatlana olmaydi va ko‘zida ham nuqsoni bor. Ular uch yildan beri nogironlar aravachasiga navbatga turishadi, ammo besamar... Tibbiy muolajalarni olishga imkon yo‘q. Yordam berish imkoniga ega bo‘lgan kishilar sado berishsa, yaxshi bo‘lardi. Qizchaga nogironlar aravachasi va Toshkentda davolanishga erishishga yordam berishingizni so‘rayman". Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari bu murojaatga juda ijobiy munosabatda bo‘lib, Dilnuraga yordam qo‘lini cho‘zishni istaganlar ko‘pchilikni tashkil qildi - kimdir pul bilan, kimdir esa sovg‘a-salomlar bilan. Bugun bu mavzuda yana bir post qo‘yilib, unda shunday deyilgandi: "Hurmatli guruhdoshlar, men bugun bu oilada bo‘ldim... ushbu muqaddas kunlarda bizni shunday xayrli ishga yo‘naltirgan post muallifiga rahmat. Oila boshlig‘i Abdumalik aka uyda yo‘q ekanlar, pul topish ilinjida mol boqish bilan band ekanlar. Telefon orqali suhbatlashdik. U murojaatga befarq bo‘lmay, yordam qo‘lini cho‘zganlarning barchasiga minnatdorchilik bildirdi. Aytishlaricha, kechaning o‘zidayoq aravacha bilan bog‘liq muammo hal qilingan. Bu postni o‘qigan amerikalik yurtdoshlarimizdan biri qizchaga nogironlik aravachasini yo‘llagani ma'lum bo‘ldi, shu kunlarda uni yetkazib berishadi. Men yana qanday muammolar borligi, qanday yordam kerakligi haqida so‘radim. Ular hozircha boshqa shoshilinch narsa yo‘qligini aytdilar. Kelgusi hafta shifokorga ko‘rinishmoqchi, uyog‘i keyin ma'lum bo‘ladi. Dilnura va uning onasi bilan suhbatlashdim. Bilishimcha, u avval maktabga qatnagan, hozirgi manzilga ko‘chishganidan keyin esa imkon bo‘lmagan. Propiska muammosi. Harakatlanish imkonining cheklanganligi (hisoblab ko‘rsam, eng yaqin oradagi maktab 7-8 kilometr kelar ekan, qishda yoki yomg‘irli havoda buning umuman iloji yo‘q). Qizga kitoblar, albomlar va shu kabi o‘quv qurollari kerak. Uning o‘zi shuni juda xohlaydi. Ko‘ylak, soch to‘g‘nog‘ichlari va umuman qizlarga kerakli taqinchoqlar...". Ma'lum bo‘lishicha, hozirga qadar Dilnura uchun 5 million atrofida pul va ko‘plab sovg‘a-salomlar to‘plangan. Postlar ostida izoh qoldirayotganlar o‘zbek xalqi bilan faxrlanishlari, shunday yoshlarni tarbiyalagan ota-onasiga minnatdorchilik bildirishgan. Yana kimlardir shu ulug‘ kunlarda savob qilish uchun sanoqli kunlar qolgani, bunday imkoniyatdan foydalanib qolish kerakligini yozishgan. Qizning oilasiga pul va sovg‘alar topshirilgan video va suratlar tarmoqda taqdim etildi.
1. 2 K.Ў = БY = o - Ng = Б. = 3-NAZORAT ISHI 1. ABC uchburchak tomonlari tenglamalari bilan berilgan: a) AB tomon uzunligini toping; b) BD balandlik tenglamasini tuzing va uning uzunligini toping; €) BC tomonni B uchdan C€ uchga qarab 1:3 nisbatda bo‘luvchi E nuqtadan va 4 uchdan o‘tuvchi to‘g‘ri chiziqning parametrik tenglamasini tuzing. 2. Ko‘rsatilgan nuqtadan o‘tuvchi va markazi C(x;y) nuqtada joylashgan aylana tenglamasini tuzing. 1-variant 7x43y-3-0 (AB), 4x-3y43-0 (BC), x42y-—13-0 (CA). : 33x” 4497y” —1617 ellipsning o‘ng fokusi ,C(1;7). 2-variant . 4x-—97y-6-0 (AB), 2x-y44-0 (BO), x43y-12 —0 (CA). . 3x7 —5Sy’ —30 giperbolaning chap fokusi, C(0;6). I-variant . Ax Зy 43 =0 (AB), x.4yз4=0 (BC), 5x47y-6-0 (CA). . 2x7 —9y" =18 тшpeтoaтпў oв иcт, C(0;4). 4-variant . 2x47y415-0 (AB), 2x—3y45-—0 (BC), 6x4 y-1520 (C4). . 16x 4 41y —656 ellipsning o‘ng fokusi, C€ —uning quyi uchi. S-variant . x– 4y-10=0 (AB), 2x—3y-10=0 (BC), xғy-5=0 (CA). : Sx —11y7 = 55 этpeтo1aтпp chap fokusi, C(0;5). б-paтгaт . 3x44y 49-0 (AB), 2x—7y46-20 (BC), 5x—3y-142-0 (CA). : 57x" —64y” —3648 giperbolaning o‘ng fokusi, C(0;8).
IERARXIYA 79 IDORA—1) ma’lum bir ijtimoiy, davlat, xo‘jalik, savdo vash.k. tarmoq-larni boshqarish uchun shtatli xodim-lari va ma’muriyati bo‘lgan tashkilot, muassasa, boshqarma va ular o‘rnashgan bino. Maye, xo‘jalik I.si., I. xizmat-chilari; 2) belgili tartibda boshqarib, yo‘lga solib borish, boshqarish tartibi. Maye, I. usuli, I. qilmoq. IDRIS—Qur’onda nomi zikr etil-gan payg‘ambarlardan biri. Rivoyat qilishlaricha, I. yer yuzida 365 y. yasha-gan. Bu olijanob, taqvodor insonni Alloq «yuksak martabaga ko‘targan» (Qur’oni karim, 19:56—57). Islomshu-noslar I.ni Bibliyadagi Enoh, ba’zan Ezdra kabi afsonaviy shaxslar b-n taqqoslaydilar. U ajal farishtasini aldab, jannatga kirgan va Allohga sa-doqati uchun qiyomat kunigacha o‘sha joy-da yoki yetti osmonning birida krldi-rilgan. I. islom rivoyatlaridagi Ilyos va Xizr hazratlari singari «abadiy barhayot» qisoblanadi. U xat va yozuvni, kiyim tikib, kiyinib yurishni bosh-lab bergan, yulduzlarga qarab taqsir-ni aytib berishni, vaqt hisobini bil-gan payg‘ambardir. Tikuvchilar piri hisoblanadi. IDRISIY, al-Idrisiy Abu Abdulloh Muhammad ibn M-u-hammad [1100— Seuta (Sibta), Marokash—1165 yoki 1161, Sitsiliya o.] —arab geografi va sayyohi. Ispani-yadagi arab xalifaligining poytaxti Qurtuba (Kordova) sh.da tahsil olgan. Portugaliya, Fransiya, Angliya va Ki-chik Osiyo ya. o.ga sayohat qilgan. I. Yevropada eng mashhur sayyoh hisoblangan. Taxm. 1138 y. Sitsiliyaning Palermo sh.ga kelib, Sitsiliya qiroli Rojer II sa-royida yashagan. Qirol topshirig‘i b-n 1154 y. o‘sha davrda dunyoning ilm ahliga ma’lum bo‘lgan qismi xaritasini tay-yorlagan, uni kumush yassi sharga o‘yib chizgan va qog‘ozga ham tushirgan. Xari-taga «Nuzxat al-mushtoq fi-ixtiroq al-ofoq» («Sayohatga mushtoq bo‘lganning ufqlarga sarguzashtlari») izohnomasi-ni yozgan (ba’zan uni «Rojer kitobi» ham deyishadi). I. asarlarining nusxa-lari ko‘p, biroq birorta ham to‘la nus-xasi saklanmagan; 16-a.dan boshlab Yev-ropada bir necha marta nashr qilingan. Jumladan, lotin tilidagi tarjimasi 1593 y. Rimda nashr qilingan. I. xaritasining asli yo‘qolgan, nus-xasi b-n izohnomasigina saqlanib qolgan. I. Yerni 7 iqlimga bo‘lgan (xar bir iqlim 10 qismdan iborat). I.ning barcha iqlimni o‘z ichiga olgan asarla-ri va unga ilova qilingan xaritalar (70 ta) o‘rta asrlarda geogr. fanida eng mukammal asar hisoblangan, Yevropa va Afrika tarixi va tarixiy geogr.ni o‘rganishda muhim manba bo‘lgan. Unda musulmon Sharqidan tashqari G‘arbiy va Sharqiy Yevropa mamlakatlari haqida turli-tuman qiziqarli ma’lu-motlar bayon qilingan. I. asarlarini shaxsan o‘zi ko‘rgan-bilganlari, sayohat-chilar, savdogarlar, ziyoratchilar va turli mamlakatlarni o‘rganish uchun yuborilgan kishilar axboroti asosida yozgan. U Ibn Xurdodbeh, Ibn Havqal, Mas’udiy kabi arab geograflari va sayohatchilari asarlaridan ham foyda-langan. Ammo I. xaritasi xatoliklar-dan xoli emas: Afrika olisdagi Hin-dixitoy yarimoroli b-n tutash, Hind okeani ko‘l tarzida ko‘rsatilgan, ya’ni Klavdiy Ptolemey dunyo xaritasidan aynan ko‘chirgan. Omon Bo‘riyev. IDRISIYLAR —Marokashda \ukm-ronlik qilgan arab sulolasi (8—10-a.lar). Idris ibn Abdulloh sulolaga asos solgan. Idris II (792—828) va-fotidan keyin Idrisiylar davlati mayda mulklarga (I. boshqargan) bo‘li-nib ketgan. Qurtuba xalifaligi qo‘shin-lari tomonidan tugatilgan (974 yoki 985). IDROK—tirik organizmning ma’-lumotlarni qabul qilib, qayta ish-lash jarayoni; organizmga obyektiv re-allikni aks ettirish va tashqi olam-dagi yangidan yangi vaziyatlarni baho-lab, shunga yarasha harakat qilish imkonini beradi. I. ongning, miyaning ijodiy jarayo-nidir. I.ning fiziologik asosi boshmiya yarimsharlari po‘stlog‘ining analiz va sintez faoliyatidan iborat. Bu faoliyat sezgi a’zolarimizga ta’sir qilib turgan narsalarning bitta x-u-susiyati b-n emas, balki jami xususi-yatlarining ta’siri b-n bog‘liq. I. ana shu barcha xususiyatlar o‘rtasidagi m-u-vaqqat bog‘lanish (q. Assotsiatsiya) nati-jasida yuzaga keladi. Inson miyasining umumlashtiruvchi faoliyatiga asoslan-ganI. jarayoniga kishining tajriba-si, bilim, abstrakt tafakkurning faoliyati va b. xam ishtirok etadi (q. Appersepsiya). Shuning uchun kishilar ayni bir narsa yoki xrdisani yoshlari, ma’lumotlari, turmush tajribalari, kasblari, ijtimoiy chiqishlari, xarakter, qobiliyat va qiziqishlarida ko‘rinadigan shaxeiy xususiyatlariga qarab har xilI. qiladilar. Mac, tegishli ixtisosi bo‘lmagan kishining birorta yangi mashinani I. qilishi ixtisosi bor odamning I.iga Karaganda tor va yuzaki bo‘ladi. I.ning muhim xususiyatlaridan biri barqaror (konstant)ligidir. Inson bir vaqtda I. qilgan narsani o‘z xotirasida saqlab qolish va uni qayta tiklash qobiliyatiga ega. Bir narsaning ana shunday qayta tiklangan timsoli (q. Tasavvur) I. jarayonining ajralmas qismi. I.ning xususiyati ko‘p jihatdan hissiy kechinmalarga (shodlik, g‘amgin-lik, tajanglik vah.k.) kam bog‘liq. Mac, kishining ta’bi xira vaqtida tabiat manzaralari unga allaqanday so‘niqdek ko‘rinsa, ta’bi chog‘ vaqtida u butunlay boshqacha ko‘rinadi. G‘ayrash Shoumarov. IEZUITLAR (lot. «Societas Jesu» — «Iso jamiyati») —katoliklar monax-lik ordeni a’zolari. Bu jamiyatni 1534 y.da mayda ispan dvoryani Ignatiy Loyola Parijda tuzgan va 1540 y. papa Pavel III tomonidan tasdiqlangan. U o‘z oldiga katolitsizmni himoya qilish va yoyish, papalik hokimiyatini mustahkamlash vazifasini qo‘ydi, kontr-reformatsiyanit asosiy quroli bo‘lib qoldi. I. faqat Yevropa davlatlarida emas, Hindiston, Yaponiya, Xitoy, Filippinda ham tarqaldi. 1610—1768 y.larda Paragvayda «Iyezuit davlati» mavjud bo‘ldi. I. ordenining asosiy tamoyillari: qat’iy markazlashish, mavqeiga qarab
Madaniy meros departamenti mmoddiy madaniy merosni asrashga doir faoliyatni litsenziyalaydi 21 Dekabr 2019 1175 Hukumat qarori (20.12.2019 y.) bilan Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk ob'ektlarini asrashga doir faoliyatni litsenziyalash to‘g‘risida nizom tasdiqlandi. Bu haqda “Huquqiy axborot” kanali xabar qiladi. Nizomga muvofiq, Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamenti moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk ob'ektlarini asrashga doir faoliyatni litsenziyalovchi organ etib belgilandi. Litsenziyalash ob'ektni konservatsiyalash, restavratsiya qilish, ta'mirlash, zamonaviy foydalanishga moslashtirish hamda tiklash ishlariga nisbatan tatbiq etiladi. Moddiy madaniy merosning ko‘chmas mulk ob'ektlarini asrashga doir faoliyat bilan belgilangan tartibda litsenziya olgan yuridik shaxslar shug‘ullanishi mumkin. - Litsenziya quyidagi toifalar bo‘yicha beriladi: - I toifadagi litsenziya –mahalliy ahamiyatga ega bo‘lgan ob'ektlarda asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun; - II toifadagi litsenziya – respublika va mahalliy ahamiyatga ega bo‘lgan ob'ektlar bo‘yicha asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun. Litsenziya olish uchun da'vogar Davlat xizmatlari markazlariga shaxsan murojaat qilishi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalidan ro‘yxatdan o‘tish zarur hisoblanadi, litsenziya cheklanmagan muddatga beriladi. Litsenziyalovchi organ “Litsenziya” axborot tizimlari kompleksi vositasida litsenziyalar reestrini shakllantiradi. 2 Mart 2020 4315 8 Mart 2020 2713 10 Mart 2020 2024
ulanadigan uskunaga nisbatan bitta chiziq bo‘yicha:yoki yopiq sirtmoq’ (kontur) shaklida joylashtirilishi mumkin (4.25—rasm). Himoyaviy yerga ulash konstruktiv jihatdan yerga ulash qurilmasi orqali amalga oshiriladi va u ikki qismdan iborat bo‘ladi (4.26—rasm): a) yerga ulagichlar (qoziqlar): yotiq holatdagi ulash simlari bilan bir-biriga ulangan bir nechta qoziqlardan iborat; b) ulash simi (o‘tkazgich): yerga ulanayotgan elektr uskunasi metall qismini, ya’ni qobig‘ini, yerga ulagichlar bilan bog‘laydi. Yerga ulagichlar tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin. Tabiiy yerga ulagichlar sifatida temir-beton konstruksiyalarning armaturalaridan, kabellarning qo‘rg‘oshin qobiqlaridan, suv va boshqa suyuqliklar uchun ishlatiladigan po‘lat quvurlardan va boshqa metall konstruksiya va elementlardan foydalanish mumkin. Portlash va yong‘in chiqish xavfi bo‘lgan quvurlarni yerga ulash vositasi sifatida qo‘llash mumkin emas.
ham unutdi. Jismidagi jon zaiflashb, yer o‘pib, duo qildi-da, xatdagi gaplarni so‘zlay boshladi. Shoh dediki: «So‘’zingning barchasini arz qil, dilingdagi barcha gaplarni aytaver!» Elchi shoh oldida bosh qo‘yib dedi: «Joningga haqdan ming tuman maqtov bo‘lsin. Sening oldingda so‘z aytishga haddim yo‘g‘u, senga Doro so‘ʻzlari-ni yetkazishga majburman. U nima degan bo‘lsa, aytay. Yo‘q desang, qayerdan kelgan bo‘lsam, qaytib ketayin». Iskandar uning gapini tinglab: «Keltirgan so‘zlari muhim bo‘lsa kerak», -deb oyladi. Elchi xatni o‘qiy boshladi: «Xiroj degan qadimgi rusumimiz bor. Otang tirikligida bu xizmatni 02 vaqtida bajarib keldi. Sen uning o‘rnini egallagach, otang yo‘lidan borishing kerak edi. Ammo sen itoat qilishni, otang yo‘lidan borishni istamading. Qarzingni eslatib, qoshingga odam yo‘llasam, hadding bo‘lmagan so‘zlarni aytib yuboribsan. Lekin yoshing kichik bo‘lgani uchun, boshing haligacha toshga tegmagani uchun bu ish bilimsizligingdan, senda jaholat ko‘p-u, aql ozligidan, deb bildik. Shuning uchun seni kechirdik. Endi o‘sha pullarni olib, qoshimga kelasan-da, ostonimni o‘pasan. Agar vahmdan qo‘rqsang, buyrug‘imni bajarmasang yoki yana ilmsizliging, o‘jarligingni davom ettirsang, o‘zingning hali ham yoshligingni unutmagan bo‘lsang, senga munosib narsa yubordim, undan bo‘yun toblama», —dedi-da elchi bir chavgon bilan bir to‘p keltirib, shoh ro‘parasiga qo‘ydi va gapini davom ettirdi: «Agar go‘dakliging hali ham davom etayotgan bo‘lsa, senga go‘y-u chavgon munosibdur. Bu ikkisi boshqa-yu, davlat ishi boshqa ish. Agar aybingni “tushunib yetib, kechirim so‘ramasang, men bilan rizo qilishni xohlayotgan bo‘lsang, jahlingni qo‘yib, o‘z joningga rahm qil. Sipohim hisobini shu kun— judcha bil!» —deb elchi o‘rnidan turdi-da, borib o‘zi keltirgan yuklar ichidan bir idishni keltirdi va og‘zini ochib, ichidagilarni yerga to‘kib dedi: «Shohdin har kim qo‘’rqmasa, sipohini bu kunjuddin qiyos etsin». So‘zini tugallagan elchi javobni kutib yerga boqib turardi. Uning gaplarini nihoniy tabassum bilan tinglagan Iskandar asta so‘z boshladi: «Doroyi davron shohi pokzod ajab so‘zlarni izhor aylabdi. So‘zlashda ixtiyorini yo‘qotib, ajab hikmatlarni oshkor aylabdi: shohlarni o‘zining bandasi deb atabdi ulug‘larning ulug‘, bu guruhni Iloh o‘z lutfi bilan ulusga shoh qilgan. Ularni o‘ziga banda deb xitob qilish yaxshi emas. Ularning qulligi haqqa odatdir, agar Tangri bandam desa chin erur. Yana ul meni: «Mast, telbalik zanjirig‘a poybast bola», —debdi. Bu uch so‘zga o‘zi javob berishi kerak. Chunki bu so‘zlari kufrga tengdir. Bo‘lmasa, ikki obro‘li shohlar mamlakat uchun nizo etsalar, biri bo‘lsa farzand ulug‘“ bir kichik, bu so‘z demas o‘lsa ulug‘da bilik. Qo‘tonni’ katta qushlar soniga kiritamiz, lekin uning sung‘ur? oldida ne joni bor? Yana bir narsa: shoh menga ehson qilib go‘y bilan chavgon yuboribdi. Bunda ham nozik bir ma’no bordir. Yer yuzini dumaloq deb bilgan shoh uni go‘y (to‘p)ga o‘xshatibdi-da, uni menga butunisicha tutibdi. Demak, Haq olamni menga beribdi. Qo‘limga chavgonini olganim esa shoh menga maydonini 1OoЧoп – oд turna. ? Sung‘ur -lochin.
Saylov jarayoniga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida
kompanentasi yo‘qoladi, keyin y gq, BA 1708 holda bog‘lanishda so‘nuvchan UX xarakterli "dum" kuzatiladi. 63 ,
Cuii9!96 Nilufar Usmonova “Lokomotiv” bog’ini zirqiratdi, Yigitali esa u bilan hamnafas bo’ldi… _ Shok uz Nilufar Usmonova “Lokomotiv” bog’ini zirqiratdi, Yigitali esa u bilan hamnafas bo’ldi… Unutilmas kunda albatta Nilufarning fan club a’zolari uni qo’llab quvvatlab, gullarni taqdim etishdi
Embiyalar — hasharotlar turkumi. Uz. 1,5—22 mm. Qanotlari kalta, 2 juft; odatda, faqat erkaklarida rivojlangan. Ayrim turlarida ikkala jins ham qanotsiz. Ogʻiz organlari kemiruvchi. Moʻylovlari boshidan uzunroq. Oldingi oyoqlari uchki qismida pufaksimon; ipak hosil qiluvchi suyuqlik ishlab chiqaradigan bezlari bor. Qorin boʻlimining uchki qismida 2 boʻgʻimli oʻsimtasi joylashgan. Lichinkasi voyaga yetgan davriga oʻxshash; chala oʻzgarish orqali rivojlanadi, 200 ga yaqin turi maʼlum; asosan, tropik va subtropik hududlarda tarqalgan; koʻproq oʻrmonlarda oila boʻlib inda yashaydi. Daraxtlar oʻrta dengiz, poʻstlogʻi va toshlar os embiyasi. tiga, tuproqqa ipak iplardan koʻp tarmoqli naysimon in quradi. Oʻsimlikxoʻr, ayrim turlari oʻsimliklarga birmuncha ziyon yetkazadi; baʼzi turlari yirtqich. Qrim va Kavkazda relikt E., Oʻrta Osiyo hududida qanotsiz turkiston E.i tarqalgan.
YaDRO QUROLINI TARQATMASLIK TO‘G‘RISIDAGI ShARTNOMAGA QO‘ShILISh HAQIDA O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi O‘zbekiston Respublikasi rivojlanishining yadrosiz yo‘lini tutishga va yadro qurolini tarqatmaslik qoidalariga sodiqligini tasdiqlab qaror qiladi: Yadro quroliga ega bo‘lmagan davlat sifatida 1968-yil 1-iyulda tuzilgan Yadro qurolini tarqatmaslik to‘g‘risidagi Shartnomaga qo‘shilinsin.
Kechki soat 4 atrofida Qishloq va shaharni bog'lovchi yo'l: Qarindoshlarni qishloqqa tashlab bir o'zim Damas-da ketayo
E,.,(K)= E, =, (ka), (135.14) energetik sohaning shipi uchun E,(K)= E. A, (ka), (135.15) Shunday qilib, energetik sohaning tubi va shipida elektronning energiyasi to‘lqin vektorining kvadrati va sohaning kengligini belgilovchi almashish integraliga proporsional ekan. Quyidagi 303 -rasmda, misol tariqasida, kremniyning o‘tkazuv-chanlik (1—egri chiziq) va valent sohasiga (2—egri chiziq) tegishli dispersiya qonuniyatlari keltirilgan. 517
Qozog‘iston Bosh Prokuraturasi ushbu qotillik ichki nizolar natijasida kelib chiqqani va bu zastavada xizmat qiluvchi Vladislav Chelax safdoshlarini o‘ldirganini tan olganini rasman ma‘lum qilgandi
“Ham o‘g‘lim, ham qizim oqqon bilan kurashadi” – xasta farzandlar sinovidagi ona iztiroblari Ularning so‘zlarini shunchaki tinglab bo‘lmaydi: onalarning hasrati ko‘zni yoshlasa, bolalarning o‘kinchi qalbni og‘ritadi. Oilalardagi bir emas, bir nechta bolalarning dard changaliga tushishi – ayanchli hikoyalarda aks etadi. “Ona, men o‘lmayman-a?...” Madinaxon yosh bo‘lsa ham o‘ta ziyrak va aqlli qizaloq. Shu bilan birga xasta ham. Oqqon tufayli shifoxonaning jonlantirish bo‘limlarini ham ko‘rgan. Qizchaning ota-onasi uchun bu birinchi sinov emas. Ularning yana bir farzandi shunday kasallikka chalingan. Ketma-ket dardga chalingan bolalarni davolatish oilani moddiy qiyin ahvolga soldi. “O‘g‘lim shu kasallik aniqlanib, juda qiynalgandik. Uni tuzalib qoldi deganda qizimda ham oqqon aniqlandi”deydi bemorning onasi Atirgul Ubaydullayeva. Madina Abduaxasovaga oid kartalar onasi Atirgul Ubaydullayeva nomida: O‘zkard: 8600 0609 2314 0652 Humo: 9860 0301 4787 8323 Viza: 4231 2000 0741 6711 “Kasal bo‘lganim uchun kechiring, onajon!” Shahboz tabiatan sabrli, yigitlarga xos matonat, chidamlilik bilan sog‘ayishini kutadi. O‘zining ayni charchoq bilmas, jo‘shqin damlarini xastalikda o‘tkazayotganidan, ota-onasi uni deb tashvishga qolayotganidan qattiq o‘kinadi. Ularni qiynab qo‘ygani uchun kechirim so‘raydi. Dardning og‘riqli damlarini ham ularga sezdirmaslikka, tishni tishga bosib yengishga harakat qiladi. Shahboz To‘laganovga oid ma’lumotlar: O‘zkard: 8600 1204 8753 4904 onasi Mavluda Islomova nomida Humo: 9860 0101 3682 4058 otasi Sodiq Islomov nomida “Bir emas ikki o‘g‘lim og‘ir dard bilan olishadi” Bu oilaning bir emas, ikki o‘g‘loni og‘ir kasalliklarga duchor bo‘lgan. Kenja farzandlari 3 yasharligidayoq qandli diabetga chalingan edi. Uni davolatish uchun uzoq muddat va tinimsiz muolajalar olishga to‘g‘ri kelgan. Ammo yillar o‘tib katta o‘g‘ilga ham oqqon tashxisi qo‘yildi. Ikki farzandning dardini birga tortayotgan onasi xavotirlar ichida yashayotganini aytadi: “Tong otishi bilan bolamning ahvoliga qarayman: ko‘zlariga, rangiga, lablariga e’tibor beraman. Odamlardan qon olib yashayapti. Tuzalib ketishiga umidim bor. Turmush o‘rtog‘imning ham ko‘zini operatsiya qildirdik. Hozir og‘ir ish qilish mumkin emas”. Akobir Shodiyevga oid oid kartalar onasi Navbahor Tursunova nomida: O‘zkard: 8600 0423 5705 0847 Humo: 9860 1801 0117 6766 Viza: 4187 2000 0028 2285 Yaxshi kunlardan umidvor xasta qiz o‘kinchi “Dugonalarim bilan birga o‘qishga borishni, oilamiz bilan bir davra bo‘lib o‘tirishni judayam xohlayman. Kasalxonada yotganimda o‘sha kunlar ko‘z oldimdan o‘tadi. Shu kunlarni sog‘inaman, yana qaytishiga ishonaman” – bu 16 yoshli bemor qizning so‘zlari. Yoshlik chog‘larining serzavq onlarini og‘riqlar girdobida o‘tkazayotgan qizning ishonchi butun. Sevinchning ko‘zidagi shashqator yosh qizning tan og‘rig‘idan ham ko‘proq azob beruvchi ko‘ngil og‘riqlaridan darak beradi. Sevinch Abdurahimovaga oid ma’lumotlar: O‘zkard: 8600 0451 3096 4077 onasi Sayyora Oripova nomida Humo: 9860 0301 0156 8522 otasi Abdurashid Oripov nomida Xastalarga yordam qo‘lini cho‘zish, ularning qalb og‘riqlarini duolar bilan aritish barchamizning imkonimiz darajasidagi ish. Oramizda o‘zganing dardini o‘z dardi kabi qabul qilib, madad bo‘lishni istagan vatandoshlarimiz ko‘pligi shubhasizdir. Gulmira Toshniyozova tayyorladi, tasvirchi Azimjon Vohidov.
TEPPOP 1929-yilning oktyabr oyi 110 qirg‘in aktlar noyabr! 14 dekabr! 10 1930-yilning yanvar! 12 Fevral 23 Mart ma’lumot kelmagan Turlari bo‘yicha (3 oyga) 1929-yil qotilliklar 20 yaralanishlar 7 do‘pposlashlar 3 suiqasdlar 4 Hammasi bo‘lib 34 1930-yil Yanvardan 15-martgacha qotilliklar 17 yaralanishlar 2 do‘pposlashlar 9 suiqasdlar 5 mol-mulk qirg‘ini 2 ! Hammasi bo‘lib 35 Amaldagi to‘dalar (1930-yil 11-mart holatiga ko‘ra): to‘dalar–7; yetakchilar–9; banditlar–48. TEZKOR CHORA-TADBIRLAR (1930-yil 11-mart holatiga ko‘ra, butun O‘rta Osiyo uchun Tugatilgan: Aksilinqilobiy tashkilotlar 2 Shular bo‘yicha hibsga olinganlar 17 Aksilinqilobiy guruhlar 60 Shular bo‘yicha hibsga olinganlar 345 Hibsga olingan yakka aksilinqilobchilar va banditlar 631 Jami 993 kishi hibsga olingan. Ittifoqning boshqa oblastlaridan qochgani uchun 650 nafar (ruslar) quloqlar hibsga olingan. 243
Ilmiy-amaliy seminarda O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi – demokratik islohotlarni chuqurlashtirishning siyosiy-huquqiy asosi ekanligi va amalga oshirilayotgan konstitutsiyaviy islohotlar mamlakatda jamiyat va davlat qurilishini yanada demokratlashtirishdagi ahamiyati borasida ilmiy – amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi
Qo'shish: Shanxay bog'i, Shangai bog'i, Sharqiy Fangxun ko`chasi 200, Liuan tumani, Guangzhou, Xitoy, 1850 yil Polyester chang bo'yalgan alyuminiy nosingdiruvchan paneli ichki alyuminiy qoplamali panellardan biri bo'lib, ichki bezashda keng tarqalgan bo'lib, alyuminiy paneldan gidroksilli polyester qatron kukunlari bilan qoplangan A'lo darajada ob-havo chidamliligi tufayli, ko'pincha havo qarshiligi turidagi chang bo'yoq materiallari deyiladi Bahe qurilish materiallari kompaniyasining Polyester chang bo'yalgan alyuminiy nosingdiruvchan paneli Tiger va akzonobel mashhur tovar metal kukunlarini ishlatadi, sirt qoplamasini yanada mukammal va kuchli ob-havo qobiliyatiga ega qiladi, bu kabi sirt qoplami ichki qurilish bezaklariga juda mos keladi Polyester chang bo'yalgan alyuminiy nosingdiruvchan paneli asosan aeroportlar, poezd stantsiyalari, ofis binolari, savdo markazlari, metro stantsiyalari va turarjoy va boshqa joylarda ishlatiladi Shaffof bezak, to'g'ri materialni tanlash kerak, aks holda kuchli zulm hissi paydo bo'ladi, odamlarning bosimi turmush tarzida bosim o'tkazadi Polyester chang bo'yalgan alyuminiy nosingdiruvchan paneli mahsuloti oq rang uchun ishlatiladigan boy rangga ega bo'lib, sovuq yoki issiq ranglar talablariga muvofiq tanlanishi mumkin Va mijozlar murojaatlariga oid bir qator rang kodi namunasini taqdim eta olamiz
I BOB. BIOORGANIK KIMYO FANIGA KIRISH 1.1. Fanning shakllanish tarixi Tabiy moddalar kimyosi qadimdan insonni qiziqtirib kelgan. Rostini aytganda u vaqtlarda kimyo fan sifatida taraqqiy etmagan bo‘lib; balki tabiiy manbalardan oziq-ovqat, dori-darmon, maishiy ahamiyatga ega bo‘lgan birikmalarni olishdagi amaliy faoliyat tarzida rivojlangandir. Tirik tabiat foydali va muhim birikmalarni manbai sifatida qadimdan bir necha mingyillikdan beri insonga xizmat qilib kelgan. Mesopotamiya, Misr, Xitoy, Hindiston va Yunonistonda o‘simlik va hayvon xomashyosidan turli-tuman bo‘yoqlar olganlar; termik ishlab berish, achitish, ekstraksiya usullarini qo‘llaganlar; dorivor o‘simliklar va ularni ekstraktlarini tayyorlash usullarini bilganlar. Tabiiy birikmalar kimyosi bo‘yoqlar bilan chambarchas bog‘liqdir. Eramizdan avvalgi 1500 yillarda Qadimgi Misrda Indigofera heguminosae o‘simligi barglari tabiiy bo‘yoq indigo olish uchun foydalanib kelingan. Qadimgi misrliklar, hindlar va forslar yana bir tabiiy bo‘yoq Rubia tinktorium ildizidan alizarin olishni bilganlar. O‘rta yer dengizi qirg‘oqlaridan eramizdan avvalgi XVI-XV asrlarda finikiyaliklar purpur mollyuskalaridan ajratib olgan qadimgi purpur bo‘yog‘ini qoldiqlari topilgan. Hozirda aniqlanishicha Indigofera o‘simligi tarkibidagi indikan gidrolizlanib indoksil hosil qiladi, bu birikmani havoda oksidlanishi natijasida esa indigo hosil bo‘ladi; qadimgi purpur tarkibida esa 6,6! -dibromindigo bu bo‘yog‘ni asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. Indigo va alizarin hozirgi vaqtda tabiiy birikmalar kimyosi tarixida eng birinchi olingan moddalar hisoblanadilar Qadimgi tibbiyot to‘la ravishda dorivor o‘simliklarga asoslangan bo‘lib, Xitoy va Hindiston choy, jenshen, ko‘k shuvoq turli kasalliklarni davolashda qo‘llanib kelingan. Qadimgi Misrda mo‘miyolarni balzamlash uchun efir moylaridan toydalanilgan. Qadimgi yunon tabibi Buqrot (460-377 A.D.) o‘z asarlarida ko‘pchilik kasalliklarni davolash usullari va dori-darmonlar tayyorlash usullarini yoritib o‘tgan. Ammo o‘simlik va
Ayrim she’rlaringizda, Eron shoirlariga, xususan, Furug’ Farruxzodga taqlid bor, deb iddao qilguvchi “bilag’onlar” topilishi ehtimoldan xoli emas Buning hech qanday qo’rqinchli, ajablanadigan joyi yo’q, menimcha Zero, Muhammad Iqbol agar Rumiydan ta’sirlanmaganida edi, uning hayratomuz tafakkuri hind olami, Islom va G’arb falsafasini qamrab ololmagan bo’lardi Abdulla Oripov G’afur G’ulom she’riyatining ta’sirisiz, ya’ni, unga “bir tomchi dard” qo’shmay turib, nazmda o’ziga xos Shu o’rinda, Soibga taqlid qilishda ayblaganlarida, Loiqning aytgan bir gapi esimga tushdi: “Har bir farzand ma’lum ota-onadan dunyoga kelarkan, unda qaysidir ajdodining siymosi, xislatlari aks etmog’i halol yaralganiga dalil bo’lgani kabi, har qanday ijodkorning o’zidan oldin yashab o’tgan ulug’ ustozlardan ayrim ibratga arzigulik jihatlarni o’ziga singdirishini tabiiy hol deb bilaman… Soibdan ta’sirlanganman, ammo, uning tasarrufida emasman”
O‘zbekistonda koronavirus holatlari 14 mingtaga yaqinlashdi 14 iyul soat 17:30 holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda koronavirus infeksiyasi qayd etilganlar soni 13993 (+121) nafarni tashkil etmoqda, deya xabar qildi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Yangi kasallanish holatlarining barcha 121 nafari Toshkent shahrida (shundan 86 nafari koronavirusga chalinganlar bilan muloqotda bo‘lib, karantinga olingan fuqarolar orasida, 35 nafari aholi orasida) aniqlangan. ️Bugun ayni paytga qadar mamlakatda 8074 (+44) nafar koronavirus infeksiyasiga chalingan fuqarolar (57 foiz) sog‘aydi. ️Hozirda 5854 nafar bemorga shifokorlar tomonidan belgilangan standartlar bo‘yicha davo choralari ko‘rilmoqda.
Manzil: 100007, O`zbekiston, Toshkent, Mustaqillik shoh ko`chasi, 54
Yurtimizda korrupsiyaga qarshi kurashish, mazkur holatlar yuzaga kelishining oldini olish borasida zarur chora-tadbirlar ko‘rilmoqda. Bu borada tegishli qonunlar, huquqiy-me’yoriy hujjatlar qabul qilinib, ushbu jinoyatga qarshi kurashishning qonuniy asoslari yaratilgan. Shuningdek, korrupsiya bilan bog‘liq jinoyatlar kelib chiqishining sabab va oqibatlari yuzasidan tushuntirish ishlari olib borilmoqda. Ammo, ming afsuski, bunday jinoyatlar hamon uchramoqda. Samarqand viloyati huquq-tartibot idoralaridan olingan ma’lumotga ko‘ra, 2019 yil 6 sentabr kuni Samarqand shahridagi “Bog‘ishamol” advokatlar hay’ati advokati A.M. Samarqand viloyatida yashovchi ikki nafar fuqarodan nikohdan ajratish jarayonini tezlatish va aliment to‘lovlarini undirish masalasida yordam berish evaziga 200 AQSh dollarini pora tariqasida olayotgan vaqtda qo‘lga olingan. Joriy yilning 7 sentabr kuni esa Samarqand viloyatidagi huquq-tartibot idoralari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbir chog‘ida Narpay tumani tibbiyot birlashmasi bosh hisobchisi yordamchisi R.M. birlashma tibbiy xodimidan uning 0,25 stavka ish o‘rnini to‘liq stavkaga o‘tkazib berish sharti bilan 400 AQSh dollarini pora sifatida olayotgan vaqtda ushlangan. Mazkur holatlar yuzasidan Samarqand viloyati prokuraturasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
" Xafa bo'lma hammasi o'tkinchi " desalar, O'lganimda bitadi bu savdo derman! " Nega, uni senga qilganini, unga qaytarmading " desalar, - men men uni qattiq " SEVARDIM " derman!!! O'zimni o'nglashga kuch topolmadim, Bo'g'zimda tiqilib bir dard bo'g'ilar
Agar AG -» 0 bo‘lsa berilgan sharoitda kimyoviy reaksiya faqatgina teskari tomonga (yo‘nalgan) borishi mumkin. Bu masalada AG°29S= -22,55 kJ; AG°2,S < 0. Demak, standart sharoitda kechishi mumkin. 4-masaIa. Kimyoviy reaksiyalarda entropiya o‘zgarishini aniqlash. Standart sharoitda quyidagi kimyoviy reaksiya uchun entropiya o‘zgarishini aniqlang: 2C (grafit) + 3H2 (g) a C2H6 (e). Kimyoviy reaksiyada ishtirok etadigan moddalar entropiyalari: Sin,C(grafit) = 5>74 ’S298,H2(g) =130,6 va S29s,c2Hc(g) = 229,5J /{mol • K) Yechish. Kimyoviy reaksiyada entropiya o‘zgarishini aniqlash uchun mahsulotlar entropiya qiymatlari yig'indisidan reaksiyaga kirishuvchi moddalar uchun tegishli entropiya qiymatlari yig‘indisini ayriladi: NP NI AS° = Z vtS° - E v,S° /=1 ,/=i J J Reaksiya uchun: AS°29S= S °29«,c2Hfj(g) “ 2 S 29&,C(grcifif)~3 S 298 ,tf2 (g )= 229 ,5—2-74-3 T 30 ,6 = -173,78 J/K. 5-masala. Fazaviy o‘tishda entropiyaning o‘zgarishini aniqlash. Qo‘rg‘oshinning suyuqlanish nisbiy issiqligi 23040 J/kg ga teng. Uning suyuqlanish harorati 327,4°C. 250 g qo‘rg‘oshinning suyuqlanishida entropiya o‘zgarishini toping. Yechish. Moddaning bir agregat holatdan boshqasiga o ‘tishida entropiyaning o‘zgarishi quyidagicha aniqlanadi: AS = AH/T, bu yerda AH - teskari fazaviy o‘tish issiqligi; T - fazaviy o‘tish mutlaq (absolyut) harorati. Entropiya o ‘zgarishini aniqlashda fazaviy aylanishga uchrayotgan moddaning massasini hsiobga olish zarur. 250 qo‘rg‘oshinning suyuqlanish issiqligi: 23040-0,25 = 5760 J. Suyuqlanish mutlaq (absolyut) issiqligi: 327,4 + 273,0 = 600,4 К Qo‘rg‘oshinning 250 g massasi suyuqlanishida entropiyaning o‘zgarishi: AS = 5760/600,4 = 9,59 J/K 76
Xotinlar bilan ko‘rishib chetda turgan Oftoboyim qudasi yoniga keldi: «Uyalib turgandir» deb kuldi. O‘zbekoyim kulimsirab yo‘lak tomonga: —Hoy, posha kelin! —dedi, —bizlar kutib qoldiq-a, uyalmang bolam! Hasanalining ko‘rmanasi bo‘lsa tayyor! Hasanali yo‘lakka qarab imladi. Qipqizargan holda Kumush ko‘rindi: paranjisi qo‘lida, qora atlas ko‘ynak egnida, zangor latta mursak ustida, oq shohi ro‘ymol boshida edi. Shahlo ko‘zlari kulimsirashka yaqin holda uyatlik edilar. Hasanali tanitdi: —Mana bukishi qayin onangiz—bekoyim bo‘ladirlar. Kumush salomberdi va qo‘lidagi paranjisini yerga tashladi, yugirib kelib o‘zini O‘zbek oyimning quchog‘iga oldi. O‘zbekoyim ham uni mahkam siqib quchoqlab olgan, yuzidan shap-shap o‘pib aylanib, o‘rgular va tikilib-tikilib nima uchundir yig‘lar edi... Kutib turgan xotinlar, Mohira oyim, Xushro‘y va Hanifalar Kumushni ko‘rgan on bir-birlariga qarashib lablarini tishlashdilar... Qayin ona-kelin bir daqiqa chamasi ko‘rishib qoldilar. So‘ngra Kumush boshqalar bilan bir-bir qo‘rishib chiqdi. O‘zbekoyim har bir xotinni kim bo‘lganini unga tanitib bordi. Eng keyin orqadan Zaynab ko‘rindi. Chunki ul uydan endi chiqib kelgan edi. O‘zbekoyim kulib Kumushka qaradi. —Qani, o‘zing tani-chi, kim ekan bu? Kumush hayron bo‘lib qolmadi... Ipaklar ichiga g‘arq bo‘lg‘an Zaynabka qarab olib, unga tomon adim tashladi: —Zaynab opam! —dedi. Zaynab ham kulimsiragan holda Kumushka yaqinlashib keldi... Ikki kundash «yesonmisiz, omonmisiz, eson-omon yuribsizmi...» so‘z-lari bilan ozorsiz qilib bir-birining yelkasiga va qo‘ltiq ostiga qo‘l yuborishdilar. Ular ko‘rishib turganda yo‘lakdan Yusufbek hoji ko‘rinib, qochadirg‘an xotinlar o‘zlarini chetka oldilar. Hoji ularning oldiga —yuzaga chiqg‘ach,Oftoboyim salom berib ro‘ymoli bilan tomog‘ ostlarini o‘rab oldi. Hoji qudachasi bilan so‘rashib: —Barakalla, singlim! Haytovur charchamay kelding-larmi, men sizlarni ovora qildimov, — deb uzr aytib kulgan va uyalib borgan qudachasiga yengillik bergan bo‘ldi. —Qani, bek otasi, ko‘rmanani bering-chi! —dedi O‘zbekoyim Kumushni imlab. Kumush uyalib zo‘rg‘agina salomberdi va Yusufbek hojining yaqiniga kelib bo‘yin egdi. Hoji qo‘li bilan Kumushning yelkasiga qoqib suydi va Kumushning manglayiga tegizib olgan o‘z qo‘lini o‘pdi: —Bizning Marg‘ilonda ham shunday kelinimiz bor ekan-ku, biz bilmay yurgan ekanmiz-da, — deb tevaragiga qarab kulindi va qo‘lini duoga ochdi. —Bizni shunchalik siylab kelibsizlar, bu yaxshiliqlaringiz bizdan qaytmasa, xudodan qaytsin. Olloh taolo yoshlarga tinch va barakatlik umr bersin. Ilohim, taqabbul duo... Hamma duoga yuz siypashdilar. So‘ngra Yusufbek hoji Kumush bilan Zaynabka qaradi: —Men sizlarning ko‘rishib turganlaringizni ko‘rib juda quvondim, —dedi. — Mundan so‘ng ham shu yo‘sunda bir-birlaringizga egachi-singildek bo‘lmoq-laringizni tilayman, —dedi va O‘zbek oyimga: —Qani, mehmonlarni ichkariga olinglar, —deb o‘zi tashqariga burildi. 8. ZIMNAN ADOVAT Shundan keyin O‘zbekoyim oldinga tushib, qudasi bilan Kumushni uyga boshladi. Ularning ketidan bosh-qa mehmonlar yurdilar. O‘zbekoyim yo‘l ustidan Oybo-dog‘ga: —Tezroq choyingga qara, bechoralarning aravada ichagi uzulg‘andir,—dedi va Oftoboyim bilan Kumushka,—men sizlardan juda xafaman,—deb qo‘ydi.
Uning egizagi sifatida esa Rossiyadagi Roza Xutor kurortini olish mumkin U yerga ham har yili ko‘plab sayyohlar tashrif buyuradi Tauer ko‘prigi (Angliya) – Suchjoudagi ko‘prik (Xitoy)Aynan ushbu ko‘prik Londonning ramziga aylangan Kirish narxi 15 dollar Ushbu ko‘prikning nusxasi Xitoyda joylashgan Venetsiya (Italiya) – Kolmar (Fransiya)Afsonaviy shahrning suv ustidagi me’moriy qiyofasidan bahramand bo‘lish uchun kim ham Venetsiyaga tashrif buyurishni xohlamaydi?! Albatta, u yerni maxsus qayiqlarda tomosha qilish kerak Ammo kutilmagan ikki hodisa shuki, yuqori narx hamda navbat Pulni tejash va taassurotlardan mahrum bo‘lmaslik uchun Fransiyaning Kolmar shahriga ham borish tavsiya etiladi U yerda sayyohlar kam, shuningdek, narxlar ham qulay Stounxenj (Buyuk Britaniya) – Kallanish ( Shotlandiya)Ushbu maskan nafaqat Buyuk Britaniya, balki butun dunyoga taniqli joylardan biridir Bu yerga har yili 800 minlab odamlar tashrif buyurdi Xuddi shu kabi sirli joy Shotlandiyada ham bor U yerga kirish bepul Kapitoliy (AQSh) – Kapitoliy (Kuba)Kapitoliy AQSh Kongressining yig‘ilish joyidir Shuning uchun u har doim shaharning tashriflar ro‘yxatida Xuddi shunday tuzilmani Kubada ham topish mumkin Bonnevill tuz konlari (AQSh) – Uyun tuz koni (Boliviya)Shimoliy Amerikadagi Bonnevill tuz konini Gollivud filmlari orqali ko‘rish mumkin Dunyoning deyarli boshqa qismida ham xuddi shu kabi tuz Uyun tuz koni mavjud Toj Mahal (Hindiston) – Bibi ka Maqbara (Hindiston)Toj-Mahal Agrada joylashgan Bino ham masjid, ham maqbara Uning qurilishida 22 mingga yaqin hunarmand ishlagan Har yili 5,5 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyuradi Shuningdek, Aurangabad shahrida joylashgan Bibi-ka Maqbara binosiga nazar tashlansa, me’morchilik orasida o‘xshashlikni ko‘rish mumkin Piza minorasi (Italiya) – Piza minorasi nusxasi (AQSh)Piza minorasi oldida suratga tushish uchun keladigan sayyohlarning sanog‘i yo‘q Ammo kamchilik AQShda Italiyadagi afsonaning yarim nusxasi borligini biladi Bino Illinoys shtatining Nil shahrida joylashgan Sfinks (Misr) – Sfinksning nusxasi (Xitoy)Sfinks – Misr piramidalari yonida joylashgan afsonaviy mavjudotning mashhur haykali Sayyohlar har yili qadimiy maskanni tomosha qilish uchun keladi Shuningdek, Xitoyda ham Sfinks nusxasi mavjud Ammo kam sonli sayyohlargina bundan xabardor Ozodlik haykali (AQSh) – Ozodlik haykali nusxasi (Yaponiya)Amerikaning usbu taniqli maskaniga har yili 4 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyuradi Deyarli haykalning to‘liq me’moriy nusxasi yer yuzining narigi tomoni, Tokiodagi Odayba orolida joylashgan Haykal asl nusxasidan 4 baravar kichik Shuning uchundir balki ushbu yerdagi sayyohlar soni unchalik ham ko‘p emas Mavzuga doir:
USAID O‘zbekiston bog‘dorchilik korxonasiga 17 mln dollarlik shartnomalar imzolashda yordam berdi AQSh hukumati AQSh Xalqaro taraqqiyot agentligi (USAID) orqali O‘zbekistondagi bog‘dorchilikka ixtisoslashgan korxonalarga mahalliy va xalqaro biznesni rivojlantirishda ko‘mak berib kelmoqda. Bu ko‘mak o‘zbek kompaniyalarini eng so‘nggi o‘simlik mahsulotlari va texnika vositalari yetkazib beruvchi AQSh firmalari bilan aloqa o‘rnatish hamda o‘z eksportlarini kengaytira olishlari uchun ularni yangi xalqaro bozorlarga tanishtirishni o‘z ichiga oladi, deya xabar qilingan Qo‘shma Shtatlarning O‘zbekistondagi elchixonasi saytida. AQSh Davlat kotibi yordamchisi o‘rinbosari vazifasini bajaruvchi Henri Ensher shunday yordam olayotgan korxonalarning biri – “Gold Dried Fruit Export” (GDF) mas'uliyati cheklangan jamiyatiga tashrif buyurdi. USAID ko‘magida, yetishtirayotgan yong‘oqlarining sifatini yaxshilash uchun GDF Kaliforniyada joylashgan amerikalik ishlab chiqaruvchidan ko‘chatlar sotib oldi. Shuningdek, xo‘jalik faoliyati samaradorligini oshirish maqsadida u Amerikadan qishloq xo‘jalik texnikasini ham xarid qildi. Korxona bozorlarini kengaytirish maqsadida USAID ushbu kompaniyaga eksport bozoridagi potensial xaridorlar bilan aloqa bog‘lashda yordamlashib, uning ishlab chiqarayotgan mahsuloti sifatini yaxshilash bo‘yicha maslahatlar berdi. Shu yil 9-14 aprel kunlari Boltiqbo‘yiga uyushtirilgan bog‘dorchilikka oid savdo uchrashuvi hamda transport va logistika bo‘yicha o‘quv safari natijasida GDF kompaniyasi Latviya va Litvaning oltita kompaniyasi bilan 17 million dollardan ortiq summaga hamkorlik shartnomalari imzoladi. GDF 2012 yili tashkil etilgan bo‘lib, yangi, quritilgan va muzlatilgan bog‘dorchilik mahsulotlari ishlab chiqaradi hamda ularni mahalliy bozorga va eksport qilish uchun qadoqlab, yetkazib beradi. Jahon bozorida O‘zbekistonda yetishtirilgan quruq mevalar va sabzavotlarning sotishga yaroqliligini oshirish maqsadida 2013 yili GDF yetti gektar hududda qayta ishlab chiqaruvchi zavod qurdi. 2015 yili esa bu zavod yonida tayyor mahsulotni saqlash, muzlatish va qadoqlash uchun yuqori texnologiyaga asoslangan sovutgich omborxonasi barpo etildi.
Janubiy Koreya prezidenti maslahatchisi Kim Chen In o‘zini yaxshi his qilayotganini ma'lum qildi U Fox News telekanaliga intervyusida “Kim Chen In hayotligi va o‘zini yaxshi his qilayotganini” ma'lum qilgan. Uning ta'kidlashicha, Shimoliy Koreya yetakchisi 13 apreldan beri Vonsan kurort shahrida qolmoqda. Ayni vaqtgacha hech qanday shubhali harakatlanishlar amalga oshirilgani payqalmagan. Avvalroq AQShning Shimoliy Koreya muammolari bilan shug‘ullanuvchi 38 North sayti sun'iy yo‘ldoshdan Kim Chen Inning shaxsiy poyezdi 21 va 23 aprel kunlari Vonsandagi stansiyada qayd qilinganidan darak beruvchi suratlar olganini ma'lum qilgan. Janubiy Koreyaning “Ryonxap” axborot agentligi esa Shimoliy Koreya davlat radiosiga tayanib, 26 aprelda Kim Chen In avvalroq ochilishida ishtirok etgan Samchjiyon shahri quruvchilariga minnatdorlik bildirganini ma'lum qilgan. “Nodon sinmun” nashri 27 aprelda Shimoliy Koreya yetakchisi turistik majmua quruvchilariga minnatdorlik so‘zlari yo‘llaganini ma'lum qilgan. Shu bilan birga, Kim Chen Inning ommaviy tadbirlarda ishtirok etgani haqida xabarlar berilmagan. Kim Chen Inning sog‘lig‘i yomonlashgani haqidagi gaplar u 11 apreldan omma oldida ko‘rinish bermay qo‘ygandan keyin tarqala boshlagandi.
e ijtimoiy pensiyalar — o‘zlariga pensiya to‘lanma-larining to‘lanishi uchun zarur bo‘lgan mablag‘larni jamg‘armagan va hayot kechirish uchun zaruriy mablag‘larga ega bo‘lmagan shaxslarga umumiy soliqlar yoki majburiy ajratmalar hisobidan to‘lanadi; e qo‘shimcha pensiyalar—alohida toifadagi ish beruvchilardan undiriladigan yoki ish beruvchilar va xodimlar tomonidan ixtiyoriy ravishda o‘tkazilgan mablag‘lar hisobidan amalga oshiriladi. Sekin-astalik bilan, oxir-oqibatda, jamg‘ariladigan pensiya pensiyaning asosiy ko‘rinishiga (turiga) aylanmog‘i lozim. Hozirgi paytda O‘zbekiston Respublikasida “Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq pensiyaning quyidagi turlari qo‘llanilib kelinayapti: e yoshga doir pensiya; e nogironlik pensiyasi; e boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi. Yoshga doir pensiya Pensiya jamg‘armasining xarajatlarida asosiy o‘rin egallaydi. Bu pensiya 25 yildan kam bo‘lmagan, umumiy mehnat stajiga ega bo‘lgan va 60 yoshga etgan erkaklarga, 20 yildan kam bo‘lmagan, umumiy mehnat stajiga ega bo‘lgan va 55 yoshga etgan ayollarga belgilanadi. Istiqbolda mamlakatimizda bosqichma-bosqich fuqarolarning pensiyaga chiqish yoshlarini oshirish ko‘zlangan bo‘lib, ayollar uchun 58 yosh, erkaklar uchun 63 yosh yoshga doir pensiyaga chiqish yoshi deb belgilanishi rejalashtirilmoqda. Shaxslarning alohida toifalari (urush nogironlari va ularga tenglashtirilgan shaxslar, bolalikdan nogiron farzandlarning onalari, liliputlar va pakanalar, kon sanoatidagi yetakchi kasb egalari bo‘lgan xodimlar, bevosita erosti va ochiq kon ishlarida ko‘mir, ma’danlar va boshqa foydali qazilmalarni qazib olishda, shaxtalar va konlar qurilishida to‘liqish kuni davomida band bo‘lgan xodimlar, uchuvchilar va uchuvchi-sinovchilar tarkibiga kiruvchi xodimlar, teatrlar va boshqa teatr-tomosha korxonalari artistlarining ayrim toifalari, mehnat sharoiti zararli va og‘ir ishlarda to‘liqish kuni davomida band bo‘lgan xodimlar, bolalikdan nogiron farzandlarni sakkiz yoshgacha tarbiyalagan onalar, nogiron bolalar uchun ixtisoslashgan. ta’lim muassasalari, «Mehribonlik» uylari, harbiy akademik litseylar, tarbiya koloniyalari o‘qituvchilari, ixtisoslashgan tibbiy muassasalarning shifokorlari va o‘rta tibbiy xodimlari, qariyalar, nogironlar va yolg‘iz fuqarolarga xizmat ko‘rsatishda bevosita band bo‘lgan ijtimoiy xodimlar va boshqalar) uchun yoshga doir (qarilik pensiyasi) imtiyozli tarzda tayinlanadi.
Davriy jadval - Vikipediya (Unsurlarning davriy jadvalidan yoʻnaltirildi) Davriy jadval (boshqa nomlari: kimyoviy elementlar davriy jadvali, kimyoviy unsurlar davriy jadvali, Mendeleyev jadvali) kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. Unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. Jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. Jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapda s-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. Jadval qatorlari davr, s-, d- va p-bloklardagi ustunlar esa guruh deyiladi; bu ustunlarga galogenlar yoki inert gazlar degan alohida nomlar ham beriladi. Davriy jadval taʼrifiga binoan u davriy qonunga koʻra tuzilgan uchun, har qanday davriy jadval yordamida tegishli unsurlarning xossalari orasida aloqadorlik keltirib chiqarish va yangi, hali ochilmagan yoki sintezlanmagan unsurlar xossalarini bashorat etish mumkin. Natijada davriy jadval kimyoda keng qoʻllanilib, muhim asos boʻlib xizmat qiladi. Mendeleyev davriy sistemasi, kimyoviy elementlar davriy sistemasi — D. I. Mendeleyevning oʻzi kashf etgan davriy qonun asosida tuzgan elementlar davriy sistemasi, davriy qonunning grafik ifodasi. M. d. s. mavjud elementlarning hammasini bir butun qilib birlashtiradi, ular oʻrtasida obʼyektiv qonuniy aloqa borligini koʻrsatadi va hali maʼlum boʻlmagan elementlarni, ularning xossalarini oldindan aytishga imkon beradi. Mendeleyevgacha ham kimyoviy elementlarni sistemaga solishga urinib koʻrilgan (fransuz kimyogari J. Dyuma, nemis kimyogarlari I. Dyobereyner, L. Meyer, ingliz kimyogari U. Odling, amerikalik olim J. Nyulends va b.). J. Nyulends 1863 y.da elementlarni atom ogʻirliklari ortib borishi tartibida ketma-ket joylashtirib, har qanday elementdan hisoblaganda sakkizinchi element birinchi elementning xossalarini, muzikadagi sakkizinchi notaga oʻxshash, maʼlum darajada takrorlashini topdi. Nyulends bu qonuniyatni „oktavalar krnuni“ deb atadi va unga asoslanib, oʻziga maʼlum elementlarni guruh (sakkizlik)larga boʻlishga urinib koʻrdi. 1864 y.da L. Meyer kimyoviy elementlarni valentliklariga qarab olti guruhga boʻldi. Shunday qilib, Mendeleyevdan oldin elementlarni kimyoviy oʻxshashliklari asosida guruhga boʻlishdan nariga oʻtilmadi. Bu olimlar har qaysi elementni boshqa elementlardan mutlakr ajralgan holda olib qarashdi. Mendeleyev, oʻzidan ilgari oʻtgan tadqiqotchilarning aksicha, elementlarning at.m. qiymatlariga, fizik va kimyoviy xossalariga katta eʼtibor berdi. Mavjud elementlarni at.m. ortib borishi tartibida joylashtirib, elementlarning xossalari va ularning birikmalari ham oʻsha tartibda asta-sekin oʻzgarib borishini va maʼlum xossalarning oʻzi elementlar qatorida davriy suratda, yaʼni bir necha elementdan keyin takrorlanishini aniqladi. Bu krnuniyat davriy qonunda oʻz ifodasini topdi. Mendeleyev davriy qonunni quyidagicha taʼrifladi: oddiy moddalar (elementlar)ning xossalari, shuningdek, elementlar birikmalarining shakl va xossalari elementlarning at. m.lariga davriy ravishda bogʻliq boʻladi. U barcha elementlar boʻysunadigan davriy qonunni toʻliq namoyon qildi va baʼzi elementlar (chunonchi: berilliy, lantan, indiy, titan, vanadiy, erbiy, seriy, uran, toriy)ning oʻsha vaqtda qabul qilingan at.m.ni 1,5—2 marta oʻzgartirish, baʼzi elementlar (kobalt, tellur, argon)ning joylashish tartibini oʻzgartirish va nihoyat 11 elementning (fransiy, radiy, aktiniy, skandiy, galliy, germaniy, protaktiniy, poloniy, texnetsiy, reniy, astat) kashf qilinishi kerakligini oldindan aytib berdi. Elementlarning xossalari kuyidagi tartibda oʻzgaradi (jadvalga k,.). Faol ishqoriy metall — litiydan soʻng faolligi kamrok, metall — berilliy, undan keyin kuchsiz metalloidlik xossalarga va metallarning baʼzi xossalariga ega boʻlgan bor turadi. Qatorda bordan keyin 4 valentli metalloid — uglerod, soʻng metalloidlik xossalari yanada ravshanroq ifodalangan azot, yaqqol metalloid — kislorod va niho-yat eng faol metalloid, yettinchi element — ftor keladi. Yuqorida aytib oʻtilgan 7 ta element xossalarining qisqacha taʼrifidan koʻrinadiki, litiyda ifodalangan metallik xossalari bir elementdan ikkinchisiga utishi bilan asta-sekin zaiflashib, metalloidlik xossalari kuchayib boradi va ftorda eng yuqori darajaga yetadi. Shu bilan birga at.m.lari ortib borgan sari elementlarning kislorodga nisbatan valentligi litiyda birdan boshlab, undan keyingi har qaysi elementda muntazam suratda bittadan ortib boradi. Ftordan keyin keladigan element — neon boshqa elementlar bilan birikmaydigan inert gazdir. Neondan soʻng (keyingi qatorda) litiyga oʻxshash bir valentli metall — natriy keladi. Natriydan keyin elementlar xossalarining oʻzgarib borishi tartibga qarab joylashadi, yaʼni yuqoridagi holat takrorlanadi. Darhaqiqat natriydan soʻng berilliy analogi boʻlgan magniy keladi; undan keyin alyuminiy turadi. Alyuminiy, garchi bor kabi metalloid boʻlmay, balki metall boʻlsa ham, u baʼzida metalloidlik xossalarini namoyon qiladigan elementdir. Alyuminiydan keyin koʻp jihatdan uglerodga oʻxshash toʻrt valentli metalloid — kremniy, undan soʻng kimyoviy xossalariga koʻra, azotga oʻxshash besh valentli fosfor, soʻngra metalloidlik xossalari kuchli ifodalangan element — oltingugurt undan keyin juda faol metalloid boʻlgan xlor, va, nihoyat, yana inert gaz — argon keladi. Maʼlum sondagi elementlardan keyin, goʻyo orqaga, dastlabki nuqtaga qaytish yuz beradi; shundan keyin, maʼlum darajada, undan oldingi elementlarning xossalari xuddi oʻsha tartibda, ammo sifat jihatidan farq qilgan holda takrorlanadi. 1869 y.da Mendeleyev davriy sistemaning birinchi variantini tuzdi. Bu sistemada u barcha elementlarni davrlarga boʻldi (u paytda 63 element maʼlum boʻlib, ular 19 ta gorizontal va 6 ta vertikal qatorga joylashtirilgan edi) va xossalari bir-biriga oʻxshagan, hosil qiladigan birikmalari oʻxshash boʻlgan elementlarni bir-birining ostiga tushadigan qilib, bu davrlarni birining ostiga ikkinchisini joylashtirish yoʻli bilan jadval tuzdi. Mendeleyev oʻsha vaqtda hali maʼlum boʻlmagan elementlar uchun bush joy qoldirdi va uch elementning (u bu elementlarni ekabariy, ekaalyuminiy, ekasitsiliy deb atadi) mavjudligini aytibgina qolmasdan, balki ularning xossalarini ham oldindan aytib berdi. Bu elementlar (galliy, skandiy, germaniy) keyinchalik kashf qilindi. Ularning xossalari Mendeleyev ba-shorat kilganiday boʻlib chiqdi. Bu variant uzun davrli variant hisoblanadi. 1871 y.da M.d.s. ning ikkinchi varianti eʼlon qilindi. Bu variantda uzaro oʻxshash elementlar vertikal qatorlarga joylashgan boʻlib,’ qisqa davrli variant hisoblanardi. Unda 8 ta vertikal, 10 ta gorizontal qator bor edi. Bu variantga asoslanib, Mendeleyev urangacha 11 ta elementning va urandan keyin bir nechta element kashf etilishini ba-shorat qildi. Mendeleyevning davriy qonuni tajribada tasdiklandi va kimyoning rivojlanishida katta rol uynadi. Davriy sistema jadvalining hoz. koʻrinishi keyingi yillardagi kashfiyotlar va maʼlumotlar bilan toʻldirilgan. Ayni vaktda davriy sistemaning 500 dan ortiq varianti chop etilgan. Ulardan eng keng tarqalgan shakllari quyidagilardir: 1) Mendeleyev taklif etgan davriy sistemaning kiska varianti (shu jadval keltirildi). 2) M.d.s.ning shveysariyalik kimyogar A. Verner tomonidan 1905 y.da takomillashtirilgan uzun varianti. 3) Daniyalik fizik N. Bor chop etgan (1921 y.) davriy sistemaning zinapoyasimon shakli. Soʻnggi yillarda koʻrinishi va amaliy jihatdan qulayligi sababli M.d.s.ning qisqa va uzun variantilari keng kullanadi. Maʼlum boʻlgan 109 ta element (110-elementning sintez qilinganligi haqida maʼlumotlar bor, 104—109 elementlar IUPAC tomonidan hali tasdiqlanmagan) at.m.larning ortib borishi tartibida vertikal va gorizontal katorlarda joylashtirilgan. Vertikal qatorlar guruhlar deb nomlangan. Jadvalda I—VIII va 0 guruh mavjud. I—VII guruhlarning har biri ikki — asosiy va qoʻshimcha guruhchadan iborat. Har qaysi guruhcha va guruh (VIII, 0)da joylashgan elementlar bir-biriga oʻxshaydi, mas, 1 guruhning asosiy guruhchasida ishqoriy metallar, II guruhning asosiy guruhchasida — ishqoriy-yer metallar va VII guruhning asosiy guruhchasida — galogenlar va nolinchi guruhchadagi inert gazlar. Bir guruhda, asosiy yoki qoʻshimcha guruhchada joylashgan elementlarning xossalari bir-biriga uxshaydi, ammo baʼzi xossalari farq qiladi. Gorizontal qatorlar davrlar deb ataladi. Birinchi 3ta (kichik) davrning har birida 2 ta, 8 ta va 8 ta element bor. 4, 5 va 6 (katta) davrlarda 18 ta, 18 ta va 32 ta element mavjud. 7 davrda 23 ta element boʻlib, u hali tugallanmagan. 1940 y.dan beri bu davr sunʼiy yul bilan olingan radioaktiv (transuran) elementlar bilan tulib bormoqda. Bular tabiatda uchramaydi (q. Radioaktiv elementlar). Kimyoviy xossalari va elektron kavatlarining tuzilishiga koʻra, barcha transuran elementlar bir-biriga, shuningdek, toriy, protaktiniy, uranga oʻxshaydi. M.d.s.da aktiniydan soʻng keladigan (90—103 raqamlardagi) elementlar aktinoidlar oilasiga birlashtirilgan va jadvalda lantanoidlar (58—71 raqamdagi elementlar)dan ke-yinda joylashtirilgan. Kimyoviy xossalari va elektron kavati tuzilishiga koʻra, bu ikkala oila birbiriga Uxshaydi. Ular III guruhga mansub. Har bir 2 ta davr, yaʼni 2 va 3, 4 va 5, 6 va tugallanmagan 7davrlardagi elementlar soni, ularning joylanish tartibi bir xil ekanligi sistemadan aniq koʻrinib turibdi. Shunga qarab 7davrdagi hali nomaʼlum elementlarning urnini kursatib berish mumkin. Ammo davriy sistema kaysi element bilan tugashini aytish qiyin. Sunʼiy radioaktiv kimyoviy elementlarning at.m.ni izotoplar tabiiy aralashmasining oʻrtacha massasi deb hisoblash mumkin emas. Shuning uchun bu elementlarning kimyoviy formulasi ostidagi son boshka elementlardagi kabi uning at.m.ini emas, balki eng uzoq mavjud buladigan izotopning massa sonini kursatadi. Davriy sistemadagi elementlarning xossalari qonuniy ravishda uzgarib boradi. Mas, ishqoriy metallar guruhchasida yuqoridan pastga, yaʼni litiydan seziyga tomon metallarning elektron berish qobiliyati ortib, shu bilan birga ularning kimyoviy faolligi ham kuchayib boradi. Galogenlar guruhchasida esa, aksincha, pastda joylashgan element yuqoridagi elementga Karaganda elektronni qi-yinlik bilan biriktiradi. Demak, galogenlar guruhchasida metalloidlarning faolligi yuqoridan pastga tomon pasayib boradi. Davrlardagi qonuniyat shundayki, Ungda joylashgan elementlarga qaraganda chapda turgan elementlar elektronlarni oson yoʻqotib, qi-yinlik bilan biriktiradi. Shunga muvofiq, chapdan oʻngga (faol ishqoriy metallardan yaqqol metallmaslar — galogenlarga) tomon oddiy moddalarning xossalari oʻzgaradi, ayni vaqtda elementlar birikmasining xossalari ham davriy ravishda uzgarib boradi. Mac, davrlar boshidagi elementlar asosli oksidlar va shularga toʻgʻri keladigan gidroksidlar (asoslar) hosil qiladi. Tartib raqamining ortib borishiga qarab gidroksidning asos tavsifi amfoter, soʻng kislota tavsifi bilan almashadi. Guruhchalarda elementlar gidroksidlarining tavsifi yuqoridan pastga tomon kuchayib, kislota tavsifi zaiflashib boradi. M.d.s. ki-myoviy elementlar va birikmalarning fizikkimyoviy xossalarini oʻrganishda, bu xossalar orasidagi qonuniyatlarni ochishda, yadroviy reaksiyalarni oʻtkazishda hamda radioaktiv izotoplarni sintez qilish sohasidagi tadqiqotlarda qisqa va aniq ilmiy asos boʻlib xizmat qiladi[1].
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 13 dekabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari tashkil etilganligining 28 yilligi hamda Vatan himoyachilari kunini nishonlashga tayyorgarlik ko‘rish va o‘tkazish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi F-5529-son farmoyishi bilan tasdiqlangan Dastur ijrosi doirasida 27 dekabr kuni Farg‘onadagi harbiy qismda harbiy vatanparvarlik aksiyasi o‘tkazildi "Vatanparvarlik - milliy yuksalish kafolati" shiori ostida o‘tkazilgan aksiya doirasida Farg‘ona shahridagi 17-umumiy o‘rta ta'lim maktabi va harbiy qismda ochiq eshiklar kuni bo‘lib o‘tdi Unda maktab o‘quvchilari, chaqiriluvchilarni harbiy xizmatga tayyorlash bo‘linmasi vakillari, faxriylar ishtirok etdilar Tadbir davomida o‘quvchilarga harbiy xizmat, vatan oldidagi burch, vatanparvarlik tuyg‘usi, harbiy qurollar to‘g‘risida tushunchalar berildi Askarlar ishtirokida turli xil ko‘rgazmali chiqishlar namoyish etildi Mamlakatimizda yosh avlodni jismonan va ma'nan barkamol, harbiy-vatanparvarlik va milliy qadriyatlarimizga hurmat ruhida tarbiyalashga alohida e'tibor qaratilayotgani ta'kidlandi Ishtirokchilar yoshlarni vatanparvarlik oyligida faol ishtirok etishga, O‘zbekiston Respublikasiga sadoqatli farzandlar bo‘lishga chaqirdilar
O C = 4,0 BAГ — cp kajay D 7 диc) (eшoп 02 ? = 4 Y иe8 1523 u : 1 4,0 (e1512и 4 И k-дY = (1)0-0д5Y9 =(2 1pмoз = y Y n9 (1)4 d T (10 (13uya12 po —014981451 Bon, (2) 18 тepeг ()д (8 Шoшцyз зoшиБз) By(пoлҳeз шишaoб kyзип2 2п4 11919 дeEц9ц0Б XEшe (51 qseqsi uzpseuwjizng ? 1 ЦцЎШeEp esing-twisbe JEJJEq Eson Aeoeв ипyзп мepeш 410 Kлopбиш Эшимep эp 891,04 эцeзxпЖ epшepшпиoб 103 2ши бeл yeв 151 eysungjizng ШAP MYTYЛO"П
70-rasm. Tizza bo‘g‘imi boylamlari. 1— lig. eruciatum; posterius; 2— lig. eruciatum anterius; 3— lig. tranversum genus; 4— meniscus medialis; 5— lig. patellae; 6— facies articularis; 7— membrana interossea cruris; 8— caput fibulae; 9— lig, capitis fibulae; 10— tendo m. bicipitis femoris; 11— meniscus lateralis; 12— lig. collaterale fibulare.
Liposomaning tuzilishi Liposomalarning ishlatilishi: e Membranani o‘rganish modeli sifatida; e Dori vositalarini tashuvchi (yutuvchi) sifatida; Liposomalarning ishlatishning afzalliklari: e Organizmda oson parchalanadi va antigenlarga qarshi moddalarni hosil qiladi; e Universalligi. 237
oo 525 »? 23} 2) H As 155 «. 235
Toshkent viloyatining qator tumanlarida fuqarolarning tabiatga nisbatan bee’tibor munosabatlari oqibatida 129 gektar yer maydoni yonib ketdi. Bu haqda viloyat Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish boshqarmasi matbuot xizmati xabar berdi. Ma’lum qilinishicha, Toshkent viloyati Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish boshqarmasi hamda hududiy inspeksiyalari tomonidan 28—29-iyun kunlari ekologik nazorat tadbirlari olib borilgan. Tadbirlar davomida viloyatning qator tumanlarida boshoqli don ekinlaridan bo‘shagan maydonlarida somon yoqilishi natijasida jami 40 ta qonun buzilish holati aniqlangan. Ayrim tadbirkorlar hamda fuqarolarning tabiatga nisbatan e’tiborsizligi natijasida 129 gektar yer maydoni yonib ketgan. Oqibatda atrof-muhitga 113 178 492 so‘m miqdorida zarar yetkazilgan. Barcha qonun buzilish holatlari yuzasidan Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 88-moddasiga (atmosfera havosini muhofaza qilish talablariga rioya qilmaslik) asosan ma’muriy bayonnomalar rasmiylashtirilib, jarima hamda atrof-muhitga yetkazilgan zararni undirish bo‘yicha tayyorlangan materiallar sud organlariga qonuniy qaror chiqarish uchun yo‘naltirilgan. Avvalroq Samarqandda g‘allasi o‘rib olingan 3 gektar yer yonib ketgani, Sirdaryodagi o‘rmon xo‘jaligining salkam 150 gektar maydoni yonib ketgani haqida xabar berilgan edi.
ishlpini aq HE aaa ori bula eta tilu a ai }, ; fak nlynp ! ai torini hi 22922 ra 2 Ca Mapiy lol bosb Mersin ; a pnida 1, iyo Ei },
chiniqa borgan jonli.obraz qilib ko‘rsatishga imkon bergan4. Romanning 1951 yilgi nashrida yo‘l qo‘yilgan tilga oid kamchilik va xatolarning ko‘pchiligi, asarning yangi nashrlarida tuzatilgan. Shuning uchun ham «Qo‘shchinor chiroqlari>>ning keyingi nashri avvalgisiga nisbatan ancha iishiqroq chiqqan. Avtor asarda idiomatik so‘zlar, frazeologik birikmalarni ham o‘rinli, mantiqan to‘g‘ri ishlatadi5. Bu yerda avtor tilidagi shunday xalq iboralari, idiomatik so‘zlar va frazeologik birikmalardan bir nechtasini izohsiz misoL keltirish bilan cheklanamiz. Uning tili qisiq bo‘liiiiga sabab bo‘lgan gunohi shunday sodir bo‘lgan edi. Bu xususda otasining qamchisidan qon tomar edi. Bir qamchi yo‘rg‘asi bormikin deb ham so‘ydi. U aytgan katta tollar qulayapti. Samandarov kun tig‘ tortganda Urmone&on bilan xayrlashib chiqib ketdi. ,. A. Qahhor-u yoki bu obrazning xarakterini ochib be~ rishda so‘z tanlar ekan, so‘zlarni ma’nosiga, emotsional-eksiressi.v xususiyatiga qarab . ajratadi. Salbiy xarak-terlarii ochib berish uchun salbiy ma’nolarni tashuvchi so‘z va iboralarni ataylab ajratib olib ishlatsa, ijobiy obrazlarni xarakterlash uchun esa shu qahramonga nisbatan o‘z simpatiyasini bildiruvchi. so‘z va iborala.rni ’.qo‘llaydi. Masalan, Sidiqjonning qaynanasi.ning achchiqlanganligini ifodalashda yozuvchi tasvirlanayotgan xarakterga nis’batan avtorning antigia’-tiyasini bildirishga xizmat qiluvchi so‘zlarni tanlab ishlatadi. Kampirning jig‘ibiyroni chiqdi: ombordan olib chiщ an bir sadaf paxtasi bilan chig‘irig‘ini. ko‘tarib, vaysaganicha uyiga kirib ketdi (4-bet).’ Abdulla. Qahhor salbiy tiplarning xarakterini ochishda o‘xshatishdan ham o‘rinli foydalanadi va: original o‘xshatishlarni ko‘plab qo‘llaydi. Bu esa, o‘quvchida shu salbiy tiplarga nisbatan kuchli nafrat tuyg‘usi-4 Yozuvchi A. Qahhorning o‘z asarlari tilini qayta ishlaщ mahorati quyidagi ishlarda keng yoritilgan, Qarang: Q o‘ch q or-to yov I. Badiiy nuth stilistikasi. Toshkent, 1975. 77—94-betlar. K uch k ar ta yeva R. Rabota A. K axxara nad yazыkom-svoix proizvedeniy. Avtoref. dis. qand. fnlolog. nauk. Tashkent., 1980 g. 5 Yozuvchilarning bu sohadagi ma.horati quyidagi ishlarda keng tahlil qilingan: K uch k ar ta yov Y. Frazeiologicheskoye novatorst-vo A. KYsxara. Avtoref. diss. qand. filol., nauk. T., 1965; A b d o‘l l a yeva A. Emotsionalno-ekspressivnaya leksika v sovremennom uz-bekskom yazыke (po roman-u A. K axxara «Ogii Qosh chinara»), Avto-ref. diss. kaid. filol nauk. S amarkand. 1968. G6
Kengashlarini, hokimlarni xabardor etadilar. Ular fuqarolarning huquq va erkimliklarini muhofaza qilish to‘g‘risidagi, shuningdek, davlat siri hamda gonun bilan muhofaza qilinadigan boshqa sirni saqlash haqidagi qonun talablariga zid kelmaydigan darajada oshkora ish ko‘radilar. Prokuratura faoliyati O‘zbekison Respublikasi Prezidenti va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi nazoratida bo‘ladi. Prokuraturaning qonunlar ўғo etilishini nazorat qilish, arizalar va xabarlarni tekshirish, kadrlarni tanlash va joy-joyiga qo‘yish borasidagi faoliyatiga davlat hokimiyati va boshqaruvining boshqa idoralari, jamoat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalarining hamda ular vakillarming, shuningdek, mansabdor shaxslarning aralashishi taqiqlanadi. Prokurorning g‘ayriqonuniy qaror qabul qilishiga erishish yoki o‘z faoliyatmi amalga oshirishga to‘sqinlik qilish maqsadida unga qanday shaklda bo‘lmasin biron-bir ta’sir ko‘rsatganlik qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab bo‘ladi. Prokurornmg o‘zi aniqlagan qonunbuzarlik hollarini, qonun buzishlarning sabablarini va unga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish, hujjatlar, materiallar va boshqa ma’lumotlarni taqdim etish, reviziya va tekshirish o‘tkazish, mutaxassis ajratish to‘g‘risidagi, prokuraturaga kelish va qonun buzilganligi xususida tushuntirish berish haqidagi talablarini bajarish shunday talab yuborilgan barcha idoralar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir. Prokuroming talablari va qarorlari ustidan shikoyat qilinishi ularning yjrosini to‘xtatib qololmaydi. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpog‘iston Respublikasi prokurori, tegishli ravishda O‘zbekiston Respublikasi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi barcha davlat hokimiyati va boshqaruvi idoralarining majlislarida belgilangan tartibda qatnashish huquqiga egadirlar. Viloyatlar, Toshkent shahri, shaharlar va tumanlarning prokurorlari, ularga tenglashtinigan prokurorlar belgilangan tartibda tegishli va quyi darajadagi hokimiyat va boshqaruv idoralarining majlislarida ishtirok etishga haqlidirlar. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisida qonunchilik tashabbusi huquqiga ega. Prokuratura idoralari Tuqarolarning ariza va shikoyatlarini, davlat, jamoat hamda boshqa tashkilotlarning murojaatlarini qarab chiqadilar va hal etishning boshqa tartibi belgilanmagan bo‘lsa, ularni tiklash va qonuniy manfaatlarini himoya qilish chora-tadbirlarini ko‘radilar. Shu munosabat bilan, prokuror o‘ziga tushgan taklif, ariza va shikoyatlarni tekshinish vazifasini, zarur hollarda, tegishli davlat boshqaruvi va nazorati idoralariga, korxona, muassasa, tashkilotlarning mansabdor shaxslariga topshirish hamda ulardan 61
Oyoqlarimiz bizni niyatimizga yarasha yo yaxshi, yo yomon yerlarga boshlaydi. Butun dunyo shunday qarama-qarshi hayot bilan to‘la. Biri ikkinchisini to‘ldiradi. Yomonga duch kelmaguncha, yaxshining qadriga yetmaymiz. Yaxshi-yomon, to‘g‘ri-xato, foyda-ziyon, kunduz-kecha, issiq-sovuq, oq-qora, kulgu-ko‘zyosh, shirin-achchiq, faol-sust, savob-gunoh, iymon-kufr... Bu ro‘yxatni yana davom ettirish mumkin. Asosiysi, insonning yashashdan maqsadi–kimligini bilib ketishdir. «Ezgu niyatlar uchun intilish, shunga yarasha umr kechirish, mehnat qilish – yashashdan asosiy maqsadim"»,, deguvchilarni hurmat qilaman. Odam bu dunyoda uch maqsad sari intiladi u esa to‘rt vosita orqali qo‘lga kiritiladi. Bu uch maqsad: 1. Yaxshi turmush kechirish. 2. Boylikni saqlay bilmoq. Z. Oxirat savobi uchun savobli ishlar qilmoq. Bunga erishishga imkon yaratuvchi to‘rt vosita: 1. Halol mehnat bilan mol to‘plash. 2. Boylikni saqlay bilmoq. Z. Davlatni isrof qilmasdan ishlatmoq. 4. Yomon ishlardan iloji boricha tiyilmoq. Yashashdan maqsadi bo‘lmagan inson nima qiladi yashab?1 Boshida mingta tatvish, lekin ibodat qilish tashvishi yo‘q. Aslida benamozdan qochar ekan, hatto shayton ham. Keksayganimda o‘qib, farzimni bajaraman, deydi gumroh bandalar. Yoki uni masjidlar qarshisida ochilgan zamonaviy qahvaxona, mayxonalar o‘ziga asir etdimiR To‘g‘ri, ham tirikchilik, ham farzand tarbiyasi, ham ibodatni eplash qiyin. To‘rt nafar farzandli oilada besh mahal namozni kanda qilmaslik uchun qanday ishda ishlash kerak» Kunduzi 26
2010 yilda kompaniya o'z mobil bo'limini Fujitsu bilan birlashtirdi Ularning umumiy korxonasi Fujitsu Toshiba Mobile Communications nomini oldi Ular 2012 yilga qadar kompaniyani birga boshqarishdi, oxir-oqibat Fujitsu Toshiba’ning ulushini sotib oldi
1300 PEDIATRIYA 21 yoki ota-onalarning birida translokatsiya. 40 yoshdan katta ayollarda Daun sindromi bilan bola tugilishi–1:100 ga teng. Klinik belgilari: ensa suyagining yassiligi, keng yassi (mongo-loid) yuz, ko‘zlari katta va past joylashgan, epikant, og‘zi va burni kichik, tili osilgan, kaft yagona burmasi, gipotoniya, rivojlanishdan orqada qolish, YUTN. Daun kasalligida tug‘ma yurak kasalligi, ko‘z, quloq, qalqonsimon bez kasalligi, semizlik bo‘ladi. Erta tashxislash va davolash rivojlanishni orqada qolishini kamaytiradi. UAV taktikasi. Ota-onaga (kerakli hajmda) sindrom va unda yordam berish to‘g‘risida ma’lumot berish. Ijtimoiy adaptatsiyada yordam berish (ota-ona va boshqalarga). Daun sindromi bor odamlarning ko‘pchiligi, agar ular o‘qitilgan bo‘lsa, mustaqil yashashi mumkin. Ayrim bolalar oddiy maktablarda, boshlang‘ich sinf o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishi mumkin. Davolash. Daun sindromi bor bemorlar odatiy kasallik bilan, oddiy tibbiy muassasalarida davolanadi. Tipik muammolarni yechish uchun–bunday bolalar Daun sindromi bor bemorlar uchun mo‘ljallangan maxsus muassasa yoki pansionatlarga yuboriladi. Bolalarga shafqatsiz munosabat Bolalarni qiynoqqa solish, yomon parvarishlash, kamsitish va jinsiy jinoyatlarni o‘z ichiga oladi. 2 yoshgacha bo‘lgan bolalar qiynoqqa solinishi, 5 yoshgacha bo‘lgan bolalar orasida yomon parvarish, 5 yoshdan kattalarda–jinsiy jinoyatlar uchraydi. Qiz bolalar ko‘p hollarda zo‘rlanadi. 7596 hollarda zo‘rlovchi–bolalarga tanish bo‘lgan shaxs, ko‘pincha zo‘rlovchi va zo‘rlangan bir oiladan bo‘lishi mumkin. Umumiy tushuncha . Shavkatsiz munosabat–bola ustidan rejalashtirilgan zo‘rlash yoki bolaning yomon parvarishlash nagijasi. . Qiynash–bolaga yetkazish mumkin bo‘lgan jarohag yoki bolaning ota-onalari yoki boquvchisi tomonidan oldi olinmaslik holatlari. Olingan jarohat xarakateri ota-onaning (vasiy) so‘zlariga to‘g‘ri kelmasa, qiynashga gumon qilish mumkin. « Bolani yomon parvarishlash–bolani suvsiz va och qoldirish, parvarish qilmaslik, tibbiy yordam ko‘rsatmaslikdir. . Kamsitish–bolaning ruhiyatiga yomon ta’sir qilib, jamiyatdagi o‘z o‘rnini yo‘qolishiga olib keladi. . Jinsiy jinoyatlar–bolani jinsiy aloqaga tortish, ular bunday holatlarga ongli ravishda rozi bo‘lishmaydi, chunki ular jinsiy aloqani tushunishmaydi. - Insest –qarindoshlar bilan jinsiy aloqa qilish. Jinsiy jinoyatlarda bolalarni militsiya xodimi ko‘rikdan o‘tkazishi shart. UAV anamnez yig‘ishi, bola xulq-atvorini aniqlashi kerak. Yolg‘iz harakat qilmang, militsiyaga shoshilinch xabar bering. Ko‘pincha bolalar haqiqatni aytishga qo‘rqadilar. Vrach faqag bola tomonida bo‘lib, uning xavfsizligini ta’minlashi shart. UAV sinchkovlik bilan bolaning tan jarohatini ko‘rishi (ta’riflanmaydigan jarohat, gematomalar, chandiqlar, kuyishlar, sinishlar, hushdan ketish, ko‘psonli eski jarohat va boshqalar) va ota-onalar tomonidan bolaga nisbatan ko‘rsagilgan qo‘pol muomala gumon qilinsa, zudlik bilan militsiyaga xabar berishi lozim.
12 Ustav jamg’armasining ish faoliyatini ta’minlashga mo’ljallangan dastlabki hajmi 10 (o’n) million AQSh dollari va 200 million so’m belgilanadi va Respublika valyuta fondi hamda respublika byudjeti mablag’laridan shakllantiriladi
— Shu xolosmi? — dedi qo’nalg’a-xonim
«N?! AMMO LERI IMLO qondalari-ham mutlaq mukammal emasligi and. O‘zbek tili, uning ijtimoiy ahvoli. vazifaviy holati yuzasidan 1980-yillar davrida boshlayg‘an ommaviy mo‘hakama 82 munozaralar o‘zbek tili va o‘zbek xalqi musani madaniyati hayog‘gida mislsiz tarixiy voqea - "O‘zbekiston Respublikasining davlat tili haqida" Qonun" qabul qilinishi (1989- yil 21 oktyabr!) bilan yakunlandi. Qonun o‘zbek tiliying «jtimony-vazifaviy maqomi belgiladi. va "O‘zbekiston Respublikasining davlat tili o‘zbek tili? ekanini, butal « Respublikaning bugun hududida davlat tili sifatida amal Bicheninchi qonunlashtirdi. Davlat tili haqidagi Qonuninig qabul qiliynshi o‘zbek tilining qonuniy mavqei va huquqlatiii tikladi. o‘zbek adabiy tili normalarini yanada TAKOMIL ITER "uchun lpgi istiqbollar ochib berdi. Bu yupmalarda ko‘rinadi: {, O‘zbek adabiy tilishig‘ qo‘llayish doirasi, vazifaviy EMOyiyatlari nihoyatda kengaydi, bu esa tilin avvallari barcha sohalarda to‘liq qo‘llashga imkon bermay kelgan to‘siqlarga barhas berildi. 2. O‘zbek tilini o‘rganish, o‘qitish imkoniyatlari yayada kengaydi. Bu borada rus tiliping avvalgi tazyiqi barham topdi. 4. O‘zbek tilishig vazifaviy uslublari doirasi yanada kengaydi, mavjud uslublarning yanada rivoj topishi uchun qulay sharsitlar yaratildi. Bu o‘zbek tilining ilm-fan tili (ilmiy uslub), rasmiy-iloraviy til (in yuritish, moliya, harbiy ta’lim, 5. O‘zbekiston SSRning Davlat tili haqida.-Toshkent, O‘zbekiston, 1989.
Tijorat banki tomonidan berilgan kreditlar to’g’risidagi ma’lumotlar quyidagi jadvalda keltirilgan Bank muassasasi aktivlarini “Tijorat banklari aktivlarini tasniflash va ular bo’yicha ehtimoliy yo’qotishlarni hisobga olish to’g’risidagi” nizomga muvofiq kreditlarni sifati bo’yicha guruhlarga ajrating
degan fikr q ayoq da n ham boshimga keldi-yu, aytishga bo« tinolmadim. •Tog‘am astoydil ishga berilib ketdi. Q izil tuproq, kul, ko‘mirni ar a l a sh-q ur a l a sh qilib ko‘chaga irg‘itar edi. Kuy-u k isi d im oq q a urar, a l l a q a n day badbo‘y hid ko‘ngilni behuzur qilardi. T og‘am qora terga tushib, og‘ir-og‘iri af asolar, rangi oqarib, ko‘zining ostida ko‘kimtir dog‘ ko‘rinardi. Tog‘am ketmonni yoiboshiga qo‘yib, yengi bilan yuz-ko‘zidagi terini artdi. T u p r o qq a sekin o‘tirdi. U k a l taka l ta naf a solar ekan: «Ko‘krakni sovuqqa oldirgan man , jiyan»,—deb qo‘ydi. Men tuproq orasida i ko‘mir, har xil te mir-te rsaklarni terib bir chetga to‘plardim. — Terib ol. B i tta qo ld ir may ternb ol! A n gi sh v ona ’ dek ko‘mir ham qolmasin. Biz savdogar emasmiz, s ar m o ya ’ dan qiynalsak. Biziing s ar m o yamiz temir, da s t m o yamiz ko‘mir. Zeri km a, ko‘mirmi, temir-tersakmi, birontayei tuproq tagida qolmasin. Men k a l am u sh singari tuproq kovlayman. Urok;, chopqi, qirg‘ich, otash ku rak, kapgir, zanjir... E-he nimagina yo‘q bu tuproq tagida... Ul ja l ar uyumi osha borgan sari oltin to‘pla yotgan dek suyanaman. —Tog‘a, siz charchadingiz, men ham picha ko vl asam may limi ? — Koshki edi, kuching yetsa kovlab ko‘r,—dedi behol o‘tirgan tog‘am. Men ketmon da st as idan chaq qon ushlab, xuddi tog‘amdan ko‘rganimni takr or l a dim . Avval o‘ng kaftimga, k ye yin so‘l k aftimga tuflab, ketmonni boshimdan oshirib: « yo ha z r a t Dov ud pirim», dsb tuproqda urdim. Ketmon temirga tegib, tuproq orasida «yalt» etib uchquncha qn ab ketdi. — Sandon... ketmon xuddi sandonga te 1di,— dedi o‘r* ya ida n s ak r a b turib tog‘am. Qani, ketmonni menga berchi
Ilmiy tadqiqot xujjatlar to`plami Tayanch doktorantura (PhD) talabgorlar quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim: Biografik ma’lumotnoma; Mehnat daftarchasining belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasi; (ishlayotgan talabgorlar uchun) Oliy ta’lim muassasasi magistratura diplomi, yoki magistr darajasi joriy etilgunga qadar olingan oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplom nusxasi; Nashr etilgan ilmiy ishlar ro‘yxati (ilmiy jurnallarda chop etilgan kamida bitta maqola hamda tegishli yo‘nalishlar bo‘yicha ikkitadan kam bo‘lmagan ilmiy ishlar to‘plamlariga kiritilgan ma’ruza tezislar), shuningdek ularning nusxalari; O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat stipendiyasi sohiblari tegishli hujjat nusxasini taqdim etadilar. Qabul imtihonlari ro‘yxati: Chet tili. Doktoranturaga (DSs) talabgorlar quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim: Oliy ma’lumot, fan nomzodi yoxud falsafa (PhD) yoki xorijiy davlatlarda unga tenglashtirilgan ilmiy darajaga ega bo‘lganligi to‘g‘risidagi diplom nusxasi; Tadqiqot mavzusi bo‘yicha ilmiy ma’ruza va fan doktori (DSs) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan doktorlik dissertatsiyasi rejasining mufassal loyihasi; Ilmiy jurnallarda chop etilgan kamida uchta ilmiy maqolaga hamda ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlar va tegishli ilmiy yo‘nalishlar bo‘yicha ilmiy ishlar to‘plamlarida kamida ikkita tezislar nusxasi; Doktoranturada o‘qish uchun kirayotgan talabgorlar Kollegial organ tomonidan ixtisoslik bo‘yicha suhbatdan o‘tadilar. SHUNINGDEK, YUQORIDA ZIKR ETILGAN IXTISOSLIKLAR BO‘YICHA MUSTAQIL IZLANUVCHILIKKA (ISHLAB CHIQARISHDAN AJRALMAGAN HOLDA O‘QISH UCHUN) QABUL E’LON QILADI. Mustaqil izlanuvchilikka talabgorlar quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari lozim: Magistra diplomi yoki oliy ma’lumot (mutaxassislik diplom nusxasi; Mehnat daftarchasining belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasi; (kamida ikki yildan kam bo‘lmagan ilmiy-pedagogik stajga yoki aniq ilmiy yutuqqa ixtiroga patent yoki mualliflik guvohnomasiga ega bo‘lish kerak) Fan doktori (DSs) ilmiy darajasini olish uchun mustaqil izlanuvchi sifatida fan nomzodi yoxud falsafa (PhD) yoki xorijiy davlatlarda unga tenglashtirilgan ilmiy darajaga ega bo‘lganligi to‘g‘risidagi diplom nusxasi; Qabul qilish: Mustaqil izlanuvchilikka talabgorlarni tanlab olish ixtisoslik bo‘yicha suhbat natijalari va OTM qabul komissiyasining tegishli xulosasi bo‘yicha amalga oshiriladi.
siyani tasvirlar ekan, o‘z asarlarida shu qadar katta masalalarni maydonga qo‘ya oldiki, badiiy kuchi jihatidan shu daraja ba- "land ko‘tarildiki, uning asarlari jahon adabiyotida birinchi o‘rinlardan birini egalladi. Krepostnoyliklar tomonidan ezilgan mamlakatlarning birida revolyutsiyani tayyorlash davri, Tolstoyning dohiyona yoritib ko‘rsatishi tufayli, butun insoniyatning badiiy taraqqiyotida olg‘a tomon bosilgan bir qadam bo‘lib maydonga chiqdi. v Shakl mazmunga tobe bo‘lgani holda, o‘zi ham nisbatan mustaqillik xususiyatiga egadir. Bu nisbiy mustaqillik, dastavval shunda ko‘rinadiki, agar badiiy asarning shakli mukammal bo‘lmasa, uning mazmuniga putur yetadi: mazmun zarur ravshanlik, yorqinlik va ta’sirdorlik fazilatlariga ega bo‘lolmaydi. Shaklning nisbiy mustaqilligi yana shunda ko‘rinadiki, agar mazmun ijodning o‘zgaruvchan va shu sababli inqilobiy bir xarakterga ega elementini tashkil etsa (har bir davr adabiyotidagina emas, balki bir yozuvchining har bir asari ham yangi mazmunga ega ekanini, masalan, Oybekning «Qutlug‘ qon» va «Navoiy» asarlarining mazmuni boshqa-boshqa ekanini eslaylik), shakl !dabiy ijodning sekin o‘zgaruvchi, nisbatan doimiy, nisbatan sChadiy va ma’lum darajada konservativ elementidir. F. En-l’s tomonidan qayd etilgan bir qoida adabiyotga ham taalluq-aidir: yangi mazmun ma’lum davrgacha, ya’ni o‘ziga to‘la mos keladigan shakl ishlanib chiqilguncha, eski, traditsion shaklda yashaydi. Masalan, S. Ayniyning Buxoro jallodlari», Hamzaning — «O‘zbek xotin-qizlariga», So‘fizodaning ko‘pgina hajviy asarlari 20-yillarda sovet yozuvchilarining klassik adabiyot shakllaridan foydalanishining namunalaridir. Ma’lum vaqt o‘tgandan-keyingina yangi mazmun shaklni o‘ziga to‘la ravishda tobe etib oladi, yana ham to‘g‘rirog‘i —o‘ziga mos yangi shakl yuzaga keltiradi. Ammo shu yangi shakl ham ma’lum darajada traditsion xarakterga ega bo‘ladi. Masalan, adabiyot paydo bo‘lganidan beri so‘z san’atidir. Hamma tarixiy davrlar adabiyotida, adabiyotdagi hamma g‘oyaviy-estetik oqim, yo‘nalish va metodlar doirasida so‘z adabiyotning asosiy quroli va materiali bo‘lib keldi va bundan keyin ham shunday bo‘lib qoladi. Adabiyotda shaklning nisbiy mustaqilligi va kam o‘zgaruvchan elementi ekanini ko‘rsatuvchi yana bir misol: adabiyot paydo bo‘lganidan beri uning uch asosiy shakli —epik, lirik va dramatik turlari, shuningdek, satira va yumor mavjuddir. Nasriy va she’riy shakllar ham insoniyatning shakl sohasidagi muhim ixtirolari va adabiy ijodning o‘zgarmas shakllaridir. Har bir inqilobiy davr tomonidan olg‘a surilgan yangi mazmun yoki evolyutsion davrlarda tadrijiy ravishda boyib bergan mazmun elementlari adabiy ijodning doimiy shakllarini tez yoki asta-sekin o‘zgartiradi, o‘zgarmas holga keltiradi, ularni boyitadi, mukammallashtiradi. Ammo o‘zlarining asosiy alomat va xususiyatlari jihatidan adabiyotning bu asosiy shakllari sezi-11—2852 larli darajada doimiylik xarakteriga ega bo‘lib qola beradilar. Hatto adabiyotning o‘ziga xos milliy mazmuni ham bu shakllarni yaroqsizlikka chiqarmaydi: Shekspir va Hamzaning dramatik asarlari, asosan bir adabiy shaklda, bir ijodiy qonunlar (Belinskiy ta’rifi bilan aytganda, kijodning abadiy dasturi») asosida yozilgandir. » Yuqorida badiiy asarning mazmuni — un-Badiny asar—mazmun da ifodalangan g‘oyalar jami, shakli esa, quymasi shu mazmunni ifodalash uchun qo‘llaniladigan hamma vositalar (til, xarakterlar, syujet, konflikt, kompozitsiya, peyzaj) ekanligi haqida so‘z yuritildi. Badiiy asar komponentlarini bu xilda ikki guruhga "bo‘lish faqat masalani aniqlash, murakkab masalalarni yengilroq hal etish va tushuntirish uchun qo‘llaniladigan shartli usuldir. Aslida badiiy asarni ikki mustaqil bo‘lakka —mazmunga va shaklga bo‘lish mumkin emas. Adabiy asarning bu ikki elementi ma’lum darajada mustaqillikka va o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lganlari uchun ilmiy tekshirishning ma’lum bosqichida (masalan, mazmun va shaklning o‘ziga xosligini aniqlash kerak bo‘lib qolganda) ular alohida-alohida tahlil etiladi. Ularni bir-biridan ajratib tekshirish va. talqin etish shartli hodisadir. Aslida badiiy asar ikki qismdan iborat bo‘lmay, xuddi bir oltin quymasidek yaxlit va chet unsurlardan xolidir. Badiiy asar mazmun va shaklning bir butun quymasidir. Shuning uchun ham badiiy asarda ifoda etilgan fikrni oddiy so‘zlar bilan ifodalash mumkin emas, ya’ni badiiy asarning mazmunini uning. shaklidan ajratib olib aytib berishning iloji yo‘q. Bu haqiqat L. Tol-stoyning «Anna Qarenina»ning g‘oyasini aytishni iltimos qilgan kishilarga bergan javobi bilan ham tasdiq etilgandir. Buyuk yozuvchi «Agar men roman bilan ifoda etmoqchi bo‘lgan hamma narsalarni so‘z bilan aytmoqchi bo‘lsam, u holda, men o‘sha yozgan romanimni qayta boshdan yozib chiqishim kerak bo‘lar edi», degan. Quyiroqda adabiy asarning mazmuni va shakli orasidagi munosabatlarni konkret badiiy asar misolida tahlil etganimizda, mazmun bilan shaklning birligi, mazmunning shaklsiz yashay olmasligi va, aksincha, shaklning faqat ma’lum, konkret mazmunning tashqi ko‘rinishi holida, ya’ni mazmundor shakl holidagina yashay olishi yana ham aniqroq ayon bo‘ladi. Hozircha mazmun bilan shakl munosabatlariga taalluqli juda muhim bir qonuniyatni qayd etish zarur. Bu—badiiy asarda mazmunning shaklga va shaklning mazmunga o‘tishi, ya’ni mazmunning shakl rolida va shaklning mazmun rolida namoyon bo‘lishi qonuniyatidir. –Badiiy adabiyot insonshunoslik ekan, adabiy asarning bosh vazifasi tipik sharoitda yashovchi tipik xarakterlarni yaratib berishdir. Ammo insonshunoslik, xarakterlar tasviri adabiyotning o‘z maqsadi emas, balki hayotni tasvirlash, yana ham aniqrog‘i, muallifning jamiyat uchun muhim bo‘lgan ideyalarini, inson va jamiyat taqdiriga munosabatini ifoda etish qurolidir. Shun-- i»! day.. qilib; badiiy asarda tasvirlangan xarakterlar badiiy asarda tasvir etilayotgan hayotiy va G‘oyaviy mazmunga nisbatan "shakl hodisasidir; asosan shu xarakterlar orqali biz asarning " mazmuni bilan tanishamiz. Shu bilan birga, bu xarakterlarning o‘zi asarda tasvir etilgan turli voqealar, kechinmalar, taqdirlar, bevosita yoki bavosita izhor etilgan g‘oyalar orqaligina bizning ko‘z oldimizda jonli kishilar sifatida namoyon bo‘ladilar. Boshqacha qilib aytganda, xarakterlar badiiy asarda mazmunning shakli bo‘lish bilan birga o‘sha mazmun va shaklning qotishgan quyulmasidir; asarning mazmuni xarakterlarsiz ayon bo‘lmagani kabi, xarakterlar mazmun orqali ayon bo‘ladilar. Xarakterlar badiiy. asarda mazmun bilan shakl birligining eng yaqqol dalillaridan biridir. – Bu yerda xarakterlar mazmunning shakli sifatida ta’riflandi. Endi xarakterlarning badiiy asar tiliga nisbatan o‘rnini jayin etib ko‘rsak, ma’lum bo‘ladiki, badiiy asarda xarakterlar -mazmunning tashqi ifodasi bo‘lish bilan bir qatorda badiiy «asarning (to‘g‘rirog‘i, badiiy ifodaning) shakliligidan uning mazmuniga. aylanadilar, chunki xarakterlar (ularning xulqi, o‘ylari va harakatlari) adabiyot asarida faqat til orqali tasvirlanishi mumkin. Demak, xarakterlar endi mazmun rolini, til : esa xarakterlarga nisbatan shakl rolini o‘ynaydi. "Shunday fikrni badiiy asarning har bir komponenti haqida ham aytish mumkin. Masalan, syujet ham badiiy asarda hayotni aks ettirish vositasi, ya’ni shaklidir. Ammo syujet ham faqat til orqali ifodalanadi. Demak, bu yerda ham til —shakl (syujetni tashqi ifoda etuvchi vosita) sifatida maydonga keladi. Ayni choqda, til o‘sha syujetning mohiyatini ifoda eta olishi zarur. Shunday qilib, badiiy asar uchun xarakterli hodisa mazmunning shaklga aylanishi va shaklning mazmun bilan sug‘orilishidir. Badiiy asar go‘yo bir jonli organizmdir: organizm jonsiz yashay olmaganidek, «jon» ham tanasiz o‘zini namoyon qilolmaydi. Jonli organizmning eng kichik hujayrasi ham unda aylanib turgan iliq qon tufayli yashagani kabi, badiiy asarning har bir katta va kichik qismi ham unga hayotbaxsh Etib turgan mazmun tufayli yashaydi va shu mazmunning nishonasi, tashqi ifodasi bo‘lib xizmat etadi. Bundan ko‘rinadiki, badiiy asar mazmunini uning shaklidan "ajratib baholash noto‘g‘ri va zararli bo‘lganidek, shaklning nisbiy mustaqilligidan, go‘yo adabiyotda eng muhim narsa shakl ekan, degan xulosa chiqarish ham xatarli xatodir. Shaklning ahamiyatini e’tiborga olmaslik adabiyotshunoslikda kvul’gar sotsiologizm» deb atalmish g‘ayriilmiy oqimni tug‘dirdi. Adabiy asarni tahlil etganda, dastavval uning ijtimoiy qimmatini tayinlash, unda mazmunning yetakchilik rolini tan olish (sotsiologizm) to‘g‘ri va samarali ilmiy yo‘nalishdir. Ammo badiiy ijodning ijtimoiy roli haqidagi murakkab masalani" / vulgarlashtirib (ya’ni jo‘nlashtirib, bachkanalashtirib, basitlashtirib) talqin etish, badiiy ijodning spetsifikasini e’tiborga olmasdan, unda shaklning o‘ziga xos muhim rolini inkor qilish xato va xatarli yo‘ldir. Badiiy ijodda shaklning mazmunga tobeligini inkor etish va shaklning nisbiy mustaqil roliga ortiqcha baho berish esa pirovardida san’atda mazmunning qimmatini rad qiladi, badiiy ijodning ijtimoiy rolini yo‘qqa chiqaradi. Bu murakkab masalaga shunday yuzaki yaqinlashish adabiyotshunoslikda «formalizm» yoki «formalistik maktab» atalmish antimarksistik oqim uchun xarakterlidir. Markscha-lenincha adabiyotshunoslik ana shu ikkala zararli va g‘ayriilmiy oqimga qarshi kurashadi. 2. BADIIY ASAR—ADABIYOTNING (VAKILI SIFATIDA Badniy asarni o‘rganish-Adabiyotning ijtimoiy funksiyasi va spe-ning ahamiyati sifikasi haqida fikr yuritganimizda butun adabiy mahsulotni—turli tarixiy davrlar va xilma-xil yozuvchilar qalamiga mansub asarlarni, yirik san’atkorlarning fikrlarini tayanch qilib oldik. Tadqiqotning bu usuli adabiyotning san’at sifatidagi bir qancha eng muhim xususiyatlarini aniqlab olishga imkon berdi. Ammo adabiyot haqida to‘la tasavvur olish uchun bu kifoya emas; bu yo‘l adabiyotni o‘rganishning juda muhim aspekti, qirrasi, ammo birdan bir yo‘li emas. Adabiyotni, yuqoridagicha, butunisicha olib tahlil etganda uning eng umumiy xususiyatlariga e’tibor beriladi, ammo konkret «vakili», ya’ni ko‘rinishi, namunasi bo‘lgan badiiy asar (hikoya, povest, roman, she’riy va dramatik asar) bilan bog‘liq bir qancha masalalar, muqarrar ravishda, e’tibordan chetda qoladi. Vaholanki, adabiy mahsulot uning «iste’molchisi» —o‘quvchi ko‘z oldida faqat konkret badiiy; asar sifatidagina namoyon bo‘ladi, ya’ni o‘z ijtimoiy funksiyasini faqat shu shaklda bajo etadi. Adabiyot haqidagi tasavvur to‘la va chuqur bo‘lsin uchun konkret badiiy asar tahliliga ham murojaat etish zarur. Bu holda, birinchidan, avval adabiy mahsulotni butunisicha (uning konkret tarixiy davrga yoki konkret ijodchiga nisbatidan qat’i nazar) tekshirganda aniqlangan bir qancha qoidalar (masalan, yozuvchi ijodining zamon ijtimoiy hayoti bilan chambarchas aloqasi, hayotni in’ikos ettirishda badiiy to‘qima, tipiklashtirishning roli va hokazolar) konkret badiiy asar misolida yana bir martaba o‘z tasdiqini topadi. Ikkinchidan, adabiyotning spetsifikasi — badiiylikning yuzaga kelishi jarayoni yanada aniqlashadi, yozuvchi ijodiy muvaffaqiyatlarining «sirlari» yana ham kengroq ochiladi, badiiy ijodning shu vaqtgacha biz tilga olmagan bir necha qonuniyatlari ayon bo‘ladi. Bu qonuniyatlar orasida eng muhimi— badiiy asarda mazmun bilan shakl birligi qonuniyatidir. Adabiyot nazariyasidan asarlar yaratishning so‘nggi yillardagi tajribasi shuni ko‘rsatadiki, badiiy asarni tavsiflash uchun juda ko‘p asarlarning materiallariga murojaat etmasdan faqat badiiy qimmati hamma tomonidan tan olingan bir asarni asos qilib olish ko‘p jihatdan ma’quldir. Biz badiiy asarda mazmun va shakl birligini, asosan Abdulla Qodiriyning «O‘tgan kunlar» romani misolida ko‘rib chiqaylik: Bu asar shunday vazifani bajarish uchun faktik asos bo‘la oladi. Chunki, birinchidan, «Utgan kunlar» faqat o‘zbek adabiyotininggina yutug‘i bo‘lib qolmasdan, balki butun sovet adabiyotining klassik asarlaridan biri ekani hamma tomonidan allaqachon tan olingandir. Ikkinchidan, «O‘tgan kunlar» romanining qisqa so‘z boshida va tekstida uning badiiy asar yaratishning qonunlariga muvofiq yozilganligidan bevosita yoki bavosita guvohlik beruvchi muallif iqrorlari bor. San’at asarini yaratishning birinchi qonuni (sharti)—yirik Yeeyaning mavjudligidir. Abdulla Qodiriy «Moziy (ya’ni o‘tmishga—I. S.) qaytib ish ko‘rish xayrli» degan maqolga qo‘shiladi, shunga ko‘ra mavzuni «moziydan, yaqin o‘tgan kunlardan ... belgiladim» deydi va bu mavzuni tanlashdan maqsadi «tariximizning eng qora kunlari bo‘lgan xon zamonlari»ni tasvirlash ekanini aniq aytadi. X!X asrning birinchi yarmini, tarixiy haqiqatga mos ravishda, ktariximizning eng qora kunlari» tarzida tavsiflash ro-manbop yirik g‘oyadir. Xuddi o‘sha so‘zlar, ya’ni roman mazmuniga butun bir xalqning muhim tarixiy davrdagi hayotini material qilib olish—san’at asarining ikkinchi xususiyati—hayotiy materialga asoslanish ham «O‘tgan kunlar» romanida mavjudligini ko‘rsatadi. Bundan tashqari, roman tekstining bir qancha joylarida asarning hayotiy asosi haqida qo‘shimcha ma’lumotlar bor. Masalan, romanning uchinchi bo‘limining 15-bobida muallif «Men —yozuvchi, «O‘tgan kunlar» hikoyalarini otam marhumdan necha qaytalab eshitgan bo‘lsam ham zerikmas edim..» deydi. Bu so‘zlardan «O‘tgan kunlar» romani faqat otadan yoki boshqa kishilardan eshitilgan voqealarning tasviridangina iborat ekan, degan xulosa chiqmaydi, albatta. Aksincha, «O‘tgan kunlar» romani, badiiy asar sifatida san’atning yana bir talabiga — tipiklashtirishning muhim vositasi bo‘lgan badiiy to‘qima qonuniga muvofiq yozilgandir. Shunday qilib, haqiqiy badiiy asar yaratishning eng muhim shartlari —g‘oya, hayotiy material va obrazli tafakkur mavjud: ligi talablariga «O‘tgan kunlar» romanining muallifi ongli ravishda amal qiladi. Bularning hammasi romanning badiiy adabiyot namunasi ekanligining dalilidir. Zero «obraz —inson hayotining konkret va ayni zamonda, umumlashgan manzarasidir,
ulash qurilmalarida qarshilik tarmoq kuchlanishi 220 V bo‘lganda 8 Omdan, 380 V bo‘lganda 4 Omdan, 660 V bo‘lganda 2 Omdan oshmasligi kerak. Agar yerga ulash qurilmasi bir vaqtning o‘zida kuchlanishi 1000 voltgacha va undan katta bo‘lgan elektr uskunalari uchun qo‘llaniladigan bo‘lsa, uning qarshiligi, Om, KReru «1237 oru bo‘lishi mumkin, lekin u 4 yoki 10 Omdan oshmasligi kerak. Kuchlanishi 1000 voltdan yuqori, yerga oqish tokining miqdori kichik («500 A) bo‘lgan elektr uskunalarida yerga ulash qurilmasining qarshiligi, Om, Reru = 25071, bo‘lishi mumkin, lekin u 10 Omdan oshmasligi lozim. Yerga oqish toki katta (500 A) bo‘lgan elektr uskunalarida yerga ulash qurilmasining qarshiligi 0,5 Omdan katta bo‘lmasligi kerak. 4.4.4. Gruntning solishtirma qarshiligi va uni o‘lchash Gruntning solishtirma qarshiligi elektr xavfsizligini ta’minlashda katta ahamiyatga ega. Chunki,, yuqorida ko‘rdikki, yerga ulash qurilmasining tok oqishiga bo‘lgan qarshiligining asosiy qismini gruntning tok oqishga bo‘lgan qarshiligi tashkil etadi. Gruntning solishtirma qarshiligi deb qirralari uzunligi 1 metr bo‘lgan grunt kubining tok oqishiga bo‘lgan qarshiligiga aytiladi. Bu qarshilik gruntning mexanik tarkibiga, namlik darajasiga, muzlaganligiga, tarkibida turli tuzlar va 1o0nlar mavjudligiga va boshqa ko‘’rsatkichlariga bog‘liq bo‘ladi. Grunt solishtirma qarshiligining o‘lchov birligi (JOm-m)J. Gruntning solishtirma qarshiligi loyihaviy qidiruv vaqtida, elektr qurilmalari, transformatorlari uchun yerga ulash qurilmalari quriladigan hududda va elektr tarmoqlarining birinchi ishlash yilida o‘lchanadi. Gruntning solishtirma qarshiligi uning xususiyatlariga bog‘liq holda maxsus jadvaldan ham aniqlanishi mumkin. Quyidagi 4.5 —jadvalda turli gruntlar va suvning o‘rtacha solishtirma qarshiliklari keltirilgan (357. 293
Iroq terma jamoasi oktabr oyidagi FIFA kunida O‘zbekiston bilan o‘rtoqlik o‘yini o‘tkazishdan bosh tortdi Qatarda faoliyat yuritayotgan mutasaddi Alisher Nikimbayevning xabar qilishicha, Iroq terma jamoasi bosh murabbiyi Srechko Katanets 8-oktabr kuni Toshkentda o‘rtoqlik o‘yini o‘tkazish taklifini rad etgan Iroq 13-oktabr kuni Gonkong uyiga safar qiladi O‘zbekiston va Gonkong orasidagi masofaning uzoqligi iroqliklarning rad javobiga sabab bo‘lgan Eslatib o‘tamiz, oktabr oyidagi FIFA kunlaridan boshlab JCh—2022 musobaqasining saralash bahslari davom ettiriladi 8-oktabr kuni 7-tur bahslari bo‘lib o‘tadi va unda O‘zbekiston terma jamoasi dam oladi 13-oktabrda Vadim Abramov shogirdlari safarda Yaman bilan o‘ynaydi Mavzuga doir: O‘zbekiston terma jamoasi JCh—2022 saralashi doirasidagi o‘yinlarni qachon o‘tkazishi ma’lum bo‘ldiYanada ko‘proq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bo‘lishni istasangiz, “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy sport kanali — @Daryo_Sport24’ga obuna bo‘ling!

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.